{ "letter_id": "10038", "bd_url": "https://www.bullinger-digital.ch/letter/10038", "dominant_topic": 18, "topic_dist": [ 0.060334, 0.059335, 0.0482, 0.049793, 0.049898, 0.046236, 0.045779, 0.051005, 0.044695, 0.048932, 0.044167, 0.04646, 0.043754, 0.04803, 0.05064, 0.053955, 0.052792, 0.047278, 0.062555, 0.046162 ], "citations": [ { "rank": 1, "cf_id": "cf021", "work_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae", "max_score": 0.749778, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10038_sent_15", "bdc_text": "«Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ?", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3563", "psc_text": "in tota Judaea, et Samaria, et usque in extremum terrae (Act. I, 8), tanquam ipsi soli, quibus tunc loquebatur, tantum munus fuerint impleturi: sed sicut eis solis videtur dixisse quod dixit, Ecce vobiscum sum usque in consummationem saeculi (Matth. XXVIII, 20); quod tamen eum universae Ecclesiae promisisse, quae aliis morientibus, aliis nascentibus hic usque in saeculi consummationem futura est, quis non intelligat? sicut eis et illud ait, quod ad eos omnino non pertinet, et tamen sic dictum est tanquam ad solos etiam pertineret, Cum videritis haec omnia, scitote quia prope est in januis (Id. XXIV, 33): ad quos enim hoc pertinet, nisi ad eos qui in carne tunc erunt, cum omnia complebuntur? quanto magis illud quod ex magna parte per eos agendum fuit, quamvis et posteris eorum eadem actio servaretur? 50. Quod autem dixit Apostolus, Numquid non audierunt? In omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba", "candidate_score": 0.749778, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_106_108", "bdc_text": "Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ; cuius benefitio creati , pasti et redempti resuscitabimur in extrema illa die per spiritum vivificatorem , cui gloria semper . Vale in domino , parens dilecte , Christum dei filium amplectere et me , ut soles , ama .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_4070", "psc_text": "Unus Deus et Pater omnium; procul dubio id quod ibi dixit, Unus Dominus, quem, nisi Jesum Christum voluit intelligi? Si ergo eis placet, desinat esse Dominus Pater, quia unus est Dominus Jesus Christus. Quod si absurdum et impium est opinari, discamus intelligere unitatem Patris et Filii et Spiritus sancti; ut quod de uno solo Deo dictum fuerit, non continuo prohibeamur de Filio vel de Spiritu sancto intelligere: quia Pater quidem non est Filius, et Filius non est Pater, et Spiritus utriusque non est Pater aut Filius; sed tamen et Pater et Filius et Spiritus sanctus, unus solus et verus est Dominus Deus. CAPUT IV. 21. Neque enim Spiritus sanctus si aut Deus aut verus Deus non esset, templum ejus essent corpora nostra. Nescitis, inquit, quia corpora vestra templum in vobis est Spiritus sancti, quem habetis a Deo? et ne quisquam ipsum Spiritum negaret Deum, continuo secutus ait, Et non estis", "candidate_score": 0.721688, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_106_108", "bdc_text": "Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ; cuius benefitio creati , pasti et redempti resuscitabimur in extrema illa die per spiritum vivificatorem , cui gloria semper . Vale in domino , parens dilecte , Christum dei filium amplectere et me , ut soles , ama .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_4066", "psc_text": "Nam etsi sunt qui dicuntur dii, sive in coelo, sive in terra, sicut sunt dii multi et domini multi; nobis tamen unus Deus Pater, ex quo omnia, et nos in ipso; et unus Dominus noster Jesus Christus, per quem omnia, et nos per ipsum (I Cor. VIII, 5, 6)? Porro si quod de uno Deo Patre dicitur, cogit inde Filium separare, dicant qui audent, non posse jam intelligi Dominum Patrem, quia unus, inquit, Dominus noster Jesus Christus. Nam si unus, utique solus: si solus, quomodo et Pater; nisi quia et ipse et Pater, unus Deus et solus Deus, non separato Spiritu sancto? Unus ergo Deus Pater, et cum illo Filius unus Deus, quamvis non cum illo unus Pater. Itemque unus Dominus Jesus Christus, et cum illo unus Dominus Pater, quamvis non cum illo unus Jesus Christus tanquam et Pater sit Jesus Christus. Hoc enim nomen ex dispensatione misericordiae susceptaeque humanitatis", "candidate_score": 0.718144, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_106_108", "bdc_text": "Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ; cuius benefitio creati , pasti et redempti resuscitabimur in extrema illa die per spiritum vivificatorem , cui gloria semper . Vale in domino , parens dilecte , Christum dei filium amplectere et me , ut soles , ama .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_4065", "psc_text": "est Dominus Deus noster Jesus Christus: et ubi est vox illa tangentis et clamantis, Dominus meus et Deus meus; quam Christus ipse non reprehendit, sed approbavit, dicens, Quia vidisti me, credidisti (Joan. XX, 28)? Porro si et Filius Dominus Deus est, et Pater Dominus Deus est, et ambo jam duo domini et duo dii, quomodo erit verum, Dominus Deus tuus Dominus unus est? An forte Pater est unus Dominus, Filius autem non unus Dominus, sed tantum Dominus, sicut sunt dii multi et domini multi, non sicut ille unus de quo scriptum est, Dominus unus est? Quid ergo respondebimus Apostolo dicenti: Nam etsi sunt qui dicuntur dii, sive in coelo, sive in terra, sicut sunt dii multi et domini multi; nobis tamen unus Deus Pater, ex quo omnia, et nos in ipso; et unus Dominus noster Jesus Christus, per quem omnia, et nos per ipsum (I Cor. VIII, 5, 6)? Porro", "candidate_score": 0.708638, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_22_24", "bdc_text": "Interim probandos quoque spiritus censemus iubente Ioanne1 Joh 4 , 1 . et Paulo1 Thess 5 , 19-20 . et hic adeo certum scimus esse verbum dei lidium nostrum lapidemDer lydische Stein galt im Altertum als Probierstein , Adagia , 1 , 5 , 87 ( LB II 215 B -D ) Pauly/Wissowa XXVI 2129. , ut nihil nos per deum fugere possit , est enim pedum nostrorum lucernaSiehe Ps 119 , 105 .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1744", "psc_text": "Petr. I, 19). Hujus enim lucernae quidam fons ineffabilis lumen illud est, quod sic lucet in tenebris, ut non comprehendatur a tenebris, cui videndo, fide corda mundanda sunt: Beati enim mundo corde; quoniam ipsi Deum videbunt (Matth. V, 8); et, Scimus quoniam cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est (I Joan. III, 2). Tunc erit vera vita post mortem, verumque solatium post desolationem: illa vita eximet animam nostram de morte, et illud solatium oculos nostros a lacrymis; et quoniam ibi jam non erit ulla tentatio, ideo sequitur in eodem psalmo, Pedes meos a lapsu. Porro si nulla tentatio, jam nulla oratio: non enim ibi adhuc erit promissi boni exspectatio, sed redditi contemplatio; unde, Placebo, inquit, Domino in regione vivorum (Psal. CXIV, 8, 9), ubi tunc erimus, non in deserto mortuorum, ubi nunc sumus. Mortui enim estis, ait Apostolus, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo:", "candidate_score": 0.703918, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_106", "bdc_text": "Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ;", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_4070", "psc_text": "Unus Deus et Pater omnium; procul dubio id quod ibi dixit, Unus Dominus, quem, nisi Jesum Christum voluit intelligi? Si ergo eis placet, desinat esse Dominus Pater, quia unus est Dominus Jesus Christus. Quod si absurdum et impium est opinari, discamus intelligere unitatem Patris et Filii et Spiritus sancti; ut quod de uno solo Deo dictum fuerit, non continuo prohibeamur de Filio vel de Spiritu sancto intelligere: quia Pater quidem non est Filius, et Filius non est Pater, et Spiritus utriusque non est Pater aut Filius; sed tamen et Pater et Filius et Spiritus sanctus, unus solus et verus est Dominus Deus. CAPUT IV. 21. Neque enim Spiritus sanctus si aut Deus aut verus Deus non esset, templum ejus essent corpora nostra. Nescitis, inquit, quia corpora vestra templum in vobis est Spiritus sancti, quem habetis a Deo? et ne quisquam ipsum Spiritum negaret Deum, continuo secutus ait, Et non estis", "candidate_score": 0.703163, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_95_97", "bdc_text": "über die Beeinflussung durch dessen Exegese s. Hausammann 117ff. . Ii quid de religione vera sentiant , docuit «doctor gentium » [1 Tim 2 , 7 ] et «vas electionis » [ Apg 9 , 15 ] Paulus in eius epistolae frontispitio , quam dedicavit Corinthiorum ecclesie1 Kor 1 , 17ff. . Quid , si Erasmus ille tuus alter Demosthenes argentagina [ ! ] non secus laboraretl von laboraret aus s korrigiert .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_860", "psc_text": "non recte tunc ingrediebatur ad veritatem Evangelii. Id ergo faciebat quod facere non debebat; et si tale aliquid Paulus ipse jam fecerat, correctum potius etiam ipsum credam coapostoli sui correctionem non potuisse negligere, quam mendaciter aliquid in sua Epistola posuisse; et in Epistola qualibet: quanto magis in illa, in qua praelocutus ait, Quae autem scribo vobis, ecce coram Deo quia non mentior (Gal. I, 20)? 8. Ego quidem illud Petrum sic egisse credo, ut Gentes cogeret judaizare. Hoc enim lego scripsisse Paulum, quem mentitum esse non credo. Et ideo non recte agebat hoc Petrus. Erat enim contra Evangelii veritatem, ut putarent qui credebant in Christum, sine illis veteribus sacramentis salvos se esse non posse. Hoc enim contendebant Antiochiae, qui ex circumcisione crediderant: contra quos Paulus perseveranter acriterque confligit. Ipsum vero Paulum non ad hoc id egisse, quod vel Timotheum circumcidit (Act. XVI, 3), vel Cenchreis votum persolvit (Id. XVIII, 18),", "candidate_score": 0.703154, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_14_16", "bdc_text": "Ergo quo torquebimus Christi verba : «Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ? Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ?", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3563", "psc_text": "in tota Judaea, et Samaria, et usque in extremum terrae (Act. I, 8), tanquam ipsi soli, quibus tunc loquebatur, tantum munus fuerint impleturi: sed sicut eis solis videtur dixisse quod dixit, Ecce vobiscum sum usque in consummationem saeculi (Matth. XXVIII, 20); quod tamen eum universae Ecclesiae promisisse, quae aliis morientibus, aliis nascentibus hic usque in saeculi consummationem futura est, quis non intelligat? sicut eis et illud ait, quod ad eos omnino non pertinet, et tamen sic dictum est tanquam ad solos etiam pertineret, Cum videritis haec omnia, scitote quia prope est in januis (Id. XXIV, 33): ad quos enim hoc pertinet, nisi ad eos qui in carne tunc erunt, cum omnia complebuntur? quanto magis illud quod ex magna parte per eos agendum fuit, quamvis et posteris eorum eadem actio servaretur? 50. Quod autem dixit Apostolus, Numquid non audierunt? In omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba", "candidate_score": 0.702431, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_105_107", "bdc_text": "Dtn 16 , 19. . Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ; cuius benefitio creati , pasti et redempti resuscitabimur in extrema illa die per spiritum vivificatorem , cui gloria semper .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_4070", "psc_text": "Unus Deus et Pater omnium; procul dubio id quod ibi dixit, Unus Dominus, quem, nisi Jesum Christum voluit intelligi? Si ergo eis placet, desinat esse Dominus Pater, quia unus est Dominus Jesus Christus. Quod si absurdum et impium est opinari, discamus intelligere unitatem Patris et Filii et Spiritus sancti; ut quod de uno solo Deo dictum fuerit, non continuo prohibeamur de Filio vel de Spiritu sancto intelligere: quia Pater quidem non est Filius, et Filius non est Pater, et Spiritus utriusque non est Pater aut Filius; sed tamen et Pater et Filius et Spiritus sanctus, unus solus et verus est Dominus Deus. CAPUT IV. 21. Neque enim Spiritus sanctus si aut Deus aut verus Deus non esset, templum ejus essent corpora nostra. Nescitis, inquit, quia corpora vestra templum in vobis est Spiritus sancti, quem habetis a Deo? et ne quisquam ipsum Spiritum negaret Deum, continuo secutus ait, Et non estis", "candidate_score": 0.70145, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_96", "bdc_text": "Ii quid de religione vera sentiant , docuit «doctor gentium » [1 Tim 2 , 7 ] et «vas electionis » [ Apg 9 , 15 ] Paulus in eius epistolae frontispitio , quam dedicavit Corinthiorum ecclesie1 Kor 1 , 17ff. .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2949", "psc_text": "ad veritatem Evangelii, dixi Petro coram omnibus, Si tu, cum sis Judaeus, gentiliter et non judaice vivis, quemadmodum Gentes cogis judaizare (Galat. II, 14)? Nulla est hic tropica obscuritas, verba sunt propria apertae locutionis. Hoc profecto Doctor Gentium, his quos parturiebat donec Christus formaretur in eis (Id. IV, 19), et quibus sub divina attestatione praedixerat, Quae autem scribo vobis, ecce coram Deo, quia non mentior (Id. I, 20), aut verum dixit, aut falsum: si falsum, quod absit, quae sequantur advertis; et ambo ista exhorrescas admonet veritatis indicium, et in apostolo Petro mirabilis humilitatis exemplum. 5. Sed quid hinc diutius? cum de hac quaestione inter nos, ego et praedictus venerabilis frater Hieronymus satis litteris egerimus; et in hoc opere recentissimo, quod sub nomine Critobuli adversus Pelagium modo edidit (Lib. 1 adversus Pelag.), eamdem de ista re gesta dictisque apostolicis sententiam tenuit, quam beatissimi Cypriani etiam nos secuti sumus (Epist. 71 ad", "candidate_score": 0.700273, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_106", "bdc_text": "Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ;", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_4066", "psc_text": "Nam etsi sunt qui dicuntur dii, sive in coelo, sive in terra, sicut sunt dii multi et domini multi; nobis tamen unus Deus Pater, ex quo omnia, et nos in ipso; et unus Dominus noster Jesus Christus, per quem omnia, et nos per ipsum (I Cor. VIII, 5, 6)? Porro si quod de uno Deo Patre dicitur, cogit inde Filium separare, dicant qui audent, non posse jam intelligi Dominum Patrem, quia unus, inquit, Dominus noster Jesus Christus. Nam si unus, utique solus: si solus, quomodo et Pater; nisi quia et ipse et Pater, unus Deus et solus Deus, non separato Spiritu sancto? Unus ergo Deus Pater, et cum illo Filius unus Deus, quamvis non cum illo unus Pater. Itemque unus Dominus Jesus Christus, et cum illo unus Dominus Pater, quamvis non cum illo unus Jesus Christus tanquam et Pater sit Jesus Christus. Hoc enim nomen ex dispensatione misericordiae susceptaeque humanitatis", "candidate_score": 0.699996, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_106", "bdc_text": "Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ;", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_4065", "psc_text": "est Dominus Deus noster Jesus Christus: et ubi est vox illa tangentis et clamantis, Dominus meus et Deus meus; quam Christus ipse non reprehendit, sed approbavit, dicens, Quia vidisti me, credidisti (Joan. XX, 28)? Porro si et Filius Dominus Deus est, et Pater Dominus Deus est, et ambo jam duo domini et duo dii, quomodo erit verum, Dominus Deus tuus Dominus unus est? An forte Pater est unus Dominus, Filius autem non unus Dominus, sed tantum Dominus, sicut sunt dii multi et domini multi, non sicut ille unus de quo scriptum est, Dominus unus est? Quid ergo respondebimus Apostolo dicenti: Nam etsi sunt qui dicuntur dii, sive in coelo, sive in terra, sicut sunt dii multi et domini multi; nobis tamen unus Deus Pater, ex quo omnia, et nos in ipso; et unus Dominus noster Jesus Christus, per quem omnia, et nos per ipsum (I Cor. VIII, 5, 6)? Porro", "candidate_score": 0.698166, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_28_30", "bdc_text": "Unde non est , quod verearis , ne sub larva pietatis se sceleratissimus ille hominum hostis ingerat nobisque imponatVgl. 2 Thess 2 , 8ff. . «Unctio docebit omnia » [ 1 Joh 2 , 27 ] , fides et charitas iudicabunt singulaVgl. 1 Kor 2 , 13ff. .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_637", "psc_text": "plura quam sciam. Sed ideo spem in nomine Christi non infructuosam gero, quia non solum credidi Deo meo, in illis duobus praeceptis totam Legem Prophetasque pendere (Matth. XXII, 40), sed etiam expertus sum, experiorque quotidie; quandoquidem nullum mihi sacramentum, aut aliquis sermo admodum obscurior de sacris Litteris aperitur, ubi non eadem praecepta reperiam: Finis enim praecepti est charitas de corde puro, et conscientia bona et fide non ficta (I Tim. I, 5); et plenitudo legis charitas (Rom. XIII, 10). 39. Itaque et tu, charissime, sive ista, sive alia, sic lege, sic disce, ut memineris verissime dictum: Scientia inflat, charitas aedificat (I Cor. VIII, 1). Charitas autem non aemulatur, non inflat. Sic itaque adhibeatur scientia tanquam machina quaedam, per quam structura charitatis assurgat quae maneat in aeternum, etiam cum scientia destruetur (Id. XIII, 4, 8); quae ad finem charitatis adhibita multum est utilis; per se autem ipsa sine tali fine, non", "candidate_score": 0.697268, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_13_15", "bdc_text": "et uno tempore omnibus omnia revelanda ? Ergo quo torquebimus Christi verba : «Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ?", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3563", "psc_text": "in tota Judaea, et Samaria, et usque in extremum terrae (Act. I, 8), tanquam ipsi soli, quibus tunc loquebatur, tantum munus fuerint impleturi: sed sicut eis solis videtur dixisse quod dixit, Ecce vobiscum sum usque in consummationem saeculi (Matth. XXVIII, 20); quod tamen eum universae Ecclesiae promisisse, quae aliis morientibus, aliis nascentibus hic usque in saeculi consummationem futura est, quis non intelligat? sicut eis et illud ait, quod ad eos omnino non pertinet, et tamen sic dictum est tanquam ad solos etiam pertineret, Cum videritis haec omnia, scitote quia prope est in januis (Id. XXIV, 33): ad quos enim hoc pertinet, nisi ad eos qui in carne tunc erunt, cum omnia complebuntur? quanto magis illud quod ex magna parte per eos agendum fuit, quamvis et posteris eorum eadem actio servaretur? 50. Quod autem dixit Apostolus, Numquid non audierunt? In omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba", "candidate_score": 0.696353, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_104_106", "bdc_text": "Nec mirum , cum per os prophetae praedixerit spiritussanctus corda sapientum excecari muneribus Siehe Ex 23 , 8 ; Dtn 16 , 19. . Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ;", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_4070", "psc_text": "Unus Deus et Pater omnium; procul dubio id quod ibi dixit, Unus Dominus, quem, nisi Jesum Christum voluit intelligi? Si ergo eis placet, desinat esse Dominus Pater, quia unus est Dominus Jesus Christus. Quod si absurdum et impium est opinari, discamus intelligere unitatem Patris et Filii et Spiritus sancti; ut quod de uno solo Deo dictum fuerit, non continuo prohibeamur de Filio vel de Spiritu sancto intelligere: quia Pater quidem non est Filius, et Filius non est Pater, et Spiritus utriusque non est Pater aut Filius; sed tamen et Pater et Filius et Spiritus sanctus, unus solus et verus est Dominus Deus. CAPUT IV. 21. Neque enim Spiritus sanctus si aut Deus aut verus Deus non esset, templum ejus essent corpora nostra. Nescitis, inquit, quia corpora vestra templum in vobis est Spiritus sancti, quem habetis a Deo? et ne quisquam ipsum Spiritum negaret Deum, continuo secutus ait, Et non estis", "candidate_score": 0.696102, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_95_97", "bdc_text": "über die Beeinflussung durch dessen Exegese s. Hausammann 117ff. . Ii quid de religione vera sentiant , docuit «doctor gentium » [1 Tim 2 , 7 ] et «vas electionis » [ Apg 9 , 15 ] Paulus in eius epistolae frontispitio , quam dedicavit Corinthiorum ecclesie1 Kor 1 , 17ff. . Quid , si Erasmus ille tuus alter Demosthenes argentagina [ ! ] non secus laboraretl von laboraret aus s korrigiert .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_756", "psc_text": "recte reprehenderet eos qui Legem servarent, quasi doctor Gentium; et Petrus jure reprehenderetur qui princeps circumcisionis (Gal. II, 8) id imperavit Gentibus, quod soli qui ex Judaeis erant, debuerint observare. Hoc si placet, imo quia placet, ut quicumque credunt ex Judaeis debitores sint legis faciendae; tu ut episcopus in toto orbe notissimus, debes hanc promulgare sententiam, et in assensum tuum omnes coepiscopos trahere. Ego in parvo tuguriunculo, cum monachis, id est compeccatoribus meis, de magnis statuere non audeo, nisi hoc ingenue confiteri, me majorum scripta legere, et in commentariis, secundum omnium consuetudinem, varias ponere explanationes, ut e multis sequatur unusquisque quod velit. Quod quidem te puto et in saeculari litteratura, et in divinis Libris legisse, et probasse. 6. Hanc autem explanationem, quam primus Origenes in decimo Stromatum libro, ubi Epistolam Pauli ad Galatas interpretatur, et caeteri deinceps interpretes sunt secuti, illa vel maxime causa subintroducunt, ut Porphyrio respondeant blasphemanti, qui", "candidate_score": 0.696046, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_96", "bdc_text": "Ii quid de religione vera sentiant , docuit «doctor gentium » [1 Tim 2 , 7 ] et «vas electionis » [ Apg 9 , 15 ] Paulus in eius epistolae frontispitio , quam dedicavit Corinthiorum ecclesie1 Kor 1 , 17ff. .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_860", "psc_text": "non recte tunc ingrediebatur ad veritatem Evangelii. Id ergo faciebat quod facere non debebat; et si tale aliquid Paulus ipse jam fecerat, correctum potius etiam ipsum credam coapostoli sui correctionem non potuisse negligere, quam mendaciter aliquid in sua Epistola posuisse; et in Epistola qualibet: quanto magis in illa, in qua praelocutus ait, Quae autem scribo vobis, ecce coram Deo quia non mentior (Gal. I, 20)? 8. Ego quidem illud Petrum sic egisse credo, ut Gentes cogeret judaizare. Hoc enim lego scripsisse Paulum, quem mentitum esse non credo. Et ideo non recte agebat hoc Petrus. Erat enim contra Evangelii veritatem, ut putarent qui credebant in Christum, sine illis veteribus sacramentis salvos se esse non posse. Hoc enim contendebant Antiochiae, qui ex circumcisione crediderant: contra quos Paulus perseveranter acriterque confligit. Ipsum vero Paulum non ad hoc id egisse, quod vel Timotheum circumcidit (Act. XVI, 3), vel Cenchreis votum persolvit (Id. XVIII, 18),", "candidate_score": 0.695648, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_96_98", "bdc_text": "Ii quid de religione vera sentiant , docuit «doctor gentium » [1 Tim 2 , 7 ] et «vas electionis » [ Apg 9 , 15 ] Paulus in eius epistolae frontispitio , quam dedicavit Corinthiorum ecclesie1 Kor 1 , 17ff. . Quid , si Erasmus ille tuus alter Demosthenes argentagina [ ! ] non secus laboraretl von laboraret aus s korrigiert . in patrocinio veritatis atque ille olim , cum adversus Milesiorum legatos pro Atheniensi republica dicendum eratAulus Gellius berichtet in den «Attischen Nächten» , XI , 9 , wie Boten aus Milet mit einem Hilfegesuch nach Athen kamen .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_860", "psc_text": "non recte tunc ingrediebatur ad veritatem Evangelii. Id ergo faciebat quod facere non debebat; et si tale aliquid Paulus ipse jam fecerat, correctum potius etiam ipsum credam coapostoli sui correctionem non potuisse negligere, quam mendaciter aliquid in sua Epistola posuisse; et in Epistola qualibet: quanto magis in illa, in qua praelocutus ait, Quae autem scribo vobis, ecce coram Deo quia non mentior (Gal. I, 20)? 8. Ego quidem illud Petrum sic egisse credo, ut Gentes cogeret judaizare. Hoc enim lego scripsisse Paulum, quem mentitum esse non credo. Et ideo non recte agebat hoc Petrus. Erat enim contra Evangelii veritatem, ut putarent qui credebant in Christum, sine illis veteribus sacramentis salvos se esse non posse. Hoc enim contendebant Antiochiae, qui ex circumcisione crediderant: contra quos Paulus perseveranter acriterque confligit. Ipsum vero Paulum non ad hoc id egisse, quod vel Timotheum circumcidit (Act. XVI, 3), vel Cenchreis votum persolvit (Id. XVIII, 18),", "candidate_score": 0.693202, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_15_17", "bdc_text": "«Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ? Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ? Iniquus sane deus , qui filios Izraelitarum ab Aegyptiaca reduxit captivitate , patres vero non reduxit .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3563", "psc_text": "in tota Judaea, et Samaria, et usque in extremum terrae (Act. I, 8), tanquam ipsi soli, quibus tunc loquebatur, tantum munus fuerint impleturi: sed sicut eis solis videtur dixisse quod dixit, Ecce vobiscum sum usque in consummationem saeculi (Matth. XXVIII, 20); quod tamen eum universae Ecclesiae promisisse, quae aliis morientibus, aliis nascentibus hic usque in saeculi consummationem futura est, quis non intelligat? sicut eis et illud ait, quod ad eos omnino non pertinet, et tamen sic dictum est tanquam ad solos etiam pertineret, Cum videritis haec omnia, scitote quia prope est in januis (Id. XXIV, 33): ad quos enim hoc pertinet, nisi ad eos qui in carne tunc erunt, cum omnia complebuntur? quanto magis illud quod ex magna parte per eos agendum fuit, quamvis et posteris eorum eadem actio servaretur? 50. Quod autem dixit Apostolus, Numquid non audierunt? In omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba", "candidate_score": 0.688274, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_21_23", "bdc_text": "14 , 3ff , u. ö . prophetiam omnibus relinquant liberam , quis adeo omnem pudorem abstersit , ut prophetare quemquam inhibeat ? Interim probandos quoque spiritus censemus iubente Ioanne1 Joh 4 , 1 . et Paulo1 Thess 5 , 19-20 .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2908", "psc_text": "4)? Ex quo enim per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt (Rom. V, 12): procul dubio a corpore mortis hujus, ubi alia lex repugnat legi mentis, neminem liberavit aut liberat sua possibilitas, quae perdita Redemptore indiget, saucia Salvatore; sed gratia Dei per fidem unius mediatoris Dei et hominum, hominis Christi Jesu (Id. VII, 21-25): qui et Deus cum esset, hominem fecit; et manens Deus, homo factus refecit ipse quod fecit. 12. Puto autem quod eum lateat, fidem Christi, quae postea in revelationem venit, in occulto fuisse temporibus patrum nostrorum; per quam tamen etiam ipsi Dei gratia liberati sunt, quicumque omnibus humani generis temporibus liberari potuerunt, occulto judicio Dei, non tamen vituperabili. Unde dicit Apostolus, Habentes autem spiritum fidei, utique eumdem quem et illi, secundum quod scriptum est, Credidi, propter quod et locutus sum; et nos credimus,", "candidate_score": 0.687667, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_96_98", "bdc_text": "Ii quid de religione vera sentiant , docuit «doctor gentium » [1 Tim 2 , 7 ] et «vas electionis » [ Apg 9 , 15 ] Paulus in eius epistolae frontispitio , quam dedicavit Corinthiorum ecclesie1 Kor 1 , 17ff. . Quid , si Erasmus ille tuus alter Demosthenes argentagina [ ! ] non secus laboraretl von laboraret aus s korrigiert . in patrocinio veritatis atque ille olim , cum adversus Milesiorum legatos pro Atheniensi republica dicendum eratAulus Gellius berichtet in den «Attischen Nächten» , XI , 9 , wie Boten aus Milet mit einem Hilfegesuch nach Athen kamen .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2949", "psc_text": "ad veritatem Evangelii, dixi Petro coram omnibus, Si tu, cum sis Judaeus, gentiliter et non judaice vivis, quemadmodum Gentes cogis judaizare (Galat. II, 14)? Nulla est hic tropica obscuritas, verba sunt propria apertae locutionis. Hoc profecto Doctor Gentium, his quos parturiebat donec Christus formaretur in eis (Id. IV, 19), et quibus sub divina attestatione praedixerat, Quae autem scribo vobis, ecce coram Deo, quia non mentior (Id. I, 20), aut verum dixit, aut falsum: si falsum, quod absit, quae sequantur advertis; et ambo ista exhorrescas admonet veritatis indicium, et in apostolo Petro mirabilis humilitatis exemplum. 5. Sed quid hinc diutius? cum de hac quaestione inter nos, ego et praedictus venerabilis frater Hieronymus satis litteris egerimus; et in hoc opere recentissimo, quod sub nomine Critobuli adversus Pelagium modo edidit (Lib. 1 adversus Pelag.), eamdem de ista re gesta dictisque apostolicis sententiam tenuit, quam beatissimi Cypriani etiam nos secuti sumus (Epist. 71 ad", "candidate_score": 0.687268, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_13_15", "bdc_text": "et uno tempore omnibus omnia revelanda ? Ergo quo torquebimus Christi verba : «Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ?", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3562", "psc_text": "omnium gentium: non enim omnium est fides (II Thess. III, 2). Credit itaque omnis gens in omnibus qui electi sunt ante constitutionem mundi (Eph. I, 4), in caeteris non credit, et credentes odit. Quomodo enim et illud implebitur, Eritis odio omnibus gentibus propter nomen meum (Matth. XXIV, 9); nisi in omnibus gentibus sint et qui oderint, et quos oderint? 49. Quo pacto igitur ab Apostolis est praedicatio ista completa, quando adhuc usque sunt gentes (quod certissimum est nobis) in quibus modo coepit, et in quibus nondum coepit impleri? Non itaque sic dictum est Apostolis, Eritis mihi testes in Jerusalem, et in tota Judaea, et Samaria, et usque in extremum terrae (Act. I, 8), tanquam ipsi soli, quibus tunc loquebatur, tantum munus fuerint impleturi: sed sicut eis solis videtur dixisse quod dixit, Ecce vobiscum sum usque in consummationem saeculi (Matth. XXVIII, 20); quod tamen eum universae Ecclesiae promisisse, quae aliis morientibus,", "candidate_score": 0.68682, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_23_25", "bdc_text": "et Paulo1 Thess 5 , 19-20 . et hic adeo certum scimus esse verbum dei lidium nostrum lapidemDer lydische Stein galt im Altertum als Probierstein , Adagia , 1 , 5 , 87 ( LB II 215 B -D ) Pauly/Wissowa XXVI 2129. , ut nihil nos per deum fugere possit , est enim pedum nostrorum lucernaSiehe Ps 119 , 105 . ac argentum septies defecatum Vgl. Ps 12 , 7. , infallibilis et aeterna regulaVgl. Ps 33 , 4 ;", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1744", "psc_text": "Petr. I, 19). Hujus enim lucernae quidam fons ineffabilis lumen illud est, quod sic lucet in tenebris, ut non comprehendatur a tenebris, cui videndo, fide corda mundanda sunt: Beati enim mundo corde; quoniam ipsi Deum videbunt (Matth. V, 8); et, Scimus quoniam cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est (I Joan. III, 2). Tunc erit vera vita post mortem, verumque solatium post desolationem: illa vita eximet animam nostram de morte, et illud solatium oculos nostros a lacrymis; et quoniam ibi jam non erit ulla tentatio, ideo sequitur in eodem psalmo, Pedes meos a lapsu. Porro si nulla tentatio, jam nulla oratio: non enim ibi adhuc erit promissi boni exspectatio, sed redditi contemplatio; unde, Placebo, inquit, Domino in regione vivorum (Psal. CXIV, 8, 9), ubi tunc erimus, non in deserto mortuorum, ubi nunc sumus. Mortui enim estis, ait Apostolus, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo:", "candidate_score": 0.686071, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_14_16", "bdc_text": "Ergo quo torquebimus Christi verba : «Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ? Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ?", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3473", "psc_text": "hominibus videri et sustineri manifestum est. Et insequitur: « Arescentibus hominibus prae timore, et exspectatione quae supervenient universo orbi. » Nullam patriam, nullum locum nostris temporibus non affligi, aut humiliari certum est, sicut dictum est, « prae timore, et exspectatione quae supervenient universo orbi » (Luc. XXI, 24-28): et omnia signa, quae superius Evangelium legentibus manifestat, ex maxima parte completa sunt. 6. Quod autem dictum est, « Et praedicabitur hoc Evangelium in universo mundo, et tunc veniet finis » (Matth. XXIV, 14); primum quod ipsius Domini repromissio talis fuit, ut ipsi Apostoli ejus nominis et resurrectionis testes fierent in Jerusalem, et in Judaea, et in Samaria, et usque ad extremum terrae, et Apostolus hae auctoritate docet: « Sed dico, numquid non audierunt? In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum » (Rom. X, 18). Item: « Propter spem quae reposita est vobis, quam ante audistis", "candidate_score": 0.684716, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_4_6", "bdc_text": "Ito ergo , si ignoras , ad ipsum Augustinum ac percontare , num antiquitas an sanctorum sanctitas graviorem reddat doctrinam ! Docebit is nimirum in epistola ad Hieronymum Augustin , ep. LXXXII , 3 und 5 ( CSEL XXXIIII 354 , 4ff und 355 , 25ff) ; vgl. Z IV 81 , 25ff , wo sich Zwingli ebenfalls auf die in CorpIC , Decretum Gratiani , c. 5 , D. IX zitierte Augustinstelle stützt , zur Sache s. Staedtke 72ff. fere postrema istaec conferre nihil , imo id , quod ex scripturis authoritatem non habet , execrandum esse , cui et Ciprianus Siehe z. B. Cyprian , ep. LXXIV , 2 ( CSEL III /2 800 , 10ff). in epistolis subscribit . Ut nunc non referam , quod nolit sibi fidem adhiberi Augustinus , nisi scripturis sua muniat , utpote qui non uno loco errarit ;", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_722", "psc_text": "a recti linea discrepare videantur? Et hoc dico, non quod in operibus tuis quaedam reprehendenda jam censeam. Neque enim lectioni eorum unquam operam dedi: nec horum exemplariorum apud nos copia est, praeter Soliloquiorum tuorum libros, et quosdam Commentarios in Psalmos; quos si vellem discutere, non dicam a me, qui nihil sum, sed a veterum Graecorum docerem interpretationibus discrepare. Vale, mi amice, charissime, aetate fili, dignitate parens: et hoc a me rogatus observa, ut quidquid mihi scripseris, ad me primum facias pervenire. EPISTOLA LXXIII. Hieronymum litteris suis nonnihil offensum demulcere studet Augustinus. Apologiam illius contra Ruffinum accepisse se testatur, deplorans tantos inter viros quondam amicissimos tam amarulentam discordiam incidisse. Domino venerando et desideratissimo fratri, compresbytero HIERONYMO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. CAP. PRIMUM. 1. Quamvis existimem, antequam istas sumeres, venisse in manus tua, litteras meas, quas per Dei servum, filium nostrum, Cyprianum diaconum misi; quibus certissime agnosceres meam esse epistolam, cujus exemplaria", "candidate_score": 0.682903, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_24_26", "bdc_text": "et hic adeo certum scimus esse verbum dei lidium nostrum lapidemDer lydische Stein galt im Altertum als Probierstein , Adagia , 1 , 5 , 87 ( LB II 215 B -D ) Pauly/Wissowa XXVI 2129. , ut nihil nos per deum fugere possit , est enim pedum nostrorum lucernaSiehe Ps 119 , 105 . ac argentum septies defecatum Vgl. Ps 12 , 7. , infallibilis et aeterna regulaVgl. Ps 33 , 4 ; Jes 40 , 8 ;", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1744", "psc_text": "Petr. I, 19). Hujus enim lucernae quidam fons ineffabilis lumen illud est, quod sic lucet in tenebris, ut non comprehendatur a tenebris, cui videndo, fide corda mundanda sunt: Beati enim mundo corde; quoniam ipsi Deum videbunt (Matth. V, 8); et, Scimus quoniam cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est (I Joan. III, 2). Tunc erit vera vita post mortem, verumque solatium post desolationem: illa vita eximet animam nostram de morte, et illud solatium oculos nostros a lacrymis; et quoniam ibi jam non erit ulla tentatio, ideo sequitur in eodem psalmo, Pedes meos a lapsu. Porro si nulla tentatio, jam nulla oratio: non enim ibi adhuc erit promissi boni exspectatio, sed redditi contemplatio; unde, Placebo, inquit, Domino in regione vivorum (Psal. CXIV, 8, 9), ubi tunc erimus, non in deserto mortuorum, ubi nunc sumus. Mortui enim estis, ait Apostolus, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo:", "candidate_score": 0.681671, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_3_5", "bdc_text": "Sic enim intonas haud verisimile esse patres et vetustate et sanctitate celebres caruisse spiritu , quo indice etiam heccine potuissent depraehendere placita , quae nunc quasi e tripode Sprichwörtliche Redewendung zur Bekräftigung einer Aussage , Adagia 1 , 7 , 90 ( LB II 297 E-F ) . pronuncientur . Ito ergo , si ignoras , ad ipsum Augustinum ac percontare , num antiquitas an sanctorum sanctitas graviorem reddat doctrinam ! Docebit is nimirum in epistola ad Hieronymum Augustin , ep. LXXXII , 3 und 5 ( CSEL XXXIIII 354 , 4ff und 355 , 25ff) ; vgl. Z IV 81 , 25ff , wo sich Zwingli ebenfalls auf die in CorpIC , Decretum Gratiani , c. 5 , D. IX zitierte Augustinstelle stützt , zur Sache s. Staedtke 72ff. fere postrema istaec conferre nihil , imo id , quod ex scripturis authoritatem non habet , execrandum esse , cui et Ciprianus Siehe z. B. Cyprian , ep. LXXIV , 2 ( CSEL III /2 800 , 10ff). in epistolis subscribit .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3462", "psc_text": "revelavit sive revelaverit, peto nobiscum communicare digneris, et haec nostra rescripta sic accipere, tanquam hominis, qui mallem quidem eorum quae a me inquisisti, habere scientiam quam ignorantiam; sed quia id nondum potui, magis eligo cautam ignorantiam confiteri, quam falsam scientiam profiteri. EPISTOLA CXCVIII. Hesychius Augustino, significans consideratis divinis testimoniis de saeculi fine videri sibi diem quidem et horam frustra inquiri; attamen cognosci posse ex signis num jam instet tempus adventus Christi, quem ut cito venturum pie exspectari docet. Domino beatissimo, et charitate sincerissima venerando fratri et coepiscopo AUGUSTINO, HESYCHIUS, in Domino salutem. 1. Desideranti et exspectanti mihi sanctus compresbyter noster Cornutus litteras pertulit quas misisti, quae me laetificarunt, quia memoriam nostri bonam habere dignatus es, qui et mihi paucis, sermone proprio sanctae mentis tuae, de his quae petieram, in transitu significasti. Aliquanta autem de opusculis sancti compresbyteri Hieronymi adjunxisti, ut meam quaestionem lectione ejus operis de sanctis Scripturis explere possem.", "candidate_score": 0.680385, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_3_5", "bdc_text": "Sic enim intonas haud verisimile esse patres et vetustate et sanctitate celebres caruisse spiritu , quo indice etiam heccine potuissent depraehendere placita , quae nunc quasi e tripode Sprichwörtliche Redewendung zur Bekräftigung einer Aussage , Adagia 1 , 7 , 90 ( LB II 297 E-F ) . pronuncientur . Ito ergo , si ignoras , ad ipsum Augustinum ac percontare , num antiquitas an sanctorum sanctitas graviorem reddat doctrinam ! Docebit is nimirum in epistola ad Hieronymum Augustin , ep. LXXXII , 3 und 5 ( CSEL XXXIIII 354 , 4ff und 355 , 25ff) ; vgl. Z IV 81 , 25ff , wo sich Zwingli ebenfalls auf die in CorpIC , Decretum Gratiani , c. 5 , D. IX zitierte Augustinstelle stützt , zur Sache s. Staedtke 72ff. fere postrema istaec conferre nihil , imo id , quod ex scripturis authoritatem non habet , execrandum esse , cui et Ciprianus Siehe z. B. Cyprian , ep. LXXIV , 2 ( CSEL III /2 800 , 10ff). in epistolis subscribit .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1108", "psc_text": "incongruenter tamen de tali viro existimandum est quod correxerit, et fortasse suppressum sit ab eis qui hoc errore nimium delectati sunt, et tanto velut patrocinio carere noluerunt. Quanquam non desint qui hoc Cyprianum prorsus non sensisse contendant, sed sub ejus nomine a praesumptoribus atque mendacibus fuisse confictum. Neque enim sic potuit integritas atque notitia litterarum unius quamlibet illustris episcopi custodiri, quemadmodum Scriptura canonica, tot linguarum litteris, et ordine, et successione celebrationis ecclesiasticae custoditur, contra quam tamen non defuerunt, qui sub nominibus Apostolorum multa confingerent: frustra quidem, quia illa sic commendata, sic celebrata, sic nota est; verum quid possit adversus litteras, non canonica auctoritate fundatas, etiam hinc demonstravit impiae conatus audaciae, quod et adversus eas quae tanta notitiae mole firmatae sunt, sese erigere non praetermisit. 39. Nos tamen duas ob res, non negamus illud sensisse Cyprianum: quod et stilus ejus habet quamdam propriam faciem qua possit agnosci; et quod ibi magis", "candidate_score": 0.680095, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_14_16", "bdc_text": "Ergo quo torquebimus Christi verba : «Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ? Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ?", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3512", "psc_text": "Neque enim qui etiam hoc saperent, defuerunt dicentes, tempore primi adventus Christi esse completas, et inde usque ad finem saeculi totidem rursus esse complendas. Equidem video quia si primus eas non complevit adventus, necesse est ut secundus eas compleat; quoniam prophetia illa non potest esse falsa: quae si tempore primi adventus impleta est, non cogit intelligi quod etiam de fine saeculi implebitur. Ac per hoc incertum est, etiamsi verum est; neque negandum quidem, sed neque praesumendum est id futurum. Relinquitur itaque, ut qui vult cogere istam prophetiam credi saeculi fine complendam, contendat quantum potest, et ostendat si potest, primo adventu Domini non fuisse completam, contra tot expositores divinorum eloquiorum, qui hinc non solum computatione temporum, verum etiam rebus ipsis completam fuisse demonstrant, maxime quod ibi scriptum est, Et ungetur Sanctus sanctorum: vel propter quod in eadem prophetia hebraei codices expressius habent, Occidetur Christus, et non erit ejus (Dan. IX, 24,", "candidate_score": 0.679692, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_31_33", "bdc_text": "Tu vide Augusti [num ] «In Ioannem tracta [ tus ]» 16 Vermutlich Augustin , In Iohannis Evangelium Tractatus XVI , 2 ( CChr XXXVI 165 , 16ff) . et 18Ebenda , XVIII , 2 ( CChr XXXVI 180 , 16ff) , u. ö. , ac Tertullianum in «Praescriptione hereticorum »Tertullian , De praescriptione haereticorum , VI ( CChr I 191 , 11ff) , s. Staedtke 73ff. . Iam quod paulo incivilius Erasmi libellum , cui tit [ulus ] : «De libero arbitrio collatio»Erasmus , De libero arbitrio ΔΙΑΤΡΙΒ Η sive collatio , 1524 , hg. v . Johannes von Walter , Leipzig 1910 .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3740", "psc_text": "Judicio tuo gratias agimus; dictum tredecies. Exaudi, Christe, Eraclium conserva; dictum octies decies. 7. Cumque reticeretur, Augustinus episcopus dixit: Bene habet ut ea quae Dei sunt, circa sacrificium ejus agere valeamus; in qua hora supplicationis nostrae maxime commendo Charitati vestrae ut omnes vestras causas et negotia intermittatis, et pro ista Ecclesia, et pro me, et pro presbytero Eraclio, Domino precem fundatis. EPISTOLA CCXIV. Augustinus Valentino Abbati et Monachis Adrumetinis, oborta inter eos dissensione de libero arbitrio et justitia Dei, ex prava interpretatione epistolae prolixioris ad Sixtum, docet fidem catholicam in illa epistola propugnatam hanc esse, quae neque liberum arbitrium neget, neque tantum ei tribuat, ut sine gratia Dei valeat quidquam ad bonum. Domino dilectissimo, et in Christi membris honorando fratri VALENTINO, et fratribus qui tecum sunt, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Venerunt ad nos duo juvenes, Cresconius et Felix, de vestra congregatione se esse dicentes, qui nobis retulerunt monasterium vestrum", "candidate_score": 0.675741, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_24", "bdc_text": "et hic adeo certum scimus esse verbum dei lidium nostrum lapidemDer lydische Stein galt im Altertum als Probierstein , Adagia , 1 , 5 , 87 ( LB II 215 B -D ) Pauly/Wissowa XXVI 2129. , ut nihil nos per deum fugere possit , est enim pedum nostrorum lucernaSiehe Ps 119 , 105 .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1744", "psc_text": "Petr. I, 19). Hujus enim lucernae quidam fons ineffabilis lumen illud est, quod sic lucet in tenebris, ut non comprehendatur a tenebris, cui videndo, fide corda mundanda sunt: Beati enim mundo corde; quoniam ipsi Deum videbunt (Matth. V, 8); et, Scimus quoniam cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est (I Joan. III, 2). Tunc erit vera vita post mortem, verumque solatium post desolationem: illa vita eximet animam nostram de morte, et illud solatium oculos nostros a lacrymis; et quoniam ibi jam non erit ulla tentatio, ideo sequitur in eodem psalmo, Pedes meos a lapsu. Porro si nulla tentatio, jam nulla oratio: non enim ibi adhuc erit promissi boni exspectatio, sed redditi contemplatio; unde, Placebo, inquit, Domino in regione vivorum (Psal. CXIV, 8, 9), ubi tunc erimus, non in deserto mortuorum, ubi nunc sumus. Mortui enim estis, ait Apostolus, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo:", "candidate_score": 0.675354, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_31_33", "bdc_text": "Tu vide Augusti [num ] «In Ioannem tracta [ tus ]» 16 Vermutlich Augustin , In Iohannis Evangelium Tractatus XVI , 2 ( CChr XXXVI 165 , 16ff) . et 18Ebenda , XVIII , 2 ( CChr XXXVI 180 , 16ff) , u. ö. , ac Tertullianum in «Praescriptione hereticorum »Tertullian , De praescriptione haereticorum , VI ( CChr I 191 , 11ff) , s. Staedtke 73ff. . Iam quod paulo incivilius Erasmi libellum , cui tit [ulus ] : «De libero arbitrio collatio»Erasmus , De libero arbitrio ΔΙΑΤΡΙΒ Η sive collatio , 1524 , hg. v . Johannes von Walter , Leipzig 1910 .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3752", "psc_text": "meo nomine, sed etiam fratrum qui mecum sunt, et rogo ut pro nobis concorditer atque instanter oretis. Sit vobiscum Dominus. EPISTOLA CCXV. Augustinus Valentine ejusque monachis, de eodem argumento, simul transmittens ipsis librum de Gratia et Libero Arbitrio. Domino dilectissimo, et in Christi membris honorando fratri VALENTINO, et fratribus qui tecum sunt, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Cresconium, Felicem et alium Felicem Dei servos, qui ex vestra congregatione ad nos venerunt, nobiscum egisse Pascha, noverit Charitas vestra. Quos ideo tenuimus aliquanto diutius, ut instructiores ad vos redirent adversus novos haereticos Pelagianos, in quorum errorem cadit qui putat secundum aliqua merita humana dari gratiam Dei, quae sola hominem liberat per Dominum nostrum Jesum Christum. Sed rursum qui putat, quando ad judicium Dominus venerit, non judicari hominem secundum opera sua, qui jam per aetatem uti potuit libero voluntatis arbitrio, nihilominus in errore est. Soli enim parvuli qui nondum habent opera propria vel", "candidate_score": 0.674979, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_4_6", "bdc_text": "Ito ergo , si ignoras , ad ipsum Augustinum ac percontare , num antiquitas an sanctorum sanctitas graviorem reddat doctrinam ! Docebit is nimirum in epistola ad Hieronymum Augustin , ep. LXXXII , 3 und 5 ( CSEL XXXIIII 354 , 4ff und 355 , 25ff) ; vgl. Z IV 81 , 25ff , wo sich Zwingli ebenfalls auf die in CorpIC , Decretum Gratiani , c. 5 , D. IX zitierte Augustinstelle stützt , zur Sache s. Staedtke 72ff. fere postrema istaec conferre nihil , imo id , quod ex scripturis authoritatem non habet , execrandum esse , cui et Ciprianus Siehe z. B. Cyprian , ep. LXXIV , 2 ( CSEL III /2 800 , 10ff). in epistolis subscribit . Ut nunc non referam , quod nolit sibi fidem adhiberi Augustinus , nisi scripturis sua muniat , utpote qui non uno loco errarit ;", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_849", "psc_text": "75 et 81, rescribit accuratius Augustinus de interpretatione loci Epistolae ad Galatas, confirmans quod Petrus merito veraciterque reprehensus fuerit a Paulo. Caeterum deprecatur veniam, si dictis quibusdam incautioribus Hieronymi animum offenderit, excusans quod nulla sua culpa per multorum manus obambularit epistola, priusquam ad eum cui scripta erat, pervenerat. Domino dilectissimo, et in Christi visceribus honorando, sancto fratri et compresbytero HIERONYMO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. CAPUT PRIMUM. 1. Jam pridem tuae Charitati prolixam epistolam misi, respondens illi tuae quam per sanctum filium tuum Asterium, nunc jam non solum fratrem, verum etiam collegam meum, misisse te recolis. Quae utrum in manus tuas pervenire meruerit, adhuc nescio; nisi quod per fratrem sincerissimum Firmum scribis, si ille qui te primum gladio petiit, stilo repulsus est, ut sit humanitatis meae atque justitiae accusantem reprehendere, non respondentem. Hoc solo tenuissimo indicio, utcumque conjicio legisse te illam epistolam meam. In ea quippe deploravi tantam inter vos exstitisse", "candidate_score": 0.673125, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_12_14", "bdc_text": "De libello Erasmi «De libero arbitrio» . et uno tempore omnibus omnia revelanda ? Ergo quo torquebimus Christi verba :", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3813", "psc_text": "libero arbitrio utuntur? 19. Quomodo dicitur omnes homines eam fuisse accepturos, si non illi quibus non donatur, eam sua voluntate respuerent, quoniam Deus vult omnes homines salvos fieri (I Tim. II, 4); cum multis non detur parvulis, et sine illa plerique moriantur, qui non habent contrariam voluntatem, et aliquando cupientibus festinantibusque parentibus, ministris quoque volentibus ac paratis, Deo nolente non detur, cum repente, antequam detur, exspirat, pro quo, ut acciperet, currebatur? Unde manifestum est eos qui huic resistunt tam perspicuae veritati, non intelligere omnino qua locutione sit dictum quod omnes homines vult Deus salvos fieri; cum tam multi salvi non fiant, non quia ipsi, sed quia Deus non vult, quod sine ulla caligine manifestatur in parvulis. Sed sicut illud quod dictum est, Omnes in Christo vivificabuntur (I Cor. XV, 22), cum tam multi aeterna morte puniantur, ideo dictum est, quia omnes quicumque vitam aeternam percipiunt, non percipiunt nisi in Christo:", "candidate_score": 0.672872, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_3_5", "bdc_text": "Sic enim intonas haud verisimile esse patres et vetustate et sanctitate celebres caruisse spiritu , quo indice etiam heccine potuissent depraehendere placita , quae nunc quasi e tripode Sprichwörtliche Redewendung zur Bekräftigung einer Aussage , Adagia 1 , 7 , 90 ( LB II 297 E-F ) . pronuncientur . Ito ergo , si ignoras , ad ipsum Augustinum ac percontare , num antiquitas an sanctorum sanctitas graviorem reddat doctrinam ! Docebit is nimirum in epistola ad Hieronymum Augustin , ep. LXXXII , 3 und 5 ( CSEL XXXIIII 354 , 4ff und 355 , 25ff) ; vgl. Z IV 81 , 25ff , wo sich Zwingli ebenfalls auf die in CorpIC , Decretum Gratiani , c. 5 , D. IX zitierte Augustinstelle stützt , zur Sache s. Staedtke 72ff. fere postrema istaec conferre nihil , imo id , quod ex scripturis authoritatem non habet , execrandum esse , cui et Ciprianus Siehe z. B. Cyprian , ep. LXXIV , 2 ( CSEL III /2 800 , 10ff). in epistolis subscribit .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_913", "psc_text": "adhuc nosse quomodo coaequanda sit in interprete peritia linguarum, conjecturis eorum qui Scripturas edisserendo pertractant; quos necesse est, etiamsi rectae atque unius fidei fuerint, varias parere in multorum locorum obscuritate sententias: quamvis nequaquam ipsa varietas ab ejusdem fidei unitate discordet; sicut etiam unus tractator, secundum eamdem fidem aliter atque aliter eumdem locum potest exponere, quia hoc ejus obscuritas patitur. 35. Ideo autem desidero interpretationem tuam de Septuaginta, ut et tanta latinorum interpretum, qui qualescumque hoc ausi sunt, quantum possumus imperitia careamus: et hi qui me invidere putant utilibus laboribus tuis, tandem aliquando, si fieri potest, intelligant, propterea me nolle tuam ex hebraeo interpretationem in ecclesiis legi, ne contra Septuaginta auctoritatem, tanquam novum aliquid proferentes, magno scandalo perturbemus plebes Christi, quarum aures et corda illam interpretationem audire consueverunt, quae etiam ab Apostolis approbata est. Unde et illud apud Jonam virgultum (Jonae IV, 6), si in hebraeo nec hedera est, nec cucurbita,", "candidate_score": 0.670805, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_10_12", "bdc_text": "et Vincentium Augustin , ep. XCIII , 35 ( CSEL XXXIIII 480 , 9ff) , u. ö. . Igiturne patribus alligatus erit spiritussanctusoben aRvB als Überschrift : De libello Erasmi «De libero arbitrio» .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3752", "psc_text": "meo nomine, sed etiam fratrum qui mecum sunt, et rogo ut pro nobis concorditer atque instanter oretis. Sit vobiscum Dominus. EPISTOLA CCXV. Augustinus Valentine ejusque monachis, de eodem argumento, simul transmittens ipsis librum de Gratia et Libero Arbitrio. Domino dilectissimo, et in Christi membris honorando fratri VALENTINO, et fratribus qui tecum sunt, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Cresconium, Felicem et alium Felicem Dei servos, qui ex vestra congregatione ad nos venerunt, nobiscum egisse Pascha, noverit Charitas vestra. Quos ideo tenuimus aliquanto diutius, ut instructiores ad vos redirent adversus novos haereticos Pelagianos, in quorum errorem cadit qui putat secundum aliqua merita humana dari gratiam Dei, quae sola hominem liberat per Dominum nostrum Jesum Christum. Sed rursum qui putat, quando ad judicium Dominus venerit, non judicari hominem secundum opera sua, qui jam per aetatem uti potuit libero voluntatis arbitrio, nihilominus in errore est. Soli enim parvuli qui nondum habent opera propria vel", "candidate_score": 0.670457, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_3_5", "bdc_text": "Sic enim intonas haud verisimile esse patres et vetustate et sanctitate celebres caruisse spiritu , quo indice etiam heccine potuissent depraehendere placita , quae nunc quasi e tripode Sprichwörtliche Redewendung zur Bekräftigung einer Aussage , Adagia 1 , 7 , 90 ( LB II 297 E-F ) . pronuncientur . Ito ergo , si ignoras , ad ipsum Augustinum ac percontare , num antiquitas an sanctorum sanctitas graviorem reddat doctrinam ! Docebit is nimirum in epistola ad Hieronymum Augustin , ep. LXXXII , 3 und 5 ( CSEL XXXIIII 354 , 4ff und 355 , 25ff) ; vgl. Z IV 81 , 25ff , wo sich Zwingli ebenfalls auf die in CorpIC , Decretum Gratiani , c. 5 , D. IX zitierte Augustinstelle stützt , zur Sache s. Staedtke 72ff. fere postrema istaec conferre nihil , imo id , quod ex scripturis authoritatem non habet , execrandum esse , cui et Ciprianus Siehe z. B. Cyprian , ep. LXXIV , 2 ( CSEL III /2 800 , 10ff). in epistolis subscribit .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3454", "psc_text": "sed ex Deo est (Rom. II, 28, 29); aut Israelitas spirituales, ad eum scilicet pertinentes cui minori praedictum est serviturum esse majorem: sed haec vocabula nobis non indecenter imponimus; eaque mysteriorum intelligentia continemus, non verborum insolentia ventilamus. EPISTOLA CXCVII. Augustinus Hesychio Salonitano episcopo, de die supremo mundi non inquirendo, deque Hebdomadibus Danielis. Domino beatissimo HESYCHIO, AUGUSTINUS. 1. Ad Sanctitatem tuam filio tuo compresbytero nostro remeante Cornuto, per quem litteras tuae Venerationis accepi, quibus exiguitatem meam visitare dignatus es, tandem rescripta persolvo, et debitum resalutationis obsequium, multum me commendans acceptissimis Domino precibus tuis, domine beatissime frater. De propheticis autem dictis sive praedictis, de quibus voluisti ut aliquid scriberem, melius mihi visum est sancti Hieronymi hominis doctissimi expositiones eorumdem verborum (ne illas forte non habeas) de opusculis ejus excerptas dirigere Beatitudini tuae. Si autem jam eas habebas, nec inquisitioni tuae satisfaciebant, quid de his sentias, peto mihi rescribere non graveris; et quemadmodum", "candidate_score": 0.669637, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_35_37", "bdc_text": "Bibliotheca Erasmiana S. 20. , tractaverim Vermutlich in einem nicht erhaltenen Brief. , mirum est , quam egre feras ; verum nos propterea palinodiam non canimuspalinodiam canere seine Meinung ändern , widerrufen , Adagia , 1 , 9 , 59 ( LB II 356 A-B ) ; Otto 262 , Nr. 1323. , quinimo ne lato quidem cedimus culmo .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_4094", "psc_text": "coepiscopis tuis puro ac pacifico animo et spiritu, et conferres de iis quae sunt Dei, et quae ad gloriam et gratiam spiritualem pertinent. Unde, quid opus est scribere et rescribere quod nos non aedificat? EPISTOLA CCXLI. Augustinus Deum unum profitetur, triformem negat, conflictum non detrectat, si excipiantur quae dicuntur. 1. Litterae tuae nec ad reddenda convicia me provocare, nec a reddendis litteris revocare potuerunt. Ea quippe quae scripsisti, moverent me, si a veritate Dei non a potestate hominis dicerentur. Dixisti consilium meum arborem curvam et nodosam, quae nihil in se rectum habet, et aciem pervertit oculorum. Quid in me diceres, si a placito quod inter nos mane statueramus, ego recessissem, et in refacillima quae recte placuerat, curvam refragationem et nodos difficultatis posuissem? Neque enim aqua coenosa ingurgitatum me judicares, sed perfidiae, quod multo pejus est, ebrietate submersum, si non talis post prandium rediissem, qualis ante prandium recessissem. Sed ecce numquid", "candidate_score": 0.669188, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_108", "bdc_text": "Vale in domino , parens dilecte , Christum dei filium amplectere et me , ut soles , ama .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_4066", "psc_text": "Nam etsi sunt qui dicuntur dii, sive in coelo, sive in terra, sicut sunt dii multi et domini multi; nobis tamen unus Deus Pater, ex quo omnia, et nos in ipso; et unus Dominus noster Jesus Christus, per quem omnia, et nos per ipsum (I Cor. VIII, 5, 6)? Porro si quod de uno Deo Patre dicitur, cogit inde Filium separare, dicant qui audent, non posse jam intelligi Dominum Patrem, quia unus, inquit, Dominus noster Jesus Christus. Nam si unus, utique solus: si solus, quomodo et Pater; nisi quia et ipse et Pater, unus Deus et solus Deus, non separato Spiritu sancto? Unus ergo Deus Pater, et cum illo Filius unus Deus, quamvis non cum illo unus Pater. Itemque unus Dominus Jesus Christus, et cum illo unus Dominus Pater, quamvis non cum illo unus Jesus Christus tanquam et Pater sit Jesus Christus. Hoc enim nomen ex dispensatione misericordiae susceptaeque humanitatis", "candidate_score": 0.668786, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_108", "bdc_text": "Vale in domino , parens dilecte , Christum dei filium amplectere et me , ut soles , ama .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_4065", "psc_text": "est Dominus Deus noster Jesus Christus: et ubi est vox illa tangentis et clamantis, Dominus meus et Deus meus; quam Christus ipse non reprehendit, sed approbavit, dicens, Quia vidisti me, credidisti (Joan. XX, 28)? Porro si et Filius Dominus Deus est, et Pater Dominus Deus est, et ambo jam duo domini et duo dii, quomodo erit verum, Dominus Deus tuus Dominus unus est? An forte Pater est unus Dominus, Filius autem non unus Dominus, sed tantum Dominus, sicut sunt dii multi et domini multi, non sicut ille unus de quo scriptum est, Dominus unus est? Quid ergo respondebimus Apostolo dicenti: Nam etsi sunt qui dicuntur dii, sive in coelo, sive in terra, sicut sunt dii multi et domini multi; nobis tamen unus Deus Pater, ex quo omnia, et nos in ipso; et unus Dominus noster Jesus Christus, per quem omnia, et nos per ipsum (I Cor. VIII, 5, 6)? Porro", "candidate_score": 0.667623, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_37_39", "bdc_text": "Otto 262 , Nr. 1323. , quinimo ne lato quidem cedimus culmo . Est enim nedum impius , verum blasphemus etiam libellus , omnibus fere scriptis Erasmicis contrarius , ut nunc non referam quam ineptus , impotens , flaccidus , in quo praeter artifitium nemo pius nihil laudavit unquam . At in tanta contraversia [ ! ] theologum non rhetorculum Erasmus stellt beispiels weise zu Mt 10 , 30 fest , daß es sich um eine hyperbolische Redeweise handle , Erasmus , aaO , III c 10 ( S. 74 , 15f) .