diff --git "a/10/10269.json" "b/10/10269.json" new file mode 100644--- /dev/null +++ "b/10/10269.json" @@ -0,0 +1,3122 @@ +{ + "letter_id": "10269", + "bd_url": "https://www.bullinger-digital.ch/letter/10269", + "dominant_topic": 1, + "topic_dist": [ + 0.0543, + 0.062581, + 0.049433, + 0.055372, + 0.048122, + 0.045458, + 0.043974, + 0.057539, + 0.045477, + 0.045339, + 0.043926, + 0.043857, + 0.045657, + 0.049988, + 0.050378, + 0.052322, + 0.043294, + 0.054578, + 0.055162, + 0.053241 + ], + "citations": [ + { + "rank": 1, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "045_Augustinus-Hipponensis_Opus-imperfectum-contra-secundam-responsionem-Juliani", + "max_score": 0.699814, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_32_34", + "bdc_text": "Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». . Quia omnino congruit cum iis , quae hac de re docuit communis praeceptor noster sanctae memoriae ZuingliusZur direkten Abhängigkeit der Theologie Juds von Zwingli s. Wyss , Jud 119-122 ; über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a .", + "psc_chunk_id": "045_Augustinus-Hipponensis_Opus-imperfectum-contra-secundam-responsionem-Juliani_window_964", + "psc_text": "confuso dicamus, sine adjutorio Dei liberum arbitrium sufficiens ad ejus esse culturam, cum legamus in Evangelio dicentem Dominum, Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae, qui abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis; ita, Pater, quoniam sic fuit beneplacitum ante te (Matth. XI, 25 et 26) ? Cum utique ista omnia, tam quae dogmatibus, quam quae mysteriis continentur, libertas arbitrii per se non potuerit invenire: quamvis ut nec idola colerentur, nec Deus qui innotescebat mundi ipsius conditor sperneretur, Magistro Gentium teste, docere potuerit ratio naturalis (Rom. I, 20). Non ergo hoc quod fingis, aut nos aut quisquam dicit prudentium: sed affirmamus a Deo fieri hominem liberi arbitrii, eumque innumeris divinae gratiae speciebus juvari, cui possibile sit vel servare Dei mandata, vel transgredi. Et hoc est ubi liberum arbitrium esse defendimus, ut cum Deus tam multis modis benignitatem suam asserat, id est, praecipiendo, benedicendo, sanctificando, coercendo, provocando, illuminando,", + "candidate_score": 0.699814, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_34", + "bdc_text": "über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a .", + "psc_chunk_id": "045_Augustinus-Hipponensis_Opus-imperfectum-contra-secundam-responsionem-Juliani_window_263", + "psc_text": "hanc autem voluntatem in Baptismate asseris liberari. Interrogo, ad quem modum liberatur? ut bonum semper velle cogatur, et malum velle non possit? an ut utrumque possit appetere? Hic tu si responderis, Ut bonum semper velle cogatur: quam sis Jovinianista, etiam ipse cognoscis. Si autem dixeris, Quomodo potest esse voluntas libera, si bonum semper velle cogatur? respondeo, Quomodo dicebatur ante voluntas libera, si malum velle tantummodo cogebatur? Si ergo responderis, sic fieri post Baptisma liberam voluntatem, ut et peccare et non peccare possit; hoc ipso pronuntiabis liberum arbitrium non fuisse, cum utrumque non poterat. Clauderis undique disputationis tuae laqueis: arbitrium ante Baptisma liberum fuit; facultatem habuit faciendi boni, sicut facultatem habuit faciendi mali; et omnis dogmatis tui, quo malum naturale persuades, scena collabitur. AUG. De Manichaeo et Joviniano jam me tibi superius inveniet respondisse, qui legerit: quomodo autem dicas eum, cujus voluntatem nos dicimus a Domino praeparari, ita fieri bonae voluntatis,", + "candidate_score": 0.690877, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_32_34", + "bdc_text": "Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». . Quia omnino congruit cum iis , quae hac de re docuit communis praeceptor noster sanctae memoriae ZuingliusZur direkten Abhängigkeit der Theologie Juds von Zwingli s. Wyss , Jud 119-122 ; über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a .", + "psc_chunk_id": "045_Augustinus-Hipponensis_Opus-imperfectum-contra-secundam-responsionem-Juliani_window_203", + "psc_text": "liberi eritis » (Joan. VIII, 36). Cum hoc in illo loco a Domino nostro Jesu constet in liberum arbitrium non fuisse prolatum, cujus expositionem sententiae paululum differentes, definitionibus et divisionibus, quid nostrum alteruter sentiat, explicemus. Debet quippe, secundum omnium doctorum disciplinam, inchoatio disputationis a definitione sumi. AUG. Apostoli ergo, qui disputationum suarum inchoationes non a definitione sumpserunt, non erant docti? Et tamen erant doctores gentium, et contemptores doctorum talium, de quibus te delectat inflari. Quod autem ait Dominus, Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis, conaberis quidem in tuam detorquere sententiam: sed quam te non sequatur, cum conari coeperis, apparebit. LXXVIII. JUL. Omnis quippe, ut ait ille, quae ratione suscipitur de aliqua re disputatio, debet a definitione proficisci, ut intelligatur quid sit id de quo disputatur (Cicero, de Officiis, lib. 1). Ita ergo et nos, sicut supra de justitiae et peccati definitione disseruimus, nunc quoque videamus quae libertati arbitrii", + "candidate_score": 0.689405, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_31_33", + "bdc_text": "Si is animum suum curiosum inducet , ut has nostras commentationes legat , maxime partem ultimamDas vierte und letzte Kapitel von Bucers Schrift handelt «Vom kindertauff , wie der christlich gebraucht werde». , valde cupio scribat de ea ultima parte suum iudicium . Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». . Quia omnino congruit cum iis , quae hac de re docuit communis praeceptor noster sanctae memoriae ZuingliusZur direkten Abhängigkeit der Theologie Juds von Zwingli s. Wyss , Jud 119-122 ;", + "psc_chunk_id": "045_Augustinus-Hipponensis_Opus-imperfectum-contra-secundam-responsionem-Juliani_window_964", + "psc_text": "confuso dicamus, sine adjutorio Dei liberum arbitrium sufficiens ad ejus esse culturam, cum legamus in Evangelio dicentem Dominum, Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae, qui abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis; ita, Pater, quoniam sic fuit beneplacitum ante te (Matth. XI, 25 et 26) ? Cum utique ista omnia, tam quae dogmatibus, quam quae mysteriis continentur, libertas arbitrii per se non potuerit invenire: quamvis ut nec idola colerentur, nec Deus qui innotescebat mundi ipsius conditor sperneretur, Magistro Gentium teste, docere potuerit ratio naturalis (Rom. I, 20). Non ergo hoc quod fingis, aut nos aut quisquam dicit prudentium: sed affirmamus a Deo fieri hominem liberi arbitrii, eumque innumeris divinae gratiae speciebus juvari, cui possibile sit vel servare Dei mandata, vel transgredi. Et hoc est ubi liberum arbitrium esse defendimus, ut cum Deus tam multis modis benignitatem suam asserat, id est, praecipiendo, benedicendo, sanctificando, coercendo, provocando, illuminando,", + "candidate_score": 0.684887, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_34", + "bdc_text": "über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a .", + "psc_chunk_id": "045_Augustinus-Hipponensis_Opus-imperfectum-contra-secundam-responsionem-Juliani_window_1713", + "psc_text": "dixit Scriptura (Eccle. VII, 30): non ergo quaeritur, unde in illo potuerit oriri bona voluntas, cum qua factus est; sed unde mala, cum qua factus non est. Et tu dicis, non attendens quid dicas, « Ideo potuit oriri voluntas mala, ut oriri posset et bona: » et hoc putas ad naturam liberi arbitrii pertinere, ut possit utrumque, et peccare scilicet, et non peccare; et in hoc existimas hominem factum ad imaginem Dei, cum Deus ipse non possit utrumque. Neque enim vel demens quisquam dixerit, Deum posse peccare; aut tu dicere audes, Deum liberum arbitrium non habere. Dei ergo, non nihili, munus est liberum arbitrium: sed in ipso Deo summum est liberum arbitrium, qui peccare nullo modo potest. Quoniam si injustus esse posset, etiam Deus non esse utique posset: si enim Deus est, consequentissime justus est: et ideo summe maximeque habens liberum arbitrium, peccare tamen non potest Deus. Angelus ergo vel", + "candidate_score": 0.679952, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_34", + "bdc_text": "über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a .", + "psc_chunk_id": "045_Augustinus-Hipponensis_Opus-imperfectum-contra-secundam-responsionem-Juliani_window_1885", + "psc_text": "carnem: haec enim invicem adversantur; ut non ea quae vultis, faciatis (Galat. V, 17) . Ubi tu qui negas liberum arbitrium vires suas perdidisse peccando, id est, male se utendo; quid respondebis, audiens quod carne concupiscente adversus spiritum, non ea quae volunt faciant et fideles, non ea quae volunt faciant etiam hi quibus sunt in Baptismo dimissa peccata; non ea quae volunt faciant, quos Apostolus ex auditu fidei dicit accepisse Spiritum sanctum (Id. III, 2): postremo non ea quae volunt faciant per liberam voluntatem, quos ait idem doctor Gentium, vocatos in libertatem (Id. V, 13)? Deinde, tam disertus defensor ipse libidinis, qui velut patronus egregius pro suscepta tua tantum audes, ut conpiscentiam carnis, qua concupiscit adversus spiritum, etiam in paradiso non dubites fuisse ante peccatum; non vides ad hoc te compelli, ut dicas nec tunc fuisse in illis primis hominibus efficacem liberam voluntatem? Si enim et tunc caro concupiscebat adversus", + "candidate_score": 0.679252, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_34_36", + "bdc_text": "über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a . in seinen Schriften «De vera et falsa religione commentarius » , 1525 , und «De providentia» , 1530 , geäußert , die beide von Leo Jud ins Deutsche übertragen worden waren. , vobis facile approbavero . Attamen de peccato in spiritum sanctum si satisfecero vobis , scire velim .", + "psc_chunk_id": "045_Augustinus-Hipponensis_Opus-imperfectum-contra-secundam-responsionem-Juliani_window_1971", + "psc_text": "est liberae voluntatis: nam si ita esset, non ad eam pertineret ille qui dicit, Non quod volo, facio bonum; sed quod odi malum, hoc ago (Rom. VII, 15) ; quem vos certe nondum sub gratia, sed adhuc sub lege esse contenditis. Nec ipsa lex nova, quae praedicata est ex Sion proditura, et verbum Domini ex Jerusalem (Isai. II, 3), quod intelligitur esse Evangelium sanctum; nec ipsa, inquam, testimonium est liberae, sed liberandae potius voluntatis. Ibi enim scriptum est: Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis (Joan. VIII, 36) . Quod non solum propter peccata praeterita dictum esse, quorum remissione liberamur, verum etiam propter adjutorium gratiae, quod ne peccemus accipimus, id est, ita liberi efficimur, Deo nostra itinera dirigente, ut non nobis dominetur omnis iniquitas (Psal. CXVIII, 133): dominica testatur oratio, ubi non solum dicimus, Dimitte nobis debita nostra, propter mala quae fecimus; verum etiam, Ne nos inferas in tentationem", + "candidate_score": 0.657473, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_36", + "bdc_text": "Attamen de peccato in spiritum sanctum si satisfecero vobis , scire velim .", + "psc_chunk_id": "045_Augustinus-Hipponensis_Opus-imperfectum-contra-secundam-responsionem-Juliani_window_2207", + "psc_text": "Quapropter etsi malum est in carne peccati, non est tamen in Christo, qui venit in carne vera, non tamen in carne peccati, sed in similitudine carnis peccati, carnem sanare peccati. Non ergo ille creditur reus, sed ab illo noster solvitur reatus, et originalis, et additus. Unde nec inanis est Apostoli praedicatio, qui non praedicaret in Christo similitudinem carnis peccati, nisi aliorum carnem sciret esse peccati. Nec vacua est fides nostra, qua vacuatur haeresis vestra. Nec falsi testes inveniuntur Apostoli, qui similitudinem carnis peccati discernunt a carne peccati, quod non facit haeresis vestra; et sic ex semine David evangelizant Christum, ut tamen de Spiritu sancto natum asserant et virgine Maria, non de carnis concupiscentia, ut similitudinem carnis peccati haberet, carnem vero peccati habere non posset. Nec miserabiliores sumus omnibus hominibus ista credentes; sed carnem Christi a carne peccati non esse discretam, magna miseria credimus. Proinde argumentationem tuam vana conclusione determinas, dicens:", + "candidate_score": 0.656514, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_36_38", + "bdc_text": "Attamen de peccato in spiritum sanctum si satisfecero vobis , scire velim . Reliqua catholica sunt . Spero deinceps , quantum in ista BabyloneBucer denkt wohl an die babylonische Sprachverwirrung , Gen 11 , 9 , oder an die sündhafte Welt im allgemeinen. fieri poterit , rem ecclesiasticam rectius constituendam .", + "psc_chunk_id": "045_Augustinus-Hipponensis_Opus-imperfectum-contra-secundam-responsionem-Juliani_window_1475", + "psc_text": "ergo quod dicis hoc facere Ambrosium contra errorem nostrum; cum hoc faciat secundum fidem nostram? Quomodo autem illa verba posuerit, quae a me tibi objecta tu commemorare timuisti, ne tenebrae tuae clarissima luce illorum redarguerentur, aliis etiam scriptorum suorum locis sic ostendit Ambrosius, ut non ei sicut negligentiori, quomodo loqueris, et incautiori sententia ista semel subrepsisse videatur; sed de peccato originali dogma ejus, quoniam dogma catholicum est, satis liquida manifestatione declaret. Cur ergo et qua ratione dixerit, Servatum est igitur, ut ex viro et muliere, id est, per illam corporum commixtionem, nemo videatur expers esse delicti; qui autem expers delicti, expers etiam hujusmodi conceptionis; quia non hic peccata hominum posteaquam usum coeperunt habere rationis, ut tu alienaris, sed originale peccatum intelligi voluit; quid alibi dicat attende: Jordanis, inquit, conversus retrorsum, significavit salutaris lavacri futura mysteria, per quae in primordia naturae suae, qui baptizati fuerint, parvuli a malitia reformantur (Lib. 1", + "candidate_score": 0.655752, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_36_38", + "bdc_text": "Attamen de peccato in spiritum sanctum si satisfecero vobis , scire velim . Reliqua catholica sunt . Spero deinceps , quantum in ista BabyloneBucer denkt wohl an die babylonische Sprachverwirrung , Gen 11 , 9 , oder an die sündhafte Welt im allgemeinen. fieri poterit , rem ecclesiasticam rectius constituendam .", + "psc_chunk_id": "045_Augustinus-Hipponensis_Opus-imperfectum-contra-secundam-responsionem-Juliani_window_246", + "psc_text": "si ergo spiritus ejus qui suscitavit Jesum ex mortuis, habitat in vobis; qui suscitavit Jesum Christum a mortuis, vivificabit et mortalia corpora vestra per inhabitantem spiritum ejus in vobis (Rom. VIII, 10 et 11) . Ideo utique dixit, Vivificabit et mortalia corpora vestra, quod in carnis resurrectione speramus, quia dixerat, Corpus mortuum est propter peccatum: et vos non vultis peccato statum mutatum esse naturae. Verumtamen Pelagio cum in Palaestino judicio fuisset objectum, quod diceret infantes nuper natos in eo statu esse, in quo Adam fuit ante peccatum, negavit se dicere, idque damnavit. Quod si fecisset corde veraci, jam fortasse vestra haeresis interiisset: postremo ipse saltem fuisset ab illa peste sanatus. Deinde quaero utrum vitio careat natura peccatrix: quod si absurdissimum est, habet ergo vitium; si habet vitium, procul dubio vitiata est. Quomodo ergo mutata non est, quae cum fuisset sana, vitiata est? Ac per hoc, etiam excepto peccato illo, de", + "candidate_score": 0.65554, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_53_55", + "bdc_text": "Ut concilium celebretur liberum , sed more hactenus observatoVgl . Punkt 1 der Instruktion. ; ut promittamus antea staturos nos iis , quae in illo per maiorem partem fuerint decretaVgl .", + "psc_chunk_id": "045_Augustinus-Hipponensis_Opus-imperfectum-contra-secundam-responsionem-Juliani_window_203", + "psc_text": "liberi eritis » (Joan. VIII, 36). Cum hoc in illo loco a Domino nostro Jesu constet in liberum arbitrium non fuisse prolatum, cujus expositionem sententiae paululum differentes, definitionibus et divisionibus, quid nostrum alteruter sentiat, explicemus. Debet quippe, secundum omnium doctorum disciplinam, inchoatio disputationis a definitione sumi. AUG. Apostoli ergo, qui disputationum suarum inchoationes non a definitione sumpserunt, non erant docti? Et tamen erant doctores gentium, et contemptores doctorum talium, de quibus te delectat inflari. Quod autem ait Dominus, Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis, conaberis quidem in tuam detorquere sententiam: sed quam te non sequatur, cum conari coeperis, apparebit. LXXVIII. JUL. Omnis quippe, ut ait ille, quae ratione suscipitur de aliqua re disputatio, debet a definitione proficisci, ut intelligatur quid sit id de quo disputatur (Cicero, de Officiis, lib. 1). Ita ergo et nos, sicut supra de justitiae et peccati definitione disseruimus, nunc quoque videamus quae libertati arbitrii", + "candidate_score": 0.648672, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_51_53", + "bdc_text": "CT IV LXXXVIIf und XCI ) . Die daraus ausgew ählten fünf Punkte sind im folgenden sinngemäß richtig , wenn auch nicht wortgetreu wiedergegeben. : Ut concilium celebretur liberum , sed more hactenus observatoVgl .", + "psc_chunk_id": "045_Augustinus-Hipponensis_Opus-imperfectum-contra-secundam-responsionem-Juliani_window_284", + "psc_text": "illo dicti sunt a justitia liberi, cum servirent delicto. Ineptissime itaque simplicitati apostolicae voluisti calumniam commovere. Neque enim ille, ut putas, vigilantissime hoc quod aestimas intimavit: sed tu somniculosissime quod ille protulit intueris. Argumentaris quippe, ideo illum liberatos dicere maluisse, quam liberos, ut intelligeremus arbitrii libertate male quidem posse, bene autem fieri non posse. Verum ipse tibi verborum ejus ordo renititur. Nam si hoc, quod tu, putasset, quia libertate solum peccaretur; debuit dicere, Liberi fuistis peccato; non, Liberi fuistis justitiae: ut ille diceretur esse liber cui operabatur ipsa libertas. Si enim placet etiam casuum pensare momenta, huic illos justitiae dixit esse liberos, non ab hac justitia liberos. Consequentius ergo hac elocutione nos adjuvaremur, si etiam tam leves res premere vellemus. Sed absit hoc: sensum intelligimus Apostoli, et elocutionum simpliciter prolatarum officio contenti sumus. Nihil aliud dixit Magister Gentium, nisi, Liberi fuistis, non servistis, justitiae: liberati estis, peccatorum veniam suscepistis, manente", + "candidate_score": 0.647132, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_80_82", + "bdc_text": "Miror , quod nihil ad nos his nundinis scripseritis . Ut adsitis miseris illic , quos contra omnes leges foederum premunt Immontani , opto scire . Optime valete , fratres charissimi .", + "psc_chunk_id": "045_Augustinus-Hipponensis_Opus-imperfectum-contra-secundam-responsionem-Juliani_window_7", + "psc_text": "novus haereticus, aequos judices quaeris: quasi tibi videri aequi judices possint, nisi quos vestro errore deceperis. Quem vero judicem poteris Ambrosio reperire meliorem? De quo magister tuus Pelagius ait, quod ejus fidem et purissimum in Scripturis sensum ne inimicus quidem ausus est reprehendere? Numquid ergo iste sensu in Scripturis purissimo impurissimi Manichaei dogma retineret, dicens, « Omnes sub peccato nascimur, quorum ipse ortus in vitio est » (Ambrosius, lib. 1 de Poenitentia, cap. 2)? Tu ergo jam judica quam non puro sensu hoc catholicum dogma reprehendas, teque corrigere Ambrosio judicante ne differas. III. JUL. Testimonia tamen Scripturarum, quibus contra nos agi aliquid posse existimant, nonnulla praeterieram, quae me explanatum ire pollicitus eram, ut docerem ambigua quaeque legis verba, quae ab inimicis nostris assumi solent, nec veritati praejudicare perspicuae, et secundum hoc esse intelligenda, quod absolutissimis Scripturae sanctae auctoritatibus et insuperabili ratione firmatur. Siquidem hoc ipso, quam sit divinae legis imperitus", + "candidate_score": 0.646499, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_51_53", + "bdc_text": "CT IV LXXXVIIf und XCI ) . Die daraus ausgew ählten fünf Punkte sind im folgenden sinngemäß richtig , wenn auch nicht wortgetreu wiedergegeben. : Ut concilium celebretur liberum , sed more hactenus observatoVgl .", + "psc_chunk_id": "045_Augustinus-Hipponensis_Opus-imperfectum-contra-secundam-responsionem-Juliani_window_203", + "psc_text": "liberi eritis » (Joan. VIII, 36). Cum hoc in illo loco a Domino nostro Jesu constet in liberum arbitrium non fuisse prolatum, cujus expositionem sententiae paululum differentes, definitionibus et divisionibus, quid nostrum alteruter sentiat, explicemus. Debet quippe, secundum omnium doctorum disciplinam, inchoatio disputationis a definitione sumi. AUG. Apostoli ergo, qui disputationum suarum inchoationes non a definitione sumpserunt, non erant docti? Et tamen erant doctores gentium, et contemptores doctorum talium, de quibus te delectat inflari. Quod autem ait Dominus, Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis, conaberis quidem in tuam detorquere sententiam: sed quam te non sequatur, cum conari coeperis, apparebit. LXXVIII. JUL. Omnis quippe, ut ait ille, quae ratione suscipitur de aliqua re disputatio, debet a definitione proficisci, ut intelligatur quid sit id de quo disputatur (Cicero, de Officiis, lib. 1). Ita ergo et nos, sicut supra de justitiae et peccati definitione disseruimus, nunc quoque videamus quae libertati arbitrii", + "candidate_score": 0.641587, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_53", + "bdc_text": "Ut concilium celebretur liberum , sed more hactenus observatoVgl .", + "psc_chunk_id": "045_Augustinus-Hipponensis_Opus-imperfectum-contra-secundam-responsionem-Juliani_window_228", + "psc_text": "non arbitrii libertatem, sed conscientiam justitiae perdiderunt. Liberum autem arbitrium et post peccata tam plenum est, quam fuit ante peccata: siquidem ipsius opera fiat ut abdicent plerique occulta dedecoris (II Cor. IV, 2), et flagitiorum abjectis sordibus, virtutum comantur insignibus. AUG. Te audi saltem, ubi dicis (Supra, cap. 69) propter consuetudinem peccatorum scriptum esse, Non quod volo, ago; sed quod odi, hoc facio. Quomodo ergo post peccata liberum est, quorum etsi non propagine, quia non vultis, certe tamen consuetudine, quam solam huic necessitati victi contortique conceditis, sic perdidit libertatem, ut gemitus ejus feriat aures vestras, frontemque collidat; cum auditis, Non quod volo, ago; et, Non quod volo, facio bonum; sed quod nolo malum, hoc ago (Rom. VII, 15, 19) ? XCII. JUL. Desine itaque impiare te (si tamen ullum tibi fas aut nefas restat), Christi verba sic exponendo, ut ille arbitrium negasse liberum videatur, sine cujus integritate aequitas ei proprii", + "candidate_score": 0.637934, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_80_82", + "bdc_text": "Miror , quod nihil ad nos his nundinis scripseritis . Ut adsitis miseris illic , quos contra omnes leges foederum premunt Immontani , opto scire . Optime valete , fratres charissimi .", + "psc_chunk_id": "045_Augustinus-Hipponensis_Opus-imperfectum-contra-secundam-responsionem-Juliani_window_77", + "psc_text": "beneficentius, liberalius agere, quam ut ipsum inter nos constituam judicem, de quo tui doctoris Pelagii judicium jam tenemus? En adest ille, qui inter latinae linguae scriptores, flos quidam speciosus enituit, cujus fidem, et purissimum in Scripturis sensum ne inimicus quidem ausus est reprehendere. Hoc Pelagius de Ambrosio judicavit (Pelagius, de Libero Arbitrio, lib. 3). Quid ergo de hoc quod inter nos agitur, judicavit Ambrosius? Dixi superius ejus de peccato originali sine ulla obscuritate vel ambiguitate sententias: sed si parum est, adhuc audi. « Omnes, » inquit, « sub peccato nascimur, quorum ipse ortus in vitio est » (Ambrosius, de Poenitentia, lib. 1, cap. 2 vel 3). Quid ad ista respondes? Illa de Ambrosio dixit praeclara Pelagius; ista pro me contra te manifesta pronuntiavit Ambrosius: istum reprehende de quo dicit magister tuus, quod eum ne inimicus quidem ausus est reprehendere; et qui sanos judicos quaeris, istum nega sanum, ut te plane", + "candidate_score": 0.637389, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_51_53", + "bdc_text": "CT IV LXXXVIIf und XCI ) . Die daraus ausgew ählten fünf Punkte sind im folgenden sinngemäß richtig , wenn auch nicht wortgetreu wiedergegeben. : Ut concilium celebretur liberum , sed more hactenus observatoVgl .", + "psc_chunk_id": "045_Augustinus-Hipponensis_Opus-imperfectum-contra-secundam-responsionem-Juliani_window_212", + "psc_text": "testimonium subdidisti, postquam liberum fueras confessus arbitrium? Ais enim: « Non negamus arbitrium liberum; sed, Si vos Filius liberaverit, ait Veritas, tunc vere liberi eritis. » Manifestum est Christum in illo loco ad captivam conscientiam verba fecisse; quam liberam non esse prodebat; sed obnoxiam ei ultioni, quae condemnat peccata, libera voluntate commissa. Quam sententiam tu male intelligens, id est, non intelligens, aut forte in te intelligens, et huc natura sua repugnante trahens, in eo posuisti loco, ubi a tuis sermonibus tota sui proprietate discordat. Ut enim ipsa verba jungamus: Quod liberatur, captivum est: quod captivum est, liberum non est: quod liberum est, captivum non est. AUG. Alia est remissio peccatorum, in eis quae male facta sunt; alia charitas, quae facit liberum ad ea quae bona facienda sunt. Utroque modo liberat Christus; quia et iniquitatem ignoscendo aufert, et inspirando tribuit charitatem. LXXXV. JUL. Tu utrumvis hic simpliciter confitere, et cavillari desine:", + "candidate_score": 0.633875, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_65_67", + "bdc_text": "In nullis comitiis , quibus actum de concilio et a caesare promissum est , non libertas et ut in Germania celebretur , et postulatum et promissum est Die Forderung nach einem freien , christlichen Konzil in deutschen Landen wurde von den Reichsständen zuerst auf dem Nürnberger Reichstag im Jahre 1523 erhoben ( s. Jedin , aaO , S. 169-171 ) und auf späteren Reichstagen in derselben Formulierung wiederholt .", + "psc_chunk_id": "045_Augustinus-Hipponensis_Opus-imperfectum-contra-secundam-responsionem-Juliani_window_1971", + "psc_text": "est liberae voluntatis: nam si ita esset, non ad eam pertineret ille qui dicit, Non quod volo, facio bonum; sed quod odi malum, hoc ago (Rom. VII, 15) ; quem vos certe nondum sub gratia, sed adhuc sub lege esse contenditis. Nec ipsa lex nova, quae praedicata est ex Sion proditura, et verbum Domini ex Jerusalem (Isai. II, 3), quod intelligitur esse Evangelium sanctum; nec ipsa, inquam, testimonium est liberae, sed liberandae potius voluntatis. Ibi enim scriptum est: Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis (Joan. VIII, 36) . Quod non solum propter peccata praeterita dictum esse, quorum remissione liberamur, verum etiam propter adjutorium gratiae, quod ne peccemus accipimus, id est, ita liberi efficimur, Deo nostra itinera dirigente, ut non nobis dominetur omnis iniquitas (Psal. CXVIII, 133): dominica testatur oratio, ubi non solum dicimus, Dimitte nobis debita nostra, propter mala quae fecimus; verum etiam, Ne nos inferas in tentationem", + "candidate_score": 0.632383, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_53", + "bdc_text": "Ut concilium celebretur liberum , sed more hactenus observatoVgl .", + "psc_chunk_id": "045_Augustinus-Hipponensis_Opus-imperfectum-contra-secundam-responsionem-Juliani_window_284", + "psc_text": "illo dicti sunt a justitia liberi, cum servirent delicto. Ineptissime itaque simplicitati apostolicae voluisti calumniam commovere. Neque enim ille, ut putas, vigilantissime hoc quod aestimas intimavit: sed tu somniculosissime quod ille protulit intueris. Argumentaris quippe, ideo illum liberatos dicere maluisse, quam liberos, ut intelligeremus arbitrii libertate male quidem posse, bene autem fieri non posse. Verum ipse tibi verborum ejus ordo renititur. Nam si hoc, quod tu, putasset, quia libertate solum peccaretur; debuit dicere, Liberi fuistis peccato; non, Liberi fuistis justitiae: ut ille diceretur esse liber cui operabatur ipsa libertas. Si enim placet etiam casuum pensare momenta, huic illos justitiae dixit esse liberos, non ab hac justitia liberos. Consequentius ergo hac elocutione nos adjuvaremur, si etiam tam leves res premere vellemus. Sed absit hoc: sensum intelligimus Apostoli, et elocutionum simpliciter prolatarum officio contenti sumus. Nihil aliud dixit Magister Gentium, nisi, Liberi fuistis, non servistis, justitiae: liberati estis, peccatorum veniam suscepistis, manente", + "candidate_score": 0.631313, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_65", + "bdc_text": "In nullis comitiis , quibus actum de concilio et a caesare promissum est , non libertas et ut in Germania celebretur , et postulatum et promissum est Die Forderung nach einem freien , christlichen Konzil in deutschen Landen wurde von den Reichsständen zuerst auf dem Nürnberger Reichstag im Jahre 1523 erhoben ( s.", + "psc_chunk_id": "045_Augustinus-Hipponensis_Opus-imperfectum-contra-secundam-responsionem-Juliani_window_260", + "psc_text": "dicere per se ipsos, non per Dei gratiam liberatos, quibus dicitur, Nunc autem liberati a peccato, servi facti estis justitiae (Rom. VI, 20, 22) . Si autem dicis, a reatu praeteritorum malorum, non a dominatu peccati, quo quisque justus esse non sinitur, eos fuisse Dei gratia liberatos; ut autem eis non dominaretur peccatum, ipsos facere potuisse si vellent, neque ad hoc indiguisse gratia Salvatoris: ubi ponis eum qui dicit, Non quod volo, facio bonum; sed quod nolo malum, hoc ago (Id. VII, 19) ? Si enim sub lege, non sub gratia constitutus haec loquitur: istum nega sub gravi necessitatis pondere ingemere; hunc ad bene vivendum et ad recte agendum per voluntatis arbitrium assere liberum, clamantem tibi, Mentiris, aut falleris; non quod volo, age. Si autem, sicut melius sensit Ambrosius, hoc etiam de se ipso dicit Apostolus; nec justorum est in hac vita ad perficiendum bonum tanta libertas propriae voluntatis, quanta", + "candidate_score": 0.629438, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_65", + "bdc_text": "In nullis comitiis , quibus actum de concilio et a caesare promissum est , non libertas et ut in Germania celebretur , et postulatum et promissum est Die Forderung nach einem freien , christlichen Konzil in deutschen Landen wurde von den Reichsständen zuerst auf dem Nürnberger Reichstag im Jahre 1523 erhoben ( s.", + "psc_chunk_id": "045_Augustinus-Hipponensis_Opus-imperfectum-contra-secundam-responsionem-Juliani_window_1971", + "psc_text": "est liberae voluntatis: nam si ita esset, non ad eam pertineret ille qui dicit, Non quod volo, facio bonum; sed quod odi malum, hoc ago (Rom. VII, 15) ; quem vos certe nondum sub gratia, sed adhuc sub lege esse contenditis. Nec ipsa lex nova, quae praedicata est ex Sion proditura, et verbum Domini ex Jerusalem (Isai. II, 3), quod intelligitur esse Evangelium sanctum; nec ipsa, inquam, testimonium est liberae, sed liberandae potius voluntatis. Ibi enim scriptum est: Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis (Joan. VIII, 36) . Quod non solum propter peccata praeterita dictum esse, quorum remissione liberamur, verum etiam propter adjutorium gratiae, quod ne peccemus accipimus, id est, ita liberi efficimur, Deo nostra itinera dirigente, ut non nobis dominetur omnis iniquitas (Psal. CXVIII, 133): dominica testatur oratio, ubi non solum dicimus, Dimitte nobis debita nostra, propter mala quae fecimus; verum etiam, Ne nos inferas in tentationem", + "candidate_score": 0.629375, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_53", + "bdc_text": "Ut concilium celebretur liberum , sed more hactenus observatoVgl .", + "psc_chunk_id": "045_Augustinus-Hipponensis_Opus-imperfectum-contra-secundam-responsionem-Juliani_window_962", + "psc_text": "actum est: sed postquam respondisti Catholicos liberum arbitrium confiteri, de quorum te numero esse confingis; statim definitionem admovisti, quae id quod dedisse videbaris eriperet. Ais enim: « Sed si quis ad colendum recte Deum, sine ipsius adjutorio dicit esse in hominibus liberum arbitrium, hic Pelagianus vocatur. » Et item: « Liberum arbitrium esse in hominibus dicimus. Liberum autem quemquam esse ad agendum bonum. » AUG. Ibi si adjunxisses, « haeretici dicunt; » quamvis ego verba ista non dixerim, a mea tamen sententia non recessisses. Verum est enim haereticos dicere, id est, vos ipsos, liberum esse quemquam ad agendum bonum sine adjutorio Dei. Sed cur ibi non legerim, « sine adjutorio Dei, » quae in hac sententia verba mea etiam ipse paulo ante posuisti; quamdiu possum, mendoso potius codici tribuo, quam tibi: dic ergo caetera. CVI. JUL. Quod enim ais, ad colendum recte Deum sine ipsius adjutorio, dici a nobis, sufficere", + "candidate_score": 0.628715, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_53", + "bdc_text": "Ut concilium celebretur liberum , sed more hactenus observatoVgl .", + "psc_chunk_id": "045_Augustinus-Hipponensis_Opus-imperfectum-contra-secundam-responsionem-Juliani_window_212", + "psc_text": "testimonium subdidisti, postquam liberum fueras confessus arbitrium? Ais enim: « Non negamus arbitrium liberum; sed, Si vos Filius liberaverit, ait Veritas, tunc vere liberi eritis. » Manifestum est Christum in illo loco ad captivam conscientiam verba fecisse; quam liberam non esse prodebat; sed obnoxiam ei ultioni, quae condemnat peccata, libera voluntate commissa. Quam sententiam tu male intelligens, id est, non intelligens, aut forte in te intelligens, et huc natura sua repugnante trahens, in eo posuisti loco, ubi a tuis sermonibus tota sui proprietate discordat. Ut enim ipsa verba jungamus: Quod liberatur, captivum est: quod captivum est, liberum non est: quod liberum est, captivum non est. AUG. Alia est remissio peccatorum, in eis quae male facta sunt; alia charitas, quae facit liberum ad ea quae bona facienda sunt. Utroque modo liberat Christus; quia et iniquitatem ignoscendo aufert, et inspirando tribuit charitatem. LXXXV. JUL. Tu utrumvis hic simpliciter confitere, et cavillari desine:", + "candidate_score": 0.628098, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_65", + "bdc_text": "In nullis comitiis , quibus actum de concilio et a caesare promissum est , non libertas et ut in Germania celebretur , et postulatum et promissum est Die Forderung nach einem freien , christlichen Konzil in deutschen Landen wurde von den Reichsständen zuerst auf dem Nürnberger Reichstag im Jahre 1523 erhoben ( s.", + "psc_chunk_id": "045_Augustinus-Hipponensis_Opus-imperfectum-contra-secundam-responsionem-Juliani_window_624", + "psc_text": "est illi; sed et propter nos, quibus reputabitur, credentibus in eum qui suscitavit Jesum Christum Dominum nostrum a mortuis; qui traditus est propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram (Rom. IV, 23-25) . AUG. Dicite nobis, o vani, non defensores, sed inflatores liberi arbitrii, qui ignorantes Dei justitiam, et vestram justitiam volentes constituere, justitiae Dei non estis subjecti (Id. X, 3); dicite, inquam, nobis: si noluissent gentes credere justeque vivere, evacuaretur promissio quae facta est ad Abraham? Non, inquies. Ergo ut Abraham ob stipendium fidei consequeretur dilatationem seminis, praeparata est gentium voluntas a Domino; et ut vellent quod et nolle potuissent, ab illo factum est, qui ea quae promisit, potens est et facere. CLV. JUL. Cum ergo ille adhuc in praeputio testis sit fidei pronuntiatus, et ob ejus stipendium dilatationem fuerit seminis consecutus; qua, inquit, regula tu, Judaee, non putas ad consortium justitiae pertinere Gentiles, qui fidem Abrahae, paria", + "candidate_score": 0.627116, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_53", + "bdc_text": "Ut concilium celebretur liberum , sed more hactenus observatoVgl .", + "psc_chunk_id": "045_Augustinus-Hipponensis_Opus-imperfectum-contra-secundam-responsionem-Juliani_window_977", + "psc_text": "tam liberum sit homini sacrilegium facere velle, quam nolle; tam liberum sit parricidium velle perpetrare, quam nolle; tam liberum sit adulterium committere velle, quam nolle; tam possibile sit verum testimonium perhibere, quam falsum; tam liberum Deo obedire imperanti, quam diabolo persuadenti. AUG. Verum dicis: hoc est liberum arbitrium, talo omnino accepit Adam: sed quod datum est a conditore, et a deceptore vitiatum; utique a salvatore sanandum est. Hoc vos non vultis cum Ecclesia confiteri: hinc estis haeretici. Homo qui non cogitas ubi sis, et in diebus malis tanquam in bonis caecus extolleris: quando erat tale, quale describis, liberum arbitrium, nondum homo vanitati similis factus erat, ut dies ejus sicut umbra praeterirent (Psal. CXLIII, 4). Non enim vanitas Deus, ad cujus similitudinem factus erat, quae per ejus gratiam renovatur de die in diem. Nondum dicebatur, Ego in iniquitatibus conceptus sum (Psal. L, 7) . Nondum dicebatur, Quis enim est mundus a", + "candidate_score": 0.626235, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_53", + "bdc_text": "Ut concilium celebretur liberum , sed more hactenus observatoVgl .", + "psc_chunk_id": "045_Augustinus-Hipponensis_Opus-imperfectum-contra-secundam-responsionem-Juliani_window_203", + "psc_text": "liberi eritis » (Joan. VIII, 36). Cum hoc in illo loco a Domino nostro Jesu constet in liberum arbitrium non fuisse prolatum, cujus expositionem sententiae paululum differentes, definitionibus et divisionibus, quid nostrum alteruter sentiat, explicemus. Debet quippe, secundum omnium doctorum disciplinam, inchoatio disputationis a definitione sumi. AUG. Apostoli ergo, qui disputationum suarum inchoationes non a definitione sumpserunt, non erant docti? Et tamen erant doctores gentium, et contemptores doctorum talium, de quibus te delectat inflari. Quod autem ait Dominus, Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis, conaberis quidem in tuam detorquere sententiam: sed quam te non sequatur, cum conari coeperis, apparebit. LXXVIII. JUL. Omnis quippe, ut ait ille, quae ratione suscipitur de aliqua re disputatio, debet a definitione proficisci, ut intelligatur quid sit id de quo disputatur (Cicero, de Officiis, lib. 1). Ita ergo et nos, sicut supra de justitiae et peccati definitione disseruimus, nunc quoque videamus quae libertati arbitrii", + "candidate_score": 0.626199, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_53", + "bdc_text": "Ut concilium celebretur liberum , sed more hactenus observatoVgl .", + "psc_chunk_id": "045_Augustinus-Hipponensis_Opus-imperfectum-contra-secundam-responsionem-Juliani_window_285", + "psc_text": "esse liberos, non ab hac justitia liberos. Consequentius ergo hac elocutione nos adjuvaremur, si etiam tam leves res premere vellemus. Sed absit hoc: sensum intelligimus Apostoli, et elocutionum simpliciter prolatarum officio contenti sumus. Nihil aliud dixit Magister Gentium, nisi, Liberi fuistis, non servistis, justitiae: liberati estis, peccatorum veniam suscepistis, manente arbitrii libertate; per quam potuerunt et ante peccato, et postea obedire justitiae. AUG. Ex isto haeretico sensu, quo dicitis non fieri per gratiam liberationem a peccato, nisi cum de praeterito accipitur venia; non autem etiam ne dominetur peccatum, cum quisque a concupiscentia sua trahitur in ejus assensum; etiam sanctorum orationibus contradicitis. Utquid enim Deo dicitur, Ne nos inferas in tentationem; si, ut hoc non fiat, in liberi arbitrii nostri est potestate, quod nobis naturaliter insitum est? Utquid dicit Apostolus, Oramus autem ad Deum, ne quid faciatis mali (II Cor. XIII, 7) ; si Deus non liberat a peccatis, nisi veniam", + "candidate_score": 0.625333, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_53", + "bdc_text": "Ut concilium celebretur liberum , sed more hactenus observatoVgl .", + "psc_chunk_id": "045_Augustinus-Hipponensis_Opus-imperfectum-contra-secundam-responsionem-Juliani_window_204", + "psc_text": "apparebit. LXXVIII. JUL. Omnis quippe, ut ait ille, quae ratione suscipitur de aliqua re disputatio, debet a definitione proficisci, ut intelligatur quid sit id de quo disputatur (Cicero, de Officiis, lib. 1). Ita ergo et nos, sicut supra de justitiae et peccati definitione disseruimus, nunc quoque videamus quae libertati arbitrii definitio competat ut planum sit, quis ei, nostrum consentiat, quis repugnet. Libertas arbitrii, qua a Deo emancipatus homo est, in admittendi peccati et abstinendi a peccato possibilitate consistit. AUG. Emancipatum hominem dicis a Deo: nec attendis hoc cum emancipato agi, ut in familia patris non sit. LXXIX. JUL. Factum est enim animal rationale, mortale, capax virtutis et vitii, quod posset ex concessa sibi possibilitate vel servare Dei mandata, vel transgredi, vel magisterio naturali conservare jus humanae societatis, liberumque haberet alterutram velle partem, in quo peccati et justitiae summa est. Nam cum aliquid secundum virtutem indigentibus, aut de misericordiae fontibus, aut", + "candidate_score": 0.624604, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_48", + "bdc_text": "Der Kampf um das Konzil , Freiburg i. Br. 1951 2 , S. 227 ;", + "psc_chunk_id": "045_Augustinus-Hipponensis_Opus-imperfectum-contra-secundam-responsionem-Juliani_window_1942", + "psc_text": "quae abs te de illa dicta sunt intueri; et sive ut tu, sive uberius atque copiosius, tamen eadem ipsa garrire, quae tam manifesta sunt, ut etiam Scripturarum divinarum locis plurimis lectitentur, de corruptibilis corporis onere, et ex illo animae aggravatione venientia. Unde et in sanctis, in hujus vitae agone luctantibus, caro concupiscit adversus spiritum, et spiritus adversus carnem (Galat. V, 17): cum spiritus, sicut ait gloriosissimus Cyprianus, coelestia atque divina quaerit, caro terrena et saecularia concupiscit ( De Oratione Dominica ). Hinc est ille conflictus, quem memoratus martyr in libro, quem de Mortalitate conscripsit, diligenter et eloquenter explicat, dicens inter caetera, quod nobis sit cum carnalibus vitiis atque illecebris saecularibus assidua et molesta luctatio. Jam vero beatus Gregorius hoc certamen, quod habemus in corpore mortis hujus, sic ante oculos ponit, ut nullus sit hujus agonis athleta, qui non se in verbis ejus tanquam in speculo recognoscat. Intra nosmetipsos, inquit, propriis", + "candidate_score": 0.623803, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_106", + "bdc_text": "Bucer wendet sich mit dieser Mitteilung deshalb an Jud , weil dieser damals mit Schwenckfeld im Briefwechsel stand. .", + "psc_chunk_id": "045_Augustinus-Hipponensis_Opus-imperfectum-contra-secundam-responsionem-Juliani_window_719", + "psc_text": "1 de Poenitentia, cap. 2 vel 3) . Audi (sicut eum laudavit magister tuus) florem speciosum; et de tuo corde istam spinarum deformitatem, hoc est foeda acumina improbae contentionis, evelle. CCIX. JUL. Non mentitur Apostolus: ergo in plures abundavit Christi gratia, quam Adae culpa, cujus imitatione dicuntur peccasse qui sub lege peccaverunt: sub lege autem usque ad Christum Judaei tantummodo deliquerunt. Confer ergo Judaicam nationem solam, perfectae duntaxat aetatis sub lege positam, et per hoc in similitudinem praevaricationis Adae peccantem, qui accepta lege peccavit, ac de multitudine vocatarum gentium per praedicationem Evangelii, eorum millia qui gratiae sunt liberalitate salvati: tuncque intelliges apostolum Paulum vere pronuntiasse, ad plures gratiam Dei et donum Jesu Christi pervenisse, quam societatem praevaricationis antiquae. AUG. Cum Apostolus invenitur non plures dixisse, sed multos, tui hujus argumenti machina tota subvertitur: quamvis non soli Judaei, sicut tibi placet, sed omnes praevaricatores esse reperiantur, qui legem cum ipso Evangelio", + "candidate_score": 0.621003, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_53", + "bdc_text": "Ut concilium celebretur liberum , sed more hactenus observatoVgl .", + "psc_chunk_id": "045_Augustinus-Hipponensis_Opus-imperfectum-contra-secundam-responsionem-Juliani_window_1435", + "psc_text": "obviandi. Cum enim crebro laudaverint conjugia, et nullam in corporibus affectionem a diabolo insertam putarint, nec regno diaboli divina opera, id est naturae membra, subjecerint, sed et a Deo instituta conjugia ac benedictione donata, liberumque arbitrium, prout opportunitas attulit, explicarint; humanum est ut non stare in societate vestri sceleris judicentur, si in scripturis illorum aut ambigue, aut negligenter quaepiam locata deprehenditis. Quomodo enim non praejudicat Scripturis sanctis, quod omnes haereses aliquibus se earum testimoniis occulunt ac nituntur tueri: ita etiam catholicorum virorum famam propter quaepiam incautius fusa, non patiemur addici. Neque enim habuerunt intentionem illi, aut damnandi nuptias, aut liberum arbitrium denegandi, vel innocentiam sauciandi: quam si habuissent, non vestrum dogma firmassent, sed honorem officii perdidissent. AUG. O clara et benigna ratio defensionis! Simplicius videlicet dixit Ambrosius, ex commixtione maris et feminae expertem neminem esse delicti ( In Isaiam ); et quodcumque aliud speculando, nec habendo necessitatem a latere surgentibus", + "candidate_score": 0.619529, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_53", + "bdc_text": "Ut concilium celebretur liberum , sed more hactenus observatoVgl .", + "psc_chunk_id": "045_Augustinus-Hipponensis_Opus-imperfectum-contra-secundam-responsionem-Juliani_window_996", + "psc_text": "esse liberum ad agendum bonum sine adjutorio Dei, dixi. Haec tu metuens, neminem esse liberum ad agendum bonum, me dixisse dixisti, et « sine adjutorio Dei » (quod addidi) sustulisti. Unde non dubito quod victum te esse jam scias; sed prolixo vaniloquio id agas, ne victus appareas, qui sic definis liberam voluntatem, ut nisi utrumque, id est, et bene et male agere possit, libera esse non possit. Ac per hoc, necesse tibi est auferre libertatem Deo, qui tantummodo bonam potest, malam vero non potest habere voluntatem. CXXI. JUL. Quod cum ita sit, atque huic tu loco miserrime obnitaris, incertum est quid magis de te aestimari conveniat, utrum contra conscientiam tuam falsa defendas, an quod falsum est, verum putes; ac per hoc sit incertum, utrum oculos rationis amiseris, dum certum sit oculos te fidei perdidisse. AUG. Numquid ideo te victum consolaris, quia conviciaris? CXXII. JUL. Ut autem quae sunt acta, breviter", + "candidate_score": 0.619507, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_53", + "bdc_text": "Ut concilium celebretur liberum , sed more hactenus observatoVgl .", + "psc_chunk_id": "045_Augustinus-Hipponensis_Opus-imperfectum-contra-secundam-responsionem-Juliani_window_703", + "psc_text": "peccatum mundi: et audes dicere, peccati regnum lata lege cecidisse, et post legem non potuisse manere peccatum? cum dicat Apostolus, Si per legem justitia, ergo Christus gratis mortuus est: cum dicat Apostolus, Quia in lege nemo justificatur (Galat. III, 11) : cum dicat Apostolus, Lex subintravit, ut abundaret delictum (Rom. V, 20) : cum dicat Apostolus, Si data esset lex quae posset vivificare, omnino ex lege esset justitia: sed conclusit Scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus (Galat. III, 21 et 22) . Si aures habetis, ora jam claudite: si recte aperire ora vultis, prius aures divinis vocibus aperite. Sane memineris te dixisse, generationem coepisse ab Adam; qui soles dicere, generationem nonnisi a duobus incipere, et ideo non eam voluisse intelligi Apostolum in eo peccato, quod per unum hominem intrasse dixit in mundum. Quis te posse crederet oblivisci, quod toties dixeras falsum? Sed tamen oblitus", + "candidate_score": 0.619071, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_81", + "bdc_text": "Ut adsitis miseris illic , quos contra omnes leges foederum premunt Immontani , opto scire .", + "psc_chunk_id": "045_Augustinus-Hipponensis_Opus-imperfectum-contra-secundam-responsionem-Juliani_window_422", + "psc_text": "Quid vero sit consequens, quid repugnans, quibusque concessis quid lex inexpugnabilis et veneranda orationis cogat inferri, nisi doctissimus attentissimusque non judicat. AUG. Adhuc circuis quaerendo dialecticos, et vitando ecclesiasticos judices. Dic jam quomodo accipiendum sit, Per unum hominem peccatum intravit in mundum: melius videlicet hoc intelligens, quam ille qui dixit, Omnes in Adam moriuntur, quia « per unum hominem peccatum intravit in hunc mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt. » Illius igitur culpa mors omnium est (Ambrosius, lib. 4 in Luc. IV, 38) . Et idem ipse alibi: Fuit Adam, et in illo fuimus omnes; periit Adam, et in illo omnes perierunt (Lib. 7 in Luc. XV, 24) . Ambrosius est ille, non quicumque de vulgo, cujus imperitam multitudinem non valentem de tuis disputationibus judicare, nimis alta cervice et proterva fronte contemnis: Ambrosius est, inquam, cui nulla ex parte in ipsis", + "candidate_score": 0.618552, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 2, + "cf_id": "cf037", + "work_id": "058_Gennadius-Massiliensis_De-ecclesiasticis-dogmatibus", + "max_score": 0.699488, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_32_34", + "bdc_text": "Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». . Quia omnino congruit cum iis , quae hac de re docuit communis praeceptor noster sanctae memoriae ZuingliusZur direkten Abhängigkeit der Theologie Juds von Zwingli s. Wyss , Jud 119-122 ; über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a .", + "psc_chunk_id": "058_Gennadius-Massiliensis_De-ecclesiasticis-dogmatibus_window_39", + "psc_text": "Apostoli: Non quod idonei sumus cogitare aliquid a nobis quasi ex nobis, sed sufficientia nostra ex Deo est (II Cor. III, 5) . CAPUT XLV. Si quis alios per misericordiam, alios vero per liberum arbitrium, quod in omnibus qui de praevaricatione primi hominis nati sunt constat esse vitiatum, ad gratiam baptismi posse venire contendit, a recta fide probatur alienus. Ille enim non omnium liberum arbitrium per peccatum primi hominis asserit infirmatum; aut certe ita laesum putat, ut tamen quidam valeant 26 sine revelatione Dei ministerium salutis aeternae per semetipsos posse conquirere. Quod quam sit contrarium ipse Dominus probat (Joan. VI, 44), qui non aliquos, sed neminem ad se posse venire testatur, nisi quem Pater attraxerit. Sicut et Petro dicit: Beatus es, Simon Bar Jona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus, qui in coelis est (Matth. XVI, 17) . Et Apostolus: Nemo potest dicere Dominus Jesus, nisi", + "candidate_score": 0.699488, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_32_34", + "bdc_text": "Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». . Quia omnino congruit cum iis , quae hac de re docuit communis praeceptor noster sanctae memoriae ZuingliusZur direkten Abhängigkeit der Theologie Juds von Zwingli s. Wyss , Jud 119-122 ; über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a .", + "psc_chunk_id": "058_Gennadius-Massiliensis_De-ecclesiasticis-dogmatibus_window_18", + "psc_text": "quaerentes facit invenire, qui pulsantibus aperit, qui petentibus donat (Matth. VII, 7). Sicut ergo initium salutis nostrae Deo miserante et inspirante habere nos credimus, ita arbitrium nostrae naturae sequax esse divinae inspirationis libere confitemur Igitur ut non labamur a bono vel naturae, vel meriti, sollicitudinis nostrae est et coelestis pariter adjutorii; ut labamur, potestatis nostrae et ignaviae. 13 CAPUT XXII. Firmissime credendum est in praevaricatione Adae omnes homines naturalem possibilitatem et innocentiam perdidisse: et neminem de profundo illius ruinae per liberum arbitrium posse consurgere, nisi eum gratia Dei miserantis erexerit: liberum enim arbitrium ille perpessus, dum suis inconsultius utitur bonis, cadens in praevaricationis profunda, demersus est; et nihil quemadmodum exinde surgere posset invenit, suaque in aeternum libertate deceptus, hujus ruina latuisset oppressus, nisi eum post Christi pro sua gratia relevasset adventus, qui per novae regenerationis purificationem omne praeteritum vitium sui baptismatis lavacro purgavit. CAPUT XXIII Neminem esse per semetipsum bonum,", + "candidate_score": 0.690623, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_32", + "bdc_text": "Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». .", + "psc_chunk_id": "058_Gennadius-Massiliensis_De-ecclesiasticis-dogmatibus_window_39", + "psc_text": "Apostoli: Non quod idonei sumus cogitare aliquid a nobis quasi ex nobis, sed sufficientia nostra ex Deo est (II Cor. III, 5) . CAPUT XLV. Si quis alios per misericordiam, alios vero per liberum arbitrium, quod in omnibus qui de praevaricatione primi hominis nati sunt constat esse vitiatum, ad gratiam baptismi posse venire contendit, a recta fide probatur alienus. Ille enim non omnium liberum arbitrium per peccatum primi hominis asserit infirmatum; aut certe ita laesum putat, ut tamen quidam valeant 26 sine revelatione Dei ministerium salutis aeternae per semetipsos posse conquirere. Quod quam sit contrarium ipse Dominus probat (Joan. VI, 44), qui non aliquos, sed neminem ad se posse venire testatur, nisi quem Pater attraxerit. Sicut et Petro dicit: Beatus es, Simon Bar Jona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus, qui in coelis est (Matth. XVI, 17) . Et Apostolus: Nemo potest dicere Dominus Jesus, nisi", + "candidate_score": 0.680881, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_31_33", + "bdc_text": "Si is animum suum curiosum inducet , ut has nostras commentationes legat , maxime partem ultimamDas vierte und letzte Kapitel von Bucers Schrift handelt «Vom kindertauff , wie der christlich gebraucht werde». , valde cupio scribat de ea ultima parte suum iudicium . Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». . Quia omnino congruit cum iis , quae hac de re docuit communis praeceptor noster sanctae memoriae ZuingliusZur direkten Abhängigkeit der Theologie Juds von Zwingli s. Wyss , Jud 119-122 ;", + "psc_chunk_id": "058_Gennadius-Massiliensis_De-ecclesiasticis-dogmatibus_window_39", + "psc_text": "Apostoli: Non quod idonei sumus cogitare aliquid a nobis quasi ex nobis, sed sufficientia nostra ex Deo est (II Cor. III, 5) . CAPUT XLV. Si quis alios per misericordiam, alios vero per liberum arbitrium, quod in omnibus qui de praevaricatione primi hominis nati sunt constat esse vitiatum, ad gratiam baptismi posse venire contendit, a recta fide probatur alienus. Ille enim non omnium liberum arbitrium per peccatum primi hominis asserit infirmatum; aut certe ita laesum putat, ut tamen quidam valeant 26 sine revelatione Dei ministerium salutis aeternae per semetipsos posse conquirere. Quod quam sit contrarium ipse Dominus probat (Joan. VI, 44), qui non aliquos, sed neminem ad se posse venire testatur, nisi quem Pater attraxerit. Sicut et Petro dicit: Beatus es, Simon Bar Jona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus, qui in coelis est (Matth. XVI, 17) . Et Apostolus: Nemo potest dicere Dominus Jesus, nisi", + "candidate_score": 0.679948, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_32", + "bdc_text": "Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». .", + "psc_chunk_id": "058_Gennadius-Massiliensis_De-ecclesiasticis-dogmatibus_window_18", + "psc_text": "quaerentes facit invenire, qui pulsantibus aperit, qui petentibus donat (Matth. VII, 7). Sicut ergo initium salutis nostrae Deo miserante et inspirante habere nos credimus, ita arbitrium nostrae naturae sequax esse divinae inspirationis libere confitemur Igitur ut non labamur a bono vel naturae, vel meriti, sollicitudinis nostrae est et coelestis pariter adjutorii; ut labamur, potestatis nostrae et ignaviae. 13 CAPUT XXII. Firmissime credendum est in praevaricatione Adae omnes homines naturalem possibilitatem et innocentiam perdidisse: et neminem de profundo illius ruinae per liberum arbitrium posse consurgere, nisi eum gratia Dei miserantis erexerit: liberum enim arbitrium ille perpessus, dum suis inconsultius utitur bonis, cadens in praevaricationis profunda, demersus est; et nihil quemadmodum exinde surgere posset invenit, suaque in aeternum libertate deceptus, hujus ruina latuisset oppressus, nisi eum post Christi pro sua gratia relevasset adventus, qui per novae regenerationis purificationem omne praeteritum vitium sui baptismatis lavacro purgavit. CAPUT XXIII Neminem esse per semetipsum bonum,", + "candidate_score": 0.6797, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_34_36", + "bdc_text": "über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a . in seinen Schriften «De vera et falsa religione commentarius » , 1525 , und «De providentia» , 1530 , geäußert , die beide von Leo Jud ins Deutsche übertragen worden waren. , vobis facile approbavero . Attamen de peccato in spiritum sanctum si satisfecero vobis , scire velim .", + "psc_chunk_id": "058_Gennadius-Massiliensis_De-ecclesiasticis-dogmatibus_window_20", + "psc_text": "in epistola ad Milevitanum concilium data praedicat, dicens; Adverte tandem, o pravissimarum mentium perversa doctrina, quod primum hominem ita libertas ipsa decepit, ut dum indulgentius frenis ejus utitur, in praevaricationem praesumptione incideret. Nec ex hac potuit erui, nisi ei providentia regenerationis statum pristinae libertatis Christi Domini reformasset adventus. CAPUT XXVI. Quod omnia studia et omnia opera ac merita sanctorum ad Dei gloriam laudemque referenda sint, quia nemo aliunde ei placeat, nisi ex eo quod ipse donaverit: in quam nos sententiam dirigit beatae recordationis papae Zosimi regularis auctoritas, cum scribens ad totius orbis episcopos ait: Nos autem instinctu Dei (omnia enim bona ad auctorem suum referenda sunt unde nascuntur), ad fratrum et coepiscoporum nostrorum conscientiam universa retulimus. Hunc autem sermonem sincerissimae veritatis luce radiantem tanto Afri episcopi honore venerati sunt, ut ita ad eumdem virum scriberent: 15 Illud vero quod in litteris quas ad universas provincias curasti esse mittendas posuisti, dicens:", + "candidate_score": 0.660295, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 3, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "stoa0040.stoa062.opp-lat1", + "max_score": 0.698075, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_32_34", + "bdc_text": "Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». . Quia omnino congruit cum iis , quae hac de re docuit communis praeceptor noster sanctae memoriae ZuingliusZur direkten Abhängigkeit der Theologie Juds von Zwingli s. Wyss , Jud 119-122 ; über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa062.opp-lat1_window_248", + "psc_text": "propterea etiam uoluntas, qua credimus, dono dei tribuitur, quia de libero existit arbitrio, quod cum crearemur accepimus, adteudat et uideat non ideo tantum istam uoluntatem diuino muneri tribuendam, quia ex libero arbitrio est, quod nobis naturaliter concreatum est, uerum etiam quod uisoruin suasionibus agit deus, ut uelimus et ut credamus, siue extrinsecus per euangelicas exhortationes, ubi et mandata legis aliquid agunt, si ad hoc admonent hominem infirmitatis suae, ut ad gratiam iustificantcm credendo confugiat, siue intrinsccusintrinsecus, ubi nemo habet in potestate quid ei ueniat in mentem, sed consentire uel dissentire propriae uolnntatis est. his ergo modis quando deus agit cum anima rationali, ut ci credat — neque enim credere potest quodlibet libero arbitrio, si nulla sit suasio uel uocatio cui credat —, profecto et ipsum uelle credere deus operatur in homine et in omnibus misericordia eius praeuenit nos, consentire autem uocationi dci uel ab ea dissentire, sicut dixi, propriae uoluntatis", + "candidate_score": 0.698075, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_31_33", + "bdc_text": "Si is animum suum curiosum inducet , ut has nostras commentationes legat , maxime partem ultimamDas vierte und letzte Kapitel von Bucers Schrift handelt «Vom kindertauff , wie der christlich gebraucht werde». , valde cupio scribat de ea ultima parte suum iudicium . Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». . Quia omnino congruit cum iis , quae hac de re docuit communis praeceptor noster sanctae memoriae ZuingliusZur direkten Abhängigkeit der Theologie Juds von Zwingli s. Wyss , Jud 119-122 ;", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa062.opp-lat1_window_9", + "psc_text": "arbitrio practerque doctrinam qua ei praecipitur qucmadmodumquemadmodum uiuere debeat accipiat spiritum sanctum, quo fiat in animo eius delectatio dilectioque summi illius atque incommutabilis boni, quod deus est, etiam nunc cum per fidem ambulatur, nondum per speciem, ut hac sibi uelut arra data gratuiti muncrismuneris inardescat inhaerere creatori atque inflammetur accedere ad participationem illius ueri luminis, ut ex illo ei bene sit, a quo habet ut sit. nam neque liberum arbitrium quicquam nisi ad peccandum ualet, si lateat ueiitatis uia; et cum id quod agendum et quo nitendum est coeperit non latere, nisi etiam delectet et ametur, non agitur, non suscipitur, non bene uiuitur. ut autem dihgaturdiligatur, caritas dei diffnnditurdiffunditur in coidibus nostris non per arbitrium liberuinliberum, quod surgit ex nobis, sed per spiritum sanctum, qui datus est nobis. § 6 Doctrina quippe illa, qua mandatum accipimus continenter recteque uinendi, littera est occidens, nisi adsit uiuificans spiritus. 15 cf. II Cor.", + "candidate_score": 0.676795, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_55_57", + "bdc_text": "ut promittamus antea staturos nos iis , quae in illo per maiorem partem fuerint decretaVgl . Punkt 2 der Instruktion. ; ut si qui non adveniant per se vel legatos , reliquis , qui convenerint , ius sit pergendi in omnibus , quae conciliiVgl . Punkt 6 der Instruktion. sunt ;", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa062.opp-lat1_window_130", + "psc_text": "promissum est testamentum nouum. § 36 Quid sunt ergo leges dci ab ipso deo scriptae in cordibus nisi ipsa praesentia spiritus sanetisancti, qui est digitus dei, quo praesente diffunditur caritas in cordibus nostris, quae plenitudo Iegislegis est et finis praecepti? nam quia uetcrisueteris testamenti promissa terrena sunt, licet — exceptis sacramentis, quae umbrae erant fnturormTIfuturorum, sicut est circumcisio et sabbatum et aliacaliae dierum obseruationes et quarundam escarum cerimoniae et multiplex sacrificiorum sacrorumque ritus, quae uctustati carnali lege iugoque seruili congruebant — talia contineat praecepta iustitiae, qualia nunc quoque obsernareobseruare praecipimur, quae maxime duabus illis tabulis sine figura adumbratae significationis expressa sunt, sicuti est: non adulterabis, non homicidium facies, non concupisces et si quod est aliud mandatum, quod in hoc sermone recapitulatur: diliges proximum tuum tamquam tc ipsum, tamen, quia in eo, sicut dixi, promissa terrena et temporalia recitantur, quae bona sunt huius corruptibilis carnis, quamnisquamuis eis sempiterna atque caclestiacaelestia ad", + "candidate_score": 0.673792, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_55_57", + "bdc_text": "ut promittamus antea staturos nos iis , quae in illo per maiorem partem fuerint decretaVgl . Punkt 2 der Instruktion. ; ut si qui non adveniant per se vel legatos , reliquis , qui convenerint , ius sit pergendi in omnibus , quae conciliiVgl . Punkt 6 der Instruktion. sunt ;", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa062.opp-lat1_window_83", + "psc_text": "quod per illas umbras figurate promittebatur, tamen legem, ex qua neminem dicit iustificari, non tantum in illis sacramentis, quae habuerunt promissiuas figuras, uerum etiam in illis operibus uult intellegi, quae quisquis fecerit iuste uiuit; ubi est et illud: non concupisces. atque ut hoc quod dicimus fiat planius, ipsum Decalogum uideamus. certe enim legem Moyses ministrandam populo accepit in monte, scriptam in lapideis tabulis digito dei. haec decem praeceptis constringitur, ubi nihil de circumcisione mandatum est, 2 cf. Rom. 1, 21 4 Rom. 10, 3 10 cf. Luc. 18,11.12 18 cf. Rom. 2, 17-29 21 cf. Col. 2,17 25 Ex. 20, 17 27 cf. Ex. 31, 18. Deut. 9, 10 28 cf. Ex. cap. 20. 1 qui Ltnl 5 iustitiam om. zb 6 magis uidetur zb 8 atribuit C quamuis—habeat in mg. m2O 9 alt. habet zCPbd iam om. zd 10 nec K 11 egeret Oml iis d 12 nihil PGb", + "candidate_score": 0.671461, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_29_31", + "bdc_text": "Zusammenfassung bei Deppermann , aaO , S. 259-263. . LeoLeo Jud . noster stomachi est fortioris , ut legere possit , quae non admodum oblectant . Si is animum suum curiosum inducet , ut has nostras commentationes legat , maxime partem ultimamDas vierte und letzte Kapitel von Bucers Schrift handelt «Vom kindertauff , wie der christlich gebraucht werde». , valde cupio scribat de ea ultima parte suum iudicium .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa062.opp-lat1_window_109", + "psc_text": "ministrata per nos, scripta non atramento, sed spiritu dei uiui, non in tabulis lapideis, sed in tabuistabulis cordis carnaibus. ecce quemadmodum ostendit, quia illud extra hominem scribitur, ut eum forinsecus terrificet, hoc in ipso homine, ut eum intrinsecus iustificet. carnales autem tabulas cordis dixit non carnalis prudentiae, sed tamquam uiuentes sensumque habentes in conparatione lapidis, qui sine sensu est. et quod paulo post dicit, quod non poterant intendere filii Israhel usque in finem uultus Moysi et ideo ciseis per uelum loquebatur, hoc significat, quia littera legis iustificat neminem, sed lielamenuelamen positum est in lectione ueteris testamenti, donec ad Christum transeatur et auferatur urlamcnuelamen, id est transeatur ad gratiam et intellegatur ab ipso nobis esse iustificationem, qua faciamus quod iubet. qui propterea iubet, ut in nobis deficientes ad illum confugiamus. ideo uiigilantissimeuigilantissime cum dixisset: confidentiam taem habemus per Christum ad deum, ne nostris hoc uiribus 1 Rom. 5, 5 3 cf.", + "candidate_score": 0.67117, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_53_55", + "bdc_text": "Ut concilium celebretur liberum , sed more hactenus observatoVgl . Punkt 1 der Instruktion. ; ut promittamus antea staturos nos iis , quae in illo per maiorem partem fuerint decretaVgl .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa062.opp-lat1_window_83", + "psc_text": "quod per illas umbras figurate promittebatur, tamen legem, ex qua neminem dicit iustificari, non tantum in illis sacramentis, quae habuerunt promissiuas figuras, uerum etiam in illis operibus uult intellegi, quae quisquis fecerit iuste uiuit; ubi est et illud: non concupisces. atque ut hoc quod dicimus fiat planius, ipsum Decalogum uideamus. certe enim legem Moyses ministrandam populo accepit in monte, scriptam in lapideis tabulis digito dei. haec decem praeceptis constringitur, ubi nihil de circumcisione mandatum est, 2 cf. Rom. 1, 21 4 Rom. 10, 3 10 cf. Luc. 18,11.12 18 cf. Rom. 2, 17-29 21 cf. Col. 2,17 25 Ex. 20, 17 27 cf. Ex. 31, 18. Deut. 9, 10 28 cf. Ex. cap. 20. 1 qui Ltnl 5 iustitiam om. zb 6 magis uidetur zb 8 atribuit C quamuis—habeat in mg. m2O 9 alt. habet zCPbd iam om. zd 10 nec K 11 egeret Oml iis d 12 nihil PGb", + "candidate_score": 0.660775, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_53_55", + "bdc_text": "Ut concilium celebretur liberum , sed more hactenus observatoVgl . Punkt 1 der Instruktion. ; ut promittamus antea staturos nos iis , quae in illo per maiorem partem fuerint decretaVgl .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa062.opp-lat1_window_130", + "psc_text": "promissum est testamentum nouum. § 36 Quid sunt ergo leges dci ab ipso deo scriptae in cordibus nisi ipsa praesentia spiritus sanetisancti, qui est digitus dei, quo praesente diffunditur caritas in cordibus nostris, quae plenitudo Iegislegis est et finis praecepti? nam quia uetcrisueteris testamenti promissa terrena sunt, licet — exceptis sacramentis, quae umbrae erant fnturormTIfuturorum, sicut est circumcisio et sabbatum et aliacaliae dierum obseruationes et quarundam escarum cerimoniae et multiplex sacrificiorum sacrorumque ritus, quae uctustati carnali lege iugoque seruili congruebant — talia contineat praecepta iustitiae, qualia nunc quoque obsernareobseruare praecipimur, quae maxime duabus illis tabulis sine figura adumbratae significationis expressa sunt, sicuti est: non adulterabis, non homicidium facies, non concupisces et si quod est aliud mandatum, quod in hoc sermone recapitulatur: diliges proximum tuum tamquam tc ipsum, tamen, quia in eo, sicut dixi, promissa terrena et temporalia recitantur, quae bona sunt huius corruptibilis carnis, quamnisquamuis eis sempiterna atque caclestiacaelestia ad", + "candidate_score": 0.658877, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_57", + "bdc_text": "ut si qui non adveniant per se vel legatos , reliquis , qui convenerint , ius sit pergendi in omnibus , quae conciliiVgl . Punkt 6 der Instruktion. sunt ;", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa062.opp-lat1_window_163", + "psc_text": "11 in cordibus habere zbd pertinct C 12 comm. euang. 6 13 salute SPG 14 iudeo PGOC greco codd. 17 nec (c.s.l.m2)C 18 aut (as. ras.)P ut SG 20 iudeos P de om. b dei om. b gloriabuntnr Lm1 21 eos adliuc b in eo] ideoCd 23 anima (a s. is) P operantē∗(e fin. ex i m2)O 24 groci (sic semper lere) LSPOK 26 enim est zb acceptio pers. b apud deum. qu i cum que enim sine lege peccanerunt, sine lege peribunt; etquicumque in lege pecnauerunt, per legem indicabuntur. non cnimenim auditores legis iusti sunt apud deum, sed factores legis iustificabuntur. his uerbis hoc unde agitur subiungit et dicit: cum enim gentes, quae legem non habent, naturaliter quae legis sunt faciunt et cetera quae iam supra commemoraui. proinde non uidetur alios hic significasse sub nomine gentium quam eos, quos nomine Graeci supra significabat. cum diceret: Iudaeo primum et Graeco.", + "candidate_score": 0.647559, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_51_53", + "bdc_text": "CT IV LXXXVIIf und XCI ) . Die daraus ausgew ählten fünf Punkte sind im folgenden sinngemäß richtig , wenn auch nicht wortgetreu wiedergegeben. : Ut concilium celebretur liberum , sed more hactenus observatoVgl .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa062.opp-lat1_window_168", + "psc_text": "enim ita loqueremur, ut diceremus 'homincs liberabuntur', hoc utique intellegeretur eis, qui iam homines cssentessent, accedere libcrationemliberationem; si autem diccremusdiceremus 'homincs creabuntur', non utique intellegeretur eos creari qui iam homines erant, sed ipsa crcationccreatione homines fieri. ita si dictum esset 'factores legis honorabuntur', recte non acciperemus nisi honorem illis qui iam essent factores legis accedere; cum uero dictum est factores 1egis iustifica buntur, quid aliud dictum cstest quam 'iusti iustificabuntur' ? factores enim legis utique iusti sunt. ac per hoc tantundem est, ac si diceretur 'factores legis creabuntur', non quia erant, sed ut sint, ut sic intellegerent etiam Iudaei legis auditores indigere se gratia iustifieatoris, ut possint esse facturcsfactores. aut ccrtecerte ita dictum est 'iustifieabuntur',ac si diceretur'iustihabebuntur,' 'iusti deputabuntur', sicut dictum est de quodam: ille autem uoens se iustificare, id est ut iustus haberetur et deputaretur. unde aliter dicimus 'deus sanctificat sanctos suos', 1. 8. 18 Rom. 2, 13 3", + "candidate_score": 0.646983, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_79", + "bdc_text": "Etsi enim sciat facile se nostri damnationem obtenturum in concilio , non dubitat tamen simul suam etiam tyrannidem circumscribendam idque ferre aut huius subire discrimen non potest .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa062.opp-lat1_window_43", + "psc_text": "potest enim fieri coram hominibus, non autem coram illo qui cordis ipsius et intimae uoluntatis inspector est, ubi uidet, etiamsi aliud faciat qui legem timet, quid tamen mallctmallet facere, si liceret. ac ne quisquam putaret hic apostolum ea lege dixisse neminem iustificari, quae in sacramentis ueteribus multa continet figurata praecepta, unde etiam ipsa est eircumeisiocircumcisio carnis, quam die oetauooctauo accipere paruuli iussi sunt, continuo subiunxit quam legem dixerit et ait: per legem enim cognitio peccati. illa igitur lex est, de qua postea dicit: pcccatunipeccatum non cognoui nisi per legem. nam concupiscentiam ncsciebamnesciebam, nisi lex diceret: non concupisces. nam quid est aliud per legem enim cognitio peccati? § 15 Hic forte dicat humana illa praesumptio ignorans dei iustitiam et suam uolensnolens constituere merito dixisse apostolum: quia ex lege nemo iustificabitur; ostendit enim tantummodo lex quid faciendum quidue cauendum sit, ut quod illa ostenderit uoluntas impleat ac sic homo iustificetur non per", + "candidate_score": 0.646973, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_53_55", + "bdc_text": "Ut concilium celebretur liberum , sed more hactenus observatoVgl . Punkt 1 der Instruktion. ; ut promittamus antea staturos nos iis , quae in illo per maiorem partem fuerint decretaVgl .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa062.opp-lat1_window_82", + "psc_text": "incidat in uitium illius pharisaei, qui quamquam deo gratias ageret ex his quae habebat, nihil tamen petebat dari sibi, tamquam nihilo indigeret ad augendam perficiendamue iustitiam. his igitur consideratis pertractatisque pro uiribus, quas dominus donare dignatur, colligimus non iustificari hominem praeceptis bonae uitae nisi per fidem Iesu Christi, hoc est non lege operum, sed lege fidcifidei, non littera, sed spiritu, non factorum meritis, sed gratuita gratia. § 23 Quamuis itaque illos, quibus circumcisio persuadebatur, ita corripere atque corrigere uideatur apostolus, ut legis nomine eandem circumcisionem appellet ceterasque eiusmodi legis obseruationcsobseruationes, quas tamquam umbras futuri iam nunc respuunt Christiani id tenentes quod per illas umbras figurate promittebatur, tamen legem, ex qua neminem dicit iustificari, non tantum in illis sacramentis, quae habuerunt promissiuas figuras, uerum etiam in illis operibus uult intellegi, quae quisquis fecerit iuste uiuit; ubi est et illud: non concupisces. atque ut hoc quod dicimus fiat planius, ipsum Decalogum uideamus.", + "candidate_score": 0.646847, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_54_56", + "bdc_text": "Punkt 1 der Instruktion. ; ut promittamus antea staturos nos iis , quae in illo per maiorem partem fuerint decretaVgl . Punkt 2 der Instruktion. ;", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa062.opp-lat1_window_83", + "psc_text": "quod per illas umbras figurate promittebatur, tamen legem, ex qua neminem dicit iustificari, non tantum in illis sacramentis, quae habuerunt promissiuas figuras, uerum etiam in illis operibus uult intellegi, quae quisquis fecerit iuste uiuit; ubi est et illud: non concupisces. atque ut hoc quod dicimus fiat planius, ipsum Decalogum uideamus. certe enim legem Moyses ministrandam populo accepit in monte, scriptam in lapideis tabulis digito dei. haec decem praeceptis constringitur, ubi nihil de circumcisione mandatum est, 2 cf. Rom. 1, 21 4 Rom. 10, 3 10 cf. Luc. 18,11.12 18 cf. Rom. 2, 17-29 21 cf. Col. 2,17 25 Ex. 20, 17 27 cf. Ex. 31, 18. Deut. 9, 10 28 cf. Ex. cap. 20. 1 qui Ltnl 5 iustitiam om. zb 6 magis uidetur zb 8 atribuit C quamuis—habeat in mg. m2O 9 alt. habet zCPbd iam om. zd 10 nec K 11 egeret Oml iis d 12 nihil PGb", + "candidate_score": 0.645965, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_57", + "bdc_text": "ut si qui non adveniant per se vel legatos , reliquis , qui convenerint , ius sit pergendi in omnibus , quae conciliiVgl . Punkt 6 der Instruktion. sunt ;", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa062.opp-lat1_window_171", + "psc_text": "semper apud se sanctum est sanctum etiam ab hominibus habeatur, id est sancte timeatur.. § 46 Si ergo gentes commemorans naturaliter quae legis sunt . facientes et scriptum habentes opus legis in cordibus illos intellegi uoluitnoluit, qui credunt in Christum, quia non sicut Iudaei praemissa sibi lege ncniuntucniunt ad fidem, non est cur eos conemur discernere ab his quibus dominus per prophetam promittens testamentum nouum dixit leges suas se scripturum in cordibus eorum, quia et ipsi per insertionem, quam oleastro praestitam dicit, ad eandem olcam, hoc est ad eundeineundem dei populum, pertinent, potiusque concordat prophetico etiam hoc apostolicum testimonium. ut hoc sit pertinere ad testainentumtestamentum nouum legem dei habere non in tabulis. sed in cordibus scriptam, hoc est intimo affectu iustitiam legis amplecti, ubi fides per dilectionem operatur, quia ex fide iustificat gentes deus, quod scriptura praeuidens praenuntiauit Abrahae dicens: in semincsemine tuo benedicentur omnes g e 11 t c", + "candidate_score": 0.645796, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_53_55", + "bdc_text": "Ut concilium celebretur liberum , sed more hactenus observatoVgl . Punkt 1 der Instruktion. ; ut promittamus antea staturos nos iis , quae in illo per maiorem partem fuerint decretaVgl .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa062.opp-lat1_window_43", + "psc_text": "potest enim fieri coram hominibus, non autem coram illo qui cordis ipsius et intimae uoluntatis inspector est, ubi uidet, etiamsi aliud faciat qui legem timet, quid tamen mallctmallet facere, si liceret. ac ne quisquam putaret hic apostolum ea lege dixisse neminem iustificari, quae in sacramentis ueteribus multa continet figurata praecepta, unde etiam ipsa est eircumeisiocircumcisio carnis, quam die oetauooctauo accipere paruuli iussi sunt, continuo subiunxit quam legem dixerit et ait: per legem enim cognitio peccati. illa igitur lex est, de qua postea dicit: pcccatunipeccatum non cognoui nisi per legem. nam concupiscentiam ncsciebamnesciebam, nisi lex diceret: non concupisces. nam quid est aliud per legem enim cognitio peccati? § 15 Hic forte dicat humana illa praesumptio ignorans dei iustitiam et suam uolensnolens constituere merito dixisse apostolum: quia ex lege nemo iustificabitur; ostendit enim tantummodo lex quid faciendum quidue cauendum sit, ut quod illa ostenderit uoluntas impleat ac sic homo iustificetur non per", + "candidate_score": 0.64564, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_65", + "bdc_text": "In nullis comitiis , quibus actum de concilio et a caesare promissum est , non libertas et ut in Germania celebretur , et postulatum et promissum est Die Forderung nach einem freien , christlichen Konzil in deutschen Landen wurde von den Reichsständen zuerst auf dem Nürnberger Reichstag im Jahre 1523 erhoben ( s.", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa062.opp-lat1_window_83", + "psc_text": "quod per illas umbras figurate promittebatur, tamen legem, ex qua neminem dicit iustificari, non tantum in illis sacramentis, quae habuerunt promissiuas figuras, uerum etiam in illis operibus uult intellegi, quae quisquis fecerit iuste uiuit; ubi est et illud: non concupisces. atque ut hoc quod dicimus fiat planius, ipsum Decalogum uideamus. certe enim legem Moyses ministrandam populo accepit in monte, scriptam in lapideis tabulis digito dei. haec decem praeceptis constringitur, ubi nihil de circumcisione mandatum est, 2 cf. Rom. 1, 21 4 Rom. 10, 3 10 cf. Luc. 18,11.12 18 cf. Rom. 2, 17-29 21 cf. Col. 2,17 25 Ex. 20, 17 27 cf. Ex. 31, 18. Deut. 9, 10 28 cf. Ex. cap. 20. 1 qui Ltnl 5 iustitiam om. zb 6 magis uidetur zb 8 atribuit C quamuis—habeat in mg. m2O 9 alt. habet zCPbd iam om. zd 10 nec K 11 egeret Oml iis d 12 nihil PGb", + "candidate_score": 0.645601, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_50", + "bdc_text": "auch unten Anm. 19. , qui consensum in concilium generale requirant his conditionibus Rangoni trug gemäß der ihm mitgegebenen Instruktion insgesamt acht Punkte vor ( s.", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa062.opp-lat1_window_83", + "psc_text": "quod per illas umbras figurate promittebatur, tamen legem, ex qua neminem dicit iustificari, non tantum in illis sacramentis, quae habuerunt promissiuas figuras, uerum etiam in illis operibus uult intellegi, quae quisquis fecerit iuste uiuit; ubi est et illud: non concupisces. atque ut hoc quod dicimus fiat planius, ipsum Decalogum uideamus. certe enim legem Moyses ministrandam populo accepit in monte, scriptam in lapideis tabulis digito dei. haec decem praeceptis constringitur, ubi nihil de circumcisione mandatum est, 2 cf. Rom. 1, 21 4 Rom. 10, 3 10 cf. Luc. 18,11.12 18 cf. Rom. 2, 17-29 21 cf. Col. 2,17 25 Ex. 20, 17 27 cf. Ex. 31, 18. Deut. 9, 10 28 cf. Ex. cap. 20. 1 qui Ltnl 5 iustitiam om. zb 6 magis uidetur zb 8 atribuit C quamuis—habeat in mg. m2O 9 alt. habet zCPbd iam om. zd 10 nec K 11 egeret Oml iis d 12 nihil PGb", + "candidate_score": 0.640192, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_50_52", + "bdc_text": "auch unten Anm. 19. , qui consensum in concilium generale requirant his conditionibus Rangoni trug gemäß der ihm mitgegebenen Instruktion insgesamt acht Punkte vor ( s. CT IV LXXXVIIf und XCI ) . Die daraus ausgew ählten fünf Punkte sind im folgenden sinngemäß richtig , wenn auch nicht wortgetreu wiedergegeben. :", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa062.opp-lat1_window_83", + "psc_text": "quod per illas umbras figurate promittebatur, tamen legem, ex qua neminem dicit iustificari, non tantum in illis sacramentis, quae habuerunt promissiuas figuras, uerum etiam in illis operibus uult intellegi, quae quisquis fecerit iuste uiuit; ubi est et illud: non concupisces. atque ut hoc quod dicimus fiat planius, ipsum Decalogum uideamus. certe enim legem Moyses ministrandam populo accepit in monte, scriptam in lapideis tabulis digito dei. haec decem praeceptis constringitur, ubi nihil de circumcisione mandatum est, 2 cf. Rom. 1, 21 4 Rom. 10, 3 10 cf. Luc. 18,11.12 18 cf. Rom. 2, 17-29 21 cf. Col. 2,17 25 Ex. 20, 17 27 cf. Ex. 31, 18. Deut. 9, 10 28 cf. Ex. cap. 20. 1 qui Ltnl 5 iustitiam om. zb 6 magis uidetur zb 8 atribuit C quamuis—habeat in mg. m2O 9 alt. habet zCPbd iam om. zd 10 nec K 11 egeret Oml iis d 12 nihil PGb", + "candidate_score": 0.631277, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_65", + "bdc_text": "In nullis comitiis , quibus actum de concilio et a caesare promissum est , non libertas et ut in Germania celebretur , et postulatum et promissum est Die Forderung nach einem freien , christlichen Konzil in deutschen Landen wurde von den Reichsständen zuerst auf dem Nürnberger Reichstag im Jahre 1523 erhoben ( s.", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa062.opp-lat1_window_82", + "psc_text": "incidat in uitium illius pharisaei, qui quamquam deo gratias ageret ex his quae habebat, nihil tamen petebat dari sibi, tamquam nihilo indigeret ad augendam perficiendamue iustitiam. his igitur consideratis pertractatisque pro uiribus, quas dominus donare dignatur, colligimus non iustificari hominem praeceptis bonae uitae nisi per fidem Iesu Christi, hoc est non lege operum, sed lege fidcifidei, non littera, sed spiritu, non factorum meritis, sed gratuita gratia. § 23 Quamuis itaque illos, quibus circumcisio persuadebatur, ita corripere atque corrigere uideatur apostolus, ut legis nomine eandem circumcisionem appellet ceterasque eiusmodi legis obseruationcsobseruationes, quas tamquam umbras futuri iam nunc respuunt Christiani id tenentes quod per illas umbras figurate promittebatur, tamen legem, ex qua neminem dicit iustificari, non tantum in illis sacramentis, quae habuerunt promissiuas figuras, uerum etiam in illis operibus uult intellegi, quae quisquis fecerit iuste uiuit; ubi est et illud: non concupisces. atque ut hoc quod dicimus fiat planius, ipsum Decalogum uideamus.", + "candidate_score": 0.627911, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_55", + "bdc_text": "ut promittamus antea staturos nos iis , quae in illo per maiorem partem fuerint decretaVgl .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa062.opp-lat1_window_130", + "psc_text": "promissum est testamentum nouum. § 36 Quid sunt ergo leges dci ab ipso deo scriptae in cordibus nisi ipsa praesentia spiritus sanetisancti, qui est digitus dei, quo praesente diffunditur caritas in cordibus nostris, quae plenitudo Iegislegis est et finis praecepti? nam quia uetcrisueteris testamenti promissa terrena sunt, licet — exceptis sacramentis, quae umbrae erant fnturormTIfuturorum, sicut est circumcisio et sabbatum et aliacaliae dierum obseruationes et quarundam escarum cerimoniae et multiplex sacrificiorum sacrorumque ritus, quae uctustati carnali lege iugoque seruili congruebant — talia contineat praecepta iustitiae, qualia nunc quoque obsernareobseruare praecipimur, quae maxime duabus illis tabulis sine figura adumbratae significationis expressa sunt, sicuti est: non adulterabis, non homicidium facies, non concupisces et si quod est aliud mandatum, quod in hoc sermone recapitulatur: diliges proximum tuum tamquam tc ipsum, tamen, quia in eo, sicut dixi, promissa terrena et temporalia recitantur, quae bona sunt huius corruptibilis carnis, quamnisquamuis eis sempiterna atque caclestiacaelestia ad", + "candidate_score": 0.625042, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_55", + "bdc_text": "ut promittamus antea staturos nos iis , quae in illo per maiorem partem fuerint decretaVgl .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa062.opp-lat1_window_153", + "psc_text": "ideo uelut priores repperiuntur minores, quia minus dilati sunt, sicut in illo euangelico denario per similitudinem dicitur, quem prius accipiunt qui posterius uenerunt ad uineam , siue quolibet alio modo, qui IIIC in praesentia forsitan fllgitfugit, minores maioresque accipiendi sunt. § 42 Illud tamen, quantum potes, diligenter adtende, quod tanto molimine conor ostendere, cum testamentum nouum propheta promitteret non secundum testamentum quod prius factunifactum cstest populo Israhel ex AcgyptoAegypto liberato, nihil eum de sacrificiorum uel quorumque sacrameutorumsacramentorum commutatione dixisse, quamuis I't ipsa sine dubio fuerat secutura, sicut secutam uidemus, quod multis aliis locis eadem prophetica scriptura testatur, sed tantummodo istam commendasse distantiam, quod leges suas daturus esset dcusdeus in mentem eorum, qui pertinerent ad hoc testamentum, et eorum scripturus in cordibus — unde apostolus sumpsit non atramento, sed spiritu dei uiui, non in tabulis lapfdeis, sed in tabulis cordis carnaibuscarnalibus — sempiternamque mercedem iustificationis huius non terram de qua pulsi", + "candidate_score": 0.621108, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_55", + "bdc_text": "ut promittamus antea staturos nos iis , quae in illo per maiorem partem fuerint decretaVgl .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa062.opp-lat1_window_83", + "psc_text": "quod per illas umbras figurate promittebatur, tamen legem, ex qua neminem dicit iustificari, non tantum in illis sacramentis, quae habuerunt promissiuas figuras, uerum etiam in illis operibus uult intellegi, quae quisquis fecerit iuste uiuit; ubi est et illud: non concupisces. atque ut hoc quod dicimus fiat planius, ipsum Decalogum uideamus. certe enim legem Moyses ministrandam populo accepit in monte, scriptam in lapideis tabulis digito dei. haec decem praeceptis constringitur, ubi nihil de circumcisione mandatum est, 2 cf. Rom. 1, 21 4 Rom. 10, 3 10 cf. Luc. 18,11.12 18 cf. Rom. 2, 17-29 21 cf. Col. 2,17 25 Ex. 20, 17 27 cf. Ex. 31, 18. Deut. 9, 10 28 cf. Ex. cap. 20. 1 qui Ltnl 5 iustitiam om. zb 6 magis uidetur zb 8 atribuit C quamuis—habeat in mg. m2O 9 alt. habet zCPbd iam om. zd 10 nec K 11 egeret Oml iis d 12 nihil PGb", + "candidate_score": 0.616453, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 4, + "cf_id": "cf020", + "work_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae", + "max_score": 0.697186, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_32_34", + "bdc_text": "Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». . Quia omnino congruit cum iis , quae hac de re docuit communis praeceptor noster sanctae memoriae ZuingliusZur direkten Abhängigkeit der Theologie Juds von Zwingli s. Wyss , Jud 119-122 ; über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2890", + "psc_text": "arbitrio possimus et eligere bona, et vitare mala. Et non intelligunt ista dicentes, quod per os eorum, intolerabilem blasphemiam diabolus sibilet. Si enim in eo tantum Dei est gratia, quod propriae nos condidit voluntatis, et libero arbitrio contenti sumus; nec ultra ejus indigemus auxilio, ne si indiguerimus liberum frangatur arbitrium: ergo nequaquam ultra orare debemus: nec illius clementiam precibus flectere, ut accipiamus quotidie, quod semel acceptum in nostra est potestate. Istiusmodi homines tollunt orationem, et per liberum arbitrium, non homines propriae voluntatis, sed Dei potentiae factos se esse jactant, qui nullius ope indigent. 1033 Tollantur et jejunia, omnisque continentia. Quid enim mihi necesse est laborare, ut accipiam per industriam, quod semel meae factum est potestatis? Hoc quod dico, meum non est argumentum: Unus discipulorum ejus, imo jam magister et totius ductor exercitus, et contra Apostolum vas perditionis, per soloecismorum, et non (uti jactitant) Syllogismorum spineta decurrens, sic philosophatur et disputat.", + "candidate_score": 0.697186, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_34", + "bdc_text": "über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2890", + "psc_text": "arbitrio possimus et eligere bona, et vitare mala. Et non intelligunt ista dicentes, quod per os eorum, intolerabilem blasphemiam diabolus sibilet. Si enim in eo tantum Dei est gratia, quod propriae nos condidit voluntatis, et libero arbitrio contenti sumus; nec ultra ejus indigemus auxilio, ne si indiguerimus liberum frangatur arbitrium: ergo nequaquam ultra orare debemus: nec illius clementiam precibus flectere, ut accipiamus quotidie, quod semel acceptum in nostra est potestate. Istiusmodi homines tollunt orationem, et per liberum arbitrium, non homines propriae voluntatis, sed Dei potentiae factos se esse jactant, qui nullius ope indigent. 1033 Tollantur et jejunia, omnisque continentia. Quid enim mihi necesse est laborare, ut accipiam per industriam, quod semel meae factum est potestatis? Hoc quod dico, meum non est argumentum: Unus discipulorum ejus, imo jam magister et totius ductor exercitus, et contra Apostolum vas perditionis, per soloecismorum, et non (uti jactitant) Syllogismorum spineta decurrens, sic philosophatur et disputat.", + "candidate_score": 0.69245, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_30_32", + "bdc_text": "LeoLeo Jud . noster stomachi est fortioris , ut legere possit , quae non admodum oblectant . Si is animum suum curiosum inducet , ut has nostras commentationes legat , maxime partem ultimamDas vierte und letzte Kapitel von Bucers Schrift handelt «Vom kindertauff , wie der christlich gebraucht werde». , valde cupio scribat de ea ultima parte suum iudicium . Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2370", + "psc_text": "esse finitam, putavit inferioris sententiae ultimum verbum esse judicium: et pauca verba quae in medio, hoc est, inter judicium, et judicium fuerant, praetermisit. Rursumque quod apud Hebraeos legitur: Et in lege ejus sperabunt insulae, Matthaeus sensum potius quam verba interpretans, pro lege, et insulis, nomen posuit, et gentes. Et hoc non solum in praesenti loco, sed ubicumque de veteri Instrumento Evangelistae et Apostoli testimonia protulerunt, diligentius observandum est: non eos verba secutos esse, sed sensum: et ubi Septuaginta ab Hebraico discrepant, Hebraeum sensum suis expressisse sermonibus. Puer igitur Dei omnipotentis juxta dispensationem carnis assumptae, qua [al. quae ] ad nos mittitur, Salvator est appellatus. Ad quem et in alio loco dicit Pater: Magnum tibi est vocari puerum meum, ut congreges tribus Jacob (Isai. 49. 3) . Haec [al. Hic ] est vinea Sorec, quae interpretatur, electa. Hic est filius amantissimus, in quo sibi complacuit anima Dei: non quod Deus animam", + "candidate_score": 0.682306, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_30_32", + "bdc_text": "LeoLeo Jud . noster stomachi est fortioris , ut legere possit , quae non admodum oblectant . Si is animum suum curiosum inducet , ut has nostras commentationes legat , maxime partem ultimamDas vierte und letzte Kapitel von Bucers Schrift handelt «Vom kindertauff , wie der christlich gebraucht werde». , valde cupio scribat de ea ultima parte suum iudicium . Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2892", + "psc_text": "arbitrium Deus, quod aliter liberum non erit, nisi fecero quod voluero. Ac per hoc ait: Aut utor semel potestate, quae mihi data est, ut liberum servetur arbitrium: aut si alterius ope indigeo, libertas arbitrii in me destruetur. » 6. Qui haec dicit, quam non excedit blasphemiam? quae haereticorum venena non superat? Asserunt se per arbitrii libertatem nequaquam ultra necessarium habere Deum; et ignorant scriptum: Quid habes quod non accepisti? si autem accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis? (1. Cor. 4. 7) . Magnas agit Deo gratias, qui per libertatem arbitrii rebellis in Deum est: quam nos libenter amplectimur, ita duntaxat, ut agamus semper gratias largitori; sciamusque nos nihil esse, nisi quod donavit, in nobis ipse servaverit, dicente Apostolo: Non est volentis neque currentis, sed miserentis Dei (Rom. 9. 16) . Velle et currere meum est: sed ipsum meum, sine Dei semper auxilio non erit meum. Dicit enim idem Apostolus: Deus", + "candidate_score": 0.681508, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_23_25", + "bdc_text": "derselbe , in : NDB IX 389f. , qui innumeros in Germania inferiori dementavit , quorum caussa confutationem errorum eius , imo blasphemiarum ędidimus Martin Bucers «Handlung inn dem offentlichen gesprech zu Straßburg iüngst im Synodo gehalten , gegen Melchior Hoffman» , Straßburg 1533 ( Bibliographia Bucerana Nr. 40 ) . Bucer widmete die Schrift den Protestanten in den Niederlanden , weil Hoffman dort , wie er sich an der Synode selbst gerühmt hatte , viele Anhänger besaß , und warnte sie vor dem «trotzigen , hoc hprächtigen Rottenmeister» .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_518", + "psc_text": "1. Brevis est quaestiuncula, quam misisti, et aperta responsio est. Si enim de eo quod in Evangelio scribitur: « Quicumque dixerit verbum contra Filium hominis, remittetur ei: qui autem dixerit contra 191 Spiritum Sanctum non remittetur ei, neque in hoc saeculo, neque in futuro » (Matth. 12. 32; et Marc. 3. 29), Novatianus affimat non posse peccare in Spiritum Sanctum, nisi eum qui Christianus sit, et postea negaverit; manifestum est Judaeos qui eo tempore blasphemabant, peccato blasphemiae non teneri: quippe, qui impii coloni, interfectis Prophetis, de nece Domini cogitabant, et in tantum erant perditi, ut ad salvandos eos, se Dei Filius venisse responderit. Unde de toto ipsius Scripturae ordine convincendus est, non his irremissibilem esse dictam blasphemiam, qui tormentis compulsi, et variis eviscerati cruciatibus, Dominum denegassent; sed his qui cum in virtutibus videant opera Dei, calumnientur et clamitent, daemonis esse virtutem, et omnia signa quae facta sunt, non ad divinam", + "candidate_score": 0.67941, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_57_59", + "bdc_text": "ut si qui non adveniant per se vel legatos , reliquis , qui convenerint , ius sit pergendi in omnibus , quae conciliiVgl . Punkt 6 der Instruktion. sunt ; ut si qui parere decretis concilii nollent aut pontifici postea aliquo modo adversari auderentauderent am Rande nachgetragen. , reliqui pontifici adsint , ut huiusmodi compescantur Vgl. Punkt 7 der Instruktion. . Locum Bononiam aut Placentiam aut Mantuam nominat , quod quaelibet harum urbium nobis Germanis vicinior sit quam ullisüber gestrichenem omnibus .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2026", + "psc_text": "quasi Doctor gentium; et Petrus jure reprehenderetur, qui princeps circumcisionis id imperaverit [al. imperavit ] gentibus, quod soli qui ex Judaeis erant, debuerint observare. Hoc si placet, imo quia placet, ut quicumque credunt ex Judaeis, debitores sint Legis faciendae: tu ut Episcopus in toto orbe notissimus, debes hanc promulgare sententiam; et in assensum tuum omnes coepiscopos trahere. Ego in parvo tuguriolo [al. turguriunculo ] cum Monachis, id est, cum compeccatoribus meis, de magnis statuere non audeo, nisi hoc ingenue confiteri, me majorum scripta legere, et in Commentariis secundum omnium consuetudinem, varias ponere explanationes, ut e multis sequatur unusquisque quod velit. Quod quidem te puto et in saeculari litteratura, et in divinis Libris legisse et probasse. 6. Hanc autem explanationem quam primus Origenes in decimo Stromateon libro, ubi epistolam Pauli ad Galatas interpretatur, et caeteri deinceps interpretes sunt secuti, illa vel maxime causa subintroducunt, ut Porphyrio respondeant blasphemanti, qui Pauli arguit", + "candidate_score": 0.671437, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_23_25", + "bdc_text": "derselbe , in : NDB IX 389f. , qui innumeros in Germania inferiori dementavit , quorum caussa confutationem errorum eius , imo blasphemiarum ędidimus Martin Bucers «Handlung inn dem offentlichen gesprech zu Straßburg iüngst im Synodo gehalten , gegen Melchior Hoffman» , Straßburg 1533 ( Bibliographia Bucerana Nr. 40 ) . Bucer widmete die Schrift den Protestanten in den Niederlanden , weil Hoffman dort , wie er sich an der Synode selbst gerühmt hatte , viele Anhänger besaß , und warnte sie vor dem «trotzigen , hoc hprächtigen Rottenmeister» .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1490", + "psc_text": "inter se dissentire potuerunt, ut Eusebius in toto opere suo Origenem Ariani probet dogmatis, et Pamphilus Nicaenae synodi, quae fuit postea, defensorem? Ex quo ostenditur, vel Didymi, vel cujuslibet alterius esse opusculum, qui sexti libri 533 capite detruncato, caetera membra sociarit. Sed concedamus, ex superfluo, ut Pamphili sit, sed necdum martyris; ante enim scripsit, quam martyrium perpeteretur. Et quo modo, inquies, martyrio dignus fuit? Scilicet ut martyrio deleret errorem, ut unam culpam sanguinis sui effusione purgaret. Quanti in toto orbe martyres, antequam caederentur, variis subjacuere peccatis? Defendamus ergo peccata, quia qui postea martyres, prius peccatores fuerunt. 12. Haec, fratres amantissimi, ad epistolam vestram celeri sermone dictavi, vincens propositum, ut contra eum scriberem, cujus ingenium ante laudaveram: malens existimatione periclitari, quam fide. Hoc mihi praestiterunt amici mei, ut si tacuero, reus: si respondero, inimicus judicer. Dura utraque conditio; sed a duobus eligam quod levius est: simultas redintegrari potest, blasphemia veniam non", + "candidate_score": 0.670625, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_37_39", + "bdc_text": "Reliqua catholica sunt . Spero deinceps , quantum in ista BabyloneBucer denkt wohl an die babylonische Sprachverwirrung , Gen 11 , 9 , oder an die sündhafte Welt im allgemeinen. fieri poterit , rem ecclesiasticam rectius constituendam . Pontificem nostis , arbitror , suos legatos cum caesareis ad nostri foederis principes misisseNachdem Clemens VII .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_136", + "psc_text": "caecus 54 in Babylonem ductus est, fuisse reges undecim, et duodecimum Godoliam, quem constituerat rex Babylonis super terram, quem interfecit Ismael filius Nathaniae inter medias epulas, reliquiarum patriae parricida (4. Reg. 25; et 2. Paral. ult.; et Jer. 41); et has esse duodecim alas, e quibus quatuor faciem suam velent, sicut in nonnullis exemplaribus invenitur, quatuor volent, quatuor pedes contegant. Ex his quippe duodecim regibus tantum quatuor justos fuisse, Oziam, Joatham, Ezechiam, et Josiam, qui sublimes per singulas captivitates audeant glorificare Deum, Sanctus, Sanctus, Sanctus Dominus Deus Sabaoth. Reliquos vero propter peccata sua velare faciem: et alios qui in captivitatem ducti sunt, pedum velare vestigia. Superliminare vero sublatum, et domum impletam fumo, sicut supra diximus, eversionem Jerusalem et incendium templi exposuit. 11. Et quia semel ejus coepi referre sententiam, etiam ea quae necdum a me sunt tacta, contingamus. Forcipem de qua altaris carbo comprehensus est, et labia purgata, propriam Isaiae", + "candidate_score": 0.668324, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_24_26", + "bdc_text": "NDB IX 389f. , qui innumeros in Germania inferiori dementavit , quorum caussa confutationem errorum eius , imo blasphemiarum ędidimus Martin Bucers «Handlung inn dem offentlichen gesprech zu Straßburg iüngst im Synodo gehalten , gegen Melchior Hoffman» , Straßburg 1533 ( Bibliographia Bucerana Nr. 40 ) . Bucer widmete die Schrift den Protestanten in den Niederlanden , weil Hoffman dort , wie er sich an der Synode selbst gerühmt hatte , viele Anhänger besaß , und warnte sie vor dem «trotzigen , hoc hprächtigen Rottenmeister» . Das Werk erschien im selben Jahr auch in holländischer Sprache ( Bibliographia Bucerana Nr. 40c ) ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1490", + "psc_text": "inter se dissentire potuerunt, ut Eusebius in toto opere suo Origenem Ariani probet dogmatis, et Pamphilus Nicaenae synodi, quae fuit postea, defensorem? Ex quo ostenditur, vel Didymi, vel cujuslibet alterius esse opusculum, qui sexti libri 533 capite detruncato, caetera membra sociarit. Sed concedamus, ex superfluo, ut Pamphili sit, sed necdum martyris; ante enim scripsit, quam martyrium perpeteretur. Et quo modo, inquies, martyrio dignus fuit? Scilicet ut martyrio deleret errorem, ut unam culpam sanguinis sui effusione purgaret. Quanti in toto orbe martyres, antequam caederentur, variis subjacuere peccatis? Defendamus ergo peccata, quia qui postea martyres, prius peccatores fuerunt. 12. Haec, fratres amantissimi, ad epistolam vestram celeri sermone dictavi, vincens propositum, ut contra eum scriberem, cujus ingenium ante laudaveram: malens existimatione periclitari, quam fide. Hoc mihi praestiterunt amici mei, ut si tacuero, reus: si respondero, inimicus judicer. Dura utraque conditio; sed a duobus eligam quod levius est: simultas redintegrari potest, blasphemia veniam non", + "candidate_score": 0.668179, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_24", + "bdc_text": "NDB IX 389f. , qui innumeros in Germania inferiori dementavit , quorum caussa confutationem errorum eius , imo blasphemiarum ędidimus Martin Bucers «Handlung inn dem offentlichen gesprech zu Straßburg iüngst im Synodo gehalten , gegen Melchior Hoffman» , Straßburg 1533 ( Bibliographia Bucerana Nr. 40 ) .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_518", + "psc_text": "1. Brevis est quaestiuncula, quam misisti, et aperta responsio est. Si enim de eo quod in Evangelio scribitur: « Quicumque dixerit verbum contra Filium hominis, remittetur ei: qui autem dixerit contra 191 Spiritum Sanctum non remittetur ei, neque in hoc saeculo, neque in futuro » (Matth. 12. 32; et Marc. 3. 29), Novatianus affimat non posse peccare in Spiritum Sanctum, nisi eum qui Christianus sit, et postea negaverit; manifestum est Judaeos qui eo tempore blasphemabant, peccato blasphemiae non teneri: quippe, qui impii coloni, interfectis Prophetis, de nece Domini cogitabant, et in tantum erant perditi, ut ad salvandos eos, se Dei Filius venisse responderit. Unde de toto ipsius Scripturae ordine convincendus est, non his irremissibilem esse dictam blasphemiam, qui tormentis compulsi, et variis eviscerati cruciatibus, Dominum denegassent; sed his qui cum in virtutibus videant opera Dei, calumnientur et clamitent, daemonis esse virtutem, et omnia signa quae facta sunt, non ad divinam", + "candidate_score": 0.667948, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_23_25", + "bdc_text": "derselbe , in : NDB IX 389f. , qui innumeros in Germania inferiori dementavit , quorum caussa confutationem errorum eius , imo blasphemiarum ędidimus Martin Bucers «Handlung inn dem offentlichen gesprech zu Straßburg iüngst im Synodo gehalten , gegen Melchior Hoffman» , Straßburg 1533 ( Bibliographia Bucerana Nr. 40 ) . Bucer widmete die Schrift den Protestanten in den Niederlanden , weil Hoffman dort , wie er sich an der Synode selbst gerühmt hatte , viele Anhänger besaß , und warnte sie vor dem «trotzigen , hoc hprächtigen Rottenmeister» .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1466", + "psc_text": "mentionem. Certe Apollinarii et Didymi inter se dogma contrarium est. Rapiat me ergo utraque turma diversum altrinsecus, quia magistrum utrumque confiteor. Si expedit odisse homines, et gentem aliquam detestari, miro odio adversor circumcisos. Usque hodie enim persequuntur Dominum nostrum Jesum Christum in synagogis Satanae. Objiciat mihi quispiam, cur hominem Judaeum habuerim praeceptorem? Et audet quidam proferre litteras meas ad Didymum, quasi ad Magistrum? Grande crimen discipuli, si hominem eruditum et senem magistrum dixerim. Et tamen volo inspicere ipsam Epistolam, quae tanto tempore in calumniam reservata est. Nihil praeter honorem et salutationem continet. Inepta sunt haec et frivola. Arguite potius ubi haeresim defenderim, ubi pravum Origenis dogma laudaverim. In lectione Isaiae (Cap. 6), in qua duo Seraphim clamantia describuntur, illo interpretante Filium et Spiritum Sanctum, nonne ego detestandam expositionem in duo Testamenta mutavi? Habetur liber in manibus, ante viginti annos editus. Tot opuscula mea, et maxime Commentarii, juxta opportunitatem locorum gentilem", + "candidate_score": 0.66792, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_24_26", + "bdc_text": "NDB IX 389f. , qui innumeros in Germania inferiori dementavit , quorum caussa confutationem errorum eius , imo blasphemiarum ędidimus Martin Bucers «Handlung inn dem offentlichen gesprech zu Straßburg iüngst im Synodo gehalten , gegen Melchior Hoffman» , Straßburg 1533 ( Bibliographia Bucerana Nr. 40 ) . Bucer widmete die Schrift den Protestanten in den Niederlanden , weil Hoffman dort , wie er sich an der Synode selbst gerühmt hatte , viele Anhänger besaß , und warnte sie vor dem «trotzigen , hoc hprächtigen Rottenmeister» . Das Werk erschien im selben Jahr auch in holländischer Sprache ( Bibliographia Bucerana Nr. 40c ) ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1466", + "psc_text": "mentionem. Certe Apollinarii et Didymi inter se dogma contrarium est. Rapiat me ergo utraque turma diversum altrinsecus, quia magistrum utrumque confiteor. Si expedit odisse homines, et gentem aliquam detestari, miro odio adversor circumcisos. Usque hodie enim persequuntur Dominum nostrum Jesum Christum in synagogis Satanae. Objiciat mihi quispiam, cur hominem Judaeum habuerim praeceptorem? Et audet quidam proferre litteras meas ad Didymum, quasi ad Magistrum? Grande crimen discipuli, si hominem eruditum et senem magistrum dixerim. Et tamen volo inspicere ipsam Epistolam, quae tanto tempore in calumniam reservata est. Nihil praeter honorem et salutationem continet. Inepta sunt haec et frivola. Arguite potius ubi haeresim defenderim, ubi pravum Origenis dogma laudaverim. In lectione Isaiae (Cap. 6), in qua duo Seraphim clamantia describuntur, illo interpretante Filium et Spiritum Sanctum, nonne ego detestandam expositionem in duo Testamenta mutavi? Habetur liber in manibus, ante viginti annos editus. Tot opuscula mea, et maxime Commentarii, juxta opportunitatem locorum gentilem", + "candidate_score": 0.666889, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_34_36", + "bdc_text": "über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a . in seinen Schriften «De vera et falsa religione commentarius » , 1525 , und «De providentia» , 1530 , geäußert , die beide von Leo Jud ins Deutsche übertragen worden waren. , vobis facile approbavero . Attamen de peccato in spiritum sanctum si satisfecero vobis , scire velim .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2789", + "psc_text": "nequaquam hoc abs te quaererem aut quaerendum putarem. Sed quia tenemus de hac re sententiam tuam concinentem catholicae fundatissimaeque fidei, quia et Joviniani vaniloquia redarguens, adhibuisti testimonium ex libro Job, Nemo mundus in conspectu tuo, nec infans cujus est diei unius vita super terram (Job 15. 4. sec. LXX) : deinde adjunxisti, Tenemurque rei in similitudinem praevaricationis Adae: et liber tuus in Jonam prophetam satis hoc insigniter dilucideque declarat, ubi jejunare parvulos propter ipsum originale peccatum, merito coactos esse dixisti: non inconvenienter abs te quaero hunc reatum anima ubi contraxerit, 1002 unde oporteat eam etiam in illa aetate per sacramentum Christianae gratiae liberari. » 7. « Ego quidem ante aliquot annos cum libros quosdam scriberem de libero arbitrio, qui in multorum manus exierunt, et nunc habentur a plurimis, quatuor opiniones de animae incarnatione, Utrum ex illa una, quae primo homini data est, caeterae propagentur, An singulis quibusque novae etiam modo", + "candidate_score": 0.665297, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_79_81", + "bdc_text": "Etsi enim sciat facile se nostri damnationem obtenturum in concilio , non dubitat tamen simul suam etiam tyrannidem circumscribendam idque ferre aut huius subire discrimen non potest . Miror , quod nihil ad nos his nundinis scripseritis . Ut adsitis miseris illic , quos contra omnes leges foederum premunt Immontani , opto scire .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2096", + "psc_text": "Jesu Christi, cujus praenuntiandae causa, illae umbrae in Lege mandatae sunt. Et ideo ille invidiam et persecutionem molientes concitare, tanquam inimicum legis mandatorumque divinorum criminabantur: cujus falsae criminationis invidiam congruentius: devitare non posset, quam ut ea ipsa celebraret, quae damnare tanquam sacrilega putabatur; atque ita ostenderet, nec Judaeos tunc ab eis tanquam a nefariis prohibendos, nec gentiles ad ea tanquam ad necessaria compellendos. » 10. « Nam si revera sic ea reprobaret, quemadmodum de illo auditum erat, et ideo celebranda susciperet, ut actione simulata suam posset occultare sententiam, non ei diceret, Jacobus, et scient omnes: sed diceret, et putabant omnes, quoniam quae de te audierunt, falsa sunt (Act. 21. 24) , praesertim quia in ipsis Jerosolymis Apostoli jam decreverant, ne quisquam gentes cogeret judaizare: non autem decreverant ne quisquam tunc Judaeos judaizare prohiberet: quamvis etiam ipsos jam doctrina Christiana non cogeret. Proinde si post hoc Apostolorum decretum, Petrus habuit illam", + "candidate_score": 0.66311, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_33_35", + "bdc_text": "Quia omnino congruit cum iis , quae hac de re docuit communis praeceptor noster sanctae memoriae ZuingliusZur direkten Abhängigkeit der Theologie Juds von Zwingli s. Wyss , Jud 119-122 ; über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a . in seinen Schriften «De vera et falsa religione commentarius » , 1525 , und «De providentia» , 1530 , geäußert , die beide von Leo Jud ins Deutsche übertragen worden waren. , vobis facile approbavero .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2789", + "psc_text": "nequaquam hoc abs te quaererem aut quaerendum putarem. Sed quia tenemus de hac re sententiam tuam concinentem catholicae fundatissimaeque fidei, quia et Joviniani vaniloquia redarguens, adhibuisti testimonium ex libro Job, Nemo mundus in conspectu tuo, nec infans cujus est diei unius vita super terram (Job 15. 4. sec. LXX) : deinde adjunxisti, Tenemurque rei in similitudinem praevaricationis Adae: et liber tuus in Jonam prophetam satis hoc insigniter dilucideque declarat, ubi jejunare parvulos propter ipsum originale peccatum, merito coactos esse dixisti: non inconvenienter abs te quaero hunc reatum anima ubi contraxerit, 1002 unde oporteat eam etiam in illa aetate per sacramentum Christianae gratiae liberari. » 7. « Ego quidem ante aliquot annos cum libros quosdam scriberem de libero arbitrio, qui in multorum manus exierunt, et nunc habentur a plurimis, quatuor opiniones de animae incarnatione, Utrum ex illa una, quae primo homini data est, caeterae propagentur, An singulis quibusque novae etiam modo", + "candidate_score": 0.663021, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_34_36", + "bdc_text": "über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a . in seinen Schriften «De vera et falsa religione commentarius » , 1525 , und «De providentia» , 1530 , geäußert , die beide von Leo Jud ins Deutsche übertragen worden waren. , vobis facile approbavero . Attamen de peccato in spiritum sanctum si satisfecero vobis , scire velim .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2870", + "psc_text": "judicis perveniat, et eam quam non fecit misericordiam non inveniat; sed potius dimittendo atque dando mereatur sibi dimitti peccata, reddique promissa. » 21. « Multa dixi quibus tibi taedium fortassis inferrem, qui haec tamen quae approbas, non exspectas discere, quod ea docere consuevisti. Si quid autem est in eis, quantum ad rem ipsam pertinet: nam quali eloquio explicata sint, 1025 non nimis curo. Si quid ergo in eis est, quod eruditionem offendat tuam, quaeso ut rescribendo admoneas, et me corrigere non graveris. Infelix est enim qui non tantos et tam sanctos tuorum studiorum labores et digne honorat, et de his Domino Deo nostro, cujus munere talis es, gratias agit. Unde cum libentius debeam a quolibet discere quod inutiliter ignoro, quam promptius quoslibet docere quod scio; quanto justius abs te hoc caritatis debitum flagito, cujus doctrina in nomine et adjutorio Domini tantum in Latina lingua Ecclesiasticae litterae adjutae sunt, quantum nunquam", + "candidate_score": 0.662829, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_85_87", + "bdc_text": "und Basel promovierte er in Mainz zum Doktor der Theologie . In Basel gewann er die Freundschaft Wolfgang Capitos , durch den er Zwingli an Pfingsten 1518 in Einsiedeln kennenlernte ( s. Z VII 213 ) . Im Jahre 1523 folgte er Capito nach Straßburg , erhielt dort die Stelle eines Münsterpfarrers und war bald einer der beliebtesten Prediger .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_940", + "psc_text": "quaedam nascentis fidei comprobemus; ut qui sub alienis signis devotus miles fuit, donandus laurea sit, postquam suo regi coeperit militare. Baltheo posito habituque mutato, quidquid castrensis peculii fuit, in pauperes erogavit. Legerat enim: « Qui vult perfectus esse, vendat omnia quae habet, et det pauperibus, et sequatur me » (Matth. 19). Et iterum: « Non potestis duobus dominis servire, Deo, et mamonae » (Matth. 6. 14). Excepta vili tunica, et operimento pari, quo tecto tantum corpore, frigus excluderet, nihil sibi amplius reservavit. Cultus ipse, provinciae morem sequens, nec munditiis, nec sordibus notabilis erat. Cumque arderet quotidie, aut ad Egypti monasteria pergere, aut Mesopotamiae invisere choros; vel certe insularum Dalmatiae, quae Altino tantum freto distant, solitudines occupare: avunculum Pontificem deserere non audebat, tot in illo cernens exempla virtutum, domique habens unde disceret. In uno atque eodem et imitabatur Monachum, et Episcopum venerabatur. Non, ut plerisque accidere solet, assiduitas familiaritatem, familiaritas contemptum", + "candidate_score": 0.662155, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_56_58", + "bdc_text": "Punkt 2 der Instruktion. ; ut si qui non adveniant per se vel legatos , reliquis , qui convenerint , ius sit pergendi in omnibus , quae conciliiVgl . Punkt 6 der Instruktion. sunt ; ut si qui parere decretis concilii nollent aut pontifici postea aliquo modo adversari auderentauderent am Rande nachgetragen. , reliqui pontifici adsint , ut huiusmodi compescantur Vgl. Punkt 7 der Instruktion. .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2871", + "psc_text": "Domino Deo nostro, cujus munere talis es, gratias agit. Unde cum libentius debeam a quolibet discere quod inutiliter ignoro, quam promptius quoslibet docere quod scio; quanto justius abs te hoc caritatis debitum flagito, cujus doctrina in nomine et adjutorio Domini tantum in Latina lingua Ecclesiasticae litterae adjutae sunt, quantum nunquam antea potuerunt? Maxime tamen istam sententiam: « Quicumque totam legem servaverit, offendat autem in uno, factus est omnium reus (Jacob. 2. 10): » si quo alio modo exponi melius posse novit tua dilectio, per Dominum obsecro, ut id nobiscum communicare digneris. » EPISTOLA CXXXIII. AD CTESIPHONTEM. Adversus Pelagium. Pelagiani dogmatis insaniam, in primis vero ἀπαθείαν, et ἀναμαρτησίαν, sive ab animi perturbationibus immunitatem, et impeccantiam, rogatu Ctesiphontis refellit, ostendens e quorum coenosis fontibus manarint. Tum Ruffinum redarguit, qui Xisti Pythagorici, sub nomine Sixti martyris ac Romani Pontificis, Pelagianum errorem redolentem librum Latine interpretatus sit, aliumque Eusebii Pamphili pro Origene, obtruderit quasi", + "candidate_score": 0.661231, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_56_58", + "bdc_text": "Punkt 2 der Instruktion. ; ut si qui non adveniant per se vel legatos , reliquis , qui convenerint , ius sit pergendi in omnibus , quae conciliiVgl . Punkt 6 der Instruktion. sunt ; ut si qui parere decretis concilii nollent aut pontifici postea aliquo modo adversari auderentauderent am Rande nachgetragen. , reliqui pontifici adsint , ut huiusmodi compescantur Vgl. Punkt 7 der Instruktion. .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3085", + "psc_text": "Nihil omnino agimus, qui nos per multitudinis exempla defendimus, et ad consolationem nostram, aliena saepe numerantes vitia, deesse nobis dicimus, quos debeamus sequi. Ad illius exemplum mittimur, quem omnes fatemur imitandum. Atque ideo praecipua tibi cura sit, legem nosse divinam: per quam possis, quasi praesentia cernere exempla sanctorum: quid faciendum sit, quidve vitandum, illius consilio disce [al. discere ]. Maximum enim ad justitiam auxilium, est implere divinis eloquiis animum, et quod opere exequi cupias, semper corde meditari. Rudi adhuc populo, et hominibus ad obedientiam insuetis, per Moysen imperatur a Domino, ut in signum memoriae, qua praecepta Domini recordentur: per singulas vestimentorum fimbrias, habeant cum cocco hiacynthini coloris insignia, ut etiam casu huc illucque respicientibus oculis, mandatorum coelestium memoria nascatur. De quibus fimbriis Pharisaei redarguuntur a Domino (Matth. 23. 5), 1103 quod eas perverso usu, non ad commonitionem praeceptorum dei, sed ad ostentationem sui habere coeperint, ut scilicet quasi de majoris", + "candidate_score": 0.657045, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_36", + "bdc_text": "Attamen de peccato in spiritum sanctum si satisfecero vobis , scire velim .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3017", + "psc_text": "inde Anima peccatum originaliter trahat, unde originaliter ipsa non trahitur? Omnes enim Animas ex Adam trahere originale peccatum similiter non negamus, ne in Pelagianam haeresim detestabilem irruamus. Si hoc, quod ego interrogo, nec tu scis, sine me patienter utrumque nescire, et quod tu interrogas, et quod ego. Si autem jam scis quod interrogo, cum hoc etiam me docueris, tunc et illud, quod vis ut respondeam, nihil ibi jam metuens, respondebo. Peto ergo, ne succenseas, quia non potui confirmare quod quaeris, sed potui demonstrare quid quaeras, quod cum inveneris, confirmare non dubites quod quaerebas. Et hoc quidem sanctitati tuae scribendum existimavi, qui propaginem Animarum jam quasi certus improbandam putas. Caeterum si illis, qui hanc asserunt, rescribendum fuisset, fortassis ostenderem, quemadmodum id quod se nosse arbitrantur, ignorent, et ne hoc asserere auderent, quantum formidare deberent. Sane in rescripto amici quod huic Epistolae inserui, ne te forte moveat, quod duos libros a me", + "candidate_score": 0.656502, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_85_87", + "bdc_text": "und Basel promovierte er in Mainz zum Doktor der Theologie . In Basel gewann er die Freundschaft Wolfgang Capitos , durch den er Zwingli an Pfingsten 1518 in Einsiedeln kennenlernte ( s. Z VII 213 ) . Im Jahre 1523 folgte er Capito nach Straßburg , erhielt dort die Stelle eines Münsterpfarrers und war bald einer der beliebtesten Prediger .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1465", + "psc_text": "juvenis, miro discendi ferebar ardore, nec juxta quorumdam praesumptionem, ipse me docui. Apollinarium Laodicenum audivi Antiochiae frequenter, et colui; et cum me in sanctis Scripturis erudiret, nunquam 524 illius contentiosum super sensu dogma suscepi. Jam canis spargebatur caput, et magistrum potius quam discipulum decebat. Perrexi tamen Alexandriam, audivi Didymum: in multis ei gratias ago. Quod nescivi, didici: quod sciebam, illo docente, non perdidi. Putabant me homines finem fecisse discendi. Veni rursum Jerosolymam et Bethleem. Quo labore, quo pretio Baraninam nocturnum habui praeceptorem! Timebat enim Judaeos, et mihi alterum exhibebat Nicodemum (Joan. 3. 1). Horum omnium frequenter in opusculis meis facio mentionem. Certe Apollinarii et Didymi inter se dogma contrarium est. Rapiat me ergo utraque turma diversum altrinsecus, quia magistrum utrumque confiteor. Si expedit odisse homines, et gentem aliquam detestari, miro odio adversor circumcisos. Usque hodie enim persequuntur Dominum nostrum Jesum Christum in synagogis Satanae. Objiciat mihi quispiam, cur hominem Judaeum", + "candidate_score": 0.655387, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_60_62", + "bdc_text": "aliis ultraalpinis populisVgl . Punkt 5 der Instruktion. . Videtis sanctissimum animum concilio cogendo deditum . O caesar , quam ludit de te pater tuusder heilige Vater , der Papst ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_120", + "psc_text": "Christum intelligi, cum Christus sit ipse qui sedeat. Et licet in Actis Apostolorum adversus Judaeos inter se dissidentes, Paulus dicat: « Bene Spiritus Sanctus locutus est per Isaiam Prophetam ad patres nostros, dicens: Vade ad populum istum, et dic: Aure audietis, et non intelligetis: et videntes videbitis, et non perspicietis. Incrassatum est enim cor populi hujus, et auribus suis graviter audierunt, et oculos suos clauserunt: ne quando videant oculis, et auribus audiant, et corde intelligant, et convertantur ad me, et sanem illos » (Act. 28. 25, et seqq.), mihi tamen personae diversitas non facit quaestionem, cum sciam et Christum et Spiritum 49 Sanctum unius esse substantiae; nec alia Spiritus verba esse, quam Filii, nec aliud Filium jussisse, quam Spiritum. 5. Sequitur: Et plena erat domus majestate ejus. Domus Dei quae sursum est, gloria plena conspicitur: haec vero quae deorsum est, nescio an plena sit gloria nisi forte secundum sensum Psalmistae", + "candidate_score": 0.654356, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_36_38", + "bdc_text": "Attamen de peccato in spiritum sanctum si satisfecero vobis , scire velim . Reliqua catholica sunt . Spero deinceps , quantum in ista BabyloneBucer denkt wohl an die babylonische Sprachverwirrung , Gen 11 , 9 , oder an die sündhafte Welt im allgemeinen. fieri poterit , rem ecclesiasticam rectius constituendam .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_678", + "psc_text": "ne pejus iterum peccans quam in terris ante peccaverat, praecipitetur in mundum. Quanquam istiusmodi nugas et deliramenta soleat ille Scripturarum interpretatione perversa et aliud significante, quam quod verum est affirmare, dicens: Priusquam a malitia humiliarer, ego deliqui (Ps. 118. 47) . Et illud: Revertere anima mea in requiem tuam (Ps. 114. 7) . Necnon et illud: Educ de carcere animam meam (Ps. 141. 8) . Et in alio loco: Confitebor Domino in regione vivorum (Ps. 114. 8) : cum alius procul dubio sensus Scripturae divinae sit, quam ille in haeresim suam maligna interpretatione detorquet. Quod faciunt et Manichaei, et Gnostici, et Hebionitae, et Marcionis sectatores, et aliae haereses numero octoginta, quae de purissimo Scripturarum fonte assumentes testimonia, non ita interpretantur, ut scripta sunt, sed simplicitatem sermonis ecclesiastici id volunt significare, quod ipsi sentiunt. 5. Illud quoque quod asserere nititur, doleamne an rideam nescio. Doctor egregius audet docere, diabolum id rursum", + "candidate_score": 0.654275, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_85_87", + "bdc_text": "und Basel promovierte er in Mainz zum Doktor der Theologie . In Basel gewann er die Freundschaft Wolfgang Capitos , durch den er Zwingli an Pfingsten 1518 in Einsiedeln kennenlernte ( s. Z VII 213 ) . Im Jahre 1523 folgte er Capito nach Straßburg , erhielt dort die Stelle eines Münsterpfarrers und war bald einer der beliebtesten Prediger .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3028", + "psc_text": "Africa, et Persis, et Oriens et India, et omnes barbarae nationes, unum Christum adorant, unam observant regulam veritatis. Si auctoritas quaeritur, orbis major est Urbe. Ubicumque fuerit Episcopus, sive Romae, sive Eugubii, sive Constantinopoli, sive Rhegii, sive Alexandriae, sive Tanis, ejusdem meriti, ejusdem 1083 est et Sacerdotii. Potentia divitiarum, et paupertatis humilitas, vel sublimiorem, vel inferiorem Episcopum non facit. Caeterum omnes Apostolorum successores sunt. 2. Sed dices [al. dicis ], quomodo Romae ad testimonium Diaconi, Presbyter ordinatur? Quid mihi profers unius urbis consuetudinem? quid paucitatem, de qua ortum est supercilium, in leges Ecclesiae vindicas? Omne quod rarum est, plus appetitur. Pulegium apud Indos pipere pretiosius est. Diaconos paucitas honorabiles, Presbyteros turba contemptibiles facit. Caeterum etiam in Ecclesia Romae, Presbyteri sedent, et stant Diaconi: licet paulatim increbrescentibus vitiis, inter Presbyteros, absente Episcopo, sedere Diaconum viderim: et in domesticis conviviis, benedictiones Presbyteris dare. Discant qui hoc faciunt, non se recte facere, et", + "candidate_score": 0.653318, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_25_27", + "bdc_text": "Bucer widmete die Schrift den Protestanten in den Niederlanden , weil Hoffman dort , wie er sich an der Synode selbst gerühmt hatte , viele Anhänger besaß , und warnte sie vor dem «trotzigen , hoc hprächtigen Rottenmeister» . Das Werk erschien im selben Jahr auch in holländischer Sprache ( Bibliographia Bucerana Nr. 40c ) ; Neuedition bearb. v . Robert Stupperich , in :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1481", + "psc_text": "περὶ Ἀρχῶν, στρωματέας et τόμους? quis per infame opus se ipsum voluit infamari? Nec disertiores sumus Hilario, nec fideliores Victorino, qui ejus tractatus non ut interpretes, sed ut auctores proprii operis transtulerunt. Nuper Sanctus Ambrosius sic Hexaemeron illius compilavit, ut magis Hippolyti sententias Basiliique sequeretur. Ego ipse, cujus aemulatores esse vos dicitis, et, ad caeteros talpae, caprearum in me oculos possidetis, si malo animo fuissem erga Origenem, interpretatus essem hos ipsos, quos supra dixi, libros, ut mala ejus etiam Latinis nota facerem; sed 530 nunquam feci, et multis rogantibus acquiescere nolui. Non enim consuevi eorum insultare erroribus, quorum miror ingenia. Ipse, si adhuc viveret. Origenes irasceretur vobis fautoribus suis, et cum Jacob diceret, Odiosum me fecistis in mundo (Gen. 34) . 8. Vult aliquis laudare Origenem? laudet, ut laudo: magnus vir ab infantia, et vere martyris [Leonidis Martyris] filius: Alexandriae ecclesiasticam scholam tenuit, succedens eruditissimo viro Clementi presbytero: voluptates in", + "candidate_score": 0.652574, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_53_55", + "bdc_text": "Ut concilium celebretur liberum , sed more hactenus observatoVgl . Punkt 1 der Instruktion. ; ut promittamus antea staturos nos iis , quae in illo per maiorem partem fuerint decretaVgl .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3085", + "psc_text": "Nihil omnino agimus, qui nos per multitudinis exempla defendimus, et ad consolationem nostram, aliena saepe numerantes vitia, deesse nobis dicimus, quos debeamus sequi. Ad illius exemplum mittimur, quem omnes fatemur imitandum. Atque ideo praecipua tibi cura sit, legem nosse divinam: per quam possis, quasi praesentia cernere exempla sanctorum: quid faciendum sit, quidve vitandum, illius consilio disce [al. discere ]. Maximum enim ad justitiam auxilium, est implere divinis eloquiis animum, et quod opere exequi cupias, semper corde meditari. Rudi adhuc populo, et hominibus ad obedientiam insuetis, per Moysen imperatur a Domino, ut in signum memoriae, qua praecepta Domini recordentur: per singulas vestimentorum fimbrias, habeant cum cocco hiacynthini coloris insignia, ut etiam casu huc illucque respicientibus oculis, mandatorum coelestium memoria nascatur. De quibus fimbriis Pharisaei redarguuntur a Domino (Matth. 23. 5), 1103 quod eas perverso usu, non ad commonitionem praeceptorum dei, sed ad ostentationem sui habere coeperint, ut scilicet quasi de majoris", + "candidate_score": 0.651468, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_24", + "bdc_text": "NDB IX 389f. , qui innumeros in Germania inferiori dementavit , quorum caussa confutationem errorum eius , imo blasphemiarum ędidimus Martin Bucers «Handlung inn dem offentlichen gesprech zu Straßburg iüngst im Synodo gehalten , gegen Melchior Hoffman» , Straßburg 1533 ( Bibliographia Bucerana Nr. 40 ) .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_970", + "psc_text": "interpretatus est, et Prophetarum obscura disseruit: et tam novi quam veteris Testamenti revelavit maxima sacramenta. Si igitur quae bona sunt, transtuli, et mala vel amputavi, vel correxi, vel tacui; arguendus sum cur per me Latini bona ejus habeant, et mala ignorent? Si hoc crimen est, arguatur Confessor Hilarius qui Psalmorum interpretationem, et Homilias in Job ex libris ejus, id est, ex Graeco in latinum transtulit. Sit in culpa ejusdem confessionis Vercellensis Eusebius, qui omnium Psalmorum Commentarios haeretici hominis ( Eusebii Caesariensis ) vertit in nostrum eloquium: licet haeretica praetermittens, optima quaeque transtulerit. Taceo de Victorino Petabionensi, et caeteris, qui Origenem in explanatione duntaxat Scripturarum secuti sunt, et expresserunt: ne non tam me defendere, quam socios criminis videar quaerere. Ad teipsum 349 veniam: cur tractatus ejus in Job descriptos habes? In quibus contra diabolum, et de stellis coeloque disputans, quaedam locutus est, quae Ecclesia non recipit? Tibi soli licet τῷ σοφωτάτῳ", + "candidate_score": 0.650086, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_87_89", + "bdc_text": "Im Jahre 1523 folgte er Capito nach Straßburg , erhielt dort die Stelle eines Münsterpfarrers und war bald einer der beliebtesten Prediger . Als begeisterter Anhänger der Gedanken Zwinglis und Luthers führte er zusammen mit Capito und Bucer die Reformation in Straßburg durch und widmete sich vor allem den praktischen Aufgaben des Schul- und Armenwesens. 1529 nahm er am Marburger Religionsgespräch teil , 1543 war er zusammen mit Bucer in Köln , um dort eine reformierte Kirchenordnung auszuarbeiten . Ob er Bullinger persönlich kannte , ist nicht bezeugt .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3027", + "psc_text": "Epistola: Presbyter, Gaio carissimo, quem ego diligo in veritate (3. Joan. 1) . Quod autem postea unus electus est, qui caeteris praeponeretur, in schismatis remedium factum est: ne unusquisque ad se trahens Christi Ecclesiam rumperet. Nam et Alexandriae a Marco Evangelista usque ad Heraclam et Dionysium Episcopos, Presbyteri semper unum ex se electum, in excelsiori gradu collocatum, Episcopum nominabant: quomodo si exercitus Imperatorem faciat: aut Diaconi eligant de se, quem industrium noverint, et Archidiaconum vocent. Quid enim facit excepta ordinatione Episcopus, quod Presbyter non faciat? Nec altera Romanae urbis Ecclesia, altera totius orbis existimanda est. Et Galliae, et Britanniae, et Africa, et Persis, et Oriens et India, et omnes barbarae nationes, unum Christum adorant, unam observant regulam veritatis. Si auctoritas quaeritur, orbis major est Urbe. Ubicumque fuerit Episcopus, sive Romae, sive Eugubii, sive Constantinopoli, sive Rhegii, sive Alexandriae, sive Tanis, ejusdem meriti, ejusdem 1083 est et Sacerdotii. Potentia divitiarum, et", + "candidate_score": 0.649771, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_57", + "bdc_text": "ut si qui non adveniant per se vel legatos , reliquis , qui convenerint , ius sit pergendi in omnibus , quae conciliiVgl . Punkt 6 der Instruktion. sunt ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2871", + "psc_text": "Domino Deo nostro, cujus munere talis es, gratias agit. Unde cum libentius debeam a quolibet discere quod inutiliter ignoro, quam promptius quoslibet docere quod scio; quanto justius abs te hoc caritatis debitum flagito, cujus doctrina in nomine et adjutorio Domini tantum in Latina lingua Ecclesiasticae litterae adjutae sunt, quantum nunquam antea potuerunt? Maxime tamen istam sententiam: « Quicumque totam legem servaverit, offendat autem in uno, factus est omnium reus (Jacob. 