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_893", "psc_text": "justae libertatis in Paulo, et sanctae humilitatis in Petro: quae, quantum mihi pro modulo meo videtur, magis fuerat adversus calumniantem Porphyrium defendenda, quam ut ei daretur obtrectandi major occasio; qua multo mordacius criminaretur Christianos fallaciter vel suas litteras scribere, vel Dei sui sacramenta portare. CAPUT III. 23. Flagitas a me ut aliquem saltem unum ostendam, cujus in hac re sententiam sim secutus, cum tu tam plures nominatim commemoraveris, qui te in eo quod adstruis praecesserunt; petens ut in eo, si te reprehendo errantem, patiar te errare cum talibus, quorum ego, fateor, neminem legi: sed cum sint ferme sex, vel septem, horum quatuor auctoritatem tu quoque infringis. Nam Laodicenum, cujus nomen taces, de Ecclesia dicis nuper egressum; Alexandrum autem veterem haereticum; Origenem vero ac Didymum reprehensos abs te lego in recentioribus opusculis tuis, et non mediocriter, nec de mediocribus quaestionibus, quamvis Origenem mirabiliter ante laudaveris. Cum iis ergo errare puto quia", "candidate_score": 0.666193, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_10_12", "bdc_text": "et Vincentium Augustin , ep. XCIII , 35 ( CSEL XXXIIII 480 , 9ff) , u. ö. . Igiturne patribus alligatus erit spiritussanctusoben aRvB als Überschrift : De libello Erasmi «De libero arbitrio» .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3740", "psc_text": "Judicio tuo gratias agimus; dictum tredecies. Exaudi, Christe, Eraclium conserva; dictum octies decies. 7. Cumque reticeretur, Augustinus episcopus dixit: Bene habet ut ea quae Dei sunt, circa sacrificium ejus agere valeamus; in qua hora supplicationis nostrae maxime commendo Charitati vestrae ut omnes vestras causas et negotia intermittatis, et pro ista Ecclesia, et pro me, et pro presbytero Eraclio, Domino precem fundatis. EPISTOLA CCXIV. Augustinus Valentino Abbati et Monachis Adrumetinis, oborta inter eos dissensione de libero arbitrio et justitia Dei, ex prava interpretatione epistolae prolixioris ad Sixtum, docet fidem catholicam in illa epistola propugnatam hanc esse, quae neque liberum arbitrium neget, neque tantum ei tribuat, ut sine gratia Dei valeat quidquam ad bonum. Domino dilectissimo, et in Christi membris honorando fratri VALENTINO, et fratribus qui tecum sunt, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Venerunt ad nos duo juvenes, Cresconius et Felix, de vestra congregatione se esse dicentes, qui nobis retulerunt monasterium vestrum", "candidate_score": 0.665226, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_8_10", "bdc_text": "lib. «De trinitate» Augustin , De trinitate , III , prooemium , [2 ] ( CChr L 128 , 38ff). , Ad Casulanum Augustin , ep. XXXVI , 2 ( CSEL XXXIIII 32 , 4-19 ) , u. ö. , FortunatumIm Briefe Augustins an Fortunatus ( ep. CXV ) findet sich keine entsprechende Stelle . Vielleicht bezieht sich Bullinger auf einen Abschnitt im Briefe an Fortunatianus , ep. CXLVIII , 15 ( CSEL XXXXIIII 344 , 21ff) . et Vincentium Augustin , ep. XCIII , 35 ( CSEL XXXIIII 480 , 9ff) , u. ö. .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2796", "psc_text": "reddita stupeamus, sive in his quae refutare, detestari, aut fugere deceat christianum; sive in illis in quibus non satis invenitur errasse, quamvis nescio qua calliditate, in ipsis quoque gratiam Dei credidit supprimendam. Sed unum est quod nos in tanto beneficio afficit, quia tarde hoc tam praeclarum gratiae Dei munus effulsit: siquidem contigit absentes fieri quosdam, quorum caecitati ista tam perspicuae veritatis illustratio deberetur; ad quos, etsi tardius, non diffidimus propitio Deo eamdem gratiam pervenire, qui vult omnes homines salvos fieri, et ad agnitionem veritatis venire (I Tim. II, 4). Nos vero, etsi olim spiritu claritatis, qui in te est, docti, subjectionem ejus abjecerimus erroris, in hoc etiam nunc gratias agimus, quod haec quae ante credidimus, nunc aliis aperire didicimus, viam facilitatis uberiore Sanctitatis tuae sermone pandente. Et alia manu: Incolumem Beatitudinem tuam, nostrique memorem, misericordia Dei nostri glorificet in aeternum. EPISTOLA CLXIX. Augustinus Evodio, respondens ad duas quaestiones, de Trinitate,", "candidate_score": 0.664451, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_16", "bdc_text": "Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ?", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3559", "psc_text": "usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrae (Psal. LXXI, 8). A flumine scilicet ubi baptizatus est, quia inde coepit Evangelium praedicare: a mari autem usque ad mare totus est orbis cum omnibus gentibus, quoniam mari oceano cingitur universus. Quomodo autem implebitur aliter illa prophetia: Omnes gentes, quotquot fecisti, venient, et adorabunt coram te, Domine (Psal. LXXXV, 9)? Non enim de locis suis migrando venient, sed in locis suis credendo. De credentibus quippe Dominus dixit: Nemo potest venire ad me, nisi datum fuerit ei a Patre meo (Joan. VI, 66). Propheta autem dicit: Et adorabunt eum unusquisque de loco suo, omnes insulae gentium (Sophon. II, 11). Omnes insulae dixit, tanquam diceret, Etiam omnes insulae; hinc ostendens quam nulla relinquatur terrarum ubi non sit Ecclesia, quando nulla relinquitur insularum, quarum nonnullae etiam in Oceano sunt constitutae, et quasdam earum Evangelium jam suscepisse didicimus. Atque ita et in insulis", "candidate_score": 0.664062, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_93_95", "bdc_text": "instauratorem veneror , suspitio , adoro , at in divinis litteris sapientem mundiSiehe 1 Kor 1 , 20ff; 2 , 6ff. iudicoZu Bullingers Urteilen über Erasmus und seine Stellung im Willensstreit s. Staedtke 34-36 . 139 f ; über die Beeinflussung durch dessen Exegese s. Hausammann 117ff. .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_913", "psc_text": "adhuc nosse quomodo coaequanda sit in interprete peritia linguarum, conjecturis eorum qui Scripturas edisserendo pertractant; quos necesse est, etiamsi rectae atque unius fidei fuerint, varias parere in multorum locorum obscuritate sententias: quamvis nequaquam ipsa varietas ab ejusdem fidei unitate discordet; sicut etiam unus tractator, secundum eamdem fidem aliter atque aliter eumdem locum potest exponere, quia hoc ejus obscuritas patitur. 35. Ideo autem desidero interpretationem tuam de Septuaginta, ut et tanta latinorum interpretum, qui qualescumque hoc ausi sunt, quantum possumus imperitia careamus: et hi qui me invidere putant utilibus laboribus tuis, tandem aliquando, si fieri potest, intelligant, propterea me nolle tuam ex hebraeo interpretationem in ecclesiis legi, ne contra Septuaginta auctoritatem, tanquam novum aliquid proferentes, magno scandalo perturbemus plebes Christi, quarum aures et corda illam interpretationem audire consueverunt, quae etiam ab Apostolis approbata est. Unde et illud apud Jonam virgultum (Jonae IV, 6), si in hebraeo nec hedera est, nec cucurbita,", "candidate_score": 0.664023, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_8_10", "bdc_text": "lib. «De trinitate» Augustin , De trinitate , III , prooemium , [2 ] ( CChr L 128 , 38ff). , Ad Casulanum Augustin , ep. XXXVI , 2 ( CSEL XXXIIII 32 , 4-19 ) , u. ö. , FortunatumIm Briefe Augustins an Fortunatus ( ep. CXV ) findet sich keine entsprechende Stelle . Vielleicht bezieht sich Bullinger auf einen Abschnitt im Briefe an Fortunatianus , ep. CXLVIII , 15 ( CSEL XXXXIIII 344 , 21ff) . et Vincentium Augustin , ep. XCIII , 35 ( CSEL XXXIIII 480 , 9ff) , u. ö. .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_713", "psc_text": "non solum res ipsa indicat, sed etiam te attestatum esse memini. Ac per hoc plurimum profueris, si eam graecam Scripturam, quam Septuaginta operati sunt, latinae veritati reddideris: quae in diversis codicibus ita varia est, ut tolerari vix possit; et ita suspecta, ne in graeco aliud inveniatur, ut inde aliquid proferri aut probari dubitetur. Brevem putabam futuram hanc epistolam; sed nescio quomodo ita mihi dulce factum est in ea progredi, ac si tecum loquerer. Sed obsecro te per Dominum, ne te pigeat ad omnia respondere, et praestare mihi, quantum potueris, praesentiam tuam. EPISTOLA LXXII. Hieronymus Augustino expostulans de illius epistola per Italiam sparsa, qua taxabatur locus non recte expositus in Epistola ad Galatas. Domino vere sancto et beatissimo papae AUGUSTINO, HIERONYMUS, in Domino salutem. CAP. PRIMUM. 1. Crebras ad me epistolas dirigis, et saepe compellis ut respondeam cuidam epistolae tuae, cujus ad me, ut ante jam scripsi, per fratrem Sysinnium diaconum", "candidate_score": 0.663142, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_35_37", "bdc_text": "Bibliotheca Erasmiana S. 20. , tractaverim Vermutlich in einem nicht erhaltenen Brief. , mirum est , quam egre feras ; verum nos propterea palinodiam non canimuspalinodiam canere seine Meinung ändern , widerrufen , Adagia , 1 , 9 , 59 ( LB II 356 A-B ) ; Otto 262 , Nr. 1323. , quinimo ne lato quidem cedimus culmo .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_691", "psc_text": "ad crebrum et dulce colloquium! Sed quia id non est datum, peto ut hoc ipsum, quod in Domino quam possumus simul sumus, conservari studeas, et augeri ac perfici, et rescripta quamvis rara non spernere. Saluta obsequio meo sanctum fratrem Paulinianum, et omnes fratres qui tecum ac de te in Domino gaudent. Memor nostri exaudiaris a Domino in omni sancto desiderio tuo, domine charissime et desideratissime, et honorande in Christo frater. EPISTOLA LXVIII. Hieronymus Augustino, jam accepta epistola quae continet quaestionem de mendacio officioso, sed dubitans etiamnum an sit Augustini, negat se responsurum nisi sit certus de auctore. Meminit et Ruffini ficto nomine. Domino vere sancto, ac beatissimo papae AUGUSTINO, HIERONYMUS, in Christo salutem. 1. In ipso profectionis articulo, sancti filii nostri Asterii hypodiaconi, necessarii mei, Beatitudinis tuae litterae supervenerunt, quibus satisfacis te contra parvitatem meam librum Romam non misisse. Hoc nec ego factum audieram; sed epistolae cujusdam, quasi ad me", "candidate_score": 0.662697, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_2_4", "bdc_text": "Hac tantum parte durior videbatur , qua tu patribus spiritum ita tribuis , ut nihil fere reliqui facias deploratissimis nostri aevi hominibus . Sic enim intonas haud verisimile esse patres et vetustate et sanctitate celebres caruisse spiritu , quo indice etiam heccine potuissent depraehendere placita , quae nunc quasi e tripode Sprichwörtliche Redewendung zur Bekräftigung einer Aussage , Adagia 1 , 7 , 90 ( LB II 297 E-F ) . pronuncientur . Ito ergo , si ignoras , ad ipsum Augustinum ac percontare , num antiquitas an sanctorum sanctitas graviorem reddat doctrinam ! Docebit is nimirum in epistola ad Hieronymum Augustin , ep. LXXXII , 3 und 5 ( CSEL XXXIIII 354 , 4ff und 355 , 25ff) ;", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3462", "psc_text": "revelavit sive revelaverit, peto nobiscum communicare digneris, et haec nostra rescripta sic accipere, tanquam hominis, qui mallem quidem eorum quae a me inquisisti, habere scientiam quam ignorantiam; sed quia id nondum potui, magis eligo cautam ignorantiam confiteri, quam falsam scientiam profiteri. EPISTOLA CXCVIII. Hesychius Augustino, significans consideratis divinis testimoniis de saeculi fine videri sibi diem quidem et horam frustra inquiri; attamen cognosci posse ex signis num jam instet tempus adventus Christi, quem ut cito venturum pie exspectari docet. Domino beatissimo, et charitate sincerissima venerando fratri et coepiscopo AUGUSTINO, HESYCHIUS, in Domino salutem. 1. Desideranti et exspectanti mihi sanctus compresbyter noster Cornutus litteras pertulit quas misisti, quae me laetificarunt, quia memoriam nostri bonam habere dignatus es, qui et mihi paucis, sermone proprio sanctae mentis tuae, de his quae petieram, in transitu significasti. Aliquanta autem de opusculis sancti compresbyteri Hieronymi adjunxisti, ut meam quaestionem lectione ejus operis de sanctis Scripturis explere possem.", "candidate_score": 0.662399, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_107", "bdc_text": "cuius benefitio creati , pasti et redempti resuscitabimur in extrema illa die per spiritum vivificatorem , cui gloria semper .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_568", "psc_text": "adhuc in nobis ipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri: spe enim salvi facti sumus. In hac spe cum sumus, corpus quidem mortuum est propter peccatum, spiritus autem vita est propter justitiam. Sed vide quid sequitur: Si autem Spiritus ejus, inquit, qui suscitavit Jesum a mortuis habitat in vobis; qui suscitavit Christum a mortuis, vivificabit et mortalia corpora vestra per inhabitantem Spiritum ejus in vobis (Rom. VIII, 23, 24, 10, 11). Hoc igitur universa Ecclesia, quae in peregrinatione mortalitatis inventa est, exspectat in fine saeculi quod in Domini nostri Jesu Christi corpore praemonstratum est, qui est ex mortuis primogenitus, quia et corpus ejus cui caput est ipse, non nisi Ecclesia est (Coloss. I, 18). CAPUT III. 4. Nonnulli enim attendentes verba quae assidue dicit Apostolus, quia et mortui sumus cum Christo, et resurreximus cum eo, nec intelligentes quatenus dicantur, arbitrati sunt jam factam esse resurrectionem, nec ullam ulterius in fine", "candidate_score": 0.662321, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_92_94", "bdc_text": "Schl. 17841-17889 a. 57727-57738 . instauratorem veneror , suspitio , adoro , at in divinis litteris sapientem mundiSiehe 1 Kor 1 , 20ff; 2 , 6ff. iudicoZu Bullingers Urteilen über Erasmus und seine Stellung im Willensstreit s. Staedtke 34-36 . 139 f ;", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_202", "psc_text": "Mihi enim videtur exitiosissime credi, aliquod in Libris sanctis haberi mendacium; id est eos homines, per quos nobis illa Scriptura ministrata est atque conscripta, aliquid in libris suis fuisse mentitos. Alia quippe quaestio est, sitne aliquando mentiri viri boni; et alia quaestio est, utrum scriptorem sanctarum Scripturarum mentiri oportuerit: imo vero non alia, sed nulla quaestio est. Admisso enim semel in tantum auctoritatis fastigium officioso aliquo mendacio, nulla illorum librorum particula remanebit, quae non ut cuique videbitur vel ad mores difficilis vel ad fidem incredibilis, eadem perniciosissima regula ad mentientis auctoris consilium officiumque referatur. 4. Si enim mentiebatur apostolus Paulus cum apostolum Petrum objurgans diceret, Si tu cum sis Judaeus, gentiliter et non judaice vivis, quemadmodum gentes cogis judaizare? et recte illi videbatur Petrus fecisse, quem non recte fecisse et dixit et scripsit, ut quasi animos tumultuantium deliniret (Gal. II, 11-14); quid respondebimus, cum exsurrexerint perversi homines, prohibentes nuptias, quos", "candidate_score": 0.661952, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_34_36", "bdc_text": "- Quellenschriften zur Geschichte des Protestantismus , H. 8 ; Bibliotheca Erasmiana S. 20. , tractaverim Vermutlich in einem nicht erhaltenen Brief. , mirum est , quam egre feras ; verum nos propterea palinodiam non canimuspalinodiam canere seine Meinung ändern , widerrufen , Adagia , 1 , 9 , 59 ( LB II 356 A-B ) ;", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_691", "psc_text": "ad crebrum et dulce colloquium! Sed quia id non est datum, peto ut hoc ipsum, quod in Domino quam possumus simul sumus, conservari studeas, et augeri ac perfici, et rescripta quamvis rara non spernere. Saluta obsequio meo sanctum fratrem Paulinianum, et omnes fratres qui tecum ac de te in Domino gaudent. Memor nostri exaudiaris a Domino in omni sancto desiderio tuo, domine charissime et desideratissime, et honorande in Christo frater. EPISTOLA LXVIII. Hieronymus Augustino, jam accepta epistola quae continet quaestionem de mendacio officioso, sed dubitans etiamnum an sit Augustini, negat se responsurum nisi sit certus de auctore. Meminit et Ruffini ficto nomine. Domino vere sancto, ac beatissimo papae AUGUSTINO, HIERONYMUS, in Christo salutem. 1. In ipso profectionis articulo, sancti filii nostri Asterii hypodiaconi, necessarii mei, Beatitudinis tuae litterae supervenerunt, quibus satisfacis te contra parvitatem meam librum Romam non misisse. Hoc nec ego factum audieram; sed epistolae cujusdam, quasi ad me", "candidate_score": 0.661848, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_26_28", "bdc_text": "Jes 40 , 8 ; 1 Petr 1 , 23ff. . Unde non est , quod verearis , ne sub larva pietatis se sceleratissimus ille hominum hostis ingerat nobisque imponatVgl.", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2949", "psc_text": "ad veritatem Evangelii, dixi Petro coram omnibus, Si tu, cum sis Judaeus, gentiliter et non judaice vivis, quemadmodum Gentes cogis judaizare (Galat. II, 14)? Nulla est hic tropica obscuritas, verba sunt propria apertae locutionis. Hoc profecto Doctor Gentium, his quos parturiebat donec Christus formaretur in eis (Id. IV, 19), et quibus sub divina attestatione praedixerat, Quae autem scribo vobis, ecce coram Deo, quia non mentior (Id. I, 20), aut verum dixit, aut falsum: si falsum, quod absit, quae sequantur advertis; et ambo ista exhorrescas admonet veritatis indicium, et in apostolo Petro mirabilis humilitatis exemplum. 5. Sed quid hinc diutius? cum de hac quaestione inter nos, ego et praedictus venerabilis frater Hieronymus satis litteris egerimus; et in hoc opere recentissimo, quod sub nomine Critobuli adversus Pelagium modo edidit (Lib. 1 adversus Pelag.), eamdem de ista re gesta dictisque apostolicis sententiam tenuit, quam beatissimi Cypriani etiam nos secuti sumus (Epist. 71 ad", "candidate_score": 0.659091, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_5_7", "bdc_text": "vgl. Z IV 81 , 25ff , wo sich Zwingli ebenfalls auf die in CorpIC , Decretum Gratiani , c. 5 , D. IX zitierte Augustinstelle stützt , zur Sache s. Staedtke 72ff. fere postrema istaec conferre nihil , imo id , quod ex scripturis authoritatem non habet , execrandum esse , cui et Ciprianus Siehe z. B. Cyprian , ep. LXXIV , 2 ( CSEL III /2 800 , 10ff). in epistolis subscribit . Ut nunc non referam , quod nolit sibi fidem adhiberi Augustinus , nisi scripturis sua muniat , utpote qui non uno loco errarit ; testimonia sunt in praefatione 3 .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1108", "psc_text": "incongruenter tamen de tali viro existimandum est quod correxerit, et fortasse suppressum sit ab eis qui hoc errore nimium delectati sunt, et tanto velut patrocinio carere noluerunt. Quanquam non desint qui hoc Cyprianum prorsus non sensisse contendant, sed sub ejus nomine a praesumptoribus atque mendacibus fuisse confictum. Neque enim sic potuit integritas atque notitia litterarum unius quamlibet illustris episcopi custodiri, quemadmodum Scriptura canonica, tot linguarum litteris, et ordine, et successione celebrationis ecclesiasticae custoditur, contra quam tamen non defuerunt, qui sub nominibus Apostolorum multa confingerent: frustra quidem, quia illa sic commendata, sic celebrata, sic nota est; verum quid possit adversus litteras, non canonica auctoritate fundatas, etiam hinc demonstravit impiae conatus audaciae, quod et adversus eas quae tanta notitiae mole firmatae sunt, sese erigere non praetermisit. 39. Nos tamen duas ob res, non negamus illud sensisse Cyprianum: quod et stilus ejus habet quamdam propriam faciem qua possit agnosci; et quod ibi magis", "candidate_score": 0.658539, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_6", "bdc_text": "Ut nunc non referam , quod nolit sibi fidem adhiberi Augustinus , nisi scripturis sua muniat , utpote qui non uno loco errarit ;", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_722", "psc_text": "a recti linea discrepare videantur? Et hoc dico, non quod in operibus tuis quaedam reprehendenda jam censeam. Neque enim lectioni eorum unquam operam dedi: nec horum exemplariorum apud nos copia est, praeter Soliloquiorum tuorum libros, et quosdam Commentarios in Psalmos; quos si vellem discutere, non dicam a me, qui nihil sum, sed a veterum Graecorum docerem interpretationibus discrepare. Vale, mi amice, charissime, aetate fili, dignitate parens: et hoc a me rogatus observa, ut quidquid mihi scripseris, ad me primum facias pervenire. EPISTOLA LXXIII. Hieronymum litteris suis nonnihil offensum demulcere studet Augustinus. Apologiam illius contra Ruffinum accepisse se testatur, deplorans tantos inter viros quondam amicissimos tam amarulentam discordiam incidisse. Domino venerando et desideratissimo fratri, compresbytero HIERONYMO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. CAP. PRIMUM. 1. Quamvis existimem, antequam istas sumeres, venisse in manus tua, litteras meas, quas per Dei servum, filium nostrum, Cyprianum diaconum misi; quibus certissime agnosceres meam esse epistolam, cujus exemplaria", "candidate_score": 0.658488, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_2_4", "bdc_text": "Hac tantum parte durior videbatur , qua tu patribus spiritum ita tribuis , ut nihil fere reliqui facias deploratissimis nostri aevi hominibus . Sic enim intonas haud verisimile esse patres et vetustate et sanctitate celebres caruisse spiritu , quo indice etiam heccine potuissent depraehendere placita , quae nunc quasi e tripode Sprichwörtliche Redewendung zur Bekräftigung einer Aussage , Adagia 1 , 7 , 90 ( LB II 297 E-F ) . pronuncientur . Ito ergo , si ignoras , ad ipsum Augustinum ac percontare , num antiquitas an sanctorum sanctitas graviorem reddat doctrinam ! Docebit is nimirum in epistola ad Hieronymum Augustin , ep. LXXXII , 3 und 5 ( CSEL XXXIIII 354 , 4ff und 355 , 25ff) ;", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2796", "psc_text": "reddita stupeamus, sive in his quae refutare, detestari, aut fugere deceat christianum; sive in illis in quibus non satis invenitur errasse, quamvis nescio qua calliditate, in ipsis quoque gratiam Dei credidit supprimendam. Sed unum est quod nos in tanto beneficio afficit, quia tarde hoc tam praeclarum gratiae Dei munus effulsit: siquidem contigit absentes fieri quosdam, quorum caecitati ista tam perspicuae veritatis illustratio deberetur; ad quos, etsi tardius, non diffidimus propitio Deo eamdem gratiam pervenire, qui vult omnes homines salvos fieri, et ad agnitionem veritatis venire (I Tim. II, 4). Nos vero, etsi olim spiritu claritatis, qui in te est, docti, subjectionem ejus abjecerimus erroris, in hoc etiam nunc gratias agimus, quod haec quae ante credidimus, nunc aliis aperire didicimus, viam facilitatis uberiore Sanctitatis tuae sermone pandente. Et alia manu: Incolumem Beatitudinem tuam, nostrique memorem, misericordia Dei nostri glorificet in aeternum. EPISTOLA CLXIX. Augustinus Evodio, respondens ad duas quaestiones, de Trinitate,", "candidate_score": 0.658466, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_4", "bdc_text": "Ito ergo , si ignoras , ad ipsum Augustinum ac percontare , num antiquitas an sanctorum sanctitas graviorem reddat doctrinam ! Docebit is nimirum in epistola ad Hieronymum Augustin , ep. LXXXII , 3 und 5 ( CSEL XXXIIII 354 , 4ff und 355 , 25ff) ;", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3462", "psc_text": "revelavit sive revelaverit, peto nobiscum communicare digneris, et haec nostra rescripta sic accipere, tanquam hominis, qui mallem quidem eorum quae a me inquisisti, habere scientiam quam ignorantiam; sed quia id nondum potui, magis eligo cautam ignorantiam confiteri, quam falsam scientiam profiteri. EPISTOLA CXCVIII. Hesychius Augustino, significans consideratis divinis testimoniis de saeculi fine videri sibi diem quidem et horam frustra inquiri; attamen cognosci posse ex signis num jam instet tempus adventus Christi, quem ut cito venturum pie exspectari docet. Domino beatissimo, et charitate sincerissima venerando fratri et coepiscopo AUGUSTINO, HESYCHIUS, in Domino salutem. 1. Desideranti et exspectanti mihi sanctus compresbyter noster Cornutus litteras pertulit quas misisti, quae me laetificarunt, quia memoriam nostri bonam habere dignatus es, qui et mihi paucis, sermone proprio sanctae mentis tuae, de his quae petieram, in transitu significasti. Aliquanta autem de opusculis sancti compresbyteri Hieronymi adjunxisti, ut meam quaestionem lectione ejus operis de sanctis Scripturis explere possem.", "candidate_score": 0.65794, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_107", "bdc_text": "cuius benefitio creati , pasti et redempti resuscitabimur in extrema illa die per spiritum vivificatorem , cui gloria semper .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_615", "psc_text": "Dicit enim, Corpus quidem mortuum est propter peccatum; spiritus autem vita est propter justitiam. Si autem Spiritus ejus qui suscitavit Jesum Christum a mortuis habitat in vobis; qui suscitavit Jesum Christum a mortuis, vivificabit et mortalia corpora vestra per inhabitantem Spiritum ejus in vobis (Id. VIII, 10, 11). 27. Haec et ex autoritate divinarum Scripturarum et universae Ecclesiae, quae toto orbe diffunditur, consensione, per anniversarium Pascha celebrantur. CAPUT XV. In magno utique sicut jam intelligis, sacramento. Et in Scripturis quidem veteribus ad agendum Pascha non est praeceptum tempus, nisi ex mense novorum, a luna quarta decima usque ad vicesimam primam: ex Evangelio tamen, quia manifestum est, quo etiam die Dominus crucifixus sit, et in sepultura fuerit, et resurrexerit, adjuncta est etiam ipsorum dierum observatio per patrum concilia, et orbi universo christiano persuasum est eo modo Pascha celebrari oportere. 28. Quadragesima sane jejuniorum habet auctoritatem, et in veteribus Libris ex jejunio", "candidate_score": 0.657544, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_8_10", "bdc_text": "lib. «De trinitate» Augustin , De trinitate , III , prooemium , [2 ] ( CChr L 128 , 38ff). , Ad Casulanum Augustin , ep. XXXVI , 2 ( CSEL XXXIIII 32 , 4-19 ) , u. ö. , FortunatumIm Briefe Augustins an Fortunatus ( ep. CXV ) findet sich keine entsprechende Stelle . Vielleicht bezieht sich Bullinger auf einen Abschnitt im Briefe an Fortunatianus , ep. CXLVIII , 15 ( CSEL XXXXIIII 344 , 21ff) . et Vincentium Augustin , ep. XCIII , 35 ( CSEL XXXIIII 480 , 9ff) , u. ö. .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2797", "psc_text": "subjectionem ejus abjecerimus erroris, in hoc etiam nunc gratias agimus, quod haec quae ante credidimus, nunc aliis aperire didicimus, viam facilitatis uberiore Sanctitatis tuae sermone pandente. Et alia manu: Incolumem Beatitudinem tuam, nostrique memorem, misericordia Dei nostri glorificet in aeternum. EPISTOLA CLXIX. Augustinus Evodio, respondens ad duas quaestiones, de Trinitate, et de columba in qua Spiritus sanctus demonstratus est; docens difficiliorum hujuscemodi quaestionum intelligentiam minime necessariam esse ad salutem. AUGUSTINUS episcopus, EVODIO episcopo. CAP. PRIMUM. 1. Si ea quae me magis occupant, a quibus in aliud averti nolo, Sanctitas tua nosse tanti habet, mitte aliquem qui tibi describat. Jam enim plura perfecta sunt, quae hoc anno ante pascha propinquante quadragesima a nobis fuerant inchoata. Nam tribus illis libris de Civitate Dei, contra daemonicolas inimicos ejus, duos alios addidimus: quibus quinque libris satis disputatum arbitror adversus eos qui propter praesentis vitae felicitatem deos colendos putant, eamque felicitatem a nobis impediri opinantes,", "candidate_score": 0.657459, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_76", "bdc_text": "Tu haec nostra boni consule , zelus enim pro lege dei in hunc fervorem me excitatVgl. Ps 69 , 10 ( Joh 2 , 17 ) ;", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3429", "psc_text": "cohibenda atque frenanda, sed nulla sit. Hoc enim Lex posuit dicendo, Non concupisces, non quod hic valeamus, sed ad quod proficiendo tendamus. Verum hoc fit non Lege quae hoc imperat, sed fide quae hoc impetrat; non littera qua jubetur, sed Spiritu quo donatur: non ergo meritis operantis hominis, sed largientis gratia Salvatoris. Utilitas itaque Legis est, ut hominem de sua infirmitate convincat, et gratiae medicinam quae in Christo est, implorare compellat. Omnis enim qui invocaverit nomen Domini, salvus erit (Joel II, 32, et Act. II, 21). Quomodo ergo invocabunt, in quem non crediderunt? quomodo credent, quem non audierunt? Unde paulo post dicit: Igitur fides ex auditu; auditus autem per verbum Christi. 7. Quae cum ita sint, qui se Israelitas esse carnaliter gaudent, et praeter gratiam Christi, in Lege gloriantur, ii sunt de quibus item Apostolus ait quod ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti (Rom.", "candidate_score": 0.656852, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_4", "bdc_text": "Ito ergo , si ignoras , ad ipsum Augustinum ac percontare , num antiquitas an sanctorum sanctitas graviorem reddat doctrinam ! Docebit is nimirum in epistola ad Hieronymum Augustin , ep. LXXXII , 3 und 5 ( CSEL XXXIIII 354 , 4ff und 355 , 25ff) ;", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1820", "psc_text": "cum ad antistitem Augustinum venitur, legi deest quidquid contigerit ignorari. Incolumem Venerationem tuam divinitas summa tueatur, domine vere sancte, ac merito venerabilis pater. EPISTOLA CXXXVI. Marcellinus Augustino, rogans ut Volusiano faciat satis, et narrans quosdam calumniari quod Deus veterem Legem prae taedio seu consiliorum inconstantia abrogarit, quodque doctrina evangelica sit reipublicae inutilis; denique christianos principes multum malorum invexisse reipublicae. Domino nimiumque venerabili, et omnibus mihi officiis unice percolendo patri AUGUSTINO, MARCELLINUS. 1. Vir illustris Volusianus Beatitudinis tuae mihi litteras legit, imo me quidem cogente pluribus legit, quae scilicet omnia quae a te dicuntur, cum vere miranda sint, usquequaque miratus sum. Sermonis enim divini gratia humiliter tumens, facile ut placeret emeruit. Hinc enim plurimum placuit, quod hominis gressus aliquanto titubantes boni propositi exhortatione statuere et firmare contendis. Est enim nobis cum eodem quotidiana pro viribus nostris, et pro ingenii paupertate disputatio. Sanctae siquidem matris ejus precatione compulsus, cura mihi est eum", "candidate_score": 0.65672, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_94", "bdc_text": "2 , 6ff. iudicoZu Bullingers Urteilen über Erasmus und seine Stellung im Willensstreit s. Staedtke 34-36 . 139 f ;", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3740", "psc_text": "Judicio tuo gratias agimus; dictum tredecies. Exaudi, Christe, Eraclium conserva; dictum octies decies. 7. Cumque reticeretur, Augustinus episcopus dixit: Bene habet ut ea quae Dei sunt, circa sacrificium ejus agere valeamus; in qua hora supplicationis nostrae maxime commendo Charitati vestrae ut omnes vestras causas et negotia intermittatis, et pro ista Ecclesia, et pro me, et pro presbytero Eraclio, Domino precem fundatis. EPISTOLA CCXIV. Augustinus Valentino Abbati et Monachis Adrumetinis, oborta inter eos dissensione de libero arbitrio et justitia Dei, ex prava interpretatione epistolae prolixioris ad Sixtum, docet fidem catholicam in illa epistola propugnatam hanc esse, quae neque liberum arbitrium neget, neque tantum ei tribuat, ut sine gratia Dei valeat quidquam ad bonum. Domino dilectissimo, et in Christi membris honorando fratri VALENTINO, et fratribus qui tecum sunt, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Venerunt ad nos duo juvenes, Cresconius et Felix, de vestra congregatione se esse dicentes, qui nobis retulerunt monasterium vestrum", "candidate_score": 0.656494, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_68_70", "bdc_text": "Epistolae . providentia . Si porro liberum arbitrium , iam non est providentia ;", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3117", "psc_text": "nullum est vel ad bonum vel ad malum propriae voluntatis arbitrium, unde praemia sive supplicia meritis praecedentibus subsequantur? 14. Ad hoc nos dicimus, ideo motus illos et tanquam litigium parvulorum signum rerum fuisse magnarum, quia non fuit arbitrium, sed prodigium. Neque enim daturi sumus et asinis liberum arbitrium voluntatis, quoniam hujus generis jumentum, sicut scriptum est, subjugale sine voce, hominis voce respondens vetuit prophetae dementiam (II Petr. II, 16). Hi autem qui tales non prodigiosos motus, sed voluntarios actus, nec de parvulis, sed a parvulis factos esse contendunt, quid Apostolo responsuri sunt, qui cum et hos geminos ad documentum gratuitae gratiae commemorandos videret, Nondum enim natis, inquit, nec aliquid agentibus boni aut mali, ut secundum electionem propositum Dei maneret, non ex operibus sed ex vocante dictum est, Quia major serviet minori (Rom. IX, 11-13)? deinde adjungens testimonium prophetae longe post quidem ista dicentis, sed tamen de hac re antiquum Dei", "candidate_score": 0.65646, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_4", "bdc_text": "Ito ergo , si ignoras , ad ipsum Augustinum ac percontare , num antiquitas an sanctorum sanctitas graviorem reddat doctrinam ! Docebit is nimirum in epistola ad Hieronymum Augustin , ep. LXXXII , 3 und 5 ( CSEL XXXIIII 354 , 4ff und 355 , 25ff) ;", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_744", "psc_text": "inimicitias pervenisse; laetum erit, et multo majus ex inimicitiis talibus ad pristinam concordiam revertisse. EPISTOLA LXXIV. Augustinus Praesidium rogat ut superiorem epistolam curet Hieronymo reddendam, utque sibi eumdem suis etiam litteris placet. Domino beatissimo, et merito venerando fratri, et consacerdoti PRAESIDIO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Sicut praesens rogavi Sinceritatem tuam, nunc quoque commoneo, ut litteras meas sancto fratri et compresbytero nostro Hieronymo mittere non graveris. Ut autem noverit Charitas tua quemadmodum etiam tu illi pro mea causa scribere debeas, misi exemplaria litterarum, et mearum ad ipsum, et ad me ipsius, quibus lectis pro tua sancta prudentia facile videas et modum meum, quem servandum putavi, et motum ejus, quem non frustra timui. Aut si ego quod non debui, vel quomodo non debui, aliquid scripsi; non ad illum de me, sed ad me ipsum potius fraterna dilectione mitte sermonem, quo correctus petam ut ignoscat, si meam culpam ipse cognovero. EPISTOLA LXXV.", "candidate_score": 0.656286, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_0_2", "bdc_text": "Gratiam et pacem a domino . Effari non potest , quantum me tua delectarit epistolaNicht auffindbar. , partim quod a parente profecta , partim quod paterni tui in me animi plurimam spiraret benevolentiam . Hac tantum parte durior videbatur , qua tu patribus spiritum ita tribuis , ut nihil fere reliqui facias deploratissimis nostri aevi hominibus .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_384", "psc_text": "in Domino salutem. 1. Impletum est gaudio os nostrum, et lingua nostra exsultatione (Psal. CXXV, 2), nuntiantibus litteris tuis sanctam cogitationem tuam, adjuvante Domino qui eam inspiravit, ad effectum esse perductam, de omnibus ordinatis fratribus nostris, et praecipue de sermone presbyterorum, qui te praesente populo infunditur; per quorum linguas clamat charitas tua majore voce in cordibus hominum, quam illi in auribus: Deo gratias. Nam quid melius et animo geramus, et ore promamus, et calamo exprimamus quam, Deo gratias? Hoc nec dici brevius, nec audiri laetius, nec intelligi grandius, nec agi fructuosius potest. Deo gratias, qui te et tam fideli pectore ditavit erga filios tuos, et id quod in intimo animae habebas, quo humanus oculus non penetrat, eduxit in lucem, donando tibi, non solum ut bene velles, verum etiam in quibus posset apparere quod velles. Ita plane fiat, fiat: luceant haec opera coram hominibus, ut videant, gaudeant, glorificent Patrem qui in", "candidate_score": 0.655494, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_1_3", "bdc_text": "Effari non potest , quantum me tua delectarit epistolaNicht auffindbar. , partim quod a parente profecta , partim quod paterni tui in me animi plurimam spiraret benevolentiam . Hac tantum parte durior videbatur , qua tu patribus spiritum ita tribuis , ut nihil fere reliqui facias deploratissimis nostri aevi hominibus . Sic enim intonas haud verisimile esse patres et vetustate et sanctitate celebres caruisse spiritu , quo indice etiam heccine potuissent depraehendere placita , quae nunc quasi e tripode Sprichwörtliche Redewendung zur Bekräftigung einer Aussage , Adagia 1 , 7 , 90 ( LB II 297 E-F ) . pronuncientur .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_258", "psc_text": "Augustino potissimum destinatam scio. Vereor, fili, ne aures tuas asperitate temerarii sermonis offenderim, et per aures animo etiam tuo taedii mei vulnus intulerim. Sed in mentem venit epistola tua, qua te musicis familiarem modis intellexi: a quo studio ego aevi quondam tui non abhorrui. Itaque mihi ad tuam mentem, si in aliquo exulcerassem, deliniendam remedium, litteras tuas recordatus reperi, ut te ad Dominum harmoniae omniformis artificem, modulamine carminis evocarem. Quaeso te ut aure audias, neque causam salutis tuae in verbis meis spernas; sed piam curam et mentem paternam etiam in despiciendis sermonibus libenter accipias, quibus insitum Christi nomen, quod est supra omne nomen, hanc deberi venerationem facit, ut non possit a credente contemni. CARMEN ELEGIACUM PAULINI AD LICENTIUM. Quare age, rumpe moras, et vincla tenacia secli: Nec metuas placidi mite jugum Domini. Pulchra quidem, sed mira vagis praesentia rerum Mentibus, at sapiens non stupet ista animus. Nunc te sollicitat variis", "candidate_score": 0.654477, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_5_7", "bdc_text": "vgl. Z IV 81 , 25ff , wo sich Zwingli ebenfalls auf die in CorpIC , Decretum Gratiani , c. 5 , D. IX zitierte Augustinstelle stützt , zur Sache s. Staedtke 72ff. fere postrema istaec conferre nihil , imo id , quod ex scripturis authoritatem non habet , execrandum esse , cui et Ciprianus Siehe z. B. Cyprian , ep. LXXIV , 2 ( CSEL III /2 800 , 10ff). in epistolis subscribit . Ut nunc non referam , quod nolit sibi fidem adhiberi Augustinus , nisi scripturis sua muniat , utpote qui non uno loco errarit ; testimonia sunt in praefatione 3 .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_722", "psc_text": "a recti linea discrepare videantur? Et hoc dico, non quod in operibus tuis quaedam reprehendenda jam censeam. Neque enim lectioni eorum unquam operam dedi: nec horum exemplariorum apud nos copia est, praeter Soliloquiorum tuorum libros, et quosdam Commentarios in Psalmos; quos si vellem discutere, non dicam a me, qui nihil sum, sed a veterum Graecorum docerem interpretationibus discrepare. Vale, mi amice, charissime, aetate fili, dignitate parens: et hoc a me rogatus observa, ut quidquid mihi scripseris, ad me primum facias pervenire. EPISTOLA LXXIII. Hieronymum litteris suis nonnihil offensum demulcere studet Augustinus. Apologiam illius contra Ruffinum accepisse se testatur, deplorans tantos inter viros quondam amicissimos tam amarulentam discordiam incidisse. Domino venerando et desideratissimo fratri, compresbytero HIERONYMO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. CAP. PRIMUM. 1. Quamvis existimem, antequam istas sumeres, venisse in manus tua, litteras meas, quas per Dei servum, filium nostrum, Cyprianum diaconum misi; quibus certissime agnosceres meam esse epistolam, cujus exemplaria", "candidate_score": 0.653513, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_70_72", "bdc_text": "Si porro liberum arbitrium , iam non est providentia ; alias enim liberum arbitrium non erit liberum arbitriumZur Vorsehungslehre bei Bullinger s. Walser. . Torqueat se hic Augustinus Augustin änderte seine ursprüngliche Meinung in den Retractationes , I , 22 ( CSEL XXXVI 104-110 ) , s. Arie Frederik Nelis Lekkerkerker , Römer 7 und Römer 9 bei Augustin , Diss. theol. Utrecht , Amsterdam 1942 , S. 105ff. et BoetiusDie dialektischen Arbeiten des Anicius Manlius Severinus Boethius , et wa 480-524 , wurden von Bullinger 1526 im Unterricht herangezogen ( HBD 11 , 4 ) .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3751", "psc_text": "potest esse sine libero arbitrio. Sed si posset hoc ipsum sine adjutorio Dei gratiae fieri per liberum arbitrium, ut intelligeremus atque saperemus, non diceretur Deo, Da mihi intellectum, et discam mandata tua (Psal. CXVIII, 125); neque in Evangelio scriptum esset, Tunc aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas (Luc. XXIV, 45); nec Jacobus apostolus diceret, Si quis autem vestrum indiget sapientia, postulet a Deo, qui dat omnibus affluenter, et non improperat; et dabitur ei (Jacobi I, 5). Potens est autem Dominus qui et vobis donet et nobis, ut de vestra pace et pia consensione nuntiis celerrimis gaudeamus. Saluto vos, non solum meo nomine, sed etiam fratrum qui mecum sunt, et rogo ut pro nobis concorditer atque instanter oretis. Sit vobiscum Dominus. EPISTOLA CCXV. Augustinus Valentine ejusque monachis, de eodem argumento, simul transmittens ipsis librum de Gratia et Libero Arbitrio. Domino dilectissimo, et in Christi membris honorando fratri VALENTINO, et fratribus qui", "candidate_score": 0.653111, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_35_37", "bdc_text": "Bibliotheca Erasmiana S. 20. , tractaverim Vermutlich in einem nicht erhaltenen Brief. , mirum est , quam egre feras ; verum nos propterea palinodiam non canimuspalinodiam canere seine Meinung ändern , widerrufen , Adagia , 1 , 9 , 59 ( LB II 356 A-B ) ; Otto 262 , Nr. 1323. , quinimo ne lato quidem cedimus culmo .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_688", "psc_text": "Si autem intelligunt, ambos, ut dixi, audiant, et quod voluerint faciant. Si quae etiam plebes a vobis ad nos transierunt, quas putas a dominis coactas, hoc et ibi fiat; ambos nos audiant, et eligant quod placuerit. Si autem non vis hoc fieri, cui non appareat non vos de veritate praesumere? Sed cavenda est ira Dei, et hic et in futuro saeculo. Adjuro te per Christum, ut ad ista respondeas. EPISTOLA LXVII. Augustinus Hieronymo: negans se scripsisse librum in eum; in hoc falsus, quod aliquis prolixam epistolam librum appellasset. Domino charissimo et desideratissimo, et honorando in Christo fratri et compresbytero HIERONYMO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. CAPUT PRIMUM. 1. Audivi pervenisse in manus tuas litteras meas; sed, quod adhuc rescripta non merui, nequaquam imputaverim dilectioni tuae: aliquid procul dubio impedimenti fuit. Unde agnosco a me Dominum potius deprecandum, ut tuae voluntati det facultatem mittendi quod rescripseris: nam rescribendi jam dedit quia, cum", "candidate_score": 0.65259, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_91_93", "bdc_text": "- Bibliotheca Bibliographica , Bd . XVIII ; Schl. 17841-17889 a. 57727-57738 . instauratorem veneror , suspitio , adoro , at in divinis litteris sapientem mundiSiehe 1 Kor 1 , 20ff;", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1591", "psc_text": "inchoatio cognitionis Dei, si antequam possimus nosse quid sit, incipiamus jam nosse quid non sit. Intellectum vero valde ama; quia et ipsae Scripturae sanctae, quae magnarum rerum ante intelligentiam suadent fidem, nisi eas recte intelligas, utiles tibi esse non possunt. Omnes enim haeretici, qui eas in auctoritate recipiunt, ipsas sibi videntur sectari, cum suos potius sectentur errores; ac per hoc non quod eas contemnant, sed quod eas non intelligant, haeretici sunt. 14. Tu autem, charissime, ora fortiter et fideliter ut det tibi Dominus intellectum, ac sic ea quae forinsecus adhibet diligentia praeceptoris sive doctoris, possint esse fructuosa; quoniam neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus (I Cor. III, 7): cui dicimus, Pater noster qui es in coelis (Matth. VI, 9); non quia ibi est, et hic non est, qui praesentia incorporea ubique est totus, sed quia in eis habitare dicitur, quorum pietati adest, et", "candidate_score": 0.651651, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_33_35", "bdc_text": "«De libero arbitrio collatio»Erasmus , De libero arbitrio ΔΙΑΤΡΙΒ Η sive collatio , 1524 , hg. v . Johannes von Walter , Leipzig 1910 . - Quellenschriften zur Geschichte des Protestantismus , H. 8 ; Bibliotheca Erasmiana S. 20. , tractaverim Vermutlich in einem nicht erhaltenen Brief. , mirum est , quam egre feras ;", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3752", "psc_text": "meo nomine, sed etiam fratrum qui mecum sunt, et rogo ut pro nobis concorditer atque instanter oretis. Sit vobiscum Dominus. EPISTOLA CCXV. Augustinus Valentine ejusque monachis, de eodem argumento, simul transmittens ipsis librum de Gratia et Libero Arbitrio. Domino dilectissimo, et in Christi membris honorando fratri VALENTINO, et fratribus qui tecum sunt, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Cresconium, Felicem et alium Felicem Dei servos, qui ex vestra congregatione ad nos venerunt, nobiscum egisse Pascha, noverit Charitas vestra. Quos ideo tenuimus aliquanto diutius, ut instructiores ad vos redirent adversus novos haereticos Pelagianos, in quorum errorem cadit qui putat secundum aliqua merita humana dari gratiam Dei, quae sola hominem liberat per Dominum nostrum Jesum Christum. Sed rursum qui putat, quando ad judicium Dominus venerit, non judicari hominem secundum opera sua, qui jam per aetatem uti potuit libero voluntatis arbitrio, nihilominus in errore est. Soli enim parvuli qui nondum habent opera propria vel", "candidate_score": 0.650826, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_32_34", "bdc_text": "Iam quod paulo incivilius Erasmi libellum , cui tit [ulus ] : «De libero arbitrio collatio»Erasmus , De libero arbitrio ΔΙΑΤΡΙΒ Η sive collatio , 1524 , hg. v . Johannes von Walter , Leipzig 1910 . - Quellenschriften zur Geschichte des Protestantismus , H. 8 ;", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_893", "psc_text": "justae libertatis in Paulo, et sanctae humilitatis in Petro: quae, quantum mihi pro modulo meo videtur, magis fuerat adversus calumniantem Porphyrium defendenda, quam ut ei daretur obtrectandi major occasio; qua multo mordacius criminaretur Christianos fallaciter vel suas litteras scribere, vel Dei sui sacramenta portare. CAPUT III. 23. Flagitas a me ut aliquem saltem unum ostendam, cujus in hac re sententiam sim secutus, cum tu tam plures nominatim commemoraveris, qui te in eo quod adstruis praecesserunt; petens ut in eo, si te reprehendo errantem, patiar te errare cum talibus, quorum ego, fateor, neminem legi: sed cum sint ferme sex, vel septem, horum quatuor auctoritatem tu quoque infringis. Nam Laodicenum, cujus nomen taces, de Ecclesia dicis nuper egressum; Alexandrum autem veterem haereticum; Origenem vero ac Didymum reprehensos abs te lego in recentioribus opusculis tuis, et non mediocriter, nec de mediocribus quaestionibus, quamvis Origenem mirabiliter ante laudaveris. Cum iis ergo errare puto quia", "candidate_score": 0.643852, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_113", "bdc_text": "januarii anno ab orbe redempto 1526darunter eine Bemerkung Bullingers :", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3471", "psc_text": "credentibus escam hanc retribuere, ut exspectantes diligant adventum ejus, qui dixit, « Haec omnia cum videritis, scitote quoniam prope est in januis. » Signa ergo evangelica et prophetica quae in nobis completa sunt, adventum Domini manifestant. Nam frustra aut qui quaerunt, aut qui calumniantur, dies et annos in computo comprehendere quaerunt, cum scriptum sit, quia « nisi abbreviati fuissent dies illi, non fieret salva omnis caro: sed propter electos breviabuntur dies illi » (Matt. XXIV, 36, 33, 22). Certum est tempus carere computo, quod breviandum est a Domino, qui tempora constituit; appropinquasse autem adventum ejus, cujus signa adventus aliqua videmus ex iis quae facta sunt, esse completa, et iterum dicit: « His autem fieri incipientibus, respirabitis et levabitis capita vestra, quoniam appropinquabit redemptio vestra. » Quae autem signa dixit videnda, manifestum est in Evangelio sancti Lucae: « Et Jerusalem calcabitur a gentibus, donec impleantur tempora gentium. » Hoc factum est,", "candidate_score": 0.642611, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_70", "bdc_text": "Si porro liberum arbitrium , iam non est providentia ;", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3117", "psc_text": "nullum est vel ad bonum vel ad malum propriae voluntatis arbitrium, unde praemia sive supplicia meritis praecedentibus subsequantur? 14. Ad hoc nos dicimus, ideo motus illos et tanquam litigium parvulorum signum rerum fuisse magnarum, quia non fuit arbitrium, sed prodigium. Neque enim daturi sumus et asinis liberum arbitrium voluntatis, quoniam hujus generis jumentum, sicut scriptum est, subjugale sine voce, hominis voce respondens vetuit prophetae dementiam (II Petr. II, 16). Hi autem qui tales non prodigiosos motus, sed voluntarios actus, nec de parvulis, sed a parvulis factos esse contendunt, quid Apostolo responsuri sunt, qui cum et hos geminos ad documentum gratuitae gratiae commemorandos videret, Nondum enim natis, inquit, nec aliquid agentibus boni aut mali, ut secundum electionem propositum Dei maneret, non ex operibus sed ex vocante dictum est, Quia major serviet minori (Rom. IX, 11-13)? deinde adjungens testimonium prophetae longe post quidem ista dicentis, sed tamen de hac re antiquum Dei", "candidate_score": 0.639097, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_32_34", "bdc_text": "Iam quod paulo incivilius Erasmi libellum , cui tit [ulus ] : «De libero arbitrio collatio»Erasmus , De libero arbitrio ΔΙΑΤΡΙΒ Η sive collatio , 1524 , hg. v . Johannes von Walter , Leipzig 1910 . - Quellenschriften zur Geschichte des Protestantismus , H. 8 ;", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3752", "psc_text": "meo nomine, sed etiam fratrum qui mecum sunt, et rogo ut pro nobis concorditer atque instanter oretis. Sit vobiscum Dominus. EPISTOLA CCXV. Augustinus Valentine ejusque monachis, de eodem argumento, simul transmittens ipsis librum de Gratia et Libero Arbitrio. Domino dilectissimo, et in Christi membris honorando fratri VALENTINO, et fratribus qui tecum sunt, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Cresconium, Felicem et alium Felicem Dei servos, qui ex vestra congregatione ad nos venerunt, nobiscum egisse Pascha, noverit Charitas vestra. Quos ideo tenuimus aliquanto diutius, ut instructiores ad vos redirent adversus novos haereticos Pelagianos, in quorum errorem cadit qui putat secundum aliqua merita humana dari gratiam Dei, quae sola hominem liberat per Dominum nostrum Jesum Christum. Sed rursum qui putat, quando ad judicium Dominus venerit, non judicari hominem secundum opera sua, qui jam per aetatem uti potuit libero voluntatis arbitrio, nihilominus in errore est. Soli enim parvuli qui nondum habent opera propria vel", "candidate_score": 0.638366, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_98_100", "bdc_text": "in patrocinio veritatis atque ille olim , cum adversus Milesiorum legatos pro Atheniensi republica dicendum eratAulus Gellius berichtet in den «Attischen Nächten» , XI , 9 , wie Boten aus Milet mit einem Hilfegesuch nach Athen kamen . Demosthenes widersetzte sich den Wünschen der Abgesandten , ließ sich jedoch bestechen . Bei der nächsten Verhandlung erschien er mit einem schafwollenen Umhang um Hals und Schultern und erklärte , er habe eine Halsentzündung und könne nicht gegen die Boten sprechen .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3053", "psc_text": "nocte transeuntibus per lucernam conspectus, agnitus atque collectus, et ad religiosam domum apportatus, adhibita magna cura, post multos dies ab illa desperatione recreatus est: occisum eum tamen fama scelere Donatistarum etiam trans mare nuntiaverat; quo posteaquam venit, et vita ejus inopinatissima apparuit, cicatricibus, suis tam multis, tam ingentibus, tam recentibus, non frustra famam mortuum se nuntiasse monstravit. 28. Auxilium ergo petivit ab imperatore christiano, non tam sui ulciscendi causa, quam tuendae Ecclesiae sibi creditae. Quod si praetermisisset, non ejus fuisset laudanda patientia, sed negligentia merito culpanda. Neque enim et apostolus Paulus vitae suae transitoriae consulebat, sed Ecclesiae Dei, quando contra illos qui eum occidere conspiraverant, consilium illorum tribuno ut proderetur effecit: unde factum est ut eum ad locum quo fuerat perducendus, deduceret miles armatus, ne illorum pateretur insidias (Act. XXIII, 17-32). Romanas etiam leges implorare minime dubitavit, civem Romanum se esse proclamans, quos tunc affligi verberibus non licebat (Id. XXII,", "candidate_score": 0.637601, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_65_67", "bdc_text": "Breviter : si providentia estvor est gestrichen non. , liberum arbitrium non est ; alias enim providentia non essetoben aRvB als Überschrift :", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3117", "psc_text": "nullum est vel ad bonum vel ad malum propriae voluntatis arbitrium, unde praemia sive supplicia meritis praecedentibus subsequantur? 14. Ad hoc nos dicimus, ideo motus illos et tanquam litigium parvulorum signum rerum fuisse magnarum, quia non fuit arbitrium, sed prodigium. Neque enim daturi sumus et asinis liberum arbitrium voluntatis, quoniam hujus generis jumentum, sicut scriptum est, subjugale sine voce, hominis voce respondens vetuit prophetae dementiam (II Petr. II, 16). Hi autem qui tales non prodigiosos motus, sed voluntarios actus, nec de parvulis, sed a parvulis factos esse contendunt, quid Apostolo responsuri sunt, qui cum et hos geminos ad documentum gratuitae gratiae commemorandos videret, Nondum enim natis, inquit, nec aliquid agentibus boni aut mali, ut secundum electionem propositum Dei maneret, non ex operibus sed ex vocante dictum est, Quia major serviet minori (Rom. IX, 11-13)? deinde adjungens testimonium prophetae longe post quidem ista dicentis, sed tamen de hac re antiquum Dei", "candidate_score": 0.635725, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_33", "bdc_text": "«De libero arbitrio collatio»Erasmus , De libero arbitrio ΔΙΑΤΡΙΒ Η sive collatio , 1524 , hg. v . Johannes von Walter , Leipzig 1910 .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3740", "psc_text": "Judicio tuo gratias agimus; dictum tredecies. Exaudi, Christe, Eraclium conserva; dictum octies decies. 7. Cumque reticeretur, Augustinus episcopus dixit: Bene habet ut ea quae Dei sunt, circa sacrificium ejus agere valeamus; in qua hora supplicationis nostrae maxime commendo Charitati vestrae ut omnes vestras causas et negotia intermittatis, et pro ista Ecclesia, et pro me, et pro presbytero Eraclio, Domino precem fundatis. EPISTOLA CCXIV. Augustinus Valentino Abbati et Monachis Adrumetinis, oborta inter eos dissensione de libero arbitrio et justitia Dei, ex prava interpretatione epistolae prolixioris ad Sixtum, docet fidem catholicam in illa epistola propugnatam hanc esse, quae neque liberum arbitrium neget, neque tantum ei tribuat, ut sine gratia Dei valeat quidquam ad bonum. Domino dilectissimo, et in Christi membris honorando fratri VALENTINO, et fratribus qui tecum sunt, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Venerunt ad nos duo juvenes, Cresconius et Felix, de vestra congregatione se esse dicentes, qui nobis retulerunt monasterium vestrum", "candidate_score": 0.633587, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_66_68", "bdc_text": "si providentia estvor est gestrichen non. , liberum arbitrium non est ; alias enim providentia non essetoben aRvB als Überschrift : Epistolae .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3117", "psc_text": "nullum est vel ad bonum vel ad malum propriae voluntatis arbitrium, unde praemia sive supplicia meritis praecedentibus subsequantur? 14. Ad hoc nos dicimus, ideo motus illos et tanquam litigium parvulorum signum rerum fuisse magnarum, quia non fuit arbitrium, sed prodigium. Neque enim daturi sumus et asinis liberum arbitrium voluntatis, quoniam hujus generis jumentum, sicut scriptum est, subjugale sine voce, hominis voce respondens vetuit prophetae dementiam (II Petr. II, 16). Hi autem qui tales non prodigiosos motus, sed voluntarios actus, nec de parvulis, sed a parvulis factos esse contendunt, quid Apostolo responsuri sunt, qui cum et hos geminos ad documentum gratuitae gratiae commemorandos videret, Nondum enim natis, inquit, nec aliquid agentibus boni aut mali, ut secundum electionem propositum Dei maneret, non ex operibus sed ex vocante dictum est, Quia major serviet minori (Rom. IX, 11-13)? deinde adjungens testimonium prophetae longe post quidem ista dicentis, sed tamen de hac re antiquum Dei", "candidate_score": 0.631145, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_1", "bdc_text": "Effari non potest , quantum me tua delectarit epistolaNicht auffindbar. , partim quod a parente profecta , partim quod paterni tui in me animi plurimam spiraret benevolentiam .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3574", "psc_text": "Et ideo de te narratio ejus suavior nobis erat, quia ea dicebat quae ipse non posses, ne quidem me inquirente, rescribere, ne tuarum laudum, quod sancta Scriptura prohibet (Prov. XXVII, 2), fieres praedicator. Quanquam et ego verear haec ad te scribere, ne suspicionem adulantis incurram, domine illustris et merito praestantissime, atque in Christi dilectione charissime fili. 2. Laudes itaque tuas in Christo, sive magis in te laudes Christi, vide quid mihi delectationis et laetitiae fuit audire ab illo qui nec fallere me posset propter fidem suam, et eas ignorare non posset propter amicitiam tuam. Sed alia et ab aliis, etsi non tam multa vel certa, verumtamen audivimus, fides tua quam sit sana et catholica, quam pia exspectatio futurorum, quae Dei fratrumque dilectio, quam non superbe sapias in excelsis honoribus, nec speres in incerto divitiarum, sed in Deo vivo, et dives sis in operibus bonis; quam sit domus tua requies solatiumque", "candidate_score": 0.630281, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_49_51", "bdc_text": "Parum interest inter eum , qui nihil e scripturis profert , et eum , qui profert , at ita profert , ut magis de numero quam enargia curet . Ubi vero Gordii se aliquis offert nodusVgl . Adagia , 1 , 1 , 6 ( LB II 28 A ) ;", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_753", "psc_text": "qui id pollicear quod ille non potuit? Minime: quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis commentarios secutus sum. Scripsit enim ille vir in Epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit; tractatus quoque varios, et excerpta, quae vesola possent sufficere, composuit. Praetermitto Didymum videntem meum, et Laodicenum, de ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emisenum, et Theodorum Heracleotem, qui et ipsi nonnullos super hac re commentariolos reliquerunt. E quibus vel si pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea plurima coacervans, accito notario, vel mea, vel aliena dictavi, nec ordinis, nec verborum interdum, nec sensuum memor. Jam Domini misericordiae est, ne per imperitiam nostram ab aliis bene dicta dispereant, et non placeant inter extraneos, quae placent inter", "candidate_score": 0.62859, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_33", "bdc_text": "«De libero arbitrio collatio»Erasmus , De libero arbitrio ΔΙΑΤΡΙΒ Η sive collatio , 1524 , hg. v . Johannes von Walter , Leipzig 1910 .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3752", "psc_text": "meo nomine, sed etiam fratrum qui mecum sunt, et rogo ut pro nobis concorditer atque instanter oretis. Sit vobiscum Dominus. EPISTOLA CCXV. Augustinus Valentine ejusque monachis, de eodem argumento, simul transmittens ipsis librum de Gratia et Libero Arbitrio. Domino dilectissimo, et in Christi membris honorando fratri VALENTINO, et fratribus qui tecum sunt, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Cresconium, Felicem et alium Felicem Dei servos, qui ex vestra congregatione ad nos venerunt, nobiscum egisse Pascha, noverit Charitas vestra. Quos ideo tenuimus aliquanto diutius, ut instructiores ad vos redirent adversus novos haereticos Pelagianos, in quorum errorem cadit qui putat secundum aliqua merita humana dari gratiam Dei, quae sola hominem liberat per Dominum nostrum Jesum Christum. Sed rursum qui putat, quando ad judicium Dominus venerit, non judicari hominem secundum opera sua, qui jam per aetatem uti potuit libero voluntatis arbitrio, nihilominus in errore est. Soli enim parvuli qui nondum habent opera propria vel", "candidate_score": 0.626951, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_66", "bdc_text": "si providentia estvor est gestrichen non. , liberum arbitrium non est ;", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3117", "psc_text": "nullum est vel ad bonum vel ad malum propriae voluntatis arbitrium, unde praemia sive supplicia meritis praecedentibus subsequantur? 14. Ad hoc nos dicimus, ideo motus illos et tanquam litigium parvulorum signum rerum fuisse magnarum, quia non fuit arbitrium, sed prodigium. Neque enim daturi sumus et asinis liberum arbitrium voluntatis, quoniam hujus generis jumentum, sicut scriptum est, subjugale sine voce, hominis voce respondens vetuit prophetae dementiam (II Petr. II, 16). Hi autem qui tales non prodigiosos motus, sed voluntarios actus, nec de parvulis, sed a parvulis factos esse contendunt, quid Apostolo responsuri sunt, qui cum et hos geminos ad documentum gratuitae gratiae commemorandos videret, Nondum enim natis, inquit, nec aliquid agentibus boni aut mali, ut secundum electionem propositum Dei maneret, non ex operibus sed ex vocante dictum est, Quia major serviet minori (Rom. IX, 11-13)? deinde adjungens testimonium prophetae longe post quidem ista dicentis, sed tamen de hac re antiquum Dei", "candidate_score": 0.624818, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_85_87", "bdc_text": "Wiederkehr seines Geburtstages . Hg. v . Manfred Krebs , Pforzheim 1955 , S. 10-34 ;", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_563", "psc_text": "diem Natalem Domini non in sacramento celebrari, sed tantum in memoriam revocari quod natus sit, ac per hoc nihil opus erat, nisi revolutum anni diem, quo ipsa res acta est, festa devotione signari. Sacramentum est autem in aliqua celebratione, cum rei gestae commemoratio ita fit, ut aliquid etiam significari intelligatur, quod sancte accipiendum est. Eo itaque modo agimus Pascha, ut non solum in memoriam quod gestum est revocemus, id est quod mortuus est Christus et resurrexit, sed etiam caetera quae circa ea attestantur, ad sacramenti significationem non omittamus. Quia enim, sicut dicit Apostolus, Mortuus est propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram (Rom. IV, 25); transitus quidam de morte ad vitam in illa passione Domini et resurrectione sacratus est. Nam etiam vocabulum ipsum quod Pascha dicitur, non graecum, sicut vulgo videri solet, sed hebraeum esse dicunt qui linguam utramque noverunt. Neque enim a passione, quoniam graece πάσχειν dicitur pati,", "candidate_score": 0.623701, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_1", "bdc_text": "Effari non potest , quantum me tua delectarit epistolaNicht auffindbar. , partim quod a parente profecta , partim quod paterni tui in me animi plurimam spiraret benevolentiam .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3965", "psc_text": "colloquar fabulerque, non satior. Proinde hinc etiam nostra in te desideria metire. Cum jamdiu finem mereretur epistolaris paginae forsitan ingrata verbositas, subtrahimus verecundiam; dum cupiditati consulimus, et sermonem relinquere, esse a te recedere suspicamur. Nolo ergo non desinere, sed non possum: si enim credis, mi pater, adeo nostris sensibus ac praecordiis inhaesisti, ex quo non contenti tua fama tam gloriosa, tam maxima, scriptis te tuis intueri maluimus, cum una mihi, atque haec brevis epistola tua, ardoris tantas flammas, incendiaque commoverit. Unde deprecamur te, ac tota mente deposcimus, ut quoniam gentiles ritus te etiam legendo, ut nunquam alias, abunde affatimque contempsimus (quanquam enim a parentibus, ab avis, et postrema usque gentis prole Christi jura percepimus, tamen aliquoties sensibus nostris superfluae superstitionis superba vanitas inerrabat); peto ut etiam Confessionum libros a te perscriptos, nobis mittere ac donare digneris. Si enim alii quoque, prono animo ac benigna mente, tua nobis scripta largiti sunt,", "candidate_score": 0.618897, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_98", "bdc_text": "in patrocinio veritatis atque ille olim , cum adversus Milesiorum legatos pro Atheniensi republica dicendum eratAulus Gellius berichtet in den «Attischen Nächten» , XI , 9 , wie Boten aus Milet mit einem Hilfegesuch nach Athen kamen .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3053", "psc_text": "nocte transeuntibus per lucernam conspectus, agnitus atque collectus, et ad religiosam domum apportatus, adhibita magna cura, post multos dies ab illa desperatione recreatus est: occisum eum tamen fama scelere Donatistarum etiam trans mare nuntiaverat; quo posteaquam venit, et vita ejus inopinatissima apparuit, cicatricibus, suis tam multis, tam ingentibus, tam recentibus, non frustra famam mortuum se nuntiasse monstravit. 28. Auxilium ergo petivit ab imperatore christiano, non tam sui ulciscendi causa, quam tuendae Ecclesiae sibi creditae. Quod si praetermisisset, non ejus fuisset laudanda patientia, sed negligentia merito culpanda. Neque enim et apostolus Paulus vitae suae transitoriae consulebat, sed Ecclesiae Dei, quando contra illos qui eum occidere conspiraverant, consilium illorum tribuno ut proderetur effecit: unde factum est ut eum ad locum quo fuerat perducendus, deduceret miles armatus, ne illorum pateretur insidias (Act. XXIII, 17-32). Romanas etiam leges implorare minime dubitavit, civem Romanum se esse proclamans, quos tunc affligi verberibus non licebat (Id. XXII,", "candidate_score": 0.613307, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_85_87", "bdc_text": "Wiederkehr seines Geburtstages . Hg. v . Manfred Krebs , Pforzheim 1955 , S. 10-34 ;", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_615", "psc_text": "Dicit enim, Corpus quidem mortuum est propter peccatum; spiritus autem vita est propter justitiam. Si autem Spiritus ejus qui suscitavit Jesum Christum a mortuis habitat in vobis; qui suscitavit Jesum Christum a mortuis, vivificabit et mortalia corpora vestra per inhabitantem Spiritum ejus in vobis (Id. VIII, 10, 11). 27. Haec et ex autoritate divinarum Scripturarum et universae Ecclesiae, quae toto orbe diffunditur, consensione, per anniversarium Pascha celebrantur. CAPUT XV. In magno utique sicut jam intelligis, sacramento. Et in Scripturis quidem veteribus ad agendum Pascha non est praeceptum tempus, nisi ex mense novorum, a luna quarta decima usque ad vicesimam primam: ex Evangelio tamen, quia manifestum est, quo etiam die Dominus crucifixus sit, et in sepultura fuerit, et resurrexerit, adjuncta est etiam ipsorum dierum observatio per patrum concilia, et orbi universo christiano persuasum est eo modo Pascha celebrari oportere. 28. Quadragesima sane jejuniorum habet auctoritatem, et in veteribus Libris ex jejunio", "candidate_score": 0.611958, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_85_87", "bdc_text": "Wiederkehr seines Geburtstages . Hg. v . Manfred Krebs , Pforzheim 1955 , S. 10-34 ;", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_616", "psc_text": "ex Evangelio tamen, quia manifestum est, quo etiam die Dominus crucifixus sit, et in sepultura fuerit, et resurrexerit, adjuncta est etiam ipsorum dierum observatio per patrum concilia, et orbi universo christiano persuasum est eo modo Pascha celebrari oportere. 28. Quadragesima sane jejuniorum habet auctoritatem, et in veteribus Libris ex jejunio Moysi (Exod. XXXIV, 28) et Eliae (III Reg. XIX, 8); et ex Evangelio, quia totidem diebus Dominus jejunavit (Matth. IV, 2), demonstrans Evangelium non dissentire a Lege et Prophetis. In persona quippe Moysi, Lex; in persona Eliae, Prophetae accipiuntur, inter quos et in monte gloriosus apparuit; ut evidentius emineret quod de illo dicit Apostolus: Testimonium habens a Lege et Prophetis (Rom. III, 21). In qua ergo parte anni congruentius observatio Quadragesimae constitueretur, nisi confini atque contigua dominicae passioni? Quia in ea significatur haec vita laboriosa, cui opus est continentia, ut ab ipsius mundi amicitia jejunetur; quae utique fallaciter blandiri, et", "candidate_score": 0.601877, "ce_score": null } ] }, { "rank": 2, "cf_id": "cf021", "work_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1", "max_score": 0.748457, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10038_sent_15", "bdc_text": "«Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ?", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2586", "psc_text": "futuri sunt post nos usque in finem saeculi. Tota enim Ecclesia constans ex omnibus fidelibus, quia fideles omnes membra sunt Christi, habet illud caput positum in coelis quod gubernat corpus suum; etsi separatum est visione, sed annectitur charitate. Quia ergo totus Christus caput est et corpus ejus; propterea in omnibus Psalmis sic audiamus voces capitis, ut audiamus et voces corporis. Noluit enim loqui separatim, quia noluit esse separatus, dicens: Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi (Matth. XXVIII, 20) . Si nobiscum est, loquitur in nobis, loquitur de nobis, loquitur per nos; quia et nos loquimur in illo: et ideo verum loquimur quia in illo loquimur. Nam quando in nobis et ex nobis loqui voluerimus, in mendacio remanebimus. 2. [vers. 1.] Quia ergo passionem Domini cantat iste psalmus, vide quem titulum habeat: In finem. Finis Christus est (Rom. X, 4). Quare dictus est finis? Non qui consumat, sed qui", "candidate_score": 0.748457, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_15", "bdc_text": "«Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ?", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_3622", "psc_text": "surrexit, vocavit gentes; coeperunt converti, facti sunt martyres fortes in Christo, fusus est sanguis fidelis, surrexit seges Ecclesiae: haec juventus. Progredientibus autem temporibus confiteatur Ecclesia; dicat: Usque nunc annuntiabo mirabilia tua. Non tantum in juventute, quando Paulus, quando Petrus, quando primi Apostoli nuntiaverunt; procedente etiam aetate, ego ipse, id est unitas tua, membra tua, corpus tuum, annuntiabo mirabilia tua. Quid postea? Et usque ad senectam et senium annuntiabo mirabilia tua: usque in finem saeculi erit hic Ecclesia. Si enim non hic futura est usque in finem saeculi; quibus Dominus dixit, Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque in consummationem saeculi (Matth. XXVIII, 20) ? Quare ista oportebat ut dicerentur in Scripturis? Quia futuri erant inimici christianae fidei qui dicerent: Ad parvum tempus sunt Christiani, postea peribunt, et redibunt idola, rediet quod erat antea. Quamdiu erunt Christiani? Usque ad senectam et senium; id est usque in finem saeculi. Tu cum exspectas,", "candidate_score": 0.736099, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_15", "bdc_text": "«Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ?", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2049", "psc_text": "post futuros illorum Evangelii dispensatio perveniret. Non enim illis tantum laboraverunt, cum quibus in hac terra vixerunt; nec Dominus illis tantum Apostolis, quibus se vivum etiam post resurrectionem dignatus est ostendere, sed et nobis. Nam illis loquebatur, et nos significabat, cum diceret: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque ad consummationem saeculi (Matth. XXVIII, 20) . Numquid illi hic futuri erant usque in consummationem saeculi? Item dicit: Non pro his rogo tantum, sed pro his qui credituri sunt per verbum illorum in me (Joan. XVII, 20) : Ergo attendit nos, quia passus est propter nos. Merito itaque dicitur, Ut enarretis in progenie altera. 15. [vers. 15.] Quid enarretis? Quoniam hic est Deus, Deus noster. Terra videbatur, terrae conditor non videbatur: caro tenebatur, sed Deus in carne non agnoscebatur. Tenebatur caro ab eis ex quibus fuerat sumpta ipsa caro, ex semine Abrahae enim virgo Maria: ad carnem remanserunt, divinitatem non intellexerunt.", "candidate_score": 0.735485, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_15", "bdc_text": "«Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ?", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_3623", "psc_text": "(Matth. XXVIII, 20) ? Quare ista oportebat ut dicerentur in Scripturis? Quia futuri erant inimici christianae fidei qui dicerent: Ad parvum tempus sunt Christiani, postea peribunt, et redibunt idola, rediet quod erat antea. Quamdiu erunt Christiani? Usque ad senectam et senium; id est usque in finem saeculi. Tu cum exspectas, miser infidelis, ut transeant Christiani, transis tu sine Christianis: et Christiani usque in finem saeculi permanebunt; et tu per infidelitatem tuam, cum finieris brevem vitam tuam, qua fronte exies ad judicem quem cum viveres blasphemasti? Ergo a juventute mea, et usque nunc, et usque ad senectam et senium, Domine, ne derelinquas me. Non, quomodo dicunt inimici mei, usque ad tempus erit. Ne derelinquas me, donec annuntiem brachium tuum generationi omni superventurae. Et brachium Domini cui revelatum est (Isai. LIII, 1)? Brachium Domini, Christus. Noli ergo derelinquere me; non gaudeant qui dicunt: Usque ad certum tempus erunt Christiani. Sint qui annuntient", "candidate_score": 0.73285, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_13_15", "bdc_text": "et uno tempore omnibus omnia revelanda ? Ergo quo torquebimus Christi verba : «Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ?", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2586", "psc_text": "futuri sunt post nos usque in finem saeculi. Tota enim Ecclesia constans ex omnibus fidelibus, quia fideles omnes membra sunt Christi, habet illud caput positum in coelis quod gubernat corpus suum; etsi separatum est visione, sed annectitur charitate. Quia ergo totus Christus caput est et corpus ejus; propterea in omnibus Psalmis sic audiamus voces capitis, ut audiamus et voces corporis. Noluit enim loqui separatim, quia noluit esse separatus, dicens: Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi (Matth. XXVIII, 20) . Si nobiscum est, loquitur in nobis, loquitur de nobis, loquitur per nos; quia et nos loquimur in illo: et ideo verum loquimur quia in illo loquimur. Nam quando in nobis et ex nobis loqui voluerimus, in mendacio remanebimus. 2. [vers. 1.] Quia ergo passionem Domini cantat iste psalmus, vide quem titulum habeat: In finem. Finis Christus est (Rom. X, 4). Quare dictus est finis? Non qui consumat, sed qui", "candidate_score": 0.699967, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_15_17", "bdc_text": "«Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ? Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ? Iniquus sane deus , qui filios Izraelitarum ab Aegyptiaca reduxit captivitate , patres vero non reduxit .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2049", "psc_text": "post futuros illorum Evangelii dispensatio perveniret. Non enim illis tantum laboraverunt, cum quibus in hac terra vixerunt; nec Dominus illis tantum Apostolis, quibus se vivum etiam post resurrectionem dignatus est ostendere, sed et nobis. Nam illis loquebatur, et nos significabat, cum diceret: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque ad consummationem saeculi (Matth. XXVIII, 20) . Numquid illi hic futuri erant usque in consummationem saeculi? Item dicit: Non pro his rogo tantum, sed pro his qui credituri sunt per verbum illorum in me (Joan. XVII, 20) : Ergo attendit nos, quia passus est propter nos. Merito itaque dicitur, Ut enarretis in progenie altera. 15. [vers. 15.] Quid enarretis? Quoniam hic est Deus, Deus noster. Terra videbatur, terrae conditor non videbatur: caro tenebatur, sed Deus in carne non agnoscebatur. Tenebatur caro ab eis ex quibus fuerat sumpta ipsa caro, ex semine Abrahae enim virgo Maria: ad carnem remanserunt, divinitatem non intellexerunt.", "candidate_score": 0.699651, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_15_17", "bdc_text": "«Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ? Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ? Iniquus sane deus , qui filios Izraelitarum ab Aegyptiaca reduxit captivitate , patres vero non reduxit .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2804", "psc_text": "Demonstrati sunt et Judaei peccatores; quia non est qui faciat bonum, non est usque ad unum (Rom. III, 12) : deposuerunt superbiam et non inviderunt saluti Gentium, quia parem suam et illorum infirmitatem cognoverunt; et in angulari lapide copulati simul Dominum adoraverunt. Et scient quia Deus dominabitur Jacob, et finium terrae. Non tantum Judaeorum dominabitur, sed et finium terrae: quod non scirent, si adhuc in superbia sua essent; in superbia autem sua essent, si adhuc sibi justi viderentur: ut autem sibi justi non viderentur, annuntiatae sunt illis ex maledicto et mendacio consummationes in ira consummationis; quia comprehensi fuerunt in superbia sua, ex maledicto quod fecerunt, quando Christum occiderunt. Ecce quid fecit Dominus noster Jesus Christus. Mortuus est inter manus Judaeorum, et redemit multitudinem Gentium: hac fusus est sanguis, hac profuit; sed conversis omnibus profuit; quia et illi quem occiderunt agnoverunt, et ab illo ipsius interfectionis et delicti sui magni veniam", "candidate_score": 0.692165, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_30", "bdc_text": "«Unctio docebit omnia » [ 1 Joh 2 , 27 ] , fides et charitas iudicabunt singulaVgl. 1 Kor 2 , 13ff. .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_3358", "psc_text": "commendat Apostolus, fidem, spem, charitatem (II Cor. XIII, 13), confessio sit in fide, fortitudo in spe, latitudo in charitate. Fidei quippe res est ut corde credatur ad justitiam, ore autem confessio fiat ad salutem (Rom. X, 10). In passionibus autem tribulationum res tristis est, sed spes fortis est: Si enim quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus (Id. VIII, 25) . Latitudinem vero praestat charitatis in corde diffusio: nam consummata charitas foras mittit timorem (I Joan. IV, 18) ; qui timor tormentum habet per animae angustias. Principes ergo Juda duces eorum qui in Ecclesiis benedicunt Dominum. Principes Zabulon, principes Nephthalim: principes confessionis, fortitudinis, latitudinis; principes fidei, spei, charitatis. 37. [vers. 29.] Manda, Deus, virtutem tuam. Unus enim Dominus noster Jesus Christus, per quem omnia, et nos in ipso (I Cor. VIII, 6), quem legimus Dei Virtutem et Dei Sapientiam (Id. I, 24). Quomodo autem Deus mandat Christum suum, nisi dum", "candidate_score": 0.692058, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_16_18", "bdc_text": "Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ? Iniquus sane deus , qui filios Izraelitarum ab Aegyptiaca reduxit captivitate , patres vero non reduxit . An hoc propterea factum , quod tenor divini oraculi , divinae voluntatis testimonium sic disposuerit ?", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2160", "psc_text": "concordat verbis Domini dicentis, Incipientibus ab Jerusalem. Concinunt nova veteribus, vetera novis: dicunt ad invicem seraphim duo, Sanctus, sanctus, sanctus Dominus Deus Sabaoth (Isai. VI, 3) . Et consonant duo Testamenta, et unam vocem habent duo Testamenta: audiatur vox concinentium Testamentorum, non calumniantium exhaeredatorum. Fecit ergo ista Deus deorum, Vocavit terram a solis ortu usque ad occasum, ex Sion procedente specie sua. Ibi enim erant discipuli, qui acceperunt Spiritum sanctum quinquagesimo post resurrectionem ejus die missum de coelo (Act. II, 4). Inde Evangelium, inde praedicatio, inde impletus orbis terrarum, et hoc in gratia fidei. 5. Nam cum ipse Dominus venisset, quia passurus venit, occultus venit: et cum esset fortis in se, infirmus in carne apparuit. Oportebat enim eum videri, ut non intelligeretur; contemni, ut occideretur. Erat gloriae species in divinitate; sed haec latebat in carne. Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent (I Cor. II, 8). Sic ergo inter Judaeos,", "candidate_score": 0.69153, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_14_16", "bdc_text": "Ergo quo torquebimus Christi verba : «Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ? Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ?", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2049", "psc_text": "post futuros illorum Evangelii dispensatio perveniret. Non enim illis tantum laboraverunt, cum quibus in hac terra vixerunt; nec Dominus illis tantum Apostolis, quibus se vivum etiam post resurrectionem dignatus est ostendere, sed et nobis. Nam illis loquebatur, et nos significabat, cum diceret: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque ad consummationem saeculi (Matth. XXVIII, 20) . Numquid illi hic futuri erant usque in consummationem saeculi? Item dicit: Non pro his rogo tantum, sed pro his qui credituri sunt per verbum illorum in me (Joan. XVII, 20) : Ergo attendit nos, quia passus est propter nos. Merito itaque dicitur, Ut enarretis in progenie altera. 15. [vers. 15.] Quid enarretis? Quoniam hic est Deus, Deus noster. Terra videbatur, terrae conditor non videbatur: caro tenebatur, sed Deus in carne non agnoscebatur. Tenebatur caro ab eis ex quibus fuerat sumpta ipsa caro, ex semine Abrahae enim virgo Maria: ad carnem remanserunt, divinitatem non intellexerunt.", "candidate_score": 0.686998, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_13_15", "bdc_text": "et uno tempore omnibus omnia revelanda ? Ergo quo torquebimus Christi verba : «Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ?", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2049", "psc_text": "post futuros illorum Evangelii dispensatio perveniret. Non enim illis tantum laboraverunt, cum quibus in hac terra vixerunt; nec Dominus illis tantum Apostolis, quibus se vivum etiam post resurrectionem dignatus est ostendere, sed et nobis. Nam illis loquebatur, et nos significabat, cum diceret: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque ad consummationem saeculi (Matth. XXVIII, 20) . Numquid illi hic futuri erant usque in consummationem saeculi? Item dicit: Non pro his rogo tantum, sed pro his qui credituri sunt per verbum illorum in me (Joan. XVII, 20) : Ergo attendit nos, quia passus est propter nos. Merito itaque dicitur, Ut enarretis in progenie altera. 15. [vers. 15.] Quid enarretis? Quoniam hic est Deus, Deus noster. Terra videbatur, terrae conditor non videbatur: caro tenebatur, sed Deus in carne non agnoscebatur. Tenebatur caro ab eis ex quibus fuerat sumpta ipsa caro, ex semine Abrahae enim virgo Maria: ad carnem remanserunt, divinitatem non intellexerunt.", "candidate_score": 0.686828, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_76_78", "bdc_text": "Tu haec nostra boni consule , zelus enim pro lege dei in hunc fervorem me excitatVgl. Ps 69 , 10 ( Joh 2 , 17 ) ; Ps 119 , 138f. . Nam dici non potest , quantum divinae naturae ac energiae detrahat impium de libero arbitrio sentimentum Synonym mit sententia , opinio , Du Cange VII 425. .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_4158", "psc_text": "zelus Dei, non sunt perturbationes Dei, sicut nonnulli Scripturas quas non intelligunt arguunt: sed nomine irae intelligitur vindicta iniquitatis; nomine zeli exactio castitatis, ne anima legem Domini sui contemnat, et a Deo suo fornicando dispereat. Haec ergo ipso effectu in hominum afflictione sunt turbulenta; in Dei autem dispositione tranquilla sunt, cui dictum est: Tu autem, Domine virtutum, cum tranquillitate judicas (Sap. XII, 18) . Satis autem his ostenditur verbis, propter peccata hominibus, licet fidelibus, has fieri tribulationes; quamvis hinc florescat martyrum gloria merito patientiae, et pie sustentato in flagello Domini moderamine disciplinae. Hoc Machabaei inter saeva tormenta (II Mach. VII), hoc tres viri inter innoxias flammas (Dan. III, 21), hoc Prophetae sancti in captivitate testantur. Quamvis enim paternam correptionem fortissime et piissime perferant; non tamen tacent haec accidere meritis peccatorum: horum enim vox est et in Psalmis, Emendans emendavit me Dominus, et morti non tradidit me (Psal. CXVII, 18) .", "candidate_score": 0.686507, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_28_30", "bdc_text": "Unde non est , quod verearis , ne sub larva pietatis se sceleratissimus ille hominum hostis ingerat nobisque imponatVgl. 2 Thess 2 , 8ff. . «Unctio docebit omnia » [ 1 Joh 2 , 27 ] , fides et charitas iudicabunt singulaVgl. 1 Kor 2 , 13ff. .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_824", "psc_text": "malitiae tuae radicem tuae fidei concremasti. Tene ergo fidem operaturus. Sed dicis, Non hoc ait apostolus Paulus. Imo hoc ait Paulus apostolus: Fides, inquit, quae per dilectionem operatur (Gal. V, 6) ; et alio loco: Plenitudo ergo legis, charitas (Rom. XIII, 10) ; et alio loco: Omnis enim lex in uno sermone impletur, in eo quod scriptum est: Diliges proximum tuum tanquam teipsum (Gal. V, 14) . Vide si non vult te operari qui dicit: Non adulterabis, Non homicidium facies, Non concupisces, et si quod est aliud mandatum, in hoc sermone recapitulatur: Diliges proximum tuum tanquam teipsum: dilectio proximi malum non operatur: Plenitudo autem legis, charitas (Rom. XIII, 9, 10) . Numquid charitas permittit aliquid mali te facere ei quem diligis? Sed forte tantummodo mali nihil facis, non etiam aliquid boni. Ergone charitas permittit te non praestare quidquid potes ei quem diligis? Nonne illa est charitas quae orat etiam pro", "candidate_score": 0.685485, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_14_16", "bdc_text": "Ergo quo torquebimus Christi verba : «Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ? Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ?", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_3623", "psc_text": "(Matth. XXVIII, 20) ? Quare ista oportebat ut dicerentur in Scripturis? Quia futuri erant inimici christianae fidei qui dicerent: Ad parvum tempus sunt Christiani, postea peribunt, et redibunt idola, rediet quod erat antea. Quamdiu erunt Christiani? Usque ad senectam et senium; id est usque in finem saeculi. Tu cum exspectas, miser infidelis, ut transeant Christiani, transis tu sine Christianis: et Christiani usque in finem saeculi permanebunt; et tu per infidelitatem tuam, cum finieris brevem vitam tuam, qua fronte exies ad judicem quem cum viveres blasphemasti? Ergo a juventute mea, et usque nunc, et usque ad senectam et senium, Domine, ne derelinquas me. Non, quomodo dicunt inimici mei, usque ad tempus erit. Ne derelinquas me, donec annuntiem brachium tuum generationi omni superventurae. Et brachium Domini cui revelatum est (Isai. LIII, 1)? Brachium Domini, Christus. Noli ergo derelinquere me; non gaudeant qui dicunt: Usque ad certum tempus erunt Christiani. Sint qui annuntient", "candidate_score": 0.683942, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_15_17", "bdc_text": "«Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ? Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ? Iniquus sane deus , qui filios Izraelitarum ab Aegyptiaca reduxit captivitate , patres vero non reduxit .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_3623", "psc_text": "(Matth. XXVIII, 20) ? Quare ista oportebat ut dicerentur in Scripturis? Quia futuri erant inimici christianae fidei qui dicerent: Ad parvum tempus sunt Christiani, postea peribunt, et redibunt idola, rediet quod erat antea. Quamdiu erunt Christiani? Usque ad senectam et senium; id est usque in finem saeculi. Tu cum exspectas, miser infidelis, ut transeant Christiani, transis tu sine Christianis: et Christiani usque in finem saeculi permanebunt; et tu per infidelitatem tuam, cum finieris brevem vitam tuam, qua fronte exies ad judicem quem cum viveres blasphemasti? Ergo a juventute mea, et usque nunc, et usque ad senectam et senium, Domine, ne derelinquas me. Non, quomodo dicunt inimici mei, usque ad tempus erit. Ne derelinquas me, donec annuntiem brachium tuum generationi omni superventurae. Et brachium Domini cui revelatum est (Isai. LIII, 1)? Brachium Domini, Christus. Noli ergo derelinquere me; non gaudeant qui dicunt: Usque ad certum tempus erunt Christiani. Sint qui annuntient", "candidate_score": 0.681235, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_15_17", "bdc_text": "«Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ? Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ? Iniquus sane deus , qui filios Izraelitarum ab Aegyptiaca reduxit captivitate , patres vero non reduxit .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2160", "psc_text": "concordat verbis Domini dicentis, Incipientibus ab Jerusalem. Concinunt nova veteribus, vetera novis: dicunt ad invicem seraphim duo, Sanctus, sanctus, sanctus Dominus Deus Sabaoth (Isai. VI, 3) . Et consonant duo Testamenta, et unam vocem habent duo Testamenta: audiatur vox concinentium Testamentorum, non calumniantium exhaeredatorum. Fecit ergo ista Deus deorum, Vocavit terram a solis ortu usque ad occasum, ex Sion procedente specie sua. Ibi enim erant discipuli, qui acceperunt Spiritum sanctum quinquagesimo post resurrectionem ejus die missum de coelo (Act. II, 4). Inde Evangelium, inde praedicatio, inde impletus orbis terrarum, et hoc in gratia fidei. 5. Nam cum ipse Dominus venisset, quia passurus venit, occultus venit: et cum esset fortis in se, infirmus in carne apparuit. Oportebat enim eum videri, ut non intelligeretur; contemni, ut occideretur. Erat gloriae species in divinitate; sed haec latebat in carne. Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent (I Cor. II, 8). Sic ergo inter Judaeos,", "candidate_score": 0.680246, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_16_18", "bdc_text": "Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ? Iniquus sane deus , qui filios Izraelitarum ab Aegyptiaca reduxit captivitate , patres vero non reduxit . An hoc propterea factum , quod tenor divini oraculi , divinae voluntatis testimonium sic disposuerit ?", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2150", "psc_text": "egit? Vocavit terram a solis ortu usque ad occasum. Qui vocavit terram a solis ortu usque ad occasum, Dominus noster et Salvator est Jesus Christus. Verbum caro factum, ut inhabitaret in nobis. Dominus ergo noster Jesus Christus Deus deorum est; quia per ipsum facta sunt omnia, et sine ipso factum est nihil. Verbum Dei, si Deus est, utique Deus deorum est: utrum autem sit Deus, Evangelium respondet, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum (Joan. I, 14, 1) . Et si omnia per ipsum facta sunt, sicut consequenter dicit, et dii si qui facti sunt, per ipsum facti sunt. Unus enim Deus non factus, et vere Deus ipse solus. Ipse autem solus Deus, Pater et Filius et Spiritus sanctus, unus Deus. 2. Dii ergo quorum Deus est verus Deus, qui sunt, aut ubi sunt? Dicit alius psalmus: Deus stetit in synagoga deorum; in medio", "candidate_score": 0.679209, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_14_16", "bdc_text": "Ergo quo torquebimus Christi verba : «Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ? Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ?", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2586", "psc_text": "futuri sunt post nos usque in finem saeculi. Tota enim Ecclesia constans ex omnibus fidelibus, quia fideles omnes membra sunt Christi, habet illud caput positum in coelis quod gubernat corpus suum; etsi separatum est visione, sed annectitur charitate. Quia ergo totus Christus caput est et corpus ejus; propterea in omnibus Psalmis sic audiamus voces capitis, ut audiamus et voces corporis. Noluit enim loqui separatim, quia noluit esse separatus, dicens: Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi (Matth. XXVIII, 20) . Si nobiscum est, loquitur in nobis, loquitur de nobis, loquitur per nos; quia et nos loquimur in illo: et ideo verum loquimur quia in illo loquimur. Nam quando in nobis et ex nobis loqui voluerimus, in mendacio remanebimus. 2. [vers. 1.] Quia ergo passionem Domini cantat iste psalmus, vide quem titulum habeat: In finem. Finis Christus est (Rom. X, 4). Quare dictus est finis? Non qui consumat, sed qui", "candidate_score": 0.676746, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_17_19", "bdc_text": "Iniquus sane deus , qui filios Izraelitarum ab Aegyptiaca reduxit captivitate , patres vero non reduxit . An hoc propterea factum , quod tenor divini oraculi , divinae voluntatis testimonium sic disposuerit ? Cur ergo non videmus et nostram captivitatem iuxta prophetarum , Christi et apostolorum vaticinia talem esse oportere , qualem , proh dolor , conspeximus mortales omnium deploratissimi sub impiissimo Antichristi regno ?", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2160", "psc_text": "concordat verbis Domini dicentis, Incipientibus ab Jerusalem. Concinunt nova veteribus, vetera novis: dicunt ad invicem seraphim duo, Sanctus, sanctus, sanctus Dominus Deus Sabaoth (Isai. VI, 3) . Et consonant duo Testamenta, et unam vocem habent duo Testamenta: audiatur vox concinentium Testamentorum, non calumniantium exhaeredatorum. Fecit ergo ista Deus deorum, Vocavit terram a solis ortu usque ad occasum, ex Sion procedente specie sua. Ibi enim erant discipuli, qui acceperunt Spiritum sanctum quinquagesimo post resurrectionem ejus die missum de coelo (Act. II, 4). Inde Evangelium, inde praedicatio, inde impletus orbis terrarum, et hoc in gratia fidei. 5. Nam cum ipse Dominus venisset, quia passurus venit, occultus venit: et cum esset fortis in se, infirmus in carne apparuit. Oportebat enim eum videri, ut non intelligeretur; contemni, ut occideretur. Erat gloriae species in divinitate; sed haec latebat in carne. Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent (I Cor. II, 8). Sic ergo inter Judaeos,", "candidate_score": 0.675267, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_16_18", "bdc_text": "Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ? Iniquus sane deus , qui filios Izraelitarum ab Aegyptiaca reduxit captivitate , patres vero non reduxit . An hoc propterea factum , quod tenor divini oraculi , divinae voluntatis testimonium sic disposuerit ?", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_4137", "psc_text": "Jesus Christus post resurrectionem et ascensionem suam praedicaretur in Gentibus; non mihi occurrit quomodo dici potuerit jam ille populus haereditas Dei, non tenens Christum, quo reprobato et occiso factus est reprobus, qui in eum nec post ejus resurrectionem credere voluit, et insuper martyres ejus occidit. Ex illo enim populo Israel quicumque in Christum crediderunt, quibus facta est Christi praesentatio, et quodammodo promissi redditio salubris atque fructuosa, de quibus et ipse Dominus dicit, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel (Matth. XV, 24) , ipsi ex illis sunt filii promissionis, ipsi deputantur in semine (Rom. IX, 8) , ipsi pertinent ad haereditatem Dei. Hinc sunt Joseph, homo justus, et virgo Maria quae peperit Christum (Matth. I, 16): hinc Joannes Baptista, amicus sponsi, et parentes ejus Zacharias et Elizabeth (Luc. I, 5): hinc Simeon senex et Anna vidua, qui Christum non loquentem sensu corporis audierunt; sed adhuc infantem non", "candidate_score": 0.673484, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_103_105", "bdc_text": "ThLG I 1896. ? Nec mirum , cum per os prophetae praedixerit spiritussanctus corda sapientum excecari muneribus Siehe Ex 23 , 8 ; Dtn 16 , 19. .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1751", "psc_text": "16. [vers. 9.] Ideo sequitur: In die mandavit Dominus misericordiam suam, et nocte declarabit. Nulli vacat audire in tribulatione. Attendite cum vobis bene est; audite cum vobis bene est: discite, cum tranquilli estis, sapientiae disciplinam, et verbum Dei ut cibum colligite. Quando enim quisque in tribulatione est, prodesse illi debet quod securus audivit. Et enim in rebus prosperis mandat tibi Deus misericordiam suam, si ei fideliter servieris; quia liberat te de tribulatione; sed non tibi declarat ipsam misericordiam, quam tibi per diem mandavit, nisi per noctem. Cum venerit ipsa tribulatio, tunc adjutorio te non deserit: ostendit tibi verum fuisse quod tibi per diem mandavit. Etenim scriptum est quodam loco: Speciosa misericordia Domini in tempore tribulationis, sicut nubes pluviae in tempore siccitatis (Eccli. XXXV, 26) . In die mandavit Dominus misericordiam suam, et nocte declarabit. Non tibi ostendit quia subvenit tibi, nisi venerit tibi tribulatio, unde eruaris ab illo qui tibi", "candidate_score": 0.670553, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_76_78", "bdc_text": "Tu haec nostra boni consule , zelus enim pro lege dei in hunc fervorem me excitatVgl. Ps 69 , 10 ( Joh 2 , 17 ) ; Ps 119 , 138f. . Nam dici non potest , quantum divinae naturae ac energiae detrahat impium de libero arbitrio sentimentum Synonym mit sententia , opinio , Du Cange VII 425. .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_13", "psc_text": "irridebit eos: coelos si animas sanctas accipiamus, per has eos, utique praesciens quid futurum sit, deridebit Deus et subsannabit. 4. [vers. 5.] Tunc loquetur ad eos in ira sua, et in furore suo conturbabit eos: planius enim ostendens quomodo ad eos loquetur, dixit, conturbabit eos; ut in ira sua, hoc sit, in furore suo. Iram autem et furorem Domini Dei non perturbationem mentis oportet intelligi, sed vim qua justissime vindicat, subjecta sibi ad ministerium universa creatura. Praecipue namque pervidendum est et tenendum illud quod scriptum est in Salomone: Tu autem, Domine virtutis, cum tranquillitate judicas, et cum magna reverentia disponis nos (Sap. XII, 18) . Ira ergo Dei est motus qui fit in anima quae legem Dei novit, cum eamdem legem videt a peccatore praeteriri; per hunc enim motum justarum animarum multa vindicantur. Quanquam possit ira Dei recte intelligi etiam ipsa mentis obscuratio, quae consequitur eos qui legem Dei transgrediuntur.", "candidate_score": 0.667447, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_19", "bdc_text": "Cur ergo non videmus et nostram captivitatem iuxta prophetarum , Christi et apostolorum vaticinia talem esse oportere , qualem , proh dolor , conspeximus mortales omnium deploratissimi sub impiissimo Antichristi regno ?", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_4169", "psc_text": "corporalia quae in hoc saeculo patiuntur, communia possunt habere cum bonis. Est et aliud vindictae genus, quo Ecclesiae dilatationem et fecunditatem in hoc saeculo, post tantas persecutiones quibus eam omnino perituram putabant, peccator, et incredulus, et inimicus videt et irascitur, dentibus suis frendet et tabescet (Psal. CXI, 10): quis enim negare audeat hanc etiam esse gravissimam poenam? Sed nescio utrum satis eleganter accipiatur quod ait, ante oculos nostros, si hoc poenae genus intelligamus quod in intimis cordis agitur, et torquet etiam illos qui nobis adulanter arrident, nec a nobis videri potest quid in homine interiore patiantur. Illud autem quod sive eis credentibus iniquitas eorum interimitur, sive in malignitate perseverantibus supplicium novissimum redditur, sine scrupulo quaestionis intelligitur dictum, Innotescat ante oculos nostros vindicta in nationibus. 14. Et haec quidem, ut diximus, prophetatio est, non optatio: sed propter illud quod scriptum est in Apocalypsi, sub ara Dei martyres ad Deum clamare et", "candidate_score": 0.658661, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_17", "bdc_text": "Iniquus sane deus , qui filios Izraelitarum ab Aegyptiaca reduxit captivitate , patres vero non reduxit .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2393", "psc_text": "In quo loco crucifixerunt Dominum, quem ideo crucifixerunt ne perderent et locum et regnum, non ibi sunt Judaei. Deus ergo sprevit eos: et tamen spernendo admonuit illos ut convertantur. Modo cognoscant Christum, et dicant, Deus est; quem dixerunt Non est Deus. Redeant ad haereditatem paternam, ad haereditatem Abrahae, Isaac et Jabob; possideant cum ipsis vitam aeternam, etsi vitam temporalem amiserunt. Quare hoc? Quia ex filiis hominum facti sunt filii Dei. Nam quamdiu manent et nolunt, non est qui faciat bonum, non est usque ad unum: confusi sunt, quoniam Deus sprevit eos. Et tanquam ad ipsos conversus ait, Quis dabit ex Sion salutare Israel? O stulti! Increpatis, insultatis, colaphizatis, sputis illinitis, spinis coronatis, in crucem erigitis: quem? Quis dabit ex Sion salutare Israel? Nonne ipse quem dixistis, Non est Deus? In avertendo Deus captivitatem populi sui. Non enim avertit captivitatem populi sui, nisi qui voluit inter vestras manus esse captivus. Sed", "candidate_score": 0.655154, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_43_45", "bdc_text": "quid enim pietati cum epichirematis Epichirema ist ein rhetorischer Schluß bzw. Beweis , Lausberg 371 ; vgl. Z XIII 842 . Erasmi ?", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_4186", "psc_text": "repetitum in eo quod dictum est, annuntiabimus laudem tuam, quod superius dictum erat, confitebimur tibi. IN PSALMUM LXXIX ENARRATIO. SERMO. 1. [vers. 1.] Non adeo multa sunt in hoc psalmo, in quibus sermo noster patiatur difficultatem, vel intentio auditorum intelligendi impedimentum. Proinde adjuvante Domino, cum affectu audiendi et videndi jam quae prophetata et praedicta sunt, tanquam eruditi in schola Christi, currere debemus quae plana sunt; ut si forte obscura exigunt officium interpretandi, ea quae plana sunt legendi officium a me debeant flagitare. Cantatur hic de adventu Domini et Salvatoris nostri Jesu Christi, et de vinea ejus. Sed cantat ille Asaph, quantum apparet, illuminatus atque correctus, cujus nomine nostis significari Synagogam. Denique titulus Psalmi est, In finem pro his qui immutabuntur: utique in melius, quoniam Christus finis Legis (Rom. X, 4) ideo venit, ut immutet in melius. Et addit, testimonium ipsi Asaph: bonum testimonium veritatis. Denique hoc testimonium et Christum et", "candidate_score": 0.654904, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_76", "bdc_text": "Tu haec nostra boni consule , zelus enim pro lege dei in hunc fervorem me excitatVgl. Ps 69 , 10 ( Joh 2 , 17 ) ;", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_4158", "psc_text": "zelus Dei, non sunt perturbationes Dei, sicut nonnulli Scripturas quas non intelligunt arguunt: sed nomine irae intelligitur vindicta iniquitatis; nomine zeli exactio castitatis, ne anima legem Domini sui contemnat, et a Deo suo fornicando dispereat. Haec ergo ipso effectu in hominum afflictione sunt turbulenta; in Dei autem dispositione tranquilla sunt, cui dictum est: Tu autem, Domine virtutum, cum tranquillitate judicas (Sap. XII, 18) . Satis autem his ostenditur verbis, propter peccata hominibus, licet fidelibus, has fieri tribulationes; quamvis hinc florescat martyrum gloria merito patientiae, et pie sustentato in flagello Domini moderamine disciplinae. Hoc Machabaei inter saeva tormenta (II Mach. VII), hoc tres viri inter innoxias flammas (Dan. III, 21), hoc Prophetae sancti in captivitate testantur. Quamvis enim paternam correptionem fortissime et piissime perferant; non tamen tacent haec accidere meritis peccatorum: horum enim vox est et in Psalmis, Emendans emendavit me Dominus, et morti non tradidit me (Psal. CXVII, 18) .", "candidate_score": 0.652631, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_25", "bdc_text": "ac argentum septies defecatum Vgl. Ps 12 , 7. , infallibilis et aeterna regulaVgl. Ps 33 , 4 ;", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2503", "psc_text": "superborum cornupetarum, inter vaccas populorum. Quas dixit vaccas? Animas seductibiles. Utquid hoc? Ut excludantur hi, id est appareant qui latebant, qui probati sunt argento. Quid est, argento? Eloquio Dei. Eloquia Domini eloquia casta, argentum igne examinatum, probabile terrae, purgatum septies tantum (Psal. XI, 7) . Hunc sensum obscurum, videte quemadmodum in lucem excludat Apostolus: Oportet, inquit, et haereses esse, ut probati manifesti fiant inter vos (I Cor. XI, 19) . Quid est, probati? Probati argento, probati eloquio. Quid est, manifesti fiant? Excludantur. Quare hoc? Propter haereticos. Quid est, propter haereticos? Propter congregationem taurorum inter vaccas populorum. Sic ergo et hi divisi sunt prae ira vultus ejus, et appropinquavit cor illius. 23. Molliti sunt sermones ejus super oleum, et ipsi sunt jacula. Quaedam enim in Scripturis dura videbantur, cum obscura essent; exposita mollita sunt. Nam et prima haeresis in discipulis Christi velut a duritia sermonis ipsius facta est. Cum enim diceret,", "candidate_score": 0.651796, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_43", "bdc_text": "quid enim pietati cum epichirematis Epichirema ist ein rhetorischer Schluß bzw. Beweis , Lausberg 371 ;", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_4186", "psc_text": "repetitum in eo quod dictum est, annuntiabimus laudem tuam, quod superius dictum erat, confitebimur tibi. IN PSALMUM LXXIX ENARRATIO. SERMO. 1. [vers. 1.] Non adeo multa sunt in hoc psalmo, in quibus sermo noster patiatur difficultatem, vel intentio auditorum intelligendi impedimentum. Proinde adjuvante Domino, cum affectu audiendi et videndi jam quae prophetata et praedicta sunt, tanquam eruditi in schola Christi, currere debemus quae plana sunt; ut si forte obscura exigunt officium interpretandi, ea quae plana sunt legendi officium a me debeant flagitare. Cantatur hic de adventu Domini et Salvatoris nostri Jesu Christi, et de vinea ejus. Sed cantat ille Asaph, quantum apparet, illuminatus atque correctus, cujus nomine nostis significari Synagogam. Denique titulus Psalmi est, In finem pro his qui immutabuntur: utique in melius, quoniam Christus finis Legis (Rom. X, 4) ideo venit, ut immutet in melius. Et addit, testimonium ipsi Asaph: bonum testimonium veritatis. Denique hoc testimonium et Christum et", "candidate_score": 0.650242, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_25_27", "bdc_text": "ac argentum septies defecatum Vgl. Ps 12 , 7. , infallibilis et aeterna regulaVgl. Ps 33 , 4 ; Jes 40 , 8 ; 1 Petr 1 , 23ff. .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2503", "psc_text": "superborum cornupetarum, inter vaccas populorum. Quas dixit vaccas? Animas seductibiles. Utquid hoc? Ut excludantur hi, id est appareant qui latebant, qui probati sunt argento. Quid est, argento? Eloquio Dei. Eloquia Domini eloquia casta, argentum igne examinatum, probabile terrae, purgatum septies tantum (Psal. XI, 7) . Hunc sensum obscurum, videte quemadmodum in lucem excludat Apostolus: Oportet, inquit, et haereses esse, ut probati manifesti fiant inter vos (I Cor. XI, 19) . Quid est, probati? Probati argento, probati eloquio. Quid est, manifesti fiant? Excludantur. Quare hoc? Propter haereticos. Quid est, propter haereticos? Propter congregationem taurorum inter vaccas populorum. Sic ergo et hi divisi sunt prae ira vultus ejus, et appropinquavit cor illius. 23. Molliti sunt sermones ejus super oleum, et ipsi sunt jacula. Quaedam enim in Scripturis dura videbantur, cum obscura essent; exposita mollita sunt. Nam et prima haeresis in discipulis Christi velut a duritia sermonis ipsius facta est. Cum enim diceret,", "candidate_score": 0.647138, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_59_61", "bdc_text": "9 [9 ] rumpendus erat . Christiani sumus , scripturis pugnamus , non patrum placitis . Neque infitias eo ;", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_3425", "psc_text": "deficeres? Ecce tu audis, et deficis: frustra ergo ille audivit; non enim propter se, sed propter te audivit. Quoniam proper te sustinui exprobrationem, operuit irreverentia faciem meam. Irreverentia, inquit, operuit faciem meam. Irreverentia quid est? Non confundi. Denique quasi vitium videtur, cum dicitur: Irreverens homo est. Magna irreverentia hominis, non illum erubescere. Ergo irreverentia quasi impudentia est. Oportet ut habeat christianus irreverentiam istam, quando venerit inter homines quibus displicet Christus. Si erubuerit de Christo, delebitur de libro viventium. Opus est ergo ut habeas irreverentiam, quando tibi de Christo insultatur; quando dicitur, Cultor crucifixi, adorator male mortui, venerator occisi: hic si erubueris, mortuus es. Sententiam quippe ipsius vide, qui neminem fallit: Qui me erubuerit coram hominibus, et ego erubescam eum coram Angelis Dei (Luc. IX, 26) . Observa ergo tu; sit in te irreverentia, frontosus esto quando audis opprobrium de Christo; prorsus esto frontosus. Quid times fronti tuae, quam signo crucis", "candidate_score": 0.646425, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_59_61", "bdc_text": "9 [9 ] rumpendus erat . Christiani sumus , scripturis pugnamus , non patrum placitis . Neque infitias eo ;", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1542", "psc_text": "bene vivendo displiceamus: et inter homines sunt sancti viri, quibus placeat vita nostra; sunt nequissimi homines, qui irrideant bonam vitam nostram. Et haec arma sunt, illa dextra, illa sinistra; utraque tamen arma sunt: utrisque armis, et dextris et sinistris utor, et laudantibus et vituperantibus, et honorem deferentibus et ignominiam irrogantibus: in his utrisque armis confligo cum diabolo, utrisque eum ferio: prosperis, si non corrumpor; adversis, si non frangor. 16. [vers. 10, 11.] Dedisti ergo me opprobrium insipienti. Obsurdui, et non aperui os meum. Sed contra insipientem obsurdui, et non aperui os meum. Cui enim dicerem quod agitur in me? Audiam enim quid loquatur in me Dominus Deus, quoniam loquetur pacem populo suo (Psal. LXXXIV, 9): sed non est pax impiis, dicit Dominus (Isai. XLVIII, 22). Obsurdui et non aperui os meum. Quoniam tu es qui fecisti me. Ideo non aperuisti os tuum, quia Deus est qui fecit te? Mirum est.", "candidate_score": 0.645056, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_62", "bdc_text": "adducit ille locos nonnullos , sed omnes eiusdem farinae Sprichwörtliche Redewendung für Dinge , die sich ununterscheidbar gleichen , Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 D-E ) ;", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2664", "psc_text": "ipsa res, sed tantum inde similitudo trahitur. Non enim laudavit iniquum judicem qui nolebat audire illam viduam, et nec Deum timebat, nec homines reverebatur; et tamen inde similitudinem Dominus traxit (Luc. XVIII, 2): nec illum laudavit pigrum qui tres panes, non propter amicitiam dedit petenti, sed taedio victus; et tamen inde similitudinem dedit (Luc. XI, 8). Et de rebus ergo non laudandis trahuntur secundum quemdam modum nonnullae similitudines. Aut si propterea putatis eundum esse ad Marsos, quia hoc audistis in Scriptura Dei; eundum est et ad spectacula theatri, quia dicit Apostolus: Non sic pugillor, quasi aerem caedens; pugilari enim est pancratium facere. Jam quia hinc data est similitudo, spectacula ista delectare nos debent? aut quia dixit, Qui in agone contendit, ab omnibus abstinens est (I Cor. IX, 26, 28) ; propterea agonistica ista vana et ludicra debet affectare christianus? Attende quid tibi dicatur ad similitudinem, quid moneatur ad prohibitionem. Ita", "candidate_score": 0.64498, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_75_77", "bdc_text": "Nimmerleinstag» , Adagia , 1 , 5 , 84 ( LB II 214 B-C ) . dissipabit . Tu haec nostra boni consule , zelus enim pro lege dei in hunc fervorem me excitatVgl. Ps 69 , 10 ( Joh 2 , 17 ) ; Ps 119 , 138f. .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_4158", "psc_text": "zelus Dei, non sunt perturbationes Dei, sicut nonnulli Scripturas quas non intelligunt arguunt: sed nomine irae intelligitur vindicta iniquitatis; nomine zeli exactio castitatis, ne anima legem Domini sui contemnat, et a Deo suo fornicando dispereat. Haec ergo ipso effectu in hominum afflictione sunt turbulenta; in Dei autem dispositione tranquilla sunt, cui dictum est: Tu autem, Domine virtutum, cum tranquillitate judicas (Sap. XII, 18) . Satis autem his ostenditur verbis, propter peccata hominibus, licet fidelibus, has fieri tribulationes; quamvis hinc florescat martyrum gloria merito patientiae, et pie sustentato in flagello Domini moderamine disciplinae. Hoc Machabaei inter saeva tormenta (II Mach. VII), hoc tres viri inter innoxias flammas (Dan. III, 21), hoc Prophetae sancti in captivitate testantur. Quamvis enim paternam correptionem fortissime et piissime perferant; non tamen tacent haec accidere meritis peccatorum: horum enim vox est et in Psalmis, Emendans emendavit me Dominus, et morti non tradidit me (Psal. CXVII, 18) .", "candidate_score": 0.644491, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_99_101", "bdc_text": "Demosthenes widersetzte sich den Wünschen der Abgesandten , ließ sich jedoch bestechen . Bei der nächsten Verhandlung erschien er mit einem schafwollenen Umhang um Hals und Schultern und erklärte , er habe eine Halsentzündung und könne nicht gegen die Boten sprechen . Daraufhin rief einer aus dem Volke , Demosthenes leide nicht an einer Halsentzündung ( συνάγχη = angina ) , sondern an einer «Silberentzündung» ἀργυράγχη = argentangina ) ;", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2615", "psc_text": "Qui audito clamore cessit, an qui clamando ut occideretur extorsit? Ipse Dominus dicat testimonium a quibus occisus est, utrum ab illo Pilato qui nolens eum occidit: unde etiam eum flagellavit, et veste ignominiosa induit, et flagellatum ad eorum oculos produxit, ut saltem poena flagellorum ejus satiati, eum occidi non extorquerent. Propterea etiam cum videret eos perseverare, sicut legimus, lavit manus suas, et dixit: Innocens ego sum a sanguine justi hujus (Matth. XXVII, 24) . Videris utrum ille innocens, qui vel cessit clamantibus: multo magis tamen illi nocentes, qui clamando eum occidere voluerunt. Sed nos interrogemus et audiamus Dominum, quibus tribuat mortem suam, quia dixit, Dormivi turbatus. Interrogemus eum, et dicamus: Quoniam dormisti turbatus, qui te persecuti sunt? qui te occiderunt? Numquid forte Pilatus, qui militibus dedit in ligno suspendendum, clavis transfigendum? Audite qui: Filii hominum. Illos utique dicit, quos persecutores passus est. Sed quomodo ipsi occiderunt, qui ferrum non ferebant?", "candidate_score": 0.642346, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_59_61", "bdc_text": "9 [9 ] rumpendus erat . Christiani sumus , scripturis pugnamus , non patrum placitis . Neque infitias eo ;", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_3452", "psc_text": "in illo non poterat esse, in quo culpa non inveniebatur. Objiciebatur crimen Christianis, hoc ipsum quod Christiani essent. Illa quidem gloria erat: fortes libenter accipiebant, et sic accipiebant, ut omnino de nomine Domini sui non erubescerent. Operuerat enim irreverentia faciem ipsorum, habentium frontem Pauli dicentis: Non enim erubesco de Evangelio; virtus enim Dei est in salutem omni credenti (Rom. I, 16) . O Paule, nonne tu es adorator Crucifixi? Parum est, inquit, inde mihi non erubescere; imo hinc solum glorior, unde me putat inimicus erubescere. Mihi enim absit gloriari, nisi in cruce Domini nostri Jesu Christi, per quem mihi mundus crucifixus est, et ego mundo (Gal. VI, 14) . Huic ergo tali fronti opprobrium solum poterat objici. Nam nec confusio poterat esse in conscientia jam sanata, nec verecundia in fronte tam libera. Sed cum objiceretur quibusdam quod Christum interfecerint; merito compuncti sunt mala conscientia, et salubriter confusi atque conversi, ut", "candidate_score": 0.642195, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_73", "bdc_text": "An unserer Stelle dürfte er sich auf De consolatione philosophiae , V , 2-4 ( CChr XCIV 90-98 )", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_3979", "psc_text": "enim et ibi vox est: Taedium detinuit me, a peccatoribus relinquentibus legem tuam (Psal. CXVIII, 53) . Tanto ergo taedio de hujusmodi malo affectum se iste dicit, ut negaret consolari anima ipsius. Prope absorbuerat eum taedium, tristitiaque eum omnino irreparabiliter merserat; negat se consolari. Quid igitur restabat? 6. [vers. 4.] Primo vide unde consoletur. Nonne sustinuerat qui simul contristaretur, et non invenerat (Psal. LXVIII, 21)? Quo enim se verteret ad consolationem, quem occupaverat taedium de peccatoribus relinquentibus legem Dei? Quo se verteret? Ad hominem Dei quemlibet? In multis jam forte iste expertus erat magnam tribulationem, quo magis de illorum aliqua delectatione praesumpserat. Videntur enim aliquando justi homines, et gaudetur ad eos; et necesse est ut gaudeatur, quoniam charitas sine gaudio talis esse non potest: in his autem in quibus gavisus est homo, si forte aliquid pravum contigerit, quomodo saepe contingit, quanta laetitia ibi erat, tantus moeror accedit; ita ut postea", "candidate_score": 0.640227, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_59_61", "bdc_text": "9 [9 ] rumpendus erat . Christiani sumus , scripturis pugnamus , non patrum placitis . Neque infitias eo ;", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1397", "psc_text": "et si reprehendent haec, quia vobis talia legimus; nos reprehendamur, dum vos instruamini. Possumus enim eis et in hac parte sic respondere: Factus sum insipiens, vos me coegistis (II Cor. XII, 11) . Tamen, fratres, ante omnia custodite haereditatem nostram, de qua securi sumus nos in testamento Patris nostri esse: non in aliqua charta frivola alicujus hominis, sed in testamento Patris nostri. Inde securi sumus; quia qui fecit testamentum, vivit: qui fecit testamentum haeredi suo, ipse judicabit de testamento suo. In rebus humanis alius est testator, alius judex: et tamen qui tenet testamentum, vincit apud judicem alterum, non apud alterum judicem mortuum. Quam ergo secura est nostra victoria, cum ille judicabit qui testatus est! etsi enim mortuus est Christus ad tempus, sed jam vivit in aeternum. 19. Loquantur ergo adversus nos quidquid volunt: nos diligamus illos et nolentes. Novimus enim, fratres, novimus linguas eorum: propter quas eis non irascamur, patienter", "candidate_score": 0.638567, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_58_60", "bdc_text": "Ergo non patrum dictis placitisque , sed collatione scripturarum locus Roma. 9 [9 ] rumpendus erat . Christiani sumus , scripturis pugnamus , non patrum placitis .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2518", "psc_text": "et latine, Rex Judaeorum; tribus linguis tanquam tribus testibus titulus approbatus, quia in ore duorum vel trium testium stabit omne verbum (Deut. XIX, 15). Istum titulum cum legissent Judaei, indignati sunt, et dixerunt ad Pilatum: Noli scribere, Rex Judaeorum; sed quia ipse dixit se regem esse Judaeorum. Ipsum dixisse scribe, dixerunt; non hoc esse quod dixit. Sed quia verum est in alio psalmo, In tituli inscriptionem ne corrumpas (Psal. LVI, 1) , respondit Pilatus, Quod scripsi, scripsi: tanquam dicens, Non corrumpo veritatem, etsi vos diligitis falsitatem. Quia ergo in maledicto isto indignati sunt Judaei, dicentes, Nos non habemus regem nisi solum Caesarem (Joan. XIX, 15-22) , de tituli offensione longe facti sunt a sanctis. Propinquent sanctis, et agglutinentur sancto qui regem Christum agnoscunt et habere concupiscunt: longe fiant a sanctis qui contradicentes titulo respuerunt regem Deum, et elegerunt regem hominem. Omnis ergo populus humano regno delectatus, respuens in se regnare", "candidate_score": 0.632869, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_49_51", "bdc_text": "Parum interest inter eum , qui nihil e scripturis profert , et eum , qui profert , at ita profert , ut magis de numero quam enargia curet . Ubi vero Gordii se aliquis offert nodusVgl . Adagia , 1 , 1 , 6 ( LB II 28 A ) ;", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_4016", "psc_text": "dici atque narrari, primitus movet atque intentos facit titulus ejus. Neque enim frustra inscribitur, Intellectus Asaph; nisi quia fortasse non quod superficies sonat, sed interius aliquid intelligentem quaerunt ista lectorem. Deinde narraturus et commemoraturus haec omnia, quae videntur auditore quam expositore potius indigere, Aperiam, inquit, in parabolis os meum, eloquar propositiones ab initio. Quis non hic de somno excitetur? Quis audeat velut manifestas legendo percurrere parabolas et propositiones, quae nominibus suis indicant altius se perscrutari oportere? Parabola quippe alicujus rei similitudinem prae se gerit; quod licet sit vocabulum graecum, jam tamen pro latino usurpatur. Et notum est quod in parabolis, quae dicuntur rerum similitudines rebus de quibus agitur comparantur. Propositiones autem quae graece appellantur προβλήματα, quaestiones sunt, habentes aliquid quod disputatione solvendum sit. Quis ergo parabolas et proposisitiones transitorie legat? quis non his auditis vigilantia mentis intendat, ut ad earum fructum intelligendo perveniat? 2. Attendite, inquit, populus meus, legem meam.", "candidate_score": 0.6294, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_60", "bdc_text": "Christiani sumus , scripturis pugnamus , non patrum placitis .