2. 10): » si quo alio modo exponi melius posse novit tua dilectio, per Dominum obsecro, ut id nobiscum communicare digneris. » EPISTOLA CXXXIII. AD CTESIPHONTEM. Adversus Pelagium. Pelagiani dogmatis insaniam, in primis vero ἀπαθείαν, et ἀναμαρτησίαν, sive ab animi perturbationibus immunitatem, et impeccantiam, rogatu Ctesiphontis refellit, ostendens e quorum coenosis fontibus manarint. Tum Ruffinum redarguit, qui Xisti Pythagorici, sub nomine Sixti martyris ac Romani Pontificis, Pelagianum errorem redolentem librum Latine interpretatus sit, aliumque Eusebii Pamphili pro Origene, obtruderit quasi", + "candidate_score": 0.649458, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_24", + "bdc_text": "NDB IX 389f. , qui innumeros in Germania inferiori dementavit , quorum caussa confutationem errorum eius , imo blasphemiarum ędidimus Martin Bucers «Handlung inn dem offentlichen gesprech zu Straßburg iüngst im Synodo gehalten , gegen Melchior Hoffman» , Straßburg 1533 ( Bibliographia Bucerana Nr. 40 ) .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1490", + "psc_text": "inter se dissentire potuerunt, ut Eusebius in toto opere suo Origenem Ariani probet dogmatis, et Pamphilus Nicaenae synodi, quae fuit postea, defensorem? Ex quo ostenditur, vel Didymi, vel cujuslibet alterius esse opusculum, qui sexti libri 533 capite detruncato, caetera membra sociarit. Sed concedamus, ex superfluo, ut Pamphili sit, sed necdum martyris; ante enim scripsit, quam martyrium perpeteretur. Et quo modo, inquies, martyrio dignus fuit? Scilicet ut martyrio deleret errorem, ut unam culpam sanguinis sui effusione purgaret. Quanti in toto orbe martyres, antequam caederentur, variis subjacuere peccatis? Defendamus ergo peccata, quia qui postea martyres, prius peccatores fuerunt. 12. Haec, fratres amantissimi, ad epistolam vestram celeri sermone dictavi, vincens propositum, ut contra eum scriberem, cujus ingenium ante laudaveram: malens existimatione periclitari, quam fide. Hoc mihi praestiterunt amici mei, ut si tacuero, reus: si respondero, inimicus judicer. Dura utraque conditio; sed a duobus eligam quod levius est: simultas redintegrari potest, blasphemia veniam non", + "candidate_score": 0.649441, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_87_89", + "bdc_text": "Im Jahre 1523 folgte er Capito nach Straßburg , erhielt dort die Stelle eines Münsterpfarrers und war bald einer der beliebtesten Prediger . Als begeisterter Anhänger der Gedanken Zwinglis und Luthers führte er zusammen mit Capito und Bucer die Reformation in Straßburg durch und widmete sich vor allem den praktischen Aufgaben des Schul- und Armenwesens. 1529 nahm er am Marburger Religionsgespräch teil , 1543 war er zusammen mit Bucer in Köln , um dort eine reformierte Kirchenordnung auszuarbeiten . Ob er Bullinger persönlich kannte , ist nicht bezeugt .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3028", + "psc_text": "Africa, et Persis, et Oriens et India, et omnes barbarae nationes, unum Christum adorant, unam observant regulam veritatis. Si auctoritas quaeritur, orbis major est Urbe. Ubicumque fuerit Episcopus, sive Romae, sive Eugubii, sive Constantinopoli, sive Rhegii, sive Alexandriae, sive Tanis, ejusdem meriti, ejusdem 1083 est et Sacerdotii. Potentia divitiarum, et paupertatis humilitas, vel sublimiorem, vel inferiorem Episcopum non facit. Caeterum omnes Apostolorum successores sunt. 2. Sed dices [al. dicis ], quomodo Romae ad testimonium Diaconi, Presbyter ordinatur? Quid mihi profers unius urbis consuetudinem? quid paucitatem, de qua ortum est supercilium, in leges Ecclesiae vindicas? Omne quod rarum est, plus appetitur. Pulegium apud Indos pipere pretiosius est. Diaconos paucitas honorabiles, Presbyteros turba contemptibiles facit. Caeterum etiam in Ecclesia Romae, Presbyteri sedent, et stant Diaconi: licet paulatim increbrescentibus vitiis, inter Presbyteros, absente Episcopo, sedere Diaconum viderim: et in domesticis conviviis, benedictiones Presbyteris dare. Discant qui hoc faciunt, non se recte facere, et", + "candidate_score": 0.64941, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_61_63", + "bdc_text": "Videtis sanctissimum animum concilio cogendo deditum . O caesar , quam ludit de te pater tuusder heilige Vater , der Papst ; Bucer will sagen :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_120", + "psc_text": "Christum intelligi, cum Christus sit ipse qui sedeat. Et licet in Actis Apostolorum adversus Judaeos inter se dissidentes, Paulus dicat: « Bene Spiritus Sanctus locutus est per Isaiam Prophetam ad patres nostros, dicens: Vade ad populum istum, et dic: Aure audietis, et non intelligetis: et videntes videbitis, et non perspicietis. Incrassatum est enim cor populi hujus, et auribus suis graviter audierunt, et oculos suos clauserunt: ne quando videant oculis, et auribus audiant, et corde intelligant, et convertantur ad me, et sanem illos » (Act. 28. 25, et seqq.), mihi tamen personae diversitas non facit quaestionem, cum sciam et Christum et Spiritum 49 Sanctum unius esse substantiae; nec alia Spiritus verba esse, quam Filii, nec aliud Filium jussisse, quam Spiritum. 5. Sequitur: Et plena erat domus majestate ejus. Domus Dei quae sursum est, gloria plena conspicitur: haec vero quae deorsum est, nescio an plena sit gloria nisi forte secundum sensum Psalmistae", + "candidate_score": 0.648669, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_22_24", + "bdc_text": "RGG III 422f ; derselbe , in : NDB IX 389f. , qui innumeros in Germania inferiori dementavit , quorum caussa confutationem errorum eius , imo blasphemiarum ędidimus Martin Bucers «Handlung inn dem offentlichen gesprech zu Straßburg iüngst im Synodo gehalten , gegen Melchior Hoffman» , Straßburg 1533 ( Bibliographia Bucerana Nr. 40 ) .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1490", + "psc_text": "inter se dissentire potuerunt, ut Eusebius in toto opere suo Origenem Ariani probet dogmatis, et Pamphilus Nicaenae synodi, quae fuit postea, defensorem? Ex quo ostenditur, vel Didymi, vel cujuslibet alterius esse opusculum, qui sexti libri 533 capite detruncato, caetera membra sociarit. Sed concedamus, ex superfluo, ut Pamphili sit, sed necdum martyris; ante enim scripsit, quam martyrium perpeteretur. Et quo modo, inquies, martyrio dignus fuit? Scilicet ut martyrio deleret errorem, ut unam culpam sanguinis sui effusione purgaret. Quanti in toto orbe martyres, antequam caederentur, variis subjacuere peccatis? Defendamus ergo peccata, quia qui postea martyres, prius peccatores fuerunt. 12. Haec, fratres amantissimi, ad epistolam vestram celeri sermone dictavi, vincens propositum, ut contra eum scriberem, cujus ingenium ante laudaveram: malens existimatione periclitari, quam fide. Hoc mihi praestiterunt amici mei, ut si tacuero, reus: si respondero, inimicus judicer. Dura utraque conditio; sed a duobus eligam quod levius est: simultas redintegrari potest, blasphemia veniam non", + "candidate_score": 0.648275, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_35", + "bdc_text": "in seinen Schriften «De vera et falsa religione commentarius » , 1525 , und «De providentia» , 1530 , geäußert , die beide von Leo Jud ins Deutsche übertragen worden waren. , vobis facile approbavero .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_849", + "psc_text": "quem intrinsecus sensum singula capitula continerent. Siquidem et hoc ut sibi soli facerem, oppido flagitarat; postulavique ab eo mutuo, ut domi haberet exemplar: nec facile in vulgus proderet. Res ita anno et sex mensibus transiit: donec supradicta interpretatio de scriniis ejus novo praestigio Jerosolymam commigravit. Nam quidem Pseudomonachus, vel accepta pecunia, ut perspicue intelligi datur, vel gratuita malitia, ut incassum corruptor nititur persuadere, compilatis chartis ejus et sumptibus, Judas factus est proditor: deditque adversariis latrandi contra me occasionem, ut inter imperitos concionentur, me falsarium, me verbum non expressisse de verbo: pro honorabili dixisse carissimum, et maligna interpretatione, quod nefas dictu sit, αἰδεσιμώτατον Παππαν, noluisse transferre. Haec et istiusmodi nugae crimina mea sunt. 3. Ac primum antequam de translatione respondeam, volo interrogare eos, qui malitiam prudentiam vocant: Unde apud vos exemplar epistolae? Quis dedit? qua fronte profertis, quod scelere redemistis? Quid apud homines tutum erit, si ne parietibus quidem et scriniis", + "candidate_score": 0.648206, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_2_4", + "bdc_text": "Datus locus est aliquot praecipuis ex hęreticis , inter quos perniciosissimus est Melchior HofmanMelchior Hoffman , um 1495-1543 , stammte aus Schwäbisch Hall . Er trat 1523 zum ersten Mal als Laienprediger in Livland auf , von wo er trotz einer Empfehlung Luthers zwei Jahre später als Ketzer vertrieben wurde . Sein Auftreten in Stockholm und Kiel rief Tumulte hervor , so daß er 1529 nach einer vom dänischen König einberufenen Disputation in Flensburg aus Dänemark ausgewiesen wurde. 1530 kam er zum ersten Mal nach Straßburg und schlo ß sich hier den Täufern an.", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2036", + "psc_text": "arguitur, primus auctor exstiterit. Causa autem praevaricationis, timor est Judaeorum. Dicit enim Scriptura, quod primum edebat cum gentibus; cum autem venissent quidam a Jacobo, subtrahebat se, et segregabat, timens eos qui ex circumcisione erant. Timebat autem Judaeos, quorum erat Apostolus; ne per occasionem gentilium a fide Christi recederent; et imitator pastoris boni, perderet gregem sibi creditum. 9. Sicut ergo ostendimus, Petrum bene quidem sensisse de abolitione Legis Mosaicae; sed ad simulationem observandae ejus timore compulsum: videamus an ipse Paulus qui alium arguit, tale quid fecerit. Legimus in eodem libro: Perambulabat autem Paulus Syriam et Ciliciam, confirmans Ecclesias (Act. 15. 41) : pervenitque in Derben et Lystram; et ecce discipulus quidam erat ibi nomine Timotheus, 744 filius mulieris viduae fidelis, patre gentili. Huic autem testimonium reddebant qui Lystris erant, et Iconio fratres. Hunc voluit Paulus secum proficisci, et assumens circumcidit eum propter Judaeos, qui erant in illis locis. Sciebant enim omnes", + "candidate_score": 0.648181, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_84_86", + "bdc_text": "Nach Studien in Freiburg i. Br . und Basel promovierte er in Mainz zum Doktor der Theologie . In Basel gewann er die Freundschaft Wolfgang Capitos , durch den er Zwingli an Pfingsten 1518 in Einsiedeln kennenlernte ( s. Z VII 213 ) .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_756", + "psc_text": "de extremis mundi finibus venit ad Templum, reliquit aulam regiam: et tantus amator Legis, divinaeque scientiae fuit, ut etiam in vehiculo sacras litteras legeret: et tamen cum librum teneret, et verba Domini cogitatione conciperet, lingua volveret, labiis personaret, ignorabat eum, quem in libro nesciens venerabatur. Venit Philippus, ostendit ei Jesum, qui clausus latebat in littera. O mira doctoris virtus! Eadem hora credit eunuchus, baptizatur, fidelis et sanctus est; ac de discipulo magister: plus in deserto fonte Ecclesiae, quam in aurato synagogae Templo reperit. 6. Haec a me perstricta sunt breviter 275 (neque enim Epistolaris angustia evagari longius patiebatur) ut intelligeres te in Scripturis sanctis, sine praevio et monstrante semitam, non posse ingredi. Taceo de Grammaticis, Rhetoribus, Philosophis, Geometris, Dialecticis, Musicis, Astronomis, Astrologis, Medicis, quorum scientia mortalibus vel utilissima est, et in tres partes scinditur, τό δὸγμα, τὴν μέθοδον, τὴν ἐμπειριαν. Ad minores artes veniam, et quae non tam λογῳ, quam", + "candidate_score": 0.647161, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_25_27", + "bdc_text": "Bucer widmete die Schrift den Protestanten in den Niederlanden , weil Hoffman dort , wie er sich an der Synode selbst gerühmt hatte , viele Anhänger besaß , und warnte sie vor dem «trotzigen , hoc hprächtigen Rottenmeister» . Das Werk erschien im selben Jahr auch in holländischer Sprache ( Bibliographia Bucerana Nr. 40c ) ; Neuedition bearb. v . Robert Stupperich , in :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_849", + "psc_text": "quem intrinsecus sensum singula capitula continerent. Siquidem et hoc ut sibi soli facerem, oppido flagitarat; postulavique ab eo mutuo, ut domi haberet exemplar: nec facile in vulgus proderet. Res ita anno et sex mensibus transiit: donec supradicta interpretatio de scriniis ejus novo praestigio Jerosolymam commigravit. Nam quidem Pseudomonachus, vel accepta pecunia, ut perspicue intelligi datur, vel gratuita malitia, ut incassum corruptor nititur persuadere, compilatis chartis ejus et sumptibus, Judas factus est proditor: deditque adversariis latrandi contra me occasionem, ut inter imperitos concionentur, me falsarium, me verbum non expressisse de verbo: pro honorabili dixisse carissimum, et maligna interpretatione, quod nefas dictu sit, αἰδεσιμώτατον Παππαν, noluisse transferre. Haec et istiusmodi nugae crimina mea sunt. 3. Ac primum antequam de translatione respondeam, volo interrogare eos, qui malitiam prudentiam vocant: Unde apud vos exemplar epistolae? Quis dedit? qua fronte profertis, quod scelere redemistis? Quid apud homines tutum erit, si ne parietibus quidem et scriniis", + "candidate_score": 0.645587, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_89_91", + "bdc_text": "Ob er Bullinger persönlich kannte , ist nicht bezeugt . Von ihrem schriftlichen Kontakt sind nur vereinzelte Briefe Hedios an Bullinger erhalten. - Lit. : HBRG II 224. 235f. z43f;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1730", + "psc_text": "saltem vicino te in Domino perfrui ad crebrum et dulce colloquium! Sed quia id non est datum, peto ut hoc ipsum, quod in Domino quam possumus simul sumus, conservari studeas, et augeri ac perfici; et rescripta quamvis rara non spernere. Saluta obsequio meo sanctum fratrem Paulinianum, 632 et omnes fratres qui tecum ac de te in Domino gloriantur. Memor nostri exaudiaris a Domino in omni sancto desiderio tuo, domine carissime, et desideratissime, et honorande in Christo frater. » EPISTOLA CII HIERONYMI AD AUGUSTINUM. Acceptis Augustini epistolis quae continent quaestionem de mendacio officioso, dubitans etiamnum an ejus sit, negat se responsurum, nisi sit certius de auctore. Meminit et Ruffini ficto nomine. Domino vere Sancto, ac beatissimo Papae AUGUSTINO HIERONYMUS in Domino salutem. 1. In ipso profectionis articulo sancti filii nostri Asterii Hypodiaconi, necessarii mei, beatitudinis tuae litterae ad me pervenerunt, quibus satisfacis, te contra parvitatem meam librum Romam non misisse. Hoc", + "candidate_score": 0.645091, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_105_107", + "bdc_text": "Juni mit Schwenckfeld vor allem über die Wirksam keit der Predigt und der Sakramente verhandelt , s. QGT VIII 79-89 und Adam 205f . Bucer wendet sich mit dieser Mitteilung deshalb an Jud , weil dieser damals mit Schwenckfeld im Briefwechsel stand. . De qua re alias .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1362", + "psc_text": "prior per « Samech » litteram scribitur, interpretaturque « rubus, » sive « odium: » 489 haec autem per « Sade, » et vertitur in « mandatum. » Illudque quod jungitur, « Cades, » non ut plerique aestimant, « sancta » dicitur: sed « mutata, » sive « translata. » Legimus in Genesi (Cap. 28. v. 21) juxta Hebraicam Veritatem, ubi Judas meretricem putans Thamar, dona transmisit: et sequester munerum interrogat, « ubi est cadesa, » hoc est, « scortum, » cujus habitus a caeteris feminis immutatus est. In multis quoque locis hoc idem reperimus. Sin autem « sancta » interpretatur, κατὰ ἀντίφρασιν est intelligendum: quomodo Parcae dicuntur ab eo quod minime parcant, et bellum, quod nequaquam bellum sit, et lucus, quod minime luceat. In hac Mansione moritur Maria, et sepelitur: et propter aquas contradictionis Moyses et Aaron offendunt Dominum, et prohibentur transire Jordanem, missisque nuntiis ad Edom, transitus petitur,", + "candidate_score": 0.644397, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_87_89", + "bdc_text": "Im Jahre 1523 folgte er Capito nach Straßburg , erhielt dort die Stelle eines Münsterpfarrers und war bald einer der beliebtesten Prediger . Als begeisterter Anhänger der Gedanken Zwinglis und Luthers führte er zusammen mit Capito und Bucer die Reformation in Straßburg durch und widmete sich vor allem den praktischen Aufgaben des Schul- und Armenwesens. 1529 nahm er am Marburger Religionsgespräch teil , 1543 war er zusammen mit Bucer in Köln , um dort eine reformierte Kirchenordnung auszuarbeiten . Ob er Bullinger persönlich kannte , ist nicht bezeugt .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1465", + "psc_text": "juvenis, miro discendi ferebar ardore, nec juxta quorumdam praesumptionem, ipse me docui. Apollinarium Laodicenum audivi Antiochiae frequenter, et colui; et cum me in sanctis Scripturis erudiret, nunquam 524 illius contentiosum super sensu dogma suscepi. Jam canis spargebatur caput, et magistrum potius quam discipulum decebat. Perrexi tamen Alexandriam, audivi Didymum: in multis ei gratias ago. Quod nescivi, didici: quod sciebam, illo docente, non perdidi. Putabant me homines finem fecisse discendi. Veni rursum Jerosolymam et Bethleem. Quo labore, quo pretio Baraninam nocturnum habui praeceptorem! Timebat enim Judaeos, et mihi alterum exhibebat Nicodemum (Joan. 3. 1). Horum omnium frequenter in opusculis meis facio mentionem. Certe Apollinarii et Didymi inter se dogma contrarium est. Rapiat me ergo utraque turma diversum altrinsecus, quia magistrum utrumque confiteor. Si expedit odisse homines, et gentem aliquam detestari, miro odio adversor circumcisos. Usque hodie enim persequuntur Dominum nostrum Jesum Christum in synagogis Satanae. Objiciat mihi quispiam, cur hominem Judaeum", + "candidate_score": 0.644146, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_35", + "bdc_text": "in seinen Schriften «De vera et falsa religione commentarius » , 1525 , und «De providentia» , 1530 , geäußert , die beide von Leo Jud ins Deutsche übertragen worden waren. , vobis facile approbavero .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2064", + "psc_text": "in eis falli non potuisse, perspicuum est. Tuo tibi sermone respondeo. Omnes veteres tractatores qui nos in Domino praecesserunt, et qui Scripturas sanctas interpretati sunt, aut obscura interpretati sunt, aut manifesta. Si obscura, quomodo tu ausus es post eos disserere, quod illi explanare 753 non potuerunt? Si manifesta, superfluum est te voluisse disserere, quod illos latere non potuit: maxime in explanatione Psalmorum, quos apud Graecos interpretati sunt multis voluminibus, primus Origenes, secundus Eusebius Caesariensis, tertius Theodorus Heracleotes, quartus Asterius Scythopolitanus, quintus Apollinaris Laodicenus, sextus Didymus Alexandrinus. Feruntur et diversorum in paucos Psalmos opuscula. Sed nunc de integro Psalmorum corpore dicimus. Apud Latinos autem Hilarius Pictaviensis, et Eusebius Vercellensis Episcopi, Origenem et Eusebium transtulerunt, quorum priorem et noster Ambrosius in quibusdam secutus est. Respondeat mihi prudentia tua, quare tu post tantos et tales Interpretes in explanatione Psalmorum diversa senseris. Si enim obscuri sunt Psalmi, te quoque in eis falli potuisse credendum", + "candidate_score": 0.643914, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_2_4", + "bdc_text": "Datus locus est aliquot praecipuis ex hęreticis , inter quos perniciosissimus est Melchior HofmanMelchior Hoffman , um 1495-1543 , stammte aus Schwäbisch Hall . Er trat 1523 zum ersten Mal als Laienprediger in Livland auf , von wo er trotz einer Empfehlung Luthers zwei Jahre später als Ketzer vertrieben wurde . Sein Auftreten in Stockholm und Kiel rief Tumulte hervor , so daß er 1529 nach einer vom dänischen König einberufenen Disputation in Flensburg aus Dänemark ausgewiesen wurde. 1530 kam er zum ersten Mal nach Straßburg und schlo ß sich hier den Täufern an.", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3030", + "psc_text": "1. Tim. 3): de Presbyteris omnino reticetur: quia in Episcopo et Presbyter continetur. Qui provehitur, de minori ad majus provehitur. Aut igitur ex Presbytero ordinetur Diaconus, ut Presbyter minor Diacono comprobetur, in quem crescit ex parvo, aut si ex Diacono ordinatur Presbyter, noverit se lucris minorem, Sacerdotio esse majorem. Et ut sciamus traditiones Apostolicas sumptas de veteri Testamento, quod Aaron et filii ejus atque Levitae in Templo fuerunt, hoc sibi Episcopi et Presbyteri et Diaconi vindicent in Ecclesia. 1084 EPISTOLA CXLVII. AD SABINIANUM LAPSUM. Sabinianum Diaconum, qui perpetrato adulterio, in Bethleem fugerat, per litteras Episcopi sui Hieronymo commendatus, manensque in sanctis locis, et Diaconi officio fungens, virginem quamdam sacram ad stuprum, fugamque sollicitaverat: deprehensum objurgat, utque in Monasterio poeniteat, hortatur. 1. Samuel quondam lugebat Saulem, quia poenituerat Dominum, quod unxisset eum regem super Israel (1. Reg. 16): et Paulus Corinthios, in quibus audiebatur fornicatio, et talis fornicatio, quae ne inter", + "candidate_score": 0.643723, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_25_27", + "bdc_text": "Bucer widmete die Schrift den Protestanten in den Niederlanden , weil Hoffman dort , wie er sich an der Synode selbst gerühmt hatte , viele Anhänger besaß , und warnte sie vor dem «trotzigen , hoc hprächtigen Rottenmeister» . Das Werk erschien im selben Jahr auch in holländischer Sprache ( Bibliographia Bucerana Nr. 40c ) ; Neuedition bearb. v . Robert Stupperich , in :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1466", + "psc_text": "mentionem. Certe Apollinarii et Didymi inter se dogma contrarium est. Rapiat me ergo utraque turma diversum altrinsecus, quia magistrum utrumque confiteor. Si expedit odisse homines, et gentem aliquam detestari, miro odio adversor circumcisos. Usque hodie enim persequuntur Dominum nostrum Jesum Christum in synagogis Satanae. Objiciat mihi quispiam, cur hominem Judaeum habuerim praeceptorem? Et audet quidam proferre litteras meas ad Didymum, quasi ad Magistrum? Grande crimen discipuli, si hominem eruditum et senem magistrum dixerim. Et tamen volo inspicere ipsam Epistolam, quae tanto tempore in calumniam reservata est. Nihil praeter honorem et salutationem continet. Inepta sunt haec et frivola. Arguite potius ubi haeresim defenderim, ubi pravum Origenis dogma laudaverim. In lectione Isaiae (Cap. 6), in qua duo Seraphim clamantia describuntur, illo interpretante Filium et Spiritum Sanctum, nonne ego detestandam expositionem in duo Testamenta mutavi? Habetur liber in manibus, ante viginti annos editus. Tot opuscula mea, et maxime Commentarii, juxta opportunitatem locorum gentilem", + "candidate_score": 0.642356, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_90", + "bdc_text": "Von ihrem schriftlichen Kontakt sind nur vereinzelte Briefe Hedios an Bullinger erhalten. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1730", + "psc_text": "saltem vicino te in Domino perfrui ad crebrum et dulce colloquium! Sed quia id non est datum, peto ut hoc ipsum, quod in Domino quam possumus simul sumus, conservari studeas, et augeri ac perfici; et rescripta quamvis rara non spernere. Saluta obsequio meo sanctum fratrem Paulinianum, 632 et omnes fratres qui tecum ac de te in Domino gloriantur. Memor nostri exaudiaris a Domino in omni sancto desiderio tuo, domine carissime, et desideratissime, et honorande in Christo frater. » EPISTOLA CII HIERONYMI AD AUGUSTINUM. Acceptis Augustini epistolis quae continent quaestionem de mendacio officioso, dubitans etiamnum an ejus sit, negat se responsurum, nisi sit certius de auctore. Meminit et Ruffini ficto nomine. Domino vere Sancto, ac beatissimo Papae AUGUSTINO HIERONYMUS in Domino salutem. 1. In ipso profectionis articulo sancti filii nostri Asterii Hypodiaconi, necessarii mei, beatitudinis tuae litterae ad me pervenerunt, quibus satisfacis, te contra parvitatem meam librum Romam non misisse. Hoc", + "candidate_score": 0.641821, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_106", + "bdc_text": "Bucer wendet sich mit dieser Mitteilung deshalb an Jud , weil dieser damals mit Schwenckfeld im Briefwechsel stand. .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1362", + "psc_text": "prior per « Samech » litteram scribitur, interpretaturque « rubus, » sive « odium: » 489 haec autem per « Sade, » et vertitur in « mandatum. » Illudque quod jungitur, « Cades, » non ut plerique aestimant, « sancta » dicitur: sed « mutata, » sive « translata. » Legimus in Genesi (Cap. 28. v. 21) juxta Hebraicam Veritatem, ubi Judas meretricem putans Thamar, dona transmisit: et sequester munerum interrogat, « ubi est cadesa, » hoc est, « scortum, » cujus habitus a caeteris feminis immutatus est. In multis quoque locis hoc idem reperimus. Sin autem « sancta » interpretatur, κατὰ ἀντίφρασιν est intelligendum: quomodo Parcae dicuntur ab eo quod minime parcant, et bellum, quod nequaquam bellum sit, et lucus, quod minime luceat. In hac Mansione moritur Maria, et sepelitur: et propter aquas contradictionis Moyses et Aaron offendunt Dominum, et prohibentur transire Jordanem, missisque nuntiis ad Edom, transitus petitur,", + "candidate_score": 0.641314, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_106_108", + "bdc_text": "Bucer wendet sich mit dieser Mitteilung deshalb an Jud , weil dieser damals mit Schwenckfeld im Briefwechsel stand. . De qua re alias . Hic abunde hostium habemus ecclesiae Christi , etsi quidem plus quam Christi esse velint. [ Adresse darunter :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_730", + "psc_text": "sic intelligimus, ut Dominus quoque noster intellexit, et interpretatus est sabbatum: aut aurum repudiemus cum caeteris superstitionibus Judaeorum: aut, si aurum placet, placeant et Judaei, quos cum auro, aut probare nobis necesse est, aut damnare. 11. Convivia fugienda. --Convivia tibi vitanda sunt saecularium, et maxime eorum, qui honoribus tument. Turpe est ante fores Sacerdotis Christi crucifixi et pauperis, et qui cibo quoque vescebatur alieno, lictores Consulum, et milites excubare, judicemque provinciae melius apud te prandere, quam in palatio. Quod si obtenderis te facere haec, ut roges pro miseris atque subjectis, JUDEX SAECULI plus deferet Clerico continenti, quam diviti: et magis sanctitatem tuam venerabitur, quam opes. Aut si talis est, qui non 266 audiat Clericos pro quibuslibet tribulatis, nisi inter phialas [al. inter calices et phialas ], libenter carebo hujuscemodi beneficio; et Christum rogabo pro judice, qui magis et citius subvenire potest, quam judex: « Melius enim est confidere in Domino,", + "candidate_score": 0.641014, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_80_82", + "bdc_text": "Miror , quod nihil ad nos his nundinis scripseritis . Ut adsitis miseris illic , quos contra omnes leges foederum premunt Immontani , opto scire . Optime valete , fratres charissimi .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2871", + "psc_text": "Domino Deo nostro, cujus munere talis es, gratias agit. Unde cum libentius debeam a quolibet discere quod inutiliter ignoro, quam promptius quoslibet docere quod scio; quanto justius abs te hoc caritatis debitum flagito, cujus doctrina in nomine et adjutorio Domini tantum in Latina lingua Ecclesiasticae litterae adjutae sunt, quantum nunquam antea potuerunt? Maxime tamen istam sententiam: « Quicumque totam legem servaverit, offendat autem in uno, factus est omnium reus (Jacob. 2. 10): » si quo alio modo exponi melius posse novit tua dilectio, per Dominum obsecro, ut id nobiscum communicare digneris. » EPISTOLA CXXXIII. AD CTESIPHONTEM. Adversus Pelagium. Pelagiani dogmatis insaniam, in primis vero ἀπαθείαν, et ἀναμαρτησίαν, sive ab animi perturbationibus immunitatem, et impeccantiam, rogatu Ctesiphontis refellit, ostendens e quorum coenosis fontibus manarint. Tum Ruffinum redarguit, qui Xisti Pythagorici, sub nomine Sixti martyris ac Romani Pontificis, Pelagianum errorem redolentem librum Latine interpretatus sit, aliumque Eusebii Pamphili pro Origene, obtruderit quasi", + "candidate_score": 0.640402, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_82_84", + "bdc_text": "Optime valete , fratres charissimi . Salutant vos Capito , HedioKaspar Hedio ( Heyd , Bock , Böckel , Funificis , Funarius ) , 1494-1552 , stammte aus Ettlingen ( Baden-Württemberg ) . Nach Studien in Freiburg i. Br .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_28", + "psc_text": "sequatur (Apoc. 14): Multae enim sunt mansiones apud Patrem (Joan. 14) . Et Stella ab stella differt in claritate (1. Cor. 15) . Mihi concede, ut inter Sanctorum calcanea 13 caput possim levare: ut cum ego voluerim, ille perfecerit, mihi ignoscas, quia implere non potui, illi tribuas praemium quod meretur. Plura fortasse quam Epistolae brevitas patiebatur, longo sermone protraxerim, quod mihi semper accidere consuevit, quando aliquid de Bonosi nostri laude dicendum est. 6. Sed ut ad illud redeam, unde discesseram, obsecro te, ne amicum, qui diu quaeritur, vix invenitur, difficile servatur, pariter cum oculis mens amittat. Fulgeat cuilibet auro; et pompaticis ferculis corusca ex sarcinis metalla radient. Caritas non potest comparari. Dilectio pretium non habet. Amicitia quae desinere potest, vera nunquam fuit. Vale in Christo. EPISTOLA IV. AD FLORENTIUM. Superiorem Epistolam Ruffino reddendam isti ad Florentium jungit, eumque Jerosolymae degentem, quod multorum pauperum necessitatibus subveniret, plurimum laudat: tum Ruffini etiam", + "candidate_score": 0.639393, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_88", + "bdc_text": "Als begeisterter Anhänger der Gedanken Zwinglis und Luthers führte er zusammen mit Capito und Bucer die Reformation in Straßburg durch und widmete sich vor allem den praktischen Aufgaben des Schul- und Armenwesens. 1529 nahm er am Marburger Religionsgespräch teil , 1543 war er zusammen mit Bucer in Köln , um dort eine reformierte Kirchenordnung auszuarbeiten .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1481", + "psc_text": "περὶ Ἀρχῶν, στρωματέας et τόμους? quis per infame opus se ipsum voluit infamari? Nec disertiores sumus Hilario, nec fideliores Victorino, qui ejus tractatus non ut interpretes, sed ut auctores proprii operis transtulerunt. Nuper Sanctus Ambrosius sic Hexaemeron illius compilavit, ut magis Hippolyti sententias Basiliique sequeretur. Ego ipse, cujus aemulatores esse vos dicitis, et, ad caeteros talpae, caprearum in me oculos possidetis, si malo animo fuissem erga Origenem, interpretatus essem hos ipsos, quos supra dixi, libros, ut mala ejus etiam Latinis nota facerem; sed 530 nunquam feci, et multis rogantibus acquiescere nolui. Non enim consuevi eorum insultare erroribus, quorum miror ingenia. Ipse, si adhuc viveret. Origenes irasceretur vobis fautoribus suis, et cum Jacob diceret, Odiosum me fecistis in mundo (Gen. 34) . 8. Vult aliquis laudare Origenem? laudet, ut laudo: magnus vir ab infantia, et vere martyris [Leonidis Martyris] filius: Alexandriae ecclesiasticam scholam tenuit, succedens eruditissimo viro Clementi presbytero: voluptates in", + "candidate_score": 0.639218, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_88", + "bdc_text": "Als begeisterter Anhänger der Gedanken Zwinglis und Luthers führte er zusammen mit Capito und Bucer die Reformation in Straßburg durch und widmete sich vor allem den praktischen Aufgaben des Schul- und Armenwesens. 1529 nahm er am Marburger Religionsgespräch teil , 1543 war er zusammen mit Bucer in Köln , um dort eine reformierte Kirchenordnung auszuarbeiten .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2758", + "psc_text": "Sed tibi aliud propositum est: Christum vestire in pauperibus, visitare in languentibus, pascere in esurientibus, suscipere in his qui tecto indigent, et maxime in domesticis fidei, virginum alere monasteria, servorum Dei, et pauperum spiritu habere curam, qui diebus et noctibus serviunt Domino tuo: qui in terra positi, imitantur angelorum conversationem, et nihil aliud loquuntur, nisi quod ad laudes Dei pertinet: habentesque victum et vestitum, his gaudent divitiis, qui plus habere nolunt: si tamen servant propositum. Alioqui si amplius desiderant, his quoque quae necessaria sunt, probantur indigni. Haec ad virginem divitem, et virginem nobilem sum locutus. 15. Nunc tantum ad virginem loquar, id est non ea quae extra te, sed in te sunt, tantum considerans. Praeter psalmorum et orationis ordinem, quod tibi Hora Tertia, Sexta, Nona, ad Vesperum, Media nocte, et Mane semper est exercendum, statue quot horis sanctam Scripturam ediscere debeas; quanto tempore legere, non ad laborem, sed ad delectationem", + "candidate_score": 0.638345, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_83_85", + "bdc_text": "Salutant vos Capito , HedioKaspar Hedio ( Heyd , Bock , Böckel , Funificis , Funarius ) , 1494-1552 , stammte aus Ettlingen ( Baden-Württemberg ) . Nach Studien in Freiburg i. Br . und Basel promovierte er in Mainz zum Doktor der Theologie .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1465", + "psc_text": "juvenis, miro discendi ferebar ardore, nec juxta quorumdam praesumptionem, ipse me docui. Apollinarium Laodicenum audivi Antiochiae frequenter, et colui; et cum me in sanctis Scripturis erudiret, nunquam 524 illius contentiosum super sensu dogma suscepi. Jam canis spargebatur caput, et magistrum potius quam discipulum decebat. Perrexi tamen Alexandriam, audivi Didymum: in multis ei gratias ago. Quod nescivi, didici: quod sciebam, illo docente, non perdidi. Putabant me homines finem fecisse discendi. Veni rursum Jerosolymam et Bethleem. Quo labore, quo pretio Baraninam nocturnum habui praeceptorem! Timebat enim Judaeos, et mihi alterum exhibebat Nicodemum (Joan. 3. 1). Horum omnium frequenter in opusculis meis facio mentionem. Certe Apollinarii et Didymi inter se dogma contrarium est. Rapiat me ergo utraque turma diversum altrinsecus, quia magistrum utrumque confiteor. Si expedit odisse homines, et gentem aliquam detestari, miro odio adversor circumcisos. Usque hodie enim persequuntur Dominum nostrum Jesum Christum in synagogis Satanae. Objiciat mihi quispiam, cur hominem Judaeum", + "candidate_score": 0.638044, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_16_18", + "bdc_text": "Soziale Unruhen und apokalyptische Visionen im Zeitalter der Reformation , Göttingen 1979 ; Alfred Hegler , in : RE VIII 222-227 ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2466", + "psc_text": "Christum in sua majestate venturum. Quod Apostolus audiens, rogat eos, et adjurat per adventum Domini nostri Jesu Christi, ut non cito moveantur; neque per spiritum, neque per sermonem, neque per Epistolam, tanquam ab eo scriptam, quasi instet dies Domini. Duos autem esse adventus Domini Salvatoris, et omnia Prophetarum docent volumina, et Evangeliorum fides: quod primum in humilitate venerit, et postea sit venturus in gloria, ipso Domino protestante, quae ante consummationem mundi ventura sint, et quomodo venturus Antichristus, quando loquitur ad Apostolos, Cum videritis abominationem desolationis, quae dicta est a Daniele Propheta, stantem in loco sancto, qui legit, intelligat, tunc qui in Judaea sunt, fugiant ad montes, et qui in tecto, non descendant tollere aliquid de domo sua (Matth. 24. 15. et seqq. an. D 9) . Et iterum: Tunc si quis vobis 887 dixerit, ecce hic Christus aut illic, nolite credere. Surgent enim Pseudochristi, et Pseudoprophetae, et dubunt signa magna,", + "candidate_score": 0.638027, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_87", + "bdc_text": "Im Jahre 1523 folgte er Capito nach Straßburg , erhielt dort die Stelle eines Münsterpfarrers und war bald einer der beliebtesten Prediger .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3028", + "psc_text": "Africa, et Persis, et Oriens et India, et omnes barbarae nationes, unum Christum adorant, unam observant regulam veritatis. Si auctoritas quaeritur, orbis major est Urbe. Ubicumque fuerit Episcopus, sive Romae, sive Eugubii, sive Constantinopoli, sive Rhegii, sive Alexandriae, sive Tanis, ejusdem meriti, ejusdem 1083 est et Sacerdotii. Potentia divitiarum, et paupertatis humilitas, vel sublimiorem, vel inferiorem Episcopum non facit. Caeterum omnes Apostolorum successores sunt. 2. Sed dices [al. dicis ], quomodo Romae ad testimonium Diaconi, Presbyter ordinatur? Quid mihi profers unius urbis consuetudinem? quid paucitatem, de qua ortum est supercilium, in leges Ecclesiae vindicas? Omne quod rarum est, plus appetitur. Pulegium apud Indos pipere pretiosius est. Diaconos paucitas honorabiles, Presbyteros turba contemptibiles facit. Caeterum etiam in Ecclesia Romae, Presbyteri sedent, et stant Diaconi: licet paulatim increbrescentibus vitiis, inter Presbyteros, absente Episcopo, sedere Diaconum viderim: et in domesticis conviviis, benedictiones Presbyteris dare. Discant qui hoc faciunt, non se recte facere, et", + "candidate_score": 0.637698, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_64", + "bdc_text": "O Kaiser , wie springt der Papst mit dir um!.", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1556", + "psc_text": "Absque nobis regnatis, et utinam regnaretis, ut et nos regnaremus vobiscum (1. Cor. 4) , intelligi poterit regnum Christi post multa tempora terminandum? praesertim cum Joannes clamet: Et qui desursum venit, super omnes est (Joan. 3. 31) : Et Apostolus scribat, Quorum Patres, et ex quibus juxta carnem Christus, qui est super omnia Deus benedictus in aeternum (Rom. 9. 5) . 7. Itaque nulli dubium est, quin qui Deus permamanet in aeternum, simul habeat et regnum, et super ipsos quoque, quos regni possessione donavit, rex perpetuus appelletur, congruum habens divinitatis imperium, nec quicquam in se rude et novum, nisi assumptionem fragilitatis humanae. Si enim, juxta Origenis insaniam, post multorum circulos saeculorum, Christi regnum est finiendum, consequens impietati ejus est dicere, ut et Deus esse aliquando desistat: et qui regni terminos ponit, cogitur idem de divinitate sentire, quae perpetuitatem imperii naturaliter possidet. Quod si regnat Sermo Dei ( Λόγος Θεοῦ Verbum", + "candidate_score": 0.637321, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_90", + "bdc_text": "Von ihrem schriftlichen Kontakt sind nur vereinzelte Briefe Hedios an Bullinger erhalten. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1126", + "psc_text": "« Habeo gratiam, quod pro subscripta salutatione, plenam mihi Epistolam reddidisti, sed breviorem multo quam ex te vellem suscipere, tali viro, a quo, tempora quantalibet occupet, nullus sermo prolixus est. Quanquam itaque nos negotiorum alienorum, eorumque saecularium, curis circumstemur ingentibus: tamen Epistolae tuae brevitati facile non ignoscerem, nisi cogitarem quam paucioribus verbis meis redderetur. Quare aggredere, quaeso, istam nobiscum litterariam collocutionem, ne multum ad nos disjungendos liceat absentiae corporali; quanquam simus in Domino spiritus unitate conjuncti, etiamsi ab stilo quiescamus, atque taceamus. Et libri quidem quos de horreo Dominico elaborasti, pene totum nobis te exhibent. Si enim propterea te non novimus, quia faciem corporis tui non vidimus, hoc modo nec ipse te nosti: nam tu quoque non vides eam. Si autem tibi non ob aliud notus es, nisi quia nosti animum tuum: et nos eum non mediocriter novimus in litteris tuis, in quibus benedicimus Domino, quod tibi, et nobis, omnibusque", + "candidate_score": 0.636119, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_25", + "bdc_text": "Bucer widmete die Schrift den Protestanten in den Niederlanden , weil Hoffman dort , wie er sich an der Synode selbst gerühmt hatte , viele Anhänger besaß , und warnte sie vor dem «trotzigen , hoc hprächtigen Rottenmeister» .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1501", + "psc_text": "ferre non sustinet. Equidem super hac re, et antequam scriberes, ad Occidentem Epistolas miseram, ex parte haereticorum strophas, meae linguae hominibus indicans. Ex dispensatione Dei factum puto, ut eodem tempore tu quoque ad Anastasium Papam scriberes, et nostram, dum ignoras, sententiam roborares. Verum a te nunc admoniti, magis studium accommodabimus, ut hic et procul simplices ab errore revocemus. Nec timeamus subire odia quorumdam; nec enim debemus hominibus placere, sed Deo: quanquam ardentius ab illis defendatur haeresis, quam a nobis oppugnetur. Simulque obsecro: ut si qua Synodica habes, ad me dirigas: quo possim tanti Pontificis auctoritate firmatus, liberius et confidentius pro Christo ora reserare. Vincentius Presbyter ante biduum, quam hanc Epistolam darem, de Urbe venit, et suppliciter te salutat, crebroque sermone concelebrat, Romam et totam pene Italiam tuis post Christum Epistolis liberatam. Adnitere ergo, Papa amantissime atque beatissime, et per omnem occasionem ad Occidentales Episcopos scribe, ut mala germina, acuta, ut", + "candidate_score": 0.635603, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_85", + "bdc_text": "und Basel promovierte er in Mainz zum Doktor der Theologie .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2795", + "psc_text": "erubescebat discere, qui docere consueverat. Me autem potius magistrum audire, quam velut magistrum delectat audiri. Recolo enim quid dixerit eis, quos prae caeteris elegit: Vos autem, inquit, nolite vocari ab hominibus Rabbi: unus est enim magister vester, Christus (Matth. 23. 8) . Nec alius docuit Moysen etiam per Jetro, nec alius Cornelium etiam per priorem Petrum, nec alius Petrum etiam per posteriorem Paulum. A quocumque enim verum illo donante dicitur, qui est ipsa veritas. Quod si ideo adhuc ista nescimus, et ea neque orando, neque legendo, neque cogitando et ratiocinando invenire potuimus, ut probemus non solum indoctos quanta caritate doceamus, verum a doctis etiam quanta humilitate discamus? » 10. « Doce ergo, quaeso, quod doceam, doce quod teneam, et dic mihi, si animae singillatim in singulis hodieque nascentibus, fiunt, ubi in parvulis peccent, ut indigeant in sacramento Christi remissione peccati, peccantes in Adam, ex quo caro est propagata 1004 peccati:", + "candidate_score": 0.634981, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_89_91", + "bdc_text": "Ob er Bullinger persönlich kannte , ist nicht bezeugt . Von ihrem schriftlichen Kontakt sind nur vereinzelte Briefe Hedios an Bullinger erhalten. - Lit. : HBRG II 224. 235f. z43f;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1729", + "psc_text": "miserim. Hoc falsum esse noveris: Deum nostrum testor, hoc me non fecisse, sed si forte aliqua in aliquibus scriptis meis reperiuntur, in quibus aliter aliquid quam tu sensisse reperiar, non contra te dictum, sed quod mihi videbatur, a me scriptum esse, puto te debere cognoscere: aut si cognosci non potest, credere. Ita sane hoc dixerim, ut ego non tantum paratissimus sim, si quid te in meis scriptis moverit, fraterne accipere quid contra sentias, aut de correctione mea, aut de ipsa tua benevolentia gavisurus; verum etiam hoc a te postulem, et flagitem. 3. « O si licuisset, et si non cohabitante, saltem vicino te in Domino perfrui ad crebrum et dulce colloquium! Sed quia id non est datum, peto ut hoc ipsum, quod in Domino quam possumus simul sumus, conservari studeas, et augeri ac perfici; et rescripta quamvis rara non spernere. Saluta obsequio meo sanctum fratrem Paulinianum, 632 et omnes fratres", + "candidate_score": 0.634481, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_82_84", + "bdc_text": "Optime valete , fratres charissimi . Salutant vos Capito , HedioKaspar Hedio ( Heyd , Bock , Böckel , Funificis , Funarius ) , 1494-1552 , stammte aus Ettlingen ( Baden-Württemberg ) . Nach Studien in Freiburg i. Br .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_29", + "psc_text": "pompaticis ferculis corusca ex sarcinis metalla radient. Caritas non potest comparari. Dilectio pretium non habet. Amicitia quae desinere potest, vera nunquam fuit. Vale in Christo. EPISTOLA IV. AD FLORENTIUM. Superiorem Epistolam Ruffino reddendam isti ad Florentium jungit, eumque Jerosolymae degentem, quod multorum pauperum necessitatibus subveniret, plurimum laudat: tum Ruffini etiam laudes admiscet. 1. Quantus Beatitudinis tuae rumor diversa populorum ora compleverit, hinc poteris aestimare, quod ego te ante incipio amare, quam nosse. Ut enim ait Apostolus, quorumdam hominum peccata manifesta sunt, praecedentia ad judicium (I. Tim. 5) : ita e contrario tuae dilectionis fama dispergitur, ut non tam laudandus sit ille qui te amat, quam scelus putetur facere ille qui non amat. Praetermitto innumerabiles, in quibus Christum sustentasti, pavisti, vestisti, visitasti. Heliodori fratris a te adjuta necessitas mutorum etiam potest ora laxare, quibus gratiis, quo ille praeconio peregrinationis incommoda a te fota referebat? Ita ut ego ille tardissimus, quem intolerabilis", + "candidate_score": 0.634254, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_82_84", + "bdc_text": "Optime valete , fratres charissimi . Salutant vos Capito , HedioKaspar Hedio ( Heyd , Bock , Böckel , Funificis , Funarius ) , 1494-1552 , stammte aus Ettlingen ( Baden-Württemberg ) . Nach Studien in Freiburg i. Br .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_32", + "psc_text": "sepulcro scelerum jacenti, dicat; Hieronyme, veni foras. Sanctus Presbyter Evagrius plurimum te salutat: et Martinianum fratrem juncto salutamus obsequio, quem ego videre desiderans, catena languoris innector. Vale in Christo. EPISTOLA V AD FLORENTIUM. Respondet Florentio, eumque certiorem facit se jam solitudinem quae juxta Syriam Saracenis jungitur, arripuisse. Tum petit ab eo libros quosdam, aliosque illi offert, quibus abundabat. 1. In ea mihi parte eremi commoranti, quae juxta Syriam Saracenis jungitur, dilectionis tuae scripta perlata sunt. Quibus lectis, ita reaccensus est animus Jerosolymam proficiscendi, ut pene nocuerit proposito, quod profuerit caritati. Nunc igitur quomodo valeo, pro me tibi litteras repraesento: et si corpore absens, amore tamen et spiritu 15 venio: impedio exposcens, ne nascentes amicitias, quae Christi glutino cohaeserunt, aut temporis, aut locorum magnitudo divellat; quin potius foederemus eas reciprocis epistolis. Illae inter nos currant, illae sibi obvient, illae nobiscum loquantur. Non multum perditura erit caritas, si tali secum sermone fabuletur.", + "candidate_score": 0.634204, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_13_15", + "bdc_text": "QGT VII und VIII passim ; Peter Kawerau , Melchior Hoffman als religiöser Denker , Haarlem 1954 ; Klaus Deppermann , Melchior Hoffman.", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3134", + "psc_text": "contumacibus denegata est, pervenire mereamur Domino per David dicente: Si intrabunt in requiem meam (Ps. 49. 11) . De quinquagesimo ab altero die Sabbati VII. hebdomadas plenas numerare nobis lege praecipitur usque ad alteram diem expletionis hebdomadae VII. id est quinquagesimum diem in quo primitiae offeruntur, quae denumeratio perfectionis plena per septenarium numerum et quinquedecies et X. quinquies in hoc significare puto, ut per 1118 quinquagenarium, qui remissionem in se continet, per caritatem, quae septiformi spiritu gratiae superveniente diffusa est in cordibus nostris, et quinque nostri corporis sensus legi Dei subditos habeamus. Quae verba Decalogum in se continent et per caritatem, ut dixi, quae caritas operit multitudinem peccatorum (I. Pet. 4. 8) , et sic sacrificium novum Domino ex omnibus habitationibus nostris in usum nostri Sacerdotis cum pacificis nostris victimis cedentes offerimus, si cum Domino pacem fecerimus offerentes spirituales hostias acceptabiles Deo per Jesum Christum, qui panes primitiarum terrae nostrae", + "candidate_score": 0.63354, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_25", + "bdc_text": "Bucer widmete die Schrift den Protestanten in den Niederlanden , weil Hoffman dort , wie er sich an der Synode selbst gerühmt hatte , viele Anhänger besaß , und warnte sie vor dem «trotzigen , hoc hprächtigen Rottenmeister» .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1481", + "psc_text": "περὶ Ἀρχῶν, στρωματέας et τόμους? quis per infame opus se ipsum voluit infamari? Nec disertiores sumus Hilario, nec fideliores Victorino, qui ejus tractatus non ut interpretes, sed ut auctores proprii operis transtulerunt. Nuper Sanctus Ambrosius sic Hexaemeron illius compilavit, ut magis Hippolyti sententias Basiliique sequeretur. Ego ipse, cujus aemulatores esse vos dicitis, et, ad caeteros talpae, caprearum in me oculos possidetis, si malo animo fuissem erga Origenem, interpretatus essem hos ipsos, quos supra dixi, libros, ut mala ejus etiam Latinis nota facerem; sed 530 nunquam feci, et multis rogantibus acquiescere nolui. Non enim consuevi eorum insultare erroribus, quorum miror ingenia. Ipse, si adhuc viveret. Origenes irasceretur vobis fautoribus suis, et cum Jacob diceret, Odiosum me fecistis in mundo (Gen. 34) . 8. Vult aliquis laudare Origenem? laudet, ut laudo: magnus vir ab infantia, et vere martyris [Leonidis Martyris] filius: Alexandriae ecclesiasticam scholam tenuit, succedens eruditissimo viro Clementi presbytero: voluptates in", + "candidate_score": 0.633211, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_107_109", + "bdc_text": "De qua re alias . Hic abunde hostium habemus ecclesiae Christi , etsi quidem plus quam Christi esse velint. [ Adresse darunter : ] Vere piis Rest beim Öffnen des Briefes abgerissen .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_296", + "psc_text": "cura aestuat, statim velum Templi scinditur; sponsus consurgit iratus, et dicit: Relinquetur vobis domus vestra deserta (Matth. 15. 38) . Lege Evangelium, et vide quomodo Maria ad pedes Domini sedens, Marthae studio praeferatur. Et certe Martha sedulo hospitalitatis officio, Domino atque discipulis ejus convivium praeparabat, cui Jesus, « Martha, inquit, Martha, sollicita es, et turbaris erga plurima: pauca autem necessaria sunt, ut unum: Maria bonam partem elegit, quae non auferetur ab ea » (Luc. 10. 41. et seqq), Esto et tu Maria, cibis praeferto doctrinam. Sorores tuae cursitent, et quaerant quomodo Christum hospitem suscipiant. Tu semel saeculi onere [al. honore ] projecto, sede ad pedes Domini, et dic: « Inveni eum, quem quaerebat anima mea: tenebo eum, et non dimittam » (Cant. 3. 4): et ille respondeat: « Una est columba mea, perfecta mea: una est matri suae, electa genitrici suae » (Ibid. 6. 8), coelesti videlicet Jerusalem. 25. In", + "candidate_score": 0.633039, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_12_14", + "bdc_text": "Vadian BW V und VI , Reg. ; QGT VII und VIII passim ; Peter Kawerau , Melchior Hoffman als religiöser Denker , Haarlem 1954 ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_398", + "psc_text": "ubi describuntur vestes plumaria arte contextae, opus Cherubim, id est, varium atque depictum, esse factum describitur: ita tamen, ut VAU literam Cherubim non habeat: quia ubicumque cum hac littera scribitur, animalia magis quam opera significat. Juxta igitur hunc sensum et Micha cum veste sacerdotali, caetera quoque, quae ad sacerdotalia pertinent ornamenta, per Theraphim fecisse monstratur. 7. Quam vellem nunc tibi omnem habitum sacerdotalem exponere, et per singulas vestium species, divina ostendere sacramenta. Verum quia in hoc ipso brevitatem Epistolae excessimus, et Josephus ac Philo viri doctissimi Judaeorum, multique de nostris id latissime persecut siunt, quorum, ut aiunt, voce audies me: quae de caetero velis, 146 praesens percunctator praesentem, ut si quid forte nescimus, sine teste, sine judice in fida aure moriatur. Mater communis si valeat, gaudeo, et ut valeat, Dominum precor. Nos, ut scis, Hebraeorum lectione detenti, in Latina lingua rubiginem obduximus; in tantum, ut loquentibus quoque nobis stridor quidam", + "candidate_score": 0.632824, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_89_91", + "bdc_text": "Ob er Bullinger persönlich kannte , ist nicht bezeugt . Von ihrem schriftlichen Kontakt sind nur vereinzelte Briefe Hedios an Bullinger erhalten. - Lit. : HBRG II 224. 235f. z43f;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1126", + "psc_text": "« Habeo gratiam, quod pro subscripta salutatione, plenam mihi Epistolam reddidisti, sed breviorem multo quam ex te vellem suscipere, tali viro, a quo, tempora quantalibet occupet, nullus sermo prolixus est. Quanquam itaque nos negotiorum alienorum, eorumque saecularium, curis circumstemur ingentibus: tamen Epistolae tuae brevitati facile non ignoscerem, nisi cogitarem quam paucioribus verbis meis redderetur. Quare aggredere, quaeso, istam nobiscum litterariam collocutionem, ne multum ad nos disjungendos liceat absentiae corporali; quanquam simus in Domino spiritus unitate conjuncti, etiamsi ab stilo quiescamus, atque taceamus. Et libri quidem quos de horreo Dominico elaborasti, pene totum nobis te exhibent. Si enim propterea te non novimus, quia faciem corporis tui non vidimus, hoc modo nec ipse te nosti: nam tu quoque non vides eam. Si autem tibi non ob aliud notus es, nisi quia nosti animum tuum: et nos eum non mediocriter novimus in litteris tuis, in quibus benedicimus Domino, quod tibi, et nobis, omnibusque", + "candidate_score": 0.63281, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_15_17", + "bdc_text": "Klaus Deppermann , Melchior Hoffman. Soziale Unruhen und apokalyptische Visionen im Zeitalter der Reformation , Göttingen 1979 ; Alfred Hegler , in :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2466", + "psc_text": "Christum in sua majestate venturum. Quod Apostolus audiens, rogat eos, et adjurat per adventum Domini nostri Jesu Christi, ut non cito moveantur; neque per spiritum, neque per sermonem, neque per Epistolam, tanquam ab eo scriptam, quasi instet dies Domini. Duos autem esse adventus Domini Salvatoris, et omnia Prophetarum docent volumina, et Evangeliorum fides: quod primum in humilitate venerit, et postea sit venturus in gloria, ipso Domino protestante, quae ante consummationem mundi ventura sint, et quomodo venturus Antichristus, quando loquitur ad Apostolos, Cum videritis abominationem desolationis, quae dicta est a Daniele Propheta, stantem in loco sancto, qui legit, intelligat, tunc qui in Judaea sunt, fugiant ad montes, et qui in tecto, non descendant tollere aliquid de domo sua (Matth. 24. 15. et seqq. an. D 9) . Et iterum: Tunc si quis vobis 887 dixerit, ecce hic Christus aut illic, nolite credere. Surgent enim Pseudochristi, et Pseudoprophetae, et dubunt signa magna,", + "candidate_score": 0.632793, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_83_85", + "bdc_text": "Salutant vos Capito , HedioKaspar Hedio ( Heyd , Bock , Böckel , Funificis , Funarius ) , 1494-1552 , stammte aus Ettlingen ( Baden-Württemberg ) . Nach Studien in Freiburg i. Br . und Basel promovierte er in Mainz zum Doktor der Theologie .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_27", + "psc_text": "rogare. Scis ipse (tibi enim patent pectora singulorum, qui cordis arcana rimaris, qui tantae bestiae alvo inclusum Prophetam in profundo vides) ut ego, et ille pariter a tenera infantia ad florentem usque adoleverimus aetatem, ut iidem nos nutricum sinus, iidem amplexus foverint bajulorum: et cum post Romana studia ad Rheni semibarbaras ripas, eodem cibo, pari frueremur hospitio, ut ego primus coeperim velle te colere. Momento quaeso hunc bellatorem tuum mecum quondam fuisse tyronem. Habeo promissum majestatis tuae, Qui docuerit, et non fecerit, minimus vocabitur in regno coelorum (Matth. 5) . Fruatur ille virtutis corona, et ob quotidiana martyria stolatus agnum sequatur (Apoc. 14): Multae enim sunt mansiones apud Patrem (Joan. 14) . Et Stella ab stella differt in claritate (1. Cor. 15) . Mihi concede, ut inter Sanctorum calcanea 13 caput possim levare: ut cum ego voluerim, ille perfecerit, mihi ignoscas, quia implere non potui, illi tribuas praemium quod meretur.", + "candidate_score": 0.632081, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_90", + "bdc_text": "Von ihrem schriftlichen Kontakt sind nur vereinzelte Briefe Hedios an Bullinger erhalten. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1729", + "psc_text": "miserim. Hoc falsum esse noveris: Deum nostrum testor, hoc me non fecisse, sed si forte aliqua in aliquibus scriptis meis reperiuntur, in quibus aliter aliquid quam tu sensisse reperiar, non contra te dictum, sed quod mihi videbatur, a me scriptum esse, puto te debere cognoscere: aut si cognosci non potest, credere. Ita sane hoc dixerim, ut ego non tantum paratissimus sim, si quid te in meis scriptis moverit, fraterne accipere quid contra sentias, aut de correctione mea, aut de ipsa tua benevolentia gavisurus; verum etiam hoc a te postulem, et flagitem. 3. « O si licuisset, et si non cohabitante, saltem vicino te in Domino perfrui ad crebrum et dulce colloquium! Sed quia id non est datum, peto ut hoc ipsum, quod in Domino quam possumus simul sumus, conservari studeas, et augeri ac perfici; et rescripta quamvis rara non spernere. Saluta obsequio meo sanctum fratrem Paulinianum, 632 et omnes fratres", + "candidate_score": 0.631811, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_90", + "bdc_text": "Von ihrem schriftlichen Kontakt sind nur vereinzelte Briefe Hedios an Bullinger erhalten. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1731", + "psc_text": "nisi sit certius de auctore. Meminit et Ruffini ficto nomine. Domino vere Sancto, ac beatissimo Papae AUGUSTINO HIERONYMUS in Domino salutem. 1. In ipso profectionis articulo sancti filii nostri Asterii Hypodiaconi, necessarii mei, beatitudinis tuae litterae ad me pervenerunt, quibus satisfacis, te contra parvitatem meam librum Romam non misisse. Hoc nec ego factum audieram, sed epistolae cujusdam quasi ad me scriptae per fratrem nostrum Sysinnium Diaconum huc exemplaria pervenerunt: in qua hortaris me, ut παλινῳδιαν super quodam Apostoli capitulo canam, et imiter Stesichorum inter vituperationem et laudes Helenae fluctuantem, ut qui detrahendo oculos perdiderat, laudando receperit. Ego simpliciter fateor dignationi tuae, licet stylus et ἐπιχειρήματα tua mihi viderentur: tamen non temere exemplaribus litterarum credendum putavi; ne forte me respondente, laesus juste expostulares, quod probare ante debuissem tuum esse sermonem, et sic rescribere. Accessit ad moram sanctae et venerabilis Paulae longa infirmitas. Dum enim languenti multo tempore assideremus [al. assidemus ],", + "candidate_score": 0.63172, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_107_109", + "bdc_text": "De qua re alias . Hic abunde hostium habemus ecclesiae Christi , etsi quidem plus quam Christi esse velint. [ Adresse darunter : ] Vere piis Rest beim Öffnen des Briefes abgerissen .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1124", + "psc_text": "14. Monaster. ab Hieron. exstruct. --Nos in ista provincia aedificato monasterio, et diversorio propter exstructo, ne forte et modo Joseph cum Maria in Bethleem veniens, non inveniat hospitium (Luc. 2), tantis de toto orbe confluentibus turbis obruimur monachorum; ut nec coeptum opus deserere, nec supra vires ferre valeamus. Unde quia pene nobis illud de Evangelio contigit, ut futurae turris non ante supputaremus expensas (Luc. 14), compulsi sumus fratrem Paulinianum ad patriam mittere, ut semirutas villulas, quae barbarorum effugerunt manus; et parentum communium census venderet, ne coeptum Sanctorum ministerium deserentes, risum maledicis et aemulis praebeamus. 15. In calce Epistolae recordatus sum, quadrigae vestrae, et proposito quintam deesse Blaesillam, pene oblitus de ea loqui, quae prima de vobis praecesserit ad Dominum. Vere nunc quinque in tres, ac duas videmus esse divisas, illa cum sorore Paulina dulci somno fruitur, tu duarum medius, ad Christum levius subvolabis. EPISTOLA LXVII AUGUSTINI AD HIERONYMUM. Hieronymum 404", + "candidate_score": 0.631589, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_14", + "bdc_text": "Peter Kawerau , Melchior Hoffman als religiöser Denker , Haarlem 1954 ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1227", + "psc_text": "docere conatus sit, eum qui benedixerit tanto Patriarchae, divinioris fuisse naturae, nec de hominibus aestimandum. Et ad extremum ausus est dicere Spiritum Sanctum occurrisse Abrahae, et ipsum esse qui sub hominis figura visus sit. Quomodo autem Spiritus Sanctus, panem vinumque protulerit, et decimas praedae, quas Abraham victis quatuor regibus reportarat, acceperit, omnino tangere noluit: petisque ut quid mihi, vel de Scriptore, ve de quaestione videatur, respondeam. Fateor volui dissimulare sententiam, nec me periculoso et φιλεγκλήμονι miscere tractatui, in quo quodcumque dixissem, reprehensores habiturus forem. Sed rursum cum Epistolam legerem, et invenissem in extrema pagella, miris me obtestationibus adjuratum, ne spernerem precatorem: revolvi 441 Veterum libros, ut viderem quid singuli dicerent, et tibi quasi de multorum consilio, responderem. 2. Statimque in fronte Geneseos primam Homiliarum Origenis reperi scriptam de Melchisedech, in qua multiplici sermone disputans, illuc devolutus est, ut eum Angelum diceret. Iisdemque pene argumentis, quibus Scriptor tuus de Spiritu sancto,", + "candidate_score": 0.629787, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_87", + "bdc_text": "Im Jahre 1523 folgte er Capito nach Straßburg , erhielt dort die Stelle eines Münsterpfarrers und war bald einer der beliebtesten Prediger .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3027", + "psc_text": "Epistola: Presbyter, Gaio carissimo, quem ego diligo in veritate (3. Joan. 1) . Quod autem postea unus electus est, qui caeteris praeponeretur, in schismatis remedium factum est: ne unusquisque ad se trahens Christi Ecclesiam rumperet. Nam et Alexandriae a Marco Evangelista usque ad Heraclam et Dionysium Episcopos, Presbyteri semper unum ex se electum, in excelsiori gradu collocatum, Episcopum nominabant: quomodo si exercitus Imperatorem faciat: aut Diaconi eligant de se, quem industrium noverint, et Archidiaconum vocent. Quid enim facit excepta ordinatione Episcopus, quod Presbyter non faciat? Nec altera Romanae urbis Ecclesia, altera totius orbis existimanda est. Et Galliae, et Britanniae, et Africa, et Persis, et Oriens et India, et omnes barbarae nationes, unum Christum adorant, unam observant regulam veritatis. Si auctoritas quaeritur, orbis major est Urbe. Ubicumque fuerit Episcopus, sive Romae, sive Eugubii, sive Constantinopoli, sive Rhegii, sive Alexandriae, sive Tanis, ejusdem meriti, ejusdem 1083 est et Sacerdotii. Potentia divitiarum, et", + "candidate_score": 0.629494, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_16_18", + "bdc_text": "Soziale Unruhen und apokalyptische Visionen im Zeitalter der Reformation , Göttingen 1979 ; Alfred Hegler , in : RE VIII 222-227 ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2961", + "psc_text": "obscurabuntur] a te (Psal. 138. 12) . Et, Scrutans corda et renes Deus (Psal. 7. 10) . Et iterum: Sicut tenebrae ejus, ita et lumen ejus (Psal. 138. 12) . Homo enim videt in facie, Deus autem in corde. 12. Omnes enim dies nostri transierunt, et in furore tuo consumpsimus annos nostros, quasi sermonem loquens. Septuaginta: Quoniam dies nostri defecerunt: et in ira tua defecimus. Anni nostri sicut aranea meditati sunt. Brevitatem humanae vitae, quae sententiae Dei hucusque subjecta est; et quam in priori versiculo somnio 1059 comparavit, dicens: Percutiente te eos, somnium erunt, nunc sermoni loquentium comparat: ut quomodo sermo qui in ore versatur dum profertur, intercipitur, et esse desistit; sic et omnis vita nostra pertranseat atque desistat: et hoc in ira et in furore Dei, cui merito subjacemus, vivente in nobis, ut supra diximus, sententia Dei. Quae sit autem ira et furor Dei, crebrius diximus, non quod Deus", + "candidate_score": 0.628887, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_89_91", + "bdc_text": "Ob er Bullinger persönlich kannte , ist nicht bezeugt . Von ihrem schriftlichen Kontakt sind nur vereinzelte Briefe Hedios an Bullinger erhalten. - Lit. : HBRG II 224. 235f. z43f;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1731", + "psc_text": "nisi sit certius de auctore. Meminit et Ruffini ficto nomine. Domino vere Sancto, ac beatissimo Papae AUGUSTINO HIERONYMUS in Domino salutem. 1. In ipso profectionis articulo sancti filii nostri Asterii Hypodiaconi, necessarii mei, beatitudinis tuae litterae ad me pervenerunt, quibus satisfacis, te contra parvitatem meam librum Romam non misisse. Hoc nec ego factum audieram, sed epistolae cujusdam quasi ad me scriptae per fratrem nostrum Sysinnium Diaconum huc exemplaria pervenerunt: in qua hortaris me, ut παλινῳδιαν super quodam Apostoli capitulo canam, et imiter Stesichorum inter vituperationem et laudes Helenae fluctuantem, ut qui detrahendo oculos perdiderat, laudando receperit. Ego simpliciter fateor dignationi tuae, licet stylus et ἐπιχειρήματα tua mihi viderentur: tamen non temere exemplaribus litterarum credendum putavi; ne forte me respondente, laesus juste expostulares, quod probare ante debuissem tuum esse sermonem, et sic rescribere. Accessit ad moram sanctae et venerabilis Paulae longa infirmitas. Dum enim languenti multo tempore assideremus [al. assidemus ],", + "candidate_score": 0.628852, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_89", + "bdc_text": "Ob er Bullinger persönlich kannte , ist nicht bezeugt .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1729", + "psc_text": "miserim. Hoc falsum esse noveris: Deum nostrum testor, hoc me non fecisse, sed si forte aliqua in aliquibus scriptis meis reperiuntur, in quibus aliter aliquid quam tu sensisse reperiar, non contra te dictum, sed quod mihi videbatur, a me scriptum esse, puto te debere cognoscere: aut si cognosci non potest, credere. Ita sane hoc dixerim, ut ego non tantum paratissimus sim, si quid te in meis scriptis moverit, fraterne accipere quid contra sentias, aut de correctione mea, aut de ipsa tua benevolentia gavisurus; verum etiam hoc a te postulem, et flagitem. 