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2606", "psc_text": "quo regem Christum agnoscere noluerunt. Quemadmodum dati sunt in opprobrium, videte: dispersi sunt per omnes gentes, nusquam habentes stabilitatem, nusquam certam sedem. Propterea autem adhuc Judaei sunt, ut Libros nostros portent ad confusionem suam. Quando enim volumus ostendere prophetatum Christum, proferimus Paganis istas Litteras. Et ne forte dicant duri ad fidem quia nos illas Christiani composuimus, ut cum Evangelio quod praedicamus finxerimus Prophetas, per quos praedictum videretur quod praedicamus; hinc eos convincimus quia omnes ipsae Litterae quibus Christus prophetatus est, apud Judaeos sunt, omnes ipsas Litteras habent Judaei. Proferimus Codices ab inimicis, ut confundamus alios inimicos. In quali ergo opprobrio sunt Judaei? Codicem portat Judaeus, unde credat Christianus. Librarii nostri facti sunt, quomodo solent servi post dominos codices ferre, ut illi portando deficiant, illi legendo proficiant. In tale opprobrium dati sunt Judaei; et impletum est quod tanto ante praedictum est: Dedit in opprobrium conculcantes me. Quale autem opprobrium est, fratres,", "candidate_score": 0.627942, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_60", "bdc_text": "Christiani sumus , scripturis pugnamus , non patrum placitis .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_3497", "psc_text": "solemnitatibus martyrum non exsultare, sed insultare. Et inter haec gemimus, et haec persecutio nostra est, si est in nobis charitas quae dicat: Quis infirmatur, et non ego infirmor? quis scandalizatur, et non ego uror (II Cor. XI, 29) ? Nullus ergo servus Dei sine persecutione; verumque est illud quod Apostolus ait: Sed et omnes qui volunt in Christo pie vivere, persecutionem patientur (II Tim. III, 12) . Videris unde, videris quomodo; diabolus ille biformis est. Leo est in impetu, draco in insidiis. Leo minetur, inimicus est; draco insidietur, inimicus est. Quando nos securi? Ecce fiant omnes Christiani, numquid et diabolus christianus erit? Tentare ergo non cessat; insidiari non cessat. Infrenatus est atque illigatus in cordibus impiorum, ne saeviat in Ecclesiam, et tantum faciat quantum vult. Fremunt dentes impiorum adversus dignitatem Ecclesiae et pacem Christianorum, et quia non habent quid agant saeviendo; saltando, blasphemando, luxuriando, non impellunt corpora Christianorum, sed lacerant", "candidate_score": 0.624949, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_38", "bdc_text": "Est enim nedum impius , verum blasphemus etiam libellus , omnibus fere scriptis Erasmicis contrarius , ut nunc non referam quam ineptus , impotens , flaccidus , in quo praeter artifitium nemo pius nihil laudavit unquam .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_819", "psc_text": "locutus sum: Vides ergo, quia ex fide, non ex operibus justificatus est Abraham; faciam ergo quidquid volo, quia etsi bona opera non habuero, et tantum credidero in Deum, deputatur mihi ad justitiam. Si dixit et decrevit, lapsus demersus est: si adhuc cogitat et fluctuat, periclitatur. Scriptura autem Dei verusque intellectus, non solum periclitantem a periculo liberat, sed et demersum a profundo elevat. Respondeo ergo tanquam contra Apostolum, et dico de ipso Abraham, quod invenimus etiam in Epistola alterius apostoli, qui volebat corrigere homines, qui male intellexerant istum apostolum. Jacobus enim in Epistola sua, contra eos qui nolebant bene operari de sola fide praesumentes, ipsius Abrahae opera commendavit, cujus Paulus fidem: et non sunt sibi adversi Apostoli. Dicit autem opus omnibus notum, Abraham filium suum immolandum Deo obtulit (Jacobi II, 21). Magnum opus, sed ex fide. Laudo superaedificationem operis, sed video fidei fundamentum: laudo fructum boni operis, sed in fide agnosco", "candidate_score": 0.623301, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_60", "bdc_text": "Christiani sumus , scripturis pugnamus , non patrum placitis .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_3364", "psc_text": "Scripturarum sanctarum sensus de Christo Deo asserti sunt contra Photinum! quam multi de homine Christo contra Manichaeum! quam multi de Trinitate contra Sabellium! quam multi de unitate Trinitatis contra Arianos, Eunomianos, Macedonianos! quam multi de catholica Ecclesia toto orbe diffusa, et de malorum commixtione usque in finem saeculi, quod bonis in sacramentorum ejus societate non obsint, adversus Donatistas et Luciferianos aliosque, si qui sunt, qui simili errore a veritate dissentiunt! quam multi contra caeteros haereticos, quos enumerare vel commemorare nimis longum est, et praesenti operi non necessarium! Quorum tamen sensuum probati assertores, aut prorsus laterent, aut non ita eminerent, ut eos eminere fecerunt superborum contradictiones, quos velut tauros, id est jugo disciplinae pacifico lenique non subditos, commemorat Apostolus, ubi talem dixit eligendum ad episcopatum, ut potens sit exhortari in doctrina sana, et contradicentes redarguere (Tit. I, 9) . Sunt enim multi non subditi; hi sunt tauri elatione cervicis impatientes aratri", "candidate_score": 0.622954, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_98", "bdc_text": "in patrocinio veritatis atque ille olim , cum adversus Milesiorum legatos pro Atheniensi republica dicendum eratAulus Gellius berichtet in den «Attischen Nächten» , XI , 9 , wie Boten aus Milet mit einem Hilfegesuch nach Athen kamen .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1751", "psc_text": "16. [vers. 9.] Ideo sequitur: In die mandavit Dominus misericordiam suam, et nocte declarabit. Nulli vacat audire in tribulatione. Attendite cum vobis bene est; audite cum vobis bene est: discite, cum tranquilli estis, sapientiae disciplinam, et verbum Dei ut cibum colligite. Quando enim quisque in tribulatione est, prodesse illi debet quod securus audivit. Et enim in rebus prosperis mandat tibi Deus misericordiam suam, si ei fideliter servieris; quia liberat te de tribulatione; sed non tibi declarat ipsam misericordiam, quam tibi per diem mandavit, nisi per noctem. Cum venerit ipsa tribulatio, tunc adjutorio te non deserit: ostendit tibi verum fuisse quod tibi per diem mandavit. Etenim scriptum est quodam loco: Speciosa misericordia Domini in tempore tribulationis, sicut nubes pluviae in tempore siccitatis (Eccli. XXXV, 26) . In die mandavit Dominus misericordiam suam, et nocte declarabit. Non tibi ostendit quia subvenit tibi, nisi venerit tibi tribulatio, unde eruaris ab illo qui tibi", "candidate_score": 0.615219, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_67_69", "bdc_text": "alias enim providentia non essetoben aRvB als Überschrift : Epistolae . providentia .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2352", "psc_text": "Ut noveris, quia non divitiae culpantur: habebat Abraham multum auri, argenti, pecorum, familiae; dives erat, et in ejus sinum Lazarus pauper sublatus est. In sinum divitis pauper: an potius ambo Deo divites, ambo a cupiditate pauperes? 15. Quid ergo in hoc Doech culpat Scriptura? Non dixit, Ecce homo qui fuit dives; sed, Ecce homo qui non posuit Deum adjutorem suum, sed speravit in multitudine divitiarum suarum. Non quia habuit divitias, sed quia in ipsis speravit, et in Deo non speravit, ideo damnatur, ideo punitur, ideo movetur de tabernaculo, tanquam motus ille terrenus, sicut pulvis quem projicit ventus a facie terrae (Psal. I, 4); ideo exstirpatur radix ejus de terra viventium. Numquid huic similes sunt divites, de quibus Paulus apostolus loquitur: Praecipe divitibus hujus mundi, non superbe sapere, sicut Doech; neque sperare in incerto divitiarum, sicut ipse speravit in multitudine divitiarum suarum; sed in Deo vivo, non quomodo iste qui non", "candidate_score": 0.613061, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_32", "bdc_text": "Iam quod paulo incivilius Erasmi libellum , cui tit [ulus ] :", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2025", "psc_text": "est, quaenam civitas hoc nomine significaretur: et aliquibus visum est Ciliciam dictam esse Tharsis, ex eo quod metropolis ejus Tharsus dicitur. De qua civitate erat etiam Paulus apostolus, natus in Tharso Ciliciae (Act. XXI, 39). Aliqui autem eam Carthaginem intellexerunt: fortassis aliquando ita nominatam, aut aliqua locutione ita significatam. Namque apud prophetam Isaiam sic invenitur: Ululate naves Carthaginis (Isai. XXIII, 1, sec. LXX) . Apud Ezechielem autem a diversis interpretibus, ab aliis Carthago, ab aliis Tharsis interpretata est (Ezech. XXXVIII, 13, sec. LXX); et hac diversitate interpretum potest intelligi hanc appellari Tharsum, quae Carthago dicebatur. Manifestum est autem, quod primordia regni Carthaginis navibus floruerunt, et ita floruerunt, ut inter caeteras gentes excellerent negotiationibus et navigationibus. Nam quando Dido fugiens fratrem delapsa est ad terras Africae, ubi Carthaginem condidit, naves quae paratae erant ad mercationem in ejus regione assumpserat ad fugam, consentientibus sibi regionis ejus principibus: et ipsae naves etiam condita", "candidate_score": 0.607421, "ce_score": null } ] }, { "rank": 3, "cf_id": "cf009", "work_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem", "max_score": 0.746518, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10038_sent_15", "bdc_text": "«Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ?", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_158", "psc_text": "prophetarum, habeo ipsum. Dicam autem, quia et ad Moysen, et ad Jeremiam, et ad Isaiam, et ad singulos quosque sanctorum 802 idem sermo commeaverit: et illud quod a Domino discipulis dictum est: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi (Matt. XXVIII) , opere servatum est ante adventum suum, quem omnibus manifestavit. Erat quippe cum Moyse, cum Isaia, cum omnibus sanctis. Quomodo enim poterant effari sermonem Dei sine ipsius sermonis adventu? Haec autem nos qui Ecclesiastici sumus, magis debemus advertere, qui volumus eumdem Deum esse legis, et Evangelii, ipsum Deum et antiquitus, et nunc, et in omnia saecula saeculorum, Amen. Sunt quidam qui opinione sua veterem divinitatem ab ea quae in Christo annuntiatur, dividant. Nos unum novimus Deum, et in praeterito, et in praesenti, unum Christum et tunc et modo similiter, et unum Spiritum sanctum, cum Patre, et Filio sempiternum. Haec propter hoc, quod lectum est: Sermo qui", "candidate_score": 0.746518, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_13_15", "bdc_text": "et uno tempore omnibus omnia revelanda ? Ergo quo torquebimus Christi verba : «Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ?", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_158", "psc_text": "prophetarum, habeo ipsum. Dicam autem, quia et ad Moysen, et ad Jeremiam, et ad Isaiam, et ad singulos quosque sanctorum 802 idem sermo commeaverit: et illud quod a Domino discipulis dictum est: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi (Matt. XXVIII) , opere servatum est ante adventum suum, quem omnibus manifestavit. Erat quippe cum Moyse, cum Isaia, cum omnibus sanctis. Quomodo enim poterant effari sermonem Dei sine ipsius sermonis adventu? Haec autem nos qui Ecclesiastici sumus, magis debemus advertere, qui volumus eumdem Deum esse legis, et Evangelii, ipsum Deum et antiquitus, et nunc, et in omnia saecula saeculorum, Amen. Sunt quidam qui opinione sua veterem divinitatem ab ea quae in Christo annuntiatur, dividant. Nos unum novimus Deum, et in praeterito, et in praesenti, unum Christum et tunc et modo similiter, et unum Spiritum sanctum, cum Patre, et Filio sempiternum. Haec propter hoc, quod lectum est: Sermo qui", "candidate_score": 0.711596, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_104", "bdc_text": "Nec mirum , cum per os prophetae praedixerit spiritussanctus corda sapientum excecari muneribus Siehe Ex 23 , 8 ;", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_441", "psc_text": "diligenter 899 observent quando falsus sim magister, quando vero praedicem quae sunt pietatis ac veritatis. Si itaque invenio in Moyse, et in Prophetis sensum Christi, non de corde proprio, sed de spiritu sancto loquor. Si autem nihil congruum inveniens, mihimetipsi confingor quae loquar, fluctuans in sermonibus, qui sunt alieni a Deo, de meo potius corde, quam de Dei sensibus loquor: Propheta, et dices prophetis, qui prophetant de corde suo. Non ait simpliciter de corde; sed de corde suo. Et prophetabis, et dices ad eos: Audite verbum Domini. Haec ad me, haec ad eum dicuntur, qui doctorem se esse promittit, ut timor Dei major oriatur in nobis, ne periclitemur quasi sub commentario scripto non ab hominibus, sed ab Angelis Dei, sic proferre sermonem. Novi quippe quia cum in judicio illo ordo consederit, de quo prophetavit Daniel (Dan. VII): et libri fuerint aperti, omnes mei conatus, omnes meae expositiones proferentur in medium,", "candidate_score": 0.694162, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_14_16", "bdc_text": "Ergo quo torquebimus Christi verba : «Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ? Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ?", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_158", "psc_text": "prophetarum, habeo ipsum. Dicam autem, quia et ad Moysen, et ad Jeremiam, et ad Isaiam, et ad singulos quosque sanctorum 802 idem sermo commeaverit: et illud quod a Domino discipulis dictum est: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi (Matt. XXVIII) , opere servatum est ante adventum suum, quem omnibus manifestavit. Erat quippe cum Moyse, cum Isaia, cum omnibus sanctis. Quomodo enim poterant effari sermonem Dei sine ipsius sermonis adventu? Haec autem nos qui Ecclesiastici sumus, magis debemus advertere, qui volumus eumdem Deum esse legis, et Evangelii, ipsum Deum et antiquitus, et nunc, et in omnia saecula saeculorum, Amen. Sunt quidam qui opinione sua veterem divinitatem ab ea quae in Christo annuntiatur, dividant. Nos unum novimus Deum, et in praeterito, et in praesenti, unum Christum et tunc et modo similiter, et unum Spiritum sanctum, cum Patre, et Filio sempiternum. Haec propter hoc, quod lectum est: Sermo qui", "candidate_score": 0.691001, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_13_15", "bdc_text": "et uno tempore omnibus omnia revelanda ? Ergo quo torquebimus Christi verba : «Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ?", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_157", "psc_text": "enim est hic sermo qui factus est a Domino, sive ad Jeremiam, sive ad Isaiam, sive ad quemlibet prophetarum? An ille est qui erat in principio apud Deum? Ego nescio aliud verbum Domini praeter ipsum, de quo dicit Evangelista: In principio erat Verbum [Al. sermo], et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum (Joan., I, 1) . Hoc autem scire debemus, quia haec sit utilitas credentium, si sermo ad singulos quosque fiat. Quid mihi enim prodest si descendat in mundum, et ego ipsum non habeam? E diverso autem etiam si ad universum mundum non veniat, et ego similis fuero prophetarum, habeo ipsum. Dicam autem, quia et ad Moysen, et ad Jeremiam, et ad Isaiam, et ad singulos quosque sanctorum 802 idem sermo commeaverit: et illud quod a Domino discipulis dictum est: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi (Matt. XXVIII) , opere servatum est ante adventum", "candidate_score": 0.690117, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_103_105", "bdc_text": "ThLG I 1896. ? Nec mirum , cum per os prophetae praedixerit spiritussanctus corda sapientum excecari muneribus Siehe Ex 23 , 8 ; Dtn 16 , 19. .", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_441", "psc_text": "diligenter 899 observent quando falsus sim magister, quando vero praedicem quae sunt pietatis ac veritatis. Si itaque invenio in Moyse, et in Prophetis sensum Christi, non de corde proprio, sed de spiritu sancto loquor. Si autem nihil congruum inveniens, mihimetipsi confingor quae loquar, fluctuans in sermonibus, qui sunt alieni a Deo, de meo potius corde, quam de Dei sensibus loquor: Propheta, et dices prophetis, qui prophetant de corde suo. Non ait simpliciter de corde; sed de corde suo. Et prophetabis, et dices ad eos: Audite verbum Domini. Haec ad me, haec ad eum dicuntur, qui doctorem se esse promittit, ut timor Dei major oriatur in nobis, ne periclitemur quasi sub commentario scripto non ab hominibus, sed ab Angelis Dei, sic proferre sermonem. Novi quippe quia cum in judicio illo ordo consederit, de quo prophetavit Daniel (Dan. VII): et libri fuerint aperti, omnes mei conatus, omnes meae expositiones proferentur in medium,", "candidate_score": 0.688309, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_17_19", "bdc_text": "Iniquus sane deus , qui filios Izraelitarum ab Aegyptiaca reduxit captivitate , patres vero non reduxit . An hoc propterea factum , quod tenor divini oraculi , divinae voluntatis testimonium sic disposuerit ? Cur ergo non videmus et nostram captivitatem iuxta prophetarum , Christi et apostolorum vaticinia talem esse oportere , qualem , proh dolor , conspeximus mortales omnium deploratissimi sub impiissimo Antichristi regno ?", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_393", "psc_text": "Semper enim sacramenta Dei propter parvulos auditores velaminibus quibusdam operiuntur. Quam magna multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te. Legis et Prophetarum Deus abscondit multitudinem bonitatis suae non diligentibus, sed timentibus se. Parvuli quippe sunt, nec possunt cum emolumento suo discere quod amentur a Patre, ne dissolvantur, ne despiciant bonitatem Dei. Quapropter cum audieris de populi captivitate, credere quidem vere accidisse eam juxta historiae fidem, sed in signum rei alterius praecessisse, et subsequens significasse mysterium. Nam et tu, qui vocaris fidelis, qui conspicis pacem, Christus quippe pax nostra est, in Jerusalem commoraris. Si autem peccaveris derelinquet te visitatio Dei, et traderis captivus Nabuchodonosor, et traditus duceris in Babylonem. Cum enim confusa fuerit anima tua a vitiis, et perturbationibus, abduceris in Babylonem, quoniam Babylon confusio interpretatur. Etsi rursum poenitentiam egeris, et per conversionem veri cordis misericordiam Dei impetraveris, mittitur tibi Esdras, qui te reducat, et aedificare faciat Jerusalem. Esdras quippe", "candidate_score": 0.687804, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_17_19", "bdc_text": "Iniquus sane deus , qui filios Izraelitarum ab Aegyptiaca reduxit captivitate , patres vero non reduxit . An hoc propterea factum , quod tenor divini oraculi , divinae voluntatis testimonium sic disposuerit ? Cur ergo non videmus et nostram captivitatem iuxta prophetarum , Christi et apostolorum vaticinia talem esse oportere , qualem , proh dolor , conspeximus mortales omnium deploratissimi sub impiissimo Antichristi regno ?", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_380", "psc_text": "peccatores a Deo traditos, ab eo ulterius non gubernari, et semel in captivitatem redactos, ultra dispensationem ejus, et misericordiam non mereri, praesentem locum diligentius consideremus. Daniel non peccavit, Ananias, Azarias, Misael a peccato immunes fuerunt, et tamen captivi effecti sunt, ut ibi positi captivum populum consolarentur, et per exhortationem vocis suae poenitentes in Jerusalem restituerent castigatos pro tempore. Septuaginta quippe annis servitutis supplicia pependerunt, ac sic deinde in sedes proprias reversi sunt, quia sanctus prophetarum sermo dejectos animos sublevaverat. Verum non solum ii quatuor 879 in captivitate prophetae exstiterunt, sed et Ezechiel unus ex eis fuit, et Zacharias filius Barachiae captivitatis tempore sub Dario rege cecinit. Invenimus etiam Aggaeum multosque alios prophetarum iisdem prophetasse temporibus, ex quibus indicatur, Deum non tantummodo punire peccantes, verum et misericordiam miscere suppliciis. Quod si dubitas, audi voces tormenta patientium, quomodo sacratim, et in cruciatibus suis clementiam Dei eloquantur: Cibabis nos pane lacrymarum, et potabis", "candidate_score": 0.676741, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_17_19", "bdc_text": "Iniquus sane deus , qui filios Izraelitarum ab Aegyptiaca reduxit captivitate , patres vero non reduxit . An hoc propterea factum , quod tenor divini oraculi , divinae voluntatis testimonium sic disposuerit ? Cur ergo non videmus et nostram captivitatem iuxta prophetarum , Christi et apostolorum vaticinia talem esse oportere , qualem , proh dolor , conspeximus mortales omnium deploratissimi sub impiissimo Antichristi regno ?", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_521", "psc_text": "quid respondebis mihi de Daniele? Et hic ante captivitatem in patriae floruit nobilitate, et deinceps, in Babylonem translatus, eunuchus effectus est, ut manifeste ex libro ipsius intelligi potest: vidit et reversionem in Jerusalem. Ut autem probetur, quod ante captivitatem in Jerusalem fuerit, et post captivitatem eunuchus effectus sit, assumamus id quod ad Ezechiam dictum est: Accipient de filiis tuis, et facient spadones in domo regis (Isai. XXXIX) . Deinde post septuaginta annos invenitur deprecans Deum, ut completo jam tempore captivitatis, rursum ingrediatur Jerusalem. Habemus orationem ejus in volumine proprio conscriptam (Dan. IX), nec tamen 926 possumus invenire ubi sit mortuus. Vidit ergo tria tempora, ante captivitatem, in captivitate, et post captivitatem. Talis justus est. Videamus autem, an et Job tria tempora habuerit. Fuit quidem locuples: erant quippe ei oves septem millia, cameli tria millia, juga boum quingenta, et supellex multa valde, filii septem, et filiae tres. Deinde accepit potestatem diabolus", "candidate_score": 0.676071, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_104", "bdc_text": "Nec mirum , cum per os prophetae praedixerit spiritussanctus corda sapientum excecari muneribus Siehe Ex 23 , 8 ;", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_438", "psc_text": "sed ex his qui sermonem Dei verissime praedicantes, in Ecclesia exstiterunt magistri. Propheta super prophetas Israel, qui prophetant, et dices prophetis. Quomodo 898 opus prophetarum erat haec spiritu praedicere quae videbantur: sic eodem spiritu opus est ei, qui exponere cupit ea, quae sunt latenter significata, ut monstret, non ad eum fieri prophetiam, qui contra Dei docet voluntatem, qui prophetat de corde suo. Juxta simplicem quidem intellectum, quidam prophetarum de divino spiritu, loquentes, non de corde suo locuti sunt, sed de sensu Dei: quidam vero simulantes se prophetas, atque dicentes: Haec dicit Dominus, Domino non loquente in eis, pseudoprophetae exstiterunt. Potest autem et super eos, qui docent in Ecclesiis, si aliter quam poscit veritas, docent, praesens sermo congruere. Si quis enim ea, quae Jesus Christus Dominus locutus est, ipsa aeque doceat, non de corde suo, sed de Spiritu sancto loquitur sermones Filii Dei Jesu. Si consentit Sanctus spiritus voluntati ejus, qui", "candidate_score": 0.675517, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_23_25", "bdc_text": "et Paulo1 Thess 5 , 19-20 . et hic adeo certum scimus esse verbum dei lidium nostrum lapidemDer lydische Stein galt im Altertum als Probierstein , Adagia , 1 , 5 , 87 ( LB II 215 B -D ) Pauly/Wissowa XXVI 2129. , ut nihil nos per deum fugere possit , est enim pedum nostrorum lucernaSiehe Ps 119 , 105 . ac argentum septies defecatum Vgl. Ps 12 , 7. , infallibilis et aeterna regulaVgl. Ps 33 , 4 ;", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_389", "psc_text": "Adhuc in lumbis Abraham patris erat Levi, quando ei occurrit Melchisedec (Hebr. VII.) Et in psalmo dicitur: De fructu lumbi tui ponam super sedem meam (Ps. CXXXII) . Igneus est a renibus usque ad deorsum Dominus. Generationis enim et libidinis opera gehennae suppliciis corripiuntur. Igneus est Deus; sed non totus est igneus: superiora ejus electrum sunt. Electrum non solum argento, verum et auro pretiosius est. Electrum autem pro exemplo fulgoris Scriptura posuit, non quod Deus vere electrum sit. Et quomodo non est tale electrum Deus, quale videbatur: sic non est talis ignis, qualis a renibus usque ad pedum finem apparuit. Ignis iste consumit, et non est appositum quid consumat, ut tu quaerens reperias, quid sit illud, quod a Dei igne consumitur. 882 Deus noster ignis consumens est (Deut. IV). Quid consumit ignis iste? Non ligna, quae cernimus, non sensibile fenum, non stipulam, quae videtur: sed si superaedificaveris fundamento Jesu Christi", "candidate_score": 0.67504, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_17_19", "bdc_text": "Iniquus sane deus , qui filios Izraelitarum ab Aegyptiaca reduxit captivitate , patres vero non reduxit . An hoc propterea factum , quod tenor divini oraculi , divinae voluntatis testimonium sic disposuerit ? Cur ergo non videmus et nostram captivitatem iuxta prophetarum , Christi et apostolorum vaticinia talem esse oportere , qualem , proh dolor , conspeximus mortales omnium deploratissimi sub impiissimo Antichristi regno ?", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_377", "psc_text": "I) . 877. Non omnis qui captivus est propter peccata sustinet captivitatem. Nam cum omnis multitudo Judaeorum causa peccati derelicta fuerit a Deo, et captivitatem sustinens comprehensa sit a Nabuchodonosor, atque ejecta de terra sancta, in Babyloniam usque perducta sit: pauci tamen justi, qui erant in populo non ob culpam suam sustinuerunt captivitatem, sed ob id ne peccatores, qui fuerant jugo captivitatis oppressi, omnino subsidium non haberent. Fingamus quippe, peccatoribus in Babyloniam abductis, justos in antiquis finibus resedisse: fiebat ut numquam peccatores remedium consequerentur. Disposuit igitur clemens et benignus, et hominum amator Deus inter supplicia quibus peccatores punit, etiam visitationis suae miscere pietatem, nec immoderata poena miseros premere. Semper talis est Deus noster, excruciat nocentes, sed quasi pius pater tormentis clementiam sociat. Si autem vis agnoscere vera esse, quae dicimus, vide quid acciderit in Aegypto a fame. Si voluisset interficere tantum Aegyptios, et punire cruciatos in septennali fame, fecisset utique", "candidate_score": 0.674494, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_17_19", "bdc_text": "Iniquus sane deus , qui filios Izraelitarum ab Aegyptiaca reduxit captivitate , patres vero non reduxit . An hoc propterea factum , quod tenor divini oraculi , divinae voluntatis testimonium sic disposuerit ? Cur ergo non videmus et nostram captivitatem iuxta prophetarum , Christi et apostolorum vaticinia talem esse oportere , qualem , proh dolor , conspeximus mortales omnium deploratissimi sub impiissimo Antichristi regno ?", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_437", "psc_text": "si ordinis nostri aliquos Dei sermo perstringat, volentes sanari, et converti a peccatis nostris. Factus est sermo Domini ad prophetam Ezechielem dicens ei, Fili hominis, propheta mihi super prophetas Israel. Fuerunt quidem et prophetae Israel nomine potius quam veritate. Sunt autem et hodie in vero Israel, id est, Ecclesia, quidam pseudoprophetae, et falsi magistri, quibus hic sermo praenuntiat. Si me arguat Dei sermo, tentabo converti, nec quia adversum me aliqua dicuntur, qui videor doctor esse Ecclesiae, debeo tacere: verum mihimetipsi non parcens, cuncta revelabo, quae dicta sunt, ut convertar a vitiis, ut fiam non ex his quos Scriptura nunc corripit, sed ex his qui sermonem Dei verissime praedicantes, in Ecclesia exstiterunt magistri. Propheta super prophetas Israel, qui prophetant, et dices prophetis. Quomodo 898 opus prophetarum erat haec spiritu praedicere quae videbantur: sic eodem spiritu opus est ei, qui exponere cupit ea, quae sunt latenter significata, ut monstret, non ad eum", "candidate_score": 0.674018, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_16_18", "bdc_text": "Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ? Iniquus sane deus , qui filios Izraelitarum ab Aegyptiaca reduxit captivitate , patres vero non reduxit . An hoc propterea factum , quod tenor divini oraculi , divinae voluntatis testimonium sic disposuerit ?", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_379", "psc_text": "alieni sint ab eo, propter propriam mansuetudinem. Et manifestum est quia boni Dei opus super eos exerceatur, dum Joseph descendit in Aegyptum, dum Pharao somniis admonetur, dum princeps vini interpretem indicat, dum interpres disserit vasa, atque ita ubertatis tempore, frugibus congregatis, posterioris famis penuria vincitur. E quibus omnibus perspicuum est non esse immoderatam iram, quae ab haereticis in Creatore reprehenditur. Poteramus quidem multas historias retexere ad haec probanda quae dixi, sed ne videar a proposito recedere, compendium facio sermonis. Propositum quippe mihi est explanare de eo, quod propter peccata sua captivus abductus sit populus Israel. Et ne forte aliquis arbitretur peccatores a Deo traditos, ab eo ulterius non gubernari, et semel in captivitatem redactos, ultra dispensationem ejus, et misericordiam non mereri, praesentem locum diligentius consideremus. Daniel non peccavit, Ananias, Azarias, Misael a peccato immunes fuerunt, et tamen captivi effecti sunt, ut ibi positi captivum populum consolarentur, et per exhortationem vocis", "candidate_score": 0.67324, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_104", "bdc_text": "Nec mirum , cum per os prophetae praedixerit spiritussanctus corda sapientum excecari muneribus Siehe Ex 23 , 8 ;", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_440", "psc_text": "loquens de corde proprio in Evangelio. Et de haereticis quidem nihil absurdum est haec dicta intelligere. Disserunt quippe quasi in Evangeliis, et quasi de Apostolis, αἰώνων suorum fabulas proprio corde exponentes, non in corde Spiritus sancti. Neque enim possunt dicere: Nos autem sensum Christi habeamus, ut videamus ea, quae a Deo donata sunt nobis (I Cor. XII) . Cum autem et super me venerit, qui dicor ecclesiasticus, qui accipio librum sanctum, et nitor eum interpretari, hoc quod de haereticis intelligi potest, quaeso audientes, ut diligenter attendant, et accipiant gratiam spiritus de qua dictum est: Discretio spirituum, ut probati trapezitae facti, diligenter 899 observent quando falsus sim magister, quando vero praedicem quae sunt pietatis ac veritatis. Si itaque invenio in Moyse, et in Prophetis sensum Christi, non de corde proprio, sed de spiritu sancto loquor. Si autem nihil congruum inveniens, mihimetipsi confingor quae loquar, fluctuans in sermonibus, qui sunt alieni a", "candidate_score": 0.671489, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_102_104", "bdc_text": "s. Adagia , 1 , 7 , 19 ( LB II 269 B-D ) ; ThLG I 1896. ? Nec mirum , cum per os prophetae praedixerit spiritussanctus corda sapientum excecari muneribus Siehe Ex 23 , 8 ;", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_441", "psc_text": "diligenter 899 observent quando falsus sim magister, quando vero praedicem quae sunt pietatis ac veritatis. Si itaque invenio in Moyse, et in Prophetis sensum Christi, non de corde proprio, sed de spiritu sancto loquor. Si autem nihil congruum inveniens, mihimetipsi confingor quae loquar, fluctuans in sermonibus, qui sunt alieni a Deo, de meo potius corde, quam de Dei sensibus loquor: Propheta, et dices prophetis, qui prophetant de corde suo. Non ait simpliciter de corde; sed de corde suo. Et prophetabis, et dices ad eos: Audite verbum Domini. Haec ad me, haec ad eum dicuntur, qui doctorem se esse promittit, ut timor Dei major oriatur in nobis, ne periclitemur quasi sub commentario scripto non ab hominibus, sed ab Angelis Dei, sic proferre sermonem. Novi quippe quia cum in judicio illo ordo consederit, de quo prophetavit Daniel (Dan. VII): et libri fuerint aperti, omnes mei conatus, omnes meae expositiones proferentur in medium,", "candidate_score": 0.671269, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_103_105", "bdc_text": "ThLG I 1896. ? Nec mirum , cum per os prophetae praedixerit spiritussanctus corda sapientum excecari muneribus Siehe Ex 23 , 8 ; Dtn 16 , 19. .", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_440", "psc_text": "loquens de corde proprio in Evangelio. Et de haereticis quidem nihil absurdum est haec dicta intelligere. Disserunt quippe quasi in Evangeliis, et quasi de Apostolis, αἰώνων suorum fabulas proprio corde exponentes, non in corde Spiritus sancti. Neque enim possunt dicere: Nos autem sensum Christi habeamus, ut videamus ea, quae a Deo donata sunt nobis (I Cor. XII) . Cum autem et super me venerit, qui dicor ecclesiasticus, qui accipio librum sanctum, et nitor eum interpretari, hoc quod de haereticis intelligi potest, quaeso audientes, ut diligenter attendant, et accipiant gratiam spiritus de qua dictum est: Discretio spirituum, ut probati trapezitae facti, diligenter 899 observent quando falsus sim magister, quando vero praedicem quae sunt pietatis ac veritatis. Si itaque invenio in Moyse, et in Prophetis sensum Christi, non de corde proprio, sed de spiritu sancto loquor. Si autem nihil congruum inveniens, mihimetipsi confingor quae loquar, fluctuans in sermonibus, qui sunt alieni a", "candidate_score": 0.670141, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_26_28", "bdc_text": "Jes 40 , 8 ; 1 Petr 1 , 23ff. . Unde non est , quod verearis , ne sub larva pietatis se sceleratissimus ille hominum hostis ingerat nobisque imponatVgl.", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_156", "psc_text": "Testamenti hujus (Jerem., XI, 1) ; Usque ad eum locum in quo dicitur: Conversi sunt ad iniquitates patrum suorum (Ibid., 10) . 801 Juxta historiae quidem veritatem non negamus praesentiam Domini nostri Jesu Christi corporaliter factam, et toti mundo illuxisse, quando Verbum caro factum est, et habitavit in nobis (Joan. I, 14) . Oportet autem nosse, quoniam et antequam corpus assumeret ad sanctos quoque descendit: et post hanc praesentiam corporalem ad coelos victor ascendens, rursus ad nos veniet. Si vis hujus rei capere argumentum, ausculta quod dicitur: Sermo qui factus est super Jeremiam a Domino, dicens: Audi, et reliqua. Quis enim est hic sermo qui factus est a Domino, sive ad Jeremiam, sive ad Isaiam, sive ad quemlibet prophetarum? An ille est qui erat in principio apud Deum? Ego nescio aliud verbum Domini praeter ipsum, de quo dicit Evangelista: In principio erat Verbum [Al. sermo], et Verbum erat apud Deum,", "candidate_score": 0.663888, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_102_104", "bdc_text": "s. Adagia , 1 , 7 , 19 ( LB II 269 B-D ) ; ThLG I 1896. ? Nec mirum , cum per os prophetae praedixerit spiritussanctus corda sapientum excecari muneribus Siehe Ex 23 , 8 ;", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_440", "psc_text": "loquens de corde proprio in Evangelio. Et de haereticis quidem nihil absurdum est haec dicta intelligere. Disserunt quippe quasi in Evangeliis, et quasi de Apostolis, αἰώνων suorum fabulas proprio corde exponentes, non in corde Spiritus sancti. Neque enim possunt dicere: Nos autem sensum Christi habeamus, ut videamus ea, quae a Deo donata sunt nobis (I Cor. XII) . Cum autem et super me venerit, qui dicor ecclesiasticus, qui accipio librum sanctum, et nitor eum interpretari, hoc quod de haereticis intelligi potest, quaeso audientes, ut diligenter attendant, et accipiant gratiam spiritus de qua dictum est: Discretio spirituum, ut probati trapezitae facti, diligenter 899 observent quando falsus sim magister, quando vero praedicem quae sunt pietatis ac veritatis. Si itaque invenio in Moyse, et in Prophetis sensum Christi, non de corde proprio, sed de spiritu sancto loquor. Si autem nihil congruum inveniens, mihimetipsi confingor quae loquar, fluctuans in sermonibus, qui sunt alieni a", "candidate_score": 0.663569, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_57_59", "bdc_text": "excussimus sententiam ? Ergo non patrum dictis placitisque , sed collatione scripturarum locus Roma. 9 [9 ] rumpendus erat .", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_533", "psc_text": "Terra enim si puniatur, sufficit ei una correptio. Si autem corripiatur Jerusalem, super quam invocatum est nomen Dei (II Petr. II), quatuor ei cruciatus pariter inferuntur. Multo nobis utilius fuerat divino non credidisse sermoni, quam post credulitatem adhuc rursum ad peccata converti, quae ante commisimus. Considera enim quomodo Scriptura super terram singillatim supplicia dicat inferri, et non apponat quam terram: quando vero ad Jerusalem veniat: Si autem et quatuor vindictas meas pessimas, romphaeam, et famem, et bestias pessimas, et mortem immisero in Jerusalem; nos indicans Jerusalem, qui peccantes quidem nos Jerusalem sumus, quae destruitur; in praeceptis vero permanentes, Jerusalem dicitur, quae salvatur. Omnes lamentationes, quas legimus in Jerusalem. omnes querimoniae, quibus eam plangit Deus, 930 ad nos pertinent, qui gustavimus sermonem Dei, et postea mandatis ejus contraria fecimus. Non plectitur Salomonis jura contemnens, non sic punitur Lycurgi scita destituens. Aliud supplicium est ejus, qui legem Dei per Moysem traditam conculcat,", "candidate_score": 0.663437, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_17", "bdc_text": "Iniquus sane deus , qui filios Izraelitarum ab Aegyptiaca reduxit captivitate , patres vero non reduxit .", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_377", "psc_text": "I) . 877. Non omnis qui captivus est propter peccata sustinet captivitatem. Nam cum omnis multitudo Judaeorum causa peccati derelicta fuerit a Deo, et captivitatem sustinens comprehensa sit a Nabuchodonosor, atque ejecta de terra sancta, in Babyloniam usque perducta sit: pauci tamen justi, qui erant in populo non ob culpam suam sustinuerunt captivitatem, sed ob id ne peccatores, qui fuerant jugo captivitatis oppressi, omnino subsidium non haberent. Fingamus quippe, peccatoribus in Babyloniam abductis, justos in antiquis finibus resedisse: fiebat ut numquam peccatores remedium consequerentur. Disposuit igitur clemens et benignus, et hominum amator Deus inter supplicia quibus peccatores punit, etiam visitationis suae miscere pietatem, nec immoderata poena miseros premere. Semper talis est Deus noster, excruciat nocentes, sed quasi pius pater tormentis clementiam sociat. Si autem vis agnoscere vera esse, quae dicimus, vide quid acciderit in Aegypto a fame. Si voluisset interficere tantum Aegyptios, et punire cruciatos in septennali fame, fecisset utique", "candidate_score": 0.661948, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_19", "bdc_text": "Cur ergo non videmus et nostram captivitatem iuxta prophetarum , Christi et apostolorum vaticinia talem esse oportere , qualem , proh dolor , conspeximus mortales omnium deploratissimi sub impiissimo Antichristi regno ?", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_303", "psc_text": "Christi tui, tribue ut inveniamur ad vestigia Unigeniti tui. Haec loquentes non sentimus quae petimus: re enim hoc dicimus: Fac nos sic odio haberi, ut odio habiti sunt prophetae, et da nobis verba talia super quae persecutionem patiamur: da in istas incidere calamitates quas apostoli sustinuerunt. Dicere quippe, da mihi partem cum prophetis, nolentem pati id quod prophetae, omnium injustissimum est: dicere, da mihi partem cum apostolis, nolentem ex affectu Pauli vere loqui: In laboribus plurimum, in plagis abundanter, in carceribus supra modum, et in mortibus saepe (I Cor. XI, 23) , et reliqua omnia est iniquissimum. Si itaque volumus requiescere cum Prophetis, consideremus vitas prophetarum, quomodo ex eo, quod increpabant et arguebant delinquentes, judicati condemnatique sunt: Lapidati, secti in occisione gladii occubuerunt, circumeuntes in melotis et in caprinis pellibus, in egestate, in tribulatione et miseria, in solitudinibus errantes (Job XII, 37) . Eo tempore quo erant synagogae plurimae in", "candidate_score": 0.659339, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_43_45", "bdc_text": "quid enim pietati cum epichirematis Epichirema ist ein rhetorischer Schluß bzw. Beweis , Lausberg 371 ; vgl. Z XIII 842 . Erasmi ?", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_255", "psc_text": "plorabit anima. Quam admirande non ait: Plorabitis, nisi occulte audieritis, verum: Plorabit anima vestra: 835 est quippe solius animae fletus, et forsitan iste sit, de quo Salvator ait, Ibi erit fletus et stridor dentium (Matt. VI, 25) . Illa quoque comminatio, qua ridentibus luctum lacrymasque denuntiat, de hoc fletu est, quem commemorat propheta nunc, dicens: Nisi audieritis occulte, plorabit anima vestra a facie contumeliae (Jer. XIII, 17) . Cum enim fueritis passi contumeliam, tunc plorabitis, et deducent oculi vestri lacrymas, quia contritus est grex Domini. Si consideremus statum, in quo modo sunt Judaei, et comparemus illum antiquae felicitati, videbimus quo pacto contritus sit grex Domini. Fuit quippe aliquando hic grex Domini, et quia indignos se judicaverunt salute, conversus est sermo Domini ad Gentes. Si ergo grex ille contritus est, nos oleaster, qui contra naturam inserti 836 sumus in bonam olivam Patriarcharum (Rom. XI, 24), nonne plus debemus vereri, ne et", "candidate_score": 0.658497, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_19", "bdc_text": "Cur ergo non videmus et nostram captivitatem iuxta prophetarum , Christi et apostolorum vaticinia talem esse oportere , qualem , proh dolor , conspeximus mortales omnium deploratissimi sub impiissimo Antichristi regno ?", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_357", "psc_text": "Israel traditus sit captivitati, non egit poenitentiam, nec conversa est ad me: sed intantum peccata peccatis cumulavit, ut ad comparationem vitiorum ejus justior inveniatur Israel. Deinde propheta praedicare jubetur ad Israel, ut quia Juda pejor illo factus sit, convertatur ad Dominum, et Israel, et Juda sub uno imperio futuros esse, et ad pristinam redituros concordiam. Quod ut planius fiat, ipsius Scripturae verba ponenda sunt: Et dixit Dominus ad me in diebus Regis Josiae: Vidisti quid fecit mihi habitatio domus Israel (Jer. III, 6, 7, 8) ? Non dixit Juda, sed prius Israel. Abiit subtus omnem montem excelsum, et subtus omne lignum 870 nemorosum, et fornicata est illic et dixi, postquam fornicata est haec omnia: Convertere ad me, et non est conversa. Et audivit praevaricationem ejus, id est populi Israel, praevaricatrix Juda. Et viderunt, id est, ii qui erant de Juda, quoniam de omnibus comprehensa est in quibus moechabatur habitatio Israel.", "candidate_score": 0.658428, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_17", "bdc_text": "Iniquus sane deus , qui filios Izraelitarum ab Aegyptiaca reduxit captivitate , patres vero non reduxit .", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_380", "psc_text": "peccatores a Deo traditos, ab eo ulterius non gubernari, et semel in captivitatem redactos, ultra dispensationem ejus, et misericordiam non mereri, praesentem locum diligentius consideremus. Daniel non peccavit, Ananias, Azarias, Misael a peccato immunes fuerunt, et tamen captivi effecti sunt, ut ibi positi captivum populum consolarentur, et per exhortationem vocis suae poenitentes in Jerusalem restituerent castigatos pro tempore. Septuaginta quippe annis servitutis supplicia pependerunt, ac sic deinde in sedes proprias reversi sunt, quia sanctus prophetarum sermo dejectos animos sublevaverat. Verum non solum ii quatuor 879 in captivitate prophetae exstiterunt, sed et Ezechiel unus ex eis fuit, et Zacharias filius Barachiae captivitatis tempore sub Dario rege cecinit. Invenimus etiam Aggaeum multosque alios prophetarum iisdem prophetasse temporibus, ex quibus indicatur, Deum non tantummodo punire peccantes, verum et misericordiam miscere suppliciis. Quod si dubitas, audi voces tormenta patientium, quomodo sacratim, et in cruciatibus suis clementiam Dei eloquantur: Cibabis nos pane lacrymarum, et potabis", "candidate_score": 0.656075, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_74_76", "bdc_text": "beziehen , vgl. Zickendraht , aaO , 2. 180. , quamquam ille sua posterioribus libris retractarit , hic tamen istaec non nisi ad graecas calendas Entspricht dem deutschen «bis zum St . Nimmerleinstag» , Adagia , 1 , 5 , 84 ( LB II 214 B-C ) . dissipabit . Tu haec nostra boni consule , zelus enim pro lege dei in hunc fervorem me excitatVgl. Ps 69 , 10 ( Joh 2 , 17 ) ;", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_265", "psc_text": "nitamur, ne et de nobis dicatur: Quis parcet super te, Jerusalem? aut quis contristabitur super te? aut quis revertetur rogare ea quae in pacem sunt tibi? Ad reliquam autem interpretationem, quod sequitur convenit: Tu aversata es me, dicit Dominus, retro ambulabis (Jerem. XV, 6) . Quia aversata es Filium Dei, et per hoc etiam a Deo Patre recessisti, retro ambulabis. Quid autem necesse est manifesta replicare? Jerusalem quae quondam in Judaea erat, a qua figuraliter universi Judaei intelliguntur, quia aversata est Christum, ideo retro ambulat. Fuit quippe tempus quando non ambulaverunt retro: nunc vero ambulant, et conversi sunt corde in Aegyptum, ut retro ambulent [ Al. ambulant]. Quid autem sit, retro ambulare, sive extendi in priora, considera. Justus eorum quae retro sunt obliviscens, in priora extenditur (Philip. III, 13). Peccator posteriorum meminit, priora non appetens. Qui autem 839 posteriorum meminit, praevaricatur in legem Jesu dicentis: Ne convertatur retrorsum tollere vestimentum", "candidate_score": 0.653845, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_38_40", "bdc_text": "Est enim nedum impius , verum blasphemus etiam libellus , omnibus fere scriptis Erasmicis contrarius , ut nunc non referam quam ineptus , impotens , flaccidus , in quo praeter artifitium nemo pius nihil laudavit unquam . At in tanta contraversia [ ! ] theologum non rhetorculum Erasmus stellt beispiels weise zu Mt 10 , 30 fest , daß es sich um eine hyperbolische Redeweise handle , Erasmus , aaO , III c 10 ( S. 74 , 15f) . Luther wirft Erasmus in seiner Schrift «De servo arbitrio» , 1525 , ebenfalls rhetorische Kunstgriffe vor , s. z. B. WA XVIII 639 , 10-12 ;", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_237", "psc_text": "Sunt alia secretiora et ineffabilia, et (ut ita dicam) quibusdam obscuritatibus involuta. De his igitur 829 quae latent, et expositione indigent, arbitror nunc dictum esse: Audite: de his autem quae sine scrupulo interpretantis auditori commoda sunt: Auribus percipite. Percurramus universas Scripturas, et probati nummularii effecti dicamus, hoc audire debemus, hoc auribus percipere. Denique cum audierimus et perceperimus auribus quae dicuntur, non elevemur: Omnis quippe qui se humiliat exaltabitur (Luc. XVIII, 14) . Et Salvator noster, dicens: Discite a me quia mitis sum, et humilis corde, et invenietis requiem in animabus vestris (Matth. XI, 29) : docet nos ne extollamur. Nam cum multis vitiis genus vexetur humanum, hoc peccato vel maxime premitur. Nec unus est modus superbiae. Alius irrationabiliter [ Al. irrationabili], et stultorum more in iis effertur, quae magis pudore digna sunt, aut certe modum elationis excedunt [ Al. excedit]. Alius quasi verisimili ratione seductus super iis elevatur, quae sibi", "candidate_score": 0.649819, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_56_58", "bdc_text": "vgl. Z XIII 843 . excussimus sententiam ? Ergo non patrum dictis placitisque , sed collatione scripturarum locus Roma.", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_533", "psc_text": "Terra enim si puniatur, sufficit ei una correptio. Si autem corripiatur Jerusalem, super quam invocatum est nomen Dei (II Petr. II), quatuor ei cruciatus pariter inferuntur. Multo nobis utilius fuerat divino non credidisse sermoni, quam post credulitatem adhuc rursum ad peccata converti, quae ante commisimus. Considera enim quomodo Scriptura super terram singillatim supplicia dicat inferri, et non apponat quam terram: quando vero ad Jerusalem veniat: Si autem et quatuor vindictas meas pessimas, romphaeam, et famem, et bestias pessimas, et mortem immisero in Jerusalem; nos indicans Jerusalem, qui peccantes quidem nos Jerusalem sumus, quae destruitur; in praeceptis vero permanentes, Jerusalem dicitur, quae salvatur. Omnes lamentationes, quas legimus in Jerusalem. omnes querimoniae, quibus eam plangit Deus, 930 ad nos pertinent, qui gustavimus sermonem Dei, et postea mandatis ejus contraria fecimus. Non plectitur Salomonis jura contemnens, non sic punitur Lycurgi scita destituens. Aliud supplicium est ejus, qui legem Dei per Moysem traditam conculcat,", "candidate_score": 0.646005, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_51_53", "bdc_text": "Adagia , 1 , 1 , 6 ( LB II 28 A ) ; Otto 244 , Nr. 1233. , deus bone , quam misere se misellus torquet Erasmiolus , quam belle Protheum Proteus «gilt als Sinnbild der Wandelbarkeit , aber auch der Schlauheit , welche die verschiedensten Mittel versucht» , Otto 289 , Nr. 1478 ; Adagia , 2 , 2 , 74 ( LB II 473 B ff und Adagia , 3 , 4 , 1 ( LB 806 A-B ) .", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_587", "psc_text": "de auro sensibili, quod nobis dedit Deus; et facimus nobis imagines masculinas, et fornicamur in eis. Sequitur: Accepisti vestimenta varia et operuisti illa. Varia vestis est: et hinc unus de Scripturis locus, quo induimur, assumentes viscera misericordiae, benignitatis, humilitatis, mansuetudinis, longanimitatis, ad sufferendum invicem. Has varias vestes, et pulchros amictus, quos nobis largitus est Deus, si laceramus, atque conscindimus, et circumdamus falsae doctrinae ad deceptionem hominum, non dubium est, quin variis vestibus operiamus idola. Intelliges autem hoc quod dicitur, si ipsam rem manifestius describamus. Vide mihi aliquem Marcionistam, sive discipulum Valentini, aut certe cujuslibet haeresis defensorem, et considera, quomodo idola sua, id est, figmenta quae ipse composuit, mansuetudine et castitate vestiat, ut in aures audientium facilius ex vitae bonitate ornatus sermo subrepat. Et cum hoc fecerit, intellige eum assumpsisse vestem variam morum, et conversationis optimae, et idolis subjecisse, quae ipse construxit. Ac juxta mei quidem animi sensum multo nocentior est", "candidate_score": 0.645823, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_52", "bdc_text": "Otto 244 , Nr. 1233. , deus bone , quam misere se misellus torquet Erasmiolus , quam belle Protheum Proteus «gilt als Sinnbild der Wandelbarkeit , aber auch der Schlauheit , welche die verschiedensten Mittel versucht» , Otto 289 , Nr. 1478 ;", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_587", "psc_text": "de auro sensibili, quod nobis dedit Deus; et facimus nobis imagines masculinas, et fornicamur in eis. Sequitur: Accepisti vestimenta varia et operuisti illa. Varia vestis est: et hinc unus de Scripturis locus, quo induimur, assumentes viscera misericordiae, benignitatis, humilitatis, mansuetudinis, longanimitatis, ad sufferendum invicem. Has varias vestes, et pulchros amictus, quos nobis largitus est Deus, si laceramus, atque conscindimus, et circumdamus falsae doctrinae ad deceptionem hominum, non dubium est, quin variis vestibus operiamus idola. Intelliges autem hoc quod dicitur, si ipsam rem manifestius describamus. Vide mihi aliquem Marcionistam, sive discipulum Valentini, aut certe cujuslibet haeresis defensorem, et considera, quomodo idola sua, id est, figmenta quae ipse composuit, mansuetudine et castitate vestiat, ut in aures audientium facilius ex vitae bonitate ornatus sermo subrepat. Et cum hoc fecerit, intellige eum assumpsisse vestem variam morum, et conversationis optimae, et idolis subjecisse, quae ipse construxit. Ac juxta mei quidem animi sensum multo nocentior est", "candidate_score": 0.643782, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_56_58", "bdc_text": "vgl. Z XIII 843 . excussimus sententiam ? Ergo non patrum dictis placitisque , sed collatione scripturarum locus Roma.", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_0", "psc_text": "Prologus. 741-742. Magnum est quidem, amice, quod postulas, ut Origenem faciam Latinum, et hominem juxta Didymi videntis sententiam, alterum post Apostolum [ Al. apostolos], Ecclesiarum magistrum etiam Romanis auribus donem. Sed oculorum, ut ipse nosti, dolore cruciatus, quem nimia impatiens lectione contraxi, et notariorum penuria, quia tenuitas hoc quoque subsidium abstulit, quod recte cupis, tam ardenter ut cupis, implere non valeo. Itaque post quatuordecim homilias in Jeremiam, quas jampridem confuso ordine interpretatus sum, et has quatuordecim in Ezechielem per intervalla dictavi, id magnopere curans, ut idioma supradicti viri a simplicitate sermonis, quae sola Ecclesiis prodest, etiam translatio conservaret, omni rhetoricae artis splendore contempto: res quippe volumus, non verba laudare; et illud breviter admonens, ut scias Origenis opuscula in omnem Scripturam esse triplicia. Primum ejus opus Excerpta, quae Graece σχόλια nuncupantur, in quibus ea quae sibi videbantur obscura, atque habere aliquid difficultatis, summatim breviterque perstrinxit. Secundum homileticum genus, de quo et", "candidate_score": 0.642332, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_56_58", "bdc_text": "vgl. Z XIII 843 . excussimus sententiam ? Ergo non patrum dictis placitisque , sed collatione scripturarum locus Roma.", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_169", "psc_text": "dicens: Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram (Matt. V, 4) . Deinde ad haec quae dixerat Deus, propheta respondit, id est ad id quod ait: Maledictus homo qui non audierit verba testamenti hujus (Jer. XI, 3) : et dicit: Et respondi, et dixi: Fiat, Domine. Quid est quod ait: Fiat, Domine? Utique id quod pronuntiavit Deus: Maledictus homo qui non audierit verba testamenti hujus. Et dixit Dominus ad me; Lege verba ista in civitate Juda, et extra Jerusalem (Jer. XI, 6) . Et his qui 806 foris sunt, legimus verba divina, provocantes eos ad salutem. Verba testamenti hujus, et facite illa. Et dixit Dominus ad me: Inventa est colligatio in viris Juda et in habitantibus Jerusalem. Si peccaverimus nos qui propter Christum Christiani vocamur, et inventi fuerimus in numero peccatorum, et de nobis dicitur: Inventa est colligatio in viris Juda, et in habitantibus Jerusalem (Jer. XI, 9) . Cum in", "candidate_score": 0.637119, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_58", "bdc_text": "Ergo non patrum dictis placitisque , sed collatione scripturarum locus Roma.", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_169", "psc_text": "dicens: Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram (Matt. V, 4) . Deinde ad haec quae dixerat Deus, propheta respondit, id est ad id quod ait: Maledictus homo qui non audierit verba testamenti hujus (Jer. XI, 3) : et dicit: Et respondi, et dixi: Fiat, Domine. Quid est quod ait: Fiat, Domine? Utique id quod pronuntiavit Deus: Maledictus homo qui non audierit verba testamenti hujus. Et dixit Dominus ad me; Lege verba ista in civitate Juda, et extra Jerusalem (Jer. XI, 6) . Et his qui 806 foris sunt, legimus verba divina, provocantes eos ad salutem. Verba testamenti hujus, et facite illa. Et dixit Dominus ad me: Inventa est colligatio in viris Juda et in habitantibus Jerusalem. Si peccaverimus nos qui propter Christum Christiani vocamur, et inventi fuerimus in numero peccatorum, et de nobis dicitur: Inventa est colligatio in viris Juda, et in habitantibus Jerusalem (Jer. XI, 9) . Cum in", "candidate_score": 0.629764, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_97", "bdc_text": "Quid , si Erasmus ille tuus alter Demosthenes argentagina [ ! ] non secus laboraretl von laboraret aus s korrigiert .", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_99", "psc_text": "Ergone potero de Scripturis approbare, nec misericordiae eum esse vas, nec irae: ut et secunda expositio aliquid nobis utile in praesenti loco interponat, et sane rursus audeat in id, quod jamdudum conatur, sermo prorumpere? Ait Apostolus: In domo autem magna non sunt tantum vasa aurea et argentea, sed et lignea, et fictilia: alia quidem in honorem, alia porro in contumeliam (II Tim. II) . Si igitur quis mundaverit semetipsum ab his, erit vas in honorem, et sanctificatum, utile Domino, ad omne bonum opus praeparatum. Putasne, magna domus in praesenti est, et in ea sunt vasa in honorem, et alia in contumeliam? An in illa quae futura est domo, vasa quidem aurea et argentea, quae sunt in honorem, invenientur vasa esse misericordiae: reliqua autem, id est, mediocres homines, qui extra thesaurum sunt, ne sint vasa irae, seu misericordiae, hi poterunt juxta dispensationem quamdam profundam Dei vasa esse in magna domo, quae", "candidate_score": 0.620038, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_82_84", "bdc_text": "Hans Rupprich , Johannes Reuchlin und seine Bedeutung im europäischen Humanismus , in : Johannes Reuchlin 1455-1522 . Festgabe seiner Vaterstadt Pforzheim zur 500 .", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_5", "psc_text": "quod consummaverit prophetiam. Quid igitur ad me tempus historiae? Legens didici, quia coeperit prophetare in diebus Josiae filii Amos regis Juda, usque ad annum tertium decimum regni ejus; deinde prophetaverit in diebus Joachim, filii Josiae, regis Juda, usque ad consummationem 745 undecimi anni Sedeciae, filii Josiae, regis Juda. Et legens didici quia per tres reges prophetia ejus contempta sit, usque ad captivitatem Jerusalem in quinto mense. Quid ergo docemur per haec, si lectioni simus intenti? Condemnaverat Deus Jerusalem propter peccata quae fecerat, et haec erat extrema sententia, ut captivitati relinqueretur. Verumtamen cum hominum sit amator, nec quemquam velit perire, antequam depopulationis tempus instaret, misit et hunc prophetam, ut per sermones ejus ad poenitentiam converteretur; misit eumdem et sub secundo rege post primum, misit quoque sub tertio. Quid plura? jam captivitas imminebat, et adhuc adhortabatur Deus tribuens (ut ita dicam) et ante unam diem locum poenitentiae: unde scriptum est, usque ad", "candidate_score": 0.61711, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_58", "bdc_text": "Ergo non patrum dictis placitisque , sed collatione scripturarum locus Roma.", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_533", "psc_text": "Terra enim si puniatur, sufficit ei una correptio. Si autem corripiatur Jerusalem, super quam invocatum est nomen Dei (II Petr. II), quatuor ei cruciatus pariter inferuntur. Multo nobis utilius fuerat divino non credidisse sermoni, quam post credulitatem adhuc rursum ad peccata converti, quae ante commisimus. Considera enim quomodo Scriptura super terram singillatim supplicia dicat inferri, et non apponat quam terram: quando vero ad Jerusalem veniat: Si autem et quatuor vindictas meas pessimas, romphaeam, et famem, et bestias pessimas, et mortem immisero in Jerusalem; nos indicans Jerusalem, qui peccantes quidem nos Jerusalem sumus, quae destruitur; in praeceptis vero permanentes, Jerusalem dicitur, quae salvatur. Omnes lamentationes, quas legimus in Jerusalem. omnes querimoniae, quibus eam plangit Deus, 930 ad nos pertinent, qui gustavimus sermonem Dei, et postea mandatis ejus contraria fecimus. Non plectitur Salomonis jura contemnens, non sic punitur Lycurgi scita destituens. Aliud supplicium est ejus, qui legem Dei per Moysem traditam conculcat,", "candidate_score": 0.616598, "ce_score": null } ] }, { "rank": 4, "cf_id": "cf021", "work_id": "042_Augustinus-Hipponensis_De-Trinitate", "max_score": 0.745745, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10038_sent_106_108", "bdc_text": "Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ; cuius benefitio creati , pasti et redempti resuscitabimur in extrema illa die per spiritum vivificatorem , cui gloria semper . Vale in domino , parens dilecte , Christum dei filium amplectere et me , ut soles , ama .", "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_De-Trinitate_window_441", "psc_text": "Dominus unus est (Deut. VI, 4) , non utique excepto Filio, aut excepto Spiritu sancto oportet intelligi, quem unum Dominum Deum nostrum recte dicimus etiam patrem nostrum per gratiam suam nos regenerantem. Trinitas autem Filius nullo modo dici potest. Spiritus vero sanctus secundum id quod scriptum est, Quoniam Deus spiritus est (Joan. IV, 24) , potest quidem universaliter dici, quia et Pater spiritus et Filius spiritus, et Pater sanctus et Filius sanctus. Itaque Pater, et Filius, et Spiritus sanctus, quoniam unus Deus, et utique Deus sanctus est, et Deus spiritus est, potest appellari Trinitas et Spiritus sanctus. Sed tamen ille Spiritus sanctus qui non Trinitas, sed in Trinitate intelligitur, in eo quod proprie dicitur Spiritus sanctus, relative dicitur, cum et ad Patrem et ad Filium refertur, quia Spiritus sanctus et Patris et Filii Spiritus est. Sed ipsa relatio non apparet in hoc nomine; apparet autem cum dicitur donum Dei (Act.", "candidate_score": 0.745745, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_105_107", "bdc_text": "Dtn 16 , 19. . Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ; cuius benefitio creati , pasti et redempti resuscitabimur in extrema illa die per spiritum vivificatorem , cui gloria semper .", "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_De-Trinitate_window_441", "psc_text": "Dominus unus est (Deut. VI, 4) , non utique excepto Filio, aut excepto Spiritu sancto oportet intelligi, quem unum Dominum Deum nostrum recte dicimus etiam patrem nostrum per gratiam suam nos regenerantem. Trinitas autem Filius nullo modo dici potest. Spiritus vero sanctus secundum id quod scriptum est, Quoniam Deus spiritus est (Joan. IV, 24) , potest quidem universaliter dici, quia et Pater spiritus et Filius spiritus, et Pater sanctus et Filius sanctus. Itaque Pater, et Filius, et Spiritus sanctus, quoniam unus Deus, et utique Deus sanctus est, et Deus spiritus est, potest appellari Trinitas et Spiritus sanctus. Sed tamen ille Spiritus sanctus qui non Trinitas, sed in Trinitate intelligitur, in eo quod proprie dicitur Spiritus sanctus, relative dicitur, cum et ad Patrem et ad Filium refertur, quia Spiritus sanctus et Patris et Filii Spiritus est. Sed ipsa relatio non apparet in hoc nomine; apparet autem cum dicitur donum Dei (Act.", "candidate_score": 0.728343, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_106_108", "bdc_text": "Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ; cuius benefitio creati , pasti et redempti resuscitabimur in extrema illa die per spiritum vivificatorem , cui gloria semper . Vale in domino , parens dilecte , Christum dei filium amplectere et me , ut soles , ama .", "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_De-Trinitate_window_1239", "psc_text": "Audi, Israel; Dominus Deus tuus, Deus unus est (Deut. VI, 4) ; nisi Trinitas ita esses, ut unus Dominus Deus esses. Et si tu Deus Pater ipse esses, et Filius verbum tuum Jesus Christus ipse esses, et donum vestrum Spiritus sanctus; non legeremus in Litteris veritatis, Misit Deus Filium suum (Galat. IV, 4, et Joan. III, 17) : nec tu, o Unigenite, diceres de Spiritu sancto, Quem mittet Pater in nomine meo (Joan. XIV, 26) ; et, Quem ego mittam vobis a Patre (Id. XV, 26) . Ad hanc regulam fidei dirigens intentionem meam, quantum potui, quantum me posse fecisti, quaesivi te, et desideravi intellectu videre quod credidi, et multum disputavi, et laboravi. Domine Deus meus, una spes mea, exaudi me, ne fatigatus nolim te quaerere, sed quaeram faciem tuam semper ardenter (Psal. CIV, 4). Tu da quaerendi vires, qui invenire te fecisti, et magis magisque inveniendi te spem dedisti.", "candidate_score": 0.710825, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_106", "bdc_text": "Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ;", "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_De-Trinitate_window_441", "psc_text": "Dominus unus est (Deut. VI, 4) , non utique excepto Filio, aut excepto Spiritu sancto oportet intelligi, quem unum Dominum Deum nostrum recte dicimus etiam patrem nostrum per gratiam suam nos regenerantem. Trinitas autem Filius nullo modo dici potest. Spiritus vero sanctus secundum id quod scriptum est, Quoniam Deus spiritus est (Joan. IV, 24) , potest quidem universaliter dici, quia et Pater spiritus et Filius spiritus, et Pater sanctus et Filius sanctus. Itaque Pater, et Filius, et Spiritus sanctus, quoniam unus Deus, et utique Deus sanctus est, et Deus spiritus est, potest appellari Trinitas et Spiritus sanctus. Sed tamen ille Spiritus sanctus qui non Trinitas, sed in Trinitate intelligitur, in eo quod proprie dicitur Spiritus sanctus, relative dicitur, cum et ad Patrem et ad Filium refertur, quia Spiritus sanctus et Patris et Filii Spiritus est. Sed ipsa relatio non apparet in hoc nomine; apparet autem cum dicitur donum Dei (Act.", "candidate_score": 0.704619, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_105_107", "bdc_text": "Dtn 16 , 19. . Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ; cuius benefitio creati , pasti et redempti resuscitabimur in extrema illa die per spiritum vivificatorem , cui gloria semper .", "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_De-Trinitate_window_1239", "psc_text": "Audi, Israel; Dominus Deus tuus, Deus unus est (Deut. VI, 4) ; nisi Trinitas ita esses, ut unus Dominus Deus esses. Et si tu Deus Pater ipse esses, et Filius verbum tuum Jesus Christus ipse esses, et donum vestrum Spiritus sanctus; non legeremus in Litteris veritatis, Misit Deus Filium suum (Galat. IV, 4, et Joan. III, 17) : nec tu, o Unigenite, diceres de Spiritu sancto, Quem mittet Pater in nomine meo (Joan. XIV, 26) ; et, Quem ego mittam vobis a Patre (Id. XV, 26) . Ad hanc regulam fidei dirigens intentionem meam, quantum potui, quantum me posse fecisti, quaesivi te, et desideravi intellectu videre quod credidi, et multum disputavi, et laboravi. Domine Deus meus, una spes mea, exaudi me, ne fatigatus nolim te quaerere, sed quaeram faciem tuam semper ardenter (Psal. CIV, 4). Tu da quaerendi vires, qui invenire te fecisti, et magis magisque inveniendi te spem dedisti.", "candidate_score": 0.703017, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_106", "bdc_text": "Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ;", "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_De-Trinitate_window_1239", "psc_text": "Audi, Israel; Dominus Deus tuus, Deus unus est (Deut. VI, 4) ; nisi Trinitas ita esses, ut unus Dominus Deus esses. Et si tu Deus Pater ipse esses, et Filius verbum tuum Jesus Christus ipse esses, et donum vestrum Spiritus sanctus; non legeremus in Litteris veritatis, Misit Deus Filium suum (Galat. IV, 4, et Joan. III, 17) : nec tu, o Unigenite, diceres de Spiritu sancto, Quem mittet Pater in nomine meo (Joan. XIV, 26) ; et, Quem ego mittam vobis a Patre (Id. XV, 26) . Ad hanc regulam fidei dirigens intentionem meam, quantum potui, quantum me posse fecisti, quaesivi te, et desideravi intellectu videre quod credidi, et multum disputavi, et laboravi. Domine Deus meus, una spes mea, exaudi me, ne fatigatus nolim te quaerere, sed quaeram faciem tuam semper ardenter (Psal. CIV, 4). Tu da quaerendi vires, qui invenire te fecisti, et magis magisque inveniendi te spem dedisti.", "candidate_score": 0.701861, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_104_106", "bdc_text": "Nec mirum , cum per os prophetae praedixerit spiritussanctus corda sapientum excecari muneribus Siehe Ex 23 , 8 ; Dtn 16 , 19. . Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ;", "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_De-Trinitate_window_1239", "psc_text": "Audi, Israel; Dominus Deus tuus, Deus unus est (Deut. VI, 4) ; nisi Trinitas ita esses, ut unus Dominus Deus esses. Et si tu Deus Pater ipse esses, et Filius verbum tuum Jesus Christus ipse esses, et donum vestrum Spiritus sanctus; non legeremus in Litteris veritatis, Misit Deus Filium suum (Galat. IV, 4, et Joan. III, 17) : nec tu, o Unigenite, diceres de Spiritu sancto, Quem mittet Pater in nomine meo (Joan. XIV, 26) ; et, Quem ego mittam vobis a Patre (Id. XV, 26) . Ad hanc regulam fidei dirigens intentionem meam, quantum potui, quantum me posse fecisti, quaesivi te, et desideravi intellectu videre quod credidi, et multum disputavi, et laboravi. Domine Deus meus, una spes mea, exaudi me, ne fatigatus nolim te quaerere, sed quaeram faciem tuam semper ardenter (Psal. CIV, 4). Tu da quaerendi vires, qui invenire te fecisti, et magis magisque inveniendi te spem dedisti.", "candidate_score": 0.69575, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_30", "bdc_text": "«Unctio docebit omnia » [ 1 Joh 2 , 27 ] , fides et charitas iudicabunt singulaVgl. 1 Kor 2 , 13ff. .", "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_De-Trinitate_window_1173", "psc_text": "neminem bona tanta perducunt? Ipsa vero dilectio sive charitas (nam unius rei est utrumque nomen), si habeat eam qui non loquitur linguis, nec habet prophetiam, nec omnia scit sacramenta omnemque scientiam, nec distribuit omnia sua pauperibus, vel non habendo quod distribuat, vel aliqua necessitate prohibitus, nec tradit corpus suum ut ardeat, si talis passionis nulla tentatio est, perducit ad regnum, ita ut ipsam fidem non faciat utilem nisi charitas. Sine charitate quippe fides potest quidem esse, sed non et prodesse. Propter quod et apostolus Paulus, In Christo, inquit, Jesu neque circumcisio, neque praeputium aliquid valet, sed fides quae per dilectionem operatur (Galat. V, 6) : sic eam discernens ab ea fide, qua et daemones credunt et contremiscunt (Jacobi II, 19). Dilectio igitur quae ex Deo est et Deus est, proprie Spiritus sanctus est, per quem diffunditur in cordibus nostris Dei charitas, per quam nos tota inhabitat Trinitas. Quocirca rectissime Spiritus", "candidate_score": 0.690976, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_108", "bdc_text": "Vale in domino , parens dilecte , Christum dei filium amplectere et me , ut soles , ama .", "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_De-Trinitate_window_176", "psc_text": "domini multi: nobis tamen unus Deus Pater, ex quo omnia, et nos in ipso; et unus Dominus Jesus Christus, per quem omnia, et nos per ipsum (I Cor. VIII, 5, 6) . Sed cum et Deus Pater multis locis inveniatur dictus Dominus, sicuti est illud, Dominus dixit ad me: Filius meus es tu, ego hodie genui te (Psal. II, 7) ; et illud, Dixit Dominus Domino meo: Sede ad dexteram meam (Psal. CIX, 1) : cum etiam Spiritus sanctus Dominus dictus inveniatur, ubi Apostolus ait, Dominus autem Spiritus est; et ne quisquam arbitraretur Filium significatum, et ideo dictum spiritum propter incorpoream substantiam, secutus contexuit, Ubi autem Spiritus Domini, ibi libertas (II Cor. III, 17) ; Spiritum autem Domini Spiritum sanctum esse nemo dubitaverit: neque hic ergo evidenter apparet, utrum aliqua ex Trinitate persona, an Deus ipse Trinitas, de quo uno Deo dictum est, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli", "candidate_score": 0.682811, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_108", "bdc_text": "Vale in domino , parens dilecte , Christum dei filium amplectere et me , ut soles , ama .", "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_De-Trinitate_window_441", "psc_text": "Dominus unus est (Deut. VI, 4) , non utique excepto Filio, aut excepto Spiritu sancto oportet intelligi, quem unum Dominum Deum nostrum recte dicimus etiam patrem nostrum per gratiam suam nos regenerantem. Trinitas autem Filius nullo modo dici potest. Spiritus vero sanctus secundum id quod scriptum est, Quoniam Deus spiritus est (Joan. IV, 24) , potest quidem universaliter dici, quia et Pater spiritus et Filius spiritus, et Pater sanctus et Filius sanctus. Itaque Pater, et Filius, et Spiritus sanctus, quoniam unus Deus, et utique Deus sanctus est, et Deus spiritus est, potest appellari Trinitas et Spiritus sanctus. Sed tamen ille Spiritus sanctus qui non Trinitas, sed in Trinitate intelligitur, in eo quod proprie dicitur Spiritus sanctus, relative dicitur, cum et ad Patrem et ad Filium refertur, quia Spiritus sanctus et Patris et Filii Spiritus est. Sed ipsa relatio non apparet in hoc nomine; apparet autem cum dicitur donum Dei (Act.", "candidate_score": 0.671694, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_8_10", "bdc_text": "lib. «De trinitate» Augustin , De trinitate , III , prooemium , [2 ] ( CChr L 128 , 38ff). , Ad Casulanum Augustin , ep. XXXVI , 2 ( CSEL XXXIIII 32 , 4-19 ) , u. ö. , FortunatumIm Briefe Augustins an Fortunatus ( ep. CXV ) findet sich keine entsprechende Stelle . Vielleicht bezieht sich Bullinger auf einen Abschnitt im Briefe an Fortunatianus , ep. CXLVIII , 15 ( CSEL XXXXIIII 344 , 21ff) . et Vincentium Augustin , ep. XCIII , 35 ( CSEL XXXIIII 480 , 9ff) , u. ö. .", "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_De-Trinitate_window_117", "psc_text": "sunt, ab alio jam petamus exordio. LIBER SECUNDUS. Rursum defendit Augustinus aequalitatem Trinitatis, et de Filii missione ac Spiritus sancti agens, variisque Dei apparitionibus, demonstrat non ideo minorem esse mittente qui missus est, quia ille misit, hic missus est: sed Trinitatem per omnia aequalem, pariter in sua natura immutabilem et invisibilem, et ubique praesentem, in missione seu apparitione qualibet inseparabiliter operari. PROOEMIUM. 1. Cum homines Deum quaerunt, et ad intelligentiam Trinitatis pro captu infirmitatis humanae animum intendunt; experti difficultates laboriosas, sive in ipsa acie mentis conantis intueri inaccessibilem lucem, sive in ipsa multiplici et multimoda locutione Litterarum sacrarum, ubi mihi non videtur nisi atteri animam, ut Christi gratia glorificata dulcescat: cum ad aliquid certum discussa omni ambiguitate pervenerint, facillime debent ignoscere errantibus in tanti pervestigatione secreti. Sed duo sunt quae in errore hominum difficillime tolerantur; praesumptio, priusquam veritas pateat; et, cum jam patuerit, praesumptae defensio falsitatis. A quibus duobus vitiis", "candidate_score": 0.665115, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_4", "bdc_text": "Ito ergo , si ignoras , ad ipsum Augustinum ac percontare , num antiquitas an sanctorum sanctitas graviorem reddat doctrinam ! Docebit is nimirum in epistola ad Hieronymum Augustin , ep. LXXXII , 3 und 5 ( CSEL XXXIIII 354 , 4ff und 355 , 25ff) ;", "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_De-Trinitate_window_11", "psc_text": "de nostris disputationibus conquerantur: atque ita si quid eis erga Deum vel amoris est vel timoris, ad initium fidei et ordinem redeant, jam sentientes quam salubriter in sancta Ecclesia medicina fidelium constituta sit, ut ad perceptionem incommutabilis veritatis imbecillem mentem observata pietas sanct, ne in opinionem noxiae falsitatis temeritas inordinata praecipitet. Nec pigebit autem me, sicubi haesito, quaerere; nec pudebit, sicubi erro, discere. CAPUT III. 5. Quid a suis lectoribus exposcat Augustinus. Lectorum tardiorum errores auctori non tribuendi. Proinde quisquis haec legit, ubi pariter certus est, pergat mecum; ubi pariter haesitat, quaerat mecum: ubi errorem suum cognoscit, redeat ad me; ubi meum, revocet me. Ita ingrediamur simul charitatis viam, tendentes ad eum de quo dictum est, Quaerite faciem ejus semper (Psal. CIV, 4) . Et hoc placitum pium atque tutum coram Domino Deo nostro cum omnibus inierim, qui ea quae scribo legunt, et in omnibus scriptis meis, maximeque in his", "candidate_score": 0.661526, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_9_11", "bdc_text": "Vielleicht bezieht sich Bullinger auf einen Abschnitt im Briefe an Fortunatianus , ep. CXLVIII , 15 ( CSEL XXXXIIII 344 , 21ff) . et Vincentium Augustin , ep. XCIII , 35 ( CSEL XXXIIII 480 , 9ff) , u. ö. . Igiturne patribus alligatus erit spiritussanctusoben aRvB als Überschrift :", "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_De-Trinitate_window_1048", "psc_text": ". Propter quod Apostolus: Quos ante, inquit, praescivit et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus (Rom. VIII, 29) . Primogenitus utique a mortuis secundum eumdem apostolum (Coloss. I, 18), qua morte seminata est caro ejus in contumelia, resurrexit, in gloria. Secundum hanc imaginem Filii, cui per immortalitatem conformamur in corpore, etiam illud agimus quod dicit idem apostolus, Sicut portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem ejus qui de coelo est (I Cor. XV, 43, 49) : ut scilicet qui secundum Adam mortales fuimus, secundum Christum immortales nos futuros, fide vera et spe certa firmaque teneamus. Sic enim nunc eamdem imaginem portare possumus, nondum in visione, sed in fide; nondum in re, sed in spe. De corporis quippe resurrectione tunc loquebatur Apostolus, cum haec diceret. CAPUT XIX. 25. Joannes potius intelligendus de perfecta nostra similitudine cum Trinitate in vita aeterna. Sapientia perfecta in beatitudine. At", "candidate_score": 0.649259, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_91_93", "bdc_text": "- Bibliotheca Bibliographica , Bd . XVIII ; Schl. 17841-17889 a. 57727-57738 . instauratorem veneror , suspitio , adoro , at in divinis litteris sapientem mundiSiehe 1 Kor 1 , 20ff;", "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_De-Trinitate_window_951", "psc_text": "divitiis plenitudinis intellectus, ad cognoscendum mysterium Dei, quod est Christus Jesus, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi (Coloss. II, 1-3) . Quatenus noverat Apostolus thesauros istos, quantum eorum penetraverat, et in eis ad quanta pervenerat, quis potest nosse? Ego tamen secundum id quod scriptum est, Unicuique autem nostrum datur manifestatio Spiritus ad utilitatem: alii quidem datur per Spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eumdem Spiritum (I Cor. XII, 7, 8) , si ita inter se distant haec duo, ut sapientia divinis, scientia humanis attributa sit rebus, utrumque agnosco in Christo, et mecum omnis ejus fidelis. Et cum lego, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis; in Verbo intelligo verum Dei Filium, in carne agnosco verum hominis filium, et utrumque simul in unam personam Dei et hominis ineffabili gratiae largitate conjunctum. Propter quod sequitur et dicit, Et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi Unigeniti a Patre, plenum", "candidate_score": 0.646462, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_113", "bdc_text": "januarii anno ab orbe redempto 1526darunter eine Bemerkung Bullingers :", "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_De-Trinitate_window_329", "psc_text": "(talem quippe mensem veteres observaverunt, quem circuitus lunaris ostendit), senario numero pollet. Quod enim valent sex in primo ordine numerorum, qui constat ex unis ut perveniatur ad decem; hoc valent sexaginta in secundo ordine, qui constat ex denis ut perveniatur ad centum. Sexagenarius ergo numerus dierum, sexta pars anni est. Proinde per senarium primi versus multiplicatur, tanquam senarius secundi versus, et fiunt sexies sexageni, trecenti et sexaginta dies, qui sunt integri duodecim menses. Sed quoniam sicut mensem circuitus lunae ostendit hominibus, sic annus circuitu solis animadversus est; restant autem quinque dies et quadrans diei, ut sol impleat cursum suum annumque concludat: quatuor enim quadrantes faciunt unum diem, quem necesse est intercalari excurso quadriennio, quod bissextum vocant, ne temporum ordo turbetur: etiam ipsos dies quinque et quadrantem si consideremus, senarius numerus in eis plurimum valet. Primum, quia sicut fieri solet ut a parte totum computetur, non sunt jam dies quinque, sed", "candidate_score": 0.645163, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_82", "bdc_text": "Hans Rupprich , Johannes Reuchlin und seine Bedeutung im europäischen Humanismus , in :", "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_De-Trinitate_window_865", "psc_text": "nomen erat Joannes: hic venit in testimonium, ut testimonium perhiberet de lumine, ut omnes crederent per illum. Hoc jam temporaliter gestum est, et ad scientiam pertinet, quae cognitione historica continetur. Hominem autem Joannem in phantasia cogitamus, quae de humanae naturae notitia impressa est nostrae memoriae. Et hoc eodem modo cogitant, sive qui ista non credunt, sive qui credunt. Utrisque enim notum est quid sit homo, cujus exteriorem partem, id est, corpus per corporis lumina didicerunt: interiorem vero, id est, animam in se ipsis, quia et ipsi homines sunt, et per humanam conversationem cognitam tenent: ut possint cogitare quod dicitur, Fuit homo cui nomen erat Joannes: quia et nomina sciunt loquendo et audiendo. Quod autem ibi est, missus a Deo; fide tenent qui tenent: et qui fide non tenent, aut dubitatione ambigunt, aut infidelitate derident. Utrique tamen, si non sunt ex numero nimis insipientium, qui dicunt in corde suo, Non est", "candidate_score": 0.612575, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_82", "bdc_text": "Hans Rupprich , Johannes Reuchlin und seine Bedeutung im europäischen Humanismus , in :", "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_De-Trinitate_window_864", "psc_text": "per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil: quod factum est in ipso vita erat, et vita erat lux hominum, et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt; contemplativam vitam requirit, et intellectuali mente cernendum est. Qua in re quanto magis quisque profecerit, tanto fiet sine dubitatione sapientior. Sed propter id quod ait, Lux lucet in tenebris, et tenebrae eam non comprehenderunt; fide utique opus erat, qua crederetur quod non videretur. Tenebras quippe intelligi voluit, aversa ab hujusmodi luce eamque minus idonea contueri corda mortalium: propter quod adjungit et dicit, Fuit homo missus a Deo, cui nomen erat Joannes: hic venit in testimonium, ut testimonium perhiberet de lumine, ut omnes crederent per illum. Hoc jam temporaliter gestum est, et ad scientiam pertinet, quae cognitione historica continetur. Hominem autem Joannem in phantasia cogitamus, quae de humanae naturae notitia impressa est nostrae memoriae. Et hoc eodem modo cogitant,", "candidate_score": 0.609409, "ce_score": null } ] }, { "rank": 5, "cf_id": "cf021", "work_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV", "max_score": 0.742989, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10038_sent_15", "bdc_text": "«Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ?", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1947", "psc_text": "posteaquam resurrexit, cum illis quidem fuit diebus, ut dictum est, quadraginta exhibitione corporalis praesentiae; sed non cum illis fuit consortio infirmitatis humanae. 2. Est et alia divina praesentia sensibus ignota mortalibus, de qua item dicit: Ecce ego vobiscum sum, usque ad consummationem saeculi (Matth. XXVIII, 20) . Hoc certe non est, Adhuc modicum vobiscum sum: non enim modicum est usque ad consummationem saeculi. Aut si et hoc modicum est (volat enim aetas, et in oculis Dei mille anni sicut dies unus, aut sicut vigilia in nocte [Psal. LXXXIX, 4], non tamen hoc significare voluisse credendus est nunc, quandoquidem secutus adjunxit, Quaeretis me, et sicut dixi Judaeis, quo ego vado, vos non potestis venire. Utique post hoc modicum quo vobiscum sum, Quaeretis me, et quo ego vado, vos non potestis venire. Numquid post consummationem saeculi, quo ipse vadit, venire non poterunt? Et ubi est quod aliquanto post in hoc ipso sermone", "candidate_score": 0.742989, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_15", "bdc_text": "«Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ?", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1369", "psc_text": "me etiam vos interrogate. Praesto est etiam ipse Dominus qui ubique est, audiat interrogandi affectum, et intelligendi praestet effectum. Nam ego quibus verbis, et si forte aliquid capio, perducere possum quod capio ad corda vestra? Quisnam sufficit sonus? quae suppetit eloquentia? quae vires intelligendi? quae facultas proferendi? 10. Dicam ergo Domino nostro Jesu Christo, dicam, et audiat me. Credo praesentem, omnino non dubito; ipse enim dixit, Ecce ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi (Matth. XXVIII, 20) . O Domine Deus noster, quid est quod aisti, Nisi credideritis quia ego sum? Quid enim non est eorum quae fecisti? Numquid coelum non est? numquid terra non est? numquid non sunt ea quae in terra et in coelo sunt? numquid homo ipse cui loqueris non est? numquid angelus quem mittis non est? Si omnia sunt haec quae per te facta sunt, quid est quod tibi proprium quiddam tenuisti ipsum esse, quod aliis", "candidate_score": 0.73921, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_15", "bdc_text": "«Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ?", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1875", "psc_text": "rore, et crines mei noctis guttis. » Et respondet illa: « Exui me tunica mea; quomodo induam eam? Lavi pedes meos; quomodo inquinabo illos » (Cant. V, 2, 3)? O admirabile sacramentum! o grande mysterium! Ergone timet inquinare pedes, veniendo ad eum qui lavit suorum discipulorum pedes? Timet certe, quia per terram venit ad eum, qui etiam in terra est, quia suos hic constitutos non deserit. An non ipse ait, Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi (Matth. XXVIII, 20) ? An non ipse ait, Videbitis coelos apertos, et Angelos Dei ascendentes et descendentes ad Filium hominis (Joan. I, 51) ? Si ascendunt ad eum propterea quia sursum est, quomodo ad eum descendunt, si non etiam hic est? Dicit ergo Ecclesia: Lavi pedes meos; quomodo inquinabo eos? In eis hoc dicit qui possunt omni faece mundati dicere: Cupio dissolvi et esse cum Christo, permanere autem in carne magis necessarium", "candidate_score": 0.733304, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_16_18", "bdc_text": "Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ? Iniquus sane deus , qui filios Izraelitarum ab Aegyptiaca reduxit captivitate , patres vero non reduxit . An hoc propterea factum , quod tenor divini oraculi , divinae voluntatis testimonium sic disposuerit ?", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_299", "psc_text": "Israelita, in quo dolus non est. Magnum testimonium! hoc nec Andreae dictum, nec Petro dictum, nec Philippo, quod dictum est de Nathanaele: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est. 17. Quid ergo facimus, fratres? Deberet iste primus esse in Apostolis? Non solum primus non invenitur in Apostolis, sed nec medius, nec ultimus inter duodecim Nathanael est, cui tantum testimonium perhibuit Filius Dei, dicens, Ecce vere Israelita, in quo dolus non est. Quaeritur causa? quantum Dominus intimat, probabiliter invenimus. Intelligere enim debemus ipsum Nathanaelem eruditum et peritum Legis fuisse: propterea noluit illum Dominus inter discipulos ponere; quia idiotas elegit, unde confunderet mundum. Audi Apostolum dicentem ista: « Videte enim, inquit, vocationem vestram, fratres, quia non multi potentes, non multi nobiles: sed infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia; et ignobilia mundi et contemptibilia elegit Deus, et ea quae non sunt, tanquam quae sunt, ut ea quae sunt evacuentur » (I", "candidate_score": 0.69621, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_14_16", "bdc_text": "Ergo quo torquebimus Christi verba : «Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ? Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ?", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1752", "psc_text": "Pauperes semper habebitis vobiscum, me autem non semper habebitis. Accipiant hoc et boni, sed non sint solliciti: loquebatur enim de praesentia corporis sui. Nam secundum majestatem suam, secundum providentiam, secundum ineffabilem et invisibilem gratiam, impletur quod ab eo dictum est, Ecce ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi (Matth. XXVIII, 20) . Secundum carnem vero quam Verbum assumpsit, secundum id quod de Virgine natus est, secundum id quod a Judaeis prehensus est, quod ligno confixus, quod de cruce depositus, quod linteis involutus, quod in sepulcro conditus, quod in resurrectione manifestatus, non semper habebitis vobiscum. Quare? Quoniam conversatus est secundum corporis praesentiam quadraginta diebus cum discipulis suis, et eis deducentibus videndo non sequendo, ascendit in coelum (Act. I, 3, 9, 10), et non est hic. Ibi est enim, sedet ad dexteram Patris: et hic est, non enim recessit praesentia majestatis. Aliter: secundum praesentiam majestatis semper habemus Christum; secundum praesentiam carnis, recte", "candidate_score": 0.692155, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_60_62", "bdc_text": "Christiani sumus , scripturis pugnamus , non patrum placitis . Neque infitias eo ; adducit ille locos nonnullos , sed omnes eiusdem farinae Sprichwörtliche Redewendung für Dinge , die sich ununterscheidbar gleichen , Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 D-E ) ;", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_2268", "psc_text": "ea Dominum quando cum illis visibiliter erat, dixisse narratur. Cur enim ea tunc ferre non poterant, quae nunc in eorum Libris quis non legat, quis non ferat, etiamsi non intelligat? Nonnulla quidem homines infideles in Scripturis sanctis et non intelligunt cum legunt vel audiunt, et lecta vel audita ferre non possunt: sicut Pagani, quod per eum qui crucifixus est, factus est mundus; sicut Judaei, quod Filius Dei sit, qui eo modo quo ipsi celebrant sabbatum solvit; sicut Sabelliani, quia Trinitas est Pater et Filius et Spiritus sanctus; sicut Ariani, quia aequalis est Patri Filius, et Patri ac Filio Spiritus sanctus; sicut Photiniani, quia non homo tantum similis nobis, sed etiam Deus Deo Patri aequalis est Christus; sicut Manichaei, quod Christus Jesus per quem liberandi sumus, nasci in carne et de carne dignatus est: et caeteri omnes perversarum ac diversarum sectarum homines, utique ferre non possunt, quidquid in Scripturis sanctis et", "candidate_score": 0.690488, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_13_15", "bdc_text": "et uno tempore omnibus omnia revelanda ? Ergo quo torquebimus Christi verba : «Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ?", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_2428", "psc_text": "nomen ejus prius occultum omnibus, nunc manifestavit eis quos dedit ei Pater ipse de mundo. Sed quomodo manifestavit, si nondum venit hora de qua superius dixerat, quod veniret hora cum jam non in proverbiis, inquit, loquar vobis, sed palam de Patre meo annuntiabo vobis (Joan. XVI, 25) ? An vero annuntiatio manifesta putabitur in proverbiis? Cur ergo dictum est, Palam annuntiabo vobis, nisi quia in proverbiis non est palam? quod autem non in proverbiis occultatur, sed verbis manifestatur, procul dubio palam dicitur. Quomodo ergo manifestavit quod nondum palam dixit? Proinde sic intelligendum est, pro tempore futuro praeteritum positum, quemadmodum illud, Omnia quae audivi a Patre meo, nota feci vobis (Id. XV, 15) : quod nondum fecerat, sed loquebatur quasi fecisset, quod immobiliter esse praefixum sciebat ut faceret. 5. Quid est autem, Quos dedisti mihi de mundo? Dictum est enim de illis quod non esset de mundo. Sed hoc illis regeneratio", "candidate_score": 0.688619, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_18_20", "bdc_text": "An hoc propterea factum , quod tenor divini oraculi , divinae voluntatis testimonium sic disposuerit ? Cur ergo non videmus et nostram captivitatem iuxta prophetarum , Christi et apostolorum vaticinia talem esse oportere , qualem , proh dolor , conspeximus mortales omnium deploratissimi sub impiissimo Antichristi regno ? Imo , cum MosesVgl. Dtn 18 , 15ff . ac PaulusVgl. 1 Kor 12 , 10. 28 ;", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1920", "psc_text": "20-24). Erat enim eorum haec consuetudo qui sacras Litteras nobis ministrarunt, ut quando ab aliquo eorum divina narrabatur historia, cum ad seipsum veniret, tanquam de alio loqueretur; et sic se insereret ordini narrationis suae, tanquam rerum gestarum scriptor, non tanquam sui ipsius praedicator. Nam et hoc sanctus Matthaeus fecit, qui cum in textu narrationis suae venisset ad seipsum, Vidit, inquit, in telonio sedentem quemdam publicanum, nomine Matthaeum, et ait illi, Sequere me (Matth. IX, 9) : non ait, Vidit me, et dixit mihi. Hoc fecit et beatus Moyses, ita de seipso tanquam de alio cuncta narravit, et ait: Dixit Dominus ad Moysen (Exod. VI, 1) . Inusitatius apostolus Paulus, non in historia, ubi rerum gestarum suscipitur explicanda narratio, sed in Epistola hoc fecit. Nam utique de seipso ait: Scio hominem in Christo ante annos quatuordecim (sive in corpore, sive extra corpus, nescio; Deus scit), raptum hujusmodi usque in tertium coelum", "candidate_score": 0.685997, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_14_16", "bdc_text": "Ergo quo torquebimus Christi verba : «Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ? Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ?", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1875", "psc_text": "rore, et crines mei noctis guttis. » Et respondet illa: « Exui me tunica mea; quomodo induam eam? Lavi pedes meos; quomodo inquinabo illos » (Cant. V, 2, 3)? O admirabile sacramentum! o grande mysterium! Ergone timet inquinare pedes, veniendo ad eum qui lavit suorum discipulorum pedes? Timet certe, quia per terram venit ad eum, qui etiam in terra est, quia suos hic constitutos non deserit. An non ipse ait, Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi (Matth. XXVIII, 20) ? An non ipse ait, Videbitis coelos apertos, et Angelos Dei ascendentes et descendentes ad Filium hominis (Joan. I, 51) ? Si ascendunt ad eum propterea quia sursum est, quomodo ad eum descendunt, si non etiam hic est? Dicit ergo Ecclesia: Lavi pedes meos; quomodo inquinabo eos? In eis hoc dicit qui possunt omni faece mundati dicere: Cupio dissolvi et esse cum Christo, permanere autem in carne magis necessarium", "candidate_score": 0.681032, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_14_16", "bdc_text": "Ergo quo torquebimus Christi verba : «Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ? Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ?", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1947", "psc_text": "posteaquam resurrexit, cum illis quidem fuit diebus, ut dictum est, quadraginta exhibitione corporalis praesentiae; sed non cum illis fuit consortio infirmitatis humanae. 2. Est et alia divina praesentia sensibus ignota mortalibus, de qua item dicit: Ecce ego vobiscum sum, usque ad consummationem saeculi (Matth. XXVIII, 20) . Hoc certe non est, Adhuc modicum vobiscum sum: non enim modicum est usque ad consummationem saeculi. Aut si et hoc modicum est (volat enim aetas, et in oculis Dei mille anni sicut dies unus, aut sicut vigilia in nocte [Psal. LXXXIX, 4], non tamen hoc significare voluisse credendus est nunc, quandoquidem secutus adjunxit, Quaeretis me, et sicut dixi Judaeis, quo ego vado, vos non potestis venire. Utique post hoc modicum quo vobiscum sum, Quaeretis me, et quo ego vado, vos non potestis venire. Numquid post consummationem saeculi, quo ipse vadit, venire non poterunt? Et ubi est quod aliquanto post in hoc ipso sermone", "candidate_score": 0.678156, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_18_20", "bdc_text": "An hoc propterea factum , quod tenor divini oraculi , divinae voluntatis testimonium sic disposuerit ? Cur ergo non videmus et nostram captivitatem iuxta prophetarum , Christi et apostolorum vaticinia talem esse oportere , qualem , proh dolor , conspeximus mortales omnium deploratissimi sub impiissimo Antichristi regno ? Imo , cum MosesVgl. Dtn 18 , 15ff . ac PaulusVgl. 1 Kor 12 , 10. 28 ;", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_2705", "psc_text": "raptum (IV Reg. II, 11). Quasi Moysi corpus non potuerit alicubi sic abscondi, ut prorsus homines lateret ubi esset, atque inde ad horam divinitus excitari, quando cum Christo Elias et ipse sunt visi: sicut ad horam multa sanctorum corpora surrexerunt, quando passus est Christus, et post ejus resurrectionem apparuerunt multis in sancta, sicut scriptum est, civitate (Matth. XXVII, 52, 53). Sed tamen, ut dicere coeperam, si quidam Moysen mortuum negant, quem Scriptura ipsa, ubi sepulcrum ejus nusquam inveniri legimus, mortuum tamen esse sine ulla ambiguitate testatur; quanto magis Joannes ex istorum occasione verborum ubi Dominus ait, Sic eum volo manere donec venio, creditur vivus dormire sub terra? Quem tradunt etiam (quod in quibusdam Scripturis quamvis apocryphis reperitur), quando sibi fieri jussit sepulcrum, incolumem fuisse praesentem; eoque effosso et diligentissime praeparato, ibi se tanquam in lectulo collocasse, statimque eum esse defunctum: ut autem isti putant, qui haec verba Domini sic intelligunt,", "candidate_score": 0.677622, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_21_23", "bdc_text": "14 , 3ff , u. ö . prophetiam omnibus relinquant liberam , quis adeo omnem pudorem abstersit , ut prophetare quemquam inhibeat ? Interim probandos quoque spiritus censemus iubente Ioanne1 Joh 4 , 1 . et Paulo1 Thess 5 , 19-20 .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_2248", "psc_text": "arguat ipse Christus; cum clamet Apostolus, An vultis experimentum accipere ejus qui in me loquitur Christus (II Cor. XIII, 3) ? Quos itaque arguit Spiritus sanctus, arguit utique et Christus. Sed quantum mihi videtur, quia per Spiritum sanctum diffundenda erat charitas in cordibus eorum (Rom. V, 5), quae foras mittit timorem (I Joan. IV, 18), quo impediri possent ne arguere mundum qui persecutionibus fremebat, auderent; propterea dixit, Ille arguet mundum: tanquam diceret, Ille diffundet in cordibus vestris charitatem; sic enim timore depulso, arguendi habebitis libertatem. Saepe autem diximus inseparabilia opera esse Trinitatis (Supra, Tract. 20); sed singillatim commendandas fuisse personas, ut non solum sine separatione, verum etiam sine confusione et unitas intelligatur et Trinitas. 2. Exponit deinde quid dixerit de peccato, et de justitia et de judicio. De peccato quidem, inquit, quia non crediderunt in me. Hoc enim peccatum quasi solum sit, prae caeteris posuit; quia hoc manente caetera detinentur,", "candidate_score": 0.676943, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_22_24", "bdc_text": "Interim probandos quoque spiritus censemus iubente Ioanne1 Joh 4 , 1 . et Paulo1 Thess 5 , 19-20 . et hic adeo certum scimus esse verbum dei lidium nostrum lapidemDer lydische Stein galt im Altertum als Probierstein , Adagia , 1 , 5 , 87 ( LB II 215 B -D ) Pauly/Wissowa XXVI 2129. , ut nihil nos per deum fugere possit , est enim pedum nostrorum lucernaSiehe Ps 119 , 105 .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_928", "psc_text": "Petra autem erat Christus (I Cor. X, 4) . 2. Hodierna lectio de testimonio Domini nobis locuta est, quia non habeat necessarium ab hominibus testimonium, sed habeat majus quam sunt homines; atque id testimonium dixit quid sit: Opera, inquit, quae ego facio, testimonium perhibent de me. Deinde adjunxit: Et testimonium perhibet de me, qui misit me Pater. Ipsa quoque opera quae facit, a Patre se accepisse dicit. Testimonium ergo perhibent opera, testimonium perhibet Pater. Nullumne testimonium perhibuit Joannes? Perhibuit plane, sed tanquam lucerna, non ad satiandos amicos, sed ad confundendos inimices: jam enim antea praedictum erat a persona Patris, Paravi lucernam Christo meo; inimicos ejus induam confusione; super ipsum autem efflorebit sanctificatio mea (Psal. CXXXI, 17 et 18) . Esto tanquam in nocte positus, attendisti in lucernam, et miratus es lucernam, et exsultasti ad lumen lucernae: sed illa lucerna dicit esse solem, in quo exsultare debeas; et quamvis ardeat in", "candidate_score": 0.676569, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_60_62", "bdc_text": "Christiani sumus , scripturis pugnamus , non patrum placitis . Neque infitias eo ; adducit ille locos nonnullos , sed omnes eiusdem farinae Sprichwörtliche Redewendung für Dinge , die sich ununterscheidbar gleichen , Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 D-E ) ;", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_2269", "psc_text": "sicut Photiniani, quia non homo tantum similis nobis, sed etiam Deus Deo Patri aequalis est Christus; sicut Manichaei, quod Christus Jesus per quem liberandi sumus, nasci in carne et de carne dignatus est: et caeteri omnes perversarum ac diversarum sectarum homines, utique ferre non possunt, quidquid in Scripturis sanctis et in fide catholica reperitur, quod contra eorum proferatur errores; sicut nos ferre non possumus sacrilegas eorum vanitates et insanias mendaces. Quid est enim ferre non posse, nisi aequo animo non habere? Sed omnia quae post ascensionem Domini canonica veritate atque auctoritate conscripta sunt, quis fidelis vel etiam catechumenus, antequam Spiritum sanctum baptizatus accipiat, non aequo animo legit atque audit, etiamsi nondum sicut oportet intelligit? Quomodo ergo aliquid eorum quae post ascensionem Domini scripta sunt, non possent ferre discipuli, etiam nondum sibi misso Spiritu sancto, cum omnia nunc ferant catechumeni nondum accepto Spiritu sancto? Quia etsi non eis fidelium sacramenta produntur,", "candidate_score": 0.675417, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_22_24", "bdc_text": "Interim probandos quoque spiritus censemus iubente Ioanne1 Joh 4 , 1 . et Paulo1 Thess 5 , 19-20 . et hic adeo certum scimus esse verbum dei lidium nostrum lapidemDer lydische Stein galt im Altertum als Probierstein , Adagia , 1 , 5 , 87 ( LB II 215 B -D ) Pauly/Wissowa XXVI 2129. , ut nihil nos per deum fugere possit , est enim pedum nostrorum lucernaSiehe Ps 119 , 105 .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1270", "psc_text": "quod in Psalmo per Prophetam dicit Deus Pater, Paravi lucernam Christo meo, id est, ipsum Joannem; inimicos ejus induam confusione (Psal. CXXXI, 17, 18) . 3. Habebat ergo Dominus Jesus Christus testimonium Prophetarum ante se praemissorum, praeconum judicem praecedentium; habebat testimonium a Joanne: sed ipse majus testimonium erat, quod sibi perhibebat. Illi autem infirmis oculis lucernas quaerebant, quia diem ferre non poterant: nam Joannes idem ipse apostolus, cujus Evangelium in manibus habemus, in ipsius Evangelii sui capite ait de Joanne, « Erat homo missus a Deo, cui nomen erat Joannes: hic venit in testimonium, ut testimonium perhiberet de lumine, ut omnes crederent per eum. Non erat ille lumen, sed ut testimonium perhiberet de lumine. Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in mundum. » Si omnem, ergo et Joannem. Unde dicit et ipse Joannes. Nos omnes de plenitudine ejus accepimus (Joan. I, 6-9, 16) . Discernite ergo ista, ut", "candidate_score": 0.675299, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_60_62", "bdc_text": "Christiani sumus , scripturis pugnamus , non patrum placitis . Neque infitias eo ; adducit ille locos nonnullos , sed omnes eiusdem farinae Sprichwörtliche Redewendung für Dinge , die sich ununterscheidbar gleichen , Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 D-E ) ;", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_705", "psc_text": "omnes dicimus Deo, Pater noster qui es in coelis (Matth. VI, 9) : legimus et Judaeos dixisse, Cum tu sis pater noster (Isai. LXIII, 16 et LXIV, 8) . Ergo non hinc irascebantur, quia patrem suum dicebat Deum; sed quod longe alio modo quam homines. Ecce intelligunt Judaei quod non intelligunt Ariani. Ariani quippe inaequalem Patri Filium dicunt, et inde haeresis est pulsa de Ecclesia. Ecce ipsi caeci, ipsi interfectores Christi, intellexerunt tamen verba Christi. Non eum intellexerunt esse Christum, nec eum intellexerunt Filium Dei: sed tamen intellexerunt in illis verbis, quia talis commendaretur Filius Dei, qui aequalis esset Deo. Quis erat nesciebant; talem tamen praedicari agnoscebant, quia patrem suum dicebat Deum, aequalem se faciens Deo. Non erat ergo aequalis Deo? Non ipse se faciebat aequalem, sed ille illum genuerat aequalem. Si se ipse faceret aequalem Deo, caderet per rapinam. Qui enim se voluit aequalem facere Deo cum non esset,", "candidate_score": 0.674378, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_16", "bdc_text": "Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ?", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_124", "psc_text": "praecessurus erat Elias Christum. Non enim alicui incognitum erat nomen Christi apud Judaeos. Istum non putaverunt esse Christum: non omnino Christum non esse venturum. Cum sperarent venturum, sic offenderunt in praesentem, offenderunt tanquam in humilem lapidem. Lapis enim ille adhuc parvus erat, jam quidem praecisus de monte sine manibus: sicut dicit Daniel propheta, vidisse se lapidem praecisum de monte sine manibus. Sed quid sequitur? Et crevit, inquit, lapis ille, et factus est mons magnus, et implevit universam faciem terrae (Dan. II, 34, 35) . Videat ergo Charitas vestra quod dico: Christus ante Judaeos jam praecisus erat de monte. Montem regnum vult intelligi Judaeorum. Sed regnum Judaeorum non impleverat universam faciem terrae. Inde praecisus est ille lapis, quia inde natus est in praesentia Dominus. Et quare sine manibus? Quia sine opere virili Virgo peperit Christum. Jam ergo erat lapis ille praecisus sine manibus, ante oculos Judaeorum: sed humilis erat. Non immerito;", "candidate_score": 0.66764, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_16", "bdc_text": "Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ?", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_120", "psc_text": "digito ostendere. Sicut enim ignorabatur Christus ab his qui Prophetis non crediderunt antequam veniret, sic ab eis ignorabatur et praesens. Venerat enim humiliter primo et occultus; tanto occultior, quanto humilior: populi autem spernentes per superbiam suam humilitatem Dei, crucifixerunt Salvatorem suum, et fecerunt damnatorem suum. 2. Sed qui primo venit occultus, quia venit humilis, numquid deinceps non est venturus manifestus, quia excelsus? Audistis modo Psalmum: Deus manifestus veniet, Deus noster et non silebit. Siluit ut judicaretur, non silebit cum coeperit judicare. Non diceretur, manifestus veniet, nisi primo venisset occultus; nec diceretur, non silebit, nisi quia primo siluit. Quomodo siluit? Interroga Isaiam: Sicut ovis ad occisionem ductus est, et sicut agnus coram eo qui se tonderet, fuit sine voce, sic non aperuit os suum (Isai. LIII, 7) . Veniet autem manifestus, et non silebit. Quomodo manifestus? ignis ante eum praeibit, et in circuitu ejus tempestas valida (Psal. XLIX, 3) . Tempestas", "candidate_score": 0.66726, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_1_3", "bdc_text": "Effari non potest , quantum me tua delectarit epistolaNicht auffindbar. , partim quod a parente profecta , partim quod paterni tui in me animi plurimam spiraret benevolentiam . Hac tantum parte durior videbatur , qua tu patribus spiritum ita tribuis , ut nihil fere reliqui facias deploratissimis nostri aevi hominibus . Sic enim intonas haud verisimile esse patres et vetustate et sanctitate celebres caruisse spiritu , quo indice etiam heccine potuissent depraehendere placita , quae nunc quasi e tripode Sprichwörtliche Redewendung zur Bekräftigung einer Aussage , Adagia 1 , 7 , 90 ( LB II 297 E-F ) . pronuncientur .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_802", "psc_text": "ei Pater, et videt Filius Patrem facientem. Et ista distuleramus paulo enucleatius pro viribus pertractare, si tempus nobis peracta lectione et vires remansissent. Si dicam me posse loqui adhuc, forte vos audire jam non potestis. Item forte aviditate audiendi dicitis, Possumus. Melius est ergo ut ego infirmitatem meam fatear, quia jam fatigatus loqui non possum, quam ut vobis jam bene satiatis, adhuc infundam quod non bene digeratis. Proinde hujus promissionis quam ad hodiernum tempus, si superesset, distuleram, tenete me adjuvante Domino in crastinum debitorem. TRACTATUS XX. Rursum in illud, Amen, amen dico vobis, non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem: quaecumque enim Pater facit, haec eadem et Filius facit similiter. Cap. V, V\\. 19. 1. Verba Domini nostri Jesu Christi, maxime quae Joannes commemorat evangelista, qui non sine causa super pectus Domini discumbebat (Joan. XIII, 23), nisi ut secreta altioris sapientiae ejus ebiberet, et quod", "candidate_score": 0.659884, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_24", "bdc_text": "et hic adeo certum scimus esse verbum dei lidium nostrum lapidemDer lydische Stein galt im Altertum als Probierstein , Adagia , 1 , 5 , 87 ( LB II 215 B -D ) Pauly/Wissowa XXVI 2129. , ut nihil nos per deum fugere possit , est enim pedum nostrorum lucernaSiehe Ps 119 , 105 .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_522", "psc_text": "Si hoc potuit Deus de luce corporea corporeis oculis exhibere; non exhibet mundis cordibus lucem illam infatigabilem, integram perseverantem, nulla ex parte deficientem? Quam lucem? In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum. Videamus si lux est. Quoniam apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen (Psal. XXXV, 10) . In terra aliud est fons, aliud lumen. Sitiens quaeris fontem, et ut pervenias ad fontem, quaeris lucem: et si dies non est, accendis lucernam, ut ad fontem pervenias. Fons ille, ipsa est lux; sitienti fons est, caeco lux est: aperiantur oculi ut videant lucem, aperiantur fauces cordis ut bibant fontem; quod bibis, hoc vides, hoc audis. Totum tibi fit Deus; quia horum quae diligis, totum tibi est. Si visibilia attendis, nec panis est Deus, nec aqua est Deus, nec lux ista est Deus, nec vestis est Deus, nec domus est Deus. Omnia enim haec visibilia sunt,", "candidate_score": 0.656356, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_1_3", "bdc_text": "Effari non potest , quantum me tua delectarit epistolaNicht auffindbar. , partim quod a parente profecta , partim quod paterni tui in me animi plurimam spiraret benevolentiam . Hac tantum parte durior videbatur , qua tu patribus spiritum ita tribuis , ut nihil fere reliqui facias deploratissimis nostri aevi hominibus . Sic enim intonas haud verisimile esse patres et vetustate et sanctitate celebres caruisse spiritu , quo indice etiam heccine potuissent depraehendere placita , quae nunc quasi e tripode Sprichwörtliche Redewendung zur Bekräftigung einer Aussage , Adagia 1 , 7 , 90 ( LB II 297 E-F ) . pronuncientur .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_2215", "psc_text": "Quae utique Petro adhuc defuit, quando mulieris ancillae interrogatione perterritus, non potuit verum testimonium perhibere; sed contra suam pollicitationem timore magno compulsus est ter negare (Matth. XXVI, 69-74). Timor autem iste non est in charitate, sed perfecta charitas foras mittit timorem (I Joan. IV, 18). Denique ante passionem Domini, servilis timor ejus interrogatus est a femina servitutis; post resurrectionem vero Domini liberalis ejus amor ab ipso Principe libertatis (Joan. XXI, 15): et ideo ibi turbabatur, hic tranquillabatur; ibi quem dilexerat negabat, hic quem negaverat diligebat. Sed adhuc etiam tunc amor ipse infirmus fuerat et angustus, donec eum roboraret et dilataret Spiritus sanctus. Qui posteaquam illi est abundantia gratiae largioris infusus, sic ad perhibendum de Christo testimonium quondam ejus frigidum pectus accendit, atque illa prius trepida quae veritatem suppresserant, ora reseravit, ut cum omnes in quos venerat Spiritus sanctus, linguis omnium gentium loquerentur, Judaeorum circumstantibus turbis, solus ad testimonium de Christo", "candidate_score": 0.652533, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_61_63", "bdc_text": "Neque infitias eo ; adducit ille locos nonnullos , sed omnes eiusdem farinae Sprichwörtliche Redewendung für Dinge , die sich ununterscheidbar gleichen , Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 D-E ) ; Otto 132 , Nr. 643. .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1627", "psc_text": "non sunt de hoc ovili, id est de populo Israel: oportet me et illas adducere. Ergo et per suos non alter adducit. Adhuc audi: Vocem meam audient. Ecce et per suos ipse loquitur, et per eos quos mittit vox ejus auditur. Ut sit unum ovile et unus pastor. Duobus istis gregibus tanquam duobus parietibus, factus est lapis angularis (Ephes. II, 11-22). Ergo et ostium est, et lapis angularis: omnia per similitudinem, nihil horum proprie. 6. Jam enim dixi, et commendavi vehementer, et qui capiunt sapiunt, imo qui sapiunt capiunt; et qui nondum intellectu sapiunt, fide teneant quod intelligere nondum possunt. Per similitudinem Christus multa est quae per proprietatem non est. Per similitudinem et Petra est Christus, et ostium est Christus, et lapis angularis est Christus, et pastor est Christus, et agnus est Christus, et leo est Christus. Quam multa per similitudines, et alia, quae commemorare longum est! Si autem proprietates", "candidate_score": 0.645425, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_62", "bdc_text": "adducit ille locos nonnullos , sed omnes eiusdem farinae Sprichwörtliche Redewendung für Dinge , die sich ununterscheidbar gleichen , Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 D-E ) ;", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1627", "psc_text": "non sunt de hoc ovili, id est de populo Israel: oportet me et illas adducere. Ergo et per suos non alter adducit. Adhuc audi: Vocem meam audient. Ecce et per suos ipse loquitur, et per eos quos mittit vox ejus auditur. Ut sit unum ovile et unus pastor. Duobus istis gregibus tanquam duobus parietibus, factus est lapis angularis (Ephes. II, 11-22). Ergo et ostium est, et lapis angularis: omnia per similitudinem, nihil horum proprie. 6. Jam enim dixi, et commendavi vehementer, et qui capiunt sapiunt, imo qui sapiunt capiunt; et qui nondum intellectu sapiunt, fide teneant quod intelligere nondum possunt. Per similitudinem Christus multa est quae per proprietatem non est. Per similitudinem et Petra est Christus, et ostium est Christus, et lapis angularis est Christus, et pastor est Christus, et agnus est Christus, et leo est Christus. Quam multa per similitudines, et alia, quae commemorare longum est! Si autem proprietates", "candidate_score": 0.639418, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_18", "bdc_text": "An hoc propterea factum , quod tenor divini oraculi , divinae voluntatis testimonium sic disposuerit ?", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_2266", "psc_text": "affirmet ea esse quae tunc Dominus dicere noluit? Quis hoc nostrum faciat, et non maximam culpam temeritatis incurrat, in quo nec prophetica nec apostolica excellit auctoritas? Nam profecto si eorum aliquid legissemus in Libris canonica auctoritate firmatis, qui post ascensionem Domini scripti sunt, parum fuerat hoc legisse, nisi illic id etiam legeretur, hoc ex eis esse quae tunc Dominus noluit discipulis dicere, quia non poterant illa portare. Tanquam si, verbi gratia, ego dicerem, illud quod legimus in hujus Evangelii capite, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, hoc erat in principio apud Deum (Joan. I, 1, 2) , et alia quae sequuntur, quoniam postea scripta sunt, nec ea Dominum Jesum dixisse narratum est, cum hic esset in carne, sed haec unus ex Apostolis ejus, ac Spiritu ejus sibi revelante conscripsit, ex his esse quae noluit tunc Dominus dicere, quia ea discipuli portare non poterant;", "candidate_score": 0.63784, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_73", "bdc_text": "An unserer Stelle dürfte er sich auf De consolatione philosophiae , V , 2-4 ( CChr XCIV 90-98 )", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1910", "psc_text": "perit, sed nos quaerit. Nos, inquam, nos omnino sic quaerit: nos ipsos in illius perturbatione videamus, ut quando turbamur, non desperatione pereamus. Quando turbatur qui non turbaretur nisi volens, eum consolatur qui turbatur et nolens. 3. Pereant argumenta philosophorum, qui negant in sapientem cadere perturbationes animorum. Stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi (I Cor. I, 20.); et Dominus novit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt (Psal. XCIII, 11). Turbetur plane animus christianus, non miseria, sed misericordia: timeat ne pereant homines Christo, contristetur cum perit aliquis Christo; concupiscat acquiri homines Christo, laetetur cum acquiruntur homines Christo: timeat et sibi ne pereat Christo, contristetur peregrinari se a Christo; concupiscat regnare cum Christo, laetetur dum sperat se regnaturum esse cum Christo. Istae sunt certe quatuor quas perturbationes vocant, timor et tristitia, amor et laetitia. Habeant eas justis de causis animi christiani, nec philosophorum Stoicorum, vel quorumcumque similium consentiatur errori: qui profecto quemadmodum vanitatem existimant", "candidate_score": 0.636767, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_39", "bdc_text": "At in tanta contraversia [ ! ] theologum non rhetorculum Erasmus stellt beispiels weise zu Mt 10 , 30 fest , daß es sich um eine hyperbolische Redeweise handle , Erasmus , aaO , III c 10 ( S. 74 , 15f) .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_2070", "psc_text": "Qui non diligit me, sermones meos non servat. Ecce suos dixit esse sermones; numquid sibi ipse est contrarius, ubi rursus dixit, Et sermo quem audistis non est meus? Et fortasse propter aliquam distinctionem, ubi suos dixit, dixit pluraliter, hoc est sermones; ubi autem sermonem, hoc est Verbum, non suum dixit esse, sed Patris, seipsum intelligi voluit. In principio enim erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum (Joan. I, 1). Non utique suum, sed Patris est Verbum: quomodo nec sua imago, sed Patris; nec suus Filius idem ipse, sed Patris. Recte igitur tribuit auctori quidquid facit aequalis, a quo habet hoc ipsum quod illi est indifferenter aequalis. TRACTATUS LXXVII. De eo quod sequitur, Haec locutus sum vobis apud vos manens; usque ad id, Pacem meam do vobis; non quomodo mundus dat, ego do vobis. Cap. XIV, V\\. 25-27. 1. In praecedenti lectione sancti Evangelii, quam sequitur ista", "candidate_score": 0.636379, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_58_60", "bdc_text": "Ergo non patrum dictis placitisque , sed collatione scripturarum locus Roma. 9 [9 ] rumpendus erat . Christiani sumus , scripturis pugnamus , non patrum placitis .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_2597", "psc_text": "caeteris eminebant: hebraea, propter Judaeos in Dei Lege gloriantes; graeca, propter Gentium sapientes; latina, propter Romanos multis ac pene omnibus jam tunc gentibus imperantes. 5. Dicebant ergo Pilato pontifices Judaeorum: Noli scribere, Rex Judaeorum; sed quia ipse dixit. Rex sum Judaeorum. Respondit Pilatus: Quod scripsi, scripsi. O ineffabilem vim divinae operationis, etiam in cordibus ignorantium! Nonne occulta vox quaedam Pilato intus quodam, si dici potest, clamoso silentio personabat, quod tanto ante in Psalmorum litteris prophetatum est, Ne corrumpas tituli inscriptionem (Tit. Psal. LVI, LVII) ? Ecce tituli inscriptionem non corrumpit; quod scripsit, scripsit. Sed etiam pontifices qui hoc corrumpi volebant, quid dicebant? Noli scribere, inquiunt, Rex Judaeorum; sed quia ipse dixit, Rex sum Judaeorum. Quid loquimini, insani? Quid fieri contradicitis, quod mutare nullo pacto potestis? Numquid enim propterea non erit verum. quia Jesus ait, Rex sum Judaeorum? Si corrumpi non potest quod Pilatus scripsit, corrumpi potest quod veritas dixit? Sed", "candidate_score": 0.630949, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_82_84", "bdc_text": "Hans Rupprich , Johannes Reuchlin und seine Bedeutung im europäischen Humanismus , in : Johannes Reuchlin 1455-1522 . Festgabe seiner Vaterstadt Pforzheim zur 500 .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_48", "psc_text": "Joannes dicebat, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Viderunt hoc, et ut pervenirent ad id quod videbant de longe, a cruce Christi non recesserunt, et humilitatem Christi non contempserunt. Parvuli vero qui hoc non possunt intelligere, non recedentes a cruce et passione et resurrectione Christi, in ipsa navi perducuntur ad id quod non vident, in qua navi perveniunt et illi qui vident. 4. At vero quidam philosophi hujus mundi exstiterunt, et inquisierunt Creatorem per creaturam: quia potest inveniri per creaturam, evidenter dicente Apostolo, Invisibilia enim ejus, a constitutione mundi, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur; sempiterna quoque virtus ejus et divinitas, ut sint inexcusabiles. Et sequitur, Quia cum cognovissent Deum: non dixit, Quia non cognoverunt; sed, Quia cum cognovissent Deum, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt; sed evanuerunt in cogitationibus suis, et obscuratum est insipiens cor eorum. Unde obscuratum? Sequitur, et", "candidate_score": 0.617097, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_85_87", "bdc_text": "Wiederkehr seines Geburtstages . Hg. v . Manfred Krebs , Pforzheim 1955 , S. 10-34 ;", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_991", "psc_text": "et Prophetarum Dominus erat. TRACTATUS XXV. Ab eo quod scriptum est, Jesus ergo cum cognovisset quod venissent ut raperent eum; usque ad id, Et ego resuscitabo eum in novissimo die. Cap. VI, V\\. 