3. « O si licuisset, et si non cohabitante, saltem vicino te in Domino perfrui ad crebrum et dulce colloquium! Sed quia id non est datum, peto ut hoc ipsum, quod in Domino quam possumus simul sumus, conservari studeas, et augeri ac perfici; et rescripta quamvis rara non spernere. Saluta obsequio meo sanctum fratrem Paulinianum, 632 et omnes fratres", + "candidate_score": 0.628196, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_14", + "bdc_text": "Peter Kawerau , Melchior Hoffman als religiöser Denker , Haarlem 1954 ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1197", + "psc_text": "429 quid non de media Philosophia est? Hunc imitatus Origenes, decem scripsit Stromateas, Christianorum et Philosophorum inter se sententias comparans: et omnia nostrae religionis dogmata de Platone et Aristotele, Numenio, Cornutoque confirmans. Scripsit et Miltiades contra Gentes volumen egregium. Hippolytus quoque, et Apollonius, Romanae urbis Senator, propria opuscula condiderunt. Exstant et Julii Africani libri, qui temporum scripsit historias; et Theodori, qui postea Gregorius appelatus est (S. Gregorius Thaumaturgus), viri Apostolicorum signorum. atque virtutum; et Dionysii Alexandrini Episcopi: Anatolii quoque Laodicenae Ecclesiae Sacerdotis; nec non Presbyterorum Pamphili, Pierii, Luciani, Malchionis, Eusebii Caesariensis Episcopi, et Eustathii Antiocheni, et Athanasii Alexandrini: Eusebii quoque Emiseni, et Triphilii Cyprii, et Asterii Scythopolitae, et Serapionis Confessoris: Titi quoque Bostrensis Episcopi: Cappadocumque Basilii, Gregorii, Amphilochii: qui omnes in tantum Philosophorum doctrinis atque sententiis suos resarciunt libros, ut nescias quid in illis primum admirari debeas, eruditionem saeculi, an scientiam Scripturarum. 5. Veniam ad Latinos. Quid Tertulliano eruditius, quid", + "candidate_score": 0.626036, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_90", + "bdc_text": "Von ihrem schriftlichen Kontakt sind nur vereinzelte Briefe Hedios an Bullinger erhalten. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2146", + "psc_text": "quarum aures, et corda illam interpretationem audire consueverunt, quae etiam ab Apostolis approbata est. Unde et illud apud Jonam virgultum (Jona. 4. 6), si in Hebraeo nec hedera est, nec cucurbita, sed nescio quid aliud, quod trunco suo nixum, nullis sustentandum adminiculis erigatur; mallem jam in omnibus Latinis cucurbitam legi. Non enim frustra hoc puto Septuaginta posuisse, nisi quia et huic si mile sciebant. » 36. « Satis me, imo fortasse plus quam satis, tribus epistolis tuis respondisse arbitror; quarum duas per Cyprianum accepi, unam per Firmum. Rescribe quod visum fuerit ad nos vel alios instruendos. Dabo autem operam diligentiorem quantum me adjuvat Dominus, ut litterae, quas ad te scribo, prius ad te perveniant, quam ad quemquam, a quo latius dispergantur. Fateor enim, nec mihi hoc fieri velle de tuis ad me, quod de meis ad te factum justissime expostulas. Tamen placeat nobis invicem non tantum caritas, verum etiam libertas", + "candidate_score": 0.62576, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_81", + "bdc_text": "Ut adsitis miseris illic , quos contra omnes leges foederum premunt Immontani , opto scire .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2836", + "psc_text": "qui sibi videntur scire quod nesciunt, hoc tutiores sumus, quod hanc ignorantiam nostram non ignoramus. Aliud est enim, quod nescire malum est: aliud quod sciri vel non potest, vel non opus est, vel ad vitam quam quaerimus, indifferens est. Hoc vero quod de litteris Apostoli Jacobi nunc requiro, in hac ipsa qua vivimus, et ut semper vivamus Deo placere studemus, actione versatur. 3. Quomodo igitur intelligendum est, obsecro te, Quicumque totam Legem servaverit, offendat autem in uno, factus est omnium reus? (Jac. 2. 10). Itane qui furtum fecerit, imo vero qui dixerit diviti, Sede hic: pauperi autem, Tu sta illic, et homicidii, et adulterii, et sacrilegii reus est? Quod si non est, quomodo qui in uno offendat, factus est omnium reus? An illud quod dixit de divite et paupere, ad ista non pertinet, quorum si quis in uno offenderit, fiet [al. factus est] omnium reus? Sed recolendum est, unde venerit", + "candidate_score": 0.624977, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_89_91", + "bdc_text": "Ob er Bullinger persönlich kannte , ist nicht bezeugt . Von ihrem schriftlichen Kontakt sind nur vereinzelte Briefe Hedios an Bullinger erhalten. - Lit. : HBRG II 224. 235f. z43f;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1127", + "psc_text": "novimus, quia faciem corporis tui non vidimus, hoc modo nec ipse te nosti: nam tu quoque non vides eam. Si autem tibi non ob aliud notus es, nisi quia nosti animum tuum: et nos eum non mediocriter novimus in litteris tuis, in quibus benedicimus Domino, quod tibi, et nobis, omnibusque fratribus qui tua legunt, te talem dedit. » 2. « Liber quidam tuus, inter caetera non diu est, quod venit in manus nostras: quae sit ejus inscriptio, nescimus adhuc. Non enim hoc codex ipse, ut assolet, in liminari pagina praetendebat. Epitaphium tamen appellari dicebat frater, apud quem inventus est, quod ei nomen tibi placuisse ut inderetur, crederemus, si eorum tantum 405 hominum vel vitas, vel scripta ibi legissemus, qui jam defuncti essent. Cum vero multorum et eo tempore quo scribebatur, et nunc usque viventium, ibi commemorentur opuscula, miramur cur hunc ei titulum vel imposueris, vel imposuisse credaris. Tamen [al. Sane", + "candidate_score": 0.623862, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_11_13", + "bdc_text": "Blarer BW I 403f und Reg. ; Vadian BW V und VI , Reg. ; QGT VII und VIII passim ;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3133", + "psc_text": "completa fuerint, in Evangelii perfectione quaterno numero consistentes carnes nostri agni in vespere mundi, in quo finis saeculorum pervenit, non tenebratis cordibus, Spiritu Sancto noctem nostram illuminante, comedamus. 4. De Sabbato, et VI. diebus operari praecipitur; in VII. autem hoc est Sabbato, ab omni opere servili prohibemur. Per senarium autem numerum perfectio operum designatur, quia VI. diebus fecit Dominus coelum et terram. In Sabbato autem omne opus servile, hoc est peccatum, operari prohibemur, quia qui facit peccatum, servus est peccati (Joan. 8. 34) , ut cum in praesenti saeculo perfectionem operum compleverimus, non obdurantes corda nostra in veram requiem, quae contumacibus denegata est, pervenire mereamur Domino per David dicente: Si intrabunt in requiem meam (Ps. 49. 11) . De quinquagesimo ab altero die Sabbati VII. hebdomadas plenas numerare nobis lege praecipitur usque ad alteram diem expletionis hebdomadae VII. id est quinquagesimum diem in quo primitiae offeruntur, quae denumeratio perfectionis plena", + "candidate_score": 0.620574, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_86", + "bdc_text": "In Basel gewann er die Freundschaft Wolfgang Capitos , durch den er Zwingli an Pfingsten 1518 in Einsiedeln kennenlernte ( s. Z VII 213 ) .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3131", + "psc_text": "agni carnes comedere, et postea sui corporis cibo nostros Apostolos reficit, et post Judaeorum typicum Pascha immolatus est Christus? Hoc, ut opinor, non ut veritas figuram; sed figura veritatem praecederet, quia non prius quod spiritale, sed quod animale, deinde quod spiritale unde electa, et amica 1117 sponsa Christi universalis Ecclesia anathematizat eos qui cum Judaeis in festivitate paschali XIV. celebrari definiunt, et Sabbata, et caetera hujus umbralis observantiae, et hoc tantum observare dignatus est quod Dominus ut in primo mense post XIV. diem paschalem festivitatem praecedente una Sabbatorum celebrari sine ulla ambiguitate censuerit, licet in hoc veritas Ecclesiae orta est: aliis sufficere credentibus, ut non in XIV. cum Judaeis Pascha celebrarent, alii hoc fortiter cauteque custodiant, ut immolationem veri agni Dei, qui tollit peccata mundi ante XIV. celebrare non audeant secundum illud legale praeceptum, quod et Dominus ad passionem veniens minime contempsit, observabitis eum usque ad XIV (Exod. 13. 6)", + "candidate_score": 0.620262, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_89_91", + "bdc_text": "Ob er Bullinger persönlich kannte , ist nicht bezeugt . Von ihrem schriftlichen Kontakt sind nur vereinzelte Briefe Hedios an Bullinger erhalten. - Lit. : HBRG II 224. 235f. z43f;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2080", + "psc_text": "scripta erat, perveniret. Domino dilectissimo et in Christi visceribus honorando, sancto fratri et compresbytero HIERONYMO, AUGUSTINUS in Domino salutem. 1. « Jampridem caritati tuae prolixam epistolam misi, respondens illi tuae, quam per sanctum filium tuum Asterium, nunc jam non solum fratrem, verum etiam collegam meum, misisse te recolis. Quae utrum in manus tuas pervenire meruerit, adhuc nescio, nisi quod per fratrem sincerissimum Firmum scribis si ille qui te primum gladio petiit, stylo repulsus est; ut sit humanitatis meae atque justitiae, accusantem reprehendere, non respondentem. Hoc solo tenuissimo indicio utcumque conjicio, legisse te illam epistolam meam. In ea quippe deploravi tantam inter vos exstitisse discordiam, de quorum tanta amicitia, quaquaversum eam fama diffuderat, caritas fraterna gaudebat. Quod non feci reprehendendo in aliquo germanitatem tuam, cujus in ea re aliquam culpam me cognovisse, 762 non ausus sum dicere: sed dolendo humanam miseriam, cujus in amicitiis mutua caritate retinendis, quantalibet illa sit, incerta", + "candidate_score": 0.618815, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_86", + "bdc_text": "In Basel gewann er die Freundschaft Wolfgang Capitos , durch den er Zwingli an Pfingsten 1518 in Einsiedeln kennenlernte ( s. Z VII 213 ) .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1688", + "psc_text": "Ubi vis paremus tibi Pascha (Matth. 26) ? atque [al. ut. ] in coelorum coenaculo constituti, ac mysticum Pascha facientes, possimus cantare: Quam dilecta tabernacula tua Domine virtutum (Psal. 83) ! Ibi enim Angelorum reperiemus [al. reperimus ] choros, et cum eis festa celebrantes, habebimus eos socios mysteriorum Dei, et exultatione ineffabili gestiemus, sapientiae cum illis sacramenta discentes: ubi nulla fraudis deceptio est: ubi qui vestem non habet nuptialem, convivium intrare prohibetur, licet in praesenti saeculo justum esse se jactet. Omnia sunt ibi senescentis ac provectae plena prudentiae: nullusque ibi, juxta Prophetam, immaturae sapientiae reperietur: Erit enim, inquit, juvenis centum annorum (Isai. 65. 20) : magnitudine numeri perfectionem eruditionis ostendens. Unde, fratres, sanctae coelestisque vocationis participes, Salvatorem per Prophetam audiamus clamantem: Veniam congregare omnes gentes, et venient, et videbunt gloriam meam, et dimittam super eos signum mundi (Isai. 66) . 5. Ad solemnitatem igitur properemus, atque dicamus: Mihi autem absit", + "candidate_score": 0.618414, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_89", + "bdc_text": "Ob er Bullinger persönlich kannte , ist nicht bezeugt .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1127", + "psc_text": "novimus, quia faciem corporis tui non vidimus, hoc modo nec ipse te nosti: nam tu quoque non vides eam. Si autem tibi non ob aliud notus es, nisi quia nosti animum tuum: et nos eum non mediocriter novimus in litteris tuis, in quibus benedicimus Domino, quod tibi, et nobis, omnibusque fratribus qui tua legunt, te talem dedit. » 2. « Liber quidam tuus, inter caetera non diu est, quod venit in manus nostras: quae sit ejus inscriptio, nescimus adhuc. Non enim hoc codex ipse, ut assolet, in liminari pagina praetendebat. Epitaphium tamen appellari dicebat frater, apud quem inventus est, quod ei nomen tibi placuisse ut inderetur, crederemus, si eorum tantum 405 hominum vel vitas, vel scripta ibi legissemus, qui jam defuncti essent. Cum vero multorum et eo tempore quo scribebatur, et nunc usque viventium, ibi commemorentur opuscula, miramur cur hunc ei titulum vel imposueris, vel imposuisse credaris. Tamen [al. Sane", + "candidate_score": 0.61703, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_89_91", + "bdc_text": "Ob er Bullinger persönlich kannte , ist nicht bezeugt . Von ihrem schriftlichen Kontakt sind nur vereinzelte Briefe Hedios an Bullinger erhalten. - Lit. : HBRG II 224. 235f. z43f;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2014", + "psc_text": "EPISTOLA CXI AUGUSTINI AD PRAESIDIUM. Praesidium rogat Augustinus, ut superiorem epistolam curet Hieronymo reddendam, utque sibi eumdem suis etiam litteris placet. Domino beatissimo, et merito venerando fratri, et consacerdoti PRAESIDIO, AUGUSTINUS in Domino salutem. 1. « Sicut praesens rogavi sinceritatem tuam, nunc quoque commoneo, ut litteras meas sancto fratri et compresbytero nostro Hieronymo mittere non graveris. Ut autem noverit caritas tua, quemadmodum etiam tu illi pro mea causa scribere debeas, misi exemplaria litterarum et mearum ad ipsum, et ad me ipsius. Quibus lectis pro tua sancta prudentia facile videas [al. videbis ] et modum meum, quem servandum putavi, et motum ejus, quem non frustra timui. Aut si ego quod non debui, aut quomodo non debui, aliquid scripsi, non ad illum de me, sed ad meipsum potius fraterna dilectione mitte sermonem; quo correctus petam, ut ignoscat, si meam culpam ipse cognovero. » EPISTOLA CXII HIERONYMI AD AUGUSTINUM. Respondet tandem Hieronymus ad", + "candidate_score": 0.616366, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_89_91", + "bdc_text": "Ob er Bullinger persönlich kannte , ist nicht bezeugt . Von ihrem schriftlichen Kontakt sind nur vereinzelte Briefe Hedios an Bullinger erhalten. - Lit. : HBRG II 224. 235f. z43f;", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1125", + "psc_text": "quadrigae vestrae, et proposito quintam deesse Blaesillam, pene oblitus de ea loqui, quae prima de vobis praecesserit ad Dominum. Vere nunc quinque in tres, ac duas videmus esse divisas, illa cum sorore Paulina dulci somno fruitur, tu duarum medius, ad Christum levius subvolabis. EPISTOLA LXVII AUGUSTINI AD HIERONYMUM. Hieronymum 404 sciscitatur de titulo vulgati ab ipso libri de Scriptoribus Ecclesiasticis; tum de Petro reprehenso non mendaciter a Paulo, quod etiam superiori epist. 56. quaesierat. Postremo petit, ut quae sint Origenis aliorumque haereticorum errata, sibi indicet. Domino dilectissimo, et cultu sincerissimo caritatis observando atque amplectendo fratri et Compresbytero HIERONYMO, AUGUSTINUS. 1. « Habeo gratiam, quod pro subscripta salutatione, plenam mihi Epistolam reddidisti, sed breviorem multo quam ex te vellem suscipere, tali viro, a quo, tempora quantalibet occupet, nullus sermo prolixus est. Quanquam itaque nos negotiorum alienorum, eorumque saecularium, curis circumstemur ingentibus: tamen Epistolae tuae brevitati facile non ignoscerem, nisi cogitarem quam", + "candidate_score": 0.616025, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_2", + "bdc_text": "Datus locus est aliquot praecipuis ex hęreticis , inter quos perniciosissimus est Melchior HofmanMelchior Hoffman , um 1495-1543 , stammte aus Schwäbisch Hall .", + "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1239", + "psc_text": "Graeco Hebraicoque compositum, quod absurdum esse, peregrinae linguae mixtura demonstrat: sed oppidum juxta Scythopolim, quod usque hodie appellatur Salem, et ostenditur ibi palatium Melchisedech, ex magnitudine ruinarum, veteris operis ostendens magnificentiam: de quo in posteriore quoque parte Geneseos scriptum est. Venit Jacob in Socoth, id est, in tabernacula, et fecit sibi ibi domos atque tentoria, et transivit in Salem civitatem regionis Sichem. quae est in terra Chanaan (Gen. 33. 17. et 18) . 8. Considerandum quoque est, quod Abrahae a caede hostium revertenti; quos persecutus est usque Dan (Gen. 14), quae hodie Paneas (al. Pameas ) appellatur; non devia Jerusalem, sed oppidum metropoleos Sichem, in itinere fuerit: de quo in Evangelio quoque legimus: Erat autem Joannes baptizans in Ennon, juxta Salim, quia aquae erant multae ibi (Joan. 3) . Nec refert, utrum Salem, an Salim nominetur, cum vocalibus in medio litteris perraro utantur Hebraei, et pro voluntate lectorum, ac varietate,", + "candidate_score": 0.604095, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 5, + "cf_id": "cf052", + "work_id": "045_Prosper-Aquitanus_Contra-Collatorem", + "max_score": 0.695909, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_30_32", + "bdc_text": "LeoLeo Jud . noster stomachi est fortioris , ut legere possit , quae non admodum oblectant . Si is animum suum curiosum inducet , ut has nostras commentationes legat , maxime partem ultimamDas vierte und letzte Kapitel von Bucers Schrift handelt «Vom kindertauff , wie der christlich gebraucht werde». , valde cupio scribat de ea ultima parte suum iudicium . Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». .", + "psc_chunk_id": "045_Prosper-Aquitanus_Contra-Collatorem_window_99", + "psc_text": "hic satus esset affectus; paulo post ait, Non quod nos dilexerimus Deum, sed quoniam ipse dilexit nos: et iterum. Nos diligamus Deum, quia prior dilexit nos (I Joan. IV, 7, etc.) . Agnoscat ergo humana egestas, hoc quod de quibuslibet bonis recte dicitur, multo rectius sibi dici de eo, sine quo bona cuncta non prosunt: Quid enim habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis (I Cor. IV, 7) ? CAPUT XIV. 43. Post haec autem, cum tantum homini tribuisset ante gratiam, quantum ei fructuosissimum est habere per gratiam; addidit quaedam perplexa atque confusa, ad vigorem liberi arbitrii demonstrandum; et de his quae jam donatis sibi viribus facit, vult illa munire quae ei naturaliter inesse definit; ut quod est per adjutorium Dei perfecisse, hoc sit ex arbitrii libertate coepisse. Verum haec ut tolerabilia transeamus; quia et nos ideo liberum arbitrium dicimus, bonae voluntatis affectum fideique principium", + "candidate_score": 0.695909, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_30_32", + "bdc_text": "LeoLeo Jud . noster stomachi est fortioris , ut legere possit , quae non admodum oblectant . Si is animum suum curiosum inducet , ut has nostras commentationes legat , maxime partem ultimamDas vierte und letzte Kapitel von Bucers Schrift handelt «Vom kindertauff , wie der christlich gebraucht werde». , valde cupio scribat de ea ultima parte suum iudicium . Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». .", + "psc_chunk_id": "045_Prosper-Aquitanus_Contra-Collatorem_window_18", + "psc_text": "alii quos lex et natura justificet. Sed lex potest, nequid mali fiat, jubere: a malo autem non potest liberare. Notum facit mandatum, sed obediendi non praestat affectum: nisi quod est occidens per imperium litterae, fiat vivificans per spiritum gratiae. 10. Post haec concludit dicens: Nisi quod in his omnibus et gratia Dei, et libertas nostri declaratur arbitrii; quia etiam suis interdum motibus homo ad virtutum appetitus possit extendi, semper vero a Domino indigeat adjuvari. Et ubi est, quod regulari definitione praemissum est, Non solum actuum, verum etiam cogitationum bonarum ex Deo esse principium; qui et incipit quae bona sunt, et exsequitur, et consummat in nobis? Ecce hic etiamsi bonis coeptis necessarium Dei fateris auxilium: ipsos tamen laudabiles motus appetitusque virtutum, remota gratia Dei nudae libertati adscribis arbitrii: ut boni salubresque conatus nequeant quidem proficere, nisi Deus adjuvet; possint tamen, etiamsi non a Deo inspirentur, incipere. CAPUT IV. 11. Deinde, ut", + "candidate_score": 0.692442, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_32_34", + "bdc_text": "Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». . Quia omnino congruit cum iis , quae hac de re docuit communis praeceptor noster sanctae memoriae ZuingliusZur direkten Abhängigkeit der Theologie Juds von Zwingli s. Wyss , Jud 119-122 ; über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a .", + "psc_chunk_id": "045_Prosper-Aquitanus_Contra-Collatorem_window_70", + "psc_text": "judicatis quod bonum est (Luc. XII, 57) ? Quod utique non eis dixisset, nisi eos judicio naturali quod aequum est scisset posse discernere. » Jam non solum voluntatem boni, sed etiam possibilitatem libero adscribit arbitrio: tanquam ideo ab eis exigatur intelligentia, ideo justitia reposcatur, quia possint haec sine Dei donis de naturae proferre bonis. Imperantur autem ista homini, ut ex ipso praecepto, quo ei hoc quod accepit indicitur, agnoscat se ipsum id suo vitio perdidisse: et non ideo iniquam esse exactionem, quia ad reddendum quod debet idoneus non est; sed a littera occidente confugiat ad spiritum vivificantem, et facultatem quam non invenit in natura, quaerat ex gratia. Quod si facit, magna est misericordia Dei: si non facit, justa est poenapeccati. 32. Denique ad plenitudinem praemissae disputationis, regulari sententia pronuntiat, dicens: « Unde cavendum nobis est, ne ita ad Deum omnia sanctorum merita referamus, ut nihil nisi id quod malum atque", + "candidate_score": 0.69105, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_30_32", + "bdc_text": "LeoLeo Jud . noster stomachi est fortioris , ut legere possit , quae non admodum oblectant . Si is animum suum curiosum inducet , ut has nostras commentationes legat , maxime partem ultimamDas vierte und letzte Kapitel von Bucers Schrift handelt «Vom kindertauff , wie der christlich gebraucht werde». , valde cupio scribat de ea ultima parte suum iudicium . Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». .", + "psc_chunk_id": "045_Prosper-Aquitanus_Contra-Collatorem_window_19", + "psc_text": "exsequitur, et consummat in nobis? Ecce hic etiamsi bonis coeptis necessarium Dei fateris auxilium: ipsos tamen laudabiles motus appetitusque virtutum, remota gratia Dei nudae libertati adscribis arbitrii: ut boni salubresque conatus nequeant quidem proficere, nisi Deus adjuvet; possint tamen, etiamsi non a Deo inspirentur, incipere. CAPUT IV. 11. Deinde, ut evidentius definias, quid homo ex libero arbitrio habeat, quid sumat ex gratia, addis, et dicis: Nec enim cum voluerit quis, sanitate perfruitur, aut de aegritudinis morbo pro arbitrii sui desiderio liberatur. Doces ergo, non posse quidem hominem per semetipsum apprehendere sanitatem, sed habere eum a semetipso desiderium sanitatis; et sua tantum sponte venire ad medicum, non etiam hoc ipsum medici esse, quod veniat. Quasi vero anima ipsa non langueat, et corpori suo remedium sana prospiciat. Atqui totus homo ex ipsa et cum ipsa in profundum miseriae suae decidit, ubi eam, priusquam a medico notitiam suae calamitatis accipiat, jacere delectat, amantem", + "candidate_score": 0.687768, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_32_34", + "bdc_text": "Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». . Quia omnino congruit cum iis , quae hac de re docuit communis praeceptor noster sanctae memoriae ZuingliusZur direkten Abhängigkeit der Theologie Juds von Zwingli s. Wyss , Jud 119-122 ; über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a .", + "psc_chunk_id": "045_Prosper-Aquitanus_Contra-Collatorem_window_50", + "psc_text": "exsequitur et consummat in nobis. In qua sententia si auctor ipsius permaneret, ecclesiasticam regulam non excederet; neque simul et libero arbitrio infensus, et gratiae Dei esset ingratus: quorum duorum dum unum in Paulo et Matthaeo, aliud in Zacchaeo et latrone dicit operatum, non intelligit in illis se liberum arbitrium, in istis gratiam sustulisse. CAPUT IX. 23. Deinde adjecit: Nam cum viderit nos ad bonum velle flectere, occurrit, dirigit, atque confortat. « Ad vocem » enim « clamoris tui statim ut audierit, respondebit tibi » (Isai. XXX, 19); et, « Invoca me, » inquit, « in die tribulationis tuae, et eripiam te, et glorificabis me » (Psal. XLIX, 15). Quis non videat, quod haec doctrina meritum libero assignat arbitrio, quo praeveniatur gratia, quae ei famuletur reddens debitum, non conferens donum? Quae definitio in episcoporum Palaestinae synodo, etiam Pelagio anathematizante, damnata est. In eo enim qui bonum incipit velle, et cupit ab", + "candidate_score": 0.68718, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_31_33", + "bdc_text": "Si is animum suum curiosum inducet , ut has nostras commentationes legat , maxime partem ultimamDas vierte und letzte Kapitel von Bucers Schrift handelt «Vom kindertauff , wie der christlich gebraucht werde». , valde cupio scribat de ea ultima parte suum iudicium . Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». . Quia omnino congruit cum iis , quae hac de re docuit communis praeceptor noster sanctae memoriae ZuingliusZur direkten Abhängigkeit der Theologie Juds von Zwingli s. Wyss , Jud 119-122 ;", + "psc_chunk_id": "045_Prosper-Aquitanus_Contra-Collatorem_window_99", + "psc_text": "hic satus esset affectus; paulo post ait, Non quod nos dilexerimus Deum, sed quoniam ipse dilexit nos: et iterum. Nos diligamus Deum, quia prior dilexit nos (I Joan. IV, 7, etc.) . Agnoscat ergo humana egestas, hoc quod de quibuslibet bonis recte dicitur, multo rectius sibi dici de eo, sine quo bona cuncta non prosunt: Quid enim habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis (I Cor. IV, 7) ? CAPUT XIV. 43. Post haec autem, cum tantum homini tribuisset ante gratiam, quantum ei fructuosissimum est habere per gratiam; addidit quaedam perplexa atque confusa, ad vigorem liberi arbitrii demonstrandum; et de his quae jam donatis sibi viribus facit, vult illa munire quae ei naturaliter inesse definit; ut quod est per adjutorium Dei perfecisse, hoc sit ex arbitrii libertate coepisse. Verum haec ut tolerabilia transeamus; quia et nos ideo liberum arbitrium dicimus, bonae voluntatis affectum fideique principium", + "candidate_score": 0.681207, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_34", + "bdc_text": "über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a .", + "psc_chunk_id": "045_Prosper-Aquitanus_Contra-Collatorem_window_50", + "psc_text": "exsequitur et consummat in nobis. In qua sententia si auctor ipsius permaneret, ecclesiasticam regulam non excederet; neque simul et libero arbitrio infensus, et gratiae Dei esset ingratus: quorum duorum dum unum in Paulo et Matthaeo, aliud in Zacchaeo et latrone dicit operatum, non intelligit in illis se liberum arbitrium, in istis gratiam sustulisse. CAPUT IX. 23. Deinde adjecit: Nam cum viderit nos ad bonum velle flectere, occurrit, dirigit, atque confortat. « Ad vocem » enim « clamoris tui statim ut audierit, respondebit tibi » (Isai. XXX, 19); et, « Invoca me, » inquit, « in die tribulationis tuae, et eripiam te, et glorificabis me » (Psal. XLIX, 15). Quis non videat, quod haec doctrina meritum libero assignat arbitrio, quo praeveniatur gratia, quae ei famuletur reddens debitum, non conferens donum? Quae definitio in episcoporum Palaestinae synodo, etiam Pelagio anathematizante, damnata est. In eo enim qui bonum incipit velle, et cupit ab", + "candidate_score": 0.679693, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_31_33", + "bdc_text": "Si is animum suum curiosum inducet , ut has nostras commentationes legat , maxime partem ultimamDas vierte und letzte Kapitel von Bucers Schrift handelt «Vom kindertauff , wie der christlich gebraucht werde». , valde cupio scribat de ea ultima parte suum iudicium . Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». . Quia omnino congruit cum iis , quae hac de re docuit communis praeceptor noster sanctae memoriae ZuingliusZur direkten Abhängigkeit der Theologie Juds von Zwingli s. Wyss , Jud 119-122 ;", + "psc_chunk_id": "045_Prosper-Aquitanus_Contra-Collatorem_window_18", + "psc_text": "alii quos lex et natura justificet. Sed lex potest, nequid mali fiat, jubere: a malo autem non potest liberare. Notum facit mandatum, sed obediendi non praestat affectum: nisi quod est occidens per imperium litterae, fiat vivificans per spiritum gratiae. 10. Post haec concludit dicens: Nisi quod in his omnibus et gratia Dei, et libertas nostri declaratur arbitrii; quia etiam suis interdum motibus homo ad virtutum appetitus possit extendi, semper vero a Domino indigeat adjuvari. Et ubi est, quod regulari definitione praemissum est, Non solum actuum, verum etiam cogitationum bonarum ex Deo esse principium; qui et incipit quae bona sunt, et exsequitur, et consummat in nobis? Ecce hic etiamsi bonis coeptis necessarium Dei fateris auxilium: ipsos tamen laudabiles motus appetitusque virtutum, remota gratia Dei nudae libertati adscribis arbitrii: ut boni salubresque conatus nequeant quidem proficere, nisi Deus adjuvet; possint tamen, etiamsi non a Deo inspirentur, incipere. CAPUT IV. 11. Deinde, ut", + "candidate_score": 0.676377, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_32", + "bdc_text": "Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». .", + "psc_chunk_id": "045_Prosper-Aquitanus_Contra-Collatorem_window_21", + "psc_text": "ei nullo modo haec frustra inesse possint, merito videatur salvata, non gratia. 12. Deinde adjicis (Cap. 9): Ut autem evidentius clareat, etiam per naturae bonum, quod beneficio Creatoris indultum est, nonnunquam bonarum voluntatum prodire principia, quae tamen, nisi a Deo dirigantur, ad consummationem virtutum pervenire non possunt, Apostolus testis est, dicens, « Velle enim adjacet mihi, perficere autem bonum non invenio » (Rom. VII, 18). Falso ergo secundum hanc definitionem ante dixisti, Non solum actuum, verum etiam cogitationum bonarum ex Deo esse principium; qui et incipit quae bona sunt, et exsequitur, et consummat in nobis. Sed hoc nullo modo ex aliqua parte potest esse falsum: cui nequaquam inferri contraria debuerunt, ut quod recte professus es ex gratia incipere, id postea confirmares per naturae bonum et per liberum arbitrium nos habere. Dixit quidem beatus Apostolus, Velle enim adjacet mihi, perficere autem bonum non invenio: sed idem dixit, Non quia idonei sumus", + "candidate_score": 0.669211, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_32", + "bdc_text": "Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». .", + "psc_chunk_id": "045_Prosper-Aquitanus_Contra-Collatorem_window_70", + "psc_text": "judicatis quod bonum est (Luc. XII, 57) ? Quod utique non eis dixisset, nisi eos judicio naturali quod aequum est scisset posse discernere. » Jam non solum voluntatem boni, sed etiam possibilitatem libero adscribit arbitrio: tanquam ideo ab eis exigatur intelligentia, ideo justitia reposcatur, quia possint haec sine Dei donis de naturae proferre bonis. Imperantur autem ista homini, ut ex ipso praecepto, quo ei hoc quod accepit indicitur, agnoscat se ipsum id suo vitio perdidisse: et non ideo iniquam esse exactionem, quia ad reddendum quod debet idoneus non est; sed a littera occidente confugiat ad spiritum vivificantem, et facultatem quam non invenit in natura, quaerat ex gratia. Quod si facit, magna est misericordia Dei: si non facit, justa est poenapeccati. 32. Denique ad plenitudinem praemissae disputationis, regulari sententia pronuntiat, dicens: « Unde cavendum nobis est, ne ita ad Deum omnia sanctorum merita referamus, ut nihil nisi id quod malum atque", + "candidate_score": 0.668344, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_34_36", + "bdc_text": "über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a . in seinen Schriften «De vera et falsa religione commentarius » , 1525 , und «De providentia» , 1530 , geäußert , die beide von Leo Jud ins Deutsche übertragen worden waren. , vobis facile approbavero . Attamen de peccato in spiritum sanctum si satisfecero vobis , scire velim .", + "psc_chunk_id": "045_Prosper-Aquitanus_Contra-Collatorem_window_44", + "psc_text": "quod et nos promptissime confitemur. Et commemoratis exemplis de Balaam, quem volentem Israeli maledicere, Deus in benedictionis verba transtulerit (Num. XXIII); et de Abimelech, qui peccare non permissus sit in Rebeccam (Gen. XXVI); et de Joseph a fratribus vendito, quorum malam voluntatem in bonum Deus verterit (Id. XXXVII-L): recurrit ad confirmationem definitionis suae, ut liberum arbitrium, quod gratiae se dicit jungere, a parte quadam humani generis, quantum in ipso est auferat, et in quadam parte constituat, dicens: Haec enim duo, id est, vel gratia, vel liberum arbitrium sibi quidem invicem videntur adversa; sed utraque concordant: et utraque nos pariter debere suscipere, pietatis ratione colligimus; ne unum horum homini subtrahentes, ecclesiasticae fidei regulam excessisse videamur (Cap. 11) . 21. Ecclesiasticae fidei regula est praedicante Apostolo: Nemo potest dicere Dominum Jesum Christum, nisi in Spiritu sancto (I Cor. XII, 3) . Ecclesiastica regula est: Quid autem habes, quod non accepisti? Si autem", + "candidate_score": 0.660638, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_48", + "bdc_text": "Der Kampf um das Konzil , Freiburg i. Br. 1951 2 , S. 227 ;", + "psc_chunk_id": "045_Prosper-Aquitanus_Contra-Collatorem_window_34", + "psc_text": "timore de manu inimicorum liberati, serviamus illi in sanctitate et justitia in conspectu ejus omnibus diebus nostris (Ibid., 72-75): per illum qui dedit nobis victoriam per Jesum Christum Dominum nostrum (I Cor. XV, 57): per illum a quo non spiritum hujus mundi accepimus, sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis (Id. II, 12). Quid de elisarum argumentationum ratiunculis fracta studes arma colligere? Quid cineres exstincti dogmatis refovendo, deficientis fumi nidorem in redivivam dammam conaris accendere? Non est periculum liberi arbitrii ex gratia Dei, nec voluntas aufertur, cum in ipsa bene velle generatur. Nam si ideo non putanda est nostra, quia formatur, regitur, ordinatur, imbuitur; spoliantur libertate filii Dei, qui aguntur Spiritu Dei; perdunt vigorem rationalis animi et omni voluntariae devotionis laude privantur, quibus datur Spiritus sapientiae et intellectus, consilii et fortitudinis, scientiae ac pietatis, et timoris Domini (Isai. XI, 2, 3). Prorsus qui", + "candidate_score": 0.616298, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 6, + "cf_id": "cf036", + "work_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae", + "max_score": 0.695306, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_31_33", + "bdc_text": "Si is animum suum curiosum inducet , ut has nostras commentationes legat , maxime partem ultimamDas vierte und letzte Kapitel von Bucers Schrift handelt «Vom kindertauff , wie der christlich gebraucht werde». , valde cupio scribat de ea ultima parte suum iudicium . Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». . Quia omnino congruit cum iis , quae hac de re docuit communis praeceptor noster sanctae memoriae ZuingliusZur direkten Abhängigkeit der Theologie Juds von Zwingli s. Wyss , Jud 119-122 ;", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_450", + "psc_text": "abjecta praesepia, nisi ut intelligamus in Christo differentiam divinitatis et carnis? Ut homo nascitur, ut Deus adoratur. Jacet in pannis, sed fulget in stellis. Cunae nascentem indicant, stellae dominantem. Caro est quae involvitur, divinitas cui ab angelis ministratur. Ita nec dignitas naturalis majestatis amittitur, et assumptae carnis veritas comprobatur. Haec omnia quae superius posita sunt hac beatus Ambrosius conclusione (Ibidem) firmavit, dicens: Haec est fides nostra. Sic se Deus agnosci voluit ab hominibus. Nempe beatus 245 Ambrosius superiorem disputationem hac definitione concludens (Cap. 4), ita ut hanc esse diceret fidem nostram, evidentissime docuit, ut sicut Deum hominemque dicimus, sic divinitatem et carnem nullatenus dicere dubitemus. In secundo quoque ejusdem operis libro haec ait: Sileant igitur inanes de sermonibus quaestiones, quoniam regnum Dei, sicut scriptum est, non in persuasione verbi est, sed in ostensione spiritus et virtutis (I Cor. II, 4). Sequitur (Ibidem) adhuc idem sanctus Ambrosius dicens: Servemus distinctionem divinitatis", + "candidate_score": 0.695306, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_55_57", + "bdc_text": "ut promittamus antea staturos nos iis , quae in illo per maiorem partem fuerint decretaVgl . Punkt 2 der Instruktion. ; ut si qui non adveniant per se vel legatos , reliquis , qui convenerint , ius sit pergendi in omnibus , quae conciliiVgl . Punkt 6 der Instruktion. sunt ;", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_786", + "psc_text": "nisi quem ipse traxerit. Nam et alibi dicit: Nemo potest venire ad me, nisi Pater, qui misit me, traxerit eum (Joan. VI, 37) . Item alibi: Omne quod dedit mihi Pater ad me veniet. Hi ergo sunt omnes quos vult Deus salvos fieri et ad agnitionem veritatis venire. 62. Est autem familiare divinis eloquiis ut omnes nonnunquam dicant, nec tamen omne humanum genus in ipsis omnibus semper intelligi debere commoneant; sicut est illud quod dicit Dominus per prophetam Johel: In novissimis diebus effundam de Spiritu meo super omnem carnem (Joel. II, 28) . Quod in centum viginti hominibus in quos Spiritus sanctus linguis igneis venit factum beatus Petrus ostendit. Si ergo hic omnem carnem omnes omnino putaverimus homines intelligi, incipiet (quod absit) mendax aestimari sermo divinus. Est autem Deus verax, et eloquia Domini eloquia casta (Rom. III, 4; Psal. XI, 7) . Super omnem igitur carnem sicut se Deus effusurum", + "candidate_score": 0.662534, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_34_36", + "bdc_text": "über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a . in seinen Schriften «De vera et falsa religione commentarius » , 1525 , und «De providentia» , 1530 , geäußert , die beide von Leo Jud ins Deutsche übertragen worden waren. , vobis facile approbavero . Attamen de peccato in spiritum sanctum si satisfecero vobis , scire velim .", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_685", + "psc_text": "gratuitam gratiam divina bonitas contulit, per quam in hominibus non solum propaginis obligatione contracta et vitio propriae voluntatis adjecta deleretur omnis iniquitas, quin etiam cogitationis sanctae amissa pridem in homine primo per hominem secundum reciperetur facultas, ac sic homine Deo in carne ( al. carne) pro hominibus mortuo ac resurgente captivaretur, quae in nostro corpore regnante peccato consueverat dominari, captivitas, et ubi abundavit peccatum delinquentis hominis, superabundaret gratia Redemptoris (Rom. V, 21), atque ita hominis arbitrium, quod sub ditione peccati male liberum fuit, verae salubrisque libertatis reciperet denuo statum, praevenientis gratiae munere liberatum. De qua gratia Dei, non qua homines nascimur, sed cujus opere per fidem mediatoris vinculis peccati originalis atque actualis absolvimur, quantum possumus epistolari brevitate, ut etiam in hac quaestione interrogationi vel potius professioni vestrae responsio nostra non desit, ipsius gratiae fulti juvamine disseremus. 24. Quisquis igitur Christianae religionis non vult inaniter, imo damnabiliter portare vocabulum, credat firmissime", + "candidate_score": 0.657068, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_34_36", + "bdc_text": "über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a . in seinen Schriften «De vera et falsa religione commentarius » , 1525 , und «De providentia» , 1530 , geäußert , die beide von Leo Jud ins Deutsche übertragen worden waren. , vobis facile approbavero . Attamen de peccato in spiritum sanctum si satisfecero vobis , scire velim .", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_686", + "psc_text": "nascimur, sed cujus opere per fidem mediatoris vinculis peccati originalis atque actualis absolvimur, quantum possumus epistolari brevitate, ut etiam in hac quaestione interrogationi vel potius professioni vestrae responsio nostra non desit, ipsius gratiae fulti juvamine disseremus. 24. Quisquis igitur Christianae religionis non vult inaniter, imo damnabiliter portare vocabulum, credat firmissime Deum nostrum, id est sanctam Trinitatem, quae unus summus et verus est Deus, primo homini, quem ad suam imaginem gratuita bonitate bonum fecit, cui facultatem quoque suae cognitionis ac dilectionis inseruit, non solum bonae voluntatis donum, quin etiam ad habendam custodiendamque justitiam integrum sanumque creasse libertatis arbitrium: ut facultas atque motus inditae libertatis si juvantem se gratiam Dei non desereret, praemium vitae aeternae tribueret Dei bonitas homini; si autem justitiam divinam contemnens a gratia excidisset, supplicium retribueret justitia peccatori. Proinde a bono justoque creatore illi homini, quem in corpore animali conditum ditavit intelligentiae ac justitiae dono, justa est utrinque statuta", + "candidate_score": 0.65617, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_35_37", + "bdc_text": "in seinen Schriften «De vera et falsa religione commentarius » , 1525 , und «De providentia» , 1530 , geäußert , die beide von Leo Jud ins Deutsche übertragen worden waren. , vobis facile approbavero . Attamen de peccato in spiritum sanctum si satisfecero vobis , scire velim . Reliqua catholica sunt .", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_591", + "psc_text": "sancitati vestrae suggerere atque de his consensum vestrae beatitudinis suppliciter promereri. Quia in nullo sanctam gloriosamque confessionem vestram credimus dissentire, praesertim cum uno ubique spiritu sanctam Dei Ecclesiam vegetari minime dubitemus. Non enim parva, imo potius magna laetitia universi replebuntur Orientales, si sanctitatem vestram suis, imo magis catholicis noverint in omnibus consentire dogmatibus. 2. Unde suppliciter petimus et obsecramus beatitudinem vestram, quatenus diligenti examinatione ea quae inferius continentur discutientes (ut decet verissimos et intrepidos Christi praedicatores), scriptis sententiam vestram nobis patefacere jubeatis: ut si, Deo praestante, catholicae fidei conveniens, et apostolicis traditionibus nostra apud vos (sicut non diffidimus) fuerit expositio comprobata, perfacile tantorum 278 virorum, probatissimorumque sacerdotum auctoritate muniti, iniqua loquentium ora obstruere valeamus, et in fide sanctorum Patrum perseverantes, Deo, qui vos sanctimonii sui confessione glorificavit, gratias referamus, domini sanctissimi et Deo dignissimi. Nunc ea quae sequuntur diligentius petimus exploretis. CAP. II. In Christo duae naturae, sine confusione, in", + "candidate_score": 0.65464, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_57", + "bdc_text": "ut si qui non adveniant per se vel legatos , reliquis , qui convenerint , ius sit pergendi in omnibus , quae conciliiVgl . Punkt 6 der Instruktion. sunt ;", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_786", + "psc_text": "nisi quem ipse traxerit. Nam et alibi dicit: Nemo potest venire ad me, nisi Pater, qui misit me, traxerit eum (Joan. VI, 37) . Item alibi: Omne quod dedit mihi Pater ad me veniet. Hi ergo sunt omnes quos vult Deus salvos fieri et ad agnitionem veritatis venire. 62. Est autem familiare divinis eloquiis ut omnes nonnunquam dicant, nec tamen omne humanum genus in ipsis omnibus semper intelligi debere commoneant; sicut est illud quod dicit Dominus per prophetam Johel: In novissimis diebus effundam de Spiritu meo super omnem carnem (Joel. II, 28) . Quod in centum viginti hominibus in quos Spiritus sanctus linguis igneis venit factum beatus Petrus ostendit. Si ergo hic omnem carnem omnes omnino putaverimus homines intelligi, incipiet (quod absit) mendax aestimari sermo divinus. Est autem Deus verax, et eloquia Domini eloquia casta (Rom. III, 4; Psal. XI, 7) . Super omnem igitur carnem sicut se Deus effusurum", + "candidate_score": 0.647745, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_48_50", + "bdc_text": "Der Kampf um das Konzil , Freiburg i. Br. 1951 2 , S. 227 ; Müller 239f ; auch unten Anm. 19. , qui consensum in concilium generale requirant his conditionibus Rangoni trug gemäß der ihm mitgegebenen Instruktion insgesamt acht Punkte vor ( s.", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_588", + "psc_text": "Hilarium abunde possit agnosci, tamen et in scriniis ecclesiasticis expressa capitula continentur. 19. Haec itaque, dilectissimi fratres, interrogantibus vobis breviter communi voluimus respondere rescripto. Caeterum unus ex nobis, in quantum Dominus servis suis recti gratiam dignatur donare sermonis, illis omnibus, quae memoratos fratres adversus gratiam et praedestinationem 276 intimastis vel sentire, vel dicere, tribus libris vestro nomine dedicatis sufficienti disputatione respondit; quique adversus duos libros Fausti Galli septem libros edidit: quos cum recensueritis, agnoscetis protinus quemadmodum memorati Fausti commenta veritati contraria, catholicae fidei penitus inimica, discussio prodidit, ratio manifesta convicit, auctoritas divina compressit, et praecedentium Patrum consona prorsus attestatio confutavit. 20. Speramus autem in Domino, quoniam gratiae suae ita subsidium largietur, ut et bene sentientibus sanctae scientiae tribuat augmentum, et aliter quam oportet credentibus donet veritatis agnoscendae subsidium. Ipse enim facit gratiae suae participes quos praedestinavit ad vitam, ut in omnibus bonis suis humanae arbitrium voluntatis gratiae Dei subjiciant; et", + "candidate_score": 0.644327, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_66_68", + "bdc_text": "Jedin , aaO , S. 169-171 ) und auf späteren Reichstagen in derselben Formulierung wiederholt . Sie taucht auch in den Verhandlungen um den Nürnberger Religionsfrieden 1532 auf ( s. Winckelmann 193 ) .", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Epistolae_window_756", + "psc_text": "sensus est veritati conveniens, quod ( al. quo) gentes in eodem loco accipiuntur quas Deus fidei dono justificat, et in eo quod eis fidei gratiam tribuit, opus legis suae in eorum cordibus donata justificatione conscribit, ut sine Testamenti Veteris littera per Novi Testamenti gratiam natura renovata opus legis ad hoc scriptum habeat, ut ad populum Dei, non operum praecedentium merito, sed justificationis gratuito munere incipiat pertinere. Quod nobis ore prophetico coelestis dignata est vulgare doctrina, sancto Hieremia dicente: Ecce dies venient (al. veniunt) , dicit Dominus, et consummabo super domum Israel, et super domum Juda Testamentum novum (Jer. XXXI, 31) . Et paulo post: Quia hoc est Testamentum quod disponam domui Israel, post dies istos (al. illos) , dicit Dominus, dabo leges meas in corda eorum, et in sensibus eorum superscribam eas, et ero eis in Deum, et ipsi erunt mihi in populum; et non docebit unusquisque proximum suum, et", + "candidate_score": 0.628444, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 7, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis", + "max_score": 0.695231, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_30_32", + "bdc_text": "LeoLeo Jud . noster stomachi est fortioris , ut legere possit , quae non admodum oblectant . Si is animum suum curiosum inducet , ut has nostras commentationes legat , maxime partem ultimamDas vierte und letzte Kapitel von Bucers Schrift handelt «Vom kindertauff , wie der christlich gebraucht werde». , valde cupio scribat de ea ultima parte suum iudicium . Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_3566", + "psc_text": "paedagogo non erit. CAPUT IV. 4. Legis utilitas. Tractans de his Apostolus etiam alio loco: valde enim assidue hoc commendat; sed utinam non surdis. Commendat autem hoc assidue, commendans fidem Gentibus; quia fide impetrant adjutorium, ut impleant legem, non per legem, sed vires implendi impetrantes per fidem: ad hoc assidue dicit et commendat ista Apostolus, propter Judaeos, qui de lege gloriabantur, et libero suo arbitrio legem sufficere arbitrabantur: ac per hoc quia libero suo arbitrio legem sufficere arbitrabantur, Ignorantes Dei justitiam, id est, ex fide justitiam datam a Deo, et suam volentes statuere, quasi suis viribus impletam, non clamante fide impetratam, justitiae Dei, sicut dicit, non sunt subjecti. Finis enim legis Christus, ait, ad justitiam omni credenti (Rom. X, 3, 4) . Ergo cum de his tractat, opposuit sibi, Quid ergo lex? Quasi, Quae utilitas legis? Respondit: Praevaricationis gratia posita est. Hoc est quod dicit alibi, Lex subintravit, ut abundaret", + "candidate_score": 0.695231, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_32_34", + "bdc_text": "Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». . Quia omnino congruit cum iis , quae hac de re docuit communis praeceptor noster sanctae memoriae ZuingliusZur direkten Abhängigkeit der Theologie Juds von Zwingli s. Wyss , Jud 119-122 ; über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_641", + "psc_text": "arbitrium; vide quia hominis dico. Quid deinde? Hominem quis creavit? Deus. Quis ei liberum arbitrium dedit? Deus. Si ergo hominem Deus creavit, et homini Deus liberum donavit arbitrium; quidquid potest homo de libero arbitrio, cujus gratiae debetur, nisi ejus qui eum condidit cum libero arbitrio? Et hoc quasi acute ab ipsis dictum. CAPUT VIII. 9. Gratia Christi praeter naturam et legem necessaria admitti debet. Lex ad quid data. Videte tamen, fratres mei, quomodo illam generalem gratiam praedicent, qua creatus est homo, qua homines sumus: et utique et cum impiis homines sumus, sed non cum impiis christiani sumus. Hanc ergo gratiam qua christiani sumus, ipsam volumus praedicent, ipsam volumus agnoscant; ipsam volumus, de qua dicit Apostolus, Non irritam facio gratiam Dei. Nam si per Legem justitia; ergo Christus gratis mortuus est (Galat. II, 21) . Videte unde dixit Apostolus. De Lege dixit: Si per Legem justitia; ergo Christus gratis mortuus est.", + "candidate_score": 0.688215, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_32", + "bdc_text": "Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_3950", + "psc_text": "qui in domo sua suscipit hominem, quam humanus est qui in se ipso suscepit hominem? CAPUT II. 2. Incarnationis causa peccatum. Liberi arbitrii infirmitas cernitur in Adamo. Gratiae donum in Christo perspicitur. Ergo, Humanus sermo et omni acceptione dignus, quia Christus Jesus venit in mundum peccatores salvos facere. Attende Evangelium. Venit enim Filius hominis quaerere et salvare quod perierat. Si homo non perisset, Filius hominis non venisset. Ergo perierat homo, venit Deus homo, et inventus est homo. Perierat homo per liberam voluntatem: venit Deus homo per gratiam liberatricem. Quaeris quid valeat ad malum liberum arbitrium? Recole hominem peccantem. Quaeris quid valeat ad auxilium Deus et homo? Attende in eo gratiam liberantem. Nusquam potuit sic ostendi, quantum valeat voluntas hominis usurpata per superbiam, ad vitandum sine adjutorio Dei malum; non potuit plus et manifestius exprimi, quam in homine primo. Et ecce periit primus homo, et ubi esset, nisi venisset secundus homo?", + "candidate_score": 0.683449, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_30_32", + "bdc_text": "LeoLeo Jud . noster stomachi est fortioris , ut legere possit , quae non admodum oblectant . Si is animum suum curiosum inducet , ut has nostras commentationes legat , maxime partem ultimamDas vierte und letzte Kapitel von Bucers Schrift handelt «Vom kindertauff , wie der christlich gebraucht werde». , valde cupio scribat de ea ultima parte suum iudicium . Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_3565", + "psc_text": "posset vivificare, omnino ex lege esset justitia: nec quaereretur salvator, nec veniret Christus, nec sanguine suo ovem perditam quaereret. Sic enim dicit alio loco idem apostolus: Nam si per legem justitia, ergo Christus gratis mortuus est (Galat. II, 21) . Quae igitur utilitas legis, et quod adjutorium? Quia conclusit Scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus. Itaque lex, inquit, paedagogus noster erat in Christo Jesu (Id. III, 24) . Ex ista similitudine rem de qua loquor, attendite. Paedagogus puerum non ducit ad se ipsum, sed ad magistrum: sed cum puer bene institutus jam creverit, sub paedagogo non erit. CAPUT IV. 4. Legis utilitas. Tractans de his Apostolus etiam alio loco: valde enim assidue hoc commendat; sed utinam non surdis. Commendat autem hoc assidue, commendans fidem Gentibus; quia fide impetrant adjutorium, ut impleant legem, non per legem, sed vires implendi impetrantes per fidem: ad hoc assidue", + "candidate_score": 0.679581, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_31_33", + "bdc_text": "Si is animum suum curiosum inducet , ut has nostras commentationes legat , maxime partem ultimamDas vierte und letzte Kapitel von Bucers Schrift handelt «Vom kindertauff , wie der christlich gebraucht werde». , valde cupio scribat de ea ultima parte suum iudicium . Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». . Quia omnino congruit cum iis , quae hac de re docuit communis praeceptor noster sanctae memoriae ZuingliusZur direkten Abhängigkeit der Theologie Juds von Zwingli s. Wyss , Jud 119-122 ;", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_641", + "psc_text": "arbitrium; vide quia hominis dico. Quid deinde? Hominem quis creavit? Deus. Quis ei liberum arbitrium dedit? Deus. Si ergo hominem Deus creavit, et homini Deus liberum donavit arbitrium; quidquid potest homo de libero arbitrio, cujus gratiae debetur, nisi ejus qui eum condidit cum libero arbitrio? Et hoc quasi acute ab ipsis dictum. CAPUT VIII. 9. Gratia Christi praeter naturam et legem necessaria admitti debet. Lex ad quid data. Videte tamen, fratres mei, quomodo illam generalem gratiam praedicent, qua creatus est homo, qua homines sumus: et utique et cum impiis homines sumus, sed non cum impiis christiani sumus. Hanc ergo gratiam qua christiani sumus, ipsam volumus praedicent, ipsam volumus agnoscant; ipsam volumus, de qua dicit Apostolus, Non irritam facio gratiam Dei. Nam si per Legem justitia; ergo Christus gratis mortuus est (Galat. II, 21) . Videte unde dixit Apostolus. De Lege dixit: Si per Legem justitia; ergo Christus gratis mortuus est.", + "candidate_score": 0.676974, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_32", + "bdc_text": "Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_641", + "psc_text": "arbitrium; vide quia hominis dico. Quid deinde? Hominem quis creavit? Deus. Quis ei liberum arbitrium dedit? Deus. Si ergo hominem Deus creavit, et homini Deus liberum donavit arbitrium; quidquid potest homo de libero arbitrio, cujus gratiae debetur, nisi ejus qui eum condidit cum libero arbitrio? Et hoc quasi acute ab ipsis dictum. CAPUT VIII. 9. Gratia Christi praeter naturam et legem necessaria admitti debet. Lex ad quid data. Videte tamen, fratres mei, quomodo illam generalem gratiam praedicent, qua creatus est homo, qua homines sumus: et utique et cum impiis homines sumus, sed non cum impiis christiani sumus. Hanc ergo gratiam qua christiani sumus, ipsam volumus praedicent, ipsam volumus agnoscant; ipsam volumus, de qua dicit Apostolus, Non irritam facio gratiam Dei. Nam si per Legem justitia; ergo Christus gratis mortuus est (Galat. II, 21) . Videte unde dixit Apostolus. De Lege dixit: Si per Legem justitia; ergo Christus gratis mortuus est.", + "candidate_score": 0.670627, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_57_59", + "bdc_text": "ut si qui non adveniant per se vel legatos , reliquis , qui convenerint , ius sit pergendi in omnibus , quae conciliiVgl . Punkt 6 der Instruktion. sunt ; ut si qui parere decretis concilii nollent aut pontifici postea aliquo modo adversari auderentauderent am Rande nachgetragen. , reliqui pontifici adsint , ut huiusmodi compescantur Vgl. Punkt 7 der Instruktion. . Locum Bononiam aut Placentiam aut Mantuam nominat , quod quaelibet harum urbium nobis Germanis vicinior sit quam ullisüber gestrichenem omnibus .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_3906", + "psc_text": "legis, sed in oculis legislatoris. Sine querela vivis: quare ergo ista damna? quare ista stercora? Constrictior est aliquanto nodus iste: sed solvet qui solet. Hoc autem non ego solus pia subjectione, sed omnes pia intentione mereamur. Quidquid faciebant Judaei, unde homines non quererentur, et esset ipsis conversatio in lege sine querela, sibi tribuebant, et ipsam justitiam secundum legem viribus suis assignabant: implere non poterant, sed in tantum faciebant, in quantum poterant; sibi tribuendo, nec hoc pie implebant. CAPUT VI. 6. Justitia hominis nisi a Deo, nulla. Hoc ergo dicit legem implere, hoc est, non concupiscere. Quis hoc qui vivit, potest? Adjuvet nos Psalmus, qui modo cantatus est, Exaudi me in tua justitia: hoc est, non in mea. Si diceret, Exaudi me in justitia mea: tanquam meritum vocaret. Vocat quidem in nonnullis locis et suam justitiam: sed hic melius discernit, quia et suam quando dicit, datam dicit; quomodo dicimus, Panem nostrum", + "candidate_score": 0.67034, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_23_25", + "bdc_text": "derselbe , in : NDB IX 389f. , qui innumeros in Germania inferiori dementavit , quorum caussa confutationem errorum eius , imo blasphemiarum ędidimus Martin Bucers «Handlung inn dem offentlichen gesprech zu Straßburg iüngst im Synodo gehalten , gegen Melchior Hoffman» , Straßburg 1533 ( Bibliographia Bucerana Nr. 40 ) . Bucer widmete die Schrift den Protestanten in den Niederlanden , weil Hoffman dort , wie er sich an der Synode selbst gerühmt hatte , viele Anhänger besaß , und warnte sie vor dem «trotzigen , hoc hprächtigen Rottenmeister» .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_1810", + "psc_text": "ambo pertinent ad regnum diaboli. Arianus et Photinianus, ambo haeretici, et adversum se ambo divisi. Donatista et Maximianista ambo haeretici, et adversum se ambo divisi. Omnia vitia erroresque mortalium inter se contrarii, divisi sunt adversum se, et omnes pertinent ad regnum diaboli: ideo non stabit regnum ejus. Justus autem et impius, fidelis et incredulus, catholicus et haereticus, divisi quidem sunt adversum se, sed non ambo pertinent ad regnum Christi. Novit Dominus qui sunt ejus. Nemo sibi de vocabulo blandiatur. Si vult sibi prodesse nomen Domini, recedat ab iniquitate, qui invocat nomen Domini. CAPUT III. 5. Difficultas quaestionis tractandae. Sed ista verba evangelica etsi habebant aliquid obscuritatis, quod, adjuvante Domino, arbitror explanatum; non erant tamen tantae difficultatis, quantae apparet esse quod sequitur. Ideo dico vobis: omne peccatum et blasphemia remittetur hominibus: Spiritus autem blasphemia non remittetur. Et quicumque dixerit verbum contra Filium hominis, remittetur ei: qui autem dixerit contra Spiritum sanctum,", + "candidate_score": 0.669642, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_55_57", + "bdc_text": "ut promittamus antea staturos nos iis , quae in illo per maiorem partem fuerint decretaVgl . Punkt 2 der Instruktion. ; ut si qui non adveniant per se vel legatos , reliquis , qui convenerint , ius sit pergendi in omnibus , quae conciliiVgl . Punkt 6 der Instruktion. sunt ;", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_1492", + "psc_text": "in coelis est; reum se teneri arbitrabitur, quia contra praeceptum fecit, ubi dicitur, Attendite ne justitiam vestram faciatis coram hominibus, ut videamini ab eis. Rursusque si hoc timens et cavens, ea quae bene facit absconderit, non se putabit servire imperanti et dicenti, Luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant bona opera vestra. CAPUT II. 2. Utrumque praeceptum implet Apostolus. Qui recte autem intelligit, utrumque implet, et serviet universissimo Domino, qui servum pigrum non damnaret, si ea quae fieri nullo modo poterant, imperaret. Audite enim Paulum servum Christi Jesu, vocatum Apostolum, segregatum in Evangelium Dei, utrumque et facientem et docentem. Videte quemadmodum luceat lumen ejus coram hominibus, ut videant bona opera ejus. Commendamus, inquit, nosmetipsos ad omnem conscientiam hominum in conspectu Dei (II Cor. IV, 2) : et iterum, Providemus enim bona, non solum coram Deo, sed etiam coram hominibus (Id. VIII, 21) : et iterum, Placete omnibus per omnia, sicut", + "candidate_score": 0.66614, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_36", + "bdc_text": "Attamen de peccato in spiritum sanctum si satisfecero vobis , scire velim .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2471", + "psc_text": ": respondent et dicunt, Si non dimittunt homines peccata, falsum est ergo quod ait Christus, Quae solveritis in terra, soluta erunt et in coelo (Matth. XVIII, 18) . Nescis quare hoc dictum sit, quomodo dictum sit. Daturus erat Dominus hominibus Spiritum sanctum, et ab ipso Spiritu sancto fidelibus suis dimitti peccata, non meritis hominum volebat intelligi dimitti peccata. Nam quid es homo, nisi aeger sanandus? Vis mihi esse medicus? Mecum quaere medicum. Nam hoc ut evidentius ostenderet Dominus, ab Spiritu sancto quem donavit fidelibus suis, dimitti peccata, non meritis hominum, quodam loco sic ait resurgens a mortuis, Accipite Spiritum sanctum; et cum dixisset, Accipite Spiritum sanctum, continuo subjecit, Si cui dimiseritis peccata, dimittuntur ei (Joan. XX, 22, 23) : hoc est, Spiritus dimittit, non vos. Spiritus autem Deus est. Deus ergo dimittit, non vos. Sed ad Spiritum quid estis vos? Nescitis quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in", + "candidate_score": 0.660723, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_24", + "bdc_text": "NDB IX 389f. , qui innumeros in Germania inferiori dementavit , quorum caussa confutationem errorum eius , imo blasphemiarum ędidimus Martin Bucers «Handlung inn dem offentlichen gesprech zu Straßburg iüngst im Synodo gehalten , gegen Melchior Hoffman» , Straßburg 1533 ( Bibliographia Bucerana Nr. 40 ) .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_1832", + "psc_text": "neque in futuro? Aliis quippe verbis et alio loquendi modo eadem ipsa est expressa sententia. Et quod est apud Matthaeum, Qui dixerit verbum contra Spiritum sanctum, ne aliud aliquid quam blasphemiam intelligeremus planius alii dixerunt: Qui blasphemaverit in Spiritum sanctum. Eadem tamen res ab omnibus dicta est: nec aliquis eorum a loquentis voluntate discessit, propter quam intelligendam verba dicuntur, scribuntur, leguntur, audiuntur. CAPUT IX. 14. Difficultas in verbis Marci. Sed ait aliquis: Ecce accepi et intellexi, quia cum dicitur blasphemia, nec exprimitur omnis aut quaedam, potest quaedam intelligi, aut omnis; sed non est necesse ut omnis; nisi autem quaedam intelligatur, falsum est quod dicitur: ita et verbum si non dicatur omne, seu quoddam, non est necesse ut omne intelligatur; sed nisi vel quoddam fuerit intellectum, nullo modo potest verum esse quod dicitur. Sed ubi legitur, Qui blasphemaverit, quomodo intelligo quamdam blasphemiam, ubi non legitur blasphemia; vel quoddam verbum, ubi non", + "candidate_score": 0.658778, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_36", + "bdc_text": "Attamen de peccato in spiritum sanctum si satisfecero vobis , scire velim .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_1816", + "psc_text": "Spiritum sanctum, inaniter promittitur et praedicatur hominibus, ut convertantur ad Deum, et sive in Baptismo sive in Ecclesia pacem remissionemque accipiant peccatorum. Neque enim dictum est, Non remittetur ei, nisi in Baptismo; sed, Non remittetur, inquit, neque in hoc saeculo, neque in futuro. CAPUT IV. 7. De peccato in Spiritum sanctum quod in baptizatis, opinio quorumdam improbatur. Nonnullis videtur eos tantummodo peccare in Spiritum sanctum, qui lavacro regenerationis abluti in Ecclesia, et accepto Spiritu sancto, velut tanto postea dono Salvatoris ingrati, mortifero aliquo peccato se immerserint: qualia sunt vel adulteria, vel homicidia, vel ipsa discessio, sive omni modo a nomine christiano, sive a catholica Ecclesia. Sed iste sensus unde probari possit, ignoro: cum et poenitentiae quorumque criminum locus in Ecclesia non negetur; et ipsos haereticos ad hoc utique corripiendos dicat Apostolus, Ne forte det illis Deus poenitentiam ad cognoscendam veritatem, et resipiscant a diaboli laqueis, a quo captivi tenentur secundum", + "candidate_score": 0.655815, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_36", + "bdc_text": "Attamen de peccato in spiritum sanctum si satisfecero vobis , scire velim .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2093", + "psc_text": "Tu, adulter, corrige te; sed, quisquis in hoc populo adulter es, corrige te. Publica est correptio, sed secreta correctio. Scio quia ille qui timuerit, corrigit se. CAPUT X. 13. Peccata carnis non contemnenda. Non dicat in corde suo, Peccata carnis non curat Deus. Nescitis, inquit Apostolus, quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis? Quisquis templum Dei violaverit, disperdet illum Deus (I Cor. III, 16, 17) . Nemo se fallat. Sed forte ait aliquis, Templum Dei animus meus est, non corpus meum: adjecit etiam testimonium, Omnis caro fenum, et omnis claritas carnis ut flos feni (I Petr. I, 24) . Infelix interpretatio! punienda cogitatio! Fenum dicta est caro, quia moritur: sed quod ad tempus moritur, non resurgat cum crimine. Vis nosse apertam etiam inde sententiam? Nescitis, inquit idem apostolus, quia corpora vestra templum in vobis est Spiritus sancti, quem habetis a Deo? (Jam non contemnatis corporalia peccata: ecce", + "candidate_score": 0.655705, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_108_110", + "bdc_text": "Hic abunde hostium habemus ecclesiae Christi , etsi quidem plus quam Christi esse velint. [ Adresse darunter : ] Vere piis Rest beim Öffnen des Briefes abgerissen . et vigilantibus episcopis [ecc]lesiae Tigurinae [ H .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2504", + "psc_text": "Et nos ibi fuimus ubi estis: et nos qui videmur modo de superiore loco conservis metiri cibaria, ante paucos annos in inferiore loco cum conservis accipiebamus cibaria. Episcopus laicis loquor: sed inde scio quam multis futuris episcopis loquor. CAPUT V. 5. Praecepta praedicatoribus constituta, non carnaliter accipienda. Ergo videamus quomodo nos intelligamus, quod praecepit Dominus eis quos mittebat Evangelium praedicare, et mente paratam messem videamus. Nolite, inquit, ferre sacculum aut peram, aut calceamenta; et neminem per viam salutaveritis. Et in quamcumque domum intraveritis, dicite: Pax huic domui. Si est illic filius pacis, requiescet super illum pax vestra: si quo minus, ad vos revertetur. Si requievit, perdidit? Absit hoc a mente sanctorum. Ergo nec illud accipiendum est carnaliter: ac per hoc forte nec saccus, nec calceamenta, nec pera; maximeque illud ubi nobis, si simpliciter sine discussione accipiamus, superbia videtur imposita, ne quemquam in via salutemus. 6. Praeceptum de sacculo non ferendo.", + "candidate_score": 0.650674, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_80_82", + "bdc_text": "Miror , quod nihil ad nos his nundinis scripseritis . Ut adsitis miseris illic , quos contra omnes leges foederum premunt Immontani , opto scire . Optime valete , fratres charissimi .