15-44. 1. Hesternam ex Evangelio lectionem, ista est hodierna quae sequitur, unde hodiernus sermo debetur. Facto illo miraculo, ubi quinque millia hominum de quinque panibus pavit Jesus, cum admiratae essent turbae, et eum magnum Prophetam dicerent qui venit in mundum, sequitur hoc: Jesus ergo cum cognovisset quia venerant ut raperent eum, et facerent eum regem, fugit iterum in montem ipse solus. Datur ergo intelligi quod Dominus cum sederet in monte cum discipulis suis, et videret turbas ad se venientes, descenderat de monte, et circa inferiora loca turbas paverat. Nam quomodo fieri potest ut rursus illuc fugeret, nisi ante de monte descenderet? Significat ergo aliquid, quod Dominus de alto descendit ad pascendas turbas. Pavit, et ascendit. 2. Quare", "candidate_score": 0.615315, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_53", "bdc_text": "Adagia , 2 , 2 , 74 ( LB II 473 B ff und Adagia , 3 , 4 , 1 ( LB 806 A-B ) .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_424", "psc_text": "μεσημβρία, quod est Meridies: Anatole, dysis, arctos, mesembria, capita verborum Adam habent. Quomodo ergo ibi invenimus et quadragenarium senarium numerum? Quia caro Christi de Adam erat. Ad litteras numeros computant Graeci. Quod nos facimus a litteram, ipsi lingua sua ponuat alpha α, et vocatur alpha α unum. Ubi autem in numeris scribunt beta β, quod est b ipsorum, vocatur in numeris duo. Ubi scribunt gamma γ, vocatur in numeris ipsorum tria. Ubi scribunt delta δ, vocatur in numeris ipsorum quatuor: et sic per omnes litteras numeros habent. M, quod nos dicimus, et illi dicunt my μ, quadraginta significat: dicunt enim my μ τεσσαράκοντα. Jam videte istae litterae quem numerum habeant; et ibi invenietis quadraginta sex annis aedificatum templum. Habet enim Adam alpha α, quod est unum: habet delta δ, quod sunt quatuor; habes quinque: habet iterum alpha α, quod est unum; habes sex: habet et my μ, quod est quadraginta:", "candidate_score": 0.611464, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_82", "bdc_text": "Hans Rupprich , Johannes Reuchlin und seine Bedeutung im europäischen Humanismus , in :", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_48", "psc_text": "Joannes dicebat, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Viderunt hoc, et ut pervenirent ad id quod videbant de longe, a cruce Christi non recesserunt, et humilitatem Christi non contempserunt. Parvuli vero qui hoc non possunt intelligere, non recedentes a cruce et passione et resurrectione Christi, in ipsa navi perducuntur ad id quod non vident, in qua navi perveniunt et illi qui vident. 4. At vero quidam philosophi hujus mundi exstiterunt, et inquisierunt Creatorem per creaturam: quia potest inveniri per creaturam, evidenter dicente Apostolo, Invisibilia enim ejus, a constitutione mundi, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur; sempiterna quoque virtus ejus et divinitas, ut sint inexcusabiles. Et sequitur, Quia cum cognovissent Deum: non dixit, Quia non cognoverunt; sed, Quia cum cognovissent Deum, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt; sed evanuerunt in cogitationibus suis, et obscuratum est insipiens cor eorum. Unde obscuratum? Sequitur, et", "candidate_score": 0.603797, "ce_score": null } ] }, { "rank": 6, "cf_id": "cf021", "work_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2", "max_score": 0.742602, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10038_sent_15", "bdc_text": "«Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ?", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_1227", "psc_text": "serviant Domino.» Mota vocibus vestris et falsis opinionibus vestris, quaerit a Deo ut exiguitatem dierum suorum annuntiet sibi, et invenit Dominum dixisse: «Ecce ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi.» Hic vos dicitis: De nobis dixit; nos sumus, nos erimus usque in consummationem saeculi. Interrogetur ipse Christus, cui dictum est, «Exiguitatem dierum meorum annuntia mihi. Et praedicabitur,» inquit, «hoc Evangelium in universo orbe, in testimonium omnibus gentibus; et tunc veniet finis» (Id. XXIV, 14) . Quid est quod dicebas: Hoc certe fuit et periit? Dominum audi annuntiantem exiguitatem dierum meorum. «Praedicabitur,» inquit, «hoc Evangelium.» Ubi? «In toto orbe terrarum.» Quibus? «In testimonium omnibus gentibus.» Quid postea? «Et tunc veniet finis.» Non vides adhuc esse gentes in quibus nondum est praedicatum Evangelium? Cum ergo necesse sit impleri quod Dominus dixit, exiguitatem dierum meorum annuntians Ecclesiae, ut praedicetur hoc Evangelium in omnibus gentibus, et tunc veniat finis; quid est quod dicis jam", "candidate_score": 0.742602, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_15", "bdc_text": "«Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ?", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_1225", "psc_text": "mihi.» Quamdiu ero in isto saeculo, annuntia mihi. propter illos qui dicunt, Fuit, et jam non est: propter illos qui dicunt, Impletae sunt Scripturae, crediderunt omnes gentes, sed apostatavit et periit Ecclesia de omnibus gentibus. Quid est hoc, «Exiguitatem dierum meorum annuntia mihi?» Et annuntiavit, nec vacavit ista vox. Quis annuntiavit mihi, nisi ipsa via? Quomodo annuntiavit? «Ecce ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi» (Matth. XXVIII, 20) . 9. Sed hic existunt, et dicunt: «Vobiscum sum,» inquit, «usque in consummationem saeculi;» quia nos praevidebat, quia pars Donati erit in terra. Numquid ipsa est quae dixit, «Exiguitatem dierum meorum annuntia mihi;» ac non illa potius quae superius loquebatur, «In conveniendo populos in unum, et regna, ut serviant Domino?» Unde vobis cor dolet? Quia et imperatores contra haereticos leges proponunt: ibi impletum est, «Et regna, ut serviant Domino.» Non enim vos filii estis illorum mortificatorum, quorum vox compeditorum exaudita est a", "candidate_score": 0.741187, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_15", "bdc_text": "«Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ?", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_485", "psc_text": "coeperunt, sive in tempore, sive cum tempore; sed «a saeculo et usque in saeculum tu es.» Quod convenientius diceretur, Ab aeterno in aeternum: non enim a saeculo Deus, qui est ante saecula; aut usque in saeculum, cujus est finis, cum sit ille sine fine. Sed ex ambiguo verbo graeco fit plerumque in Scripturis ut vel saeculum pro aeterno, vel aeternum pro saeculo ponat latinus interpres. Optime autem non ait, A saeculo tu fuisti, et usque in saeculum tu eris: sed praesentis significationis verbum posuit, insinuans Dei substantiam omni modo incommutabilem, ubi non est, Fuit, et Erit; sed tantum, Est. Unde dictum est; «Ego sum qui sum;» et, «Qui est, misit me ad vos» (Exod. III, 14) ; et, «Mutabis ea, et mutabuntur; tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient» (Psal. CI, 27, et 28) . Ecce quae aeternitas facta est nobis refugium, ut in ea mansuri, ad", "candidate_score": 0.736586, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_15", "bdc_text": "«Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ?", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_1226", "psc_text": "mihi;» ac non illa potius quae superius loquebatur, «In conveniendo populos in unum, et regna, ut serviant Domino?» Unde vobis cor dolet? Quia et imperatores contra haereticos leges proponunt: ibi impletum est, «Et regna, ut serviant Domino.» Non enim vos filii estis illorum mortificatorum, quorum vox compeditorum exaudita est a Domino. Absit: non hoc indicant facta vestra, non hoc indicat superbia vestra, non hoc indicat vanitas vestra: non sapitis, et foris estis; sal infatuatum estis, ideo et ab hominibus conculcamini (Matth. V, 13) . Audite quid dicat: quae Ecclesia? Quae congregavit «populos in unum.» Quae Ecclesia? Quae congregavit «regna, ut serviant Domino.» Mota vocibus vestris et falsis opinionibus vestris, quaerit a Deo ut exiguitatem dierum suorum annuntiet sibi, et invenit Dominum dixisse: «Ecce ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi.» Hic vos dicitis: De nobis dixit; nos sumus, nos erimus usque in consummationem saeculi. Interrogetur ipse Christus, cui dictum est,", "candidate_score": 0.730587, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_13_15", "bdc_text": "et uno tempore omnibus omnia revelanda ? Ergo quo torquebimus Christi verba : «Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ?", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_1227", "psc_text": "serviant Domino.» Mota vocibus vestris et falsis opinionibus vestris, quaerit a Deo ut exiguitatem dierum suorum annuntiet sibi, et invenit Dominum dixisse: «Ecce ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi.» Hic vos dicitis: De nobis dixit; nos sumus, nos erimus usque in consummationem saeculi. Interrogetur ipse Christus, cui dictum est, «Exiguitatem dierum meorum annuntia mihi. Et praedicabitur,» inquit, «hoc Evangelium in universo orbe, in testimonium omnibus gentibus; et tunc veniet finis» (Id. XXIV, 14) . Quid est quod dicebas: Hoc certe fuit et periit? Dominum audi annuntiantem exiguitatem dierum meorum. «Praedicabitur,» inquit, «hoc Evangelium.» Ubi? «In toto orbe terrarum.» Quibus? «In testimonium omnibus gentibus.» Quid postea? «Et tunc veniet finis.» Non vides adhuc esse gentes in quibus nondum est praedicatum Evangelium? Cum ergo necesse sit impleri quod Dominus dixit, exiguitatem dierum meorum annuntians Ecclesiae, ut praedicetur hoc Evangelium in omnibus gentibus, et tunc veniat finis; quid est quod dicis jam", "candidate_score": 0.703275, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_14_16", "bdc_text": "Ergo quo torquebimus Christi verba : «Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ? Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ?", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_1227", "psc_text": "serviant Domino.» Mota vocibus vestris et falsis opinionibus vestris, quaerit a Deo ut exiguitatem dierum suorum annuntiet sibi, et invenit Dominum dixisse: «Ecce ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi.» Hic vos dicitis: De nobis dixit; nos sumus, nos erimus usque in consummationem saeculi. Interrogetur ipse Christus, cui dictum est, «Exiguitatem dierum meorum annuntia mihi. Et praedicabitur,» inquit, «hoc Evangelium in universo orbe, in testimonium omnibus gentibus; et tunc veniet finis» (Id. XXIV, 14) . Quid est quod dicebas: Hoc certe fuit et periit? Dominum audi annuntiantem exiguitatem dierum meorum. «Praedicabitur,» inquit, «hoc Evangelium.» Ubi? «In toto orbe terrarum.» Quibus? «In testimonium omnibus gentibus.» Quid postea? «Et tunc veniet finis.» Non vides adhuc esse gentes in quibus nondum est praedicatum Evangelium? Cum ergo necesse sit impleri quod Dominus dixit, exiguitatem dierum meorum annuntians Ecclesiae, ut praedicetur hoc Evangelium in omnibus gentibus, et tunc veniat finis; quid est quod dicis jam", "candidate_score": 0.701611, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_106", "bdc_text": "Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ;", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_210", "psc_text": "Deus: ibi illi fac viam, in confessione peccatorum. Ideo et Joannes cum baptizaret in aqua poenitentiae, et vellet ad se venire poenitentes de suis prioribus factis, hoc dicebat: «Parate viam Domino, rectas facite semitas ejus» (Matth. III, 3) . Placebas tibi in peccatis tuis, o homo; displiceat tibi quod eras, ut possis esse quod non eras. «Parate viam Domino:» praecedat ista justitia, ut confitearis peccata: veniet ille et visitabit te, quia «ponet in via gressus suos;» est enim jam ubi ponat gressus suos, est ubi ad te veniat. Ante autem quam confitereris peccata, intercluseras ad te viam Dei; non erat qua ad te veniret. Confitere vitam, et aperis viam; et veniet Christus, «et ponet in via gressus suos,» ut te informet vestigiis suis. IN PSALMUM LXXXV ENARRATIO. SERMO. 1. Nullum majus donum praestare posset Deus hominibus, quam ut Verbum suum per quod condidit omnia, faceret illis caput, et illos ei", "candidate_score": 0.701491, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_13_15", "bdc_text": "et uno tempore omnibus omnia revelanda ? Ergo quo torquebimus Christi verba : «Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ?", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_1228", "psc_text": "«In testimonium omnibus gentibus.» Quid postea? «Et tunc veniet finis.» Non vides adhuc esse gentes in quibus nondum est praedicatum Evangelium? Cum ergo necesse sit impleri quod Dominus dixit, exiguitatem dierum meorum annuntians Ecclesiae, ut praedicetur hoc Evangelium in omnibus gentibus, et tunc veniat finis; quid est quod dicis jam perisse Ecclesiam de omnibus gentibus, quando ad hoc praedicatur Evangelium, ut possit esse in omnibus gentibus? Ergo usque in finem saeculi Ecclesia in omnibus gentibus; et ipsa est exiguitas dierum, quia exiguum est omne quod finitur; ut jam in aeternitatem ab ista exiguitate transeatur. Pereant haeretici, pereant quod sunt, et inveniantur ut sint quod non sunt. Exiguitas dierum usque in finem saeculi erit: exiguitas ideo, quia totum hoc tempus, non dico ab hodierno die usque in finem saeculi, sed ab Adam usque in finem saeculi, exigua gutta est comparata aeternitati. 10. [«vers.» 25.] Non ergo blandiantur sibi contra me haeretici,", "candidate_score": 0.698797, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_105_107", "bdc_text": "Dtn 16 , 19. . Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ; cuius benefitio creati , pasti et redempti resuscitabimur in extrema illa die per spiritum vivificatorem , cui gloria semper .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_210", "psc_text": "Deus: ibi illi fac viam, in confessione peccatorum. Ideo et Joannes cum baptizaret in aqua poenitentiae, et vellet ad se venire poenitentes de suis prioribus factis, hoc dicebat: «Parate viam Domino, rectas facite semitas ejus» (Matth. III, 3) . Placebas tibi in peccatis tuis, o homo; displiceat tibi quod eras, ut possis esse quod non eras. «Parate viam Domino:» praecedat ista justitia, ut confitearis peccata: veniet ille et visitabit te, quia «ponet in via gressus suos;» est enim jam ubi ponat gressus suos, est ubi ad te veniat. Ante autem quam confitereris peccata, intercluseras ad te viam Dei; non erat qua ad te veniret. Confitere vitam, et aperis viam; et veniet Christus, «et ponet in via gressus suos,» ut te informet vestigiis suis. IN PSALMUM LXXXV ENARRATIO. SERMO. 1. Nullum majus donum praestare posset Deus hominibus, quam ut Verbum suum per quod condidit omnia, faceret illis caput, et illos ei", "candidate_score": 0.698354, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_104", "bdc_text": "Nec mirum , cum per os prophetae praedixerit spiritussanctus corda sapientum excecari muneribus Siehe Ex 23 , 8 ;", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2984", "psc_text": "Spiritum sanctum significat: volebat ergo Simon emere columbam, et vendere columbam; accessit Dominus Jesus Christus, qui habitabat in Petro, et flagello resticulae expulit foras malum mercatorem (Act. VIII, 18-23) . 6. Ergo sunt homines quos delectat miraculum facere, et ab eis qui profecerunt in Ecclesia miraculum exigunt; et ipsi qui quasi profecisse sibi videntur, talia volunt facere, et putant se ad Deum non pertinere si non fecerint. Dominus autem Deus noster, qui novit quid cui tribuat, et ut servetur compago corporis in pace, alloquitur Ecclesiam per Apostolum: «Non potest dicere oculus manui, Opus te non habeo; aut iterum caput pedibus, Opus vobis non habeo. Si totum corpus oculus, ubi auditus? si totum corpus auditus, ubi odoratus?» Ergo in membris nostris videtis, fratres, quomodo singula officium suum habeant membra. Oculus videt, et non audit; auris audit, et non videt; manus operatur, nec audit, nec videt; pes ambulat, nec audit, nec videt,", "candidate_score": 0.68922, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_22_24", "bdc_text": "Interim probandos quoque spiritus censemus iubente Ioanne1 Joh 4 , 1 . et Paulo1 Thess 5 , 19-20 . et hic adeo certum scimus esse verbum dei lidium nostrum lapidemDer lydische Stein galt im Altertum als Probierstein , Adagia , 1 , 5 , 87 ( LB II 215 B -D ) Pauly/Wissowa XXVI 2129. , ut nihil nos per deum fugere possit , est enim pedum nostrorum lucernaSiehe Ps 119 , 105 .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2366", "psc_text": "ista susceptio: de nullo enim sanctorum dici divinitus potuit, aut dici ullo modo fas est; «Verbum caro factum est» (Joan. I, 14) , nisi de uno Mediatore Dei et hominum (I Tim. II, 5) . Cum igitur lumen dicatur unigenitum Verbum aequale gignenti, lumen dicatur et homo ab illo Verbo illuminatus, qui dicitur et lucerna, sicut Joannes, sicut Apostoli, nec ullus eorum homo sit Verbum, et illud Verbum a quo illuminati sunt lucerna non sit; quid est hoc verbum, quod ita lumen dicitur, ut lucerna sit (ait enim, «Lucerna pedibus meis verbum tuum, et lumen semitis meis»), nisi verbum intelligamus quod factum est ad Prophetas, vel quod praedicatum est per Apostolos? Non verbum Christum, sed verbum Christi, de quo scriptum est, «Fides ex auditu, auditus autem per verbum Christi» (Rom. X, 17) . Nam et verbum propheticum lucernae comparans apostolus Petrus: «Habemus,» inquit, «certiorem propheticum sermonem, cui benefacitis intendentes, velut", "candidate_score": 0.687909, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_28_30", "bdc_text": "Unde non est , quod verearis , ne sub larva pietatis se sceleratissimus ille hominum hostis ingerat nobisque imponatVgl. 2 Thess 2 , 8ff. . «Unctio docebit omnia » [ 1 Joh 2 , 27 ] , fides et charitas iudicabunt singulaVgl. 1 Kor 2 , 13ff. .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2780", "psc_text": "quae lingua. Attendat Charitas vestra. Insultatum est Domino, quia non lotis manibus discipuli ejus manducarent. Respondit illis Dominus sicut oportebat, et vocatis turbis ait: «Audite omnes, et intelligite. Omne quod intrat in os, non coinquinat hominem, sed quod exit.» Quid est hoc? Cum dixit, «Quod intrat in os,» nonnisi os corporis voluit ostendere. Intrant enim cibi, et non coinquinant homines cibi; quia, «Omnia munda mundis;» et, «Omnis creatura Dei bona est, et nihil abjiciendum quod cum gratiarum actione percipitur» (I Tim. VI, 4) . In figura Judaeis posita erant quaedam, et immunda dicta sunt (Levit. XI) . Sed postea quam lux ipsa venit, remotae sunt umbrae, non sumus retenti in littera, sed vivificati in spiritu: et non est impositum jugum observationis Christianis, quod impositum erat Judaeis; quia Dominus dixit, «Jugum enim meum suave est, et sarcina mea levis est» (Matth. XI, 30) : et, «Omnia,» ait Apostolus, «munda mundis: immundis", "candidate_score": 0.685204, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_107_109", "bdc_text": "cuius benefitio creati , pasti et redempti resuscitabimur in extrema illa die per spiritum vivificatorem , cui gloria semper . Vale in domino , parens dilecte , Christum dei filium amplectere et me , ut soles , ama . Ex Husio trans Abbim« Hausen ennet dem Albis» , vgl. HBLS I 210 ;", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_1948", "psc_text": "carne mansionem in terris; simul oportet intelligat Dominum Deum nostrum in excelsis sanctis habitantem, quemadmodum tamen eosdem sanctos humiles sibi et in coelo respiciat, quoniam quae sursum sunt sapiunt, qui spe resurrexerunt cum Christo (Coloss. III, 1) ; et in terra, quoniam nondum soluti sunt carnis vinculo, ut ex tota vita sua possint esse cum Christo. Si vero alia Dominus Deus noster humilia respicit in coelo, et alia in terra; credo quod in coelo jam respicit quos vocavit, et habitat in eis; in terra autem respicit quos vocat, ut habitet in eis. Istos enim possidet coelestia cogitantes, illos excitat terrena somniantes. 6. Sed quia difficile obtinemus ut possint et ipsi jam humiles dici, qui nondum suavi jugo Domini pia colla junxerunt quandoquidem humilia isto loco, ut sancta intelligamus, per totum textum Psalmi divinae admonent litterae; est et alius intellectus, quem mecum Charitas vestra consideret. Coelos nunc significari arbitror eos qui", "candidate_score": 0.684101, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_14_16", "bdc_text": "Ergo quo torquebimus Christi verba : «Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ? Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ?", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_1225", "psc_text": "mihi.» Quamdiu ero in isto saeculo, annuntia mihi. propter illos qui dicunt, Fuit, et jam non est: propter illos qui dicunt, Impletae sunt Scripturae, crediderunt omnes gentes, sed apostatavit et periit Ecclesia de omnibus gentibus. Quid est hoc, «Exiguitatem dierum meorum annuntia mihi?» Et annuntiavit, nec vacavit ista vox. Quis annuntiavit mihi, nisi ipsa via? Quomodo annuntiavit? «Ecce ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi» (Matth. XXVIII, 20) . 9. Sed hic existunt, et dicunt: «Vobiscum sum,» inquit, «usque in consummationem saeculi;» quia nos praevidebat, quia pars Donati erit in terra. Numquid ipsa est quae dixit, «Exiguitatem dierum meorum annuntia mihi;» ac non illa potius quae superius loquebatur, «In conveniendo populos in unum, et regna, ut serviant Domino?» Unde vobis cor dolet? Quia et imperatores contra haereticos leges proponunt: ibi impletum est, «Et regna, ut serviant Domino.» Non enim vos filii estis illorum mortificatorum, quorum vox compeditorum exaudita est a", "candidate_score": 0.682501, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_14_16", "bdc_text": "Ergo quo torquebimus Christi verba : «Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ? Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ?", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_695", "psc_text": "mundus, et exstinguet nos? statim subjecit, «Sed gaudete, quia ego vici saeculum» (Joan. XVI, 33) . Si ergo ait, «ego vici saeculum,» adhaerete illi qui vicit saeculum, qui vicit mare. Gaudete ad eum, quia mirabilis est in excelsis Dominus, et «testimonia tua credita facta sunt nimis.» Et quid factum est de his omnibus? «Domum tuam decet sanctificatio, Domine.» Domum tuam, totam domum tuam: non hic, aut hic, aut ibi; sed domum tuam totam, per totum orbem terrarum? Quare per totum orbem terrarum Quia correxit orbem terrae, qui non commovebitur (Psal. XCV, 10) . Domus Domini fortis erit; per totum orbem terrarum erit: multi cadent, sed domus illa stat; multi turbabuntur, sed domus illa non movebitur. «Domum tuam decet sanctificatio, Domine.» Numquid parvo tempore? Absit. «In longitudinem dierum.» IN PSALMUM XCIII ENARRATIO. SERMO. 1. Sicut intentissime audivimus, cum psalmus iste legeretur; ita intente audiamus, cum revelat Dominus quae hic dignatus est", "candidate_score": 0.679284, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_22_24", "bdc_text": "Interim probandos quoque spiritus censemus iubente Ioanne1 Joh 4 , 1 . et Paulo1 Thess 5 , 19-20 . et hic adeo certum scimus esse verbum dei lidium nostrum lapidemDer lydische Stein galt im Altertum als Probierstein , Adagia , 1 , 5 , 87 ( LB II 215 B -D ) Pauly/Wissowa XXVI 2129. , ut nihil nos per deum fugere possit , est enim pedum nostrorum lucernaSiehe Ps 119 , 105 .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2363", "psc_text": "[«vers.» 105.] Scrutandos atque tractandos pro viribus quas Deus donat, nunc istos versus psalmi hujus aggredimur, quorum primus est, «Lucerna pedibus meis verbum tuum, et lumen semitis meis.» Quod est, «lucerna;» hoc repetitum est, «lumen:» quod, «pedibus meis;» hoc, «semitis meis.» Quid est ergo, «verbum tuum?» Numquidnam illud quod in principio erat Deus apud Deum, Verbum scilicet per quod facta sunt omnia? Non est ita. Nam illud Verbum lumen est, sed lucerna non est. Lucerna quippe creatura est, non Creator, quae participatione incommutabilis lucis accenditur. Hoc erat Joannes, de quo dicit Verbum Deus, «Ille erat lucerna ardens et lucens» (Joan. V. 35) . Sed lumen est et lucerna: et tamen in comparatione Verbi, de quo dictum est, «Deus erat Verbum,» non erat ille lumen; sed missus est, ut testimonium perhiberet de lumine. Erat enim lumen verum, non quod illuminatur, ut homo, sed quod illuminat omnem hominem (Joan. I, 1-9) .", "candidate_score": 0.674818, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_16_18", "bdc_text": "Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ? Iniquus sane deus , qui filios Izraelitarum ab Aegyptiaca reduxit captivitate , patres vero non reduxit . An hoc propterea factum , quod tenor divini oraculi , divinae voluntatis testimonium sic disposuerit ?", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_392", "psc_text": "Universae enim viae Domini misericordia et veritas (Psal. XXIV, 10) . Neque enim exhiberetur veritas in impletione promissorum, nisi praecederet misericordia in remissione peccatorum. Deinde, quoniam populo Israel etiam secundum carnem venienti de semine Abrahae promissa erant multa prophetice, et ita ille populus propagatus est, in quo implerentur promissa Dei; non autem clausit Deus fontem bonitatis suae etiam in alienigenas gentes, quas sub Angelis constituerat, portionem sibi faciens populum Israel: in haec duo et Apostolus distincte distribuit misericordiam Domini et veritatem. Ait enim «Christum ministrum fuisse circumcisionis propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones patrum.» Ecce quia non fefellit Deus; ecce quia non repulit plebem suam, quam praescivit. Etenim cum de casu Judaeorum ageretur, ne quis putaret sic illos improbatos, ut nihil frumenti ex illa ventilatione in horreum mitteretur, ait Apostolus: «Non repulit Deus plebem suam, quam praescivit; nam et ego Israelita sum» (Rom. XI, 1, 2) . Si totum illud", "candidate_score": 0.67463, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_16", "bdc_text": "Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ?", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_1527", "psc_text": "terrae crucifixus erat, in uno exiguo loco cecidit granum illud in terram, et mortificatum est; sed magnum fructum attulit. Singularis eras, Domine Jesu, donec transires; agnosco in alio psalmo vocem tuam, qua dixisti: «Singularis ego sum, donec transeam» (Psal. CXL, 10) . Singularis ergo eras, donec transires; singularis eras, cum agnovisti occassum tuum: sed ab occasu in ortum transisti. Ortus es, splenduisti, clarificatus es, cum in coelum ascendisti, et «repleta est terra creatura tua.» Psalmum, fratres, nondum finivimus; sed aliquid inde in nomine Christi etiam ad diem Dominicum differamus. SERMO IV. 1. Meminit Charitas Vestra, cum sit unus sermo Dei in Scripturis omnibus dilatatus, et per multa ora sanctorum unum Verbum sonet, quod cum sit in principio Deus apud Deum, ibi non habet syllabas, quia non habet tempora; nec mirandum nobis sit, quia propter infirmitatem nostram descendit ad particulas sonorum nostrorum, cum descenderit ad suscipiendam infirmitatem corporis nostri (Joan. I,", "candidate_score": 0.672078, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_76", "bdc_text": "Tu haec nostra boni consule , zelus enim pro lege dei in hunc fervorem me excitatVgl. Ps 69 , 10 ( Joh 2 , 17 ) ;", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2359", "psc_text": "102.] «A judiciis,» inquit, «tuis non declinavi, quoniam tu legem posuisti mihi.» Dixit quid timuerit, ut ab omni via maligna prohiberet pedes suos. Quid est enim, «A judiciis tuis non declinavi;» nisi quod alio loco dicit, «A judiciis autem tuis timui?» Perseveranter eis credidi, «quia tu legem posuisti mihi.» Tu interior intimis meis, tu intus in corde legem posuisti mihi spiritu tuo, tanquam digito tuo; ut eam non tanquam servus sine amore metuerem, sed casto timore ut filius diligerem, et dilectione casta timerem. 7. [«vers.» 103.] Et ideo vide quid sequitur: «Quam dulcia faucibus meis verba tua!» vel, quod de graeco est expressius, «eloquia tua: super mel et favum ori meo.» Haec est illa suavitas quam Dominus dat, ut terra nostra det fructum suum (Psal. LXXXIV, 13) ; ut bonum vere bene, id est, non mali carnalis formidine, sed boni spiritualis delectatione faciamus. Nonnulli sane codices non habent; «favum,» sed", "candidate_score": 0.668131, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_103_105", "bdc_text": "ThLG I 1896. ? Nec mirum , cum per os prophetae praedixerit spiritussanctus corda sapientum excecari muneribus Siehe Ex 23 , 8 ; Dtn 16 , 19. .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2984", "psc_text": "Spiritum sanctum significat: volebat ergo Simon emere columbam, et vendere columbam; accessit Dominus Jesus Christus, qui habitabat in Petro, et flagello resticulae expulit foras malum mercatorem (Act. VIII, 18-23) . 6. Ergo sunt homines quos delectat miraculum facere, et ab eis qui profecerunt in Ecclesia miraculum exigunt; et ipsi qui quasi profecisse sibi videntur, talia volunt facere, et putant se ad Deum non pertinere si non fecerint. Dominus autem Deus noster, qui novit quid cui tribuat, et ut servetur compago corporis in pace, alloquitur Ecclesiam per Apostolum: «Non potest dicere oculus manui, Opus te non habeo; aut iterum caput pedibus, Opus vobis non habeo. Si totum corpus oculus, ubi auditus? si totum corpus auditus, ubi odoratus?» Ergo in membris nostris videtis, fratres, quomodo singula officium suum habeant membra. Oculus videt, et non audit; auris audit, et non videt; manus operatur, nec audit, nec videt; pes ambulat, nec audit, nec videt,", "candidate_score": 0.664561, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_12_14", "bdc_text": "De libello Erasmi «De libero arbitrio» . et uno tempore omnibus omnia revelanda ? Ergo quo torquebimus Christi verba :", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_1472", "psc_text": "«Vos in libertatem vocati estis?» Sed audi eumdem ipsum: «Cum enim liber sim ex omnibus, omnium servum me feci, ut plures lucrifacerem» (I Cor. IX, 7-19) . Et quibus dixit, «In libertatem vocati estis?» et quid adjunxit? «Tantum ne libertatem in occasionem carnis detis, sed per charitatem servite invicem» (Gal. V. 13) . Quos liberos fecerat, servos fecit; non conditione, sed tamen Christi redemptione; non necessitate, sed charitate: «Per charitatem,» inquit, «servite invicem.» Sed Christo servimus invicem, ait; non populis, non carnalibus, non infirmis. Bene Christo servis, si servis quibus Christus servivit. Nonne de illo dictum est: «Bene servientem plurimis?» Propheta legitur: de nullo nisi de Christo accipi solet. Audiamus tamen proprie et in Evangelio vocem ejus: «Quicumque,» inquit, «in vobis vult major» «esse, erit vester servus.» Servum meum te fecit, qui te suo sanguine liberum fecit. Dicite hoc nobis, quia verum dicitis. Audi illum alio loco: «Nos autem servos", "candidate_score": 0.662701, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_76", "bdc_text": "Tu haec nostra boni consule , zelus enim pro lege dei in hunc fervorem me excitatVgl. Ps 69 , 10 ( Joh 2 , 17 ) ;", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2476", "psc_text": "lex Dei non sunt verba et eloquia Dei. Absit ergo ut timore pereat amor ubi castus est timor. Sic patres a filiis piis et timentur et amantur; sic pudica conjux virum et timet, ne ab illo deseratur, et amat, ut fruatur. Si ergo et pater homo, et conjux homo, et timeri et amari debet; multo magis Pater noster qui in coelis est (Matth. VI, 9) , et ille sponsus, non carne prae filiis hominum, sed virtute formosus (Psal. XLIV, 3) . A quibus enim diligitur lex Dei, nisi a quibus diligitur Deus? Et quid habet bonis filiis triste lex patris? An quoniam quem diligit corripit, et flagellat omnem filium quem recipit (Hebr. XII, 6) ? At qui haec judicia respuit, promissa non recipit. Paterna ergo judicia laudentur et in flagello, si promissa diligantur in praemio. 4. [«vers.» 164.] Ita plane facit iste, qui dicit, «Septies in die laudavi te, super", "candidate_score": 0.660821, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_102_104", "bdc_text": "s. Adagia , 1 , 7 , 19 ( LB II 269 B-D ) ; ThLG I 1896. ? Nec mirum , cum per os prophetae praedixerit spiritussanctus corda sapientum excecari muneribus Siehe Ex 23 , 8 ;", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2984", "psc_text": "Spiritum sanctum significat: volebat ergo Simon emere columbam, et vendere columbam; accessit Dominus Jesus Christus, qui habitabat in Petro, et flagello resticulae expulit foras malum mercatorem (Act. VIII, 18-23) . 6. Ergo sunt homines quos delectat miraculum facere, et ab eis qui profecerunt in Ecclesia miraculum exigunt; et ipsi qui quasi profecisse sibi videntur, talia volunt facere, et putant se ad Deum non pertinere si non fecerint. Dominus autem Deus noster, qui novit quid cui tribuat, et ut servetur compago corporis in pace, alloquitur Ecclesiam per Apostolum: «Non potest dicere oculus manui, Opus te non habeo; aut iterum caput pedibus, Opus vobis non habeo. Si totum corpus oculus, ubi auditus? si totum corpus auditus, ubi odoratus?» Ergo in membris nostris videtis, fratres, quomodo singula officium suum habeant membra. Oculus videt, et non audit; auris audit, et non videt; manus operatur, nec audit, nec videt; pes ambulat, nec audit, nec videt,", "candidate_score": 0.657618, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_107", "bdc_text": "cuius benefitio creati , pasti et redempti resuscitabimur in extrema illa die per spiritum vivificatorem , cui gloria semper .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3855", "psc_text": "«Gratia Dei, per Jesum Christum Dominum nostrum» (Rom. VII, 22-25) . Quomodo autem liberabit ipsa gratia Dei, unde nunc pignus accepimus? Audi eumdem Apostolum: «Corpus quidem,» inquit, «mortuum est propter peccatum; spiritus autem vita est propter justitiam. Si ergo Spiritus ejus qui suscitavit Jesum Christum ex mortuis, habitat in vobis; qui suscitavit Jesum Christum a mortuis, vivificabit et mortalia corpora vestra, per inhabitantem Spiritum ejus in vobis» (Id. VIII, 10, 11) . Hoc ergo pignus accepit spiritus noster, ut incipiamus fide servire Deo, et ex fide appellari justi: quoniam justus ex fide vivit (Rom. I, 17) . Quidquid autem nobis adhuc repugnat et resistit, de mortalitate carnis est; et hoc sanabitur. «Vivificabit» enim, inquit, «et mortalia corpora vestra, per inhabitantem Spiritum ejus in vobis.» Ad hoc pignus dedit, ut compleat quod promisit. Quid ergo nunc in hac vita, quando adhuc confessores sumus, nondum possessores, quid in hac vita, quid fiet?", "candidate_score": 0.656964, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_24", "bdc_text": "et hic adeo certum scimus esse verbum dei lidium nostrum lapidemDer lydische Stein galt im Altertum als Probierstein , Adagia , 1 , 5 , 87 ( LB II 215 B -D ) Pauly/Wissowa XXVI 2129. , ut nihil nos per deum fugere possit , est enim pedum nostrorum lucernaSiehe Ps 119 , 105 .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2363", "psc_text": "[«vers.» 105.] Scrutandos atque tractandos pro viribus quas Deus donat, nunc istos versus psalmi hujus aggredimur, quorum primus est, «Lucerna pedibus meis verbum tuum, et lumen semitis meis.» Quod est, «lucerna;» hoc repetitum est, «lumen:» quod, «pedibus meis;» hoc, «semitis meis.» Quid est ergo, «verbum tuum?» Numquidnam illud quod in principio erat Deus apud Deum, Verbum scilicet per quod facta sunt omnia? Non est ita. Nam illud Verbum lumen est, sed lucerna non est. Lucerna quippe creatura est, non Creator, quae participatione incommutabilis lucis accenditur. Hoc erat Joannes, de quo dicit Verbum Deus, «Ille erat lucerna ardens et lucens» (Joan. V. 35) . Sed lumen est et lucerna: et tamen in comparatione Verbi, de quo dictum est, «Deus erat Verbum,» non erat ille lumen; sed missus est, ut testimonium perhiberet de lumine. Erat enim lumen verum, non quod illuminatur, ut homo, sed quod illuminat omnem hominem (Joan. I, 1-9) .", "candidate_score": 0.656617, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_24", "bdc_text": "et hic adeo certum scimus esse verbum dei lidium nostrum lapidemDer lydische Stein galt im Altertum als Probierstein , Adagia , 1 , 5 , 87 ( LB II 215 B -D ) Pauly/Wissowa XXVI 2129. , ut nihil nos per deum fugere possit , est enim pedum nostrorum lucernaSiehe Ps 119 , 105 .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2367", "psc_text": "quod factum est ad Prophetas, vel quod praedicatum est per Apostolos? Non verbum Christum, sed verbum Christi, de quo scriptum est, «Fides ex auditu, auditus autem per verbum Christi» (Rom. X, 17) . Nam et verbum propheticum lucernae comparans apostolus Petrus: «Habemus,» inquit, «certiorem propheticum sermonem, cui benefacitis intendentes, velut lucernae lucenti in obscuro loco» (II Petr. I, 19) . Quod itaque hic ait, «Lucerna pedibus meis verbum tuum, et lumen semitis meis,» verbum est quod in Scripturis sanctis omnibus continetur. 2. [«vers. 106, 107.] Juravi,» inquit, «et statui custodire judicia justitiae tuae:» tanquam bene ambulans ad illam lucernam, et rectas semitas habens. Sequenti autem verbo illud quod antecedit expositum est. Quasi enim quaereremus quid esset, «Juravi;» adjunxit, «et statui.» Hoc enim appellavit juramentum quod statuit per sacramentum; quia ita debet esse mens fixa in custodiendis judiciis justitiae Dei, ut sit omnino pro juratione quod statuit. 3. Fide autem custodiuntur", "candidate_score": 0.656551, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_25", "bdc_text": "ac argentum septies defecatum Vgl. Ps 12 , 7. , infallibilis et aeterna regulaVgl. Ps 33 , 4 ;", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_1753", "psc_text": "fiant in vobis» (I Cor. XI, 19) . Oportet et tauros seducentes esse, «ut qui probati sunt argento,» manifesti sint, hoc est, «excludantur.» Quid est, «argento probati? Eloquia Domini, eloquia casta; argentum igne examinatum terrae, purgatum septuplum» (Psal. XI, 7) . Quicumque sunt probati in hoc argento, id est in eloquio Domini, non possunt plene exserere hoc argentum, nisi quaestionibus inquietati haereticorum. Et hic attendite quia non praetermissum est: ecce «effusus est contemptus super principes,» super illos tauros. Quare contempti sunt? Aliud annuntiantes. Quid sunt contempti? Anathematizati. «Quisquis» enim «vobis annuntiaverit praeterquam quod accepistis, anathema sit.» Quid tam contemptum quam sal infatuatus, qui foras projectus conculcatur? Et videte si non principes sunt; ipsum Paulum audite: «Licet si nos, aut angelus de coelo evangelizaverit vobis praeterquam quod accepistis, anathema sit» (Galat. I, 8, 9) . Principes sunt, docti sunt, magni sunt, lapides pretiosi sunt. Quid adhuc dicturus es; numquid angeli sunt?", "candidate_score": 0.655878, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_19", "bdc_text": "Cur ergo non videmus et nostram captivitatem iuxta prophetarum , Christi et apostolorum vaticinia talem esse oportere , qualem , proh dolor , conspeximus mortales omnium deploratissimi sub impiissimo Antichristi regno ?", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2763", "psc_text": "in carne. Eramus autem ubi? Si redemptor noster ille dicitur captivi tenebamur. Ubi ergo tenebamur, ut ille veniret redimere captivos? ubi tenebamur? Forte apud barbaros? Pejor est barbaris diabolus et angeli ejus. Ipsi antea tenebant genus humanum: ab eis redemit nos, qui non aurum neque argentum, sed sanguinem suum pro nobis dedit. 2. Quomodo autem homo venerat in captivitatem, Paulum apostolum interrogemus. Etenim ipse praecipue gemit in ista captivitate, suspirans aeternae Jerusalem; et docuit nos gemere ex ipso Spiritu quo et ille impletus gemebat. Hoc enim ait: «Omnis creatura congemiscit et dolet usque nunc.» Et iterum: «Vanitati enim creatura subjecta est,» ait, «non sponte, sed propter eum qui subjecit in spe.» Omnem creaturam dixit in hominibus etiam non credentibus, sed tamen credituris, ingemiscere creaturam in laboribus. Numquidnam in his tantum gemit, qui nondum crediderunt? jam vero in his qui crediderunt non gemit, nec parturit creatura? «Non solum autem,» inquit, «sed", "candidate_score": 0.65504, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_24", "bdc_text": "et hic adeo certum scimus esse verbum dei lidium nostrum lapidemDer lydische Stein galt im Altertum als Probierstein , Adagia , 1 , 5 , 87 ( LB II 215 B -D ) Pauly/Wissowa XXVI 2129. , ut nihil nos per deum fugere possit , est enim pedum nostrorum lucernaSiehe Ps 119 , 105 .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2366", "psc_text": "ista susceptio: de nullo enim sanctorum dici divinitus potuit, aut dici ullo modo fas est; «Verbum caro factum est» (Joan. I, 14) , nisi de uno Mediatore Dei et hominum (I Tim. II, 5) . Cum igitur lumen dicatur unigenitum Verbum aequale gignenti, lumen dicatur et homo ab illo Verbo illuminatus, qui dicitur et lucerna, sicut Joannes, sicut Apostoli, nec ullus eorum homo sit Verbum, et illud Verbum a quo illuminati sunt lucerna non sit; quid est hoc verbum, quod ita lumen dicitur, ut lucerna sit (ait enim, «Lucerna pedibus meis verbum tuum, et lumen semitis meis»), nisi verbum intelligamus quod factum est ad Prophetas, vel quod praedicatum est per Apostolos? Non verbum Christum, sed verbum Christi, de quo scriptum est, «Fides ex auditu, auditus autem per verbum Christi» (Rom. X, 17) . Nam et verbum propheticum lucernae comparans apostolus Petrus: «Habemus,» inquit, «certiorem propheticum sermonem, cui benefacitis intendentes, velut", "candidate_score": 0.653768, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_75_77", "bdc_text": "Nimmerleinstag» , Adagia , 1 , 5 , 84 ( LB II 214 B-C ) . dissipabit . Tu haec nostra boni consule , zelus enim pro lege dei in hunc fervorem me excitatVgl. Ps 69 , 10 ( Joh 2 , 17 ) ; Ps 119 , 138f. .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2343", "psc_text": "Dei facimus, patiamur angustias, intelligendam esse charitatem. Propter quod etiam in magno isto psalmo cum superius dixisset, «Latum mandatum tuum valde;» in hoc sequenti versu ostendit unde sit latum, dicens: «Quomodo dilexi legem tuam, Domine!» Dilectio est igitur latitudo mandati. Unde quippe fieri potest ut diligatur qipd Deus jubet diligi, et ipsa jussio non diligatur? Ipsa est enim lex. «Tota,» inquit, «die meditatio mea est.» Ecce quomodo eam dilexi, ut tota die meditatio mea esset: vel potius, sicut graecus habet, «totam diem», ubi magis continuatio meditantis exprimitur. Id autem intelligitur per omne tempus, quod est semper. Tali expugnatur dilectione cupiditas, quae saepe faciendis legis jussionibus contracdicit, concupiscente adversus spiritum carne: adversus quam spiritus concupiscens (Galat. V, 17) , ita debet diligere legem Dei, ut totam diem meditatio ejus sit. Dicit autem Apostolus: «Ubi est ergo gloriatio tua? Exclusa est. Per quam legem? factorum? Non, sed per legem fidei» (Rom. III,", "candidate_score": 0.651228, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_25_27", "bdc_text": "ac argentum septies defecatum Vgl. Ps 12 , 7. , infallibilis et aeterna regulaVgl. Ps 33 , 4 ; Jes 40 , 8 ; 1 Petr 1 , 23ff. .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_1753", "psc_text": "fiant in vobis» (I Cor. XI, 19) . Oportet et tauros seducentes esse, «ut qui probati sunt argento,» manifesti sint, hoc est, «excludantur.» Quid est, «argento probati? Eloquia Domini, eloquia casta; argentum igne examinatum terrae, purgatum septuplum» (Psal. XI, 7) . Quicumque sunt probati in hoc argento, id est in eloquio Domini, non possunt plene exserere hoc argentum, nisi quaestionibus inquietati haereticorum. Et hic attendite quia non praetermissum est: ecce «effusus est contemptus super principes,» super illos tauros. Quare contempti sunt? Aliud annuntiantes. Quid sunt contempti? Anathematizati. «Quisquis» enim «vobis annuntiaverit praeterquam quod accepistis, anathema sit.» Quid tam contemptum quam sal infatuatus, qui foras projectus conculcatur? Et videte si non principes sunt; ipsum Paulum audite: «Licet si nos, aut angelus de coelo evangelizaverit vobis praeterquam quod accepistis, anathema sit» (Galat. I, 8, 9) . Principes sunt, docti sunt, magni sunt, lapides pretiosi sunt. Quid adhuc dicturus es; numquid angeli sunt?", "candidate_score": 0.64823, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_91_93", "bdc_text": "- Bibliotheca Bibliographica , Bd . XVIII ; Schl. 17841-17889 a. 57727-57738 . instauratorem veneror , suspitio , adoro , at in divinis litteris sapientem mundiSiehe 1 Kor 1 , 20ff;", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3546", "psc_text": "sicut scriptum est, Praeclara autem verba sapientiae Domini Dei sunt. Per nos tanquam per vascula vobis ministrantur: et si fictilia sunt vasa, sed panis coelestis est. Apostolus dicit: «Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus, ut eminentia virtutis sit Dei» (II Cor. IV, 7) . Qui autem thesaurus, idem et panis. Nam si non idem esset thesaurus et panis, non de ipso thesauro alibi scriptum esset: «Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis; vir autem stultus glutit illum» (Prov. XXI, 20) . Unde admonemus Charitatem vestram ut ea quae audiendo tanquam ventre memoriae conditis, rursus revolvendo et cogitando quodammodo ruminetis. Hoc est enim, «Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis; vir autem stultus glutit illum:» breviter dixit, Sapiens ruminat, stultus non ruminat. Hoc autem aperte et latine quid est? Sapiens cogitat ea quae audierit; stultus autem audita oblivioni tradit. Neque enim propter aliud in Lege, munda ea dicta sunt animalia quae ruminant, immunda", "candidate_score": 0.647796, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_18", "bdc_text": "An hoc propterea factum , quod tenor divini oraculi , divinae voluntatis testimonium sic disposuerit ?", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2199", "psc_text": "denique quia et ipsum velle Deus operatur in nobis (Philipp. II, 13) , praeparatur enim voluntas a Domino; sequitur et dicit, «Inclina cor meum in testimonia tua, et non in avaritiam.» Quid est inclinatum cor ad aliquid habere, nisi hoc velle? Et voluit ergo, et orat ut velit. Voluit, cum dicit, «Deduc me in semita mandatorum tuorum, quia ipsam volui:» orat autem ut velit, cum dicit, «Inclina cor meum in testimonia tua, et non in avaritiam.» Hoc itaque orat, ut in ipsa voluntate proficiat. Quae sunt autem Dei testimonia, nisi quibus sibi ipse attestatur? Testimoniis enim aliquid probatur; ac per hoc justificationes Dei et mandata Dei testimoniis Dei probantur; et quidquid nobis persuadere vult Deus, suis testimoniis persuadet: in quae iste petit inclinari cor suum, et non in avaritiam. Testimoniis quippe suis agit nobiscum Deus, ut eum gratis colamus; quod impedit avaritia radix omnium malorum. Tali verbo graeco hic appellat,", "candidate_score": 0.645438, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_75_77", "bdc_text": "Nimmerleinstag» , Adagia , 1 , 5 , 84 ( LB II 214 B-C ) . dissipabit . Tu haec nostra boni consule , zelus enim pro lege dei in hunc fervorem me excitatVgl. Ps 69 , 10 ( Joh 2 , 17 ) ; Ps 119 , 138f. .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2135", "psc_text": "10) ; quorum duorum plenitudo invenitur in Christo. Per hanc suavem exercitationem fit etiam quod adjungit: «In justificationibus tuis meditabor, non obliviscar verborum tuorum.» Ideo utique «meditabor,» ut «non obliviscar.» Unde beatus ille in primo psalmo, in lege Domini meditabitur die ac nocte (Psal. I, 2) . 5. In his omnibus quae, ut potuimus, disputavimus, meminerimus, charissimi, eum qui abscondit in corde suo eloquia Domini, et enuntiat in labiis suis omnia judicia oris ejus, et in via testimoniorum ejus delectatur sicut in omnibus divitiis, et garriens vel sese exercens in mandatis ejus, considerat vias ejus, et meditatur in justificationibus ejus, ne obliviscatur verborum ejus, per quae omnia utique lege Dei atque doctrina instructus apparet; orare tamen et dicere, «Benedictus es, Domine; doce me justificationes tuas.» Ubi nihil aliud intelligitur poscere, nisi adjutorium gratiae, ut quod jam novit sermone, discat et opere. SERMO VII. 1. [«vers.» 17.] Si hujus psalmi superiora", "candidate_score": 0.644883, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_101", "bdc_text": "Daraufhin rief einer aus dem Volke , Demosthenes leide nicht an einer Halsentzündung ( συνάγχη = angina ) , sondern an einer «Silberentzündung» ἀργυράγχη = argentangina ) ;", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_842", "psc_text": "locuti sunt, tanta aviditate Dei laudis et suae accusationis conversi sunt, ut qui primo sanguinem Domini fuderunt saevientes, bibere discerent jam credentes? Sic autem omnia illa conversa sunt millia hominum, ut res suas venderent, et pretia rerum suarum ante pedes Apostolorum ponerent (Act. II, IV) . Quod dives unus non fecit, quando ore Domini audivit, et a Domino tristis abscessit (Matth. XIX, 21, 22) , hoc fecerunt subito tot millia eorum hominum, quorum manibus Christus fuerat crucifixus. Quanto majus vulnus erat in corde ipsorum, tanto avidius medicum quaesierunt. Cum ergo inde illi omnes fuerunt, de ipsis dicit modo Psalmus: «Quoniam non repellet Dominus plebem suam.» Nam hoc testimonio Psalmi, cum hinc loqueretur, usus est Apostolus, et dixit: «Quid ergo dicemus, fratres? Numquid Deus repulit plebem suam; quam praescivit? Absit: nam et ego Israelita sum, ex semine Abrahae, de tribu Benjamin. Non repulit Deus plebem suam, quam praescivit» (Rom. XI, 1", "candidate_score": 0.636238, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_58_60", "bdc_text": "Ergo non patrum dictis placitisque , sed collatione scripturarum locus Roma. 9 [9 ] rumpendus erat . Christiani sumus , scripturis pugnamus , non patrum placitis .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_25", "psc_text": "signum cui contradicetur (Luc. II, 34) . Novimus, videmus: signum crucis erectum est, et contradictum est ei. Contradictum est gloriae crucis; sed titulus erat super crucem, qui non corrumpebatur. Est enim titulus in psalmo: «In tituli inscriptionem, ne corrumpas» (Psal. LIX, 1) . Signum erat cui contradiceretur: dixerunt enim Judaei, «Noli facere, Rex Judaeorum; sed fac quod ipse dixerit regem se esse Judaeorum.» Victa est contradictio; responsum est, «Quod scripsi, scripsi» (Joan. XIX, 19-22) . «Exaudivi te in abscondito tempestatis, probavi te in aqua contradictionis.» 12. [«vers.» 9, 10.] Hoc totum ab initio Psalmi usque ad hunc versum, de oleo torcularis audivimus. Quod restat magis dolendum est et cavendum: ad amurcam enim torcularis pertinet usque ad finem; fortasse non frustra et interposito diapsalmate. Sed etiam hoc audire utile est, ut qui se jam in oleo videt, gaudeat; qui periclitatur ne in amurca currat, caveat. Utrumque audi: unum dilige, alterum time.", "candidate_score": 0.633884, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_35", "bdc_text": "Bibliotheca Erasmiana S. 20. , tractaverim Vermutlich in einem nicht erhaltenen Brief. , mirum est , quam egre feras ;", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3346", "psc_text": "petrae, et transibo, et ponam super te manum meam; cum autem transiero, posterriora mea videbis» (Exod XXXIII, 9-23). Et ex his verbis natum est alterum aenigma, id est obscura quaedam figura rerum. «Cum transiero, posteriora mea videbis,» dicit Deus; quasi ex alia parte habeat faciem, ex alia dorsum. Absit a nobis tale aliquid de illa Majestate sentire. Nam qui hoc sentit de Deo, quid ei prodest quod templa clausa sunt? Idolum in corde suo fabricat. Sunt ergo in illis verbis magna mysteria. Loquebatur Dominus, ut dixi, per creaturam, quomodo vellet famulo suo. Intellecta est illic persona ipsius Domini et Salvatoris nostri Jesu Christi. Qui quidem secundum formam Dei, qua aequalis est Patri, similiter oculis humanis invisibilis est, sicut et Pater. Si enim sapientia humana videri oculis non potest, Virtus et Sapientia Dei videri oculis carneis potest? Sed quia erat Dominus opportuno tempore carnem suscepturus, ut oculis etiam carneis propter salubritatem", "candidate_score": 0.627535, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_111_113", "bdc_text": "1 und unten S. 114 , 21 . [ ! ] Tigurinum montem , 21 . januarii anno ab orbe redempto 1526darunter eine Bemerkung Bullingers :", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2499", "psc_text": "1, 14) . Sic descendit ad te, ut maneret in se: descendit ad te, ut fieret tibi convallis plorationis; mansit in se, ut esset tibi mons ascensionis. «Erit,» inquit Isaias, «in novissimis diebus manifestus mons» «Domini, paratus in cacumine montium» (Isai. II, 2) . Ecce quo ascendendum est. Sed noli aliquid terrenum cogitare, nec quia montem audisti, alta quaedam cogites terrae: nec cum saxum audis aut petram, duritia a te intelligatur; nec cum audis leonem, cogites feritatem; nec cum audis agnum, cogites pecus. Nihil horum est in se, et omnia factus est pro te. Hinc ergo ascendendum est, illuc ascendendum; ab exemplo ipsius, ad divinitatem ipsius. Exemplum enim tibi fecit humiliando se. Nam qui nolebant a convalle plorationis ascendere, compressi sunt ab ipso. Praepropere enim volebant habere ascensum, honores altos cogitabant, viam humilitatis non cogitabant. Intelligat Charitas vestra quod dico, duos discipulos voluisse ad latera Domini, unum ad dexteram, alterum", "candidate_score": 0.62432, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_110_112", "bdc_text": "s. oben Anm . 1 und unten S. 114 , 21 . [ ! ] Tigurinum montem , 21 .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_846", "psc_text": "omnibus gentibus: «In manu ejus fines terrae.» Venerunt etiam omnes gentes ad lapidem angularem, ubi osculum pacis agnoverunt; in illum unum qui de duobus fecit unum: non quemadmodum haeretici, qui de uno fecerunt duo. Hoc enim idem ait apostolus de Domino Christo: «Ipse est enim,» inquit, «pax nostra, qui fecit utraque unum» (Ephes. II, 14) . Ergo jubilemus illi. Quare? «Quia non repellet Dominus plebem suam.» Iterum quare? «Quoniam in manu ejus fines terrae, et altitudines montium ipsius sunt.» Altitudines montium, sublimitates terrarum. Aliquando istae sublimitates, id est, ipsae terrenae potestates, adversatae sunt Ecclesiae; leges contra Ecclesiam promulgarunt, nomen christianum de terra delere conati sunt: sed posteaquam impletum est quod prophetatum est, «Adorabunt eum omnes reges terrae» (Psal. LXXI, 11) ; factum est quod hic dictum est, «Altitudines montium ipsius sunt.» 9. [«vers.» 5.] Sed forte tu de tentationibus satagis, ut constitutus in tanta gratia promissionum Dei, propter scandala mundi", "candidate_score": 0.617144, "ce_score": null } ] }, { "rank": 7, "cf_id": "cf021", "work_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis", "max_score": 0.738711, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10038_sent_15", "bdc_text": "«Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ?", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2611", "psc_text": "quare facti sumus. Saeculum istud non amandum. Dominus noster Jesus Christus et venit ad homines, et abscessit ab hominibus, et venturus est ad homines. Et tamen hic erat quando venit, nec recessit quando abscessit, et ad eos venturus est quibus dixit; Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi (Matth. XXVIII, 20) . Secundum formam ergo servi, quam suscepit pro nobis, quodam tempore natus est, et occisus est, et resurrexit, et non jam moritur, nec mors ei ultra dominabitur (Rom. VI, 9): secundum divinitatem autem, qua aequalis est Patri, in hoc mundo erat, et mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognovit (Joan. I, 10). De hoc audistis modo Evangelium, quid monuerit nos, cautos nos faciens, et volens esse expeditos et paratos ad exspectanda novissima: ut post novissima, quae sunt in hoc saeculo metuenda, succedat requies, quae non habet finem. Beati qui participes facti fuerint. Erunt autem tunc", "candidate_score": 0.738711, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_20_22", "bdc_text": "Imo , cum MosesVgl. Dtn 18 , 15ff . ac PaulusVgl. 1 Kor 12 , 10. 28 ; 14 , 3ff , u. ö . prophetiam omnibus relinquant liberam , quis adeo omnem pudorem abstersit , ut prophetare quemquam inhibeat ? Interim probandos quoque spiritus censemus iubente Ioanne1 Joh 4 , 1 .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_4141", "psc_text": "Cum dimittimus, et dimittitur nobis. Quotidie dicimus hoc, et quotidie facimus, et quotidie fit in nobis. Non hic sumus sine peccato, sed exibimus hinc sine peccato. SERMO CLXXXII . De verbis Epistolae I Joannis, cap. IV, 1-3, Charissimi, nolite omni spiritui credere; sed probate spiritus, si ex Deo sunt, etc. Contra Manichaeos. CAPUT PRIMUM. 1. Non cuilibet spiritui credendum. Quando Joannes apostolus legebatur, audivimus loquentem per eum Spiritum sanctum, et dicentem: Charissimi, nolite omni spiritui credere; sed probate spiritus, si ex Deo sunt. Repeto, quia necessarium est ut repetam, et hoc mentibus vestris, quantum Dominus adjuvat, vehementer inculcem. Charissimi, nolite omni spiritui credere; sed probate spiritus, si ex Deo sunt. Quoniam multi pseudoprophetae prodierunt in hunc mundum. Praecepit Spiritus sanctus, ne omni spiritui credamus: et causam cur hoc praeceperit, dixit. Quae illa causa est? Quoniam multi, inquit, pseudoprophetae prodierunt in hunc mundum. Quisquis ergo ista praecepta contempserit, et omni spiritui", "candidate_score": 0.712627, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_13_15", "bdc_text": "et uno tempore omnibus omnia revelanda ? Ergo quo torquebimus Christi verba : «Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ?", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2803", "psc_text": "immortali Verbo; mutabile verbum, de immutabili Verbo; transitorium verbum, de aeterno Verbo. Tamen attendite verbum meum. Dixeram enim vobis, Verbum Dei ubique totum est. Ecce facio vobis verbum: ad omnes pervenit quod dico. Ut ad omnes perveniret quod dico, numquid divisistis quod dico? Si pascerem vos, ut non mentem vestram, sed ventrem implere vellem, et ponerem vobis panes quibus saturaremini; nonne panes meos divideretis inter vos? Numquid possent panes mei ad unumquemque vestrum pervenire? Si ad unum pervenirent, caeteri nihil haberent. Ecce loquor, et omnes habetis. Parum est quia omnes habetis: et omnes totum habetis. Parvenit ad omnes totum, ad singulos totum. O mirabilia verbi mei! Quid est ergo Verbum Dei? Aliud audite. Dixi: quod dixi, processit ad vos, et non recessit a me. Pervenit ad vos, nec separatum est a me. Antequam dicerem, ego habebam, et vos non habebatis: dixi, et vos habere coepistis, et ego nihil perdidi. O", "candidate_score": 0.705417, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_13_15", "bdc_text": "et uno tempore omnibus omnia revelanda ? Ergo quo torquebimus Christi verba : «Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ?", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_682", "psc_text": "Modo autem sermonem profero, verba inter vos et syllabas non dividitis, nec secatis sermonem meum, ut alius tollat istam partem, alius illam, et sic minutatim et particulatim ad singulos quosque quod dico perveniat: sed totum audit unus, totum audiunt duo, totum audiunt plures, et quotquot venerint totum audiunt; et omnibus sufficit, et singulis integrum est: praeparatur ad audiendum auris tua, nec eam fraudat vicina auris aliena. Si hoc fit de verbo sonante, quid fit de Verbo omnipotente? Quomodo enim vox ista nostra auribus omnium audientium singulis tota est et apud singulos tota est; nec tot sunt meae voces quot vestrae aures, sed una vox multas aures implet, non divisa, sed omnibus tota: sic cogitate Verbum Dei totum in coelis, totum in terris, totum in Angelis, totum apud Patrem, totum apud Virginem, totum in aeternitate, totum in carne, totum ad inferos, cum visitaret, totum in paradiso, quo latronem transtulit. Haec dixi", "candidate_score": 0.696736, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_104_106", "bdc_text": "Nec mirum , cum per os prophetae praedixerit spiritussanctus corda sapientum excecari muneribus Siehe Ex 23 , 8 ; Dtn 16 , 19. . Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ;", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_1468", "psc_text": "Si vis esse templum veritatis, frange idolum falsitatis. Manus Dei, potentia Dei. Facies Dei, notitia Dei. Pedes Dei, praesentia Dei. Sedes Dei, si vis, tu es. An forte negare audebis Deum esse Christum? Non, inquis. Concedis et hoc, Christum Dei virtutem et Dei sapientiam (I Cor. I, 24)? Concedo, inquis. Audi: Anima justi sedes est sapientiae (Sap. I) . Ubi enim sedem habet Deus, nisi ubi habitat? Ubi autem habitat, nisi in templo suo? Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos (I Cor. III, 17) . Vide ergo quomodo excipias Deum. Spiritus est Deus; in spiritu et veritate oportet adorare Deum (Joan. IV, 24) . Jam in cor tuum, si placet, intret arca testamenti, et ruat Dagon (I Reg. V, 3). Audi ergo nunc, et disce Deum desiderare, disce unde Deum videre possis praeparare. Beati, inquit, Mundicordes, quoniam ipsi Deum videbunt. CAPUT VIII. Quid praeparas oculos corporis? Si sic", "candidate_score": 0.696187, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_20_22", "bdc_text": "Imo , cum MosesVgl. Dtn 18 , 15ff . ac PaulusVgl. 1 Kor 12 , 10. 28 ; 14 , 3ff , u. ö . prophetiam omnibus relinquant liberam , quis adeo omnem pudorem abstersit , ut prophetare quemquam inhibeat ? Interim probandos quoque spiritus censemus iubente Ioanne1 Joh 4 , 1 .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2083", "psc_text": "ipsum solum; non palam, sed in secreto et occulte. Vis nosse, quisquis talia cogitas, non sibi repugnare duo Testamenta, quia illud in libro Salomonis, hoc in Evangelio reperitur? Apostolum audi. Certe Apostolus minister est Novi Testamenti. Audi ergo apostolum Paulum Timotheo praecipientem et dicentem, Peccantes coram omnibus argue, ut et caeteri timorem habeant (I Tim. V, 20) . Jam non Salomonis liber cum Evangelio, sed Pauli apostoli Epistola videtur confligere. Salomonem paululum sine injuria seponamus: Christum Dominum et Paulum servum ejus audiamus. Quid dicis, Domine? Si peccaverit in te frater tuus, corripe illum inter te et ipsum solum. Quid dicis, Apostole? Peccantes coram omnibus argue, ut et caeteri timorem habeant. Quid facimus? Controversiam istam velut judices audimus? Absit. Imo sub judice constituti pulsemus, uti nobis aperiri impetremus: fugiamus sub alas Domini Dei nostri. Non enim Apostolo suo contrarium locutus est, quia et in illo ipse locutus est, sicut dicit: An", "candidate_score": 0.693131, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_13_15", "bdc_text": "et uno tempore omnibus omnia revelanda ? Ergo quo torquebimus Christi verba : «Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ?", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2995", "psc_text": "Deinde post paululum: Quomodo potestis mihi credere, gloriam ab invicem exspectantes, et gloriam quae a Deo solo est, non quaerentes? Ad extremum ait: Non ego vos accuso apud Patrem: est qui vos accusat Moyses, in quem vos speratis. Si enim crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi: de me enim ille scripsit. Cum autem verbis illius non creditis, quomodo potestis mihi credere? Ad haec proposita nobis divinitus, ex ore Lectoris, sed ministerio Salvatoris, audite pauca non numeranda, sed appendenda. CAPUT II. 2. Christi verba ad discipulos, ad nos pariter spectant. Nam ista omnia facile est intelligere de Judaeis. Sed cavendum est, ne cum illos nimis attendimus, a nobis oculos auferamus. Discipulis enim suis Dominus loquebatur: et utique quod illis loquebatur, et nobis posteris loquebatur. Neque enim ad illos solos pertinet quod ait, Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi (Matth. XXVIII, 20) : sed ad omnes etiam postea futuros Christianos,", "candidate_score": 0.691992, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_20_22", "bdc_text": "Imo , cum MosesVgl. Dtn 18 , 15ff . ac PaulusVgl. 1 Kor 12 , 10. 28 ; 14 , 3ff , u. ö . prophetiam omnibus relinquant liberam , quis adeo omnem pudorem abstersit , ut prophetare quemquam inhibeat ? Interim probandos quoque spiritus censemus iubente Ioanne1 Joh 4 , 1 .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2006", "psc_text": "apparet Moyses. Remanet tibi, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum (Joan. I, 1) . Remanet tibi, ut sit Deus omnia in omnibus (I Cor. XV, 28). Ibi erit Moyses; sed jam non Lex. Videbimus ibi et Eliam; sed jam non prophetam. Lex enim et Prophetae testimonium perhibuerunt Christo, quia oporteret eum pati, et die tertia resurgere a mortuis, et intrare in gloriam suam (Luc. XXIV, 44-47). Ubi completur illud quod suis dilectoribus repromisit: Qui diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum. Et quasi diceretur, Quia diliges eum, quid illi dabis? Et ostendam me ipsum illi (Joan. XIV, 21) . Magnum donum, magna promissio. Non tibi servat Deus praemium aliquod suum: sed se ipsum. Avare, quare tibi non sufficit quod Christus promittit? Tu dives tibi videris; et si Deum non habes, quid habes? alter pauper; et si Deum habet, quid non", "candidate_score": 0.691437, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_96_98", "bdc_text": "Ii quid de religione vera sentiant , docuit «doctor gentium » [1 Tim 2 , 7 ] et «vas electionis » [ Apg 9 , 15 ] Paulus in eius epistolae frontispitio , quam dedicavit Corinthiorum ecclesie1 Kor 1 , 17ff. . Quid , si Erasmus ille tuus alter Demosthenes argentagina [ ! ] non secus laboraretl von laboraret aus s korrigiert . in patrocinio veritatis atque ille olim , cum adversus Milesiorum legatos pro Atheniensi republica dicendum eratAulus Gellius berichtet in den «Attischen Nächten» , XI , 9 , wie Boten aus Milet mit einem Hilfegesuch nach Athen kamen .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2494", "psc_text": "10) . Nam se in agricultura versari satis ostendit, ubi ait: Ego plantavi, Apollo rigavit (Id. III, 6) . Hic autem Apostolus de Saulo Paulus, hoc est de superbo minimus: Saulus enim a Saüle denominatur: paulum autem modicum est: unde nomen suum quodam modo interpretatus, ait, Ego sum minimus Apostolorum (Id. XV, 9) : ipse ergo Paulus, id est, modicus et minimus missus ad Gentes, praecipue ad Gentes se missum dicit. Ipse scribit, nos legimus, credimus, praedicamus. Ipse ergo dicit in Epistola sua quae est ad Galatas, vocatum se jam a Domino Jesu venisse Jerosolymam, et Evangelium cum Apostolis contulisse, dexteras sibi datas fuisse, et signum concordiae, signum consonantiae, quod ab se ipsi didicerant, eis in nihilo discrepabat. Deinde placuisse dicit inter se et ipsos, ut ipse ad Gentes, illi autem in circumcisionem irent (Galat. II, 1-9); ille seminator, illi messores. Merito etiam Athenienses, quamvis nescientes, nomen suum ei dixerunt.", "candidate_score": 0.689501, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_22", "bdc_text": "Interim probandos quoque spiritus censemus iubente Ioanne1 Joh 4 , 1 .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_4141", "psc_text": "Cum dimittimus, et dimittitur nobis. Quotidie dicimus hoc, et quotidie facimus, et quotidie fit in nobis. Non hic sumus sine peccato, sed exibimus hinc sine peccato. SERMO CLXXXII . De verbis Epistolae I Joannis, cap. IV, 1-3, Charissimi, nolite omni spiritui credere; sed probate spiritus, si ex Deo sunt, etc. Contra Manichaeos. CAPUT PRIMUM. 1. Non cuilibet spiritui credendum. Quando Joannes apostolus legebatur, audivimus loquentem per eum Spiritum sanctum, et dicentem: Charissimi, nolite omni spiritui credere; sed probate spiritus, si ex Deo sunt. Repeto, quia necessarium est ut repetam, et hoc mentibus vestris, quantum Dominus adjuvat, vehementer inculcem. Charissimi, nolite omni spiritui credere; sed probate spiritus, si ex Deo sunt. Quoniam multi pseudoprophetae prodierunt in hunc mundum. Praecepit Spiritus sanctus, ne omni spiritui credamus: et causam cur hoc praeceperit, dixit. Quae illa causa est? Quoniam multi, inquit, pseudoprophetae prodierunt in hunc mundum. Quisquis ergo ista praecepta contempserit, et omni spiritui", "candidate_score": 0.684924, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_19_21", "bdc_text": "Cur ergo non videmus et nostram captivitatem iuxta prophetarum , Christi et apostolorum vaticinia talem esse oportere , qualem , proh dolor , conspeximus mortales omnium deploratissimi sub impiissimo Antichristi regno ? Imo , cum MosesVgl. Dtn 18 , 15ff . ac PaulusVgl. 1 Kor 12 , 10. 28 ; 14 , 3ff , u. ö . prophetiam omnibus relinquant liberam , quis adeo omnem pudorem abstersit , ut prophetare quemquam inhibeat ?", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2006", "psc_text": "apparet Moyses. Remanet tibi, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum (Joan. I, 1) . Remanet tibi, ut sit Deus omnia in omnibus (I Cor. XV, 28). Ibi erit Moyses; sed jam non Lex. Videbimus ibi et Eliam; sed jam non prophetam. Lex enim et Prophetae testimonium perhibuerunt Christo, quia oporteret eum pati, et die tertia resurgere a mortuis, et intrare in gloriam suam (Luc. XXIV, 44-47). Ubi completur illud quod suis dilectoribus repromisit: Qui diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum. Et quasi diceretur, Quia diliges eum, quid illi dabis? Et ostendam me ipsum illi (Joan. XIV, 21) . Magnum donum, magna promissio. Non tibi servat Deus praemium aliquod suum: sed se ipsum. Avare, quare tibi non sufficit quod Christus promittit? Tu dives tibi videris; et si Deum non habes, quid habes? alter pauper; et si Deum habet, quid non", "candidate_score": 0.683736, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_22_24", "bdc_text": "Interim probandos quoque spiritus censemus iubente Ioanne1 Joh 4 , 1 . et Paulo1 Thess 5 , 19-20 . et hic adeo certum scimus esse verbum dei lidium nostrum lapidemDer lydische Stein galt im Altertum als Probierstein , Adagia , 1 , 5 , 87 ( LB II 215 B -D ) Pauly/Wissowa XXVI 2129. , ut nihil nos per deum fugere possit , est enim pedum nostrorum lucernaSiehe Ps 119 , 105 .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_1272", "psc_text": "(I Joan. III, 2) . Sed ista merces est, non opus. Videbimus eum sicuti est, ipsa merces est. Tunc erit dies, quo clarior esse non possit. Nunc ergo in isto jam die honeste ambulemus: in ista adhuc nocte non de invicem judicemus. Videte enim et ipsum apostolum Paulum, qui dixit, Sicut in die honeste ambulemus, non resultare, neque dissonare a coapostolo suo Petro, qui dicit, Cui benefacitis intendentes, sermoni scilicet divino, tanquam lucernae in obscuro loco, donec dies lucescat, et lucifer oriatur in cordibus vestris. CAPUT IV. 4. Amicus et inimicus nunc vix dignoscitur. Videte hoc ipsum dicentem apostolum Paulum: Itaque nolite ante tempus quidquam judicare. Et quando erit tempus? Donec veniat Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum et manifestet cogitationes cordis; et tunc laus erit unicuique a Deo (I Cor. IV, 5) . Quid est, ante tempus, nisi antequam corda invicem videatis? Intendite si hoc est quod dixi: omnia verba", "candidate_score": 0.679186, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_12_14", "bdc_text": "De libello Erasmi «De libero arbitrio» . et uno tempore omnibus omnia revelanda ? Ergo quo torquebimus Christi verba :", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2797", "psc_text": "erubescas. SERMO CXX . De eisdem verbis Joannis, In principio erat Verbum, etc., cap. 1, V\\. 1-3. 1. Verbum Dei incomprehensibile in Evangelio revelatum. Evangelii Joannis principium, In principio erat Verbum. Sic coepit, hoc vidit, et transcendens universam creaturam, montes, aera, coelos, sidera, Sedes, Dominationes, Principatus, Potestates, omnes Angelos, omnes Archangelos, transcendens omnia, in principio Verbum vidit, et bibit. Super omnem creaturan, vidit, de pectore Domini bibit. Ipse est enim Joannes evangelista sanctus, quem praecipue diligebat Jesus; ita ut super pectus ejus recumberet (Joan. XIII, 23, 25). Ibi erat hoc secretum, ut inde biberetur, quod in Evangelio ructuaretur. Felices qui audiunt et intelligunt. Sequentis felicitatis sunt, qui et si non intelligunt, credunt. Quantum est enim hoc videre Dei Verbum, quis humanis explicet verbis? 2. Verbum Dei ubique totum. Erigite corda vestra, fratres mei; quantum potestis, erigite: quidquid vobis per imaginationem cujuslibet corporis occurrerit, respuite. Si occurrerit tibi Verbum Dei, quomodo", "candidate_score": 0.677851, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_107_109", "bdc_text": "cuius benefitio creati , pasti et redempti resuscitabimur in extrema illa die per spiritum vivificatorem , cui gloria semper . Vale in domino , parens dilecte , Christum dei filium amplectere et me , ut soles , ama . Ex Husio trans Abbim« Hausen ennet dem Albis» , vgl. HBLS I 210 ;", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_1392", "psc_text": "Paulus apostolus etiam adoptionis nomen assidue commemoret, et in magno sacramento. Nam cum Dominum nostrum Jesum Christum unicum Dei Filium Scriptura testetur, fratres et cohaeredes quos habere dignatus est, adoptione quadam divinae gratiae fieri dicit. Cum autem venit, inquit, plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub Lege; ut eos qui sub lege erant redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus (Galat. IV, 4 et 5) . Et alio loco: In nobismetipsis, inquit, ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri (Rom. VIII, 23) . Rursus et de Judaeis cum diceret: Optabam ego ipse anathema esse a Christo pro fratribus meis, cognatis secundum carnem, qui sunt Israelitae: quorum est, inquit, adoptio, et gloria, et Testamentum, et Legis constitutio; quorum patres, et ex quibus Christus secundum carnem, qui est super omnia Deus benedictus in saecula (Id. IX, 3-5) . Ubi ostendit vetustum apud Judaeos fuisse vel nomen adoptionis, vel ipsam rem; sicut", "candidate_score": 0.677558, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_18_20", "bdc_text": "An hoc propterea factum , quod tenor divini oraculi , divinae voluntatis testimonium sic disposuerit ? Cur ergo non videmus et nostram captivitatem iuxta prophetarum , Christi et apostolorum vaticinia talem esse oportere , qualem , proh dolor , conspeximus mortales omnium deploratissimi sub impiissimo Antichristi regno ? Imo , cum MosesVgl. Dtn 18 , 15ff . ac PaulusVgl. 1 Kor 12 , 10. 28 ;", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2006", "psc_text": "apparet Moyses. Remanet tibi, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum (Joan. I, 1) . Remanet tibi, ut sit Deus omnia in omnibus (I Cor. XV, 28). Ibi erit Moyses; sed jam non Lex. Videbimus ibi et Eliam; sed jam non prophetam. Lex enim et Prophetae testimonium perhibuerunt Christo, quia oporteret eum pati, et die tertia resurgere a mortuis, et intrare in gloriam suam (Luc. XXIV, 44-47). Ubi completur illud quod suis dilectoribus repromisit: Qui diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum. Et quasi diceretur, Quia diliges eum, quid illi dabis? Et ostendam me ipsum illi (Joan. XIV, 21) . Magnum donum, magna promissio. Non tibi servat Deus praemium aliquod suum: sed se ipsum. Avare, quare tibi non sufficit quod Christus promittit? Tu dives tibi videris; et si Deum non habes, quid habes? alter pauper; et si Deum habet, quid non", "candidate_score": 0.675912, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_60_62", "bdc_text": "Christiani sumus , scripturis pugnamus , non patrum placitis . Neque infitias eo ; adducit ille locos nonnullos , sed omnes eiusdem farinae Sprichwörtliche Redewendung für Dinge , die sich ununterscheidbar gleichen , Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 D-E ) ;", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_4169", "psc_text": "non multum diversus. Etenim dicuntur Ariani confessi fuisse quia vel similis est Patri Filius; et si non aequalis dixerunt, sed similis, Ille, nec similis. Et iste ergo negat Christum. Si enim Christus verus Patri aequalis est et similis, profecto qui negat aequalem, negat Christum; qui negat similem, negat Christum. Qui ergo negat aequalem et similem, negat in carne venisse Christum. Quaero enim: Venit in carne Christus? Respondet: Venit. Et putamus quia confitetur. Interrogo: Quis Christus venit in carne? aequalis Patri, an inaequalis? Respondet: Inaequalis. Inaequalem ergo Patri dicis venisse in carne: negas Christum in carne venisse, quia Christus aequalis est Patri. 7. Sabellianus. Sabellianum audi. Ipse est Filius, qui est et Pater. Hoc dicit, hinc pungit, hinc venena diffundit. Ipse est, inquit, Pater. Quando vult, Filius est: quando vult, Pater est. Non est ipse Christus. Et tu erras, si hunc Christum dicis in carne venisse: quia iste Christus non est,", "candidate_score": 0.672571, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_22_24", "bdc_text": "Interim probandos quoque spiritus censemus iubente Ioanne1 Joh 4 , 1 . et Paulo1 Thess 5 , 19-20 . et hic adeo certum scimus esse verbum dei lidium nostrum lapidemDer lydische Stein galt im Altertum als Probierstein , Adagia , 1 , 5 , 87 ( LB II 215 B -D ) Pauly/Wissowa XXVI 2129. , ut nihil nos per deum fugere possit , est enim pedum nostrorum lucernaSiehe Ps 119 , 105 .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_1270", "psc_text": "Nunc tenebrae, postea lux. Dies sunt fideles. Et nos, charissimi, videbimus invicem corda nostra, sed postea: nunc autem adhuc tenebras mortalitatis hujus circumferimus, et ad lucernam Scripturae ambulamus; sicut dicit apostolus Petrus, Habemus certiorem propheticum sermonem, cui benefacitis intendentes tanquam lucernae in obscuro loco, donec dies lucescat, et lucifer oriatur in cordibus vestris (II Petr. I, 19) . Proinde, charissimi, propter ipsam fidem qua credimus in Deum, in comparatione infidelium dies sumus. In infidelitate nox cum ipsis fuimus, modo lux, dicente Apostolo, Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino (Ephes. V, 8) . Tenebrae in vobis, lux in Domino. Item in alio loco: Omnes enim vos filii lucis estis, et filii diei: non sumus noctis, neque tenebrarum (I Thess. V, 5) . Sicut in die honeste ambulemus (Rom. XIII, 13) . Dies ergo in comparatione infidelium. In comparatione vero illius diei, quando resurgent mortui, et corruptibile hoc induetur incorruptione,", "candidate_score": 0.672036, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_108", "bdc_text": "Vale in domino , parens dilecte , Christum dei filium amplectere et me , ut soles , ama .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_1556", "psc_text": "Dominus noster Jesus Christus docuit nos orationem: et cum sit ipse Dominus, sicut in Symbolo accepistis et reddidistis, Filius Dei unicus, tamen noluit esse unus. Unicus est, et unus esse noluit: fratres habere dignatus est. Quibus enim dicit, Dicite, Pater noster, qui es in coelis? Quem voluit a nobis appellari Patrem nostrum, nisi Patrem suum? Numquid invidit nobis? Parentes aliquando cum genuerint unum filium, duos, tres; jam timent generare, ne faciant alios mendicare. Sed quia talis est haereditas quam nobis promittit, quam multi obtineant, et angustias nemo patiatur; ideo in suam fraternitatem vocavit populos gentium, et habet Unicus innumerabiles fratres qui dicant, Pater noster qui es in coelis. Dixerunt ista qui fuerunt ante nos: dicturi sunt qui erunt post nos. Videte quantos fratres habeat Unicus in sua gratia, communicans cum illis hereditatem, pro quibus pertulit mortem. Habebamus patrem et matrem in terra, ut nasceremur ad labores et mortem: invenimus alios", "candidate_score": 0.670802, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_16", "bdc_text": "Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ?", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_1016", "psc_text": "principium lectionis apostolicae: promissiones autem si quaerit, attendat ad finem lectionis propheticae. Ubi enim finivit prophetica lectio, ibi est promissio: unde coepit Apostoli lectio, ibi est operis indictio. 2. Cupiditates non finiuntur, sed augentur, si praesentia propter terrenas promissiones contemnantur. Erigamus ergo nos, et mundemus ab omni coinquinatione carnis et spiritus, has promissiones habentes. Quas promissiones? Qui autem mihi dediti erunt, dicit Dominus per Isaiam, possidebunt terram, et inhabitabunt montem sanctum meum. Has ergo promissiones habentes, mundemus nos ab omni coinquinatione carnis et spiritus. Dicit aliquis: Et propterea me mundabo a coinquinatione carnis et spiritus, ut possideam terram et inhabitem montem? Procul dubio quaerendum quid sibi vult possessio terrae et montis habitatio: ne forte sperent homines, latas possessiones se accepturos, et non finiant cupiditatem, sed differant; imo augeant, et contemnant parva, putantes se de ipso genere accepturos esse majora. Quis enim non contemnat unam centuriam, si illi promittatur quia possessurus", "candidate_score": 0.668819, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_93_95", "bdc_text": "instauratorem veneror , suspitio , adoro , at in divinis litteris sapientem mundiSiehe 1 Kor 1 , 20ff; 2 , 6ff. iudicoZu Bullingers Urteilen über Erasmus und seine Stellung im Willensstreit s. Staedtke 34-36 . 139 f ; über die Beeinflussung durch dessen Exegese s. Hausammann 117ff. .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_993", "psc_text": "per mundum retia capiendus cum caeteris etiam populus iste pertinuit: ergo mementote eum dixisse, Habemus certiorem propheticum sermonem. Da mihi ergo ad illam controversiam judicem prophetam. Quid inter nos agebatur? Tu dicebas, Intelligam, ut credam; ego dicebam, Ut intelligas, crede. Nata est controversia, veniamus ad judicem, judicet propheta, imo vero Deus judicet per prophetam. Ambo taceamus. Quid ambo dixerimus, auditum est. Intelligam, inquis, ut credam: Crede, inquam, ut intelligas. Respondeat propheta: Nisi credideritis, non intelligetis (Isai. VII, 9 sec. LXX) . 8. Fides intelligendo crescit. Putatis autem, charissimi, nihil dicere etiam illum qui dicit, Intelligam, ut credam? Quid enim nunc agimus, nisi ut credant, non qui non credunt, sed qui adhuc parum credunt? Nam si nullo modo credidissent, hic non essent. Fides eos adduxit, ut audiant; fides eos fecit praesentes verbo Dei: sed ipsa fides quae germinavit irriganda est, nutrienda est, roboranda est. Hoc est quod agimus. Ego, inquit, plantavi,", "candidate_score": 0.665202, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_62_64", "bdc_text": "adducit ille locos nonnullos , sed omnes eiusdem farinae Sprichwörtliche Redewendung für Dinge , die sich ununterscheidbar gleichen , Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 D-E ) ; Otto 132 , Nr. 643. . Sophysta quispiam petitionem principii reiiceret , et nos in re tam gravi coccicem «Kuckuck» wird in der Klassik häufig als verächtliche Bezeichnung für einen Menschen gebraucht , ThLL IV 1281 , 60ff. [ ! ] audiemus ?", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_681", "psc_text": "loquor, duo quaedam sunt sonus et intellectus: simul feruntur, simul ad aurem perveniunt; sonus remanet in aure, intellectus descendit in corde. Sed de sono ipso prius advertamus quanto excellentius intellectum amare debemus. Sonus est quasi corpus, intellectus est quasi animus. Sed sonus mox ut aerem percusserit, auremque tetigerit, transit, nec revocatur, nec adhuc sonat. Ita enim sibi syllabae praeeundo et sequendo succedunt, ut secunda non sonet, nisi prima transierit. Verumtamen sic quomodo quoddam transitorium magnum habet miraculum. Ecce enim si vobis esurientibus panem apponerem, non perveniret ad singulos; totum divideretis vobis quod posuissem, et quanto plures essetis, tanto minus haberetis. Modo autem sermonem profero, verba inter vos et syllabas non dividitis, nec secatis sermonem meum, ut alius tollat istam partem, alius illam, et sic minutatim et particulatim ad singulos quosque quod dico perveniat: sed totum audit unus, totum audiunt duo, totum audiunt plures, et quotquot venerint totum audiunt; et omnibus", "candidate_score": 0.665137, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_22", "bdc_text": "Interim probandos quoque spiritus censemus iubente Ioanne1 Joh 4 , 1 .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_4144", "psc_text": "incurram necesse est in spiritus qui ex Deo non sunt, et ex hoc seducar a pseudoprophetis. Quid agam? Quomodo observem? O si sanctus Joannes, quomodo nobis dixit, Nolite omni spiritui credere, sed probate spiritus, si ex Deo sunt; dicere dignaretur, quomodo probentur spiritus qui ex Deo sunt! Noli esse sollicitus, et hoc audi. Hinc cognoscitur spiritus Dei: hoc certe exspectabas audire, ut probares spiritus qui ex Deo sunt. Hinc cognoscitur spiritus Dei: Joannes dixit, non ego: hoc sequitur in lectione quam tracto. Cum enim nos propterea faceret sollicitos et cautos, ne omni spiritui credamus, sed probemus spiritus qui ex Deo sunt, quia multi pseudoprophetae prodierunt in hunc mundum; continuo vidit quid desideraremus, occurrit exspectationi, injecit oculum tacitae cogitationi. Gratias Deo, quia et hoc per illum loqui dignatus est. Hinc cognoscitur spiritus Dei. Eia audite; audite, intelligite, discernite; inhaerete veritati, resistite falsitati. Hinc cognoscitur spiritus Dei. Unde, rogo te? Hoc est", "candidate_score": 0.663513, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_26_28", "bdc_text": "Jes 40 , 8 ; 1 Petr 1 , 23ff. . Unde non est , quod verearis , ne sub larva pietatis se sceleratissimus ille hominum hostis ingerat nobisque imponatVgl.", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_4163", "psc_text": "vestras, facillime. Quid est quod exigimus? Utrum confiteatur Jesum Christum in carne venisse. Quomodo confiteri potest, in carne venisse Jesum Christum, qui negat ipsum Christum? Quis enim est Christus? Beatum Petrum interrogemus. Modo cum Evangelium legeretur, audistis, cum quaesisset Dominus ipse Jesus Christus, quem illum dicerent homines Filium hominis; responderunt discipuli opiniones alienas, et dixerunt: Alii Joannem Baptistam, alii Eliam, alii Jeremiam, aut unum ex Prophetis. Qui haec confitebantur vel confitentur, Jesum Christum plus quam hominem non noverunt. Si autem Jesum Christum plus quam hominem non noverunt, Jesum Christum utique non noverunt. Si enim tantummodo homo est, et nihil amplius, non est ipse Jesus Christus. Vos ergo, inquit, quem me esse dicitis? Respondit Petrus, unus pro omnibus, quia unitas in omnibus: Tu es Christus Filius Dei vivi (Matth. XVI, 13-16) . CAPUT III. 4. Idem tractatur argumentum. Ecce habes confessionem veram, confessionem plenam. Jungere enim debes utrumque, quod de se", "candidate_score": 0.662339, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_69_71", "bdc_text": "providentia . Si porro liberum arbitrium , iam non est providentia ; alias enim liberum arbitrium non erit liberum arbitriumZur Vorsehungslehre bei Bullinger s. Walser. .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_3561", "psc_text": "non est data lex, quae posset vivificare, quare data est? Sequitur, et ostendit quare sit data: quia etiam sic in adjutorium data est, ne te sanum putares. Si ergo data esset lex, quae posset vivificare, omnino ex lege esset justitia. Et quasi quaereremus, Quare ergo data est? Sed conclusit, inquit, Scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus (Galat. III, 21, 22) . Quando audis promissorem, exspecta factorem. Idonea fuit humana natura per liberum arbitrium vulnerare se: sed jam vulnerata et saucia, non est idonea per liberum arbitrium sanare se. Si enim volueris intemperanter vivere ut aegrotes, ad hoc medicum non requiris: ad labem sufficis tibi. Cum autem intemperanter agens coeperis esse aegrotus, non sic potes ab aegritudine liberare te, quomodo potuisti per intemperantiam te in aegritudinem praecipitare. Et tamen medicus etiam sano praecipit temperantiam. Bonus medicus hoc facit, non vult esse necessarius aegrotanti. Sic etiam", "candidate_score": 0.660616, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_102_104", "bdc_text": "s. Adagia , 1 , 7 , 19 ( LB II 269 B-D ) ; ThLG I 1896. ? Nec mirum , cum per os prophetae praedixerit spiritussanctus corda sapientum excecari muneribus Siehe Ex 23 , 8 ;", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_1468", "psc_text": "Si vis esse templum veritatis, frange idolum falsitatis. Manus Dei, potentia Dei. Facies Dei, notitia Dei. Pedes Dei, praesentia Dei. Sedes Dei, si vis, tu es. An forte negare audebis Deum esse Christum? Non, inquis. Concedis et hoc, Christum Dei virtutem et Dei sapientiam (I Cor. I, 24)? Concedo, inquis. Audi: Anima justi sedes est sapientiae (Sap. I) . Ubi enim sedem habet Deus, nisi ubi habitat? Ubi autem habitat, nisi in templo suo? Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos (I Cor. III, 17) . Vide ergo quomodo excipias Deum. Spiritus est Deus; in spiritu et veritate oportet adorare Deum (Joan. IV, 24) . Jam in cor tuum, si placet, intret arca testamenti, et ruat Dagon (I Reg. V, 3). Audi ergo nunc, et disce Deum desiderare, disce unde Deum videre possis praeparare. Beati, inquit, Mundicordes, quoniam ipsi Deum videbunt. CAPUT VIII. Quid praeparas oculos corporis? Si sic", "candidate_score": 0.659279, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_76", "bdc_text": "Tu haec nostra boni consule , zelus enim pro lege dei in hunc fervorem me excitatVgl. Ps 69 , 10 ( Joh 2 , 17 ) ;", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_3052", "psc_text": "non erat, quam multum laudando decipitis? Numquid Lex hic non erat? Sed ait Apostolus: Si per Legem justitia, ergo Christus gratis mortuus est (Galat. II, 21) . Quod ait Apostolus de lege, hoc nos istis dicimus de natura: Si per naturam justitia, ergo Christus gratis mortuus est. CAPUT X. 10. Concilia contra Pelagianos. Quod ergo dictum est de Judaeis, hoc omnino in istis videmus. Zelum Dei habent. Testimonium illis perhibeo, quia zelum Dei habent, sed non secundum scientiam. Quid est, non secundum scientiam? Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti (Rom. X, 2, 3) . Fratres mei, compatimini mecum. Ubi tales inveneritis, occultare nolite, non sit in vobis perversa misericordia: prorsus ubi tales inveneritis, occultare nolite. Redarguite contradicentes, et resistentes ad nos perducite. Jam enim de hac causa duo concilia missa sunt ad Sedem Apostolicam: inde etiam rescripta venerunt. Causa finita est: utinam aliquando", "candidate_score": 0.659204, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_76", "bdc_text": "Tu haec nostra boni consule , zelus enim pro lege dei in hunc fervorem me excitatVgl. Ps 69 , 10 ( Joh 2 , 17 ) ;", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2038", "psc_text": "legem tuam. Non enim auditores legis justi sunt apud Deum. Sed quia factores legis justificabuntur (Rom. II, 13), et fides per dilectionem operatur (Galat. V, 6): Pax multa, inquit, diligentibus legem tuam, et non est eis scandalum. Concinit huic sententiae etiam quod audiendo et respondendo cantavimus: Mites autem haereditate possidebunt terram, et delectabuntur in multitudine pacis (Psal. XXXVI, 11) . Quia, Pax multa diligentibus legem tuam. Ipsi enim mites, qui diligunt legem Dei. Beatus enim vir, quem tu erudieris, Domine, et ex lege tua docueris eum; ut mitiges eum a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea (Psal. XCIII, 12, 13) . Quam diversae videntur Scripturae voces, et in unam sententiam sic confluunt atque concurrunt, ut quidquid audire potueris de fonte illo uberrimo, acquiescas et tu, concordes veritati amicus, pace plenus, charitate fervidus, contra scandala munitus. 2. Mites in pressura, contra scandalum securi. Propositum est ergo videre, vel quaerere, vel discere,", "candidate_score": 0.656251, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_1_3", "bdc_text": "Effari non potest , quantum me tua delectarit epistolaNicht auffindbar. , partim quod a parente profecta , partim quod paterni tui in me animi plurimam spiraret benevolentiam . Hac tantum parte durior videbatur , qua tu patribus spiritum ita tribuis , ut nihil fere reliqui facias deploratissimis nostri aevi hominibus . Sic enim intonas haud verisimile esse patres et vetustate et sanctitate celebres caruisse spiritu , quo indice etiam heccine potuissent depraehendere placita , quae nunc quasi e tripode Sprichwörtliche Redewendung zur Bekräftigung einer Aussage , Adagia 1 , 7 , 90 ( LB II 297 E-F ) . pronuncientur .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2484", "psc_text": "Quid enim dicit? Ibo prius sepelire patrem meum. Fides cordis ejus Domino se ostendebat: sed pietas differebat. Dominus autem Christus quando parat homines Evangelio, nullam excusationem vult interponi carnalis hujus temporalisque pietatis. Haec quidem et lex Dei habet, et ipse Dominus arguit Judaeos, quia destruebant ipsum mandatum Dei. Et Paulus apostolus in Epistola sua posuit, et dixit: Hoc est mandatum primum in repromissione. Quod? Honora patrem tuum, et matrem tuam (Ephes. VI, 2) . Deus utique dixit. Volebat ergo iste juvenis obtemperare Deo, et sepelire patrem suum: sed est locus, et est tempus, et est res, quae huic rei, huic tempori, huic loco serviat. Honorandus est pater, sed obediendum est Deo. Amandus est generator, sed praeponendus est Creator. Ego, inquit, ad Evangelium te voco, ad aliud opus mihi necessarius es: majus est hoc, quam quod vis facere. Sine mortuos sepelire mortuos suos. Pater tuus mortuus est: sunt alii mortui qui", "candidate_score": 0.655885, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_1_3", "bdc_text": "Effari non potest , quantum me tua delectarit epistolaNicht auffindbar. , partim quod a parente profecta , partim quod paterni tui in me animi plurimam spiraret benevolentiam . Hac tantum parte durior videbatur , qua tu patribus spiritum ita tribuis , ut nihil fere reliqui facias deploratissimis nostri aevi hominibus . Sic enim intonas haud verisimile esse patres et vetustate et sanctitate celebres caruisse spiritu , quo indice etiam heccine potuissent depraehendere placita , quae nunc quasi e tripode Sprichwörtliche Redewendung zur Bekräftigung einer Aussage , Adagia 1 , 7 , 90 ( LB II 297 E-F ) . pronuncientur .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_841", "psc_text": "PRIMUM. 1. Praestabit nobis, qui diem istum commendavit in sanctis suis, ut infirmitas vocis nostrae sufficiat intentioni vestrae. Hoc ideo commendavi, ut me silentio vestro adjuvare dignemini: animus enim promptus est ad vos, sed caro infirma. Et ipse animus, quaecumque forte gaudia de Scriptura Dei concepit, parturit et parere quaerit in auribus et mentibus vestris: praestate in vobis nidum sermoni. Commendatur enim et in Scriptura turtur, quaerere nidum sibi, ubi ponat pullos suos (Psal. LXXXIII, 4). Et hoc quod gestamus in manibus, Scriptura scilicet quam videtis, commendat nobis inquirendam et laudandam mulierem quamdam, de qua paulo ante, cum legeretur, audistis, magnam, habentem magnum virum, eum virum qui invenit perditam, ornavit inventam. De hac secundum lectionis tenorem, quam me portare conspicitis, pauca pro tempore, quae Dominus suggesserit, dicam. Dies enim est martyrum: et ideo magis laudanda est mater martyrum. Jam quae sit ista mulier, me proloquente accepistis: videte etiam ut me", "candidate_score": 0.655365, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_32_34", "bdc_text": "Iam quod paulo incivilius Erasmi libellum , cui tit [ulus ] : «De libero arbitrio collatio»Erasmus , De libero arbitrio ΔΙΑΤΡΙΒ Η sive collatio , 1524 , hg. v . Johannes von Walter , Leipzig 1910 . - Quellenschriften zur Geschichte des Protestantismus , H. 8 ;", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_641", "psc_text": "arbitrium; vide quia hominis dico. Quid deinde? Hominem quis creavit? Deus. Quis ei liberum arbitrium dedit? Deus. Si ergo hominem Deus creavit, et homini Deus liberum donavit arbitrium; quidquid potest homo de libero arbitrio, cujus gratiae debetur, nisi ejus qui eum condidit cum libero arbitrio? Et hoc quasi acute ab ipsis dictum. CAPUT VIII. 9. Gratia Christi praeter naturam et legem necessaria admitti debet. Lex ad quid data. Videte tamen, fratres mei, quomodo illam generalem gratiam praedicent, qua creatus est homo, qua homines sumus: et utique et cum impiis homines sumus, sed non cum impiis christiani sumus. Hanc ergo gratiam qua christiani sumus, ipsam volumus praedicent, ipsam volumus agnoscant; ipsam volumus, de qua dicit Apostolus, Non irritam facio gratiam Dei. Nam si per Legem justitia; ergo Christus gratis mortuus est (Galat. II, 21) . Videte unde dixit Apostolus. De Lege dixit: Si per Legem justitia; ergo Christus gratis mortuus est.", "candidate_score": 0.653706, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_27_29", "bdc_text": "1 Petr 1 , 23ff. . Unde non est , quod verearis , ne sub larva pietatis se sceleratissimus ille hominum hostis ingerat nobisque imponatVgl. 2 Thess 2 , 8ff. .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_1956", "psc_text": "Dei sunt, sed quae sunt hominum. CAPUT III. 4. In Petro firmi et infirmi figurati. Hoc intuentes nos Ecclesiae membrum, discernamus quid de Dei, quid de nostro. Tunc enim non titubabimus, tunc in petra fundabimur, fixi et stabiles erimus adversus ventos, imbres, flumina, tentationes videlicet praesentis saeculi. Illum tamen videte Petrum, qui tunc erat figura nostra: modo fidit, modo titubat; modo immortalem confitetur, modo timet ne moriatur. Proinde quia Ecclesia Christi habet firmos, habet et infirmos; nec sine firmis potest esse, nec sine infirmis: unde dicit Paulus apostolus, Debemus autem nos firmi, infirmorum onera sustinere (Rom. XV, 1) ; in eo quod dixit Petrus, Tu es Christus Filius Dei vivi, firmos significat; in eo autem quod trepidat et titubat, et Christum pati non vult, mortem timendo, vitam non agnoscendo, infirmos Ecclesiae significat. In illo ergo uno apostolo, id est, Petro, in ordine Apostolorum primo et praecipuo, in quo figurabatur Ecclesia,", "candidate_score": 0.650652, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_33_35", "bdc_text": "«De libero arbitrio collatio»Erasmus , De libero arbitrio ΔΙΑΤΡΙΒ Η sive collatio , 1524 , hg. v . Johannes von Walter , Leipzig 1910 . - Quellenschriften zur Geschichte des Protestantismus , H. 8 ; Bibliotheca Erasmiana S. 20. , tractaverim Vermutlich in einem nicht erhaltenen Brief. , mirum est , quam egre feras ;", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_3439", "psc_text": "sub Lege volentes esse, Legem non legistis? Scriptum est enim quod Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de libera. Sed is quidem qui de ancilla, secundum carnem natus est; qui autem de libera, per promissionem: quae sunt in allegoria. Haec enim sunt duo Testamenta, unum quidem in monte Sina in servitutem generans, quae est Agar ancilla Sarrae, quae data est Abrahae, et peperit Ismaelem servum. Est ergo Testamentum vetus pertinens ad Agar, in servitutem generans. Quae autem sursum est Jerusalem, libera est, quae est mater nostra (Galat. IV, 21-26) . Ergo filii gratiae, filii sunt liberae: filii litterae, filii sunt ancillae. Quaere filios ancillae: Littera occidit. Quaere filios liberae: Spiritus autem vivificat (II Cor. III, 6) . Lex Spiritus vitae in Christo Jesu liberavit te a lege peccati et mortis, unde te non potuit liberare lex litterae. Quod enim impossibile erat Legis, in quo infirmabatur per carnem.", "candidate_score": 0.65055, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_38_40", "bdc_text": "Est enim nedum impius , verum blasphemus etiam libellus , omnibus fere scriptis Erasmicis contrarius , ut nunc non referam quam ineptus , impotens , flaccidus , in quo praeter artifitium nemo pius nihil laudavit unquam . At in tanta contraversia [ ! ] theologum non rhetorculum Erasmus stellt beispiels weise zu Mt 10 , 30 fest , daß es sich um eine hyperbolische Redeweise handle , Erasmus , aaO , III c 10 ( S. 74 , 15f) . Luther wirft Erasmus in seiner Schrift «De servo arbitrio» , 1525 , ebenfalls rhetorische Kunstgriffe vor , s. z. B. WA XVIII 639 , 10-12 ;", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_1832", "psc_text": "neque in futuro? Aliis quippe verbis et alio loquendi modo eadem ipsa est expressa sententia. Et quod est apud Matthaeum, Qui dixerit verbum contra Spiritum sanctum, ne aliud aliquid quam blasphemiam intelligeremus planius alii dixerunt: Qui blasphemaverit in Spiritum sanctum. Eadem tamen res ab omnibus dicta est: nec aliquis eorum a loquentis voluntate discessit, propter quam intelligendam verba dicuntur, scribuntur, leguntur, audiuntur. CAPUT IX. 14. Difficultas in verbis Marci. Sed ait aliquis: Ecce accepi et intellexi, quia cum dicitur blasphemia, nec exprimitur omnis aut quaedam, potest quaedam intelligi, aut omnis; sed non est necesse ut omnis; nisi autem quaedam intelligatur, falsum est quod dicitur: ita et verbum si non dicatur omne, seu quoddam, non est necesse ut omne intelligatur; sed nisi vel quoddam fuerit intellectum, nullo modo potest verum esse quod dicitur. Sed ubi legitur, Qui blasphemaverit, quomodo intelligo quamdam blasphemiam, ubi non legitur blasphemia; vel quoddam verbum, ubi non", "candidate_score": 0.650299, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_33_35", "bdc_text": "«De libero arbitrio collatio»Erasmus , De libero arbitrio ΔΙΑΤΡΙΒ Η sive collatio , 1524 , hg. v . Johannes von Walter , Leipzig 1910 . - Quellenschriften zur Geschichte des Protestantismus , H. 8 ; Bibliotheca Erasmiana S. 20. , tractaverim Vermutlich in einem nicht erhaltenen Brief. , mirum est , quam egre feras ;", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_641", "psc_text": "arbitrium; vide quia hominis dico. Quid deinde? Hominem quis creavit? Deus. Quis ei liberum arbitrium dedit? Deus. Si ergo hominem Deus creavit, et homini Deus liberum donavit arbitrium; quidquid potest homo de libero arbitrio, cujus gratiae debetur, nisi ejus qui eum condidit cum libero arbitrio? Et hoc quasi acute ab ipsis dictum. CAPUT VIII. 9. Gratia Christi praeter naturam et legem necessaria admitti debet. Lex ad quid data. Videte tamen, fratres mei, quomodo illam generalem gratiam praedicent, qua creatus est homo, qua homines sumus: et utique et cum impiis homines sumus, sed non cum impiis christiani sumus. Hanc ergo gratiam qua christiani sumus, ipsam volumus praedicent, ipsam volumus agnoscant; ipsam volumus, de qua dicit Apostolus, Non irritam facio gratiam Dei. Nam si per Legem justitia; ergo Christus gratis mortuus est (Galat. II, 21) . Videte unde dixit Apostolus. De Lege dixit: Si per Legem justitia; ergo Christus gratis mortuus est.", "candidate_score": 0.649226, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_33_35", "bdc_text": "«De libero arbitrio collatio»Erasmus , De libero arbitrio ΔΙΑΤΡΙΒ Η sive collatio , 1524 , hg. v . Johannes von Walter , Leipzig 1910 . - Quellenschriften zur Geschichte des Protestantismus , H. 8 ; Bibliotheca Erasmiana S. 20. , tractaverim Vermutlich in einem nicht erhaltenen Brief. , mirum est , quam egre feras ;", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_3561", "psc_text": "non est data lex, quae posset vivificare, quare data est? Sequitur, et ostendit quare sit data: quia etiam sic in adjutorium data est, ne te sanum putares. Si ergo data esset lex, quae posset vivificare, omnino ex lege esset justitia. Et quasi quaereremus, Quare ergo data est? Sed conclusit, inquit, Scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus (Galat. III, 21, 22) . Quando audis promissorem, exspecta factorem. Idonea fuit humana natura per liberum arbitrium vulnerare se: sed jam vulnerata et saucia, non est idonea per liberum arbitrium sanare se. Si enim volueris intemperanter vivere ut aegrotes, ad hoc medicum non requiris: ad labem sufficis tibi. Cum autem intemperanter agens coeperis esse aegrotus, non sic potes ab aegritudine liberare te, quomodo potuisti per intemperantiam te in aegritudinem praecipitare. Et tamen medicus etiam sano praecipit temperantiam. Bonus medicus hoc facit, non vult esse necessarius aegrotanti. Sic etiam", "candidate_score": 0.648249, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_62", "bdc_text": "adducit ille locos nonnullos , sed omnes eiusdem farinae Sprichwörtliche Redewendung für Dinge , die sich ununterscheidbar gleichen , Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 D-E ) ;", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_1913", "psc_text": "propter omnes loquimur. In rebus visibilibus via via est, saxosa loca loca saxosa sunt, spinosa loca loca spinosa sunt: quod sunt, hoc sunt; quia proprie nominantur. In parabolis autem et similitudinibus potest una res multis nominibus appellari: ideo non est incongruum ut dicerem vobis, Via illa, loca illa saxosa, illa spinosa christiani mali sunt, ipsi sunt et zizania. Nonne agnus Christus? nonne et leo Christus? Inter feras et pecora, qui agnus agnus, qui leo leo: utrumque Christus. Illa singula per proprietatem: ista utrumque per similitudinem. Plus etiam est quod accidit, ut per similitudinem multum a se res distantes, vocentur uno nomine. Quod enim tam distat ab invicem, quam Christus et diabolus? Tamen leo et Christus est appellatus, et diabolus. Christus leo: Vicit leo, de tribu Juda (Apoc. V, 5) . Diabolus leo: Nescitis quia adversarius vester diabolus tanquam leo rugiens circuit, quaerens quem devoret (I Petr. V, 8) ? Ergo", "candidate_score": 0.64635, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_61_63", "bdc_text": "Neque infitias eo ; adducit ille locos nonnullos , sed omnes eiusdem farinae Sprichwörtliche Redewendung für Dinge , die sich ununterscheidbar gleichen , Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 D-E ) ; Otto 132 , Nr. 643. .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_1913", "psc_text": "propter omnes loquimur. In rebus visibilibus via via est, saxosa loca loca saxosa sunt, spinosa loca loca spinosa sunt: quod sunt, hoc sunt; quia proprie nominantur. In parabolis autem et similitudinibus potest una res multis nominibus appellari: ideo non est incongruum ut dicerem vobis, Via illa, loca illa saxosa, illa spinosa christiani mali sunt, ipsi sunt et zizania. Nonne agnus Christus? nonne et leo Christus? Inter feras et pecora, qui agnus agnus, qui leo leo: utrumque Christus. Illa singula per proprietatem: ista utrumque per similitudinem. Plus etiam est quod accidit, ut per similitudinem multum a se res distantes, vocentur uno nomine. Quod enim tam distat ab invicem, quam Christus et diabolus? Tamen leo et Christus est appellatus, et diabolus. Christus leo: Vicit leo, de tribu Juda (Apoc. V, 5) . Diabolus leo: Nescitis quia adversarius vester diabolus tanquam leo rugiens circuit, quaerens quem devoret (I Petr. V, 8) ? Ergo", "candidate_score": 0.645938, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_59_61", "bdc_text": "9 [9 ] rumpendus erat . Christiani sumus , scripturis pugnamus , non patrum placitis . Neque infitias eo ;", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_3531", "psc_text": "Sina in igne; sed plebem longe stantem territans, et digito suo scribens in lapide (Exod. XIX, XX, et XXXI, 18), non in corde. Huc autem quando venit Spiritus sanctus, congregati erant fideles in unum: nec in monte terruit, sed intravit in domum. De coelo quidem factus est subito sonus, quasi ferretur flatus vehemens: sonuit, sed nullus expavit. Audisti sonum, vide et ignem; quia et in monte utrumque erat, et ignis et sonitus; sed illic etiam fumus, hic vero ignis serenus. Visae sunt enim illis, inquit Scriptura, linguae divisae, velut ignis. Numquid de longinquo territans? Absit. Nam insedit super unumquemque eorum, et coeperunt linguis loqui, sicut Spiritus dabat eis pronuntiare (Act. II, 1-4) . Audi linguam loquentem, et intellige Spiritum, non in lapide, sed in corde scribentem. Lex ergo spiritus vitae, scripta in corde, non in lapide; in Christo Jesu, in quo celebratum est verissimum Pascha; liberavit te a lege peccati", "candidate_score": 0.644586, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_73", "bdc_text": "An unserer Stelle dürfte er sich auf De consolatione philosophiae , V , 2-4 ( CChr XCIV 90-98 )", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_1460", "psc_text": "est. Nam qui lugent carnaliter, quas consolationes habent? Molestas, metuendas. Ibi consolatur lugens, ubi timet rursus ne lugeat. Verbi gratia, contristat filius elatus, laetificat natus: illum extulit, hunc suscepit; in illo tristitia, in isto timor: in nullo ergo consolatio. Ergo illa erit vera consolatio, qua dabitur quod non amittatur; ut illi se postea gaudeant consolari, qui modo se lugent peregrinari. CAPUT IV. 4. Esurientes. Accedat quartum et opus et munus: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur. Saturari vis. Unde? Si caro saturitatem concupiscit, digesta saturitate, famem iterum patieris. Et qui biberit, inquit, ex hac aqua, sitiet iterum (Joan. IV, 13) . Medicamentum quod ad vulnus ponitur, si sanaverit, jam non dolet: quod autem ponitur contra famem, hoc est, esca, ita ponitur ut ad modicum relevet. Transacta enim saturitate, redit fames. Accedit quidem quotidie remedium saturitatis, sed non est sanatum vulnus infirmitatis. Esuriamus ergo sitiamusque justitiam, ut ipsa", "candidate_score": 0.643041, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_18", "bdc_text": "An hoc propterea factum , quod tenor divini oraculi , divinae voluntatis testimonium sic disposuerit ?", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_330", "psc_text": "est Deus? CAPUT IV. 4. Variis modis loquitur nobis Deus. Multi autem modi sunt, quibus nobiscum loquitur Deus. Loquitur aliquando per aliquod instrumentum, sicut per codicem divinarum Scripturarum: loquitur per aliquod elementum mundi, sicut per stellam Magis locutus est (Matth. II, 2). Quid est enim locutio, nisi significatio voluntatis? Loquitur per sortem, sicut de Matthia in locum Judae ordinando locutus est (Act. I, 26): loquitur per animam humanam, sicut per prophetam: loquitur per angelum, sicut Patriarcharum et Prophetarum et Apostolorum quibusdam locutum esse accipimus: loquitur per aliquam vocalem sonantemque creaturam, sicut de coelo voces factas, cum oculis nullus videretur, legimus et tenemus. Ipsi denique homini, non extrinsecus per aures ejus aut oculos, sed intus in animo non uno modo Deus loquitur: sed aut in somnis, sicut Laban Syro, ne Jacob servum ejus in aliquo laederet (Gen. XXXI, 24), et Pharaoni de septem annis opulentis totidemque sterilibus demonstratum est (Id. XLI,", "candidate_score": 0.640803, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_58_60", "bdc_text": "Ergo non patrum dictis placitisque , sed collatione scripturarum locus Roma. 9 [9 ] rumpendus erat . Christiani sumus , scripturis pugnamus , non patrum placitis .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_3531", "psc_text": "Sina in igne; sed plebem longe stantem territans, et digito suo scribens in lapide (Exod. XIX, XX, et XXXI, 18), non in corde. Huc autem quando venit Spiritus sanctus, congregati erant fideles in unum: nec in monte terruit, sed intravit in domum. De coelo quidem factus est subito sonus, quasi ferretur flatus vehemens: sonuit, sed nullus expavit. Audisti sonum, vide et ignem; quia et in monte utrumque erat, et ignis et sonitus; sed illic etiam fumus, hic vero ignis serenus. Visae sunt enim illis, inquit Scriptura, linguae divisae, velut ignis. Numquid de longinquo territans? Absit. Nam insedit super unumquemque eorum, et coeperunt linguis loqui, sicut Spiritus dabat eis pronuntiare (Act. II, 1-4) . Audi linguam loquentem, et intellige Spiritum, non in lapide, sed in corde scribentem. Lex ergo spiritus vitae, scripta in corde, non in lapide; in Christo Jesu, in quo celebratum est verissimum Pascha; liberavit te a lege peccati", "candidate_score": 0.639823, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_62", "bdc_text": "adducit ille locos nonnullos , sed omnes eiusdem farinae Sprichwörtliche Redewendung für Dinge , die sich ununterscheidbar gleichen , Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 D-E ) ;", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_1912", "psc_text": "frumentum, videtis malos christianos inter bonos; eradicare vultis malos: quiescite, non est tempus messis. Veniat, et frumentum vos inveniat. Quid stomachamini? quid aegre toleratis malos permixtos bonis? In agro vobiscum esse possunt, in horreo non erunt. CAPUT II. 2. Una res multa nomina, et duae res unum interdum nomen sortiuntur in figuris Scripturae. Nostis autem illa tria hesterno die commemorata, ubi semen non profecit, viam, loca saxosa, loca spinosa; ipsa sunt zizania. Aliud nomen in alia similitudine acceperunt. Quia quando similitudines dantur, vel proprietas non exprimitur, per eas non veritas, sed similitudo veritatis exprimitur. Quod dico, scio paucos intellexisse: sed propter omnes loquimur. In rebus visibilibus via via est, saxosa loca loca saxosa sunt, spinosa loca loca spinosa sunt: quod sunt, hoc sunt; quia proprie nominantur. In parabolis autem et similitudinibus potest una res multis nominibus appellari: ideo non est incongruum ut dicerem vobis, Via illa, loca illa saxosa, illa", "candidate_score": 0.639486, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_35", "bdc_text": "Bibliotheca Erasmiana S. 20. , tractaverim Vermutlich in einem nicht erhaltenen Brief. , mirum est , quam egre feras ;", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_164", "psc_text": "sunt in veteribus Libris sacramenta, sive illa intelligamus; sive non intelligamus, quaerentem desiderant, non reprehendentem. Petamus ergo, quaeramus et pulsemus, ut aperiatur nobis. Illis futura praedicta sunt sacramenta: nos praesentia videmus in Ecclesia. SERMO VII . De lectione Exodi, de rubo in quo flamma erat et rubus non comburebatur . NUM. 1.-- Quae advertenda de apparitione in rubo. Cum divina lectio legeretur, magnum miraculum, quod Moysen famulum Dei intentissimum fecerat, etiam nos corde exspectavimus; quia intenti etiam ipsi facti sumus, quomodo in rubo apparebat ignis, et rubus non cremabatur. Deinde advertimus sacram Scripturam prius dixisse, quod angelus Domini apparuerit Moysi in rubo (Act. VII, 30). Deinde Moyses non jam quasi cum angelo, sed tanquam cum Domino loquebatur. Tertio advertimus, quod cum Moyses nomen Dei quaereret, ut haberet quid diceret filiis Israel, interrogantibus quod nomen Dei esset, qui illum ad eos misisset, respondit: Ego sum qui sum. Neque hoc transeunter, sed", "candidate_score": 0.634808, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_33", "bdc_text": "«De libero arbitrio collatio»Erasmus , De libero arbitrio ΔΙΑΤΡΙΒ Η sive collatio , 1524 , hg. v . Johannes von Walter , Leipzig 1910 .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_641", "psc_text": "arbitrium; vide quia hominis dico. Quid deinde? Hominem quis creavit? Deus. Quis ei liberum arbitrium dedit? Deus. Si ergo hominem Deus creavit, et homini Deus liberum donavit arbitrium; quidquid potest homo de libero arbitrio, cujus gratiae debetur, nisi ejus qui eum condidit cum libero arbitrio? Et hoc quasi acute ab ipsis dictum. CAPUT VIII. 9. Gratia Christi praeter naturam et legem necessaria admitti debet. Lex ad quid data. Videte tamen, fratres mei, quomodo illam generalem gratiam praedicent, qua creatus est homo, qua homines sumus: et utique et cum impiis homines sumus, sed non cum impiis christiani sumus. Hanc ergo gratiam qua christiani sumus, ipsam volumus praedicent, ipsam volumus agnoscant; ipsam volumus, de qua dicit Apostolus, Non irritam facio gratiam Dei. Nam si per Legem justitia; ergo Christus gratis mortuus est (Galat. II, 21) . Videte unde dixit Apostolus. De Lege dixit: Si per Legem justitia; ergo Christus gratis mortuus est.", "candidate_score": 0.633736, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_101", "bdc_text": "Daraufhin rief einer aus dem Volke , Demosthenes leide nicht an einer Halsentzündung ( συνάγχη = angina ) , sondern an einer «Silberentzündung» ἀργυράγχη = argentangina ) ;", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_1292", "psc_text": "velut adversariae contrariaeque videantur, ita proponunt quaestionem: In Aggaeo, inquiunt, propheta scriptum est, Meum est aurum, et meum est argentum; in Evangelio autem, Salvator noster mammona hujusmodi iniquitatis speciem appellavit (Luc. XVI, 9). De cujus usu beatus Apostolus ad Timotheum scribens: Radix autem omnium malorum, inquit, est avaritia: quam quidam appetentes, aversi sunt a fide, et inseruerunt se doloribus multis (I Tim. VI, 10) . Haec ipsorum est propositio quaestionis; vel potius veterum Scripturarum, per quas Evangelium praenuntiatum est, ex ipso Evangelio quod per eas praenuntiatum est, accusatio. Nam si quaestionem proponerent, forsitan quaererent: si autem quaererent, forsitan invenirent. 2. Aurum et argentum res est non hominis sed Dei. Cur non autem miseri intelligunt, quod apud Aggaeum loquens Dominus, propterea dixerit, Meum est aurum, et meum est argentum, ut et ille qui non vult cum indigentibus communicare quod habet, cum audit praecepta faciendae misericordiae, intelligat Deum non de re illius", "candidate_score": 0.630385, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_101", "bdc_text": "Daraufhin rief einer aus dem Volke , Demosthenes leide nicht an einer Halsentzündung ( συνάγχη = angina ) , sondern an einer «Silberentzündung» ἀργυράγχη = argentangina ) ;", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_1979", "psc_text": "potuit, coarctavit se quaedam mulier, quae fluxum sanguinis patiebatur, et diuturno illo languore in medicos frustra omnia quae habebat impenderat. Ubi fimbriam vestimenti ejus tetigit, sana facta est. Et Dominus: Quis me tetigit? Admirantes discipuli qui nesciebant quid esset factum, et videbant eum a turbis comprimi, et de una quae leviter tetigerat fuisse sollicitum, responderunt: Turba te premit, et dicis, Quis me tetigit? Et ille: Tetigit me aliquis. Nam isti premunt, illa tetigit. Corpus ergo Christi multi moleste premunt, pauci salubriter tangunt. Tetigit me, inquit, aliquis. Ego enim sensi de me virtutem exiisse. At ubi vidit illa non se latuisse, provoluta est ante pedes ejus, et confessa est quid esset factum. Post haec perrexit, pervenitque quo tendebat, et puellam filiam Archisynagogi inventam mortuam suscitavit (Luc. VIII 41-56). CAPUT V. 7. Res de illis narrata licet vere gesta, tamen figura est. Factum quidem est, et ita ut narratur, impletum: sed tamen", "candidate_score": 0.630146, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_66", "bdc_text": "si providentia estvor est gestrichen non. , liberum arbitrium non est ;", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_3561", "psc_text": "non est data lex, quae posset vivificare, quare data est? Sequitur, et ostendit quare sit data: quia etiam sic in adjutorium data est, ne te sanum putares. Si ergo data esset lex, quae posset vivificare, omnino ex lege esset justitia. Et quasi quaereremus, Quare ergo data est? Sed conclusit, inquit, Scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus (Galat. III, 21, 22) . Quando audis promissorem, exspecta factorem. Idonea fuit humana natura per liberum arbitrium vulnerare se: sed jam vulnerata et saucia, non est idonea per liberum arbitrium sanare se. Si enim volueris intemperanter vivere ut aegrotes, ad hoc medicum non requiris: ad labem sufficis tibi. Cum autem intemperanter agens coeperis esse aegrotus, non sic potes ab aegritudine liberare te, quomodo potuisti per intemperantiam te in aegritudinem praecipitare. Et tamen medicus etiam sano praecipit temperantiam. Bonus medicus hoc facit, non vult esse necessarius aegrotanti. Sic etiam", "candidate_score": 0.626944, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_67_69", "bdc_text": "alias enim providentia non essetoben aRvB als Überschrift : Epistolae . providentia .