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_1710", + "psc_text": "Si movet dolor magnus, adversum Christianos movet, adversum fratres nostros movet, qui sic volunt intrare in ecclesiam, ut hic corpus habeant, alibi cor. Totum intus esse debet. Si intus est quod videt homo, quare foris est quod videt Deus? CAPUT XII. 18. Idololatrarum injustae querimoniae. Sciatis autem, charissimi, murmura illorum conjungere se cum haereticis, cum Judaeis. Haeretici, Judaei et Pagani unitatem fecerunt contra unitatem. Quia contigit ut in aliquibus locis disciplinam acciperent Judaei propter improbitates suas; criminantur, et suspicantur, aut fingunt, quia talia de illis semper quaeramus. Quia contigit ut alicubi haeretici poenas darent legibus pro impietate et furore violentiarum suarum; jam dicunt nos per omnia quaerere aliquam incommoditatem ipsorum ad perniciem. Rursus quia contra Paganos placuit ut leges ferrentur, imo pro Paganis, si sapiant (Sicut enim pueris insensatis ad lutum ludentibus, et manus inquinantibus, paedagogus cum venit severus, lutum de manu excutit, codicem porrigit: ita voluit Deus per principes", + "candidate_score": 0.650198, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_91_93", + "bdc_text": "HBRG II 224. 235f. z43f; Basel , Matrikel I 332 ; Hartwig Keute , Reformation und Geschichte .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2234", + "psc_text": "Ecclesiis quae de Judaeis crediderant, tacuit: Eram, inquit, ignotus facie Ecclesiis Judaeae, quae sunt in Christo. Tantum autem audiebant quia qui aliquando nos persequebatur, nunc evangelizat fidem quam aliquando vastabat: et in me, inquit, magnificabant Deum (Galat. I, 22-24) . Sic et angularis lapis dicitur Christus, qui fecit utraque unum (Ephes. II, 20, 14). Angulus enim duos parietes copulat de diverso venientes. Quid tam diversum, quam circumcisio et praeputium, habens unum parietem de Judaea, alterum parietem de Gentibus? Sed angulari lapide copulantur, Lapidem enim quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli (Psal. CXVII, 22) . Angulus in aedificio non est, nisi cum duo parietes ex diverso venientes in unum conveniunt, et quadam unitate junguntur. Isti ergo duo parietes secundum typum, duo caeci erant clamantes ad Dominum. CAPUT XII. 11. Transiens Jesus interpellatur, et sanat. Attendite nunc, dilectissimi. Dominus transibat, caeci clamabant. Quid est, transibat? Transitoria opera faciebat, sicut", + "candidate_score": 0.650049, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_31", + "bdc_text": "Si is animum suum curiosum inducet , ut has nostras commentationes legat , maxime partem ultimamDas vierte und letzte Kapitel von Bucers Schrift handelt «Vom kindertauff , wie der christlich gebraucht werde». , valde cupio scribat de ea ultima parte suum iudicium .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_3344", + "psc_text": "quod audivit; ut jam in ore non sapiat, auditionem ipsam oblivione sepeliens. Qui autem in lege Domini meditatur die et nocte, tanquam ruminat, et in quodam quasi palato cordis verbi sapore delectatur. Hoc ergo quod praeceptum est Judaeis, significat quod ad Ecclesiam, id est, ad corpus Christi, ad gratiam societatemque sanctorum non pertinent illi, qui aut negligentes auditores sunt, aut malos mores habent, aut in utroque vitio reprehenduntur. CAPUT IV. 5. Judaicarum observationum praecepta cur legantur Christianis. Sic caetera quae ad hunc modum praecepta sunt data Judaeis, umbraticae sunt significationes futurorum. Posteaquam venit lux mundi Dominus noster Jesus Christus, tantummodo ut intelligantur, non etiam ut observentur, leguntur. Data est ergo licentia Christianis, ut secundum hanc vanam consuetudinem non faciant, sed manducent quod velint, cum moderatione, cum benedictione, cum gratiarum actione. Fortassis ergo et Petro ita dictum est, Occide, et manduca; ut non jam teneret observationes Judaeorum: non tamen ei quasi", + "candidate_score": 0.648493, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_24", + "bdc_text": "NDB IX 389f. , qui innumeros in Germania inferiori dementavit , quorum caussa confutationem errorum eius , imo blasphemiarum ędidimus Martin Bucers «Handlung inn dem offentlichen gesprech zu Straßburg iüngst im Synodo gehalten , gegen Melchior Hoffman» , Straßburg 1533 ( Bibliographia Bucerana Nr. 40 ) .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_1810", + "psc_text": "ambo pertinent ad regnum diaboli. Arianus et Photinianus, ambo haeretici, et adversum se ambo divisi. Donatista et Maximianista ambo haeretici, et adversum se ambo divisi. Omnia vitia erroresque mortalium inter se contrarii, divisi sunt adversum se, et omnes pertinent ad regnum diaboli: ideo non stabit regnum ejus. Justus autem et impius, fidelis et incredulus, catholicus et haereticus, divisi quidem sunt adversum se, sed non ambo pertinent ad regnum Christi. Novit Dominus qui sunt ejus. Nemo sibi de vocabulo blandiatur. Si vult sibi prodesse nomen Domini, recedat ab iniquitate, qui invocat nomen Domini. CAPUT III. 5. Difficultas quaestionis tractandae. Sed ista verba evangelica etsi habebant aliquid obscuritatis, quod, adjuvante Domino, arbitror explanatum; non erant tamen tantae difficultatis, quantae apparet esse quod sequitur. Ideo dico vobis: omne peccatum et blasphemia remittetur hominibus: Spiritus autem blasphemia non remittetur. Et quicumque dixerit verbum contra Filium hominis, remittetur ei: qui autem dixerit contra Spiritum sanctum,", + "candidate_score": 0.646744, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_53_55", + "bdc_text": "Ut concilium celebretur liberum , sed more hactenus observatoVgl . Punkt 1 der Instruktion. ; ut promittamus antea staturos nos iis , quae in illo per maiorem partem fuerint decretaVgl .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2128", + "psc_text": "PRIMUM. NUM. 1. Mandatorum observatio ad promerendam vitam. Evangelium, os Christi. Evangelica lectio, quae modo personuit in auribus nostris, fratres, auditorem magis atque factorem, quam expositorem desiderat. Quid hac luce clarius, Si vis venire ad vitam, serva mandata? Quid ergo dicturus sum? Si vis venire ad vitam, serva mandata. Quis est qui nolit vitam? et tamen quis est qui velit servare mandata? Si mandata servare non vis, quare vitam quaeris? Si ad opus piger es, quare ad mercedem festinas? Dixit se ille dives adolescens servasse mandata: audivit praecepta majora, Si vis perfectus esse, unum tibi deest; vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus: nec perdes, sed habebis thesaurum in coelo; et veni, sequere me. Nam quid tibi prodest, si feceris, et non sequaris me? Abscessit autem tristis ac moestus, sicut audistis: habebat enim multas divitias. Quod audivit ille, audivimus et nos. Os Christi, Evangelium est. In coelo sedet: sed", + "candidate_score": 0.646586, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_57", + "bdc_text": "ut si qui non adveniant per se vel legatos , reliquis , qui convenerint , ius sit pergendi in omnibus , quae conciliiVgl . Punkt 6 der Instruktion. sunt ;", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_1492", + "psc_text": "in coelis est; reum se teneri arbitrabitur, quia contra praeceptum fecit, ubi dicitur, Attendite ne justitiam vestram faciatis coram hominibus, ut videamini ab eis. Rursusque si hoc timens et cavens, ea quae bene facit absconderit, non se putabit servire imperanti et dicenti, Luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant bona opera vestra. CAPUT II. 2. Utrumque praeceptum implet Apostolus. Qui recte autem intelligit, utrumque implet, et serviet universissimo Domino, qui servum pigrum non damnaret, si ea quae fieri nullo modo poterant, imperaret. Audite enim Paulum servum Christi Jesu, vocatum Apostolum, segregatum in Evangelium Dei, utrumque et facientem et docentem. Videte quemadmodum luceat lumen ejus coram hominibus, ut videant bona opera ejus. Commendamus, inquit, nosmetipsos ad omnem conscientiam hominum in conspectu Dei (II Cor. IV, 2) : et iterum, Providemus enim bona, non solum coram Deo, sed etiam coram hominibus (Id. VIII, 21) : et iterum, Placete omnibus per omnia, sicut", + "candidate_score": 0.646026, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_31", + "bdc_text": "Si is animum suum curiosum inducet , ut has nostras commentationes legat , maxime partem ultimamDas vierte und letzte Kapitel von Bucers Schrift handelt «Vom kindertauff , wie der christlich gebraucht werde». , valde cupio scribat de ea ultima parte suum iudicium .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_217", + "psc_text": "Audi dum non tacet in verbo, ne non tibi vacet audire dum non tacebit in judicio. CAPUT II. 2. Modo enim licet tibi causam tuam componere. Ante ultimum judicium Dei tui compone causam tuam. Non est unde praesumas; cum ille venerit, nec falsos testes adduces, quibus ille fallatur, nec patronum fraudulentis circumventionibus et linguosis artibus adhibebis, nec ambies aliquo modo, ut judicem possis corrumpere. Quid ergo agis apud talem judicem, quem nec fallere, nec corrumpere poteris? Et tamen est quod agas. Tunc enim ipse erit judex causae tuae, qui modo testis est vitae tuae. Clamavimus, et laudavimus: componamus causam nostram. Qui testis est operum nostrorum, ipse testis est vocum istarum: non sint inanes, convertantur ad gemitum. Tempus est concordandi cum adversario tuo cito. Tam longanimis est Deus videndo iniqua et non puniendo, ut tamen cito sit futurum judicium. More quippe humanae vitae prolixum est, quod Deo breve est. Sed et", + "candidate_score": 0.645368, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_5_7", + "bdc_text": "In den folgenden Jahren brachte er die Täuferlehre nach Ostfriesland und den Niederlanden. 1533 kehrte er nach Straßburg zurück , wurde eingekerkert und verbrachte die letzten zehn Lebensjahre in strenger Haft . Sein Werk umfaßt ca. 40 Schriften , darunter die «Ordonnantie Gottes» ( 1530 ) , die «Wahrhaftige Erklärung» ( 1531 )", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2854", + "psc_text": "Legis, quinque libros fecit. Propter numerum ergo librorum, quos ille scripsit, quinque porticus Legem figurabant. Quia vero Lex non data est quae sanaret infirmos, sed quae proderet et ostenderet: sic enim dicit Apostolus, Si enim data esset Lex quae posset vivificare, omnino ex Lege esset justitia; sed conclusit Scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus (Galat. III, 21, 22) : propterea in illis porticibus jacebant aegroti, non sanabantur. Quid enim ait? Si data esset Lex quae posset vivificare. Non ergo illae porticus, quae figurabant Legem, sanare poterant aegrotos. Dicit mihi aliquis: Quare ergo data est? Ipse exposuit apostolus Paulus: Conclusit, inquit, Scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus. Qui enim aegrotabant, sanos se esse putabant. Acceperunt Legem, quam implere non poterant; didicerunt in quo morbo essent, et imploraverunt manus medici: voluerunt sanari, quia cognoverunt se laborare; quod non cognoscerent, nisi", + "candidate_score": 0.641208, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_52_54", + "bdc_text": "Die daraus ausgew ählten fünf Punkte sind im folgenden sinngemäß richtig , wenn auch nicht wortgetreu wiedergegeben. : Ut concilium celebretur liberum , sed more hactenus observatoVgl . Punkt 1 der Instruktion. ;", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2128", + "psc_text": "PRIMUM. NUM. 1. Mandatorum observatio ad promerendam vitam. Evangelium, os Christi. Evangelica lectio, quae modo personuit in auribus nostris, fratres, auditorem magis atque factorem, quam expositorem desiderat. Quid hac luce clarius, Si vis venire ad vitam, serva mandata? Quid ergo dicturus sum? Si vis venire ad vitam, serva mandata. Quis est qui nolit vitam? et tamen quis est qui velit servare mandata? Si mandata servare non vis, quare vitam quaeris? Si ad opus piger es, quare ad mercedem festinas? Dixit se ille dives adolescens servasse mandata: audivit praecepta majora, Si vis perfectus esse, unum tibi deest; vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus: nec perdes, sed habebis thesaurum in coelo; et veni, sequere me. Nam quid tibi prodest, si feceris, et non sequaris me? Abscessit autem tristis ac moestus, sicut audistis: habebat enim multas divitias. Quod audivit ille, audivimus et nos. Os Christi, Evangelium est. In coelo sedet: sed", + "candidate_score": 0.641206, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_6", + "bdc_text": "Sein Werk umfaßt ca. 40 Schriften , darunter die «Ordonnantie Gottes» ( 1530 )", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2854", + "psc_text": "Legis, quinque libros fecit. Propter numerum ergo librorum, quos ille scripsit, quinque porticus Legem figurabant. Quia vero Lex non data est quae sanaret infirmos, sed quae proderet et ostenderet: sic enim dicit Apostolus, Si enim data esset Lex quae posset vivificare, omnino ex Lege esset justitia; sed conclusit Scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus (Galat. III, 21, 22) : propterea in illis porticibus jacebant aegroti, non sanabantur. Quid enim ait? Si data esset Lex quae posset vivificare. Non ergo illae porticus, quae figurabant Legem, sanare poterant aegrotos. Dicit mihi aliquis: Quare ergo data est? Ipse exposuit apostolus Paulus: Conclusit, inquit, Scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus. Qui enim aegrotabant, sanos se esse putabant. Acceperunt Legem, quam implere non poterant; didicerunt in quo morbo essent, et imploraverunt manus medici: voluerunt sanari, quia cognoverunt se laborare; quod non cognoscerent, nisi", + "candidate_score": 0.641132, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_6", + "bdc_text": "Sein Werk umfaßt ca. 40 Schriften , darunter die «Ordonnantie Gottes» ( 1530 )", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2884", + "psc_text": "et Elias a lateribus. Quare? Quia ipsum Evangelium testimonium habet a Lege et Prophetis (Rom. III, 21). Quare autem in quadragenario numero est perfectio justitiae? In Psalterio dictum est: Deus, canticum novum cantabo tibi; in psalterio decem chordarum psallam tibi (Psal. CXLIII, 9) . Quod significat decem praecepta Legis, quam Dominus non venit solvere, sed adimplere. Ipsa autem Lex per orbem terrarum, quatuor angulos habere constat, orientem, occidentem, meridianum, et aquilonem, sicut dicit Scriptura. Unde et vas, quod portabat figurata omnia animalia, quod demonstratum est Petro, quando dictum est, Macta, et manduca (Act. X, 11-13) , ut ostenderentur Gentes crediturae et intraturae in corpus Ecclesiae, sicut quod manducamus in corpus nostrum intrat, quatuor lineis dimissum est de coelo (ipsae sunt quatuor partes orbis terrarum), totum orbem crediturum ostendit. Ergo in quadragenario numero continentia a saeculo est. Haec est Legis plenitudo: Legis autem plenitudo charitas. Ideo ante Pascha quadraginta diebus jejunamus.", + "candidate_score": 0.640814, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_5_7", + "bdc_text": "In den folgenden Jahren brachte er die Täuferlehre nach Ostfriesland und den Niederlanden. 1533 kehrte er nach Straßburg zurück , wurde eingekerkert und verbrachte die letzten zehn Lebensjahre in strenger Haft . Sein Werk umfaßt ca. 40 Schriften , darunter die «Ordonnantie Gottes» ( 1530 ) , die «Wahrhaftige Erklärung» ( 1531 )", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_214", + "psc_text": "Dei, quae Lex data est in monte Sina quinquagesimo die post occisionem ovis celebrato Pascha a populo Judaeorum. Implentur quinquaginta dies post occisionem ovis, et datur Lex scripta digito Dei: implentur quinquaginta dies post occisionem Christi, et venit Spiritus sanctus. Gratias Domino, occultanti providenter, aperienti suaviter Jam videte hoc etiam, fratres, Pharaonis magos evidentissime confiteri. Deficientes in tertio signo dixerunt, Digitus Dei est hic, etc. (Exod. VIII, 19). SERMO IX . De decem Chordis . CAPUT PRIMUM. 1. Dominus et Deus noster misericors et miserator, longanimis et multum misericors, et verax; quam largiter praerogat misericordiam in praesenti saeculo, tam severe minatur judicium in futuro saeculo. Verba quae dixi scripta sunt, et divinis auctoritatibus continentur, quia, Misericors et miserator Dominus, longanimis et multum misericors, et verax (Psal. CI, 8, et CXLIV, 8) . Multum delectat omnes peccatores et amatores saeculi hujus, quia misericors et miserator Dominus, quia longanimis et multum misericors.", + "candidate_score": 0.640107, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_25", + "bdc_text": "Bucer widmete die Schrift den Protestanten in den Niederlanden , weil Hoffman dort , wie er sich an der Synode selbst gerühmt hatte , viele Anhänger besaß , und warnte sie vor dem «trotzigen , hoc hprächtigen Rottenmeister» .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_3207", + "psc_text": "Christi, sicut intelligis, transmarina alloquitur sponsum suum, timens errorem incidere Africanum. O quem dilexit anima mea, annuntia mihi, doce me. Audio enim in meridie, id est, in Africa, duas esse partes, imo multas concisiones. Annuntia ergo mihi ubi pascis, quae oves ad te pertinent, quod ovile illic me jubes amare, cui me debeo sociare. Ne forte fiam velut operta. Illudunt enim quasi latenti, insultant quasi perditae, quasi nusquam alibi existenti. Ne ergo quasi operta, quasi latens fiam super greges, id est, super congregationes haereticorum, sodalium tuorum, Donatistarum, Maximianistarum, Rogatistarum, caeterarumque pestium extra colligentium; et ideo spargentium; rogo te, annuntia mihi, si illic pastorem meum requiram, ut non in gurgitem rebaptizationis incurram. Hortor vos, obsecro vos per sanctitatem talium nuptiarum, amate hanc Ecclesiam, estote in tali Ecclesia, estote talis Ecclesia: amate pastorem bonum, virum tam pulchrum, neminem fallentem, neminem perire cupientem. Orate et pro dispersis ovibus: veniant et ipsi, agnoscant et", + "candidate_score": 0.638926, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_91_93", + "bdc_text": "HBRG II 224. 235f. z43f; Basel , Matrikel I 332 ; Hartwig Keute , Reformation und Geschichte .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_1355", + "psc_text": "Transitum fecit Israel ad Gentes, id est praedicatores Evangelii transierunt ad populos Gentium. Quid ergo miraris quod bis numeratur Jechonias? Etenim si Christi figuram gerebat a Judaeis transeuntis ad Gentes; attende quid est Christus inter Judaeos et Gentes. Nonne ipse est ille lapis angularis? Attende in angulo terminum parietis unius, et initium parietis alterius. Usque ad ipsum lapidem metiris unum parietem, et ab ipso alterum. Bis ergo numeratur lapis angularis, qui connectit utrumque parietem. Jechonias ergo gestans figuram Domini, tanquam lapis angularis typum praeferebat. Et sicut Jechonias regnare non est permissus Judaeis, sed itum est in Babyloniam; sic Christus lapis quem reprobaverunt aedificantes, factus est in caput anguli (Psal. CXVII, 22) , ut Evangelium perveniret ad Gentes. Noli ergo dubitare bis numerare caput anguli, et occurrit tibi numerus scriptus; atque ita quatuordecim sunt, et quatuordecim, et quatuordecim: et non sunt tamen quadraginta duae generationes, sed quadraginta et una. Quia sicut", + "candidate_score": 0.638733, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_6_8", + "bdc_text": "Sein Werk umfaßt ca. 40 Schriften , darunter die «Ordonnantie Gottes» ( 1530 ) , die «Wahrhaftige Erklärung» ( 1531 ) und eine Auslegung des Römerbriefes ( 1533 ) .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2854", + "psc_text": "Legis, quinque libros fecit. Propter numerum ergo librorum, quos ille scripsit, quinque porticus Legem figurabant. Quia vero Lex non data est quae sanaret infirmos, sed quae proderet et ostenderet: sic enim dicit Apostolus, Si enim data esset Lex quae posset vivificare, omnino ex Lege esset justitia; sed conclusit Scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus (Galat. III, 21, 22) : propterea in illis porticibus jacebant aegroti, non sanabantur. Quid enim ait? Si data esset Lex quae posset vivificare. Non ergo illae porticus, quae figurabant Legem, sanare poterant aegrotos. Dicit mihi aliquis: Quare ergo data est? Ipse exposuit apostolus Paulus: Conclusit, inquit, Scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus. Qui enim aegrotabant, sanos se esse putabant. Acceperunt Legem, quam implere non poterant; didicerunt in quo morbo essent, et imploraverunt manus medici: voluerunt sanari, quia cognoverunt se laborare; quod non cognoscerent, nisi", + "candidate_score": 0.637614, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_82_84", + "bdc_text": "Optime valete , fratres charissimi . Salutant vos Capito , HedioKaspar Hedio ( Heyd , Bock , Böckel , Funificis , Funarius ) , 1494-1552 , stammte aus Ettlingen ( Baden-Württemberg ) . Nach Studien in Freiburg i. Br .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_3141", + "psc_text": "fides vestra, charissimi, et ita vos didicisse novimus, docente Magistro de coelo, in quo spem vestram posuistis, quia Dominus noster Jesus Christus, qui jam pro nobis passus est et resurrexit, caput est Ecclesiae, et est corpus ejus Ecclesia, et in ejus corpore unitas membrorum et compago charitatis, tanquam sanitas exsistit. Quicumque autem in charitate friguerit, infirmatur in corpore Christi. Sed potens est ille, qui jam exaltavit caput nostrum, etiam infirma membra sanare: dum tamen non nimia impietate praecidantur, sed haereant corpori donec sanentur. Quidquid enim adhuc haeret corpori, non desperatae sanitatis est: quod autem praecisum fuerit, nec curari, nec sanari potest. Cum ergo sit ille caput Ecclesiae, et sit corpus ejus Ecclesia, totus Christus et caput et corpus est. Resurrexit jam ille. Caput ergo habemus in coelo. Caput nostrum interpellat pro nobis. Caput nostum sine peccato et sine morte, jam propitiat Deum pro peccatis nostris: ut et nos in fine", + "candidate_score": 0.637126, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_108", + "bdc_text": "Hic abunde hostium habemus ecclesiae Christi , etsi quidem plus quam Christi esse velint. [ Adresse darunter :", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2655", + "psc_text": "tamen breviter dico, non immoror. Agnoscite hospitalitatem, per hanc perventum est ad Deum. Suscipis hospitem, cujus et tu es comes in via: quia omnes peregrini sumus. Ipse est christianus, qui et in domo sua et in patria sua peregrinum se esse cognoscit. Patria enim nostra sursum est; ibi hospites non erimus. Nam unusquisque hic, et in domo sua hospes est. Si non est hospes, non inde transeat. Si transiturus est, hospes est. Non se fallat, hospes est: velit nolit, hospes est. Sed dimittit illam domum filiis suis, hospes hospitibus. Quare? Et in stabulo si esses, non alio veniente discederes? Hoc facis et in domo tua. Cessit tibi locum pater tuus, cessurus es locum filiis tuis. Nec mansurus manes, nec mansuris relinques. Si omnes transimus, aliquid quod transire non potest operemur: ut cum transierimus, et illo venerimus unde non transeamus, opera nostra bona ibi inveniamus. Custos est Christus, quid times ne", + "candidate_score": 0.637064, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_63_65", + "bdc_text": "Bucer will sagen : O Kaiser , wie springt der Papst mit dir um!. In nullis comitiis , quibus actum de concilio et a caesare promissum est , non libertas et ut in Germania celebretur , et postulatum et promissum est Die Forderung nach einem freien , christlichen Konzil in deutschen Landen wurde von den Reichsständen zuerst auf dem Nürnberger Reichstag im Jahre 1523 erhoben ( s.", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_3777", + "psc_text": "cum illo communicares Christi mensam? Apostolus dicit: Qui enim manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit (I Cor. XI, 29) . Sibi, non tibi. Sane si judex es, si judicandi potestatem accepisti, ecclesiastica regula, si apud te accusatur, si veris documentis testibusque convincitur, coerce, corripe, excommunica, degrada. Sic vigilet tolerantia, ut non dormiat disciplina. CAPUT VIII. 12. Caecilianus absens et innocens damnatur. Leges Imperatorum contra Donatistas. Caecilianus ter absolutus. Primianus. Sed damnatus est, inquiunt, Caecilianus. Damnatus? A quibus? Primo absens, deinde a Traditoribus innocens. Allegata sunt ista, Gestis inserta, probata sunt. Enervare quidem vires veritatis conati sunt, et inanium nebulis prosecutionum ejus serenitatem nebulare, quantum potuerunt, enisi sunt. Adfuit Dominus, vicit serenitas ejus nebulas eorum. Et videte quomodo nescientes absolverunt Ecclesiam orbis terrarum, cujus communione gaudemus, qualescumque in ea simus. Non ipsos nos, sed ipsam tuemur, defendimus, obtinemus, aream dominicam defendendo, pro area dominica clamo. Tu quis in", + "candidate_score": 0.637046, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_82_84", + "bdc_text": "Optime valete , fratres charissimi . Salutant vos Capito , HedioKaspar Hedio ( Heyd , Bock , Böckel , Funificis , Funarius ) , 1494-1552 , stammte aus Ettlingen ( Baden-Württemberg ) . Nach Studien in Freiburg i. Br .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_3189", + "psc_text": "ad potestatem ac bonitatem pastoris pastorum; sed tamen etiam ipse et pastor, et bonus: et caeteri tales pastores boni. CAPUT V. 5. Unus tamen bonus pastor Christus. Quid est ergo, quod pastoribus bonis commendas unum pastorem, nisi quia in uno pastore doces unitatem? Ex exponit apertius ipse Dominus per ministerium nostrum, ex ipso Evangelio commemorans Charitatem vestram, et dicens, Audite quid commendavi, Ego sum pastor bonus, dixi: quia omnes caeteri, omnes pastores boni membra mea sunt. Unum caput, unum corpus, unus Christus. Ergo et pastor pastorum, et pastores pastoris, et oves cum pastoribus sub pastore. Quid sunt haec, nisi quod dicit Apostolus: Sicut enim corpus unum est, et membra habet multa; omnia autem membra corporis cum sint multa, unum est corpus: sic et Christus (I Cor. XII, 12) ? Ergo si sic et Christus, merito Christus in se habens omnes pastores bonos, unum commendat dicens, Ego sum pastor bonus. Ego", + "candidate_score": 0.637007, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_16", + "bdc_text": "Soziale Unruhen und apokalyptische Visionen im Zeitalter der Reformation , Göttingen 1979 ;", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_924", + "psc_text": "terrae motus sunt, calamitatum sunt exaggerationes, abundantia scandalorum, frigus charitatis, copia iniquitatis. Haec omnia lege, praedicta sunt. Lege, vide, quia omnia quae vides praedicta sunt: et crede te visurum esse quod nondum venit, numerans quanta venerunt. Tu autem videndo Deum ostendere quae praedixit, non credis daturum esse quod promisit? Ibi credere debes, ubi turbari coepisti. 11. Mundus amatores suos relinquit. Si finis mundi est, migrandum est de mundo, non amandus est mundus. Ecce turbatur mundus, et amatur mundus. Quid, si tranquillus esset mundus? Formoso quomodo haereres, qui sic amplecteris foedum? Flores ejus quomodo colligeres, qui ab spinis non revocas manum? Non vis relinquere mundum, relinquit te mundus, et sequeris mundum. Cor ergo mundemus, charissimi: et non perdamus sustinentiam; sed percipiamus sapientiam, et teneamus continentiam. Transit labor, venit requies: transeunt falsa deliciosa, et venit bonum quod concupivit anima fidelis, cui inardescit et suspirat omnis peregrinus in saeculo: patria bona, patria coelestis,", + "candidate_score": 0.635904, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_85", + "bdc_text": "und Basel promovierte er in Mainz zum Doktor der Theologie .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_3156", + "psc_text": "valet lapis angularis, ut ex duabus faciat unam. Ad hoc valet ille pastor, ut de duobus gregibus faciat unum. Ergo Dominus docturus Ecclesiam, et habiturus scholam suam praeter Judaeos, sicut modo videmus, numquid credentes in se, ad Judaeos missurus erat, ut discerent? Sed nomine Pharisaeorum et Scribarum significavit quosdam in Ecclesia sua futuros, qui dicerent. et non facerent: se autem figuraverat in persona Moysi. Etenim personam ejus gerebat Moyses, et velum ante se ideo ponebat, quando loquebatur populo; quia quamdiu illi in Lege carnalibus gaudiis et voluptatibus dediti erant, et regnum terrenum quaerebant, velamen positum erat contra faciem eorum, ne viderent Christum in Scripturis. Ablato enim velamine, posteaquam passus est Dominus, visa sunt secreta templi. Ideo cum in cruce penderet, scissum est velum templi a summo usque deorsum (Matth. XXVII, 51): et aperte dicit apostolus Paulus, Cum autem transieris ad Christum, auferetur velamen. Qui autem non transierit ad Christum, quamvis", + "candidate_score": 0.634766, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_107_109", + "bdc_text": "De qua re alias . Hic abunde hostium habemus ecclesiae Christi , etsi quidem plus quam Christi esse velint. [ Adresse darunter : ] Vere piis Rest beim Öffnen des Briefes abgerissen .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2283", + "psc_text": "sec. LXX). Post resurrectionem Dominus Christus ambulabat in via cum duobus discipulis suis, a quibus nondum agnoscebatur, quibus velut viator tertius comitabatur. Ventum est ad locum, quo illi tendebant, et ait Evangelista: Ipse autem finxit se longius ire. Illi autem tenebant eum more humanitatis dicentes quod jam vesperasceret, rogantes ut cum eis ibi maneret: susceptus hospitio, frangit panem, benedicto et fracto pane cognoscitur. Non ergo jam timeamus dicere, finxit quaerere, si finxit se longius ire. Sed alia quaestio oboritur. Hesterna die diu commendavimus in Apostolis veritatem; quomodo invenimus in ipso Domino fictionem? Dicendum ergo, fratres, et insinuandum vobis pro mediocribus viribus nostris, quas Dominus pro vobis donat nobis, et commendandum est vobis quod in omnibus Scripturis regulariter teneatis. Omne quod dicitur sive fit, aut per suam proprietatem cognoscitur, aut significat aliquid figurate; aut certe habet utrumque, et propriam cognitionem, et figuratam significationem. Tria proposui, exempla danda sunt, et unde nisi", + "candidate_score": 0.63114, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_64", + "bdc_text": "O Kaiser , wie springt der Papst mit dir um!.", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2836", + "psc_text": "enim pugnat imperator, ut milites discant. Quid respondit? Non in solo pane vivit homo, sed in omni verbo Dei. Et non fecit de lapidibus panes, qui utique sic potuit facere, sicut de aqua vinum. Ejusdem enim potentiae est facere de lapide panem: sed non fecit, ut voluntatem contemneret tentatoris. Aliter enim tentator non vincitur, nisi contemnatur. Et cum vicisset diabolum tentatorem, venerunt Angeli, et ministrabant ei (Matth. IV, 2, 3, 4, 10). Qui ergo tantum poterat, quare illud non fecit, et hoc fecit? Lege, imo recole, quod modo audisti, quando fecit hoc, id est, de aqua vinum: quid addidit Evangelista? Et crediderunt in eum discipuli ejus. Numquid tunc diabolus fuerat crediturus? CAPUT III. 3. Via ad patriam Christus humilis. Qui ergo tanta potuit, esurivit, sitivit, fatigatus est, dormivit, comprehensus est, caesus est, crucifixus est, occisus est. Ista est via: ambula per humilitatem, ut venias ad aeternitatem. Deus Christus patria est", + "candidate_score": 0.631046, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_13_15", + "bdc_text": "QGT VII und VIII passim ; Peter Kawerau , Melchior Hoffman als religiöser Denker , Haarlem 1954 ; Klaus Deppermann , Melchior Hoffman.", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2881", + "psc_text": "Et alio loco: In cogitationibus impii interrogatio erit (Sap. I, 9) . Non ubi ego te interrogo, ibi interrogat Deus. Ego interrogo linguam tuam, Deus interrogat cogitationem tuam. Novit autem quomodo audias, et novit quomodo exigat, qui jubet ut dem. Erogatorem me esse voluit, exactionem sibi servavit. Monere, docere, corripere nostrum est: salvare vero et coronare, aut damnare et in gehennas mittere, non est nostrum. Judex autem tradet ministro, minister in carcerem. Amen dico tibi, non exies inde, donec solvas novissimum quadrantem (Matth. V, 25, 26) . 9. Quadragenarius numerus in jejunio Moysi, Eliae et Christi. Quadragesima ante Pascha. Quinquaginta dies post Pascha. Redeamus ergo ad rem. Perfectio justitiae quadragenario numero demonstratur. Quid est quadragenarium numerum implere? Continere se ab amore hujus saeculi. Continentia a rebus temporalibus, ne perniciose amentur, quasi jejunare est ab isto saeculo. Ideo Dominus quadraginta diebus jejunavit (Id. IV, 2), et Moyses (Exod. XXXIV, 28), et", + "candidate_score": 0.630621, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_91_93", + "bdc_text": "HBRG II 224. 235f. z43f; Basel , Matrikel I 332 ; Hartwig Keute , Reformation und Geschichte .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_1356", + "psc_text": "quem reprobaverunt aedificantes, factus est in caput anguli (Psal. CXVII, 22) , ut Evangelium perveniret ad Gentes. Noli ergo dubitare bis numerare caput anguli, et occurrit tibi numerus scriptus; atque ita quatuordecim sunt, et quatuordecim, et quatuordecim: et non sunt tamen quadraginta duae generationes, sed quadraginta et una. Quia sicut ordo lapidum cum per lineam rectam dirigitur, omnes singillatim numerantur; cum autem detorquetur ordo, ut angulum faciat, illum lapidem indetorquetur oportet bis numerari; quia et ad illum ordinem pertinet, qui usque ad ipsum finitur, et ad illum qui ab ipso incipit: sic ordo generationum quamdiu in illo populo mansit, in bis septeno, id est, intervallo non fecit angulum; cum autem detortus ordo est, ut transmigraretur in Babyloniam, velut a Jechonia quidam factus est angulus; ut eum in typo illius venerandi lapidis angularis bis numerare oporteret. CAPUT X. 16. Cur genealogia Christi deducitur per Joseph. Joseph verus maritus Mariae. Altera illorum", + "candidate_score": 0.629885, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_92_94", + "bdc_text": "Basel , Matrikel I 332 ; Hartwig Keute , Reformation und Geschichte . Kaspar Hedio als Historiograph , Göttingen 1980 .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2234", + "psc_text": "Ecclesiis quae de Judaeis crediderant, tacuit: Eram, inquit, ignotus facie Ecclesiis Judaeae, quae sunt in Christo. Tantum autem audiebant quia qui aliquando nos persequebatur, nunc evangelizat fidem quam aliquando vastabat: et in me, inquit, magnificabant Deum (Galat. I, 22-24) . Sic et angularis lapis dicitur Christus, qui fecit utraque unum (Ephes. II, 20, 14). Angulus enim duos parietes copulat de diverso venientes. Quid tam diversum, quam circumcisio et praeputium, habens unum parietem de Judaea, alterum parietem de Gentibus? Sed angulari lapide copulantur, Lapidem enim quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli (Psal. CXVII, 22) . Angulus in aedificio non est, nisi cum duo parietes ex diverso venientes in unum conveniunt, et quadam unitate junguntur. Isti ergo duo parietes secundum typum, duo caeci erant clamantes ad Dominum. CAPUT XII. 11. Transiens Jesus interpellatur, et sanat. Attendite nunc, dilectissimi. Dominus transibat, caeci clamabant. Quid est, transibat? Transitoria opera faciebat, sicut", + "candidate_score": 0.629796, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_91_93", + "bdc_text": "HBRG II 224. 235f. z43f; Basel , Matrikel I 332 ; Hartwig Keute , Reformation und Geschichte .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_1394", + "psc_text": "ducebant uxores, ut semen defuncti suscitarent (Deut. XXV, 5, 6; Matth. XXII, 24). Ita ille qui nascebatur, et illius erat filius de quo nascebatur, et illius in cujus successione nascebatur. Haec dicta sunt, ne quisquam existimans fieri non posse, ut recte unius hominis duo patres commemorentur, quemlibet Evangelistarum qui generationes Domini narraverunt, sacrilega calumnia quasi de mendacio criminandum putet: praesertim cum ipsis eorum verbis nos videamus admonitos. Matthaeus quippe, qui eum patrem commemorare intelligitur, a quo genitus est Joseph, ita generationes enumerat, Ille genuit illum, ut ad hoc pervenire possit quod ait in fine, Jacob genuit Joseph. Lucas vero, quia non proprie dicitur genitus, qui vel adoptione efficitur filius, vel in successione mortui ex illa quae uxor ejus fuit nascitur, non dixit, Heli genuit Joseph; aut, Joseph quem genuit Heli: sed, qui fuit, inquit, filius Heli (Luc. III, 23) ; sive adoptando, sive a propinquo genitus in mortui successione nascendo.", + "candidate_score": 0.629051, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_107_109", + "bdc_text": "De qua re alias . Hic abunde hostium habemus ecclesiae Christi , etsi quidem plus quam Christi esse velint. [ Adresse darunter : ] Vere piis Rest beim Öffnen des Briefes abgerissen .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2292", + "psc_text": "dicturus sit: Expone mihi hoc quod significabat, quod finxit se longius ire. Si enim significabat, fallacia est, mendacium est. Expositionibus nostris et discretissimis regulis debemus hoc dicere, quid significabat affictio quaedam longius eundi: finxit se longius ire, et tenetur, ne longius eat. Quantum igitur ad praesentiam corporalem absens putabatur Dominus Christus; absens putabatur, velut longius ibit. Tene fideliter, tene illum ad fractionem panis. Quid dicam? agnovistis? Si agnovistis, ibi Christum invenistis. Diutius de sacramento loquendum non est. Qui hoc sacramentum nosse differunt, longius ab eis Christus. Id teneant, non dimittant; invitent ad hospitium, et invitantur ad coelum. SERMO XC . De verbis Evangelii Matthaei, cap. XXII, 1-14, ubi de nuptiis filii regis. Contra Donatistas, de charitate. Habitus Carthagine in Restituta. 1. Convivium dominicum duplex: aliud hic, fidelium; aliud in coelis, beatorum. Nuptias filii regis ejusque convivium norunt omnes fideles, et apparatus mensae dominicae omnium est voluntati propositus. Interest autem quomodo", + "candidate_score": 0.628954, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_48", + "bdc_text": "Der Kampf um das Konzil , Freiburg i. Br. 1951 2 , S. 227 ;", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2976", + "psc_text": "Pugna interior sic gerenda, ut spiritus non vincatur a carne. Noli ergo vinci, quando pugnas. Videte quale bellum proposuit, qualem pugnam, qualem rixam, intus, intra te ipsum. Caro concupiscit adversus spiritum. Si non concupiscit et spiritus adversus carnem, fac adulterium. Si autem spiritus concupiscit adversus carnem, luctam video, victum non video, pugna est. Concupiscit caro adversus spiritum: delectat adulterium. Fateor quia delectat. Sed spiritus concupiscit adversus carnem: delectat et castitas. Ergo vincat spiritus carnem: aut certe non vincatur a carne. Adulterium tenebras quaerit, castitas lucem desiderat. Quomodo vis innotescere, sic vive: quomodo vis hominibus innotescere, etiam praeter oculos hominum sic vive; quoniam qui fecit te, et in tenebris vid et te. Quare laudatur castitas publice ab hominibus? Quare non laudant adulterium nec adulteri? Qui ergo quaerit veritatem, venit ad lucem (Joan. III, 21). CAPUT VI. Sed delectat adulterium. Contradicatur, resistatur, repugnetur. Non enim non habes unde pugnes. Deus tuus est", + "candidate_score": 0.628274, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_50_52", + "bdc_text": "auch unten Anm. 19. , qui consensum in concilium generale requirant his conditionibus Rangoni trug gemäß der ihm mitgegebenen Instruktion insgesamt acht Punkte vor ( s. CT IV LXXXVIIf und XCI ) . Die daraus ausgew ählten fünf Punkte sind im folgenden sinngemäß richtig , wenn auch nicht wortgetreu wiedergegeben. :", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_235", + "psc_text": "Non vobis hoc canto, quod vos non faciatis. Decalogus enim Legis decem praecepta habet: quae decem praecepta sic sunt distributa, ut tria pertineant ad Deum, septem pertineant ad homines. Tria ad Deum, quae jam dixi: Unus est Deus noster, ei nullam similitudinem debemus facere, et non fornicari post Deum, qui unus est: quia Deus et Christus Filius Dei unum est cum Patre. Et ideo non debet a nobis accipi in vanum, ut putemus eum factum, id est, creaturam aliquam, per quem facta sunt omnia: quia ipse unus Deus, Pater est et Filius et Spiritus sanctus. In Spiritu sancto, hoc est, in dono Dei, requies nobis sempiterna promittitur. Inde modo pignus accepimus. Sic enim dicit Apostolus: Qui dedit nobis pignus Spiritum (II Cor. I, 22) . Si pignus accepimus, ut incipiamus in Domino et in Deo nostro tranquilli esse, ut simus in Deo nostro mites, simus in Deo patientes; erimus etiam", + "candidate_score": 0.627717, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_65", + "bdc_text": "In nullis comitiis , quibus actum de concilio et a caesare promissum est , non libertas et ut in Germania celebretur , et postulatum et promissum est Die Forderung nach einem freien , christlichen Konzil in deutschen Landen wurde von den Reichsständen zuerst auf dem Nürnberger Reichstag im Jahre 1523 erhoben ( s.", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_55", + "psc_text": "Nam et in ipsis septem diebus, in Genesi in omnibus diebus dictum est, Facta est vespera (Id. I) : in septimo die non dicitur, Facta est vespera. Septimo die qui vesperam non habet, significatur nobis requies sempiterna, ubi nullus est occasus. Si data sunt sacrificia Judaeis carnalia, per victimas animalium omnia significant sacrificia spiritualia. CAPUT VIII. Ergo qui sic intellexerunt, quasi praesens illis aliquid daretur pro magno, et futurum nihil quaesierunt, nec spiritualiter ea quae carnaliter agebantur, intel ligere valuerunt, ad majorem filium pertinent, ad vetus Testamentum pertinent. 9. Testamenti Veteris et Novi discrimen et consonantia. Vetus enim Testamentum est promissio figurata: Novum Testamentum est promissio spiritualiter intellecta. Cum enim Jerusalem quae fuit in terra, pertineat ad Vetus Testamentum, imaginem habet ad Jerusalem quae est in coelo, et pertinet ad Novum Testamentum. Circumcisio carnalis pertinet ad Vetus Testamentum: Circumcisio cordis pertinet ad Novum Testamentum. Liberatur secundum Vetus Testamentum populus de", + "candidate_score": 0.627494, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_81", + "bdc_text": "Ut adsitis miseris illic , quos contra omnes leges foederum premunt Immontani , opto scire .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_3485", + "psc_text": "Et quid ei prodest de se invento scientia, quam sauciat conscientia? CAPUT II. 2. De se ipso an hic loquatur Apostolus. Loquitur ergo et in ista lectione, quae hodie recitata est, ille qui invenit se. Scimus, inquit, quia lex spiritualis est; ego autem carnalis sum, venumdatus sub peccato. Quod enim operor, ignoro. Non enim quod volo, hoc ago; sed quod odi, illud facio. Quaeritur hoc loco magna diligentia quis intelligatur, utrum ipse Apostolus qui loquebatur; an alium aliquem in se transfiguravit, quem tangeret in se, sicut dixit quodam loco: Haec autem omnia transfiguravi in me et Apollo propter vos, ut in nobis discatis (I Cor. IV, 6) . Si ergo Apostolus loquitur (quod nemo dubitat), et cum dicit, Non quod volo ago; sed quod odi, illud facio, non de altero, sed de se ipso dicit: quid sumus intellecturi, fratres mei? Itane apostolus Paulus nolebat, verbi gratia, facere adulterium, et faciebat", + "candidate_score": 0.623014, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_48", + "bdc_text": "Der Kampf um das Konzil , Freiburg i. Br. 1951 2 , S. 227 ;", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_290", + "psc_text": "matre defendit; et iterum peperit, dum non permisit occidi. Verumtamen sicut solent divini veteres Libri, non solum rei gestae fidem, sed etiam futurae insinuare mysterium; consideranda est ista Scriptura, utrum nobis in duabus istis mulieribus significatum aliquid figuratumque demonstret. 2. Mulieres duae coram Salomone litigantes de filio, Synagoga et Ecclesia. Sacramentorum vita, Christus. Et duae quidem feminae Synagoga et Ecclesia in prima facie considerationis occurrunt: Synagoga enim filium suum Christum ex Judaeis secundum carnem natum occidisse convincitur dormiens, id est praesentis vitae sequendo lucem, manifestationemque veritatis in verbis Domini non intelligens: verum etiam scriptum est, Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus (Ephes. V, 14) . Quod vero et duae et solae in una domo inhabitabant, non absurde illud significat, quod praeter circumcisionem et praeputium, nullum in hoc mundo religionis genus inventum est: ut in persona unius mulieris unum genus circumcisorum hominum constituas sub unius Dei", + "candidate_score": 0.622334, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_106", + "bdc_text": "Bucer wendet sich mit dieser Mitteilung deshalb an Jud , weil dieser damals mit Schwenckfeld im Briefwechsel stand. .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_3445", + "psc_text": "peccato Judaeorum. Unde enim fudit sanguinem in remissionem peccatorum? Quia crucifixus est a Judaeis. Quo tradente? Juda. Judaei quando illum occiderunt, Judas illum tradidit. Bene fecerunt, an peccaverunt? Peccaverunt. Ecce de quo peccato damnavit peccatum. Bene dictum est, et vere dictum est, quia et de peccato Judaeorum Christus damnavit omne peccatum, quia illis persequentibus fudit sanguinem, quo delevit omne peccatum. Verumtamen alio loco vide quid dicat Apostolus: Pro Christo, inquit, legatione fungimur, tanquam Deo hortante per nos: obsecramus pro Christo, id est tanquam Christus vos obsecret, pro illo vos obsecramus, reconciliari Deo. Et sequitur: Eum qui non noverat peccatum. Deus cui vos obsecramus reconciliari, eum qui non noverat peccatum, id est Christum Deum, eum Christum, qui non noverat peccatum, peccatum pro nobis fecit, ut nos simus justitia Dei in ipso (II Cor. V, 20, 21) . Numquid hic potest intelligi peccatum Judae, peccatum Judaeorum, peccatum cujusque alterius hominis: cum audias:", + "candidate_score": 0.622063, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_53", + "bdc_text": "Ut concilium celebretur liberum , sed more hactenus observatoVgl .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_3052", + "psc_text": "non erat, quam multum laudando decipitis? Numquid Lex hic non erat? Sed ait Apostolus: Si per Legem justitia, ergo Christus gratis mortuus est (Galat. II, 21) . Quod ait Apostolus de lege, hoc nos istis dicimus de natura: Si per naturam justitia, ergo Christus gratis mortuus est. CAPUT X. 10. Concilia contra Pelagianos. Quod ergo dictum est de Judaeis, hoc omnino in istis videmus. Zelum Dei habent. Testimonium illis perhibeo, quia zelum Dei habent, sed non secundum scientiam. Quid est, non secundum scientiam? Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti (Rom. X, 2, 3) . Fratres mei, compatimini mecum. Ubi tales inveneritis, occultare nolite, non sit in vobis perversa misericordia: prorsus ubi tales inveneritis, occultare nolite. Redarguite contradicentes, et resistentes ad nos perducite. Jam enim de hac causa duo concilia missa sunt ad Sedem Apostolicam: inde etiam rescripta venerunt. Causa finita est: utinam aliquando", + "candidate_score": 0.621443, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_101_103", + "bdc_text": "ac reliqui omnes . Argentorati , 11 . iulii. M. Bucerus .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2589", + "psc_text": "Dico, inquit, vobis, abstinete ab omni avaritia. Quid est, ab omni avaritia? Quid est, ab omni? Quare addidit, ab omni? Posset enim sic dicere, Cavete ab avaritia. Pertinuit ad eum, ut adderet, ab omni; et diceret, Cavete ab omni avaritia. 2. Qua occasione datum a Christo. Quare hoc dixerit, velut occasio ipsa unde natus est sermo, apparet nobis in sancto Evangelio. Interpellavit enim eum quidam contra fratrem suum, qui totum patrimonium abstulerat, et fratri suo partem suam non reddebat. Quam bonam ergo causam habuerit iste interpellator, advertitis. Non enim rapere quaerebat aliena, sed sua a parentibus sibi relicta quaerebat: ipsa Domino interpellato et judicante poscebat. Habebat iniquum fratrem: sed justum judicem invenerat contra iniquum fratrem. Deberet ergo perdere in tam bona causa istam occasionem? Aut quis diceret fratri ejus, Redde partem suam fratri tuo, si Christus non diceret? Ille judex hoc dicturus erat, quem forte frater ditior et raptor praemio", + "candidate_score": 0.613527, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_109", + "bdc_text": "] Vere piis Rest beim Öffnen des Briefes abgerissen .", + "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_1929", + "psc_text": "enim vox Moysi per velum, et facies Moysi non apparebat. Sic et modo Judaeis sonat vox Christi per vocem Scripturarum veterum: vocem earum audiunt, faciem sonantis non vident. Volunt ergo ut auferatur velamen? Transeant ad Dominum. Tunc enim non auferuntur vetera, sed conduntur in thesauro, ut jam sit Scriba eruditus in regno Dei, profereus de thesauro suo, nec nova sola, nec vetera sola. Nam si nova sola, aut vetera sola protulerit; non est Scriba eruditus in regno Dei proferens de thesauro suo nova et vetera. Si dicit ea, et non facit ea; de cathedra profert, non de thesauro cordis sui. Et verum dicimus Sanctitati vestrae; quae de veteri proferuntur, per novum illustrantur. Ideo transitur ad Dominum, ut auferatur velamen. SERMO LXXV . De verbis Evangelii Matthaei, cap. XIV, 24-33, Navicula autem in medio mari jactabatur fluctibus, etc. . CAPUT PRIMUM. 1. Altior significatio latet in re gesta. Evangelii lectio quam", + "candidate_score": 0.601238, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 8, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "stoa0040.stoa044.opp-lat1", + "max_score": 0.694932, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_32_34", + "bdc_text": "Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». . Quia omnino congruit cum iis , quae hac de re docuit communis praeceptor noster sanctae memoriae ZuingliusZur direkten Abhängigkeit der Theologie Juds von Zwingli s. Wyss , Jud 119-122 ; über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa044.opp-lat1_window_17", + "psc_text": "est diligenter interpretatum, satis intellegere potuerunt, sicut eius responsionem graeco eloquio prolatam et ob hoc facile intellectam alienam non esse ab ecclesia iudicauerunt. sed iam cetera uideamus. § 5 Adiecit enim episcopalis synodus et ait: 'legatur et aliud capitulum\\\\ et lectum est in eodem libro suo posuisse Pelagium 'omnes uoluntate propria regi\\\\ quo lecto Pelagius . respondit: letet hoc dixi propter liberum arbitrium, cui deus adiutor est eligenti bona; homo uero peccans ipse in culpa est quasi liberi arbitrii'. quo audito episcopi dixerunt: 'neque hoc alienum est ab ecclesiastica doctrina'. quis enim condemnaret liberum arbitrium uel negaret, cum quo dei adiutorium praedicatur? quapropter et sententia respondentis merito episcopis placuit; et tamen illud, quod in libro eius positum est 'omnes uoluntate propria regi>, fratres, qui nouerant quid aduersus dei gratiam isti soleant disputare, procul dubio debuit permouere. sic enim dictum est 'omnes uoluntate propria regi', tamquam deus neminem regat et frustra", + "candidate_score": 0.694932, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_32_34", + "bdc_text": "Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». . Quia omnino congruit cum iis , quae hac de re docuit communis praeceptor noster sanctae memoriae ZuingliusZur direkten Abhängigkeit der Theologie Juds von Zwingli s. Wyss , Jud 119-122 ; über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa044.opp-lat1_window_28", + "psc_text": "autem illis qui se idoneos ad se ipsos regendos putant et praefidenti ceruice propriae uoluntatis illum dedignantur habere rectorem. § 8 Quae cum ita sint, filii dei qui hoc nouerunt et se dei spiritu regi et agi gratulantur quomodo moueri potuerunt, cum audirent uel legerent a Pelagio scriptum omnes uoluntate propria regi et suo desiderio unumquemque dimitti? et tamen quia interrogatus ab episcopis quid mali sonarent illa uerba persensit responditque hoc se dixisse propter liberum arbitrium, continuo subiciens 'cui deus adiutor est eligenti bona; homo uero peccans ipse in culpa est quasi liberi arbitrii', hanc quoque sententiam pii iudices approbantes quam incaute uel quo sensu illa in libro eius uerba sint posita considerare uel quaerere noluerunt, sufficere existimantes ita eum confessum esse liberum arbitrium, ut eligenti bona deus esset adiutor, peccans uero ipse esset in culpa ad hoc sibi sufficiente propria uoluntate. ac per hoc deus regit, quibus adiutor est", + "candidate_score": 0.691263, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_32_34", + "bdc_text": "Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». . Quia omnino congruit cum iis , quae hac de re docuit communis praeceptor noster sanctae memoriae ZuingliusZur direkten Abhängigkeit der Theologie Juds von Zwingli s. Wyss , Jud 119-122 ; über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa044.opp-lat1_window_161", + "psc_text": "uocari alt. Ll 11 indacatur Fl V ab] ad F 12 libri. F respondit S 14 gratiam creaturam om. S sensum LULlV sensu* F 15 uerbo FV 16 inserere] miscere S 18 censere LULxFFl censeri V 19 Cap. XVIIII LiP Cap. XIII S Capitulum FFl 23 profectus V 24 capitulo om. V 25 uoluntatem om. V XXXXII Aug. Sect. VIII pars II. 7 iuuentutis meae ne memineris et ignorantiae meae et cum in lege sacrificia pro ignorantia sicut pro peccato offeruntur; in decimo capitulo 'non esse liberum arbitrium, si dei indigeat auxilio, quoniam in propria uoluntate habet unusquisque aut facere aliquid aut non facere'; in duodecimo capitulo 'uictoriam nostram non ex dei esse adiutorio, sed ex libero arbitrio', quod inferre dictus est his uerbis: 'nostra est uictoria, quoniam propria uoluntate arma suscepimus, sicut ex contrario nostrum est quando uincimur, quoniam armari propria uoluntate contempsimus', et de apostolo Petro posuit testimonium", + "candidate_score": 0.690816, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_31_33", + "bdc_text": "Si is animum suum curiosum inducet , ut has nostras commentationes legat , maxime partem ultimamDas vierte und letzte Kapitel von Bucers Schrift handelt «Vom kindertauff , wie der christlich gebraucht werde». , valde cupio scribat de ea ultima parte suum iudicium . Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». . Quia omnino congruit cum iis , quae hac de re docuit communis praeceptor noster sanctae memoriae ZuingliusZur direkten Abhängigkeit der Theologie Juds von Zwingli s. Wyss , Jud 119-122 ;", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa044.opp-lat1_window_161", + "psc_text": "uocari alt. Ll 11 indacatur Fl V ab] ad F 12 libri. F respondit S 14 gratiam creaturam om. S sensum LULlV sensu* F 15 uerbo FV 16 inserere] miscere S 18 censere LULxFFl censeri V 19 Cap. XVIIII LiP Cap. XIII S Capitulum FFl 23 profectus V 24 capitulo om. V 25 uoluntatem om. V XXXXII Aug. Sect. VIII pars II. 7 iuuentutis meae ne memineris et ignorantiae meae et cum in lege sacrificia pro ignorantia sicut pro peccato offeruntur; in decimo capitulo 'non esse liberum arbitrium, si dei indigeat auxilio, quoniam in propria uoluntate habet unusquisque aut facere aliquid aut non facere'; in duodecimo capitulo 'uictoriam nostram non ex dei esse adiutorio, sed ex libero arbitrio', quod inferre dictus est his uerbis: 'nostra est uictoria, quoniam propria uoluntate arma suscepimus, sicut ex contrario nostrum est quando uincimur, quoniam armari propria uoluntate contempsimus', et de apostolo Petro posuit testimonium", + "candidate_score": 0.676307, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_31_33", + "bdc_text": "Si is animum suum curiosum inducet , ut has nostras commentationes legat , maxime partem ultimamDas vierte und letzte Kapitel von Bucers Schrift handelt «Vom kindertauff , wie der christlich gebraucht werde». , valde cupio scribat de ea ultima parte suum iudicium . Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». . Quia omnino congruit cum iis , quae hac de re docuit communis praeceptor noster sanctae memoriae ZuingliusZur direkten Abhängigkeit der Theologie Juds von Zwingli s. Wyss , Jud 119-122 ;", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa044.opp-lat1_window_28", + "psc_text": "autem illis qui se idoneos ad se ipsos regendos putant et praefidenti ceruice propriae uoluntatis illum dedignantur habere rectorem. § 8 Quae cum ita sint, filii dei qui hoc nouerunt et se dei spiritu regi et agi gratulantur quomodo moueri potuerunt, cum audirent uel legerent a Pelagio scriptum omnes uoluntate propria regi et suo desiderio unumquemque dimitti? et tamen quia interrogatus ab episcopis quid mali sonarent illa uerba persensit responditque hoc se dixisse propter liberum arbitrium, continuo subiciens 'cui deus adiutor est eligenti bona; homo uero peccans ipse in culpa est quasi liberi arbitrii', hanc quoque sententiam pii iudices approbantes quam incaute uel quo sensu illa in libro eius uerba sint posita considerare uel quaerere noluerunt, sufficere existimantes ita eum confessum esse liberum arbitrium, ut eligenti bona deus esset adiutor, peccans uero ipse esset in culpa ad hoc sibi sufficiente propria uoluntate. ac per hoc deus regit, quibus adiutor est", + "candidate_score": 0.675591, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_31_33", + "bdc_text": "Si is animum suum curiosum inducet , ut has nostras commentationes legat , maxime partem ultimamDas vierte und letzte Kapitel von Bucers Schrift handelt «Vom kindertauff , wie der christlich gebraucht werde». , valde cupio scribat de ea ultima parte suum iudicium . Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». . Quia omnino congruit cum iis , quae hac de re docuit communis praeceptor noster sanctae memoriae ZuingliusZur direkten Abhängigkeit der Theologie Juds von Zwingli s. Wyss , Jud 119-122 ;", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa044.opp-lat1_window_83", + "psc_text": "condita est cum libero arbitrio' — propter hunc ergo librum ego, plurimi autem fratres propter eius disputationes, quas dicunt sibi esse notissimas, adhuc sumus de istorum uerborum eius ambiguitate solliciti, ne forte quid in ea lateat atque hoc se dixisse sine praeiudicio sui dogmatis exponat postea discipulis suis ita disserens: dixi quidem proprio labore et dei gratia posse hominem esse sine peccato, sed quam dicam gratiam optime nostis et legendo recolere potestis, quod ea sit, in qua creati sumus a deo cum libero arbitrio. atque ita dum eum credunt episcopi eam dixisse gratiam, non qua homines creati sumus, sed qua in nouam creaturam adoptati — hanc enim apertissime gratiam diuina scriptura commendat — ignorantes haereticum tamquam catholicum absoluerunt. suspectum enim me facit etiam illud, quod cum in eodem libro, cui respondi, apertissime dixerit 'Abel iustum numquam omnino peccasse', modo ait: 'non autem diximus quod inueniatur aliquis ab 6 Timasius et", + "candidate_score": 0.675272, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_33_35", + "bdc_text": "Quia omnino congruit cum iis , quae hac de re docuit communis praeceptor noster sanctae memoriae ZuingliusZur direkten Abhängigkeit der Theologie Juds von Zwingli s. Wyss , Jud 119-122 ; über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a . in seinen Schriften «De vera et falsa religione commentarius » , 1525 , und «De providentia» , 1530 , geäußert , die beide von Leo Jud ins Deutsche übertragen worden waren. , vobis facile approbavero .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa044.opp-lat1_window_17", + "psc_text": "est diligenter interpretatum, satis intellegere potuerunt, sicut eius responsionem graeco eloquio prolatam et ob hoc facile intellectam alienam non esse ab ecclesia iudicauerunt. sed iam cetera uideamus. § 5 Adiecit enim episcopalis synodus et ait: 'legatur et aliud capitulum\\\\ et lectum est in eodem libro suo posuisse Pelagium 'omnes uoluntate propria regi\\\\ quo lecto Pelagius . respondit: letet hoc dixi propter liberum arbitrium, cui deus adiutor est eligenti bona; homo uero peccans ipse in culpa est quasi liberi arbitrii'. quo audito episcopi dixerunt: 'neque hoc alienum est ab ecclesiastica doctrina'. quis enim condemnaret liberum arbitrium uel negaret, cum quo dei adiutorium praedicatur? quapropter et sententia respondentis merito episcopis placuit; et tamen illud, quod in libro eius positum est 'omnes uoluntate propria regi>, fratres, qui nouerant quid aduersus dei gratiam isti soleant disputare, procul dubio debuit permouere. sic enim dictum est 'omnes uoluntate propria regi', tamquam deus neminem regat et frustra", + "candidate_score": 0.663051, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_71_73", + "bdc_text": "Den Gedanken eines deutschen Nationalkonzils lehnte er jedoch ab ( s. Jedin , aaO , S. 224f). . Nunc exigit pontifex , ut antea , quam caussae excutiantur , antequam sciamus , qui in concilio conventuri sint , recipiamus nos staturos iis , quae illic maior pars decreverit Dieselbe Kritik ist enthalten in der Antwort Johann Friedrichs von Sachsen", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa044.opp-lat1_window_91", + "psc_text": "debeo; sed tamen ad satisfactionem sanctae synodi anathematizo illos qui sic tenent aut aliquando 10 Ep. 157 fcf. XXXIII 674 M.) 1 cartaginem LDPFI 3 cum ipse S non-Carthaginem] non fuissem cartagini m. 1 F cum fuissem cartagini m. 2 F, V2 fJi, sed] fuissem LULxFlVS cartaginem LUL1 in Carthaginem V 5 eius FS 6 inibi FVd cum om. FI V 7 constet FV2 9 huiusmoii LlVSd 10 ylarium L hylarium Lx hylarum F yllarium Fl 12 respondisse LUIJFFlVS 15 abrenuntietur F uisi] nisi S 17 hoc Ll 18 de posse d 19 inquit om. S 21 quidem m. 1 F 22 tradictionem LU et om. F 23 proj quod F 24 satisfare U 25 fin, tenuerant Ftf1 tenuerint S tenuerunt'. post hanc eius responsionem synodus dixit: 'ad haec praedicta capitula sufficienter et lecte satisfecit praesens Pelagius anathematizans ea quae non erant eius'. uidemus igitur et tenemus non solum a", + "candidate_score": 0.641257, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_65", + "bdc_text": "In nullis comitiis , quibus actum de concilio et a caesare promissum est , non libertas et ut in Germania celebretur , et postulatum et promissum est Die Forderung nach einem freien , christlichen Konzil in deutschen Landen wurde von den Reichsständen zuerst auf dem Nürnberger Reichstag im Jahre 1523 erhoben ( s.", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa044.opp-lat1_window_52", + "psc_text": "datum est in monte BinaSina, non inuenitur apertissime promitti nisi terrena felicitas. unde illa terra, qua est populus introductus per heremum ductus, terra promissionis uocatur, in qua pax et regnum et ab inimicis uictoriarum reportatio et abundantia filiorum ac fructuum terrenorum et si qua huius modi, haec sunt promissa ueteris testamenti. quibus etsi figurantur ad nouum testamentum pertinentia spiritalia, tamen qui propter illa terrena suscipit legem dei, ipse est ueteris heres testamenti. ea quippe secundum netusuetus testamentum promittuntur atque tribuuntur, quae secundum hominem ueterem concupiscuntur; quae autem illic ad nouum testamentum pertinentia figurantur, nonosnouos homines quaerunt. neque nesciebat enim quid loqueretur tantus apostolus, qui duo testamenta in ancilla et libera allegorica significatione distincta esse dicebat ueteri filios carnis, nouo filios promissionis attribuens. non qui filii carnis, inquit, hi filii dei, sed filii promissionis deputantur in semen. filii ergo carnis pertinent ad terrenam Ierusalem, quae seruit cum filiis suis, filii autem", + "candidate_score": 0.633694, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 9, + "cf_id": "cf048", + "work_id": "tlg2959.tlg002.opp-grc1", + "max_score": 0.694865, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_34", + "bdc_text": "über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a .", + "psc_chunk_id": "tlg2959.tlg002.opp-grc1_window_266", + "psc_text": "für »des Bösen» zlago) 10 »indem wir — beanspruchen« Z. 15 < Ezn 11 »Besseren«: »Über den freien Willen« + mit roter Schrift S 16 »Wenn aber — schuf Z. 19: »sie sagen nun« Ezn 18f »nachdem . . sich — geworden war« S. 200, 2: »nach der Verleitung und Verführung des Menschen« Ezn dem der Teufel sich als böse gezeigt und die Güte Gottes den Menschen offendbar geworden war, nicht ihn alsdann getötet, damit nicht sehr viele Menschen sterben? Antwort. Nicht als ob dies Gott unmöglich gewesen, den Teufel zu vernichten, noch als ob er sich freue des Todes der Menschen, nichts von solchem erleide , sage ich. Sondern fürs erste hätte nichts Großes Gott getan, selbst durch sich den Teufel vernichtend, ein geringes und gewordenes Geschöpf und fähig zum Nichtsein aufgelöst zu werden. Zweitens aber, weil so nicht kund geworden wäre die Wohltat Gottes den hernach werdenden Menschen,", + "candidate_score": 0.694865, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_34", + "bdc_text": "über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a .", + "psc_chunk_id": "tlg2959.tlg002.opp-grc1_window_250", + "psc_text": "jemand gut geworden ist, er jedoch seinen Willen auf das Böse verkehrte, nachdem er das Bessere gelassen, so empfange er mit Recht Strafe in betreff dessen, was er gewagt zu tun. Denn daß er nicht so von Gott geworden, sagte ich oben, durch ein Wort gesagt habend, daß ihm Neid die Ursache einer solchen Wahl war. Und da DU wiederum bittest zu sprechen, beginne ich die Rede. Ich sage, daß der Teufel nicht von Natur ein von Gott Abspenstiger war, sondern eine gewisse zum Besseren dienende Kraft. Da er aber neidisch geworden auf den Menschen, sage ich, daß er durch seine eigene Wahl Teufel geworden sei; denn verlassend den Gehorsam 2 vgl. Athenag. Suppl. 24 S. 32, 12ff Schwartz — 8 De autex. 18, 8 S. 194, 4 ff S C (Z. 2f) Ezn — vgl. Basil., Quod deus non est auctor malorum 8. Didymus PGr 39 Sp. 1100.", + "candidate_score": 0.685915, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_34", + "bdc_text": "über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a .", + "psc_chunk_id": "tlg2959.tlg002.opp-grc1_window_251", + "psc_text": "durch seine eigene Wahl Teufel geworden sei; denn verlassend den Gehorsam 2 vgl. Athenag. Suppl. 24 S. 32, 12ff Schwartz — 8 De autex. 18, 8 S. 194, 4 ff S C (Z. 2f) Ezn — vgl. Basil., Quod deus non est auctor malorum 8. Didymus PGr 39 Sp. 1100. Theodoret Epit. div. decret. 8 PGr 83, 477 — 11 Chrysost. Hom. de diab. tent PG 49, 260 2 »erschaffen«: »und wer nicht mit Willen etwas tut, der braucht dafür nicht Strafe zu erleiden« + Ezn | Theodor. ἀγαθὸς δημιουργηθεὶς ὁ διάβολος, ἑκὼν εἰς πονηρίαν ἐπέκλινεν. ἀρκεῖ δὲ καὶ ἡ ἀπειληθεῖσα κόλασις αὐτῷ δεῖξαι τὸ τῆς κακίας αὐθαίρετον· Basil. πονηρὸς ὁ διάβολος, ἐκ προαιρέσεως ἔ��ων τὴν πονηρίαν, οὐ ζηλοτυπίας ἡμῖν εἰς ἔχθραν ἀντικατέστη | τοὺς—θεός Z. 4 C in C Bl. 135r (Holl 196). Lemma ἐκ τοῦ αὐτοῦ (nach De autex. 18, 8. 9) | τοὺς—φαμεν Z. 3: »aber wer", + "candidate_score": 0.683566, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_74_76", + "bdc_text": "und seiner Verbündeten an Ugo Rangoni vom 30 . Juni 1533 ( s . CT IV XCVII-CI ) sowie im Straßburger Gutachten vom 27 .", + "psc_chunk_id": "tlg2959.tlg002.opp-grc1_window_138", + "psc_text": "τῶν < C οὑσιῶν εἶναι Ph Ι οὑσιῶν estestvom: estestvo S 6 Δοκεῖ] m. roter Schrift S 7 αὗται] αὐταὶ S 9 ΕΤΑΙΡ.] ἈΓΔΑΟΦΩΝ stets statt ἑταῖρος C Ι συνεῖναιί] εὐ εἰναι Ε 2: εἶναι (m. roter Schrift) S Ι ἀγεν.] in S beginnt die Antwort des Orthodoxen Ι ταύτας ἢ Ph, ταύτας S 10 ΟΡΘ.] ΜΕΘΟΔΙΟΣ stets C Ι Οὐχὶ — εἶναι κακάς S. 173, 4 ürzer Ezn I, 466 — 475 12 τοῦτο δέ φημι E 2 13 πότερον οὖν < D Ph Ι οὖν < C Ι εἰς τὸ κρεῖττον ἔτρεψεν D Ι ἢ εἰς λέγειν Ζ. 14 < Ph Ι τὰ χείρονα S 14 Εἰς — δοκεῖ] δῆλον ὅτι εἰς τὸ D Ι ἐμοὶ 15 τῆς ὕλης E 16 ὁ θεός] κύριος Ε 1: D | vor πόθεν »Untersuchung woher das Βöse« mit roter Schrift + S 17 οὐ γὰρ — μόνας S. 173, 6 viel", + "candidate_score": 0.633242, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_95_97", + "bdc_text": "- Göttinger Theologische Arbeiten , Bd. 19 ; Georg Eduard Steitz , in : ADB XI 223f ;", + "psc_chunk_id": "tlg2959.tlg002.opp-grc1_window_8", + "psc_text": "< S (aber »mnit« wohl aus »mnit > « = μοι δοκεῖ) 18 f τῆς ᾠδῆς συμφ.] »des Einklangs « S 19 προῆδον F ν: προεῖδον S δ’ ᾄδουσιν ἑρμηνεύοντες τὰ ὑπ’ ἐκείνων μυστικῶς ἀπηγγελμένα. ὠ συμφώνου ἁρμονίας ὑπὸ θείου πνεύματος συγκειμένης· ὠ καλοῦ χοροῦ τῶν ᾀδόντων τὰ μυστήρια. τούτοις κἀγὼ συνᾴδειν εὔχομαι. ᾄσωμεν τοιγαροῦν καὶ ἡμεῖς τὴν ὁμοίαν ᾠδήν, καὶ τὸν ὕμνον ἀναπέμψωμεν τῷ ἁγίῳ πατρί, πνεύματι δοξάζοντες Ἰησοῦν τὸν ἐν κόλποις αὐτοῦ‘. μὴ φύγῃς, ἄνθρωπε, ὕμνον πνευματικόν, μηδὲ ἀπεχθῶς πρὸς τὴν ἀκρόασιν διαθῇς. θάνατον οὐκ ἔχει· σωτηρίας ἐστὶν διήγημα ἡ παρ' ἡμῖν ᾠδή. ἐγὼ μὲν οὖν ἤδη καὶ τῶν χρειττόνων ἀπολαύειν δοκῶ περὶ τοιούτων διαλεγόμενος, καὶ μάλιστα ὅτε ὁ τοιοῦτός μοι πάρεστιν ἀνθέων λειμών, τουτέστιν ἡ ὑμετέρα σύνοδος τῶν ἅμα τε καὶ ἀκουόντων καὶ συνᾳδόντων τὰ θεῖα μυστήρια. ἀφ' ὧν καὶ τὸ λέγειν θαρρῶ, ὅτι μοι παντὸς φθόνου καθαρὰς παρέχετε τὰς ἀκοάς, οὐ τὸν ζῆλον τὸν τοῦ Κάϊν", + "candidate_score": 0.626375, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_70_72", + "bdc_text": "Winckelmann 245 ) . Den Gedanken eines deutschen Nationalkonzils lehnte er jedoch ab ( s. Jedin , aaO , S. 224f). .", + "psc_chunk_id": "tlg2959.tlg002.opp-grc1_window_235", + "psc_text": "Ezn 17f »Denn nicht — gestehend S. 193, 7 < Ezn bergen, denn ohne zu wissen hätte juner auch dies vielleicht gegeben, was er der Weisung des Arztes entnahm, und wäre schuldig des von hier etwas Böses Empfangens, obschon alsdann nicht wissend, daß jener Leiden empfängt, so daß er nicht Strafe empfangen wird; und dem Feinde zwar wäre der Anschlag zugetroffen, das Gericht aber konnte er nicht empfangen wegen unvernünftiger Feindschaft, nicht wenn auch durchaus der Teufel feind der Menschen geworden war, er noch nicht Kenntnis des Bösen hatte, sondern aus dem Gebot (es) erkannte, als Gott bedräute, dem Menschen kung tuend, daß er, wenn er gegen seinen Willen von dem Baum essen werde, den Tod haben werde als Strafe. Denn wenn er nicht dem Menschen zuvor kung getan, daß er noch nicht will, daß er esse vom Baum, so hätte er vielleicht ganz unwissend gegessen und hätte ein Ende", + "candidate_score": 0.610352, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_70_72", + "bdc_text": "Winckelmann 245 ) . Den Gedanken eines deutschen Nationalkonzils lehnte er jedoch ab ( s. Jedin , aaO , S. 224f). .", + "psc_chunk_id": "tlg2959.tlg002.opp-grc1_window_229", + "psc_text": "Ezn 2 »gegeben«: »Frage, woher dem Teufel die Kenntnis (statt dianolŭ unĕdĕnie l. diavolu vĕdĕnie) des Bösen wird« + S 4f »welche ihr Satan nennt« Ezn 5 »Entgegen — gesagt« Z. 6: »Wir sagen« Ezn 8 »mit B. umg. wollend«: »schaden will« Ezn 9 »auf—meidend Z. 15: »und sich hinundhergehend umhertreibt, die Mittel ausfindig zu machen, dann aber die Zeit findet, da einer der Ärzte seinem Feinde den Auftrag gibt, sich diesem nicht zu nahen und von jenen Speisen nicht zu kosten, wodurch er zur Gesundheit gelangen könnte« Ezn 15 »diese« S 25v | »meiden« φεύγοντα: viell. φευκτέον 17 »als d. Schädl. ihm bef.«: »das ihm als nützlich Verordnete als schädlich darstellt« Ezn 19 »so vertr. machend«: »hierdurch« Ezn 21 »es lernend«: »die Mittel gefunden hat und ihm schädlich geworden ist« Ezn 22 »zuerst — alsdann, daß er«: »den ersterschaffenen Menschen beneidete und« Ezn 25 »Er wußte aber«: »Als er", + "candidate_score": 0.604282, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 10, + "cf_id": "cf052", + "work_id": "051_Prosper-Aquitanus_Contra-collatorem", + "max_score": 0.694274, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_34", + "bdc_text": "über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a .", + "psc_chunk_id": "051_Prosper-Aquitanus_Contra-collatorem_window_102", + "psc_text": "vel negligere, vel amare. In qua sententia etiam hoc quod ait, in homine remanere semper liberum arbitrium, ex aliqua parte non constat: si quidem multa millia infantium in regnum Dei assumptorum, aut a regno Dei extraneorum, sine ullius suae voluntatis arbitrio gratiam Dei aut accipiant, aut amittant; multique excordes ad omnia prorsus et fatui, per sacramentum regenerationis ab aeternae mortis vinculis eruantur. Accipiamus tamen ita hoc dictum, ut ad eos proprie pertineat haec definitio, qui uti possunt libera voluntate. Itane libera est ista libertas, ut quantum ex se habeat fastidii ut negligat gratiam Dei, tantum ex se habeat delectationis ut diligat? Itane illum vetustae infidelitatis glacialem rigorem nullus meridiani caloris spiritus relaxavit, et torpor mentis obstrictae de suo algore concaluit; et dicente Domino, Ignem veni mittere in terram (Luc. XII, 49) , 343 nulla ad cor frigidum scintilla pervenit, et cinis mortuus a semetipso in flammam charitatis exarsit? Nihil tale", + "candidate_score": 0.694274, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_32_34", + "bdc_text": "Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». . Quia omnino congruit cum iis , quae hac de re docuit communis praeceptor noster sanctae memoriae ZuingliusZur direkten Abhängigkeit der Theologie Juds von Zwingli s. Wyss , Jud 119-122 ; über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a .", + "psc_chunk_id": "051_Prosper-Aquitanus_Contra-collatorem_window_47", + "psc_text": "attrahere velit, ad quem nemo, nisi aliquo modo attrahatur, venit. CAPUT VIII. Definitio sexta Cassiani: Liberum arbitrium et gratiam pariter suscipi debere; id est, ita ut pari modo conferre ad salutem credantur. Divinae auctoritates de gratia afferuntur: daturque ratio quare voluntas non auferatur per gratiam. [Alias CAP. XV.] 1. Post haec subjicit testimonia sacrae Historiae, quibus ostendit observantiam mandatorum Dei, consummationemque virtutum divinae gratiae deputandam (Collat. 13, c. 11): quod et nos promptissime confitemur. Et commemoratis exemplis de Balaam, quem volentem Israeli maledicere Deus in benedictionis verba transtulerit (Num. XIII); et de Abimelech, qui peccare non permissus sit in Rebeccam (Gen. XXVI); et de Joseph a fratribus vendito, quorum malam voluntatem in bonum Deus verterit (Genes. XXXVII): recurrit ad confirmationem definitionis suae, ut liberum arbitrium, quod gratiae se dicit jungere, a parte quadam humani generis, quantum in ipso est, auferat, et in quadam parte constituat, dicens: Haec enim duo, id", + "candidate_score": 0.690487, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_34", + "bdc_text": "über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a .", + "psc_chunk_id": "051_Prosper-Aquitanus_Contra-collatorem_window_154", + "psc_text": "bonae voluntatis principia dixerimus, quid de Zacchaei fide? quid de illius in cruce Latronis pietate dicemus? qui desiderio suo vim quamdam regnis coelestibus inferentes, specialia vocationis monita praevenerunt. In errore esse dicitur et is qui ex gratia nasci bonam asserit voluntatem, et is qui dicit gratiam ex bona voluntate pendere: et tamen utraque sententia suscipienda decernitur, dum unius in Paulo et Matthaeo, alterius in Zacchaeo et Latrone forma praefigitur. SEXTA DEFINITIONE DICTUM EST: Haec ergo duo, id est, gratia vel liberum arbitrium, sibi quidem invicem videntur adversa; sed utraque concordant, et utraque nos pariter debere suscipere pietatis ratione colligimus: ne unum horum homini subtrahentes, ecclesiasticae fidei regulam excessisse videamur. Quasi ita utrumque recipiendum sit, ut in aliis hominibus voluntas gratiam, in aliis gratia praeveniat voluntatem: et non ita ut in omnibus voluntas gratiam subsequatur. Quoniam secundum ipsos, si aufertur liberum arbitrium cum gratia praevenitur, aufertur gratia cum libero arbitrio praevenitur.", + "candidate_score": 0.689354, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_32_34", + "bdc_text": "Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». . Quia omnino congruit cum iis , quae hac de re docuit communis praeceptor noster sanctae memoriae ZuingliusZur direkten Abhängigkeit der Theologie Juds von Zwingli s. Wyss , Jud 119-122 ; über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a .", + "psc_chunk_id": "051_Prosper-Aquitanus_Contra-collatorem_window_34", + "psc_text": "libertatem, districto gladio veritatis, velut cursim transiens, amputares. Quid enim tam libero fecisti arbitrio, quam quod universa in nostrae humilitatis conscientiam retulisti? Et tamen instinctu Dei factum esse, fideliter sapienterque vidisti, veraciter fidenterque dixisti. Ideo utique, quoniam praeparatur voluntas a Domino, et ut boni aliquid agant, paternis inspirationibus suorum ipse tangit corda filiorum (Prov. VIII, sec. LXX). Quotquot enim Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei (Rom. VIII, 14) . Ut nec nostrum sentiamus deesse arbitrium, et in bonis quibusque voluntatis humanae singulis motibus, magis illius valere non dubitemus 321 auxilium. » Videsne regulas tuas invictarum constitutionum soliditate confractas, et in fidei structura pravas rimosasque juncturas, velut Jerichuntinos muros, ad sacerdotalium tubarum ruisse concentum (Josue VI, 20)? CAPUT VI. Cum ea quaestio, quae est de sanctarum origine voluntatum, contra Pelagianos clare definita sit; male Cassianus, errantium arma colligens, contendit liberum arbitrium auferri per gratiam: cum per eam potius formetur, regatur", + "candidate_score": 0.687274, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_30_32", + "bdc_text": "LeoLeo Jud . noster stomachi est fortioris , ut legere possit , quae non admodum oblectant . Si is animum suum curiosum inducet , ut has nostras commentationes legat , maxime partem ultimamDas vierte und letzte Kapitel von Bucers Schrift handelt «Vom kindertauff , wie der christlich gebraucht werde». , valde cupio scribat de ea ultima parte suum iudicium . Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». .", + "psc_chunk_id": "051_Prosper-Aquitanus_Contra-collatorem_window_19", + "psc_text": "per imperium litterae, fiat vivificans per spiritum gratiae. [Alias CAP. VIII.] 2. Post haec concludit, dicens (Ibid.): Nisi quod in his omnibus et gratia Dei, et libertas nostri declaratur arbitrii, et quia etiam suis interdum motibus homo ad virtutum appetitus possit extendi, semper vero a Domino indigeat adjuvari. Et ubi est, quod regulari definitione praemissum est: Non solum actuum, verum etiam cogitationum bonarum ex Deo esse principium, qui et incipit quae bona sunt, et exsequitur, et consummat in nobis (Vide supra, cap. 1, n. 4) ? Ecce hic etiam si bonis coeptis necessarium Dei fateris auxilium: ipsos tamen laudabiles motus appetitusque virtutum, remota gratia Dei, nudae libertati ascribis arbitrii: ut boni salubresque conatus nequeant quidem proficere, nisi Deus adjuvet; possint tamen, etiamsi non a Deo inspirentur, incipere. 316 CAPUT IV. Contra Cassianum probatur, nec desiderium sanitatis haberi sine gratia. Quarta Cassiani definitio: Per naturae bonum aliquando bonarum voluntatum prodire principia.", + "candidate_score": 0.683157, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_34", + "bdc_text": "über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a .", + "psc_chunk_id": "051_Prosper-Aquitanus_Contra-collatorem_window_34", + "psc_text": "libertatem, districto gladio veritatis, velut cursim transiens, amputares. Quid enim tam libero fecisti arbitrio, quam quod universa in nostrae humilitatis conscientiam retulisti? Et tamen instinctu Dei factum esse, fideliter sapienterque vidisti, veraciter fidenterque dixisti. Ideo utique, quoniam praeparatur voluntas a Domino, et ut boni aliquid agant, paternis inspirationibus suorum ipse tangit corda filiorum (Prov. VIII, sec. LXX). Quotquot enim Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei (Rom. VIII, 14) . Ut nec nostrum sentiamus deesse arbitrium, et in bonis quibusque voluntatis humanae singulis motibus, magis illius valere non dubitemus 321 auxilium. » Videsne regulas tuas invictarum constitutionum soliditate confractas, et in fidei structura pravas rimosasque juncturas, velut Jerichuntinos muros, ad sacerdotalium tubarum ruisse concentum (Josue VI, 20)? CAPUT VI. Cum ea quaestio, quae est de sanctarum origine voluntatum, contra Pelagianos clare definita sit; male Cassianus, errantium arma colligens, contendit liberum arbitrium auferri per gratiam: cum per eam potius formetur, regatur", + "candidate_score": 0.68065, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_31_33", + "bdc_text": "Si is animum suum curiosum inducet , ut has nostras commentationes legat , maxime partem ultimamDas vierte und letzte Kapitel von Bucers Schrift handelt «Vom kindertauff , wie der christlich gebraucht werde». , valde cupio scribat de ea ultima parte suum iudicium . Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». . Quia omnino congruit cum iis , quae hac de re docuit communis praeceptor noster sanctae memoriae ZuingliusZur direkten Abhängigkeit der Theologie Juds von Zwingli s. Wyss , Jud 119-122 ;", + "psc_chunk_id": "051_Prosper-Aquitanus_Contra-collatorem_window_34", + "psc_text": "libertatem, districto gladio veritatis, velut cursim transiens, amputares. Quid enim tam libero fecisti arbitrio, quam quod universa in nostrae humilitatis conscientiam retulisti? Et tamen instinctu Dei factum esse, fideliter sapienterque vidisti, veraciter fidenterque dixisti. Ideo utique, quoniam praeparatur voluntas a Domino, et ut boni aliquid agant, paternis inspirationibus suorum ipse tangit corda filiorum (Prov. VIII, sec. LXX). Quotquot enim Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei (Rom. VIII, 14) . Ut nec nostrum sentiamus deesse arbitrium, et in bonis quibusque voluntatis humanae singulis motibus, magis illius valere non dubitemus 321 auxilium. » Videsne regulas tuas invictarum constitutionum soliditate confractas, et in fidei structura pravas rimosasque juncturas, velut Jerichuntinos muros, ad sacerdotalium tubarum ruisse concentum (Josue VI, 20)? CAPUT VI. Cum ea quaestio, quae est de sanctarum origine voluntatum, contra Pelagianos clare definita sit; male Cassianus, errantium arma colligens, contendit liberum arbitrium auferri per gratiam: cum per eam potius formetur, regatur", + "candidate_score": 0.680168, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 11, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei", + "max_score": 0.693905, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_30_32", + "bdc_text": "LeoLeo Jud . noster stomachi est fortioris , ut legere possit , quae non admodum oblectant . Si is animum suum curiosum inducet , ut has nostras commentationes legat , maxime partem ultimamDas vierte und letzte Kapitel von Bucers Schrift handelt «Vom kindertauff , wie der christlich gebraucht werde». , valde cupio scribat de ea ultima parte suum iudicium . Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». .", + "psc_chunk_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei_window_2673", + "psc_text": "Filium: non utique agendo ut Pater diligat Filium, sed docendo quod Pater diligat Filium; ut et Judaei, quem prius oderant, diligant eumdem, qui noster est, Christum. Judaeis enim nunc aversum cor habet Deus a Christo nostro, quia hoc putant. Eis ergo tunc cor ejus convertetur ad Filium, cum ipsi converso corde didicerint dilectionem Patris in Filium. Quod vero sequitur, et cor hominis ad proximum suum, id est, convertet Elias et cor hominis ad proximum suum; quid melius intelligitur, quam cor hominis ad hominem Christum? Cum enim sit in forma Dei Deus noster, formam servi accipiens esse dignatus est etiam proximus noster. Hoc ergo faciet Elias. Ne forte, inquit, veniam, et percutiam terram penitus. Terra sunt enim, qui terrena sapiunt; sicut Judaei carnales usque nunc: ex quo vitio contra Deum murmura illa venerunt, Quia mali ei placent; et, Vanus est qui servit Deo (Malach. II, 17; III, 14) . CAPUT XXX.--", + "candidate_score": 0.693905, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_30_32", + "bdc_text": "LeoLeo Jud . noster stomachi est fortioris , ut legere possit , quae non admodum oblectant . Si is animum suum curiosum inducet , ut has nostras commentationes legat , maxime partem ultimamDas vierte und letzte Kapitel von Bucers Schrift handelt «Vom kindertauff , wie der christlich gebraucht werde». , valde cupio scribat de ea ultima parte suum iudicium . Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». .", + "psc_chunk_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei_window_2671", + "psc_text": "percutiam terram penitus (Malach. IV, 5, 6, sec. LXX) . Per hunc Eliam magnum mirabilemque prophetam exposita sibi lege, ultimo tempore ante judicium, Judaeos in Christum verum, id est, in Christum nostrum esse credituros, celeberrimum est in sermonibus cordibusque fidelium. Ipse quippe ante adventum judicis Salvatoris non immerito speratur esse venturus: quia etiam nunc vivere non immerito creditur. Curru namque igneo raptus est de rebus humanis, quod evidentissime sancta Scriptura testatur (IV Reg. II, 11). Cum venerit ergo, exponendo legem spiritualiter, quam nunc Judaei carnaliter sapiunt, convertet cor patris ad filium, id est, cor patrum ad filios: singularem quippe pro numero plurali interpretes Septuaginta posuerunt. Et est sensus, ut etiam filii sic intelligant legem, id est Judaei, quemadmodum patres eam intellexerunt, id est Prophetae, in quibus erat et ipse Moyses. Sic enim cor patrum convertetur ad filios, cum intelligentia patrum perducetur ad intelligentiam filiorum; et cor filiorum ad patres eorum,", + "candidate_score": 0.684213, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_30_32", + "bdc_text": "LeoLeo Jud . noster stomachi est fortioris , ut legere possit , quae non admodum oblectant . Si is animum suum curiosum inducet , ut has nostras commentationes legat , maxime partem ultimamDas vierte und letzte Kapitel von Bucers Schrift handelt «Vom kindertauff , wie der christlich gebraucht werde». , valde cupio scribat de ea ultima parte suum iudicium . Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». .", + "psc_chunk_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei_window_2674", + "psc_text": "noster. Hoc ergo faciet Elias. Ne forte, inquit, veniam, et percutiam terram penitus. Terra sunt enim, qui terrena sapiunt; sicut Judaei carnales usque nunc: ex quo vitio contra Deum murmura illa venerunt, Quia mali ei placent; et, Vanus est qui servit Deo (Malach. II, 17; III, 14) . CAPUT XXX.-- Quod in libris Veteris Testamenti cum Deus legitur judicaturus, non evidenter Christi persona monstretur: sed ex quibusdam testimoniis, ubi Dominus Deus loquitur, appareat non dubie quod ipse sit Christus. 1. Multa alia sunt Scripturarum testimonia divinarum de novissimo judicio Dei; quae si omnia colligam, nimis longum erit. Satis ergo sit, quod et novis et veteribus Litteris sacris hoc praenuntiatum esse probavimus. Sed veteribus per Christum futurum esse judicium, id est, judicem Christum de coelo esse venturum, non tam, quam novis, evidenter expressum est: propterea quia cum ibi dicit Dominus Deus se esse venturum, vel Dominum Deum dicitur esse venturum, non", + "candidate_score": 0.683941, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_86_88", + "bdc_text": "In Basel gewann er die Freundschaft Wolfgang Capitos , durch den er Zwingli an Pfingsten 1518 in Einsiedeln kennenlernte ( s. Z VII 213 ) . Im Jahre 1523 folgte er Capito nach Straßburg , erhielt dort die Stelle eines Münsterpfarrers und war bald einer der beliebtesten Prediger . Als begeisterter Anhänger der Gedanken Zwinglis und Luthers führte er zusammen mit Capito und Bucer die Reformation in Straßburg durch und widmete sich vor allem den praktischen Aufgaben des Schul- und Armenwesens. 1529 nahm er am Marburger Religionsgespräch teil , 1543 war er zusammen mit Bucer in Köln , um dort eine reformierte Kirchenordnung auszuarbeiten .", + "psc_chunk_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei_window_2298", + "psc_text": "remissionem peccatorum fusus est. Conversatus est in terra quadraginta dies cum discipulis suis, atque ipsis videntibus ascendit in coelum, et post dies decem misit promissum Spiritum sanctum: cujus venientis in eos qui crediderant, tunc signum erat maximum et maxime necessarium, ut unusquisque eorum linguis omnium gentium loqueretur: ita significans unitatem catholicae Ecclesiae per omnes gentes futuram, ac sic linguis omnibus locuturam. CAPUT L.-- De praedicatione Evangelii, quae per passiones praedicantium clarior et potentior facta est. Deinde secundum illam prophetiam, Ex Sion lex prodiet, et verbum Domini ex Jerusalem (Isai. II, 3) : et secundum ipsius Domini Christi praedicta, ubi post resurrectionem stupentibus cum discipulis suis aperuit sensum, ut intelligerent Scripturas, et dixit eis, Quoniam sic scriptum est, et sic oportebat Christum pati, et resurgere a mortuis tertio die, et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes, incipientibus ab Jerusalem (Luc. XXIV, 46, 47) ; et ubi", + "candidate_score": 0.665645, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_38", + "bdc_text": "Spero deinceps , quantum in ista BabyloneBucer denkt wohl an die babylonische Sprachverwirrung , Gen 11 , 9 , oder an die sündhafte Welt im allgemeinen. fieri poterit , rem ecclesiasticam rectius constituendam .", + "psc_chunk_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei_window_1789", + "psc_text": "terrae. Et descendit Dominus videre civitatem et turrem, quam aedificaverunt filii hominum. Et dixit Dominus Deus: Ecce genus unum, et labium unum omnium; et hoc inchoaverunt facere, et nunc non deficient ex illis omnia quae conati fuerint facere: venite, et descendentes confundamus ibi linguam eorum, ut non audiant unusquisque vocem proximi sui. Et dispersit eos Dominus inde super faciem omnis terrae, et cessaverunt aedificantes civitatem et turrem. Propter hoc appellatum est nomen illius Confusio; quia ibi confudit Dominus labia omnis terrae: et inde dispersit illos Dominus Deus super faciem omnis terrae (Gen. XI, 1-9) . Ista civitas quae appellata est Confusio, ipsa est Babylon, cujus mirabilem constructionem Gentium etiam commendat historia. Babylon quippe interpretatur Confusio. Unde colligitur gigantem illum Nebroth fuisse illius conditorem, quod superius breviter fuerat intimatum, ubi cum de illo Scriptura loqueretur, ait initium regni ejus fuisse Babylonem, id est, quae civitatum caeterarum gereret principatum, ubi esset tanquam", + "candidate_score": 0.664319, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_38", + "bdc_text": "Spero deinceps , quantum in ista BabyloneBucer denkt wohl an die babylonische Sprachverwirrung , Gen 11 , 9 , oder an die sündhafte Welt im allgemeinen. fieri poterit , rem ecclesiasticam rectius constituendam .", + "psc_chunk_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei_window_2260", + "psc_text": "sine ullo judicio confuseque habuit in gremio suo tot controversias hominum dissidentium, non de agris et domibus, vel quacumque pecuniaria ratione, sed de his rebus, quibus aut misere vivitur aut beate? Ubi etsi aliqua vera dicebantur, eadem licentia dicebantur et falsa; prorsus ut non frustra talis civitas mysticum vocabulum Babylonis acceperit. Babylon quippe interpretatur Confusio, quod nos jam dixisse meminimus (Libro 16, cap. 4, et alibi). Nec interest diaboli regis ejus, quam contrariis inter se rixentur erroribus, quos merito multae variaeque impietatis pariter possidet. 3. At vero gens illa, ille populus, illa civitas, illa respublica, illi Israelitae, quibus credita sunt eloquia Dei, nullo modo pseudoprophetas cum veris Prophetis pari licentia confuderunt: sed concordes inter se atque in nullo dissentientes, sacrarum Litterarum veraces ab eis agnoscebantur et tenebantur auctores. Ipsi eis erant philosophi, hoc est, amatores sapientiae, ipsi sapientes, ipsi theologi, ipsi prophetae, ipsi doctores probitatis atque pietatis. Quicumque secundum illos", + "candidate_score": 0.662404, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_36_38", + "bdc_text": "Attamen de peccato in spiritum sanctum si satisfecero vobis , scire velim . Reliqua catholica sunt . Spero deinceps , quantum in ista BabyloneBucer denkt wohl an die babylonische Sprachverwirrung , Gen 11 , 9 , oder an die sündhafte Welt im allgemeinen. fieri poterit , rem ecclesiasticam rectius constituendam .", + "psc_chunk_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei_window_3029", + "psc_text": "Deus, beatas animas in aeternum cum sua aeterna carne facturus. Hoc enim, quantum existimo, jam facile nobis concederent ambo, ut qui faterentur ad immortalia corpora redituras animas esse sanctorum, ad sua illas redire permitterent, in quibus mala hujus saeculi pertulerunt, in quibus Deum, ut his malis carerent, pie fideliterque coluerunt. CAPUT XXVIII.-- Quid ad veram resurrectionis fidem vel Plato, vel Labeo, vel etiam Varro conferre sibi potuerint, si opiniones eorum in unam sententiam convenissent. Nonnulli nostri, propter quoddam praeclarissimum loquendi genus, et propter nonnulla quae veraciter sensit, amantes Platonem, dicunt eum aliquid simile nobis etiam de mortuorum resurrectione sensisse. Quod quidem sic tangit in libris de Republica Tullius, ut eum lusisse potius, quam quod id verum esset, affirmet dicere voluisse. Inducit enim hominem revixisse, et narrasse quaedam quae Platonicis disputationibus congruebant. Labeo etiam duos dicit uno die fuisse defunctos, et occurrisse invicem in quodam compito, deinde ad corpora sua jussos", + "candidate_score": 0.659672, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_31", + "bdc_text": "Si is animum suum curiosum inducet , ut has nostras commentationes legat , maxime partem ultimamDas vierte und letzte Kapitel von Bucers Schrift handelt «Vom kindertauff , wie der christlich gebraucht werde». , valde cupio scribat de ea ultima parte suum iudicium .", + "psc_chunk_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei_window_2043", + "psc_text": "Qui finis intelligendus est ultimum tempus, quando in Christum Jesum etiam illa gens est creditura, ante quem finem illa fieri oportebat, quae superius aerumnosa deflevit. Propter quae et hic sequitur, Exardescet sicut ignis ira tua. Memento quae est mea substantia. Nihil hic melius, quam ipse Jesus intelligitur, substantia populi ejus, ex quo natura est carnis ejus. Non enim vane, inquit, constituisti omnes filios hominum. (Psal. LXXXVIII, 48) . Nisi enim esset unus Filius hominis substantia Israel, per quem Filium hominis liberarentur multi filii hominum, vane utique constituti essent omnes filii hominum. Nunc vero omnis quidem humana natura per peccatum primi hominis in vanitatem de veritate collapsa est, propter quod dicit alius psalmus, Homo vanitati similis factus est, dies ejus velut umbra praetereunt (Psal. CXLIII, 4) : sed non vane Deus constituit omnes filios hominum; quia et multos a vanitate liberat per mediatorem Jesum, et quos liberandos non esse praescivit, ad", + "candidate_score": 0.651609, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_31", + "bdc_text": "Si is animum suum curiosum inducet , ut has nostras commentationes legat , maxime partem ultimamDas vierte und letzte Kapitel von Bucers Schrift handelt «Vom kindertauff , wie der christlich gebraucht werde». , valde cupio scribat de ea ultima parte suum iudicium .", + "psc_chunk_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei_window_2501", + "psc_text": "tempus in Ecclesia sua venit, hoc est, in membris suis, particulatim atque paulatim, quoniam tota corpus est ejus; sive ad excidium terrenae Jerusalem: quia et de illo cum loquitur, plerumque sic loquitur, tanquam de fine saeculi atque de illo die judicii novissimo et magno loquatur; ita ut dignosci non possit omnino, nisi ea quae apud tres evangelistas, Matthaeum, Marcum, et Lucam de hac re similiter dicta sunt, inter se omnia conferantur. Quaedam quippe alter obscurius, alter explicat planius; ut ea quae ad unam rem pertinentia dicuntur, appareat unde dicantur. Quod facere utcumque curavi in quadam epistola, quam rescripsi ad beatae memoriae virum Hesychium, Salonitanae urbis episcopum, cujus epistolae titulus est, de Fine saeculi (Epist. 199). 5. Proinde jam illud hic dicam, quod in Evangelio secundum Matthaeum de separatione bonorum et malorum legitur per judicium praesentissimum atque novissimum Christi. Cum autem venerit, inquit, Filius hominis in majestate sua, et omnes Angeli", + "candidate_score": 0.646251, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_92_94", + "bdc_text": "Basel , Matrikel I 332 ; Hartwig Keute , Reformation und Geschichte . Kaspar Hedio als Historiograph , Göttingen 1980 .", + "psc_chunk_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei_window_2241", + "psc_text": "populi ex Babylonica servitute scripsit etiam Esdras, qui magis rerum gestarum scriptor est habitus, quam propheta: sicuti est et liber, qui appellatur Esther: cujus res gesta in laudem Dei non longe ab his temporibus invenitur: nisi forte Esdras in eo Christum prophetasse intelligendus est, quod inter juvenes quosdam orta quaestione, quid amplius valeret in rebus; cum reges unus dixisset, alter vinum, tertius mulieres, quae plerumque regibus imperarent: idem tamen tertius veritatem super omnia demonstravit esse victricem (III Esdrae, III, 9 seqq.). Consulto autem Evangelio, Christum cognoscimus esse veritatem. Ab hoc tempore apud Judaeos restituto templo, non reges, sed principes fuerunt usque ad Aristobulum: quorum supputatio temporum non in Scripturis sanctis, quae canonicae appellantur, sed in aliis invenitur, in quibus sunt et Machabaeorum libri, quos non Judaei, sed Ecclesia pro canonicis habet, propter quorumdam Martyrum passiones vehementes atque mirabiles, qui antequam Christus venisset in carnem, usque ad mortem pro Dei lege", + "candidate_score": 0.633544, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_66_68", + "bdc_text": "Jedin , aaO , S. 169-171 ) und auf späteren Reichstagen in derselben Formulierung wiederholt . Sie taucht auch in den Verhandlungen um den Nürnberger Religionsfrieden 1532 auf ( s. Winckelmann 193 ) .", + "psc_chunk_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei_window_2495", + "psc_text": "crediderant, et eis alienigenas anteponeret, Verumtamen, inquit, dico vobis, Tyro et Sidoni remissius erit in die judicii quam vobis. Et paulo post alteri civitati, Amen, inquit, dico vobis, quia terrae Sodomorum remissius erit in die judicii quam tibi (Matth. XI, 22, 24) . Hic evidentissime praedicat diem judicii esse venturum. Et alio loco, Viri Ninivitae, inquit, surgent in judicio cum generatione ista, et condemnabunt eam; quia poenitentiam egerunt in praedicatione Jonae, et ecce plus quam Jona hic. Regina Austri surget in judicio cum generatione ista, et condemnabit eam; quia venit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis, et ecce plus quam Salomon hic (Id. XII, 41, 42) . Duas hoc loco res discimus, et venturum esse judicium, et cum mortuorum resurrectione venturum. De Ninivitis enim et regina Austri quando ista dicebat, de mortuis sine dubio loquebatur, quos tamen in die judicii resurrecturos esse praedixit. Nec ideo dixit, condemnabunt, quia ipsi judicabunt:", + "candidate_score": 0.632384, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_94_96", + "bdc_text": "Kaspar Hedio als Historiograph , Göttingen 1980 . - Göttinger Theologische Arbeiten , Bd. 19 ; Georg Eduard Steitz , in :", + "psc_chunk_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei_window_2241", + "psc_text": "populi ex Babylonica servitute scripsit etiam Esdras, qui magis rerum gestarum scriptor est habitus, quam propheta: sicuti est et liber, qui appellatur Esther: cujus res gesta in laudem Dei non longe ab his temporibus invenitur: nisi forte Esdras in eo Christum prophetasse intelligendus est, quod inter juvenes quosdam orta quaestione, quid amplius valeret in rebus; cum reges unus dixisset, alter vinum, tertius mulieres, quae plerumque regibus imperarent: idem tamen tertius veritatem super omnia demonstravit esse victricem (III Esdrae, III, 9 seqq.). Consulto autem Evangelio, Christum cognoscimus esse veritatem. Ab hoc tempore apud Judaeos restituto templo, non reges, sed principes fuerunt usque ad Aristobulum: quorum supputatio temporum non in Scripturis sanctis, quae canonicae appellantur, sed in aliis invenitur, in quibus sunt et Machabaeorum libri, quos non Judaei, sed Ecclesia pro canonicis habet, propter quorumdam Martyrum passiones vehementes atque mirabiles, qui antequam Christus venisset in carnem, usque ad mortem pro Dei lege", + "candidate_score": 0.631319, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_92_94", + "bdc_text": "Basel , Matrikel I 332 ; Hartwig Keute , Reformation und Geschichte . Kaspar Hedio als Historiograph , Göttingen 1980 .", + "psc_chunk_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei_window_2242", + "psc_text": "usque ad Aristobulum: quorum supputatio temporum non in Scripturis sanctis, quae canonicae appellantur, sed in aliis invenitur, in quibus sunt et Machabaeorum libri, quos non Judaei, sed Ecclesia pro canonicis habet, propter quorumdam Martyrum passiones vehementes atque mirabiles, qui antequam Christus venisset in carnem, usque ad mortem pro Dei lege certaverunt, et mala gravissima atque horribilia pertulerunt. CAPUT XXXVII.-- Quod prophetica auctoritas omni origine gentilis philosophiae inveniatur antiquior. Tempore igitur Prophetarum nostrorum, quorum jam scripta ad notitiam fere omnium gentium pervenerunt, philosophi gentium nondum erant, qui hoc etiam nomine vocarentur, quod coepit a Samio Pythagora, qui eo tempore, quo Judaeorum est soluta captivitas, coepit excellere atque cognosci. Multo ergo magis caeteri philosophi post Prophetas reperiuntur fuisse. Nam ipse Socrates Atheniensis, magister omnium qui tunc maxime claruerunt, tenens in ea parte, quae moralis vel activa dicitur, principatum, post Esdram in Chronicis invenitur. Non multo post etiam Plato natus est, qui longe", + "candidate_score": 0.630524, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_93_95", + "bdc_text": "Hartwig Keute , Reformation und Geschichte . Kaspar Hedio als Historiograph , Göttingen 1980 . - Göttinger Theologische Arbeiten , Bd. 19 ;", + "psc_chunk_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei_window_2242", + "psc_text": "usque ad Aristobulum: quorum supputatio temporum non in Scripturis sanctis, quae canonicae appellantur, sed in aliis invenitur, in quibus sunt et Machabaeorum libri, quos non Judaei, sed Ecclesia pro canonicis habet, propter quorumdam Martyrum passiones vehementes atque mirabiles, qui antequam Christus venisset in carnem, usque ad mortem pro Dei lege certaverunt, et mala gravissima atque horribilia pertulerunt. CAPUT XXXVII.-- Quod prophetica auctoritas omni origine gentilis philosophiae inveniatur antiquior. Tempore igitur Prophetarum nostrorum, quorum jam scripta ad notitiam fere omnium gentium pervenerunt, philosophi gentium nondum erant, qui hoc etiam nomine vocarentur, quod coepit a Samio Pythagora, qui eo tempore, quo Judaeorum est soluta captivitas, coepit excellere atque cognosci. Multo ergo magis caeteri philosophi post Prophetas reperiuntur fuisse. Nam ipse Socrates Atheniensis, magister omnium qui tunc maxime claruerunt, tenens in ea parte, quae moralis vel activa dicitur, principatum, post Esdram in Chronicis invenitur. Non multo post etiam Plato natus est, qui longe", + "candidate_score": 0.629458, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_6_8", + "bdc_text": "Sein Werk umfaßt ca. 40 Schriften , darunter die «Ordonnantie Gottes» ( 1530 ) , die «Wahrhaftige Erklärung» ( 1531 ) und eine Auslegung des Römerbriefes ( 1533 ) .", + "psc_chunk_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei_window_593", + "psc_text": "III.-- Quae sit partitio Varronis librorum suorum, quos de Antiquitatibus rerum humanarum divinarumque composuit. Quadraginta et unum libros scripsit Antiquitatum: hos in res humanas divinasque divisit, rebus humanis viginti quinque, divinis sedecim tribuit: istam secutus in ea partitione rationem, ut rerum humanarum libros senos quatuor partibus daret. Intendit enim qui agant, ubi agant, quando agant, quid agant. In sex itaque primis de hominibus scripsit, in secundis sex de locis, sex tertios de temporibus, sex quartos eosdemque postremos de rebus absolvit. Quater autem seni, viginti et quatuor fiunt. Sed unum singularem, qui communiter prius de omnibus loqueretur, in capite posuit. In divinis identidem rebus eadem ab illo divisionis forma servata est, quantum attinet ad ea quae diis exhibenda sunt: exhibentur enim ab hominibus in locis et temporibus sacra. Haec quatuor, quae dixi, libris complexus est ternis: nam tres priores de hominibus scripsit, sequentes de locis, tertios de temporibus, quartos de sacris;", + "candidate_score": 0.628736, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_93_95", + "bdc_text": "Hartwig Keute , Reformation und Geschichte . Kaspar Hedio als Historiograph , Göttingen 1980 . - Göttinger Theologische Arbeiten , Bd. 19 ;", + "psc_chunk_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei_window_2241", + "psc_text": "populi ex Babylonica servitute scripsit etiam Esdras, qui magis rerum gestarum scriptor est habitus, quam propheta: sicuti est et liber, qui appellatur Esther: cujus res gesta in laudem Dei non longe ab his temporibus invenitur: nisi forte Esdras in eo Christum prophetasse intelligendus est, quod inter juvenes quosdam orta quaestione, quid amplius valeret in rebus; cum reges unus dixisset, alter vinum, tertius mulieres, quae plerumque regibus imperarent: idem tamen tertius veritatem super omnia demonstravit esse victricem (III Esdrae, III, 9 seqq.). Consulto autem Evangelio, Christum cognoscimus esse veritatem. Ab hoc tempore apud Judaeos restituto templo, non reges, sed principes fuerunt usque ad Aristobulum: quorum supputatio temporum non in Scripturis sanctis, quae canonicae appellantur, sed in aliis invenitur, in quibus sunt et Machabaeorum libri, quos non Judaei, sed Ecclesia pro canonicis habet, propter quorumdam Martyrum passiones vehementes atque mirabiles, qui antequam Christus venisset in carnem, usque ad mortem pro Dei lege", + "candidate_score": 0.628667, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_14_16", + "bdc_text": "Peter Kawerau , Melchior Hoffman als religiöser Denker , Haarlem 1954 ; Klaus Deppermann , Melchior Hoffman. Soziale Unruhen und apokalyptische Visionen im Zeitalter der Reformation , Göttingen 1979 ;", + "psc_chunk_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei_window_1871", + "psc_text": "erat, futuros individuos filios promissionis et haeredes regni in aeterna felicitate mansuri. Aves autem descendentes super corpora quae divisa erant, non boni aliquid, sed spiritus indicant aeris hujus, pastum quemdam suum de carnalium divisione quaerentes. Quod autem illis consedit Abraham, significat etiam inter illas carnalium divisiones veros usque in finem perseveraturos fideles. Et circa solis occasum quod pavor irruit in Abraham, et timor tenebrosus magnus, significat circa hujus saeculi finem magnam perturbationem ac tribulationem futuram fidelium: de qua Dominus dixit in Evangelio, Erit enim tunc tribulatio magna, qualis non fuit ab initio (Matth. XXIV, 21) . 3. Quod vero dictum est ad Abraham, Sciendo scies quia peregrinum erit semen tuum in terra non propria, et in servitutem redigent eos, et affligent eos quadringentis annis; de populo Israel, qui fuerat in Aegypto serviturus, apertissime prophetatum est. Non quod in eadem servitute sub Aegyptiis affligentibus quadringentos annos ille populus fuerat peracturus; sed", + "candidate_score": 0.626738, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_48", + "bdc_text": "Der Kampf um das Konzil , Freiburg i. Br. 1951 2 , S. 227 ;", + "psc_chunk_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei_window_2772", + "psc_text": "spiritus adversus carnem (Galat. V, 17), multis et variis certaminibus quaerit. Hoc autem bellum nunquam ullum esset, si natura humana per liberum arbitrium in rectitudine, in qua facta est, perstitisset. Nunc vero quae pacem felix cum Deo habere noluit, secum pugnat infelix, et cum sit hoc malum miserabile, melius est tamen quam priora vitae hujus. Melius confligitur quippe cum vitiis, quam cum sine ulla conflictione dominantur. Melius est, inquam, bellum cum spe aeternae pacis, quam sine ulla liberationis cogitatione captivitas. Cupimus quidem etiam hoc bello carere, et ad capessendam ordinatissimam pacem, ubi firmissima stabilitate potioribus inferiora subdantur, igne divini amoris accendimur. Sed si, quod absit, illius tanti boni spes nulla esset, malle debuimus in hujus conflictationis molestia remanere, quam vitiis in nos dominationem non eis resistendo permittere . CAPUT XVI.-- Sub quibus gratiae legibus omnes regeneratorum habeantur aetates. Verum tanta est Dei misericordia in vasa misericordiae quae praeparavit in gloriam,", + "candidate_score": 0.61606, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 12, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "stoa0040.stoa024b.opp-lat1", + "max_score": 0.692535, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_32_34", + "bdc_text": "Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». . Quia omnino congruit cum iis , quae hac de re docuit communis praeceptor noster sanctae memoriae ZuingliusZur direkten Abhängigkeit der Theologie Juds von Zwingli s. Wyss , Jud 119-122 ; über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa024b.opp-lat1_window_77", + "psc_text": "cum carne, cum fuerit mens nostra inluminata et ad arbitrium diuinae legis totum hominem sibi deus subiecerit, pro illa consuetudine animae mala facit consuetudinem bonam. ex quo illae duae arbores, bona arbor et mala arbor, quas commemorasti, uerissime dictum est a domino quod suos fructus habeant, id est neque bonam posse dare malos fructus neque malam bonos, sed malos quamdiu mala est. accipiamus duos homines: bonum hominem et malum hominem. quamdiu bonus est, malos fructus dare non potest; quamdiu malus est, fructus bonos dare non potest. sed ut intellegas istas duas arbores sic esse a domino positas. ut ibi significaretur liberum arbitrium, non naturas esse istas duas arbores, sed uoluntates nostras, ipse ait in euangelio: aut facite arborem bonam aut facite arborem malam. quis est, qui possit facere naturam ? si ergo imperatum est nobis, ut faciamus arborem aut bonam aut malam, nostrum est eligere, quid uelimus. de isto ergo", + "candidate_score": 0.692535, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_34", + "bdc_text": "über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa024b.opp-lat1_window_77", + "psc_text": "cum carne, cum fuerit mens nostra inluminata et ad arbitrium diuinae legis totum hominem sibi deus subiecerit, pro illa consuetudine animae mala facit consuetudinem bonam. ex quo illae duae arbores, bona arbor et mala arbor, quas commemorasti, uerissime dictum est a domino quod suos fructus habeant, id est neque bonam posse dare malos fructus neque malam bonos, sed malos quamdiu mala est. accipiamus duos homines: bonum hominem et malum hominem. quamdiu bonus est, malos fructus dare non potest; quamdiu malus est, fructus bonos dare non potest. sed ut intellegas istas duas arbores sic esse a domino positas. ut ibi significaretur liberum arbitrium, non naturas esse istas duas arbores, sed uoluntates nostras, ipse ait in euangelio: aut facite arborem bonam aut facite arborem malam. quis est, qui possit facere naturam ? si ergo imperatum est nobis, ut faciamus arborem aut bonam aut malam, nostrum est eligere, quid uelimus. de isto ergo", + "candidate_score": 0.688556, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_32_34", + "bdc_text": "Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». . Quia omnino congruit cum iis , quae hac de re docuit communis praeceptor noster sanctae memoriae ZuingliusZur direkten Abhängigkeit der Theologie Juds von Zwingli s. Wyss , Jud 119-122 ; über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa024b.opp-lat1_window_78", + "psc_text": "liberum arbitrium, non naturas esse istas duas arbores, sed uoluntates nostras, ipse ait in euangelio: aut facite arborem bonam aut facite arborem malam. quis est, qui possit facere naturam ? si ergo imperatum est nobis, ut faciamus arborem aut bonam aut malam, nostrum est eligere, quid uelimus. de isto ergo peccato hominis et de ista consuetudine animae facta cum carne apostolus dicit: nemo uos seducat: omnis creatura, quae a deo facta est, bona est. dicit idem apostolus, quem tu ipse commemorasti: sicuti per unius inobaudientiam peccatores constituti sunt multi, sic et per unius dicto audientiam iusti constituentur multi, quoniam per 14 Matth. 12, 38 19 Ephes. 5, 6; I Tim. 4, 4 21 Rom. 5, 19 23 I Cor. 16, 21 3 aubicerit BS pro illa] per illam PS om. A consuetudo A ne * consuetudi (i corr. ex u) Bl,PS 4 malam PS fecit PS ęt fycit B efficitur", + "candidate_score": 0.686926, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_32", + "bdc_text": "Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». .", + "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa024b.opp-lat1_window_77", + "psc_text": "cum carne, cum fuerit mens nostra inluminata et ad arbitrium diuinae legis totum hominem sibi deus subiecerit, pro illa consuetudine animae mala facit consuetudinem bonam. ex quo illae duae arbores, bona arbor et mala arbor, quas commemorasti, uerissime dictum est a domino quod suos fructus habeant, id est neque bonam posse dare malos fructus neque malam bonos, sed malos quamdiu mala est. accipiamus duos homines: bonum hominem et malum hominem. quamdiu bonus est, malos fructus dare non potest; quamdiu malus est, fructus bonos dare non potest. sed ut intellegas istas duas arbores sic esse a domino positas. ut ibi significaretur liberum arbitrium, non naturas esse istas duas arbores, sed uoluntates nostras, ipse ait in euangelio: aut facite arborem bonam aut facite arborem malam. quis est, qui possit facere naturam ? si ergo imperatum est nobis, ut faciamus arborem aut bonam aut malam, nostrum est eligere, quid uelimus. de isto ergo", + "candidate_score": 0.667968, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 13, + "cf_id": "cf036", + "work_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_De-veritate-praedestinationis", + "max_score": 0.69196, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_34", + "bdc_text": "über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a .", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_De-veritate-praedestinationis_window_101", + "psc_text": "maneret); quia ergo nulla fuit in illis fratribus diversitas proprii operis boni vel mali, quae uni electionis conferret meritum, alteri damnationis inferret supplicium; propterea secundum electionem fuit propositum Dei, quia non ex merito eligendi voluntas eligentis mansit, sed ex eligentis proposito gratuita 459 fuit electi discretio. Propter quod Apostolus secutus adjunxit: Non ex operibus, sed ex vocante dictum est ei, quia major serviet minori (Ibid., 12) . 2. Hac igitur, in quantum Dominus donavit, geminorum fratrum quaestione tractata, generalem de parvulis sine baptismate morientibus inquisitionem suscepti operis series subrogavit. Qua diligentius discussa, et, quantum arbitror, evidentius absoluta, ipsius demum gratiae qua gratis praeveniuntur quicunque salvantur, tractatus est a nobis sollicita inquisitione susceptus: quo patuit gratiam non omnibus universaliter dari, et quibus datur non aequaliter dari. Illius est enim, vel quibus eam, vel quantam dare, qui non eam humanis voluntatibus, aut operibus debitam retribuit, sed gratuitam illuminandis cordibus misericors ac benignus", + "candidate_score": 0.69196, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_34", + "bdc_text": "über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a .", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_De-veritate-praedestinationis_window_260", + "psc_text": "voluntatem victus est sanus, accepta majore gratia non vincatur infirmus. Virtus itaque hominis quae minorem habuit gratiam, sponte victa cecidit; et infirmitas hominis majore adjutorio gratiae victoriam recipit quam amisit. Potestas utique bene vel male operandi potest inesse homini utenti ratione: sed male operandi potestas ex solo liberae voluntatis habetur arbitrio; potestas autem bene operandi tunc libero inest arbitrio, quando donatur a Deo. Hanc potestatem divinitus dari Joannes evangelista hoc sermone testatur: Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri, his qui credunt in nomine ejus (Joan. I, 12) . CAP. XVIII.--28. Quaestionem vero de anima, quam penultimam vestris in litteris posuistis, ego in hac responsione ultimam posui, quam magis arbitror conflictum apud vos habere quam terminum: in qua plus potest augeri contentio quam suffragari cognitio. Utraque enim pars sic suis assertionibus nititur, ut contrariis nihilominus objectionibus revincatur. Cujus quaestionis beatus Augustinus profunditatem sibi imperscrutabilem cernens, nullam voluit", + "candidate_score": 0.680259, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_34_36", + "bdc_text": "über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a . in seinen Schriften «De vera et falsa religione commentarius » , 1525 , und «De providentia» , 1530 , geäußert , die beide von Leo Jud ins Deutsche übertragen worden waren. , vobis facile approbavero . Attamen de peccato in spiritum sanctum si satisfecero vobis , scire velim .", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_De-veritate-praedestinationis_window_118", + "psc_text": "habere non potest, nisi Deus det: quia ut infidelis credat, Sapientia os mutum aperit; et ut credens loquatur, linguas infantium disertas facit. 10. Praecepta igitur quibus per prophetas atque apostolos admonemur quid debeamus appetere, quid vitare, conveniunt nostrum arbitrium, ut Dominicis jussis voluntarie serviamus. Sed cum ipsi prophetae et apostoli, qui Spiritu sancto repleti sancte vixerunt, sanctaque docuerunt, nunquam destiterint a postulatione divini juvaminis (quippe ad implenda quae Deus jubebat, ab ipso auxilium requirebant); procul dubio sicut non negabant inesse homini liberum voluntatis arbitrium, sic illud sine juvamine gratiae Dei, ad ea quae sancta sunt non solum agenda, sed etiam cogitanda insufficiens atque invalidum testabantur. Unde sanctus Apostolus ostendens in 463 homine liberum voluntatis arbitrium, Philippenses ad ea quae sancta et justa sunt cogitanda atque agenda praeceptis salutaribus hortatur, dicens: Quaecunque sunt vera, quaecunque pudica, quaecunque sancta, quaecunque justa, quaecunque bonae famae, si qua virtus, si qua laus, haec cogitate", + "candidate_score": 0.668174, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_33_35", + "bdc_text": "Quia omnino congruit cum iis , quae hac de re docuit communis praeceptor noster sanctae memoriae ZuingliusZur direkten Abhängigkeit der Theologie Juds von Zwingli s. Wyss , Jud 119-122 ; über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a . in seinen Schriften «De vera et falsa religione commentarius » , 1525 , und «De providentia» , 1530 , geäußert , die beide von Leo Jud ins Deutsche übertragen worden waren. , vobis facile approbavero .", + "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_De-veritate-praedestinationis_window_118", + "psc_text": "habere non potest, nisi Deus det: quia ut infidelis credat, Sapientia os mutum aperit; et ut credens loquatur, linguas infantium disertas facit. 10. Praecepta igitur quibus per prophetas atque apostolos admonemur quid debeamus appetere, quid vitare, conveniunt nostrum arbitrium, ut Dominicis jussis voluntarie serviamus. Sed cum ipsi prophetae et apostoli, qui Spiritu sancto repleti sancte vixerunt, sanctaque docuerunt, nunquam destiterint a postulatione divini juvaminis (quippe ad implenda quae Deus jubebat, ab ipso auxilium requirebant); procul dubio sicut non negabant inesse homini liberum voluntatis arbitrium, sic illud sine juvamine gratiae Dei, ad ea quae sancta sunt non solum agenda, sed etiam cogitanda insufficiens atque invalidum testabantur. Unde sanctus Apostolus ostendens in 463 homine liberum voluntatis arbitrium, Philippenses ad ea quae sancta et justa sunt cogitanda atque agenda praeceptis salutaribus hortatur, dicens: Quaecunque sunt vera, quaecunque pudica, quaecunque sancta, quaecunque justa, quaecunque bonae famae, si qua virtus, si qua laus, haec cogitate", + "candidate_score": 0.664129, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 14, + "cf_id": "cf006", + "work_id": "002_Tertullianus_Adversus-Marcionem", + "max_score": 0.691221, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_30_32", + "bdc_text": "LeoLeo Jud . noster stomachi est fortioris , ut legere possit , quae non admodum oblectant . Si is animum suum curiosum inducet , ut has nostras commentationes legat , maxime partem ultimamDas vierte und letzte Kapitel von Bucers Schrift handelt «Vom kindertauff , wie der christlich gebraucht werde». , valde cupio scribat de ea ultima parte suum iudicium . Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». .", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_Adversus-Marcionem_window_842", + "psc_text": "subjungit: Qui suscitavit Christum a mortuis, vivificabit et mortalia corpora vestra. Adeo et carnis resurrectionem confirmavit, absque qua nec corpus aliud dici capit, nec mortale aliud intelligi, et Christi substantiam corporalem probavit. Siquidem proinde vivificabuntur et mortalia corpora nostra, quemadmodum et ille resuscitatus est, non alias proinde, nisi quia in corpore. Salio et hic amplissimum abruptum intercisae Scripturae; sed apprehendo testimonium perhibentem Apostolum Israeli quod zelum Dei habeant, sui utique, non tamen per scientiam. Deum enim, inquit, ignorantes, et suam justitiam sistere quaerentes, non subjecerunt se justitiae Dei. Finis enim legis Christus in justitiam omni credenti. Hic erit argumentatio haeretici, quasi Deum superiorem ignoraverint Judaei, qui adversus eum justitiam suam, id est, legis suae constituerint, non recipientes Christum finem legis. Cur ergo et zelo eorum erga Deum proprium testimonium perhibet, si non et inscientiam erga eumdem Deum eis exprobrat? quod zelo quidem Dei agerentur, sed non per scientiam; ignorantes scilicet", + "candidate_score": 0.691221, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_34", + "bdc_text": "über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a .", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_Adversus-Marcionem_window_156", + "psc_text": "arbitrii libertatem homini deputaretur. Sic et in posteris legibus Creatoris invenias, proponentis ante hominem bonum et malum, vitam et mortem (Deut., XXX, 15): sed nec alias totum ordinem disciplinae per praecepta dispositum, avocante Deo et minante et exhortante, nisi et ad obsequium et ad contemptum libero et voluntario homini. CAPUT VI. Sed quoniam ex hoc jam intelligimur, eo struentes liberam hominis potestatem arbitrii sui, ut quod ei evenit, non Deo, sed ipsi debeat exprobrari; ne et tu hinc jam opponas, non ita illum institui debuisse si libertas et potestas arbitrii exitiosa futura esset; hoc quoque prius defendam ita institui debuisse, quo fortius commendem, et ita institutum, et digne Deo institutum, potiore ostensa ea caussa quae ita fecit institui. Bonitas Dei et ratio ejus huic quoque instituto patrocinabuntur, in omnibus conspirantes apud Deum nostrum. Nec ratio enim sine bonitate ratio est, nec bonitas sine ratione bonitas, nisi forte penes deum Marcionis,", + "candidate_score": 0.679466, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_3_5", + "bdc_text": "Er trat 1523 zum ersten Mal als Laienprediger in Livland auf , von wo er trotz einer Empfehlung Luthers zwei Jahre später als Ketzer vertrieben wurde . Sein Auftreten in Stockholm und Kiel rief Tumulte hervor , so daß er 1529 nach einer vom dänischen König einberufenen Disputation in Flensburg aus Dänemark ausgewiesen wurde. 1530 kam er zum ersten Mal nach Straßburg und schlo ß sich hier den Täufern an. In den folgenden Jahren brachte er die Täuferlehre nach Ostfriesland und den Niederlanden. 1533 kehrte er nach Straßburg zurück , wurde eingekerkert und verbrachte die letzten zehn Lebensjahre in strenger Haft .", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_Adversus-Marcionem_window_646", + "psc_text": "secundum legis arcanum, significantis Christum esse verum disceptatorem et elimatorem humanarum macularum. Sed et quod in manifesto fuit legis, praecepit; Iste ostendite vos sacerdotibus. Cur, si illos ante erat emundaturus? An quasi legis illusor, ut in itinere curatis ostenderet, nihil esse legem cum ipsis sacerdotibus? Et utique viderit, si cui tam opiniosus videbitur Christus. Imo digniora sunt interpretanda, et fidei justiora. Ideo illos remediatos, qua secundum legem jussi abire ad sacerdotes, obaudierant: neque enim credibile est, emeruisse medicinam a destructore legis, observatores legis. Sed cur pristino leproso nihil tale praecepit? quia nec Elisaeus Syro Naaman; et tamen non idcirco non erat Creatoris. Satis respondi; sed qui credidit, intelligit etiam altius aliquid. Disce igitur et causas. In Samariae regionibus res agebatur, unde erat et unus interim ex leprosis. Samaria autem desciverat ab Israele, habens schisma illud ex decem tribubus, quas avulsas per Achiam prophetam, collocaverat apud Samariam Jeroboam (III Reg. XI", + "candidate_score": 0.650734, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_80_82", + "bdc_text": "Miror , quod nihil ad nos his nundinis scripseritis . Ut adsitis miseris illic , quos contra omnes leges foederum premunt Immontani , opto scire . Optime valete , fratres charissimi .", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_Adversus-Marcionem_window_846", + "psc_text": "Plane novi Dei praecepta videamus. Odio, inquit, habentes malum, et bono adhaerentes. Aliud est enim apud Creatorem. Auferte malum de vobis, et (Ps. XXXIII, 14) declina a malo, et fac bonum. Amore fraternitatis invicem affectuosi. Non enim id ipsum est: Diliges proximum tanquam te? Spe gaudentes; utique Dei: Bonum est enim (Ps. CXVII) sperare Dominum, quam sperare in magistratus. Pressuram sustinentes: Exaudiet enim (Ps. XIX, 1) te Dominus in die pressurae. Habes Psalmum. Benedicite, et nolite maledicere; quis hoc docebit, quam qui omnia benedictionibus condidit? Non altum sapientes, sed humilibus assentantes, ne sitis apud vos sapientes; vae enim audiunt per Esaiam (Is. V, 21). Malum pro malo nemini retribueritis; et (Levit. XIX, 18): Malitiae fratris vestri ne memineritis . Nec vosmetipsos ulciscentes: Mihi enim (Deut. XXXII, 35) vindictam, et ego vindicabo, dicit Dominus. Pacem cum omnibus hominibus habetote; ergo et legalis talio non retributionem injuriae permittebat, sed inceptionem metu retributionis", + "candidate_score": 0.650364, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_88_90", + "bdc_text": "Als begeisterter Anhänger der Gedanken Zwinglis und Luthers führte er zusammen mit Capito und Bucer die Reformation in Straßburg durch und widmete sich vor allem den praktischen Aufgaben des Schul- und Armenwesens. 1529 nahm er am Marburger Religionsgespräch teil , 1543 war er zusammen mit Bucer in Köln , um dort eine reformierte Kirchenordnung auszuarbeiten . Ob er Bullinger persönlich kannte , ist nicht bezeugt . Von ihrem schriftlichen Kontakt sind nur vereinzelte Briefe Hedios an Bullinger erhalten. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_Adversus-Marcionem_window_384", + "psc_text": "nostra veritate descivit. Quid nunc si negaverint Marcionitae, primam apud nos fidem ejus, adversus epistolam quoque ipsius. Quid, si nec epistolam agnoverint? Certe antitheses non modo fatentur Marcionis, sed et praeferunt. Ex his mihi probatio sufficit. Si enim id Evangelium quod Lucae refertur penes nos (viderimus an et penes Marcionem) ipsum est quod Marcion per antitheses suas arguit, ut interpolatum a protectoribus judaismi ad concorporationem Legis et Prophetarum, qua etiam Christum inde configerent, utique non potuisset arguere, nisi quod invenerat. Nemo post futura reprehendit quae ignorat futura: emendatio culpam non antecedit. Emendator sane Evangelii, a Tiberianis usque ad Antoniani tempora eversi, Marcion solus et primus obvenit, exspectatus tamdiu a Christo poenitentem jam quod apostolos praemisisse properasset sine praesidio Marcionis; nisi quod humanae temeritatis, non divinae auctoritatis negotium est haeresis, quae sic semper emendat Evangelia, dum vitiat: cum etsi discipulus Marcion, non tamen super magistrum (Matt. X, 24) ; et si", + "candidate_score": 0.648867, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_16", + "bdc_text": "Soziale Unruhen und apokalyptische Visionen im Zeitalter der Reformation , Göttingen 1979 ;", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_Adversus-Marcionem_window_675", + "psc_text": "in nomine ejus recepisti! Videamus et quae signa temporibus imponat, Bella, opinor, et regnum super regnum, et gentem super gentem, et pestem, et fames, terraeque motus, et formidines, et prodigia de coelo: quae omnia severo et atroci Deo congruunt: Haec cum adjicit etiam oportere fieri, quem se praestat, destructorem an probatorem Creatoris? cujus dispositiones confirmat impleri oportere, quas ut optimus tam tristes quam atroces abstulisset potius quam constituisset, si non ipsius fuissent. Ante haec autem persecutiones eis praedicat et passiones venturas, in martyrium utique et in salutem. Accipe praedicatum in Zacharia (Zach. IX, 15): Dominus, inquit, omnipotens proteget eos; et consument illos, et lapidabunt lapidibus fundae, et bibent sanguinem illorum velut vinum, et replebunt pateras quasi altaris; et salvos eos faciet Dominus illo die, velut oves, populum suum, quia lapides sancti volutant. Et ne putes haec in passiones praedicari, quae illos tot bellorum nomine ab allophylis manebant, respice ad species.", + "candidate_score": 0.647417, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_80_82", + "bdc_text": "Miror , quod nihil ad nos his nundinis scripseritis . Ut adsitis miseris illic , quos contra omnes leges foederum premunt Immontani , opto scire . Optime valete , fratres charissimi .", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_Adversus-Marcionem_window_847", + "psc_text": "Esaiam (Is. V, 21). Malum pro malo nemini retribueritis; et (Levit. XIX, 18): Malitiae fratris vestri ne memineritis . Nec vosmetipsos ulciscentes: Mihi enim (Deut. XXXII, 35) vindictam, et ego vindicabo, dicit Dominus. Pacem cum omnibus hominibus habetote; ergo et legalis talio non retributionem injuriae permittebat, sed inceptionem metu retributionis conprimebat. Merito itaque totam Creatoris disciplinam principali praecepto ejus conclusit: Diliges proximum tanquam te. Hoc Legis supplementum si ex ipsa Lege est, quis sit Deus Legis jam ignoro (metuo ne deus Marcionis); si vero Evangelium Christi hoc praecepto adimpletur, Christi autem non est Creatoris, quo jam contendimus? Dixerit Christus, an non: Ego non veni legem dissolvere, sed implere (Matth. V, 17) ? Frustra de ista sententia neganda Ponticus laboravit. Si Evangelium Legem non adimplevit, ecce Lex Evangelium adimplevit. Bene autem quod et in clausula tribunal Christi comminatur, utique judicis et ultoris, utique Creatoris; illum certe constituens promerendum, quem intentat timendum,", + "candidate_score": 0.644073, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_81_83", + "bdc_text": "Ut adsitis miseris illic , quos contra omnes leges foederum premunt Immontani , opto scire . Optime valete , fratres charissimi . Salutant vos Capito , HedioKaspar Hedio ( Heyd , Bock , Böckel , Funificis , Funarius ) , 1494-1552 , stammte aus Ettlingen ( Baden-Württemberg ) .", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_Adversus-Marcionem_window_846", + "psc_text": "Plane novi Dei praecepta videamus. Odio, inquit, habentes malum, et bono adhaerentes. Aliud est enim apud Creatorem. Auferte malum de vobis, et (Ps. XXXIII, 14) declina a malo, et fac bonum. Amore fraternitatis invicem affectuosi. Non enim id ipsum est: Diliges proximum tanquam te? Spe gaudentes; utique Dei: Bonum est enim (Ps. CXVII) sperare Dominum, quam sperare in magistratus. Pressuram sustinentes: Exaudiet enim (Ps. XIX, 1) te Dominus in die pressurae. Habes Psalmum. Benedicite, et nolite maledicere; quis hoc docebit, quam qui omnia benedictionibus condidit? Non altum sapientes, sed humilibus assentantes, ne sitis apud vos sapientes; vae enim audiunt per Esaiam (Is. V, 21). Malum pro malo nemini retribueritis; et (Levit. XIX, 18): Malitiae fratris vestri ne memineritis . Nec vosmetipsos ulciscentes: Mihi enim (Deut. XXXII, 35) vindictam, et ego vindicabo, dicit Dominus. Pacem cum omnibus hominibus habetote; ergo et legalis talio non retributionem injuriae permittebat, sed inceptionem metu retributionis", + "candidate_score": 0.642152, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_15_17", + "bdc_text": "Klaus Deppermann , Melchior Hoffman. Soziale Unruhen und apokalyptische Visionen im Zeitalter der Reformation , Göttingen 1979 ; Alfred Hegler , in :", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_Adversus-Marcionem_window_680", + "psc_text": "et ignem, et fumi vaporem. Sol convertetur in tenebras, et in sanguinem luna, priusquam adveniat dies magnus et illustris Domini. Habes et Habacuc (Haba., III, 9): Fluminibus disrumpetur terra; videbunt te, et parturient populi; disperges aquas gressu. Dedit abyssus sonum suum; sublimitas timoris ejus elata est; sol et luna constitit in suo ordine, in lucem coruscationis tuae ibunt in fulgorem; fulgur scutum tuum, in communicatione tua diminues terram, et in indignatione tua depones nationes. Conveniunt, opinor, et Domini pronuntiationes et prophetarum, de concussionibus mundi et orbis, elementorum et nationum. Post haec quid Dominus? Et tunc videbunt Filium hominis venientem de coelis cum plurima virtute. Cum autem haec fient, erigetis vos, et levabitis capita, quoniam appropinquabit redemptio vestra. In tempore scilicet regni, de quo subjectarit ipsa parabola. Sic et vos cum videritis omnia haec fieri, scitote appropinquasse regnum Dei. Hic erit dies magnus Domini et illustris, venientis de coelis filii hominis", + "candidate_score": 0.638994, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_81_83", + "bdc_text": "Ut adsitis miseris illic , quos contra omnes leges foederum premunt Immontani , opto scire . Optime valete , fratres charissimi . Salutant vos Capito , HedioKaspar Hedio ( Heyd , Bock , Böckel , Funificis , Funarius ) , 1494-1552 , stammte aus Ettlingen ( Baden-Württemberg ) .", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_Adversus-Marcionem_window_587", + "psc_text": "Esaias (Is., XXVIII, 14): Vae qui valent in Hierusalem, et rursus (Is., III, 3): Qui vos postulant, dominantur vestri. Qui magis, quam legis doctores? Hi si et Christo displicebant, ut sui displicebant. Alienae enim legis doctores non omnino pulsasset. Cur autem vae audiunt etiam, quod aedificarent prophetis monumenta interemptis a patribus eorum, laude potius digni, qui ex isto opere pietatis testabantur se non consentire factis patrum; si non erat zelotes, qualem arguunt Marcionitae, delicta patrum de filiis exigentem usque in quartam nativitatem? Quam vero clavem habebant legis doctores, nisi interpretationem legis? ad cujus intellectum neque ipsi adibant, non credentes scilicet: Nisi enim credideritis, non intelligetis; neque alios admittebant, utique docentes praecepta potius et doctrinas hominum. Qui ergo nec ipsos introeuntes, nec aliis aditum praestantes, increpabat, obtrectator habendus est legis, an fautor? Si obtrectator, placere debebant et praeclusores legis: si fautor, jam non et aemulus legis. Sed haec omnia ad infuscandum", + "candidate_score": 0.637749, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_16", + "bdc_text": "Soziale Unruhen und apokalyptische Visionen im Zeitalter der Reformation , Göttingen 1979 ;", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_Adversus-Marcionem_window_680", + "psc_text": "et ignem, et fumi vaporem. Sol convertetur in tenebras, et in sanguinem luna, priusquam adveniat dies magnus et illustris Domini. Habes et Habacuc (Haba., III, 9): Fluminibus disrumpetur terra; videbunt te, et parturient populi; disperges aquas gressu. Dedit abyssus sonum suum; sublimitas timoris ejus elata est; sol et luna constitit in suo ordine, in lucem coruscationis tuae ibunt in fulgorem; fulgur scutum tuum, in communicatione tua diminues terram, et in indignatione tua depones nationes. Conveniunt, opinor, et Domini pronuntiationes et prophetarum, de concussionibus mundi et orbis, elementorum et nationum. Post haec quid Dominus? Et tunc videbunt Filium hominis venientem de coelis cum plurima virtute. Cum autem haec fient, erigetis vos, et levabitis capita, quoniam appropinquabit redemptio vestra. In tempore scilicet regni, de quo subjectarit ipsa parabola. Sic et vos cum videritis omnia haec fieri, scitote appropinquasse regnum Dei. Hic erit dies magnus Domini et illustris, venientis de coelis filii hominis", + "candidate_score": 0.635711, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_88", + "bdc_text": "Als begeisterter Anhänger der Gedanken Zwinglis und Luthers führte er zusammen mit Capito und Bucer die Reformation in Straßburg durch und widmete sich vor allem den praktischen Aufgaben des Schul- und Armenwesens. 1529 nahm er am Marburger Religionsgespräch teil , 1543 war er zusammen mit Bucer in Köln , um dort eine reformierte Kirchenordnung auszuarbeiten .", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_Adversus-Marcionem_window_389", + "psc_text": "Igitur dum constet haec quoque apud Ecclesias fuisse, cur non haec quoque Marcion attigit, aut emendanda si adulterata, aut agnoscenda si integra? nam et competit, ut si qui Evangelium pervertebant, eorum magis curarent perversionem, quorum sciebant auctoritatem receptiorem, ideo et pseudapostoli, quod per falsum Apostolos imitarentur. In quantum ergo emendasset quae fuissent emendanda, si fuissent corrupta, in tantum confirmavit non fuisse corrupta, quae non putavit emendanda. Denique emendavit, quod corruptum existimavit. Sed ne hoc merito, quia non fuit corruptum. Si enim apostolica integra cucurrerunt; Lucae autem quod est secundum nos, adeo congruit regulae eorum, ut cum illis apud Ecclesias maneat, jam et Lucae constat integrum decucurrisse usque ad sacrilegium Marcionis. Denique, ubi manus illi Marcion intulit, tunc diversum et aemulum factum est apostolicis. Igitur dabo consilium discipulis ejus, ut aut et illa convertant, licet sero, ad formam sui, quo cum apostolicis convenire videantur (nam et quotidie reformant illud, prout a", + "candidate_score": 0.633517, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_15_17", + "bdc_text": "Klaus Deppermann , Melchior Hoffman. Soziale Unruhen und apokalyptische Visionen im Zeitalter der Reformation , Göttingen 1979 ; Alfred Hegler , in :", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_Adversus-Marcionem_window_679", + "psc_text": "ex tolerantia sine dubio, quia et Zacharias (Zach. VI, 14): Corona autem erit eis qui toleraverint. Sed ne audeas argumentari apostolos, ut alterius Dei praecones, a Judaeis vexatos; memento prophetas quoque eadem a Judaeis passos, tamen non alterius Dei apostolos fuisse, quam Creatoris. Sed monstrato dehinc tempore excidii, cum coepisset vallari exercitibus Hierusalem, signa jam ultimi finis enarrat, solis et lunae siderumque prodigia, et in terra angustias nationum obstupescentium velut a sonitu maris fluctuantis pro exspectatione imminentium orbi malorum. Quod et ipsae vires coelorum concuti habeant, accipe Joelem (Joel. II, 30): Et dabo prodigia in coelo et in terra, sanguinem et ignem, et fumi vaporem. Sol convertetur in tenebras, et in sanguinem luna, priusquam adveniat dies magnus et illustris Domini. Habes et Habacuc (Haba., III, 9): Fluminibus disrumpetur terra; videbunt te, et parturient populi; disperges aquas gressu. Dedit abyssus sonum suum; sublimitas timoris ejus elata est; sol et luna constitit", + "candidate_score": 0.631918, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_107_109", + "bdc_text": "De qua re alias . Hic abunde hostium habemus ecclesiae Christi , etsi quidem plus quam Christi esse velint. [ Adresse darunter : ] Vere piis Rest beim Öffnen des Briefes abgerissen .", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_Adversus-Marcionem_window_723", + "psc_text": "Denique, aufer hunc statum, et vacat quaestio. Vacante autem quaestione, ultro omnibus agnoscentibus discedendum sibi esse ab ordine Creatoris per fidem Dei alterius, nulla Apostolo materia competisset, id tam presse docendi, quod ultro fides ipsa dictasset. Igitur tota intentio Epistolae istius nihil aliud docet, quam Legis discessionem venientem de Creatoris dispositione, ut adhuc suggeremus. Si item nullius novi Dei exerit mentionem, quod nusquam magis fecisset, quam in ista materia, ut rationem scilicet ablegandae Legis unica hac et sufficientissima definitione proponeret novae divinitatis, apparet quomodo scribat: Miror vos tam cito transferri, ab eo qui vos vocavit in gratiam, ad aliud evangelium: ex conversatione aliud, non ex religione; ex disciplina, non ex divinitate. Quoniam quidem Evangelium Christi a Lege evocare deberet ad gratiam, non a Creatore ad alium Deum. Nemo enim illos moverat a Creatore, ut viderentur sic ad aliud Evangelium transferri, quasi dum ad Creatorem transferuntur. Nam et adjiciens, quod aliud", + "candidate_score": 0.631229, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_107_109", + "bdc_text": "De qua re alias . Hic abunde hostium habemus ecclesiae Christi , etsi quidem plus quam Christi esse velint. [ Adresse darunter : ] Vere piis Rest beim Öffnen des Briefes abgerissen .", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_Adversus-Marcionem_window_722", + "psc_text": "aedificatio, pro me faciunt in ista quoque Epistola, ad eam Galatarum praesumptionem pertinentes, qua praesumebant Christum utputa Creatoris, salva Creatoris lege credendum: quod adhuc incredibile videretur, legem a suo auctore deponi. Porro, si omnino alium Deum ab Apostolo audissent, ultro utique scissent abscedendum sibi esse a lege ejus Dei quem reliquissent, alium secuti. Quis enim exspectaret diutius discere, quod novam deberet sectari disciplinam, qui novum Deum recepisset? Imo, quia eadem quidem divinitas praedicabatur in Evangelio, quae semper nota fuerat in Lege, disciplina vero non eadem, hic erat totus quaestionis status, an lex Creatoris ab Evangelio deberet excludi in Christo Creatoris. Denique, aufer hunc statum, et vacat quaestio. Vacante autem quaestione, ultro omnibus agnoscentibus discedendum sibi esse ab ordine Creatoris per fidem Dei alterius, nulla Apostolo materia competisset, id tam presse docendi, quod ultro fides ipsa dictasset. Igitur tota intentio Epistolae istius nihil aliud docet, quam Legis discessionem venientem de Creatoris", + "candidate_score": 0.630509, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_78", + "bdc_text": "Sed isto pacto detrectantibus nobis has conditiones fuco aliquo eludet pontifex caesarem , cui constiturum se concilium policitus est .", + "psc_chunk_id": "002_Tertullianus_Adversus-Marcionem_window_848", + "psc_text": "non: Ego non veni legem dissolvere, sed implere (Matth. V, 17) ? Frustra de ista sententia neganda Ponticus laboravit. Si Evangelium Legem non adimplevit, ecce Lex Evangelium adimplevit. Bene autem quod et in clausula tribunal Christi comminatur, utique judicis et ultoris, utique Creatoris; illum certe constituens promerendum, quem intentat timendum, etiamsi alium praedicaret. CAPUT XV. Brevioribus quoque Epistolis non pigebit intendere: est sapor et in paucis. Occiderant Judaei prophetas suos. Possum dicere: Quid ad apostolum Dei alterius, et quidem optimi, qui nec suorum delicta damnare dicatur, quique et ipse prophetas eosdem destruendo quodammodo perimat? Quid enim mali admisit apud illum Israel, si occidit quos et ille reprobavit? si prior inimicam in eos sententiam statuit? Deliquit autem apud Deum ipsorum. Is exprobravit iniquitatem, ad quem pertinet laesus; certe quivis alius, quam adversarius laesi. Sed nec onerasset illos, imputando etiam Domini necem, qui et Dominum interfecerunt, dicendo, et prophetas suos; licet suos", + "candidate_score": 0.626808, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 15, + "cf_id": "cf052", + "work_id": "051_Prosper-Aquitanus_Epistola-ad-Rufinum", + "max_score": 0.689598, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_32_34", + "bdc_text": "Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». . Quia omnino congruit cum iis , quae hac de re docuit communis praeceptor noster sanctae memoriae ZuingliusZur direkten Abhängigkeit der Theologie Juds von Zwingli s. Wyss , Jud 119-122 ; über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a .", + "psc_chunk_id": "051_Prosper-Aquitanus_Epistola-ad-Rufinum_window_40", + "psc_text": "nihil tale legerunt: quia non fato quidquam geri, sed omnia Dei judicio novimus ordinari, nec ex duabus massis duabusve naturis, sed ex una massa, quae est caro primi hominis, unam scimus omnium hominum creatam crearique naturam, et eamdem per ipsius primi hominis liberum arbitrium, in quo omnes peccaverunt (Rom. V, 22) , esse prostratam; nec ullo modo ab aeternae mortis debito liberam, nisi eam ad imaginem Dei secundae creationis Christi gratia reformaverit, liberumque ejus arbitrium agendo, aspirando, 99 auxiliando, et usque in finem praeeundo servaverit. EPILOGUS.--17. Unde quia perspicit sanctitas tua (si tamen sermonis mei non obsistit obscuritas) frustra quosdam de nobis conqueri, et omnes illas ineptas criminationes, ad exasperandos avertendosque animos eorum quibus aliud volunt persuadere, contexi: confide ergo in virtute misericordiae Dei, quoniam haec contradictio, sicut in aliis mundi partibus, ita et in his regionibus conquiescet: ut praedicatio summi hoc tempore in Ecclesia viri, etiam ab his a", + "candidate_score": 0.689598, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_32", + "bdc_text": "Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». .", + "psc_chunk_id": "051_Prosper-Aquitanus_Epistola-ad-Rufinum_window_40", + "psc_text": "nihil tale legerunt: quia non fato quidquam geri, sed omnia Dei judicio novimus ordinari, nec ex duabus massis duabusve naturis, sed ex una massa, quae est caro primi hominis, unam scimus omnium hominum creatam crearique naturam, et eamdem per ipsius primi hominis liberum arbitrium, in quo omnes peccaverunt (Rom. V, 22) , esse prostratam; nec ullo modo ab aeternae mortis debito liberam, nisi eam ad imaginem Dei secundae creationis Christi gratia reformaverit, liberumque ejus arbitrium agendo, aspirando, 99 auxiliando, et usque in finem praeeundo servaverit. EPILOGUS.--17. Unde quia perspicit sanctitas tua (si tamen sermonis mei non obsistit obscuritas) frustra quosdam de nobis conqueri, et omnes illas ineptas criminationes, ad exasperandos avertendosque animos eorum quibus aliud volunt persuadere, contexi: confide ergo in virtute misericordiae Dei, quoniam haec contradictio, sicut in aliis mundi partibus, ita et in his regionibus conquiescet: ut praedicatio summi hoc tempore in Ecclesia viri, etiam ab his a", + "candidate_score": 0.67833, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 16, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum", + "max_score": 0.689218, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_30_32", + "bdc_text": "LeoLeo Jud . noster stomachi est fortioris , ut legere possit , quae non admodum oblectant . Si is animum suum curiosum inducet , ut has nostras commentationes legat , maxime partem ultimamDas vierte und letzte Kapitel von Bucers Schrift handelt «Vom kindertauff , wie der christlich gebraucht werde». , valde cupio scribat de ea ultima parte suum iudicium . Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_198", + "psc_text": "Judaeo? aut quae utilitas circumcisionis? Multum per omnem modum. Primum quidem, quia credita sunt illis eloquia Dei (Rom. III, 1, 2) . Quaerant isti quae sint eloquia Dei credita Judaeis, et ostendant nobis alia praeter Hebraeorum Prophetarum. Jam vero Testamenta cur dixit ad Israelitas praecipue pertinere, nisi quia et Vetus Testamentum illis datum est, et Novum in Vetere figuratum? Legis autem constitutionem, quae Israelitis data est, non intelligentes ejus dispensationem, quia jam non vult nos Deus esse sub Lege, sed sub gratia, reprehendere isti solent imperitia furiosa. Cedant ergo auctoritati apostolicae, quae laudans atque commendans Israelitarum excellentiam, etiam hoc enumeravit, quod eorum sit Legis constitutio. Quae si mala esset, non utique in eorum laude poneretur. Si autem Christum non praedicaret, non ipse Dominus diceret, Si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit (Joan. V, 46) : nec post resurrectionem sic ei attestaretur, dicens, Oportebat impleri omnia quae", + "candidate_score": 0.689218, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_57_59", + "bdc_text": "ut si qui non adveniant per se vel legatos , reliquis , qui convenerint , ius sit pergendi in omnibus , quae conciliiVgl . Punkt 6 der Instruktion. sunt ; ut si qui parere decretis concilii nollent aut pontifici postea aliquo modo adversari auderentauderent am Rande nachgetragen. , reliqui pontifici adsint , ut huiusmodi compescantur Vgl. Punkt 7 der Instruktion. . Locum Bononiam aut Placentiam aut Mantuam nominat , quod quaelibet harum urbium nobis Germanis vicinior sit quam ullisüber gestrichenem omnibus .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_607", + "psc_text": "Quid Prophetae sine praefatibus? Ad haec invenio etiam amarum illic indictum maledictum adversus eos, qui non permanserint in omnibus quae scripta sunt in libro Legis illius, ut faciant ea (Deut. XXVII, 26). Et illinc ergo maledictum metuens tanquam Dei, et hinc Christum tanquam ejus filium dicentem audiens quod non venerit eadem solvere, sed adimplere; vide si quid impedire jam poterat quin factus essem judaeus. Sed huic periculo me Manichaei veneranda fides eripuit. CAPUT VI. Tu tamen quid fiduciae gerens, haec objicias quaero, aut quare contra me id esse putes solum, quod tibi non minus videatur esse contrarium. Si Christi non est Legem solvere et Prophetas, utique nec Christianorum. Cur ergo eadem vos solvitis? An sensim fatemini vos non esse Christianos? Quid Legi et Prophetis omnibus sacrosanctum illum sabbatorum diem, in quo et mundi ipsum opificem Deum requievisse testantur (Gen. II, 2), vos omni opere profanatis, nec poenam mortis quam adversum", + "candidate_score": 0.671984, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_33_35", + "bdc_text": "Quia omnino congruit cum iis , quae hac de re docuit communis praeceptor noster sanctae memoriae ZuingliusZur direkten Abhängigkeit der Theologie Juds von Zwingli s. Wyss , Jud 119-122 ; über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a . in seinen Schriften «De vera et falsa religione commentarius » , 1525 , und «De providentia» , 1530 , geäußert , die beide von Leo Jud ins Deutsche übertragen worden waren. , vobis facile approbavero .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_531", + "psc_text": "doceat, et Judaeos a Deo suo se non avertere; et ejus mandata non tantum se non infringere, verum etiam illos a quibus infringerentur, arguere; et non nisi Deum per Moysen ista mandasse. CAPUT XXV. Quamobrem quoniam nos credimus omnia quae scripsit Moyses, ad Christi commendationem pertinere, quod isto opere quia demonstrare non possumus, polliciti sumus in iis hoc ostendere, quae Faustus de illa scriptura refellenda vel vituperanda delegerit, recte a nobis debitum exigitur, ut hoc etiam, quod praecepit Moyses interficiendum esse prophetam sive principem, qui eos a Deo suo vellet avertere, aliquodve infringere mandatorum, ostendamus ad custodiendam fidem, quae in Ecclesia Christi discitur, pertinere. Videbat quippe ille spiritu prophetico et Deo sibi loquente, multos exsurrecturos haereticos diversorum errorum magistros adversum doctrinam Christi, qui non eum Christum praedicarent qui verus est Christus. Ille enim verus est, qui per prophetias, per eumdem Moysen caeterosque sanctos ejus gentis editas, praenuntiatus est. Quisquis itaque", + "candidate_score": 0.670825, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_79_81", + "bdc_text": "Etsi enim sciat facile se nostri damnationem obtenturum in concilio , non dubitat tamen simul suam etiam tyrannidem circumscribendam idque ferre aut huius subire discrimen non potest . Miror , quod nihil ad nos his nundinis scripseritis . Ut adsitis miseris illic , quos contra omnes leges foederum premunt Immontani , opto scire .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_1231", + "psc_text": "Quo magis mihi videntur injuria gravi affecisse discipulos Christi: quia quae dissona iidem et repugnantia sibi scriberent, ea referrent ad ipsos, et secundum eos haec scribere se profiterentur Evangelia, quae tantis sint referta erroribus, tantis contrarietatibus narrationum simul ac sententiarum, ut nec sibi prorsus, nec inter se ipsa conveniant. Quid ergo aliud est, quam calumniari bonos, et Christi discipulorum concordem coetum in crimen devocare discordiae? Quae quia nos legentes, animadvertimus cordis obtutu sanissimo, aequissimum judicavimus utilibus acceptis ex iisdem, id est, iis quae et fidem nostram aedificent, et Christi Domini atque ejus Patris omnipotentis Dei propagent gloriam, caetera repudiare, quae nec ipsorum majestati, nec fidei nostrae conveniant. CAPUT III. Proinde nec vos, ut dicere coeperam, de Testamento Vetere circumcisionem creditis accipiendam carnaliter, quamvis ita sit scriptum (Gen. XVII, 9-14); neque sub otio ac vacatione colendum sabbatum, quamvis ita legatur (Exod. XXXI, 13); sed nec sacrificiis, ut Moysi videtur, et immolationibus", + "candidate_score": 0.670131, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_29_31", + "bdc_text": "Zusammenfassung bei Deppermann , aaO , S. 259-263. . LeoLeo Jud . noster stomachi est fortioris , ut legere possit , quae non admodum oblectant . Si is animum suum curiosum inducet , ut has nostras commentationes legat , maxime partem ultimamDas vierte und letzte Kapitel von Bucers Schrift handelt «Vom kindertauff , wie der christlich gebraucht werde». , valde cupio scribat de ea ultima parte suum iudicium .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_605", + "psc_text": "porcinae abstinentia tibi conscius gaudes? An denique de victimarum sanguine et holocaustorum nidoribus Judaeorum te exsaturasse Deum exsultas? Quod si horum fecisti nihil, quid ita Christum non venisse Legem solvere, sed adimplere contendis? CAPUT V. Quare indeficientes ego praeceptori meo refero gratias, qui me similiter labentem retinuit, ut essem hodie Christianus. Nam ego quoque, cum capitulum hoc imprudens legerem, quemadmodum tu, pene ieram in consilium Judaeus fieri. Nec immerito: etenim si Christus Legem non venit solvere, sed adimplere, adimpletio autem nunquam in vase inani dicitur, sed in semo, solus mihi videbatur Israelita posse Christianus fieri, qui refertus maxima ex parte Lege ac Prophetis, ad Christum veniret, replendus eo cujus adhuc videretur esse capacior; si tamen et ipse priora non solveret: alioquin nec circa eum adimpletio haec esset, sed exhaustio. At ego ex Gentibus veniens, incassum me accessisse putabam ad Christum, quia nihil tale afferrem, quod in me de suis posset", + "candidate_score": 0.66826, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_53_55", + "bdc_text": "Ut concilium celebretur liberum , sed more hactenus observatoVgl . Punkt 1 der Instruktion. ; ut promittamus antea staturos nos iis , quae in illo per maiorem partem fuerint decretaVgl .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_641", + "psc_text": "si et ab ipsis removeretur, improbata potius quam terminata videretur; si autem et Gentibus imponeretur, aut non Christi promittendi causa instituta esse, aut adhuc Christum promittere putaretur. Primus itaque populus Dei, antequam Christus veniret Legem Prophetasque adimplere, illa omnia quae hunc promittebant, observare jubebatur: liber in eis, qui haec quo pertinerent intelligebant; servus autem in eis, qui hoc non intelligebant. Posterior vero populus accedens ad fidem qua jam Christus venisse, passus esse, ac resurrexisse praedicabatur, in iis quidem hominibus quos jam talibus sacramentis institutos eadem fides invenerat, nec cogebatur ista observare, nec prohibebatur: in iis autem qui talibus vacui, nulla generis, nulla consuetudinis vel congruentiae necessitudine retenti crediderant, etiam prohibebatur; ut per eos jam inciperet apparere, illa omnia propter promittendum Christum fuisse instituta; quo veniente atque haec promissa adimplente, jam oportere cessare. Hoc igitur temperamentum moderamenque Spiritus sancti per Apostolos operantis cum displicuisset quibusdam ex circumcisione credentibus, qui haec non", + "candidate_score": 0.664779, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_56_58", + "bdc_text": "Punkt 2 der Instruktion. ; ut si qui non adveniant per se vel legatos , reliquis , qui convenerint , ius sit pergendi in omnibus , quae conciliiVgl . Punkt 6 der Instruktion. sunt ; ut si qui parere decretis concilii nollent aut pontifici postea aliquo modo adversari auderentauderent am Rande nachgetragen. , reliqui pontifici adsint , ut huiusmodi compescantur Vgl. Punkt 7 der Instruktion. .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_607", + "psc_text": "Quid Prophetae sine praefatibus? Ad haec invenio etiam amarum illic indictum maledictum adversus eos, qui non permanserint in omnibus quae scripta sunt in libro Legis illius, ut faciant ea (Deut. XXVII, 26). Et illinc ergo maledictum metuens tanquam Dei, et hinc Christum tanquam ejus filium dicentem audiens quod non venerit eadem solvere, sed adimplere; vide si quid impedire jam poterat quin factus essem judaeus. Sed huic periculo me Manichaei veneranda fides eripuit. CAPUT VI. Tu tamen quid fiduciae gerens, haec objicias quaero, aut quare contra me id esse putes solum, quod tibi non minus videatur esse contrarium. Si Christi non est Legem solvere et Prophetas, utique nec Christianorum. Cur ergo eadem vos solvitis? An sensim fatemini vos non esse Christianos? Quid Legi et Prophetis omnibus sacrosanctum illum sabbatorum diem, in quo et mundi ipsum opificem Deum requievisse testantur (Gen. II, 2), vos omni opere profanatis, nec poenam mortis quam adversum", + "candidate_score": 0.664464, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_59_61", + "bdc_text": "Locum Bononiam aut Placentiam aut Mantuam nominat , quod quaelibet harum urbium nobis Germanis vicinior sit quam ullisüber gestrichenem omnibus . aliis ultraalpinis populisVgl . Punkt 5 der Instruktion. . Videtis sanctissimum animum concilio cogendo deditum .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_289", + "psc_text": "exspectatio gentium. Ipse alligavit ad vineam pullum suum, id est, populum suum, in cilicio praedicans et clamans, Agite poenitentiam; appropinquavit enim regnum coelorum (Id. III, 2) . Populum autem Gentium illi subditum cognoscimus pullo asinae comparatum, in quo etiam sedit ducens eum in Jerusalem (Id. XXI, 2-10), id est, in visionem pacis, docens mansuetos vias suas. Si non lavit in vino stolam suam: ipsa est enim gloriosa Ecclesia, quam sibi exhibet, non habentem maculam aut rugam (Ephes. V, 27): cui dicitur etiam per Isaiam, Si fuerint peccata vestra sicut phoenicium, tanquam nivem dealbabo (Isai. 1, 18) . Unde, nisi de dimissis peccatis? In quo ergo vino, nisi illo de quo dicitur, quod pro multis effundetur in remissionem peccatorum (Matth. XXVI, 28) ? Ipse est enim botrus ille qui pependit in ligno (Num. XIII, 24). Propterea et hic vide quid adjungat, Et in sanguine uvae amictum suum. Jam vero fulgere oculos", + "candidate_score": 0.664342, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_33_35", + "bdc_text": "Quia omnino congruit cum iis , quae hac de re docuit communis praeceptor noster sanctae memoriae ZuingliusZur direkten Abhängigkeit der Theologie Juds von Zwingli s. Wyss , Jud 119-122 ; über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a . in seinen Schriften «De vera et falsa religione commentarius » , 1525 , und «De providentia» , 1530 , geäußert , die beide von Leo Jud ins Deutsche übertragen worden waren. , vobis facile approbavero .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_1239", + "psc_text": "falsa, sed quia sint eadem pro tempore tunc mandata Judaeis usque ad adventum scilicet Jesu: qui quoniam venerit ab eodem praenuntiatus, ut vultis, Vetere Testamento, ipse jam doceat, quid accipiendum nobis ex eodem sit, et quid relinquendum. Sed an prophetae Jesum praesagiverint, postea videbimus: interim ad haec me nunc respondere oportet, quia si Jesus per Testamentum Vetus annuntiatus, nunc dijudicat et carminat, docetque pauca ejus accipienda esse, repudianda vero quamplurima; et nobis Paracletus ex Novo Testamento promissus perinde docet, quid accipere ex eodem debeamus, et quid repudiare; de quo ultro Jesus, cum eum promitteret, dicit in Evangelio, Ipse vos inducet in omnem veritatem, et ipse vobis annuntiabit omnia, et commemorabit vos (Joan. XVI, 13) . Quapropter liceat tantumdem et nobis in Testamento Novo per Paracletum, quantum vobis in Vetere licere ostenditis per Jesum nisi forte pluris vobis Testamentum videtur Filii ille quam Patris, si modo Patris est, ut cum ex", + "candidate_score": 0.66134, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_57", + "bdc_text": "ut si qui non adveniant per se vel legatos , reliquis , qui convenerint , ius sit pergendi in omnibus , quae conciliiVgl . Punkt 6 der Instruktion. sunt ;", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_607", + "psc_text": "Quid Prophetae sine praefatibus? Ad haec invenio etiam amarum illic indictum maledictum adversus eos, qui non permanserint in omnibus quae scripta sunt in libro Legis illius, ut faciant ea (Deut. XXVII, 26). Et illinc ergo maledictum metuens tanquam Dei, et hinc Christum tanquam ejus filium dicentem audiens quod non venerit eadem solvere, sed adimplere; vide si quid impedire jam poterat quin factus essem judaeus. Sed huic periculo me Manichaei veneranda fides eripuit. CAPUT VI. Tu tamen quid fiduciae gerens, haec objicias quaero, aut quare contra me id esse putes solum, quod tibi non minus videatur esse contrarium. Si Christi non est Legem solvere et Prophetas, utique nec Christianorum. Cur ergo eadem vos solvitis? An sensim fatemini vos non esse Christianos? Quid Legi et Prophetis omnibus sacrosanctum illum sabbatorum diem, in quo et mundi ipsum opificem Deum requievisse testantur (Gen. II, 2), vos omni opere profanatis, nec poenam mortis quam adversum", + "candidate_score": 0.652992, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_53_55", + "bdc_text": "Ut concilium celebretur liberum , sed more hactenus observatoVgl . Punkt 1 der Instruktion. ; ut promittamus antea staturos nos iis , quae in illo per maiorem partem fuerint decretaVgl .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_558", + "psc_text": "Testamenti utriusque doctrinam ibi figuratam, hic revelatam; ibi prophetatam, hic praesentatam. Quomodo ergo nihil eorum Catholicos servare putant, quae Moyses scripsit, cum omnia prorsus observent; non jam in figuris, sed in eis rebus quas illae figurae significando praenuntiarunt? Neque enim, si aliud tempus esset scribendi, aliud legendi, recte diceremus Scripturam illam non observare lectorem, quia et ipse characteres illos non faceret: cum illi fuissent figurae sonorum, ille autem jam sonos ipsos expromeret, illarum tamen figurarum non formatione occupatus, sed inspectione commonitus. Ideo autem Judaei Christo non credebant, quia nec illa quae Moyses non figurate, sed aperte praeceperat, observabant. Unde illis dicit: Decimatis mentham et cyminum, et relinquitis graviora Legis, misericordiam et judicium; liquantes culicem, camelum autem glutientes: haec oportebat facere, illa autem non omittere (Matth. XXIII, 23, 24) . Unde est et illud, quod traditionibus suis docebant quomodo infirmaretur praeceptum Dei, quo deferri honorem parentibus jusserat; propter quam superbiam et", + "candidate_score": 0.647707, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_52_54", + "bdc_text": "Die daraus ausgew ählten fünf Punkte sind im folgenden sinngemäß richtig , wenn auch nicht wortgetreu wiedergegeben. : Ut concilium celebretur liberum , sed more hactenus observatoVgl . Punkt 1 der Instruktion. ;", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_641", + "psc_text": "si et ab ipsis removeretur, improbata potius quam terminata videretur; si autem et Gentibus imponeretur, aut non Christi promittendi causa instituta esse, aut adhuc Christum promittere putaretur. Primus itaque populus Dei, antequam Christus veniret Legem Prophetasque adimplere, illa omnia quae hunc promittebant, observare jubebatur: liber in eis, qui haec quo pertinerent intelligebant; servus autem in eis, qui hoc non intelligebant. Posterior vero populus accedens ad fidem qua jam Christus venisse, passus esse, ac resurrexisse praedicabatur, in iis quidem hominibus quos jam talibus sacramentis institutos eadem fides invenerat, nec cogebatur ista observare, nec prohibebatur: in iis autem qui talibus vacui, nulla generis, nulla consuetudinis vel congruentiae necessitudine retenti crediderant, etiam prohibebatur; ut per eos jam inciperet apparere, illa omnia propter promittendum Christum fuisse instituta; quo veniente atque haec promissa adimplente, jam oportere cessare. Hoc igitur temperamentum moderamenque Spiritus sancti per Apostolos operantis cum displicuisset quibusdam ex circumcisione credentibus, qui haec non", + "candidate_score": 0.646406, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_105", + "bdc_text": "Juni mit Schwenckfeld vor allem über die Wirksam keit der Predigt und der Sakramente verhandelt , s. QGT VIII 79-89 und Adam 205f .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_350", + "psc_text": "fuit, ubi rex, et sacerdos mystica significatione ungebantur (Deut. XVIII, 15; Psal. II, 6; Psal. CIX, 4; I Reg. X, 1, et Exod. XXIX); quod non ante, ipsis quoque Judaeis ignorantibus, ac per hoc invitis ablatum est, nisi cum venisset ille gratia spirituali unctus Deus prae participibus suis, ille sanctus sanctorum (Dan. IX, 24, et Psal. XLIV, 8), idem verus rex consulendo nobis, et idem verus sacerdos se ipsum offerendo pro nobis. Quamobrem quantum distat de Christi adventu inter praedicationem Angelorum et confessionem daemoniorum, tantum inter auctoritatem Prophetarum et curiositatem sacrilegorum. CAPUT XVI. His et talibus, quae nunc breviter tangimus, tunc forte pro necessitate depellendi veternosi erroris aliquanto latius disputatis, et robore uberioris probationis assertis, ille gentilis quem nobis catechizandum Faustus proposuit, si salutem suam peccatis suis praeponeret, profecto moveretur ad fidem: qua imbutus et in Ecclesiae catholicae gremio fovendus collocatus, consequenter etiam moneretur quos mores tenere deberet. Neque perturbaretur", + "candidate_score": 0.643295, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_51_53", + "bdc_text": "CT IV LXXXVIIf und XCI ) . Die daraus ausgew ählten fünf Punkte sind im folgenden sinngemäß richtig , wenn auch nicht wortgetreu wiedergegeben. : Ut concilium celebretur liberum , sed more hactenus observatoVgl .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_625", + "psc_text": "Christo adimpleta est, non soluta: respondeo, tabernaculum Dei fideles ejus esse, in quibus charitate sociatis et quodammodo compactis habitare dignatur; et ideo magis illud non observari a Christianis, quia jam Christus in Ecclesia sua, quod illa figura prophetice promittebat, implevit. CAPUT XI. Et nunc quidem ista pro suscepto negotio, ne silentio praeterirentur, quanta potuimus brevitate perstrinximus. Caeterum membratim articulatimque discussa, libros magnos multosque fecerunt, nihil aliud in eis quam Christum prophetatum ostendentes: ita fit ut omnia quae ex illa Scriptura propterea putatis non observari a Christianis, quod ea Christus solverit, propterea potius reperiantur non observari a Christianis, quod ea Christus impleverit. Ipsa quippe talium figurarum observatio, praenuntiatio Christi fuit. Unde quid mirum est, quid absurdum, imo quid non congruum et consentaneum, si post ejus cessavit adventum, quidquid ideo fiebat, ut ejus praenuntiaret adventum? Figurae igitur rerum, quae ad hoc observabantur, ut ipsa earum observatione venturus Christus prophetaretur, usque adeo non", + "candidate_score": 0.638881, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_12_14", + "bdc_text": "Vadian BW V und VI , Reg. ; QGT VII und VIII passim ; Peter Kawerau , Melchior Hoffman als religiöser Denker , Haarlem 1954 ;", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_208", + "psc_text": "aetatibus humanum genus hoc saeculo per successiones temporum, Dei opera insigniunt: quarum prima est ab Adam usque ad Noe; secunda, a Noe usque ad Abraham; tertia, ab Abraham usque ad David; quarta, a David usque ad transmigrationem in Babyloniam; quinta, inde usque ad humilem adventum Domini nostri Jesu Christi; sexta, quae nunc agitur, donec Excelsus veniat ad judicium; septima vero intelligitur in requie sanctorum, non in hac vita, sed in alia, ubi vidit requiescentem pauperem dives ille, cum apud inferos torqueretur (Luc. XVI, 23); ubi non fit vespera, quia nullus ibi rerum defectus est. Sexto die in Genesi formatur homo ad imaginem Dei (Gen. I, 27): sexta aetate saeculi manifestatur reformatio nostra in novitate mentis, secundum imaginem ejus qui creavit nos, sicut dicit Apostolus (Coloss. III, 10). Fit viro dormienti conjux de latere (Gen. II, 22): fit Christo morienti Ecclesia de sacramento sanguinis, qui de latere mortui profluxit (Joan. XIX,", + "candidate_score": 0.637891, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_52_54", + "bdc_text": "Die daraus ausgew ählten fünf Punkte sind im folgenden sinngemäß richtig , wenn auch nicht wortgetreu wiedergegeben. : Ut concilium celebretur liberum , sed more hactenus observatoVgl . Punkt 1 der Instruktion. ;", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_625", + "psc_text": "Christo adimpleta est, non soluta: respondeo, tabernaculum Dei fideles ejus esse, in quibus charitate sociatis et quodammodo compactis habitare dignatur; et ideo magis illud non observari a Christianis, quia jam Christus in Ecclesia sua, quod illa figura prophetice promittebat, implevit. CAPUT XI. Et nunc quidem ista pro suscepto negotio, ne silentio praeterirentur, quanta potuimus brevitate perstrinximus. Caeterum membratim articulatimque discussa, libros magnos multosque fecerunt, nihil aliud in eis quam Christum prophetatum ostendentes: ita fit ut omnia quae ex illa Scriptura propterea putatis non observari a Christianis, quod ea Christus solverit, propterea potius reperiantur non observari a Christianis, quod ea Christus impleverit. Ipsa quippe talium figurarum observatio, praenuntiatio Christi fuit. Unde quid mirum est, quid absurdum, imo quid non congruum et consentaneum, si post ejus cessavit adventum, quidquid ideo fiebat, ut ejus praenuntiaret adventum? Figurae igitur rerum, quae ad hoc observabantur, ut ipsa earum observatione venturus Christus prophetaretur, usque adeo non", + "candidate_score": 0.635715, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_92_94", + "bdc_text": "Basel , Matrikel I 332 ; Hartwig Keute , Reformation und Geschichte . Kaspar Hedio als Historiograph , Göttingen 1980 .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_194", + "psc_text": "Nempe his omnibus verbis id agit Faustus, ut Prophetas Hebraeos neque quidquam de Christo praenuntiavisse, neque si praenuntiaverunt, eorum testimonia nobis prodesse, neque illos ipsos ex eorumdem testimoniorum dignitate vixisse credamus. Nos itaque demonstrabimus et eorum de Christo praesagia, et quantum per ea nobis ad fidei veritatem firmitatemque consultum sit, et eos suae prophetiae congruenter apteque vixisse. In hac tripartita disputatione, illud quod primo posui, longum est sic probare, ut de illis omnibus Libris testimonia proferam, quibus ostendam Christum esse praedictum: sed hujus hominis levitatem gravissimo auctoritatis pondere conteram. Ita quippe non accipit prophetas Hebraeos, ut accipere se tamen profiteatur Apostolos. Apostolus autem Paulus, de quo cum se ipse tanquam ex adversa voce interrogasset, utrum eum acciperet, respondit, Et maxime (Supra, lib. 11) , quid de illorum prophetia dicat, audiamus. Paulus, inquit, servus Jesu Christi, vocatus apostolus, segregatus in Evangelium Dei, quod ante promiserat per Prophetas suos in Scripturis sanctis", + "candidate_score": 0.630163, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_92_94", + "bdc_text": "Basel , Matrikel I 332 ; Hartwig Keute , Reformation und Geschichte . Kaspar Hedio als Historiograph , Göttingen 1980 .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_157", + "psc_text": "Falsus est. Quid ages? quo te convertes? quam libri a te prolati originem, quam vetustatem, quam seriem successionis testem citabis? Nam si hoc facere conaberis, et nihil valebis: et vides in hac re quid Ecclesiae catholicae valeat auctoritas, quae ab ipsis fundatissimis sedibus Apostolorum usque ad hodiernum diem succedentium sibimet episcoporum serie, et tot populorum consensione firmatur. Itaque si de fide exemplarium quaestio verteretur, sicut in nonnullis, quae et paucae sunt, et sacrarum Litterarum studiosis notissimae sententiarum varietates; vel ex aliarum regionum codicibus, unde ipsa doctrina commeavit, nostra dubitatio dijudicaretur, vel si ibi quoque codices variarent, plures paucioribus, aut vetustiores recentioribus praeferrentur: et si adhuc esset incerta varietas, praecedens lingua, unde illud interpretatum est, consuleretur. Hoc modo quaerunt, qui quod eos movet in Scripturis sanctis, tanta auctoritate firmatis, invenire volunt, ut habeant unde instruantur, non unde rixentur. CAPUT III. Hoc autem quod adversus impietatem vestram ex apostoli Pauli Epistola profertur,", + "candidate_score": 0.629818, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_91_93", + "bdc_text": "HBRG II 224. 235f. z43f; Basel , Matrikel I 332 ; Hartwig Keute , Reformation und Geschichte .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_1074", + "psc_text": "Christo [Galat. I, 22]: unde et lapidem angularem in Psalmis appellatum Dominum [Psal. CXVII, 22] sic interpretatur, quod duos parietes in se ipso conjunxerit, circumcisionis videlicet et praeputii, ut duos conderet in se unum novum hominem, faciens pacem, et commutaret utrosque in uno corpore Deo, per crucem interficiens inimicitias in semetipso, et veniens evangelizaret pacem iis qui longe et iis qui prope, id est, Gentibus longe et Judaeis prope; ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque unum [Ephes. II, 11-22]; merito et iste propheta, filios Juda ponens pro Judaeis, et filios Israel pro Gentibus, Et congregabuntur, inquit, filii Juda et filii Israel pariter, et ponent sibimet caput unum, et ascendent de terra. Huic itaque prophetiae tam manifeste ipso rerum effectu declaratae, quisquis contradicit, non solum propheticis, verum etiam apostolicis Litteris; nec solum quibuslibet litteris, verum etiam rebus impletis et clarissima luce perfusis, impudentissime contradicit. Aliquid ergo fortassis diligentioris requirebat", + "candidate_score": 0.62884, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_55", + "bdc_text": "ut promittamus antea staturos nos iis , quae in illo per maiorem partem fuerint decretaVgl .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_43", + "psc_text": "rerum promissiones Testamento Veteri contineri, et ideo Vetus Testamentum appellari, nemo nostrum ambigit; et quod aeternae vitae promismissio regnumque coelorum ad Novum pertinet Testamentum: sed in illis temporalibus figuras fuisse futurorum, quae implerentur in nobis, in quos finis saeculorum obvenit, non suspicio mea, sed apostolicus intellectus est, dicente Paulo, cum de talibus loqueretur, Haec omnia figurae nostrae fuerunt; et iterum, Haec omnia in figura contingebant illis; scripta sunt autem propter nos, in quos finis saeculorum obvenit (I Cor. X, 6, 11) . Non ergo Vetus Testamentum ad consequendas illas promissiones, sed ad intelligendas in eis Novi Testamenti praenuntiationes accipimus: Veteris quippe testificatio, fidem Novo conciliat. Unde Dominus posteaquam resurrexit a mortuis, seque non solum intuendum discipulorum oculis, sed etiam contrectandum manibus obtulit, ne quid tamen cum suis mortalibus et carnalibus sensibus fallaciter agi arbitrarentur, magis eos de veterum Librorum testificatione firmavit dicens: Oportebat impleri omnia quae scripta sunt in Lege", + "candidate_score": 0.626419, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_80", + "bdc_text": "Miror , quod nihil ad nos his nundinis scripseritis .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_534", + "psc_text": "et haec nos ostendimus, quomodo de Christo accipi possint; et superius alia multa dedimus, quae nisi de Christo intellectum habere non possint. Non est ergo cur concludas, Fauste, nulla esse a Moyse scripta de Christo. Attende enim quid dicas: Quod si haec, inquis, minime de Christo scripsit, aut alia dabitis, aut nulla erunt. Verum dicis. Proinde, quia et haec de Christo, vel propter Christum scripta docuimus, et alia multa dedimus, argumentatio tua potius nulla erit. Et haec quidem quae commemorasti, quamvis non obtinueris, saltem conatus es ostendere non esse scripta de Christo. Quod autem subdidisti, Aut alia dabitis, aut nulla erunt; prius demonstrare debuisti, alia nos dare non posse, ut securus inferres nulla esse. Nunc vero tanquam libellus tuus surdos auditores vel caecos lectores esset habiturus, ut nullus adverteret quid praetermiseris, cucurristi dicere: Si nulla fuerint, nec Christus potuit asseverare quod nusquam est; ita, si Christus hoc minime asseveraverit, capitulum", + "candidate_score": 0.620702, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_80", + "bdc_text": "Miror , quod nihil ad nos his nundinis scripseritis .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_461", + "psc_text": "illi (Matth. III, 17, et Luc. IX, 35) . Necnon et illud mihi verisimile non videtur, Judaeos potuisse tacere, cum Christus diceret de se scripsisse Moysen, quin statim, utpote maligni et astuti, quaererent quidnam illud esset, quod de se a Moyse scriptum putaret. Sed et haec eorum omnifaria taciturnitas non minus Jesum nihil tale dixisse significat. CAPUT III. Quamvis ergo et haec non parva videantur ad confirmandam suspicionem falsi de capitulo isto, plus tamen illo teneor, quia omnem, ut dixi, Moyseos scripturam scrutatus, nullas ibi de Christo prophetias inveni. Nunc tamen te compertus melioris intelligentiae lectorem, consecuturum me aliquid credo, acturumque fateor gratias, si spem profectus ac doctrinae, quam mihi objurgationis tuae fiducia promittit, nulla frustreris invidia; sed doceas, si quid est quod me forte legentem praeterierit de Deo ac de Domino nostro memoratum in scriptura Moysi. Nec dixeris, quaeso, ut imperiti solent, hoc ipsum satis esse debere ad fidem,", + "candidate_score": 0.619974, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_80", + "bdc_text": "Miror , quod nihil ad nos his nundinis scripseritis .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_518", + "psc_text": "(Joan. XIV, 6) ; et eum pependisse constet ante oculos non ei credentium Judaeorum; non video cur dubitare debeamus, id etiam de Christo scripsisse illum, de quo Christus ait, Ille enim de me scripsit (Id. V, 47) . Proinde si quod scriptum est, Suscitabo eis Prophetam de fratribus illorum similem tibi, ostendere conatus est Faustus non posse de Christo intelligi, quia Christus Moysi similis non est, et tamen ex omni parte convictus est; quid opus est in hoc testimonio laborare? Aut certe, sicut dixit Christum similem non esse Moysi, ut illam refelleret prophetiam; sic etiam ut hanc refellat, dicat Christum non esse vitam, vel in conspectu Judaeorum non ei credentium non pependisse. Cum autem hoc ille non dixerit, nec hodie quisquam eorum audeat dicere, nihil est cur moremur hanc quoque de Domino et Salvatore nostro Jesu Christo famuli ejus amplecti prophetiam. At enim inter caetera maledicta et hoc positum est.", + "candidate_score": 0.613354, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_80", + "bdc_text": "Miror , quod nihil ad nos his nundinis scripseritis .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_85", + "psc_text": "non sit ut observentur a nobis. Cum enim dicit, Scripta sunt propter nos, procul dubio demonstrat quanta nobis cura legenda et intelligenda, et in quanta auctoritate habenda sint, quia propter nos utique scripta sunt: cum vero dicit, Figurae nostrae fuerunt; et, In figura contingebant illis, ostendit jam non opus esse ut cum res ipsas manifestatas agimus, figurarum praenuntiantium celebrationi serviamus. Unde dicit alio loco: Nemo ergo vos judicet in cibo, aut in potu, aut in parte diei festi, aut neomeniae, aut sabbatorum; quae sunt umbra futurorum (Coloss. II, 16, 17) . Hinc etiam cum dicit, Nemo vos in eis judicet, declarat quam non sit necesse ut jam haec observentur: cum autem dicit, Quae sunt umbra futurorum, ostendit quam oportuerit ut illo tempore observarentur, quo ista quae nobis jam manifestata eluxerunt, per tales umbras figurarum futura praedicebantur. CAPUT III. Proinde si Manichaei resurrectione Domini justificarentur, cujus resurrectionis dies, ex die quidem", + "candidate_score": 0.612342, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_80", + "bdc_text": "Miror , quod nihil ad nos his nundinis scripseritis .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_491", + "psc_text": "quisquam quaesierit; respondebo, quia inimico, quia adverso animo legit; quia non ideo scrutatur ut sciat, sed quod nescit, scire se putat. Haec praesumptio tumidae arrogantiae oculum cordis vel claudit, ut omnino non videat; vel distorquet, ut perverse videat, et aliud pro alio probet aut improbet. Tu me, inquit, doce, quid est quod me forte legentem praeterierit de Deo ac Domino nostro memoratum in Scriptura Moysi. Et hic cito respondeam, Totum te praeteriit, quia totum ille de Christo scripsit. Sed quia totum discutere et pertractare non possumus, hoc tibi in isto opere, si potero Domino adjuvante, servabo, quod superius dixi, ut ea ipsa quae ad reprehendendum eligis, ostendam de Christo esse conscripta. Quin etiam petis ne dixerim, ut imperiti solent, hoc ipsum satis esse debere ad fidem, quia Christus dixerit de se scripsisse Moysen. Quod quidem si dico, non ut imperitus, sed ut fidelis dico: non valere autem hoc ad convincendum", + "candidate_score": 0.612005, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_71", + "bdc_text": "Den Gedanken eines deutschen Nationalkonzils lehnte er jedoch ab ( s.", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_1223", + "psc_text": "religionis sententia est, quae omnem penitus immundorum abstinentiam tollit. Quorsum ergo a Paulo id dici potuit, quod nulli sit religioni conveniens? Etenim Apostolus non tam religionem exuit, quam ritum mutavit, cum ex Judaeo factus est Christianus. At vero qui hoc capitulum scripsit, videtur ille mihi nulla prorsus religione fuisse subnixus. CAPUT III. Quapropter, si quid de caetero in laesionem nostrae fidei de Scripturis quaerentes inveneritis, tunc demum id nobis opponere mementote, cum vobis pervideritis non esse contrarium: quemadmodum et illud, quod de Petro soletis afferre, tanquam idem viderit aliquando de coelo demissum vas, in quo essent omnia genera animalium et serpentes; atque eo attonito et admirante, vox audita sit dicens ad eum, Petre, quidquid in vase vides, macta, et manduca. Cui idem respondens: Domine, commune, inquit, et immundum non contingam. Et iterum vox ad cum: Quod ego sanctificavi, immundum ne vocaveris (Act. X, 11-15) . Quod quidem ipsum licet et", + "candidate_score": 0.610473, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_70_72", + "bdc_text": "Winckelmann 245 ) . Den Gedanken eines deutschen Nationalkonzils lehnte er jedoch ab ( s. Jedin , aaO , S. 224f). .", + "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_1212", + "psc_text": "Quadragesimam fere omnes, quanto magis quisque vel minus seu voluerit, seu potuerit. Vos autem ipsam creaturam negatis bonam, et immundam dicitis, quod carnes diabolus operetur faeculentiore materia mali; ac per hoc eas, tanquam immundiora et truculentiora dei vestri vincula, exhorrentes abjicitis. Auditoribus autem vestris, quos tanquam distinctos a genere sacerdotum dixisti, secundum veniam haec edenda conceditis: sicut quibusdam concedit Apostolus secundum veniam, non omnem concubitum conjugalem, etiam qui fit sola causa generandi; sed eum qui fit per incontinentiam, sed tamen cum conjuge (I Cor. VII, 5, 6). Neque enim conceditur secundum veniam, nisi peccatum. Hoc vos de omni carnium cibo sentitis, hoc et ipsi ab haeresi vestra didicistis, et vestros auditores docetis: sed illis quod sit ignoscendum, propter quod vobis necessaria ministrant, ut dixi, conceditis, non dicentes non esse peccatum, sed peccantibus veniam largientes; vos autem ab omni tali tanquam mala et immunda contagione abstinetis: ac per hoc illud quod", + "candidate_score": 0.604571, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 17, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "044_Augustinus-Hipponensis_De-anima-et-ejus-origine", + "max_score": 0.688983, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_34", + "bdc_text": "über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a .", + "psc_chunk_id": "044_Augustinus-Hipponensis_De-anima-et-ejus-origine_window_239", + "psc_text": "naturae tuae scientiam profiteris, nec mecum igorantiam confiteris. Quid dicam de voluntate, ubi certe liberum a nobis praedicatur arbitrium? Nempe beatissimus apostolus Petrus volebat pro Domino animam ponere (Joan. XIII, 37): plane volebat; neque enim Deum id pollicendo fallebat: sed quantas vires haberet, voluntas ipsa nesciebat. Proinde vir tantus, qui Filium Dei esse cognoverat, se latebat. Scimus nos itaque aliquid velle, seu nolle: sed voluntas nostra etiam cum bona est, quantum valeat, quantas vires habeat, quibus tentationibus cedat, quibusve non cedat, si nos non fallimus, fili dilecte, nescimus. CAPUT VIII. 12. Vide igitur quam multa non praeterita, sed praesentia de natura nostra, nec tantum quod ad corpus, verum etiam quod ad interiorem hominem pertinet ignoremus, nec tamen pecoribus comparemur. Et tu, quia praeteritam originem animae meae non omnino nescio, sed non plene scio; nam scio mihi datam esse a Deo, nec tamen esse de Deo; tanto me convicio dignum putasti.", + "candidate_score": 0.688983, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_36_38", + "bdc_text": "Attamen de peccato in spiritum sanctum si satisfecero vobis , scire velim . Reliqua catholica sunt . Spero deinceps , quantum in ista BabyloneBucer denkt wohl an die babylonische Sprachverwirrung , Gen 11 , 9 , oder an die sündhafte Welt im allgemeinen. fieri poterit , rem ecclesiasticam rectius constituendam .", + "psc_chunk_id": "044_Augustinus-Hipponensis_De-anima-et-ejus-origine_window_178", + "psc_text": "bonum meritum intelligi, quod vis utique per carnem in Baptismate reparari, rursus eam diceres inquinari meruisse per carnem, ubi jam non potest bonum sed malum meritum intelligi: ut ergo id omittam; prorsus vel bonum, vel malum meritum credere habuisse animam ante carnem, catholicum non est. CAPUT VIII. 11. Noli credere, nec dicere, nec docere, « Quod anima meruerit esse peccatrix ante omne peccatum » (Supra, lib. 1, n. 8, et lib. 2, n. 12), si vis esse catholicus. Valde enim malum meritum est, meruisse fieri peccatricem. Et utique tam malum meritum nullo modo habere potuit ante omne peccatum, praesertim priusquam veniret in carnem, quando meritum nec malum potuit habere, nec bonum. Quomodo igitur dicis, « Anima itaque si peccatrix esse meruit, quae peccatrix esse non potuit, tamen neque in peccato remansit, quia in Christo praefigurata in peccato esse non debuit, sicut esse non potuit? » Attende quid dicas, et desiste", + "candidate_score": 0.671961, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_36_38", + "bdc_text": "Attamen de peccato in spiritum sanctum si satisfecero vobis , scire velim . Reliqua catholica sunt . Spero deinceps , quantum in ista BabyloneBucer denkt wohl an die babylonische Sprachverwirrung , Gen 11 , 9 , oder an die sündhafte Welt im allgemeinen. fieri poterit , rem ecclesiasticam rectius constituendam .", + "psc_chunk_id": "044_Augustinus-Hipponensis_De-anima-et-ejus-origine_window_176", + "psc_text": "vis esse catholicus. Nondum enim natos Apostolus nihil egisse dicit boni vel mali (Rom. IX, 11). Unde ergo anima potuit ante carnem habere meritum bonum, ubi nihil egerat boni? An forte audebis eam dicere ante carnem bene vixisse, quam non potes ostendere vel fuisse? Quomodo ergo dicis, « Non vis animam ex carne peccati contrahere valetudinem, ad quam vicissim sanctificationem videas transire per carnem, ut per ipsam reparet statum, per quam perdiderat meritum? » Haec dogmata, quibus putatur anima ante carnem habuisse aliquem statum bonum et meritum bonum, si forte nescis, exceptis antiquis haereticis, etiam recentius in Priscillianistis jam catholica damnavit Ecclesia. 10. Noli credere, nec dicere, nec docere, « Animam per carnem reparare habitudinem priscam et per illam renasci, per quam meruerat inquinari » (Supra, lib. 1, n. 6, et lib. 2, n. 11), si vis esse catholicus. Ut enim omittam in eo quod dixisti, « Merito ergo per", + "candidate_score": 0.660398, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_36", + "bdc_text": "Attamen de peccato in spiritum sanctum si satisfecero vobis , scire velim .", + "psc_chunk_id": "044_Augustinus-Hipponensis_De-anima-et-ejus-origine_window_36", + "psc_text": "a Deo fieri animas peccatrices, aut sine Christi Sacramento in eis solvi originale peccatum, aut eas alicubi peccasse, antequam mitterentur in carnem, aut ea quae nunquam habuerunt in eis peccata damnari: si haec nobis non audens dicere, quoniam non sunt utique dicenda, dixerit parvulos non trahere originale peccatum, nec habere unde damnentur, si non accepto Sacramento regenerationis hinc exeant; in haeresim Pelagianam sine dubitatione damnabilem damnandus incurret. Quod ei ne contingat, quanto melius tenet de animae origine cunctationem meam, ne audeat affirmare, quod nec humana ratione comprehendit, nec divina auctoritate defendit; ne cogatur insipientiam profiteri, dum veretur ignorantiam confiteri. CAPUT XIV. 17. Hic forte dicat, sententiam suam divina auctoritate defendi: quoniam sanctarum Scripturarum testimoniis probare se existimat, animas a Deo, non ex propagine fieri, sed novas singulis insufflari. Probet, si potest, et fatebor me didicisse ab illo, quod magna intentione quaerebam. Sed quaerat alia, ne fortassis inveniat: nam hoc istis", + "candidate_score": 0.660354, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_36_38", + "bdc_text": "Attamen de peccato in spiritum sanctum si satisfecero vobis , scire velim . Reliqua catholica sunt . Spero deinceps , quantum in ista BabyloneBucer denkt wohl an die babylonische Sprachverwirrung , Gen 11 , 9 , oder an die sündhafte Welt im allgemeinen. fieri poterit , rem ecclesiasticam rectius constituendam .", + "psc_chunk_id": "044_Augustinus-Hipponensis_De-anima-et-ejus-origine_window_114", + "psc_text": "vicissim sanctificationem videas transire per carnem, ut per ipsam reparet statum, per quam perdiderat meritum? Aut numquid quia Baptismo corpus abluitur, non transit ad animam vel spiritum, quod creditur conferri per Baptismum? Merito ergo per carnem, priscam reparat habitudinem, quam visa fuerat paulisper amisisse per carnem, ut per eam incipiat renasci, per quam meruerat inquinari » (Infra, lib. 3, n. 9)? Vide in his verbis, quantum iste tuus erraverit doctor. Dixit, « animam per carnem reparare statum, per quam perdiderat meritum. » Habuit ergo anima aliquem statum et aliquod meritum bonum ante carnem, quod vult eam reparare per carnem, quando caro lavacro regenerationis abluitur. Vixerat itaque alicubi ante carnem in statu et merito bono; quem statum et quod meritum perdidit, cum venisset in carnem. Dixit, « eam per carnem reparare habitudinem priscam, quam visa fuerat paulisper amisisse per carnem. » Habuit ergo ante carnem habitudinem antiquam; hoc est enim «", + "candidate_score": 0.659601, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_36_38", + "bdc_text": "Attamen de peccato in spiritum sanctum si satisfecero vobis , scire velim . Reliqua catholica sunt . Spero deinceps , quantum in ista BabyloneBucer denkt wohl an die babylonische Sprachverwirrung , Gen 11 , 9 , oder an die sündhafte Welt im allgemeinen. fieri poterit , rem ecclesiasticam rectius constituendam .", + "psc_chunk_id": "044_Augustinus-Hipponensis_De-anima-et-ejus-origine_window_177", + "psc_text": "damnavit Ecclesia. 10. Noli credere, nec dicere, nec docere, « Animam per carnem reparare habitudinem priscam et per illam renasci, per quam meruerat inquinari » (Supra, lib. 1, n. 6, et lib. 2, n. 11), si vis esse catholicus. Ut enim omittam in eo quod dixisti, « Merito ergo per carnem, priscam reparat habitudinem, quam visa fuerat paulisper amisisse per carnem, ut per eam incipiat renasci, per quam meruerat inquinari, » tam in proximo te ipsum tibi ipsi exstitisse contrarium; ut homo qui paulo ante dixeras, animam per carnem reparare statum per quam perdiderat meritum, ubi nullo modo potest nisi bonum meritum intelligi, quod vis utique per carnem in Baptismate reparari, rursus eam diceres inquinari meruisse per carnem, ubi jam non potest bonum sed malum meritum intelligi: ut ergo id omittam; prorsus vel bonum, vel malum meritum credere habuisse animam ante carnem, catholicum non est. CAPUT VIII. 11. Noli credere,", + "candidate_score": 0.653535, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 18, + "cf_id": "cf021", + "work_id": "044_Augustinus-Hipponensis_De-gratia-Christi-et-de-peccato-originali", + "max_score": 0.688089, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_32_34", + "bdc_text": "Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». . Quia omnino congruit cum iis , quae hac de re docuit communis praeceptor noster sanctae memoriae ZuingliusZur direkten Abhängigkeit der Theologie Juds von Zwingli s. Wyss , Jud 119-122 ; über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a .", + "psc_chunk_id": "044_Augustinus-Hipponensis_De-gratia-Christi-et-de-peccato-originali_window_70", + "psc_text": "operibus divino adjuvatur semper auxilio. » Cernitis itaque, pro intellectu quem vobis Dominus dedit, haec ejus verba solvendae non sufficere quaestioni. Quaerimus enim adhuc, quo auxilio liberum adjuvari dicat arbitrium, ne forte, sicut solet, velit intelligi legem atque doctrinam. Si enim quaeras cur dixerit, semper; poterit respondere, Quia dictum est, Et in lege ejus meditabitur die ac nocte (Psal. I, 2) . Deinde cum de hominis conditione, et ad peccandum atque non peccandum naturali ejus possibilitate quaedam interposuisset, adjunxit dicens: « Quam liberi arbitrii potestatem dicimus in omnibus esse generaliter, in Christianis, Judaeis, atque Gentilibus. In omnibus est liberum arbitrium aequaliter per naturam, sed in solis Christianis juvatur a gratia. » Iterum quaerimus qua gratia? Et adhuc poterit respondere, Lege atque doctrina christiana. 34. Deinde quamlibet sentiat gratiam, ipsis Christianis secundum merita dari dicit: cum eos qui hoc dicunt, jam in Palaestina, sicut supra commemoravi (Cap. 22, n. 23), sua", + "candidate_score": 0.688089, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_30_32", + "bdc_text": "LeoLeo Jud . noster stomachi est fortioris , ut legere possit , quae non admodum oblectant . Si is animum suum curiosum inducet , ut has nostras commentationes legat , maxime partem ultimamDas vierte und letzte Kapitel von Bucers Schrift handelt «Vom kindertauff , wie der christlich gebraucht werde». , valde cupio scribat de ea ultima parte suum iudicium . Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». .", + "psc_chunk_id": "044_Augustinus-Hipponensis_De-gratia-Christi-et-de-peccato-originali_window_70", + "psc_text": "operibus divino adjuvatur semper auxilio. » Cernitis itaque, pro intellectu quem vobis Dominus dedit, haec ejus verba solvendae non sufficere quaestioni. Quaerimus enim adhuc, quo auxilio liberum adjuvari dicat arbitrium, ne forte, sicut solet, velit intelligi legem atque doctrinam. Si enim quaeras cur dixerit, semper; poterit respondere, Quia dictum est, Et in lege ejus meditabitur die ac nocte (Psal. I, 2) . Deinde cum de hominis conditione, et ad peccandum atque non peccandum naturali ejus possibilitate quaedam interposuisset, adjunxit dicens: « Quam liberi arbitrii potestatem dicimus in omnibus esse generaliter, in Christianis, Judaeis, atque Gentilibus. In omnibus est liberum arbitrium aequaliter per naturam, sed in solis Christianis juvatur a gratia. » Iterum quaerimus qua gratia? Et adhuc poterit respondere, Lege atque doctrina christiana. 34. Deinde quamlibet sentiat gratiam, ipsis Christianis secundum merita dari dicit: cum eos qui hoc dicunt, jam in Palaestina, sicut supra commemoravi (Cap. 22, n. 23), sua", + "candidate_score": 0.682136, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_31_33", + "bdc_text": "Si is animum suum curiosum inducet , ut has nostras commentationes legat , maxime partem ultimamDas vierte und letzte Kapitel von Bucers Schrift handelt «Vom kindertauff , wie der christlich gebraucht werde». , valde cupio scribat de ea ultima parte suum iudicium . Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». . Quia omnino congruit cum iis , quae hac de re docuit communis praeceptor noster sanctae memoriae ZuingliusZur direkten Abhängigkeit der Theologie Juds von Zwingli s. Wyss , Jud 119-122 ;", + "psc_chunk_id": "044_Augustinus-Hipponensis_De-gratia-Christi-et-de-peccato-originali_window_70", + "psc_text": "operibus divino adjuvatur semper auxilio. » Cernitis itaque, pro intellectu quem vobis Dominus dedit, haec ejus verba solvendae non sufficere quaestioni. Quaerimus enim adhuc, quo auxilio liberum adjuvari dicat arbitrium, ne forte, sicut solet, velit intelligi legem atque doctrinam. Si enim quaeras cur dixerit, semper; poterit respondere, Quia dictum est, Et in lege ejus meditabitur die ac nocte (Psal. I, 2) . Deinde cum de hominis conditione, et ad peccandum atque non peccandum naturali ejus possibilitate quaedam interposuisset, adjunxit dicens: « Quam liberi arbitrii potestatem dicimus in omnibus esse generaliter, in Christianis, Judaeis, atque Gentilibus. In omnibus est liberum arbitrium aequaliter per naturam, sed in solis Christianis juvatur a gratia. » Iterum quaerimus qua gratia? Et adhuc poterit respondere, Lege atque doctrina christiana. 34. Deinde quamlibet sentiat gratiam, ipsis Christianis secundum merita dari dicit: cum eos qui hoc dicunt, jam in Palaestina, sicut supra commemoravi (Cap. 22, n. 23), sua", + "candidate_score": 0.679745, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_34_36", + "bdc_text": "über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a . in seinen Schriften «De vera et falsa religione commentarius » , 1525 , und «De providentia» , 1530 , geäußert , die beide von Leo Jud ins Deutsche übertragen worden waren. , vobis facile approbavero . Attamen de peccato in spiritum sanctum si satisfecero vobis , scire velim .", + "psc_chunk_id": "044_Augustinus-Hipponensis_De-gratia-Christi-et-de-peccato-originali_window_88", + "psc_text": "adjutorium, eum credibile est in hoc constituere, quod nobis additur scientia revelante Spiritu per doctrinam, quam vel non possumus, vel difficile habere possumus per naturam. Ista sunt quae in libro, quem scripsit ad virginem Christi, advertere potui, ubi videtur gratiam confiteri: quae profecto qualia sint, utique cernitis. CAPUT XLI. 45. « Legant, » inquit, « etiam recens meum opusculum, quod pro Libero nuper Arbitrio edere compulsi sumus; et agnoscent quam inique nos negatione gratiae infamare gestierint, qui per totum pene ipsius textum operis perfecte atque integre et liberum arbitrium confitemur et gratiam. » Quatuor sunt libri operis hujus, et hos legi, et ex illis sumpsi quae tractanda et discutienda proposui, et ut potui pertractavi, antequam ad ejus has litteras, quae Romam missae sunt, veniremus. Sed in his etiam quatuor libris quaecumque pro gratia videtur dicere, qua juvamur ut declinemus a malo bonumque faciamus, ita dicit, ut nullo modo a verborum", + "candidate_score": 0.679412, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_31_33", + "bdc_text": "Si is animum suum curiosum inducet , ut has nostras commentationes legat , maxime partem ultimamDas vierte und letzte Kapitel von Bucers Schrift handelt «Vom kindertauff , wie der christlich gebraucht werde». , valde cupio scribat de ea ultima parte suum iudicium . Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». . Quia omnino congruit cum iis , quae hac de re docuit communis praeceptor noster sanctae memoriae ZuingliusZur direkten Abhängigkeit der Theologie Juds von Zwingli s. Wyss , Jud 119-122 ;", + "psc_chunk_id": "044_Augustinus-Hipponensis_De-gratia-Christi-et-de-peccato-originali_window_88", + "psc_text": "adjutorium, eum credibile est in hoc constituere, quod nobis additur scientia revelante Spiritu per doctrinam, quam vel non possumus, vel difficile habere possumus per naturam. Ista sunt quae in libro, quem scripsit ad virginem Christi, advertere potui, ubi videtur gratiam confiteri: quae profecto qualia sint, utique cernitis. CAPUT XLI. 45. « Legant, » inquit, « etiam recens meum opusculum, quod pro Libero nuper Arbitrio edere compulsi sumus; et agnoscent quam inique nos negatione gratiae infamare gestierint, qui per totum pene ipsius textum operis perfecte atque integre et liberum arbitrium confitemur et gratiam. » Quatuor sunt libri operis hujus, et hos legi, et ex illis sumpsi quae tractanda et discutienda proposui, et ut potui pertractavi, antequam ad ejus has litteras, quae Romam missae sunt, veniremus. Sed in his etiam quatuor libris quaecumque pro gratia videtur dicere, qua juvamur ut declinemus a malo bonumque faciamus, ita dicit, ut nullo modo a verborum", + "candidate_score": 0.679178, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_31_33", + "bdc_text": "Si is animum suum curiosum inducet , ut has nostras commentationes legat , maxime partem ultimamDas vierte und letzte Kapitel von Bucers Schrift handelt «Vom kindertauff , wie der christlich gebraucht werde». , valde cupio scribat de ea ultima parte suum iudicium . Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». . Quia omnino congruit cum iis , quae hac de re docuit communis praeceptor noster sanctae memoriae ZuingliusZur direkten Abhängigkeit der Theologie Juds von Zwingli s. Wyss , Jud 119-122 ;", + "psc_chunk_id": "044_Augustinus-Hipponensis_De-gratia-Christi-et-de-peccato-originali_window_92", + "psc_text": "suum sensum legunt, profecto in illis nec aperta contuentur. Utinam ergo saltem in catholicorum virorum scriptis, a quibus eas recte intellectas esse non dubitant, quid sit de adjutorio divinae gratiae sentiendum, non negligenter attenderent, nec suae sententiae amore nimio praeterirent. Nam iste ipse Pelagius in illo ipso recenti opusculo suo, cujus se commemoratione defendit, id est, in tertio Libro pro libero Arbitrio, sanctum Ambrosium quemadmodum laudet, accipite. CAPUT XLIII. 47. « Beatus, » inquit, « Ambrosius episcopus, in cujus praecipue libris Romana elucet fides, qui scriptorum inter Latinos flos quidam speciosus enituit, cujus fidem et purissimum in Scripturis sensum, ne inimicus quidem ausus est reprehendere. » Ecce qualibus et quantis praedicat laudibus, quamlibet sanctum et doctum virum, nequaquam tamen actuoritati Scripturae canonicae comparandum. Quem propterea sic iste commendat, quia videtur sibi in quodam loco librorum ejus eo teste uti, quo probet hominem posse esse sine peccato: unde nunc non agitur,", + "candidate_score": 0.678003, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_32", + "bdc_text": "Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». .", + "psc_chunk_id": "044_Augustinus-Hipponensis_De-gratia-Christi-et-de-peccato-originali_window_10", + "psc_text": "vero bene vel agimus, vel loquimur, vel cogitamus, nostrum est; quia haec omnia vertere in malum etiam possumus. Unde, quod propter calumniam vestram saepe repetendum est, cum dicimus hominem posse esse sine peccato, et confessione possibilitatis acceptae laudamus Deum, qui nobis hoc posse largitus est, nec est ibi ulla laudandi hominis occasio, ubi solius Dei causa tractatur: non enim de velle, nec de esse, sed tantummodo de eo quod potest esse, disseritur. » CAPUT V. 6. Ecce est totum dogma Pelagii in libro ejus tertio pro Libero Arbitrio, his omnino verbis diligenter expressum, quo tria ista, unum quod est posse, alterum quod est velle, tertium quod est esse, id est, possibilitatem, voluntatem, actionem, tanta curavit subtilitate distinguere, ut quandocumque legimus, vel audimus, divinae gratiae adjutorium confiteri, ut a malo declinemus bonumque faciamus, sive in lege atque doctrina, sive ubilibet constituat, sciamus quid loquitur; nec erremus, aliter eum intelligendo quam sentit.", + "candidate_score": 0.673259, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_57", + "bdc_text": "ut si qui non adveniant per se vel legatos , reliquis , qui convenerint , ius sit pergendi in omnibus , quae conciliiVgl . Punkt 6 der Instruktion. sunt ;", + "psc_chunk_id": "044_Augustinus-Hipponensis_De-gratia-Christi-et-de-peccato-originali_window_34", + "psc_text": "esse cum lege. Praeceptum quippe liber facit, qui libens facit. Et hoc modo quisquis discit, agit omnino quidquid agendum didicerit. CAPUT XIV. 15. De isto docendi modo etiam Dominus ait, Omnis qui audivit a Patre meo et didicit, venit ad me (Joan. VI, 45) . Qui ergo non venerit, non de illo recte dicitur, Audivit quidem et didicit sibi esse veniendum, sed facere non vult quod didicit. Prorsus non recte dicitur de isto docendi modo, quo per gratiam docet Deus. Si enim, sicut Veritas loquitur, Omnis qui didicit, venit; quisquis non venit, profecto nec didicit. Quis autem non videat et venire quemquam et non venire arbitrio voluntatis? Sed hoc arbitrium potest esse solum, si non venit: non autem potest nisi adjutum esse, si venit; et sic adjutum, ut non solum quid faciendum sit sciat, sed quod scierit etiam faciat. Ac per hoc, quando Deus docet, non per legis litteram, sed", + "candidate_score": 0.662136, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_34_36", + "bdc_text": "über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a . in seinen Schriften «De vera et falsa religione commentarius » , 1525 , und «De providentia» , 1530 , geäußert , die beide von Leo Jud ins Deutsche übertragen worden waren. , vobis facile approbavero . Attamen de peccato in spiritum sanctum si satisfecero vobis , scire velim .", + "psc_chunk_id": "044_Augustinus-Hipponensis_De-gratia-Christi-et-de-peccato-originali_window_65", + "psc_text": "est hoc auxilio, si tam forte, tam firmum est ad non peccandum liberum arbitrium? Sed etiam hic vult intelligi, ad hoc esse auxilium, ut facilius fiat per gratiam, quod etsi minus facile, tamen putat fieri praeter gratiam. CAPUT XXIX. 30. Item in eodem libro alio loco: « Ut quod per liberum, » inquit, « homines facere jubentur arbitrium, facilius possint implere per gratiam. » Tolle « facilius, » et non solum plenus, verum etiam sanus est sensus, si ita dicatur, « Ut quod per liberum homines facere jubentur arbitrium, possint implere per gratiam. » Cum autem « facilius » additur, adimpletio boni operis etiam sine Dei gratia posse fieri, tacita significatione suggeritur. Quem sensum redarguit qui dicit, Sine me nihil potestis facere (Joan. XV, 5) . CAPUT XXX. 31. Emendet haec omnia, ne si in rerum magnarum profunditate humana erravit infirmitas, etiam diabolica huic accedat errori, vel fallacia, vel animositas,", + "candidate_score": 0.660422, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_35_37", + "bdc_text": "in seinen Schriften «De vera et falsa religione commentarius » , 1525 , und «De providentia» , 1530 , geäußert , die beide von Leo Jud ins Deutsche übertragen worden waren. , vobis facile approbavero . Attamen de peccato in spiritum sanctum si satisfecero vobis , scire velim . Reliqua catholica sunt .", + "psc_chunk_id": "044_Augustinus-Hipponensis_De-gratia-Christi-et-de-peccato-originali_window_63", + "psc_text": "(Rom. V, 5), sic confiteatur qui vult veraciter confiteri, ut omnino nihil boni sine illa, quod ad pietatem pertinet veramque justitiam, fieri posse non dubitet. Non quomodo iste, qui cum dicit, « propterea dari gratiam, ut quod a Deo praecipitur, facilius impleatur, » quid de illa sentiat satis ostendit, scilicet, quod etiam sine illa, etsi minus facile, fieri tamen quod divinitus praecipitur, potest. CAPUT XXVII. 28. In libro quippe ad virginem sacram, quod et supra commemoravi, cum dicit, « Divinam mereamur gratiam, et facilius nequam spiritui, sancti Spiritus auxilio, resistamus; » significat profecto quid sapiat. Utquid enim hoc verbum interposuit, id est, « facilius? » An vero non erat integer sensus « ut nequam spiritui, sancti Spiritus auxilio, resistamus? » Sed quantum detrimentum hoc additamento fecerit, quis non intelligat? Volens utique credi, tantas esse naturae vires, quas extollendo praecipitat, ut etiam sine auxilio Spiritus sancti, etsi minus facile, tamen aliquo", + "candidate_score": 0.659164, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_33_35", + "bdc_text": "Quia omnino congruit cum iis , quae hac de re docuit communis praeceptor noster sanctae memoriae ZuingliusZur direkten Abhängigkeit der Theologie Juds von Zwingli s. Wyss , Jud 119-122 ; über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a . in seinen Schriften «De vera et falsa religione commentarius » , 1525 , und «De providentia» , 1530 , geäußert , die beide von Leo Jud ins Deutsche übertragen worden waren. , vobis facile approbavero .", + "psc_chunk_id": "044_Augustinus-Hipponensis_De-gratia-Christi-et-de-peccato-originali_window_88", + "psc_text": "adjutorium, eum credibile est in hoc constituere, quod nobis additur scientia revelante Spiritu per doctrinam, quam vel non possumus, vel difficile habere possumus per naturam. Ista sunt quae in libro, quem scripsit ad virginem Christi, advertere potui, ubi videtur gratiam confiteri: quae profecto qualia sint, utique cernitis. CAPUT XLI. 45. « Legant, » inquit, « etiam recens meum opusculum, quod pro Libero nuper Arbitrio edere compulsi sumus; et agnoscent quam inique nos negatione gratiae infamare gestierint, qui per totum pene ipsius textum operis perfecte atque integre et liberum arbitrium confitemur et gratiam. » Quatuor sunt libri operis hujus, et hos legi, et ex illis sumpsi quae tractanda et discutienda proposui, et ut potui pertractavi, antequam ad ejus has litteras, quae Romam missae sunt, veniremus. Sed in his etiam quatuor libris quaecumque pro gratia videtur dicere, qua juvamur ut declinemus a malo bonumque faciamus, ita dicit, ut nullo modo a verborum", + "candidate_score": 0.658317, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_57", + "bdc_text": "ut si qui non adveniant per se vel legatos , reliquis , qui convenerint , ius sit pergendi in omnibus , quae conciliiVgl . Punkt 6 der Instruktion. sunt ;", + "psc_chunk_id": "044_Augustinus-Hipponensis_De-gratia-Christi-et-de-peccato-originali_window_26", + "psc_text": "omnium est fides (II Thess. III, 2), qui audiunt per Scripturas Dominum regnum coelorum pollicentem; aut omnibus persuadetur quibuscumque suadetur, ut veniant ad eum qui dicit, Venite ad me, omnes qui laboratis (Matth. XI, 28) . Quorum autem sit fides, et quibus persuadetur ut ad eum veniant, satis ipse demonstravit, ubi ait, Nemo venit ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum: et paulo post, cum de non credentibus loqueretur, Dixi, inquit, vobis, quia nemo potest venire ad me, nisi fuerit ei datum a Patre meo (Joan. VI, 44, 66) . Hanc debet Pelagius gratiam confiteri, si vult non solum vocari, verum etiam esse christianus. CAPUT XI. 12. Quid autem dicam de revelatione sapientiae? Neque enim facile quisquam speraverit in hac vita posse pervenire ad magnitudinem revelationum apostoli Pauli: et utique in eis quid aliud credendum est ei revelari solere, nisi quod ad sapientiam pertineret? Et tamen dicit: In", + "candidate_score": 0.656803, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_35_37", + "bdc_text": "in seinen Schriften «De vera et falsa religione commentarius » , 1525 , und «De providentia» , 1530 , geäußert , die beide von Leo Jud ins Deutsche übertragen worden waren. , vobis facile approbavero . Attamen de peccato in spiritum sanctum si satisfecero vobis , scire velim . Reliqua catholica sunt .", + "psc_chunk_id": "044_Augustinus-Hipponensis_De-gratia-Christi-et-de-peccato-originali_window_88", + "psc_text": "adjutorium, eum credibile est in hoc constituere, quod nobis additur scientia revelante Spiritu per doctrinam, quam vel non possumus, vel difficile habere possumus per naturam. Ista sunt quae in libro, quem scripsit ad virginem Christi, advertere potui, ubi videtur gratiam confiteri: quae profecto qualia sint, utique cernitis. CAPUT XLI. 45. « Legant, » inquit, « etiam recens meum opusculum, quod pro Libero nuper Arbitrio edere compulsi sumus; et agnoscent quam inique nos negatione gratiae infamare gestierint, qui per totum pene ipsius textum operis perfecte atque integre et liberum arbitrium confitemur et gratiam. » Quatuor sunt libri operis hujus, et hos legi, et ex illis sumpsi quae tractanda et discutienda proposui, et ut potui pertractavi, antequam ad ejus has litteras, quae Romam missae sunt, veniremus. Sed in his etiam quatuor libris quaecumque pro gratia videtur dicere, qua juvamur ut declinemus a malo bonumque faciamus, ita dicit, ut nullo modo a verborum", + "candidate_score": 0.6564, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_34_36", + "bdc_text": "über Erwählung und freien Willen hatte sich Zwingli u. a . in seinen Schriften «De vera et falsa religione commentarius » , 1525 , und «De providentia» , 1530 , geäußert , die beide von Leo Jud ins Deutsche übertragen worden waren. , vobis facile approbavero . Attamen de peccato in spiritum sanctum si satisfecero vobis , scire velim .", + "psc_chunk_id": "044_Augustinus-Hipponensis_De-gratia-Christi-et-de-peccato-originali_window_5", + "psc_text": "et adjutorium non ad singulos actus dari, sed in libero arbitrio esse, vel in lege atque doctrina; ubi putabamus ejus de hac re omnes tergiversationes esse consumptas; damnaverit etiam eos, qui docent gratiam Dei secundum merita nostra dari: tamen in libris quos edidit pro libero arbitrio, quorum mentionem facit in epistola quam Romam misit, nihil aliud sentire monstratur, quam id quod damnasse videbatur. Nam gratiam Dei et adjutorium, quo adjuvamur ad non peccandum, aut in natura et libero ponit arbitrio, aut in lege atque doctrina: ut videlicet, cum adjuvat Deus hominem, ut declinet a malo et faciat bonum, revelando et ostendendo quid fieri debeat, adjuvare credatur; non etiam cooperando et dilectionem inspirando, ut id quod faciendum esse cognoverit faciat. 4. Nam cum tria constituat atque distinguat, quibus divina mandata dicit impleri, possibilitatem, voluntatem, actionem; possibilitatem scilicet, qua potest homo esse justus; voluntatem, qua vult esse justus; actionem, qua justus est:", + "candidate_score": 0.656279, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_88", + "bdc_text": "Als begeisterter Anhänger der Gedanken Zwinglis und Luthers führte er zusammen mit Capito und Bucer die Reformation in Straßburg durch und widmete sich vor allem den praktischen Aufgaben des Schul- und Armenwesens. 1529 nahm er am Marburger Religionsgespräch teil , 1543 war er zusammen mit Bucer in Köln , um dort eine reformierte Kirchenordnung auszuarbeiten .", + "psc_chunk_id": "044_Augustinus-Hipponensis_De-gratia-Christi-et-de-peccato-originali_window_143", + "psc_text": "hominis obnoxios confiteri, et in eos transisse originale peccatum regeneratione purgandum; quoniam propter accipiendum regnum coelorum tantummodo eos baptizandos esse contendunt: quasi praeter regnum coelorum habere nisi aeternam mortem possint, qui sine participatione corporis et sanguinis Domini aeternam vitam habere non possunt. Ecce quod eis objicitur de Baptismo parvulorum: non quod ipse ita proposuit, ut possit suae propositioni, quasi adversantis objectioni, secundum sua dogmata respondere. 20. Denique quomodo respondeat advertite, et videte latebras ambiguitatis falsitati praeparare refugia. offundendo caliginem veritati; ita ut etiam nos cum primum ea legimus, recta vel correcta propemodum gauderemus. Sed latiores disputationes ejus in libris, ubi se quantumlibet operiat, plerumque aperire compellitur, fecerunt nobis et ista suspecta, ut attentius intuentes inveniremus ambigua. Cum enim dixisset, « nunquam se vel impium aliquem haereticum audisse, qui hoc » quod proposuit « de parvulis diceret; » deinde subjecit atque ait: « Quis enim ita evangelicae lectionis ignarus est, qui", + "candidate_score": 0.633559, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_88", + "bdc_text": "Als begeisterter Anhänger der Gedanken Zwinglis und Luthers führte er zusammen mit Capito und Bucer die Reformation in Straßburg durch und widmete sich vor allem den praktischen Aufgaben des Schul- und Armenwesens. 1529 nahm er am Marburger Religionsgespräch teil , 1543 war er zusammen mit Bucer in Köln , um dort eine reformierte Kirchenordnung auszuarbeiten .", + "psc_chunk_id": "044_Augustinus-Hipponensis_De-gratia-Christi-et-de-peccato-originali_window_154", + "psc_text": "gestis ecclesiasticis est locutus: « Jam, » inquit, « de traduce peccati dixi, quia intra Catholicam constitutos plures audivi destruere, necnon et alios astruere; licet quaestionis res sit ista, non haeresis. Infantes semper dixi egere Baptismo, ac debere baptizari: quid quaerit aliud? » Ita hoc dixit, tanquam significare voluerit, tunc fuisse haeresim judicandam, si baptizari debere negaret infantes: nunc vero quoniam baptizandos fatetur, etiamsi causam Baptismatis eorum non eam dicat, quam veritas habet, sed quae ad fidem non pertinet; non se arbitratur errare, et ideo non esse haereticum judicandum. Item in libello quem Romae dedit, cum fidem suam a Trinitate unius deitatis usque ad resurrectionem qualis futura est mortuorum, de quibus eum nullus interrogaverat, et unde illi nulla quaestio movebatur, quantum dicere libuit, explicasset; ubi ad id quod agebatur ejus sermo pervenit: « Si quae vero, » inquit, « praeter fidem quaestiones natae sunt, de quibus esset inter plerosque contentio;", + "candidate_score": 0.632971, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 19, + "cf_id": "cf016", + "work_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_Epistolarum-classis-II", + "max_score": 0.687543, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_30_32", + "bdc_text": "LeoLeo Jud . noster stomachi est fortioris , ut legere possit , quae non admodum oblectant . Si is animum suum curiosum inducet , ut has nostras commentationes legat , maxime partem ultimamDas vierte und letzte Kapitel von Bucers Schrift handelt «Vom kindertauff , wie der christlich gebraucht werde». , valde cupio scribat de ea ultima parte suum iudicium . Ipse novit caussam , tractationem liberi arbitrii et mysterii electionis Die erwähnten Themen werden von Bucer im zweiten Kapitel erörtert unter dem Titel «Von der wale gottes , erlösung unsers heylands Jesu Christi , unfreyem willen , oder unvermögen unser natur zum guten». .", + "psc_chunk_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_Epistolarum-classis-II_window_118", + "psc_text": "Deo non esse colligebant, id solvi ex illo Apostoli: Lex paedagogus noster fuit, etc., non enim nisi pueris paedagogum necessarium; Judaeis igitur tamquam infirmis positam Legem, cujus praecepta imperfecta fuerunt, sed perfectorum praenuntia. Postremo ubi obiter in avaritiam disputatum est, subjicitur ad utrumque Testamentum, quod per bovem et asinum ab Esaia designatur, suscipiendum exhortatio. AMBROSIUS IRENAEO. 1. Audisti, fili, hodie lectum in Apostolo quia Lex paedagogus noster fuit in Christo, ut ex fide justi ficemur (Gal. III, 24) . Quo uno absolutas arbitror quaestiones, quae plerosque movere consuerunt. Sunt enim qui dicant: Cum Legem Deus Moysi dederit, quid causae est ut pleraque in Lege sint, quae per Evangelium jam vacuata videntur? Et quomodo unus utriusque conditor Testamenti, cum id quod licebat in Lege, per Evangelium coeperit non licere; ut est circumcisio corporalis, quae licet etiam tunc signo data sit, ut circumcisionis spiritalis veritas teneretur; tamen qua ratione vel in ipso", + "candidate_score": 0.687543, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_57_59", + "bdc_text": "ut si qui non adveniant per se vel legatos , reliquis , qui convenerint , ius sit pergendi in omnibus , quae conciliiVgl . Punkt 6 der Instruktion. sunt ; ut si qui parere decretis concilii nollent aut pontifici postea aliquo modo adversari auderentauderent am Rande nachgetragen. , reliqui pontifici adsint , ut huiusmodi compescantur Vgl. Punkt 7 der Instruktion. . Locum Bononiam aut Placentiam aut Mantuam nominat , quod quaelibet harum urbium nobis Germanis vicinior sit quam ullisüber gestrichenem omnibus .", + "psc_chunk_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_Epistolarum-classis-II_window_118", + "psc_text": "Deo non esse colligebant, id solvi ex illo Apostoli: Lex paedagogus noster fuit, etc., non enim nisi pueris paedagogum necessarium; Judaeis igitur tamquam infirmis positam Legem, cujus praecepta imperfecta fuerunt, sed perfectorum praenuntia. Postremo ubi obiter in avaritiam disputatum est, subjicitur ad utrumque Testamentum, quod per bovem et asinum ab Esaia designatur, suscipiendum exhortatio. AMBROSIUS IRENAEO. 1. Audisti, fili, hodie lectum in Apostolo quia Lex paedagogus noster fuit in Christo, ut ex fide justi ficemur (Gal. III, 24) . Quo uno absolutas arbitror quaestiones, quae plerosque movere consuerunt. Sunt enim qui dicant: Cum Legem Deus Moysi dederit, quid causae est ut pleraque in Lege sint, quae per Evangelium jam vacuata videntur? Et quomodo unus utriusque conditor Testamenti, cum id quod licebat in Lege, per Evangelium coeperit non licere; ut est circumcisio corporalis, quae licet etiam tunc signo data sit, ut circumcisionis spiritalis veritas teneretur; tamen qua ratione vel in ipso", + "candidate_score": 0.680727, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_57_59", + "bdc_text": "ut si qui non adveniant per se vel legatos , reliquis , qui convenerint , ius sit pergendi in omnibus , quae conciliiVgl . Punkt 6 der Instruktion. sunt ; ut si qui parere decretis concilii nollent aut pontifici postea aliquo modo adversari auderentauderent am Rande nachgetragen. , reliqui pontifici adsint , ut huiusmodi compescantur Vgl. Punkt 7 der Instruktion. . Locum Bononiam aut Placentiam aut Mantuam nominat , quod quaelibet harum urbium nobis Germanis vicinior sit quam ullisüber gestrichenem omnibus .", + "psc_chunk_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_Epistolarum-classis-II_window_105", + "psc_text": "ad omnes filios Israel, et dices ad eos: Homo, homo a filiis Israel, et a proselytis, qui sunt appositi vobis, quicumque fecerit holocaustum (Gen. XVII, 12) . Ubi ergo comprehendit eos, ibi Lex eos tenet: ubi oraculo non significantur, quomodo astringi videntur? Sic habes denique: Dic filiis Aaron (Levit. XVII, 1 et seq.) , quando de sacerdotibus dicit. Habes, quando et de levitis dicit. 26. Ergo omnifariam claret etiam secundum litteram Legis, quamquam Lex spiritalis sit, et secundum ipsam tamen litteram ad circumcisionem teneri non potuisse nationum populos: sed ipsam circumcisionem in signo fuisse, donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret, circumcisus corde, non exigua membri unius parte. Ergo satis et excusata a nobis, et exclusa est Judaeorum manens hodieque circumcisio. 27. Quod autem reprehensioni eam dicunt fuisse, vel esse gentilibus, primum non habent reprehendere ipsi, vel irridere, quod alii consortes faciunt sui. Esto tamen, fuerit quod", + "candidate_score": 0.673924, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_55_57", + "bdc_text": "ut promittamus antea staturos nos iis , quae in illo per maiorem partem fuerint decretaVgl . Punkt 2 der Instruktion. ; ut si qui non adveniant per se vel legatos , reliquis , qui convenerint , ius sit pergendi in omnibus , quae conciliiVgl . Punkt 6 der Instruktion. sunt ;", + "psc_chunk_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_Epistolarum-classis-II_window_118", + "psc_text": "Deo non esse colligebant, id solvi ex illo Apostoli: Lex paedagogus noster fuit, etc., non enim nisi pueris paedagogum necessarium; Judaeis igitur tamquam infirmis positam Legem, cujus praecepta imperfecta fuerunt, sed perfectorum praenuntia. Postremo ubi obiter in avaritiam disputatum est, subjicitur ad utrumque Testamentum, quod per bovem et asinum ab Esaia designatur, suscipiendum exhortatio. AMBROSIUS IRENAEO. 1. Audisti, fili, hodie lectum in Apostolo quia Lex paedagogus noster fuit in Christo, ut ex fide justi ficemur (Gal. III, 24) . Quo uno absolutas arbitror quaestiones, quae plerosque movere consuerunt. Sunt enim qui dicant: Cum Legem Deus Moysi dederit, quid causae est ut pleraque in Lege sint, quae per Evangelium jam vacuata videntur? Et quomodo unus utriusque conditor Testamenti, cum id quod licebat in Lege, per Evangelium coeperit non licere; ut est circumcisio corporalis, quae licet etiam tunc signo data sit, ut circumcisionis spiritalis veritas teneretur; tamen qua ratione vel in ipso", + "candidate_score": 0.671598, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_56_58", + "bdc_text": "Punkt 2 der Instruktion. ; ut si qui non adveniant per se vel legatos , reliquis , qui convenerint , ius sit pergendi in omnibus , quae conciliiVgl . Punkt 6 der Instruktion. sunt ; ut si qui parere decretis concilii nollent aut pontifici postea aliquo modo adversari auderentauderent am Rande nachgetragen. , reliqui pontifici adsint , ut huiusmodi compescantur Vgl. Punkt 7 der Instruktion. .", + "psc_chunk_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_Epistolarum-classis-II_window_118", + "psc_text": "Deo non esse colligebant, id solvi ex illo Apostoli: Lex paedagogus noster fuit, etc., non enim nisi pueris paedagogum necessarium; Judaeis igitur tamquam infirmis positam Legem, cujus praecepta imperfecta fuerunt, sed perfectorum praenuntia. Postremo ubi obiter in avaritiam disputatum est, subjicitur ad utrumque Testamentum, quod per bovem et asinum ab Esaia designatur, suscipiendum exhortatio. AMBROSIUS IRENAEO. 1. Audisti, fili, hodie lectum in Apostolo quia Lex paedagogus noster fuit in Christo, ut ex fide justi ficemur (Gal. III, 24) . Quo uno absolutas arbitror quaestiones, quae plerosque movere consuerunt. Sunt enim qui dicant: Cum Legem Deus Moysi dederit, quid causae est ut pleraque in Lege sint, quae per Evangelium jam vacuata videntur? Et quomodo unus utriusque conditor Testamenti, cum id quod licebat in Lege, per Evangelium coeperit non licere; ut est circumcisio corporalis, quae licet etiam tunc signo data sit, ut circumcisionis spiritalis veritas teneretur; tamen qua ratione vel in ipso", + "candidate_score": 0.666208, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_57", + "bdc_text": "ut si qui non adveniant per se vel legatos , reliquis , qui convenerint , ius sit pergendi in omnibus , quae conciliiVgl . Punkt 6 der Instruktion. sunt ;", + "psc_chunk_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_Epistolarum-classis-II_window_118", + "psc_text": "Deo non esse colligebant, id solvi ex illo Apostoli: Lex paedagogus noster fuit, etc., non enim nisi pueris paedagogum necessarium; Judaeis igitur tamquam infirmis positam Legem, cujus praecepta imperfecta fuerunt, sed perfectorum praenuntia. Postremo ubi obiter in avaritiam disputatum est, subjicitur ad utrumque Testamentum, quod per bovem et asinum ab Esaia designatur, suscipiendum exhortatio. AMBROSIUS IRENAEO. 1. Audisti, fili, hodie lectum in Apostolo quia Lex paedagogus noster fuit in Christo, ut ex fide justi ficemur (Gal. III, 24) . Quo uno absolutas arbitror quaestiones, quae plerosque movere consuerunt. Sunt enim qui dicant: Cum Legem Deus Moysi dederit, quid causae est ut pleraque in Lege sint, quae per Evangelium jam vacuata videntur? Et quomodo unus utriusque conditor Testamenti, cum id quod licebat in Lege, per Evangelium coeperit non licere; ut est circumcisio corporalis, quae licet etiam tunc signo data sit, ut circumcisionis spiritalis veritas teneretur; tamen qua ratione vel in ipso", + "candidate_score": 0.658614, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_101_103", + "bdc_text": "ac reliqui omnes . Argentorati , 11 . iulii. M. Bucerus .", + "psc_chunk_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_Epistolarum-classis-II_window_116", + "psc_text": "pectoribus humanis, regnabat superbia, inobedientiaque sese diffuderat; ideo successit ista, ut nos scripto conveniret, et omne os obstrueret, ut totum mundum faceret Deo subditum (Rom. III, 19) Subditus autem mundus eo per Legem factus est, quia ex praescripto Legis omnes conveniuntur, et ex operibus Legis nemo justificatur; id est, quia per Legem peccatum cognoscitur, sed culpa non relaxatur, videbatur Lex nocuisse, quae omnes fecerat peccatores. 11. Sed veniens Dominus Jesus, peccatum omnibus, quod nemo poterat evadere, donavit, et chirographum nostrum sui sanguinis effusione delevit. (Coloss. II, 14). Hoc est quod ait: Superabundavit peccatum per Legem: superabundavit autem gratia per Jesum (Rom. V, 20); quia postquam totus mundus subditus factus est, totius mundi peccatum abstulit, sicut testificatus est Joannes, dicens: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi (Joan. I, 29). Et ideo nemo glorietur in operibus, quia nemo factis suis justificatur: sed qui justus est, donatum habet, quia per lavacrum", + "candidate_score": 0.62036, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_44_46", + "bdc_text": "s. noch Müller 238 ) . Rangoni wurde vom kaiserlichen Rat Lambert de Briaerde begleitet . Am 3 .", + "psc_chunk_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_Epistolarum-classis-II_window_27", + "psc_text": "fuisse Judae resipiscentiam; nullam enim Deo acceptam, nisi sinceram; quae res sub figura trium hircorum designabatur. AMBROSIUS SIMPLICIANO salutem. 1. Quantus sit unusquisque in suo munere, exemplo debet esse lectio, quae jure te movit, quod Moyses ille, quo nemo praesentius Deum vidit (Num. XII, 8), neque surrexit amplius in Israel propheta, qui Deum facie ad faciem, sicut Moyses videret (Deut. XXXIV, 10): ille qui quadraginta diebus et noctibus jugiter cum Domino fuit, cum Legem acciperet in monte (Exod. XXXIV, 28): ille, inquam, cui Deus dabat, quos loqueretur, sermones (Exod. IV, 12), invenitur magis Aaron fratris consilium quam suum probasse. Fuit ergo quisquam hominum Moyse prudentior et instructior? Atqui ipsum Aaron postea cum Maria circa Aethiopissae personam legimus errasse. 2. Sed hoc ipsum diligenter discute, ubi Moyses scientia praeponderet, ubi Aaron consilio (Num. XII, 1). Moyses magnus propheta, qui de Christo dixit: Sicut me ipsum audietis (Deut. XVIII, 15) . Et", + "candidate_score": 0.609534, + "ce_score": null + } + ] + }, + { + "rank": 20, + "cf_id": "cf020", + "work_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini", + "max_score": 0.686649, + "ce_confirmed": false, + "evidence": [ + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_24_26", + "bdc_text": "NDB IX 389f. , qui innumeros in Germania inferiori dementavit , quorum caussa confutationem errorum eius , imo blasphemiarum ędidimus Martin Bucers «Handlung inn dem offentlichen gesprech zu Straßburg iüngst im Synodo gehalten , gegen Melchior Hoffman» , Straßburg 1533 ( Bibliographia Bucerana Nr. 40 ) . Bucer widmete die Schrift den Protestanten in den Niederlanden , weil Hoffman dort , wie er sich an der Synode selbst gerühmt hatte , viele Anhänger besaß , und warnte sie vor dem «trotzigen , hoc hprächtigen Rottenmeister» . Das Werk erschien im selben Jahr auch in holländischer Sprache ( Bibliographia Bucerana Nr. 40c ) ;", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_0", + "psc_text": "IN LIBROS CONTRA RUFINUM ADMONITIO, Dissensionis Hieronymum inter ac Rufinum longe notior historia est, quam nostra explicatione ut indigeat. Causa mali tanti Latina versio librorum Origenis περὶ Ἀρχῶν fuit, quam presbyter Aquileiensis, sublesta utique fide, elaboraverat Romae circa annum 398. Nam ut Origeniani dogmatis venena, subdolae interpretationis fuco oblita, Latinis auribus tutius propinaret, praefationem operi praefixit, in qua Hieronymum figuratis laudibus praedicabat, veluti Adamantii opinionum fautorem, suaeque sententiae socium: ipsum vero librum ab ascriptis erroribus expurgatum opera sua jactabat. Sed cum multa essent adhuc quae christianas aures moverent, et minus catholice dicta existimarentur, Pammachius et Oceanus Hieronymo auctores fuerunt, ut germanam ipse ejus libri interpretationem vulgaret, nequaquam dissimulatis erroribus, quo se manifesto proderent; purgaretque adeo suspicionem favoris in Origenem ab aemulo injectam, ne si criminantem convincere differret, consentire illi videretur. S. Doctor datis primum Rufino litteris, amice conquestus est: deinde anno 400 Origenis ipsum librum ita ad finem vertit, ut", + "candidate_score": 0.686649, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_23_25", + "bdc_text": "derselbe , in : NDB IX 389f. , qui innumeros in Germania inferiori dementavit , quorum caussa confutationem errorum eius , imo blasphemiarum ędidimus Martin Bucers «Handlung inn dem offentlichen gesprech zu Straßburg iüngst im Synodo gehalten , gegen Melchior Hoffman» , Straßburg 1533 ( Bibliographia Bucerana Nr. 40 ) . Bucer widmete die Schrift den Protestanten in den Niederlanden , weil Hoffman dort , wie er sich an der Synode selbst gerühmt hatte , viele Anhänger besaß , und warnte sie vor dem «trotzigen , hoc hprächtigen Rottenmeister» .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_166", + "psc_text": "confessorem, quod post Ariminensem synodum liber 513 illius falsatus ab haereticis sit. Et ob hanc causam cum in concilio episcoporum ei quaestio moveretur, proferri librum de domo sua jusserit: qui, nesciente se, in scriniis suis haereticus tenebatur. Cumque prolatus fuisset, et ab omnibus haereticus judicatus, auctor libri excommunicatus, de concilii conventione discesserit. Et tantae auctoritatis se putat, ut cum hoc familiaribus suis narrat somnium, nemo ei contra confessorem ista simulanti audeat contradicere. Responde, quaeso; synodus, a qua excommunicatus est, in qua urbe fuit? Dic episcoporum vocabula: profer sententias subscriptionum, vel diversitatem, vel consonantiam. Doce qui eo anno consules fuerint, quis imperator hanc synodum jusserit congregari: Galliaene tantum episcopi fuerint, an et Italiae, et Hispaniae: certe quam ob causam synodus congregata sit. Nihil horum nominas, sed virum eloquentissimum, et contra Arianos Latini sermonis tubam, ut Origenem defendas, excommunicatum a synodo criminaris. Sed confessoris calumnia utcumque toleranda est. Transit ad inclytum martyrem", + "candidate_score": 0.684136, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_24_26", + "bdc_text": "NDB IX 389f. , qui innumeros in Germania inferiori dementavit , quorum caussa confutationem errorum eius , imo blasphemiarum ędidimus Martin Bucers «Handlung inn dem offentlichen gesprech zu Straßburg iüngst im Synodo gehalten , gegen Melchior Hoffman» , Straßburg 1533 ( Bibliographia Bucerana Nr. 40 ) . Bucer widmete die Schrift den Protestanten in den Niederlanden , weil Hoffman dort , wie er sich an der Synode selbst gerühmt hatte , viele Anhänger besaß , und warnte sie vor dem «trotzigen , hoc hprächtigen Rottenmeister» . Das Werk erschien im selben Jahr auch in holländischer Sprache ( Bibliographia Bucerana Nr. 40c ) ;", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_166", + "psc_text": "confessorem, quod post Ariminensem synodum liber 513 illius falsatus ab haereticis sit. Et ob hanc causam cum in concilio episcoporum ei quaestio moveretur, proferri librum de domo sua jusserit: qui, nesciente se, in scriniis suis haereticus tenebatur. Cumque prolatus fuisset, et ab omnibus haereticus judicatus, auctor libri excommunicatus, de concilii conventione discesserit. Et tantae auctoritatis se putat, ut cum hoc familiaribus suis narrat somnium, nemo ei contra confessorem ista simulanti audeat contradicere. Responde, quaeso; synodus, a qua excommunicatus est, in qua urbe fuit? Dic episcoporum vocabula: profer sententias subscriptionum, vel diversitatem, vel consonantiam. Doce qui eo anno consules fuerint, quis imperator hanc synodum jusserit congregari: Galliaene tantum episcopi fuerint, an et Italiae, et Hispaniae: certe quam ob causam synodus congregata sit. Nihil horum nominas, sed virum eloquentissimum, et contra Arianos Latini sermonis tubam, ut Origenem defendas, excommunicatum a synodo criminaris. Sed confessoris calumnia utcumque toleranda est. Transit ad inclytum martyrem", + "candidate_score": 0.679657, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_25_27", + "bdc_text": "Bucer widmete die Schrift den Protestanten in den Niederlanden , weil Hoffman dort , wie er sich an der Synode selbst gerühmt hatte , viele Anhänger besaß , und warnte sie vor dem «trotzigen , hoc hprächtigen Rottenmeister» . Das Werk erschien im selben Jahr auch in holländischer Sprache ( Bibliographia Bucerana Nr. 40c ) ; Neuedition bearb. v . Robert Stupperich , in :", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_0", + "psc_text": "IN LIBROS CONTRA RUFINUM ADMONITIO, Dissensionis Hieronymum inter ac Rufinum longe notior historia est, quam nostra explicatione ut indigeat. Causa mali tanti Latina versio librorum Origenis περὶ Ἀρχῶν fuit, quam presbyter Aquileiensis, sublesta utique fide, elaboraverat Romae circa annum 398. Nam ut Origeniani dogmatis venena, subdolae interpretationis fuco oblita, Latinis auribus tutius propinaret, praefationem operi praefixit, in qua Hieronymum figuratis laudibus praedicabat, veluti Adamantii opinionum fautorem, suaeque sententiae socium: ipsum vero librum ab ascriptis erroribus expurgatum opera sua jactabat. Sed cum multa essent adhuc quae christianas aures moverent, et minus catholice dicta existimarentur, Pammachius et Oceanus Hieronymo auctores fuerunt, ut germanam ipse ejus libri interpretationem vulgaret, nequaquam dissimulatis erroribus, quo se manifesto proderent; purgaretque adeo suspicionem favoris in Origenem ab aemulo injectam, ne si criminantem convincere differret, consentire illi videretur. S. Doctor datis primum Rufino litteris, amice conquestus est: deinde anno 400 Origenis ipsum librum ita ad finem vertit, ut", + "candidate_score": 0.669315, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_24", + "bdc_text": "NDB IX 389f. , qui innumeros in Germania inferiori dementavit , quorum caussa confutationem errorum eius , imo blasphemiarum ędidimus Martin Bucers «Handlung inn dem offentlichen gesprech zu Straßburg iüngst im Synodo gehalten , gegen Melchior Hoffman» , Straßburg 1533 ( Bibliographia Bucerana Nr. 40 ) .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_166", + "psc_text": "confessorem, quod post Ariminensem synodum liber 513 illius falsatus ab haereticis sit. Et ob hanc causam cum in concilio episcoporum ei quaestio moveretur, proferri librum de domo sua jusserit: qui, nesciente se, in scriniis suis haereticus tenebatur. Cumque prolatus fuisset, et ab omnibus haereticus judicatus, auctor libri excommunicatus, de concilii conventione discesserit. Et tantae auctoritatis se putat, ut cum hoc familiaribus suis narrat somnium, nemo ei contra confessorem ista simulanti audeat contradicere. Responde, quaeso; synodus, a qua excommunicatus est, in qua urbe fuit? Dic episcoporum vocabula: profer sententias subscriptionum, vel diversitatem, vel consonantiam. Doce qui eo anno consules fuerint, quis imperator hanc synodum jusserit congregari: Galliaene tantum episcopi fuerint, an et Italiae, et Hispaniae: certe quam ob causam synodus congregata sit. Nihil horum nominas, sed virum eloquentissimum, et contra Arianos Latini sermonis tubam, ut Origenem defendas, excommunicatum a synodo criminaris. Sed confessoris calumnia utcumque toleranda est. Transit ad inclytum martyrem", + "candidate_score": 0.666942, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_22_24", + "bdc_text": "RGG III 422f ; derselbe , in : NDB IX 389f. , qui innumeros in Germania inferiori dementavit , quorum caussa confutationem errorum eius , imo blasphemiarum ędidimus Martin Bucers «Handlung inn dem offentlichen gesprech zu Straßburg iüngst im Synodo gehalten , gegen Melchior Hoffman» , Straßburg 1533 ( Bibliographia Bucerana Nr. 40 ) .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_166", + "psc_text": "confessorem, quod post Ariminensem synodum liber 513 illius falsatus ab haereticis sit. Et ob hanc causam cum in concilio episcoporum ei quaestio moveretur, proferri librum de domo sua jusserit: qui, nesciente se, in scriniis suis haereticus tenebatur. Cumque prolatus fuisset, et ab omnibus haereticus judicatus, auctor libri excommunicatus, de concilii conventione discesserit. Et tantae auctoritatis se putat, ut cum hoc familiaribus suis narrat somnium, nemo ei contra confessorem ista simulanti audeat contradicere. Responde, quaeso; synodus, a qua excommunicatus est, in qua urbe fuit? Dic episcoporum vocabula: profer sententias subscriptionum, vel diversitatem, vel consonantiam. Doce qui eo anno consules fuerint, quis imperator hanc synodum jusserit congregari: Galliaene tantum episcopi fuerint, an et Italiae, et Hispaniae: certe quam ob causam synodus congregata sit. Nihil horum nominas, sed virum eloquentissimum, et contra Arianos Latini sermonis tubam, ut Origenem defendas, excommunicatum a synodo criminaris. Sed confessoris calumnia utcumque toleranda est. Transit ad inclytum martyrem", + "candidate_score": 0.664591, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_37_39", + "bdc_text": "Reliqua catholica sunt . Spero deinceps , quantum in ista BabyloneBucer denkt wohl an die babylonische Sprachverwirrung , Gen 11 , 9 , oder an die sündhafte Welt im allgemeinen. fieri poterit , rem ecclesiasticam rectius constituendam . Pontificem nostis , arbitror , suos legatos cum caesareis ad nostri foederis principes misisseNachdem Clemens VII .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_152", + "psc_text": "perversi homines ad assertionem dogmatum suorum sub virorum sanctorum nomine, tamquam facilius credenda, interseruerint ea, quae illi nec sensisse, nec scripsisse credendi sunt? » Clementem quoque Alexandrinae Ecclesiae presbyterum, virum catholicum, scribit in libris suis interdum Dei Filium dicere creatum: et Dionysium Alexandrinae urbis episcopum, virum eruditissimum, contra Sabellium quatuor voluminibus disputantem, in Arianum dogma delabi. Et sub his exemplis illud agit, ut non ecclesiasticos, et catholicos viros male sensisse, sed ab haereticis eorum scripta corrupta esse testetur, et concludat ad extremum, dicens: « De Origene quoque, in quo similiter, ut in his quos supra diximus, quaedam diversitas invenitur, istud non sufficiat sentire, quod de praejudicatis jam catholicis sentitur, vel intelligitur viris, ne similis causae, similis sufficiat excusatio. » Si conceditur, ut quidquid in libris noxium reperitur, ab aliis corruptum sit [ Al. id si ita est nihil, etc. ], nihil eorum erit, quorum fertur nominibus; sed his deputabitur, a", + "candidate_score": 0.659236, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_88_90", + "bdc_text": "Als begeisterter Anhänger der Gedanken Zwinglis und Luthers führte er zusammen mit Capito und Bucer die Reformation in Straßburg durch und widmete sich vor allem den praktischen Aufgaben des Schul- und Armenwesens. 1529 nahm er am Marburger Religionsgespräch teil , 1543 war er zusammen mit Bucer in Köln , um dort eine reformierte Kirchenordnung auszuarbeiten . Ob er Bullinger persönlich kannte , ist nicht bezeugt . Von ihrem schriftlichen Kontakt sind nur vereinzelte Briefe Hedios an Bullinger erhalten. - Lit. :", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_0", + "psc_text": "IN LIBROS CONTRA RUFINUM ADMONITIO, Dissensionis Hieronymum inter ac Rufinum longe notior historia est, quam nostra explicatione ut indigeat. Causa mali tanti Latina versio librorum Origenis περὶ Ἀρχῶν fuit, quam presbyter Aquileiensis, sublesta utique fide, elaboraverat Romae circa annum 398. Nam ut Origeniani dogmatis venena, subdolae interpretationis fuco oblita, Latinis auribus tutius propinaret, praefationem operi praefixit, in qua Hieronymum figuratis laudibus praedicabat, veluti Adamantii opinionum fautorem, suaeque sententiae socium: ipsum vero librum ab ascriptis erroribus expurgatum opera sua jactabat. Sed cum multa essent adhuc quae christianas aures moverent, et minus catholice dicta existimarentur, Pammachius et Oceanus Hieronymo auctores fuerunt, ut germanam ipse ejus libri interpretationem vulgaret, nequaquam dissimulatis erroribus, quo se manifesto proderent; purgaretque adeo suspicionem favoris in Origenem ab aemulo injectam, ne si criminantem convincere differret, consentire illi videretur. S. Doctor datis primum Rufino litteris, amice conquestus est: deinde anno 400 Origenis ipsum librum ita ad finem vertit, ut", + "candidate_score": 0.656793, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_1_3", + "bdc_text": "Audistis forsan de nostra synodoZur Straßburger Synode s. oben S. 145 , 12-15 und Anm. 8. , quam impulsi sectarum improbitate nostri tandem indixerunt . Datus locus est aliquot praecipuis ex hęreticis , inter quos perniciosissimus est Melchior HofmanMelchior Hoffman , um 1495-1543 , stammte aus Schwäbisch Hall . Er trat 1523 zum ersten Mal als Laienprediger in Livland auf , von wo er trotz einer Empfehlung Luthers zwei Jahre später als Ketzer vertrieben wurde .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_166", + "psc_text": "confessorem, quod post Ariminensem synodum liber 513 illius falsatus ab haereticis sit. Et ob hanc causam cum in concilio episcoporum ei quaestio moveretur, proferri librum de domo sua jusserit: qui, nesciente se, in scriniis suis haereticus tenebatur. Cumque prolatus fuisset, et ab omnibus haereticus judicatus, auctor libri excommunicatus, de concilii conventione discesserit. Et tantae auctoritatis se putat, ut cum hoc familiaribus suis narrat somnium, nemo ei contra confessorem ista simulanti audeat contradicere. Responde, quaeso; synodus, a qua excommunicatus est, in qua urbe fuit? Dic episcoporum vocabula: profer sententias subscriptionum, vel diversitatem, vel consonantiam. Doce qui eo anno consules fuerint, quis imperator hanc synodum jusserit congregari: Galliaene tantum episcopi fuerint, an et Italiae, et Hispaniae: certe quam ob causam synodus congregata sit. Nihil horum nominas, sed virum eloquentissimum, et contra Arianos Latini sermonis tubam, ut Origenem defendas, excommunicatum a synodo criminaris. Sed confessoris calumnia utcumque toleranda est. Transit ad inclytum martyrem", + "candidate_score": 0.656164, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_35", + "bdc_text": "in seinen Schriften «De vera et falsa religione commentarius » , 1525 , und «De providentia» , 1530 , geäußert , die beide von Leo Jud ins Deutsche übertragen worden waren. , vobis facile approbavero .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_150", + "psc_text": "de Spiritu sancto librum in Latinam linguam vertimus ( Vid. supra ). Certe hic in his, quae ab haereticis in Origenis operibus addita sunt, consentire non potuit; et in ipsis περὶ Ἀρχῶν, quos tu interpretatus es libris, breves dictavit Commentariolos, quibus non negaret ab Origene scripta, quae scripta sunt: sed nos simplices homines non posse intelligere, quae dicuntur: et quo sensu in bonam partem accipi debeant, persuadere conatur. Hoc dumtaxat de Filio, et Spiritu sancto. Caeterum in aliis dogmatibus et Eusebius, et Didymus apertissime in Origenis scita concedunt, et quod omnes Ecclesiae reprobant, catholice et pie dictum esse defendunt. 17. Rufinus de adulteratione librorum Origenis. --Videamus tamen, quibus argumentis probare nitatur Origenis ab haereticis scripta vitiata. « Clemens, inquit, Apostolorum discipulus, qui Romanae Ecclesiae post Apostolos episcopus et martyr fuit, libros edidit, qui appellantur ἀναγνωρισμὸς, id est, recognitio, in quibus quum ex persona Petri Apostoli doctrina, quasi vere apostolica in", + "candidate_score": 0.65511, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_22_24", + "bdc_text": "RGG III 422f ; derselbe , in : NDB IX 389f. , qui innumeros in Germania inferiori dementavit , quorum caussa confutationem errorum eius , imo blasphemiarum ędidimus Martin Bucers «Handlung inn dem offentlichen gesprech zu Straßburg iüngst im Synodo gehalten , gegen Melchior Hoffman» , Straßburg 1533 ( Bibliographia Bucerana Nr. 40 ) .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_0", + "psc_text": "IN LIBROS CONTRA RUFINUM ADMONITIO, Dissensionis Hieronymum inter ac Rufinum longe notior historia est, quam nostra explicatione ut indigeat. Causa mali tanti Latina versio librorum Origenis περὶ Ἀρχῶν fuit, quam presbyter Aquileiensis, sublesta utique fide, elaboraverat Romae circa annum 398. Nam ut Origeniani dogmatis venena, subdolae interpretationis fuco oblita, Latinis auribus tutius propinaret, praefationem operi praefixit, in qua Hieronymum figuratis laudibus praedicabat, veluti Adamantii opinionum fautorem, suaeque sententiae socium: ipsum vero librum ab ascriptis erroribus expurgatum opera sua jactabat. Sed cum multa essent adhuc quae christianas aures moverent, et minus catholice dicta existimarentur, Pammachius et Oceanus Hieronymo auctores fuerunt, ut germanam ipse ejus libri interpretationem vulgaret, nequaquam dissimulatis erroribus, quo se manifesto proderent; purgaretque adeo suspicionem favoris in Origenem ab aemulo injectam, ne si criminantem convincere differret, consentire illi videretur. S. Doctor datis primum Rufino litteris, amice conquestus est: deinde anno 400 Origenis ipsum librum ita ad finem vertit, ut", + "candidate_score": 0.65068, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_24", + "bdc_text": "NDB IX 389f. , qui innumeros in Germania inferiori dementavit , quorum caussa confutationem errorum eius , imo blasphemiarum ędidimus Martin Bucers «Handlung inn dem offentlichen gesprech zu Straßburg iüngst im Synodo gehalten , gegen Melchior Hoffman» , Straßburg 1533 ( Bibliographia Bucerana Nr. 40 ) .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_0", + "psc_text": "IN LIBROS CONTRA RUFINUM ADMONITIO, Dissensionis Hieronymum inter ac Rufinum longe notior historia est, quam nostra explicatione ut indigeat. Causa mali tanti Latina versio librorum Origenis περὶ Ἀρχῶν fuit, quam presbyter Aquileiensis, sublesta utique fide, elaboraverat Romae circa annum 398. Nam ut Origeniani dogmatis venena, subdolae interpretationis fuco oblita, Latinis auribus tutius propinaret, praefationem operi praefixit, in qua Hieronymum figuratis laudibus praedicabat, veluti Adamantii opinionum fautorem, suaeque sententiae socium: ipsum vero librum ab ascriptis erroribus expurgatum opera sua jactabat. Sed cum multa essent adhuc quae christianas aures moverent, et minus catholice dicta existimarentur, Pammachius et Oceanus Hieronymo auctores fuerunt, ut germanam ipse ejus libri interpretationem vulgaret, nequaquam dissimulatis erroribus, quo se manifesto proderent; purgaretque adeo suspicionem favoris in Origenem ab aemulo injectam, ne si criminantem convincere differret, consentire illi videretur. S. Doctor datis primum Rufino litteris, amice conquestus est: deinde anno 400 Origenis ipsum librum ita ad finem vertit, ut", + "candidate_score": 0.646166, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_88", + "bdc_text": "Als begeisterter Anhänger der Gedanken Zwinglis und Luthers führte er zusammen mit Capito und Bucer die Reformation in Straßburg durch und widmete sich vor allem den praktischen Aufgaben des Schul- und Armenwesens. 1529 nahm er am Marburger Religionsgespräch teil , 1543 war er zusammen mit Bucer in Köln , um dort eine reformierte Kirchenordnung auszuarbeiten .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_150", + "psc_text": "de Spiritu sancto librum in Latinam linguam vertimus ( Vid. supra ). Certe hic in his, quae ab haereticis in Origenis operibus addita sunt, consentire non potuit; et in ipsis περὶ Ἀρχῶν, quos tu interpretatus es libris, breves dictavit Commentariolos, quibus non negaret ab Origene scripta, quae scripta sunt: sed nos simplices homines non posse intelligere, quae dicuntur: et quo sensu in bonam partem accipi debeant, persuadere conatur. Hoc dumtaxat de Filio, et Spiritu sancto. Caeterum in aliis dogmatibus et Eusebius, et Didymus apertissime in Origenis scita concedunt, et quod omnes Ecclesiae reprobant, catholice et pie dictum esse defendunt. 17. Rufinus de adulteratione librorum Origenis. --Videamus tamen, quibus argumentis probare nitatur Origenis ab haereticis scripta vitiata. « Clemens, inquit, Apostolorum discipulus, qui Romanae Ecclesiae post Apostolos episcopus et martyr fuit, libros edidit, qui appellantur ἀναγνωρισμὸς, id est, recognitio, in quibus quum ex persona Petri Apostoli doctrina, quasi vere apostolica in", + "candidate_score": 0.644064, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_25_27", + "bdc_text": "Bucer widmete die Schrift den Protestanten in den Niederlanden , weil Hoffman dort , wie er sich an der Synode selbst gerühmt hatte , viele Anhänger besaß , und warnte sie vor dem «trotzigen , hoc hprächtigen Rottenmeister» . Das Werk erschien im selben Jahr auch in holländischer Sprache ( Bibliographia Bucerana Nr. 40c ) ; Neuedition bearb. v . Robert Stupperich , in :", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_166", + "psc_text": "confessorem, quod post Ariminensem synodum liber 513 illius falsatus ab haereticis sit. Et ob hanc causam cum in concilio episcoporum ei quaestio moveretur, proferri librum de domo sua jusserit: qui, nesciente se, in scriniis suis haereticus tenebatur. Cumque prolatus fuisset, et ab omnibus haereticus judicatus, auctor libri excommunicatus, de concilii conventione discesserit. Et tantae auctoritatis se putat, ut cum hoc familiaribus suis narrat somnium, nemo ei contra confessorem ista simulanti audeat contradicere. Responde, quaeso; synodus, a qua excommunicatus est, in qua urbe fuit? Dic episcoporum vocabula: profer sententias subscriptionum, vel diversitatem, vel consonantiam. Doce qui eo anno consules fuerint, quis imperator hanc synodum jusserit congregari: Galliaene tantum episcopi fuerint, an et Italiae, et Hispaniae: certe quam ob causam synodus congregata sit. Nihil horum nominas, sed virum eloquentissimum, et contra Arianos Latini sermonis tubam, ut Origenem defendas, excommunicatum a synodo criminaris. Sed confessoris calumnia utcumque toleranda est. Transit ad inclytum martyrem", + "candidate_score": 0.643195, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_35", + "bdc_text": "in seinen Schriften «De vera et falsa religione commentarius » , 1525 , und «De providentia» , 1530 , geäußert , die beide von Leo Jud ins Deutsche übertragen worden waren. , vobis facile approbavero .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_201", + "psc_text": "repetere, depravata corrigere, et sacramenta Ecclesiae, puro et fideli aperire sermone, vel a fastidiosis, vel a malignis lectoribus non debeo reprobari! » 30. Ex Prologo in Psalterium. --Psalterium quoque quod certe emendatissimum juxta Septuaginta interpretes nostro labore dudum Roma suscepit, rursum juxta Hebraicum vertens, Praefatione munivi, et sic in parte prologi sum locutus: « Quia igitur nuper cum Hebraeo disputans, quaedam pro Domino Salvatore de psalmis testimonia protulisti; volensque ille te illudere, per sermones pene singulos asserebat, non ita haberi in Hebraeo, ut tu de Septuaginta interpretibus opponebas, studiosissime postulasti, ut post Aquilam, Symmachum, et Theodotionem, novam editionem Latino sermone transferrem. Aiebas enim te magis interpretum varietate turbari, et pro amore quo laberis, vel translatione, vel judicio meo esse contentum. Unde impulsus a te, cui et quae non possum, negare non debeo, rursum me obtrectatorum latratibus tradidi, maluique te vires potius meas, quam voluntatem in amicitia quaerere. Certe confidenter dicam,", + "candidate_score": 0.641557, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_35", + "bdc_text": "in seinen Schriften «De vera et falsa religione commentarius » , 1525 , und «De providentia» , 1530 , geäußert , die beide von Leo Jud ins Deutsche übertragen worden waren. , vobis facile approbavero .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_19", + "psc_text": "fessi rerum (Aeneid. lib. I) , quare περὶ Ἀρχῶν libros Origenis noxios, et Ecclesiasticae fidei repugnantes, in Latinum sermonem verterim. Ad quos brevis et succincta responsio est: Tuae me, frater Pammachi, et tuorum litterae compulerunt, dicentes illos ab alio fraudulenter esse translatos, et interpolata nonnulla, et vel addita vel mutata. Ac ne parvam Epistolis haberem fidem, misistis exemplaria ejusdem translationis, cum praefatiuncula laudatrice mea. Quae cum legissem, contulissemque cum Graeco, illico animadverti quae Origenes de Patre et Filio et Spiritu Sancto impie dixerat: et quae Romanae aures ferre non poterant, in meliorem partem ab interprete commutata. Caetera autem dogmata, de Angelorum ruina, de animarum lapsu, de resurrectionis praestigiis, de mundo, vel intermundiis Epicuri, de restitutione omnium in aequalem statum, et multo his deteriora: quae longum esset retexere, vel ita vertisse, ut in Graeco invenerat, vel de Commentariolis Didymi, qui Origenis apertissimus propugnator est, exaggerata et firmiora posuisse: ut qui in", + "candidate_score": 0.641125, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_25", + "bdc_text": "Bucer widmete die Schrift den Protestanten in den Niederlanden , weil Hoffman dort , wie er sich an der Synode selbst gerühmt hatte , viele Anhänger besaß , und warnte sie vor dem «trotzigen , hoc hprächtigen Rottenmeister» .", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_172", + "psc_text": "cognosci, et ingrati sunt in magistrum, idcirco simplices ab illius lectione deterrent? Nominatim debes dicere, et ipsos homines denotare. Ergo beati episcopi Anastasius, et Theophilus, et Venerius ( Mediolani ), et Chromatius ( Aquileiae ), et omnis tam Orientis quam Occidentis Catholicorum synodus, qui pari sententia, quia pari et spiritu, illum haereticum denuntiant populis, fures librorum illius judicandi sunt: et quando in Ecclesiis praedicant, non Scripturarum mysteria, sed Origenis furta commemorant? Non tibi sufficit passim contra omnes detrectatio, nisi specialiter contra beatum et insignem Ecclesiae Sacerdotem styli tui lanceam dirigas? Quis est ille, qui velut necessitatem evangelizandi per omnes gentes, et per omnes linguas habere se putat, de Origene male loquendi? qui sex millia librorum ejus se legisse, quam plurima fratrum multitudine audiente, confessus est? In qua multitudine et caterva fratrum tu quoque medius eras, quando ille in sua Epistola queritur, pro Origenis haeresi nefaria a te dogmata esse prolata?", + "candidate_score": 0.63571, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_26_28", + "bdc_text": "Das Werk erschien im selben Jahr auch in holländischer Sprache ( Bibliographia Bucerana Nr. 40c ) ; Neuedition bearb. v . Robert Stupperich , in : BucerDS V 43-107 ;", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_0", + "psc_text": "IN LIBROS CONTRA RUFINUM ADMONITIO, Dissensionis Hieronymum inter ac Rufinum longe notior historia est, quam nostra explicatione ut indigeat. Causa mali tanti Latina versio librorum Origenis περὶ Ἀρχῶν fuit, quam presbyter Aquileiensis, sublesta utique fide, elaboraverat Romae circa annum 398. Nam ut Origeniani dogmatis venena, subdolae interpretationis fuco oblita, Latinis auribus tutius propinaret, praefationem operi praefixit, in qua Hieronymum figuratis laudibus praedicabat, veluti Adamantii opinionum fautorem, suaeque sententiae socium: ipsum vero librum ab ascriptis erroribus expurgatum opera sua jactabat. Sed cum multa essent adhuc quae christianas aures moverent, et minus catholice dicta existimarentur, Pammachius et Oceanus Hieronymo auctores fuerunt, ut germanam ipse ejus libri interpretationem vulgaret, nequaquam dissimulatis erroribus, quo se manifesto proderent; purgaretque adeo suspicionem favoris in Origenem ab aemulo injectam, ne si criminantem convincere differret, consentire illi videretur. S. Doctor datis primum Rufino litteris, amice conquestus est: deinde anno 400 Origenis ipsum librum ita ad finem vertit, ut", + "candidate_score": 0.62889, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_26", + "bdc_text": "Das Werk erschien im selben Jahr auch in holländischer Sprache ( Bibliographia Bucerana Nr. 40c ) ;", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_0", + "psc_text": "IN LIBROS CONTRA RUFINUM ADMONITIO, Dissensionis Hieronymum inter ac Rufinum longe notior historia est, quam nostra explicatione ut indigeat. Causa mali tanti Latina versio librorum Origenis περὶ Ἀρχῶν fuit, quam presbyter Aquileiensis, sublesta utique fide, elaboraverat Romae circa annum 398. Nam ut Origeniani dogmatis venena, subdolae interpretationis fuco oblita, Latinis auribus tutius propinaret, praefationem operi praefixit, in qua Hieronymum figuratis laudibus praedicabat, veluti Adamantii opinionum fautorem, suaeque sententiae socium: ipsum vero librum ab ascriptis erroribus expurgatum opera sua jactabat. Sed cum multa essent adhuc quae christianas aures moverent, et minus catholice dicta existimarentur, Pammachius et Oceanus Hieronymo auctores fuerunt, ut germanam ipse ejus libri interpretationem vulgaret, nequaquam dissimulatis erroribus, quo se manifesto proderent; purgaretque adeo suspicionem favoris in Origenem ab aemulo injectam, ne si criminantem convincere differret, consentire illi videretur. S. Doctor datis primum Rufino litteris, amice conquestus est: deinde anno 400 Origenis ipsum librum ita ad finem vertit, ut", + "candidate_score": 0.620646, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_26", + "bdc_text": "Das Werk erschien im selben Jahr auch in holländischer Sprache ( Bibliographia Bucerana Nr. 40c ) ;", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_2", + "psc_text": "compulsus, non tam pro se nisus est satisfacere, quam in sui defensionem novas Hieronymo calumnias struere. Tum recrudescente in dies magis inimicitiae vulnere, tres Invectivarum libros anno insequenti sive 401 in S. Doctorem procudit: quibus ille nondum lectis, sed tantum ex ore amicorum ex parte auditis, respondet tribus hisce Apologeticis libris: quos ad annum 402 refero ex duobus ipsiusmet Hieronymi testimoniis. Alterum circa finem primi libri, ubi post biennium se scribere profitetur, ex quo edito brevi libello, praeconiis Rufini responderat: brevis enim libellus iste ipsa est ad Pammachium laudata epistola 84, quae ad annum spectat 400. Alterum post medium II libri, ubi se ante annos ferme decem scripsisse de Illustribus viris dicit: compertum nempe est omnibus, anno 392 prodiisse librum illum, hosque adeo inita ratione anno 402 ascribendos esse. Eorum porro summa est hujusmodi: In primo interpretationem suam multis argumentis excusat, sibique diluit objecta crimina: altero Apologiam Rufini ad papam", + "candidate_score": 0.61851, + "ce_score": null + }, + { + "bdc_chunk_id": "10269_sent_26_28", + "bdc_text": "Das Werk erschien im selben Jahr auch in holländischer Sprache ( Bibliographia Bucerana Nr. 40c ) ; Neuedition bearb. v . Robert Stupperich , in : BucerDS V 43-107 ;", + "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Apologia-adversus-libros-Rufini_window_2", + "psc_text": "compulsus, non tam pro se nisus est satisfacere, quam in sui defensionem novas Hieronymo calumnias struere. Tum recrudescente in dies magis inimicitiae vulnere, tres Invectivarum libros anno insequenti sive 401 in S. Doctorem procudit: quibus ille nondum lectis, sed tantum ex ore amicorum ex parte auditis, respondet tribus hisce Apologeticis libris: quos ad annum 402 refero ex duobus ipsiusmet Hieronymi testimoniis. Alterum circa finem primi libri, ubi post biennium se scribere profitetur, ex quo edito brevi libello, praeconiis Rufini responderat: brevis enim libellus iste ipsa est ad Pammachium laudata epistola 84, quae ad annum spectat 400. Alterum post medium II libri, ubi se ante annos ferme decem scripsisse de Illustribus viris dicit: compertum nempe est omnibus, anno 392 prodiisse librum illum, hosque adeo inita ratione anno 402 ascribendos esse. Eorum porro summa est hujusmodi: In primo interpretationem suam multis argumentis excusat, sibique diluit objecta crimina: altero Apologiam Rufini ad papam", + "candidate_score": 0.610458, + "ce_score": null + } + ] + } + ], + "biblical_hits": [] +} \ No newline at end of file