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2825", "psc_text": "non est praetereundum, quod potest fortasse sua sponte vestrum aliquem commovere: quid sibi vult, quod cum mutatum esset nomen Abrahae avi hujus Jacob (nam et ipse prius Abram vocabatur, et Deus mutavit illi nonomen, et dixit, Non vocaberis Abram, sed Abraham (Gen. XVII, 5) , ex illo non est vocatus Abram. Quaerite in Scripturis, et videbitis superius antequam acciperet aliud nomen, non est vocatus nisi Abram: posteaquam accepit, non est vocatus nisi Abraham. Iste autem Jacob, quando accepit aliud nomen, eadem verba audivit, Non vocaberis Jacob, sed vocaberis Israel. Quaerite Scripturas, et videte quia utrumque semper vocatus est, et Jacob et Israel. Accepto alio nomine Abram, non aliud est vocatus nisi Abraham: accepto alio nomine Jacob, et Jacob vocatus est, et Israel. Nomen Abrahae in hoc saeculo explicandum fuit: hic est enim factus pater multarum gentium, unde nomen accepit. Nomen autem Israel ad alterum saeculum pertinet, ubi videbimus Deum. Populus", "candidate_score": 0.625127, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_111_113", "bdc_text": "1 und unten S. 114 , 21 . [ ! ] Tigurinum montem , 21 . januarii anno ab orbe redempto 1526darunter eine Bemerkung Bullingers :", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_295", "psc_text": "libera: sed is qui de ancilla, secundum carnem natus est; qui autem de libera, per repromissionem; quae sunt in allegoria. Haec enim sunt duo Testamenta; unum quidem a monte Sina, in servitutem generans, quod est Agar. Sina enim mons est in Arabia, quae conjuncta est huic, quae nunc est Jerusalem: servit enim cum filiis suis. Quae autem sursum est Jerusalem, libera est (Galat. IV, 21-26) . Non ergo mirum, si propter mortua opera, ad eam quae deorsum est, mortuus; et propter spiritualia, vivus pertinet ad eam quae sursum est Jerusalem. Quia et inferi deorsum sunt, quo pertinent mortui: superi autem sursum, quo pertinent vivi. Hac illuminatione, tanquam mane facto, intelligit Ecclesia gratiam spiritualem; repellens a se carnale opus Legis, tanquam mortuum alienum; et sibi vindicans vivam fidem, quoniam justus ex fide vivit (Rom. I, 17): quam in Patris et Filii et Spiritus sancti nomine consecuta est; et ideo tanquam triduanum", "candidate_score": 0.62431, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_1", "bdc_text": "Effari non potest , quantum me tua delectarit epistolaNicht auffindbar. , partim quod a parente profecta , partim quod paterni tui in me animi plurimam spiraret benevolentiam .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_3879", "psc_text": "multum amavit, qui torqueri potuit, deficere non potuit. Si ergo ille non potuit, qui torqueri potuit, deficere non potuit; si ergo ille non potuit tanta perferre sine amore; nec tu poteris communicare Christi passionibus sine amore. CAPUT XII. 15. Charitas et dilatatio cordis a Spiritu sancto. Sed quaero quo amore. Non sit cupiditas, sed sit charitas. Si enim, inquit, tradidero corpus meum ut ardeam, et charitatem non habeam; nihil mihi prodest (I Cor. XIII, 3) . Ut prosit tibi communicatio passionum Christi, charitas adsit. Unde tibi charitas? O mendicissima infirmitas, unde tibi charitas Dei? Vis ostendo tibi unde sit tibi? Ipsum interroga horrearium dominicum. Si enim in te fuerit charitas Dei, communicabis Christi passionibus et verus eris martyr. In quo charitas coronatur, ipse erit verus martyr. Unde ergo tibi? Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus, ait ipse Apostolus, ut eminentia virtutis sit Dei, et non ex nobis (II Cor. IV,", "candidate_score": 0.621374, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_1", "bdc_text": "Effari non potest , quantum me tua delectarit epistolaNicht auffindbar. , partim quod a parente profecta , partim quod paterni tui in me animi plurimam spiraret benevolentiam .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_3878", "psc_text": "Communicatio passionum Christi ex charitate. Quid autem erit in communicationibus passionum Christi, si charitas non erit? Nonne inveniuntur torti latrones in tanta fortitudine corporum, ut quidam eorum non solum conscios prodere noluerint, sed nec nomina sua confiteri dignati sint; inter cruciatus, inter tormenta, effossis lateribus, et pene perditis membris, manserit animus in obstinatione nequissima? Vide ergo quid amabant. Facere tamen ista sine magno amore non poterant. Sed non sic amator Dei. Deus non amatur, nisi de Deo. Amavit ille nescio quid aliud de carne, sicut homo. Quodlibet amaverit, socios suos amaverit, conscientiam scelerum amaverit, gloriam in facinoribus amaverit; quodlibet amaverit, multum amavit, qui torqueri potuit, deficere non potuit. Si ergo ille non potuit, qui torqueri potuit, deficere non potuit; si ergo ille non potuit tanta perferre sine amore; nec tu poteris communicare Christi passionibus sine amore. CAPUT XII. 15. Charitas et dilatatio cordis a Spiritu sancto. Sed quaero quo amore.", "candidate_score": 0.615886, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_82", "bdc_text": "Hans Rupprich , Johannes Reuchlin und seine Bedeutung im europäischen Humanismus , in :", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_3949", "psc_text": "certe virtus et sapientia Dei; de qua dicitur, Attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter (Sap. VIII, 1) . Ergo in hoc mundo erat, et mundus per eum factus est, et mundus eum non cognovit (Joan. I, 10) . Et hic erat, et venit: hic erat per divinam majestatem, venit per humanam infirmitatem. Quia ergo venit per infirmitatem humanam, ideo praedicans adventum ejus dixit, Humanus sermo. Non liberaretur humanum genus, nisi sermo Dei dignaretur esse humanus. Nam et homo ille dicitur humanus, qui se exhibet hominem, et maxime qui hospitio suscipit hominem. Si ergo humanus dicitur qui in domo sua suscipit hominem, quam humanus est qui in se ipso suscepit hominem? CAPUT II. 2. Incarnationis causa peccatum. Liberi arbitrii infirmitas cernitur in Adamo. Gratiae donum in Christo perspicitur. Ergo, Humanus sermo et omni acceptione dignus, quia Christus Jesus venit in mundum peccatores salvos facere. Attende Evangelium.", "candidate_score": 0.60405, "ce_score": null } ] }, { "rank": 8, "cf_id": "cf020", "work_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam", "max_score": 0.73642, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10038_sent_15", "bdc_text": "«Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ?", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1556", "psc_text": "sum, cui loquor in Evangelio: Ecce ego vobiscum sum omnes dies, usque ad consummationem saeculi (Matth. ult., 20) . Non erres, neque a veritate declines, nec te falsa persuasione decipias, quod tuis viribus imperitus et nudus, silvam gentium penetres, et ferocissimas nationes ad mansuetudinem voces. Ego sum qui confortavi te, et auxiliatus tui sum; et suscepit te, sive protexit, dextera justi mei, id est, Domini Salvatoris, sive dextera mea, ut LXX transtulerunt. Ecce enim adversarii tui, populus Judaeorum 500 et omnes qui pugnant adversum te, et persecutores tui vertentur in nihili, quaeresque adversarios tuos, et non invenies. Causaque redditur quare non inveniat adversarios suos: Quia erunt quasi non sint. Qui adversarii insanire dicuntur contra Apostolos, vel juxta Hebraicum, esse consumpti. Idcirco autem timere non debes, quia ego apprehendi manum tuam, qui dico tibi, Ne timeas: ego adjuvi te; noli timere vermis Jacob, qui mortui estis ex Israel, sive ut LXX,", "candidate_score": 0.73642, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_104_106", "bdc_text": "Nec mirum , cum per os prophetae praedixerit spiritussanctus corda sapientum excecari muneribus Siehe Ex 23 , 8 ; Dtn 16 , 19. . Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ;", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1499", "psc_text": "Propheta: Cumque respondisset nihil se horum esse, rursus interrogant: Dic ergo nobis, quis es? ut responsum demus his qui miserunt nos. Quid dicis de te? Atque ille respondit: Ego sum vox clamantis in deserto: parate viam Domini; sicut dixit Isaias Propheta (Joan. I, 22, 23). In quo animadvertendum, quod rectae viae Domini et semitae Dei nostri: impletio vallium et montium, colliumque humiliatio, et pravorum correctio, et asperorum rupiumque campestria: et gloria Domini et salutare Dei nostri, non praedicetur in Jerusalem, sed in solitudine Ecclesiae, et in deserta gentium multitudine, de qua supra (Ad cap. XXXV, 1) legimus: Laetare deserta sitiens: exsultet solitudo, et floreat quasi lilium. Haec enim deserta erat notitia Dei, et ab idolis tenebatur humilis in confessione, erecta in superbia, aspera et intractabilis in feritate. Sed postquam apparuit gloria Domini; et vidit omnis caro salutare Dei, cuncta repente mutata sunt, et via Domini praeparata, ita ut appareret in", "candidate_score": 0.704044, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_105_107", "bdc_text": "Dtn 16 , 19. . Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ; cuius benefitio creati , pasti et redempti resuscitabimur in extrema illa die per spiritum vivificatorem , cui gloria semper .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_509", "psc_text": "Scriptura: Flumina de ventre ejus fluent aquae vivae. Hoc autem, inquit Evangelista, dicebat de Spiritu sancto, quem credentes in eum accepturi erant. Et in alio ipse loquitur Evangelii loco: Qui biberit de aqua quam ego dedero ei, non sitiet in aeternum: sed aqua quam ego dabo ei, fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam (Joan. VII, 8; IV, 13, 14) . Fontes Salvatoris, doctrinam intelligamus Evangelicam, de qua in sexagesimo septimo psalmo legimus, In Ecclesiis benedicite Deo Domino de fontibus Israel (Psal. LXVII, 27) . (Vers. 4, 5.) Et dicetis in illa die, confitemini Domino et invocate nomen ejus: notas facite in populis adinventiones ejus: mementote, quoniam excelsum est nomen ejus. Cantate Domino, quoniam magnifice fecit: annuntiate hoc in universa terra. Haec praecipiuntur ab Apostolis et reliquiis Israel his qui de gentibus crediderunt: ut soli confiteantur Domino, et idolis derelictis, invocent nomen ejus: et cuncta opera ejus praedicent", "candidate_score": 0.699555, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_104_106", "bdc_text": "Nec mirum , cum per os prophetae praedixerit spiritussanctus corda sapientum excecari muneribus Siehe Ex 23 , 8 ; Dtn 16 , 19. . Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ;", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1498", "psc_text": "et erunt prava in directa, et aspera in vias planas, et revelabitur gloria Domini, et videbit omnis caro variter quod os Domini locutum est. LXX: Vox clamantis in deserto: parate viam Domini: rectas facite semitas Dei nostri. Omnis vallis implebitur: et omnis mons et collis humiliabitur; et erunt prava in directa, et aspera in campos. Et apparebit gloria Domini: et videbit omnis caro salutare Dei, quia Dominus locutus est. Hujus vocis memores Scribae et Pharisaei et principes Judaeorum, cum audissent Joannem in solitudine praedicare baptismum poenitentiae, et docere populum, mittunt qui interrogent eum, utrum ipse sit Christus, an Elias, an Propheta: Cumque respondisset nihil se horum esse, rursus interrogant: Dic ergo nobis, quis es? ut responsum demus his qui miserunt nos. Quid dicis de te? Atque ille respondit: Ego sum vox clamantis in deserto: parate viam Domini; sicut dixit Isaias Propheta (Joan. I, 22, 23). In quo animadvertendum, quod rectae", "candidate_score": 0.698112, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_20_22", "bdc_text": "Imo , cum MosesVgl. Dtn 18 , 15ff . ac PaulusVgl. 1 Kor 12 , 10. 28 ; 14 , 3ff , u. ö . prophetiam omnibus relinquant liberam , quis adeo omnem pudorem abstersit , ut prophetare quemquam inhibeat ? Interim probandos quoque spiritus censemus iubente Ioanne1 Joh 4 , 1 .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_2157", "psc_text": "qui de Patre egreditur (Joan. XV, 26) . Ne scandalizet quempiam, si Spiritus egredi dicatur ex Patre, cum etiam Filius de se dixerit: Ego de Patre exivi, et veni; neque enim a meipso exivi, sed ille me misit (Joan. XVI, 28) . De hoc Spiritu loquebatur: Rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, ut sit vobiscum semper, Spiritum veritatis (Joan. XIV, 16) . Hic est Spiritus de quo scribit et Moyses: Quis det ut omnis populus Domini sit in Prophetas, et det Dominus Spiritum suum super eos (Num. XI, 29) ? Et Joel ex persona Dei: Effundam de Spiritu meo super omnem carnem, et prophetabunt filii vestri et filiae vestrae (Joel. II, 28) . Et Zacharias: Verumtamen verba mea, et legitima mea suscipite, quae ego praecipio in Spiritu meo, servis meis Prophetis (Zach. I, 6) . Et iterum: Effundam super Jerusalem Spiritum gratiae et misericordiae (Zach. XII, 10) . Multaque", "candidate_score": 0.69778, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_96", "bdc_text": "Ii quid de religione vera sentiant , docuit «doctor gentium » [1 Tim 2 , 7 ] et «vas electionis » [ Apg 9 , 15 ] Paulus in eius epistolae frontispitio , quam dedicavit Corinthiorum ecclesie1 Kor 1 , 17ff. .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_2408", "psc_text": "seduxisti nos, Domine, de via tua sancta: indurasti corda nostra, ut non timeremus te? convertere propter servos tuos, propter tribus haereditatis tuae, ut modicum possideamus montis sancti tui: adversarii nostri conculcaverunt sanctuarium tuum: facti sumus quasi a principio cum non dominareris nostri: neque invocatum est nomen tuum super nos. Epistola quam scribit Paulus ad Corinthios, cum ad unius scribatur populum civitatis, pro varietate habitantium, id est, sanctorum et peccatorum, nunc laudat eos, nunc corripit, nunc docet, nunc reprehendit, 757 provocat ad continentiam; nuptias non recusat; retrahit ab idololatria; instruit resurrectionem; digamiae porrigit manum, ne locum tribuat fornicationi. Hoc diximus, ut praesens quoque capitulum, quod omne ex populi Deum deprecantis oratione contexitur, vel justorum intelligamus esse, vel peccatorum: et nunc laudare Dominum, nunc movere Domino quaestionem, et suam culpam referre in Deum. Unde et post caetera etiam hoc loquuntur: Quare errare nos fecisti, Domine, de viis tuis, vel seduxisti nos de", "candidate_score": 0.695694, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_104_106", "bdc_text": "Nec mirum , cum per os prophetae praedixerit spiritussanctus corda sapientum excecari muneribus Siehe Ex 23 , 8 ; Dtn 16 , 19. . Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ;", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_267", "psc_text": "dic: Aure audietis, et non intelligetis, et videntes videbitis, et non perspicietis; incrassatum est enim cor populi hujus, et auribus graviter audierunt, et oculos suos compresserunt, ne forte videant oculis, et auribus audiant, et corde intelligant, et convertant se, et sanem eos (Act. XXVIII, 26, 27) . Visus est autem Filius in regnantis habitu, et locutus est Spiritus sanctus propter consortium majestatis, unitatemque substantiae. Quaerat aliquis, quomodo nunc Propheta Dominum vidisse se dicat, et non absolute Dominum, sed Dominum sabaoth, ut in consequentibus ipse testatur; cum evangelista Joannes dixerit: Deum nemo vidit unquam (Joan. I, 20) . Et ad Mosen loquatur Deus: Non poteris faciem meam videre: neque enim videbit homo faciem meam, et vivet (Exod. XXXIII, 20). Ad quod respondebimus, non solum Patris divinitatem, sed ne Filii quidem et Spiritus sancti, quia una in Trinitate natura est, posse oculos carnis aspicere; sed oculos mentis, de quibus ipse Salvator ait:", "candidate_score": 0.695012, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_96", "bdc_text": "Ii quid de religione vera sentiant , docuit «doctor gentium » [1 Tim 2 , 7 ] et «vas electionis » [ Apg 9 , 15 ] Paulus in eius epistolae frontispitio , quam dedicavit Corinthiorum ecclesie1 Kor 1 , 17ff. .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1777", "psc_text": "Persarum. Laetamini, coeli, et exsuliet terra, erumpant montes laetitiam: quia misertus est Deus populi sui: et humiles populi sui consolatus est. Hoc testimonio Apostolus Paulus in secunda 567 Epistola ad Corinthios usus est, dicens: Tempore opportuno exaudivi te: et in die salutis auxiliatus sum tui. Ecce nunc tempus acceptabile, etc. (I Cor. VI, 2). Si ergo vas electionis ad primi adventus refert intelligentiam quae dicuntur, et nos sequamur expositionis ejus vestigia, et instar parvulorum, super adumbratas lineas praeceptoris, litteras imprimamus. Tempus placitum et opportunum, et dies salutis, passio Salvatoris est et resurrectio, quando orabat in cruce: Deus Deus meus, quare me dereliquisti (Matth. XXVII, 46) ? Et servavit eum, sive plasmavit, morte superata, deditque in foedus populi Judaeorum, his videlicet, qui ex illis credere voluerunt: ut suscitaret terram, quae in idololatriae jacebat erroribus, et possideret haereditates dissipatas, sive desertas, quae habitatorem non habebat Deum, et diceret his qui erant in", "candidate_score": 0.694164, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_19_21", "bdc_text": "Cur ergo non videmus et nostram captivitatem iuxta prophetarum , Christi et apostolorum vaticinia talem esse oportere , qualem , proh dolor , conspeximus mortales omnium deploratissimi sub impiissimo Antichristi regno ? Imo , cum MosesVgl. Dtn 18 , 15ff . ac PaulusVgl. 1 Kor 12 , 10. 28 ; 14 , 3ff , u. ö . prophetiam omnibus relinquant liberam , quis adeo omnem pudorem abstersit , ut prophetare quemquam inhibeat ?", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_393", "psc_text": "sunt in captivitatem (IV Reg. XVII et XVIII). Et hoc, inquiunt, Scriptura nunc dicit, quod regio cujus populus primus ductus est in captivitatem, et Babyloniis servire coepit, et quae prius in tenebris versabatur erroris, ipsa primum lucem praedicantis viderit Christi, et ex ea in universas gentes sit Evangelium seminatum. Nazaraei, quorum opinionem supra posui, hunc locum ita explanare conantur: Adveniente Christo et praedicatione illius coruscante, prima terra Zabulon et terra Nephthali Scribarum et Pharisaeorum est erroribus liberata, et gravissimum traditionum Judaicarum jugum excussit de cervicibus suis. Postea autem per Evangelium Apostoli Pauli, qui novissimus Apostolorum omnium fuit, ingravata est, id est, multiplicata praedicatio: et in terminos gentium et viam universi maris Christi Evangelium splenduit. Denique omnis orbis, qui ante ambulabat, vel sedebat in tenebris, et idololatriae ac mortis vinculis tenebatur, clarum Evangelii lumen aspexit. (Vers. 2-4.) Multiplicasti gentem, non magnificasti laetitiam: laetabuntur coram te, sicut laetantur in messe, sicut exsultant", "candidate_score": 0.690327, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_15_17", "bdc_text": "«Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ? Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ? Iniquus sane deus , qui filios Izraelitarum ab Aegyptiaca reduxit captivitate , patres vero non reduxit .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_924", "psc_text": "aeternos in mente habui (Ps. LXXVI, 6) . Quae non putemus parva esse supplicia, sed magnis elongata temporibus. In ipsa autem captivitate et transmigratione Aegypti, ibunt juvenes, et senes, qui in malitia roborati sunt, et ad perfectae aetatis vitia pervenerunt, nudi, ut omnia eorum scelera pateant (Nihil enim (Luc. VIII, 7) occultum quod non revelabitur), et discalciati, quia Pascha Domini comedere non poterunt: quod qui comedit, accinctos habet lumbos, et tenet manu baculum, et calciatis stat pedibus, ne per saeculi hujus solitudinem transiens, a serpentibus mordeatur (Exod. XII). Tunc discoopertae erunt nates eorum, per quas stercus egeritur, et omnis ignominia Aegypti demonstrabitur, ita ut confundantur qui habuerunt spem in Aegypto et in Aethiopia, et gloriam suam in confusionem viderint esse mutatam: in tantum, ut habitator insulae hujus, id est, saeculi, qui non est advena et peregrinus, sed perpetuam mundi possessionem habere cupiebat, confusus dicat: Haec est Aegyptus, et haec est", "candidate_score": 0.685735, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_14_16", "bdc_text": "Ergo quo torquebimus Christi verba : «Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ? Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ?", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1923", "psc_text": "regnum, et ipse dominabitur gentium (Ps. XXI, 28 et seqq.); ut non solum varietas gentium singularum, sed et omnes mundi cardines credituri praenuntientur in Christo. Juxta id quod ipse loquitur: Cum autem praedicatum fuerit hoc Evangelium in toto mundo, tunc erit finis (Matth. XXIV, 14) . Alii summitates et extrema terrae, eos intelligi volunt, qui non in media terra, sed in extremis ejus instar rotarum finibus consistentes, humilia deserunt et ad excelsa festinant. (Vers. 11-13.) Recedite, recedite, exite inde, pollutum nolite tangere: exite de medio ejus, mundamini qui fertis vasa Domini. Quoniam non in tumultu exibitis: nec in fuga properabitis. Praecedet enim vos Dominus, et congregabit vos Deus Israel. LXX: Recedite, recedite, egredimini inde, et immundum nolite tangere: exite de medio ejus: separamini qui portatis vasa Domini, quia non cum tumultu exibitis, neque cum fuga ibitis: sed praecedet vos Dominus, et qui congregat vos Deus Israel. Et hoc Judaei sic", "candidate_score": 0.685604, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_16_18", "bdc_text": "Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ? Iniquus sane deus , qui filios Izraelitarum ab Aegyptiaca reduxit captivitate , patres vero non reduxit . An hoc propterea factum , quod tenor divini oraculi , divinae voluntatis testimonium sic disposuerit ?", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1690", "psc_text": "Salvator? Ergo Deus in quo est Deus, Dominus noster Jesus Christus rectius intelligitur et verius, qui in Evangelio loquitur: Ego et Pater unus sumus (Joan. X, 30) . Qui Deus appellatur absconditus propter assumpti corporis sacramentum, et Deus Israel Salvator, quod interpretatur Jesus. Hic enim juxta Angelum Gabrielem salvabit populum suum (Luc I). Confusi sunt et erubuerunt omnes simul. Scribae videlicet et Pharisaei. Et abierunt in confusione fabricatores erroris, qui in toto mundo disseminavere mendacium, ut eum dicerent ab Apostolis furto esse sublatum (Matth. XXVIII). Israel autem salvatus in Domino salute aeterna, Apostolorum intelligitur chorus, et hi qui per Apostolos crediderunt. Unde dicitur ad eos: Non confundemini neque erubescetis, non solum in praesenti saeculo, sed et in futuro. Servisse autem ei Aegyptum, et Aethiopas, et Sabaim, excelsos viros atque sublimes, nemo dubitat, cum ei mundum videat esse subjectum, et ex paucarum nomine nationum, quae habitant in extremis finibus terrae, cunctos", "candidate_score": 0.684522, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_15_17", "bdc_text": "«Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ? Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ? Iniquus sane deus , qui filios Izraelitarum ab Aegyptiaca reduxit captivitate , patres vero non reduxit .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1276", "psc_text": "statim tibi Dominus respondebit, et similis eris Moysi, de quo scriptum est: Loquebatur Moyses, et Dominus respondebat ei (Exod. XIX, 20) . (Vers. 21.) Et dabit vobis Dominus panem arctum, et aquam brevem. Si ad Zorobabel haec referimus tempora, facilis interpretatio est; quod non fuerit sub eo perfecta laetitia, dicente David: Cum converteret Dominus captivitatem Sion, facti sumus sicut consolati: ut non consolationem plenam atque perfectam, sed similitudinem consolationis acciperent. Sin autem ad Salvatoris adventum, panis arctus et aqua brevis, juxta Apostolum Paulum, et hunc eumdem Isaiam prophetam, evangelicus sermo praedicitur, qui pro laciniosis Legis observationibus 411 atque mandatis, in uno verbo recapitulavit omnia: Diliges proximum tuum, sicut teipsum. Consummatum enim et abbreviatum sermonem fecit Dominus super terram (Galat. V). (Vers. 22.) Et non faciet avolare a te ultra doctorem tuum, et erunt oculi tui videntes praeceptorem tuum, et aures tuae audient verbum post tergum monentis: Haec via, ambulate in", "candidate_score": 0.680951, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_104", "bdc_text": "Nec mirum , cum per os prophetae praedixerit spiritussanctus corda sapientum excecari muneribus Siehe Ex 23 , 8 ;", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_2602", "psc_text": "nova: utrum deleta poenitentia, an novis sceleribus instaurata, quando dicit Dominus: Vias eorum dedi in capita eorum: et cogitationes eorum reddam eis (Osee IV, 9) . Qui finxit sigillatim corda eorum, et intelligit omnia opera eorum (Ps. XXXII, 15.) De quibus et in alio loco legimus: Tu cognoscis corda hominum solus (II Par. VI, 30) . Nemo enim scit quae sint in homine, nisi spiritus hominis qui est in eo (I Cor. II). Unde et per Jeremiam loquitur Deus: Ego Deus appropinquans, et non de longe, dicit Dominus: Numquid abscondet se in absconditis homo, et ego ignorabo (Jer. XXIII, 23) ? Denique ad Scribas dicitur et ad Pharisaeos: Vos estis qui justificatis vosmetipsos coram hominibus: Deus autem cognoscit corda vestra (Luc. XVI, 15) . In quo considerandum, quod non dixerit, Pater, juxta haereticorum blasphemias, ne Filium videretur excludere, sed Deus: quod Patri Filioque commune est. In principio enim erat Verbum,", "candidate_score": 0.678337, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_24_26", "bdc_text": "et hic adeo certum scimus esse verbum dei lidium nostrum lapidemDer lydische Stein galt im Altertum als Probierstein , Adagia , 1 , 5 , 87 ( LB II 215 B -D ) Pauly/Wissowa XXVI 2129. , ut nihil nos per deum fugere possit , est enim pedum nostrorum lucernaSiehe Ps 119 , 105 . ac argentum septies defecatum Vgl. Ps 12 , 7. , infallibilis et aeterna regulaVgl. Ps 33 , 4 ; Jes 40 , 8 ;", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1799", "psc_text": "11) , ut nequaquam more Judaico tribus per annum vicibus veniant in Jerusalem: sed in loco suo adorantes Dominum, possideant Jerusalem. Quodque sequitur: et pulverem pedum tuorum lingent, hoc significat, quod reges et principes, quidquid in pedibus Ecclesiae, terreni operis adhaeserit, suo sermone tergant atque delingant. Unde et Apostolis praecipitur, ut excutiant pulverem pedum suorum. Et ad Petrum dicitur, quod qui semel lotus sit, non habeat necesse nisi pedes lavare. (Matth. X; Joan. XIII). Per quae omnia discit Ecclesia, non esse alium Dominum praeter eum, quem qui exspectaverint, aeternam gloriam possidebunt. (Vers. 24 seqq.) Numquid tolletur a forti praeda? aut quod captum fuerit a robusto, salvum esse poterit? Quia haec dicit Dominus: Equidem et captivitas a forti tolletur: et quod ablatum fuerit a robusto, salvabitur. Eos vero qui judicaverunt te, ego judicabo: et filios tuos ego salvabo. Et cibabo hostes tuos carnibus suis, et quasi musto sanguine suo inebriabuntur: et", "candidate_score": 0.676381, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_76_78", "bdc_text": "Tu haec nostra boni consule , zelus enim pro lege dei in hunc fervorem me excitatVgl. Ps 69 , 10 ( Joh 2 , 17 ) ; Ps 119 , 138f. . Nam dici non potest , quantum divinae naturae ac energiae detrahat impium de libero arbitrio sentimentum Synonym mit sententia , opinio , Du Cange VII 425. .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_2389", "psc_text": "Quam bonus Israel Deus, his qui recto sunt corde, loquitur propheta ex persona eorum, qui Dei judiciis perturbantur: Mei autem pene moti sunt pedes: pene effusi sunt gressus mei, pacem peccatorum videns, et caetera, usque ad finem psalmi. Unde apostolus Paulus qui Dominum judicem bonum justumque cognoverat, loquitur confidenter: Reposita est mihi corona justitiae, quam reddet mihi justus judex. Non solum autem mihi, sed et omnibus qui diligunt adventum Domini et Salvatoris nostri (II Tim. IV, 8) . Nec est inter bonum et justum, ut haeretici volunt, ulla distantia, eodem scribente: Ergo lex sancta est, et mandatum sanctum, et justum, et bonum (Rom. VII, 12) , ut videlicet bonitas in genere, et justitia intelligatur in specie. Quamobrem scribit ad Romanos: Vix enim pro justo quis moritur: nam pro bono forsitan quis audeat mori (Rom. III. 7) . (Vers. 8 seqq.) Et dixit: Verumtamen populus meus est; filii non negantes: et", "candidate_score": 0.676371, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_16_18", "bdc_text": "Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ? Iniquus sane deus , qui filios Izraelitarum ab Aegyptiaca reduxit captivitate , patres vero non reduxit . An hoc propterea factum , quod tenor divini oraculi , divinae voluntatis testimonium sic disposuerit ?", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1620", "psc_text": "Dominus sit: sic unus Deus Pater, non aufert Filio ne Deus sit: qui in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum (Joan. I, 1, 2) . Quodque sequitur: Et non est absque me Salvator, ostendit in Patre Filium cuncta salvare. De quo idem propheta testatur: Et dimittet eis Dominus Salvatorem, qui salvos eos faciet (Isai. IX) . Neque enim Deus sapiens et fortis, sine sua potest esse sapientia atque virtute. Cum ergo ab initio ego haec futura praedixerim, nullus erit qui meae renuat voluntati: immo quae ego fecero, posset irrita facere. Haec dicuntur quidem ad Jacob et Israel, sed referuntur ad apostolicum chorum et omnes qui de populo Judaeorum in Christum voluerint credere. (Vers. 14.) Haec dicit Dominus redemptor vester, sanctus Israel. Propter vos misi in Babylonem, et detraxi vectes universos, et Chaldaeos in navibus suis gloriantes: ego Dominus", "candidate_score": 0.676137, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_23_25", "bdc_text": "et Paulo1 Thess 5 , 19-20 . et hic adeo certum scimus esse verbum dei lidium nostrum lapidemDer lydische Stein galt im Altertum als Probierstein , Adagia , 1 , 5 , 87 ( LB II 215 B -D ) Pauly/Wissowa XXVI 2129. , ut nihil nos per deum fugere possit , est enim pedum nostrorum lucernaSiehe Ps 119 , 105 . ac argentum septies defecatum Vgl. Ps 12 , 7. , infallibilis et aeterna regulaVgl. Ps 33 , 4 ;", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_2012", "psc_text": "id est ἐν τῷ λογείῳ [ Mss. in logio] pontificis, et in corona atque diademate principis Tyri. Dicamus primum de Exodo: Quatuor ordines intexti erant lapidum (Exod. XXVIII). Ordo primus habuit lapidem sardium, topazium, smaragdum. Ordo secundus, carbunculum, sapphirum, jaspidem. Ordo tertius, ligirium, achatem, amethystum. Ordo quartus, chrysolithum, beryllum, onychium, auro circumdatos; et inscripti erant ex nominibus duodecim tribuum filiorum Israel. In quo notandum quod secundus ordo lapidum etiam in praesenti Scriptura sit positus, carbunculus, sapphirus, et jaspis. Necdum enim perfecta retinemus, nec ad prima pervenimus, quia nunc per speculum videmus in aenigmate. Porro in Ezechiel sic scriptum reperimus: Tu es signaculum similitudinis et corona decoris, in deliciis paradisi Dei fuisti. Omni lapide primo indutus es, sardio, topazio, et smaragdo, carbunculo et sapphiro et jaspide, argento quoque, et auro et lyncurio, et achate, et amethysto, et chrysolitho, et beryllo, et onychino; auroque replesti thesauros tuos et 638 apothecas tuas in", "candidate_score": 0.675061, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_24_26", "bdc_text": "et hic adeo certum scimus esse verbum dei lidium nostrum lapidemDer lydische Stein galt im Altertum als Probierstein , Adagia , 1 , 5 , 87 ( LB II 215 B -D ) Pauly/Wissowa XXVI 2129. , ut nihil nos per deum fugere possit , est enim pedum nostrorum lucernaSiehe Ps 119 , 105 . ac argentum septies defecatum Vgl. Ps 12 , 7. , infallibilis et aeterna regulaVgl. Ps 33 , 4 ; Jes 40 , 8 ;", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_2012", "psc_text": "id est ἐν τῷ λογείῳ [ Mss. in logio] pontificis, et in corona atque diademate principis Tyri. Dicamus primum de Exodo: Quatuor ordines intexti erant lapidum (Exod. XXVIII). Ordo primus habuit lapidem sardium, topazium, smaragdum. Ordo secundus, carbunculum, sapphirum, jaspidem. Ordo tertius, ligirium, achatem, amethystum. Ordo quartus, chrysolithum, beryllum, onychium, auro circumdatos; et inscripti erant ex nominibus duodecim tribuum filiorum Israel. In quo notandum quod secundus ordo lapidum etiam in praesenti Scriptura sit positus, carbunculus, sapphirus, et jaspis. Necdum enim perfecta retinemus, nec ad prima pervenimus, quia nunc per speculum videmus in aenigmate. Porro in Ezechiel sic scriptum reperimus: Tu es signaculum similitudinis et corona decoris, in deliciis paradisi Dei fuisti. Omni lapide primo indutus es, sardio, topazio, et smaragdo, carbunculo et sapphiro et jaspide, argento quoque, et auro et lyncurio, et achate, et amethysto, et chrysolitho, et beryllo, et onychino; auroque replesti thesauros tuos et 638 apothecas tuas in", "candidate_score": 0.674868, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_104", "bdc_text": "Nec mirum , cum per os prophetae praedixerit spiritussanctus corda sapientum excecari muneribus Siehe Ex 23 , 8 ;", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_4", "psc_text": "David: Qui aperit, et nemo claudit; qui claudit, et nemo aperit (Apoc. III, 7) . Neque vero, ut Montanus cum insanis feminis somniat, Prophetae in ecstasi sunt locuti, ut nescierint quid loquerentur, et cum alios erudirent, ipsi ignorarent quid dicerent. De quibus Apostolus ait: Nescientes quae loquantur, neque de quibus affirment (I Tim. I, 7) : sed juxta Salomonem qui loquitur in Proverbiis: Sapiens intelligit quae profert de ore suo; et in labiis suis portabit scientiam (Prov. XVI, 23) , etiam ipsi sciebant quid dicerent. Si enim sapientes erant Prophetae, quod negare non possumus; et Moses omni eruditus sapientia loquebatur ad Dominum, et Dominus respondebat ei; et de Daniele ad principem Tyri dicitur: Numquid sapientior es Daniele (Ezech. XXVIII, 3)? et David sapiens erat qui gloriabatur in Psalmo: Incerta et occulta sapientiae tuae manifestasti mihi (Ps. L, 8) , quomodo sapientes Prophetae instar brutorum animantium quid dicerent, ignorabant? Legimus et", "candidate_score": 0.674154, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_25_27", "bdc_text": "ac argentum septies defecatum Vgl. Ps 12 , 7. , infallibilis et aeterna regulaVgl. Ps 33 , 4 ; Jes 40 , 8 ; 1 Petr 1 , 23ff. .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_2033", "psc_text": "Apostolum dicentem: Gratia salvi facti estis (Ephes. II, 8) ; et Dominum ad discipulos: Gratis accepistis, gratis date (Matth. X, 8) . Mirumque in modum emunt aquas absque pecunia; et non bibunt eas, sed comedunt. Ipse enim et aqua et panis est, qui de coelo descendit (Joan. VI). Ergo quod in quibusdam exemplaribus legitur: Emite, et bibite, ab imperitis scriptoribus immutatum est, 644 qui putaverunt esse consequentius, si biberentur potius aquae, quam comederentur. Est autem et pecunia pessima, sive argentum, quod reprobat Scriptura, dicens: Pecunia, quae datur cum dolo, quasi testa reputabitur (Prov. XXVI, 23, sec. LXX) ; et in alio loco: Argentum vestrum reprobum (Jerem. VI, 30) . Et est argentum quod Dei eloquiis comparatur: Eloquia Domini, eloquia casta: argentum igne examinatum terrae, purgatum septuplum (Ps. XI, 7) . Spreto igitur illo argento et pecuniis, quibus aquas Domini emere non possumus, pergamus ad eum, qui tenens calicem Sacramenti, discipulis", "candidate_score": 0.671735, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_12_14", "bdc_text": "De libello Erasmi «De libero arbitrio» . et uno tempore omnibus omnia revelanda ? Ergo quo torquebimus Christi verba :", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1217", "psc_text": "diebus ac noctibus volumina Scripturarum indefesso ore meditamini, non intelligatis quod legitis, sicut in Apocalypsi Joannis scribitur: Quis est dignus aperire librum, et solvere signacula ejus (Apoc. V, 2) ? Cumque 393 nullus fuisset inventus qui aperiret signacula, flesse se dicit; et Dei tandem ad se meruisse sermonem: Noli flere: ecce vicit leo de tribu Juda radix David, ut aperiat librum; et solvat signacula ejus. Leo autem de tribu Juda, Dominus Jesus Christus est, qui solvit signacula libri, non proprie unius, ut multi putant, psalmorum David, sed omnium Scripturarum, quae uno scripturae sunt Spiritu sancto; et propterea unus liber appellantur. De quo Ezechiel mystico sermone testatur (Ezech. II), quod scriptus fuerit intus et foris; in sensu et in littera. De quo et Salvator loquitur in psalmis: In capitulo libri scriptum est de me (Ps. XXXIX, 9) ; non Jeremiae, non Isaiae, sed in omni Scriptura sancta, quae unus liber appellatur.", "candidate_score": 0.670048, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_25", "bdc_text": "ac argentum septies defecatum Vgl. Ps 12 , 7. , infallibilis et aeterna regulaVgl. Ps 33 , 4 ;", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_2033", "psc_text": "Apostolum dicentem: Gratia salvi facti estis (Ephes. II, 8) ; et Dominum ad discipulos: Gratis accepistis, gratis date (Matth. X, 8) . Mirumque in modum emunt aquas absque pecunia; et non bibunt eas, sed comedunt. Ipse enim et aqua et panis est, qui de coelo descendit (Joan. VI). Ergo quod in quibusdam exemplaribus legitur: Emite, et bibite, ab imperitis scriptoribus immutatum est, 644 qui putaverunt esse consequentius, si biberentur potius aquae, quam comederentur. Est autem et pecunia pessima, sive argentum, quod reprobat Scriptura, dicens: Pecunia, quae datur cum dolo, quasi testa reputabitur (Prov. XXVI, 23, sec. LXX) ; et in alio loco: Argentum vestrum reprobum (Jerem. VI, 30) . Et est argentum quod Dei eloquiis comparatur: Eloquia Domini, eloquia casta: argentum igne examinatum terrae, purgatum septuplum (Ps. XI, 7) . Spreto igitur illo argento et pecuniis, quibus aquas Domini emere non possumus, pergamus ad eum, qui tenens calicem Sacramenti, discipulis", "candidate_score": 0.668696, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_19", "bdc_text": "Cur ergo non videmus et nostram captivitatem iuxta prophetarum , Christi et apostolorum vaticinia talem esse oportere , qualem , proh dolor , conspeximus mortales omnium deploratissimi sub impiissimo Antichristi regno ?", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_725", "psc_text": "? Quodque juxta LXX additum est: turbabuntur legati, et dolores apprehendent eos: illos legatos interpretari possumus, quos cives miserant adversum eum, qui profectus erat in terram longinquam, ut sibi regnum poteret (Luc. XIX, 27). Unde ipse loquitur in Evangelio: Inimicos autem, qui noluerunt me regnare super se, adducite huc, et interficite coram me. (Vers. 8.) Torsiones et dolores tenebunt: quasi parturiens dolebunt: unusquisque ad proximum suum stupebit: facies combustae vultus eorum. Cum venerint Domini bellatores 239 de terra longinqua, et omnes manus fuerint dissolutae, et cor pavidum atque contritum; tunc strophomata, quae nos torsiones ventris interpretati sumus, et dolores tenebunt eos, similes doloribus parturientium. Per quae ostenditur torqueri eos propria conscientia, et facies habere combustas eo igne, quem sibi succenderant: quia non possunt dicere: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine (Ps. IV, 7) ; et: Nos omnes revelata facie, gloriam Domini contemplantes, in eamdem imaginem transformamur (II Cor.", "candidate_score": 0.66865, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_11_13", "bdc_text": "Igiturne patribus alligatus erit spiritussanctusoben aRvB als Überschrift : De libello Erasmi «De libero arbitrio» . et uno tempore omnibus omnia revelanda ?", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1217", "psc_text": "diebus ac noctibus volumina Scripturarum indefesso ore meditamini, non intelligatis quod legitis, sicut in Apocalypsi Joannis scribitur: Quis est dignus aperire librum, et solvere signacula ejus (Apoc. V, 2) ? Cumque 393 nullus fuisset inventus qui aperiret signacula, flesse se dicit; et Dei tandem ad se meruisse sermonem: Noli flere: ecce vicit leo de tribu Juda radix David, ut aperiat librum; et solvat signacula ejus. Leo autem de tribu Juda, Dominus Jesus Christus est, qui solvit signacula libri, non proprie unius, ut multi putant, psalmorum David, sed omnium Scripturarum, quae uno scripturae sunt Spiritu sancto; et propterea unus liber appellantur. De quo Ezechiel mystico sermone testatur (Ezech. II), quod scriptus fuerit intus et foris; in sensu et in littera. De quo et Salvator loquitur in psalmis: In capitulo libri scriptum est de me (Ps. XXXIX, 9) ; non Jeremiae, non Isaiae, sed in omni Scriptura sancta, quae unus liber appellatur.", "candidate_score": 0.664495, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_103_105", "bdc_text": "ThLG I 1896. ? Nec mirum , cum per os prophetae praedixerit spiritussanctus corda sapientum excecari muneribus Siehe Ex 23 , 8 ; Dtn 16 , 19. .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_4", "psc_text": "David: Qui aperit, et nemo claudit; qui claudit, et nemo aperit (Apoc. III, 7) . Neque vero, ut Montanus cum insanis feminis somniat, Prophetae in ecstasi sunt locuti, ut nescierint quid loquerentur, et cum alios erudirent, ipsi ignorarent quid dicerent. De quibus Apostolus ait: Nescientes quae loquantur, neque de quibus affirment (I Tim. I, 7) : sed juxta Salomonem qui loquitur in Proverbiis: Sapiens intelligit quae profert de ore suo; et in labiis suis portabit scientiam (Prov. XVI, 23) , etiam ipsi sciebant quid dicerent. Si enim sapientes erant Prophetae, quod negare non possumus; et Moses omni eruditus sapientia loquebatur ad Dominum, et Dominus respondebat ei; et de Daniele ad principem Tyri dicitur: Numquid sapientior es Daniele (Ezech. XXVIII, 3)? et David sapiens erat qui gloriabatur in Psalmo: Incerta et occulta sapientiae tuae manifestasti mihi (Ps. L, 8) , quomodo sapientes Prophetae instar brutorum animantium quid dicerent, ignorabant? Legimus et", "candidate_score": 0.661324, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_34_36", "bdc_text": "- Quellenschriften zur Geschichte des Protestantismus , H. 8 ; Bibliotheca Erasmiana S. 20. , tractaverim Vermutlich in einem nicht erhaltenen Brief. , mirum est , quam egre feras ; verum nos propterea palinodiam non canimuspalinodiam canere seine Meinung ändern , widerrufen , Adagia , 1 , 9 , 59 ( LB II 356 A-B ) ;", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_292", "psc_text": "compunxerunt (Zach. XII, 10; Joan. XIX, 37) , et caetera his similia. Pauli quoque idcirco ad Hebraeos Epistolae contradicitur, quod ad Hebraeos scribens utatur testimoniis quae in Hebraeis voluminibus non habentur. Quod si aliquis dixerit, Hebraeos libros postea a Judaeis esse falsatos, audiat Origenem quid in octavo volumine Explanationum Isaiae huic respoudeat quaestiunculae, quod numquam Dominus, et Apostoli, qui caetera crimina arguunt in Scribis et Pharisaeis, de hoc crimine, quod erat maximum, reticuissent. Sin autem dixerint post adventum Domini Salvatoris, et praedicationem Apostolorum libros Hebraeos fuisse falsatos, cachinnum tenere 98 non potero, ut Salvator, et Evangelistae, et Apostoli ita testimonia protulerint, ut Judaei postea falsaturi erant. De praesenti autem loco hoc dicendum est, frustra nos ad LXX translationem confugere, ne blasphemum videatur esse quod juxta Hebraicum dicitur: Auditu audite, et nolite intelligere: et videte visionem, et nolite cognoscere, cum hujusmodi testimonia, etiam in LXX Interpretibus reperiamus, ut est illud in", "candidate_score": 0.660906, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_102_104", "bdc_text": "s. Adagia , 1 , 7 , 19 ( LB II 269 B-D ) ; ThLG I 1896. ? Nec mirum , cum per os prophetae praedixerit spiritussanctus corda sapientum excecari muneribus Siehe Ex 23 , 8 ;", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_4", "psc_text": "David: Qui aperit, et nemo claudit; qui claudit, et nemo aperit (Apoc. III, 7) . Neque vero, ut Montanus cum insanis feminis somniat, Prophetae in ecstasi sunt locuti, ut nescierint quid loquerentur, et cum alios erudirent, ipsi ignorarent quid dicerent. De quibus Apostolus ait: Nescientes quae loquantur, neque de quibus affirment (I Tim. I, 7) : sed juxta Salomonem qui loquitur in Proverbiis: Sapiens intelligit quae profert de ore suo; et in labiis suis portabit scientiam (Prov. XVI, 23) , etiam ipsi sciebant quid dicerent. Si enim sapientes erant Prophetae, quod negare non possumus; et Moses omni eruditus sapientia loquebatur ad Dominum, et Dominus respondebat ei; et de Daniele ad principem Tyri dicitur: Numquid sapientior es Daniele (Ezech. XXVIII, 3)? et David sapiens erat qui gloriabatur in Psalmo: Incerta et occulta sapientiae tuae manifestasti mihi (Ps. L, 8) , quomodo sapientes Prophetae instar brutorum animantium quid dicerent, ignorabant? Legimus et", "candidate_score": 0.657839, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_100", "bdc_text": "Bei der nächsten Verhandlung erschien er mit einem schafwollenen Umhang um Hals und Schultern und erklärte , er habe eine Halsentzündung und könne nicht gegen die Boten sprechen .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_2255", "psc_text": "Et consideravit, et non erat qui defenderet. Et ultus est eos brachio suo, et misericordia sustinuit. Et indutus est justitiam quasi loricam, et posuit galeam salutis in capite. Et circumdatus est vestimento vindictae, et pallio, quasi retribuens ultionem opprobrium adversariis. Hucusque ex persona populi propheticus sermo contextus est: nunc propheta ex sua persona loquitur. Illis ista dicentibus, vidit Dominus quod poenitentiam ore jactarent, et corde non agerent, et non placuit ei. Quaesivit enim in eis judicii veritatem, quod ad gentes translatum fuerat, et non reperit. Desideravit aliquem justum virum, qui sibi irato possit occurrere, et non invenit; 711 qui et supra dixerat: Veni, et non erat vir: vocavi, et non erat qui audiret (Isai. L, 1) . Et quia illis in scelere permanentibus, ne unus quidem justus inventus est: sed omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt: et non est qui faciat bonum, non est usque ad unum (Psal. 13), brachio", "candidate_score": 0.656866, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_19", "bdc_text": "Cur ergo non videmus et nostram captivitatem iuxta prophetarum , Christi et apostolorum vaticinia talem esse oportere , qualem , proh dolor , conspeximus mortales omnium deploratissimi sub impiissimo Antichristi regno ?", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_393", "psc_text": "sunt in captivitatem (IV Reg. XVII et XVIII). Et hoc, inquiunt, Scriptura nunc dicit, quod regio cujus populus primus ductus est in captivitatem, et Babyloniis servire coepit, et quae prius in tenebris versabatur erroris, ipsa primum lucem praedicantis viderit Christi, et ex ea in universas gentes sit Evangelium seminatum. Nazaraei, quorum opinionem supra posui, hunc locum ita explanare conantur: Adveniente Christo et praedicatione illius coruscante, prima terra Zabulon et terra Nephthali Scribarum et Pharisaeorum est erroribus liberata, et gravissimum traditionum Judaicarum jugum excussit de cervicibus suis. Postea autem per Evangelium Apostoli Pauli, qui novissimus Apostolorum omnium fuit, ingravata est, id est, multiplicata praedicatio: et in terminos gentium et viam universi maris Christi Evangelium splenduit. Denique omnis orbis, qui ante ambulabat, vel sedebat in tenebris, et idololatriae ac mortis vinculis tenebatur, clarum Evangelii lumen aspexit. (Vers. 2-4.) Multiplicasti gentem, non magnificasti laetitiam: laetabuntur coram te, sicut laetantur in messe, sicut exsultant", "candidate_score": 0.655321, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_24", "bdc_text": "et hic adeo certum scimus esse verbum dei lidium nostrum lapidemDer lydische Stein galt im Altertum als Probierstein , Adagia , 1 , 5 , 87 ( LB II 215 B -D ) Pauly/Wissowa XXVI 2129. , ut nihil nos per deum fugere possit , est enim pedum nostrorum lucernaSiehe Ps 119 , 105 .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1467", "psc_text": "tenebris ducentur ad tartarum. Quaesivi, inquit, residuum annorum meorum, non me putans ultra esse victurum. Dixi, non videbo Dominum Dominum in terra viventium. Pro Domino et Domino, bis in Hebraeo ponitur IA ( ), quod in extrema syllaba ALLELUIA ( ) sonat, pro quo LXX transtulerunt Nequaquam ultra videbo salutare Dei in terra viventium. De qua in alio loco scriptum est: Placebo Domino in regione viventium (Ps. CXIV 9) . Et rursum: Placebo Domino in lumine viventium (Ps. LV, 9) . Regio ergo Sanctorum ipsa est, quae appellatur lux viventium. Non est enim Deus mortuorum, sed vivorum (Matth. XXII). Hoc autem est omne quod metuit, ne salutare Dei, ductus ad inferos, 472 nequaquam mereatur aspicere. Sequitur: Non aspiciam hominem ultra et habitatorem quietis. Quod nos olim propter verbi ambiguitatem sequenti versiculo junxeramus; sermo enim Hebraicus HOLED, si legatur, aut scribatur ELED ( ), requiem: si EDEL ( ), Occidentem sonat.", "candidate_score": 0.655079, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_38_40", "bdc_text": "Est enim nedum impius , verum blasphemus etiam libellus , omnibus fere scriptis Erasmicis contrarius , ut nunc non referam quam ineptus , impotens , flaccidus , in quo praeter artifitium nemo pius nihil laudavit unquam . At in tanta contraversia [ ! ] theologum non rhetorculum Erasmus stellt beispiels weise zu Mt 10 , 30 fest , daß es sich um eine hyperbolische Redeweise handle , Erasmus , aaO , III c 10 ( S. 74 , 15f) . Luther wirft Erasmus in seiner Schrift «De servo arbitrio» , 1525 , ebenfalls rhetorische Kunstgriffe vor , s. z. B. WA XVIII 639 , 10-12 ;", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1972", "psc_text": "in cruce, et diceret: Pater, ignosce illis: quod enim faciunt, nesciunt (Luc. XXIII, 34) . LIBER DECIMUS QUINTUS. 625-626 Crebro, Eustochium, dixisse me novi, Apostolos et Evangelistas ubicumque de veteri Instrumento ponunt testimonia, si inter Hebraicum et Septuaginta nulla diversitas sit, vel suis, vel Septuaginta Interpretum verbis uti solitos. Sin autem aliter in Hebraico, aliter in veteri editione sensus est, Hebraicum magis, quam Septuaginta Interpretes sequi. Denique, ut nos multa ostendimus posuisse eos ex Hebraeo, quae in Septuaginta non habentur; sic aemuli nostri doceant assumpta aliqua de Septuaginta testimonia, quae non sunt [ Al. sint] in Hebraeorum libris: et finita contentio est. Hoc diximus, quia praesens capitulum cum in sensu unum sit, in verbis discrepat. A cujus explanatione quintus post decimum in Isaiam liber incipit. Cap. LIV (Cap. LIV.--Vers. 1.) Lauda, sterilis, quae non paris: decanta laudem et hinni, quae non parturiebas: quoniam plures filii desertae, magis quam ejus quae", "candidate_score": 0.653223, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_38_40", "bdc_text": "Est enim nedum impius , verum blasphemus etiam libellus , omnibus fere scriptis Erasmicis contrarius , ut nunc non referam quam ineptus , impotens , flaccidus , in quo praeter artifitium nemo pius nihil laudavit unquam . At in tanta contraversia [ ! ] theologum non rhetorculum Erasmus stellt beispiels weise zu Mt 10 , 30 fest , daß es sich um eine hyperbolische Redeweise handle , Erasmus , aaO , III c 10 ( S. 74 , 15f) . Luther wirft Erasmus in seiner Schrift «De servo arbitrio» , 1525 , ebenfalls rhetorische Kunstgriffe vor , s. z. B. WA XVIII 639 , 10-12 ;", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_2111", "psc_text": "vobis verbum (II Cor. I, 12) . Tandem in memet reversus, unius diei spatium postulavi, ut responsio mea nequaquam argumentum humani esset ingenii, sed fructus assiduae lectionis. Itaque omnem Scripturam mente perlustrans, animadverti, sicut omnis pene ad Romanos Epistola de veteri structa est Instrumento, sic et hoc testimonium de Psalmis, et Isaia esse contextum (Vers. 11). Nam duo primi versus: Sepulcrum patens est guttur eorum: linguis suis dolose agebant, quinti psalmi sunt (Vers. 11). Illud autem quod sequitur: Venenum aspidum sub labiis eorum, centesimi tricesimi noni Psalmi est (Vers. 4). Rursumque quod dicitur: Quorum os maledictione et amaritudine plenum est, de nono psalmo sumptum est (Vers. 29). Tres autem versiculi qui sequuntur: Veloces pedes eorum ad effundendum sanguinem: Contritio et infelicitas in viis eorum: Et viam pacis non cognoverunt, in Isaia propheta reperi, quos in decimo sexto explanationis ejus libro, quem nunc dictare cupio, expositurus sum. Ultimus autem versus, id", "candidate_score": 0.653202, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_74_76", "bdc_text": "beziehen , vgl. Zickendraht , aaO , 2. 180. , quamquam ille sua posterioribus libris retractarit , hic tamen istaec non nisi ad graecas calendas Entspricht dem deutschen «bis zum St . Nimmerleinstag» , Adagia , 1 , 5 , 84 ( LB II 214 B-C ) . dissipabit . Tu haec nostra boni consule , zelus enim pro lege dei in hunc fervorem me excitatVgl. Ps 69 , 10 ( Joh 2 , 17 ) ;", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_53", "psc_text": "est. (Vers. 14.) Neomenias vestras, et sabbata, et festivitates alias non feram: iniqui sunt coetus vestri. Omnis conventus qui non offert hostias spiritales, nec audit illud, quod in quinquagesimo psalmo canitur: Sacrificium Deo spiritus contribulatus: cor contritum et humiliatum Deus non spernit, abominabilis est Deo. Et idcirco jungit et Dicit: Kalendas vestras et solemnitates vestras. Ut non suas appellet festivitates: sed eorum qui male his abutuntur. Quodque LXX interpretati sunt, jejunium et otium: possumus dicere illud jejunium recipi a Deo, quod otium bonorum operum non habet. Odit anima mea. Ἀνθρωποπάθως, non quod animam Deus habeat; sed nostro loquitur affectu. (Vers. 15.) Facti mihi estis in satietatem: nequaquam dimittam peccata vestra. Pro quo interpretatus est Aquila, laboravi sustinens. Symmachus ἐκοπώθην ἱλασκόμενος, 22 quod est, defeci miserans; ut ostendat se nequaquam ultra misereri: quia aliud sit servos ad se missos occidere; aliud Filium. Hunc sensum et in Osee propheta legimus: Perditio tua,", "candidate_score": 0.65214, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_99_101", "bdc_text": "Demosthenes widersetzte sich den Wünschen der Abgesandten , ließ sich jedoch bestechen . Bei der nächsten Verhandlung erschien er mit einem schafwollenen Umhang um Hals und Schultern und erklärte , er habe eine Halsentzündung und könne nicht gegen die Boten sprechen . Daraufhin rief einer aus dem Volke , Demosthenes leide nicht an einer Halsentzündung ( συνάγχη = angina ) , sondern an einer «Silberentzündung» ἀργυράγχη = argentangina ) ;", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1946", "psc_text": "poterat proditorem, 617 et Apostolis loquebatur: Omnes vos in hac nocte in me scandalum sustinebitis, poterat eos qui ad se missi fuerant declinare, quibus occurrit intrepidus, et ultro se obtulit dicens: Quem quaeritis (Joan. XVIII, 4, 6) ? Qui statim ceciderunt retrorsum; vocem enim praesentis Dei ferre non poterant. Pulchreque addidit: Et non aperuit os suum. Qui dicenti Pilato: Mihi non loqueris? noluit respondere. Sive juxta Septuaginta: Afflictus non aperuit os. Aut juxta Symmachum et Theodotionem, audiens non aperuit os suum. (Vers. 7 seqq.) Sicut ovis ad occisionem ducetur, et quasi agnus coram tondente [Vulg. addit se] obmutescet, et non aperiet os suum. De angustia et de judicio sublatus est. Generationem ejus quis enarrabit? quia abscissus est de terra viventium: propter scelus populi mei percussit eos. Et dabit impios pro sepultura, et divitem pro morte sua: eo quod iniquitatem non fecerit, neque dolus fuerit in ore ejus. Et Dominus voluit", "candidate_score": 0.651837, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_33_35", "bdc_text": "«De libero arbitrio collatio»Erasmus , De libero arbitrio ΔΙΑΤΡΙΒ Η sive collatio , 1524 , hg. v . Johannes von Walter , Leipzig 1910 . - Quellenschriften zur Geschichte des Protestantismus , H. 8 ; Bibliotheca Erasmiana S. 20. , tractaverim Vermutlich in einem nicht erhaltenen Brief. , mirum est , quam egre feras ;", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_291", "psc_text": "LXX sit locutus? Evangelistam Lucam tradunt veteres Ecclesiae tractatores medicinae artis fuisse scientissimum, et magis Graecas litteras scisse quam Hebraeas. Unde et sermo ejus tam in Evangelio, quam in Actibus Apostolorum, id est, in utroque volumine comptior est, et saecularem redolet eloquentiam, magisque testimoniis Graecis utitur quam Hebraeis. Matthaeus autem et Joannes, quorum alter Hebraeo, alter Graeco sermone Evangelia texuerunt, testimonia de Hebraico proferunt, ut est illud: Ex Egypto vocavi filium meum (Ose. II, 1) . Et: Quoniam Nazareus vocabitur (Matth. II, 23) . Et: Flumina de ventre ejus fluent aquae vivae (Joan. VII, 38) . Et: Videbunt in quem compunxerunt (Zach. XII, 10; Joan. XIX, 37) , et caetera his similia. Pauli quoque idcirco ad Hebraeos Epistolae contradicitur, quod ad Hebraeos scribens utatur testimoniis quae in Hebraeis voluminibus non habentur. Quod si aliquis dixerit, Hebraeos libros postea a Judaeis esse falsatos, audiat Origenem quid in octavo volumine Explanationum Isaiae", "candidate_score": 0.65182, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_61_63", "bdc_text": "Neque infitias eo ; adducit ille locos nonnullos , sed omnes eiusdem farinae Sprichwörtliche Redewendung für Dinge , die sich ununterscheidbar gleichen , Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 D-E ) ; Otto 132 , Nr. 643. .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_26", "psc_text": "volui congregare filios tuos, sicut gallina pullos sub alas suas, et noluisti (Matth. XXIII, 37) ! Quaerimus ubi pariter legerimus bovem et asinum? In Deuteronomio scriptum est: Non arabis in vitulo simul et asino (Deut. XXII, 10) . Et in hoc eodem Isaias: Beatus qui seminat super omnem aquam, ubi bos calcat et asinus (Isai. XXXII, 20) . Simul arat in bove et asino Ebion, dignus pro humilitate sensus, paupertate nominis sui; qui sic recipit Evangelium, ut Judaicarum superstitionum, quae in umbra et imagine praecesserunt, caeremonias non relinquat. Beatus est autem qui seminat in eloquiis Scripturarum tam veteris quam novi Instrumenti: et calcat aquas occidentis litterae, ut metat 13 fructum spiritus vivificantis. Bos juxta anagogen refertur ad Israel; qui Legis portavit jugum, et mundum animal est. Asinus peccatorum onere praegravatus, gentium populus accipitur, cui Dominus loquebatur: Venite ad me omnes qui laboratis, et onerati estis, et ego reficiam vos (Matth.", "candidate_score": 0.65153, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_25", "bdc_text": "ac argentum septies defecatum Vgl. Ps 12 , 7. , infallibilis et aeterna regulaVgl. Ps 33 , 4 ;", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1280", "psc_text": "multum (Eccl. VII, 17) . De sinistris autem quod in haedorum, et in pereuntium parte ponantur, nulla dubitatio est. (Vers. 23.) Et contaminabis laminas sculptilium argenti tui, 412 et vestimentum conflatilis auri tui, et disperges ea sicut immunditiam menstruatae: egredere, dices ei. LXX: Et contaminabis idola deargentata, et deaurata: comminues ea et disperges sicut aquam menstruatae, et sicut stercus abjicies ea. Cum intellexeris veritatem, et decipientes ad te non accesserint, sed oculi tui viderint praeceptorem tuum, et aures tuae semper audierint: Haec via, ambulate in ea, neque ad dextram, neque ad sinistram; tunc omnes errores et idola, ac similitudines veritatis, quae artifex lingua composuerat in splendore eloquentiae, quod interpretatur argentum, et in ratione sapientiae, quod aurum sonat, comminues atque disperges, et ita judicabis immunda, ut menstruatae mulieris sordidissimo sanguini compares, quod verbis aliis aquam menstruatae Septuaginta transtulerunt. (Vers. 24.) Et dabitur pluvia semini tuo ubicumque seminaveris in terra, et panis", "candidate_score": 0.651513, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_27_29", "bdc_text": "1 Petr 1 , 23ff. . Unde non est , quod verearis , ne sub larva pietatis se sceleratissimus ille hominum hostis ingerat nobisque imponatVgl. 2 Thess 2 , 8ff. .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_104", "psc_text": "lumine Domini. 38 Sed quia projecit Dominus populum Jacob: projecit autem, quia aut fecit, aut passus est, quae supra exposuimus; ideo praenuntio vobis quae ventura sint mala, et hortor ut ingrediamini petras, et abscondamini in speluncis a facie Babylonii vel Romani exercitus, quando omnia vastabuntur, juxta illud quod in Evangelio legimus: Tunc dicent montibus, cadite super nos; et petris, abscondite nos (Luc. XXIII, 30) . Juxta anagogen vero a facie Dominicae majestatis praecipitur nobis, ut assumamus petrae fortitudinem, de qua dictum est: Petra refugium leporibus (Ps. CIII, 18) . et, In petra exaltasti me (Ps. XXVI, 6) . Moses quoque in foramine petrae ponitur, ut videat posteriora Dei (Exod. XXXIII). Et, Bibebat populus de spiritali sequenti eos petra (I Cor. X, 4) . Absconditurque in petra qui ingreditur cubiculum suum, et clauso ostio adorat Patrem, ut in terreno corpore constitutus, transeuntem mundi non sentiat tempestatem. (Vers. 11.) Oculi sublimes hominis", "candidate_score": 0.650596, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_43", "bdc_text": "quid enim pietati cum epichirematis Epichirema ist ein rhetorischer Schluß bzw. Beweis , Lausberg 371 ;", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_2162", "psc_text": "hominum, sed in corde ageret poenitentiam. Propterea videns vias conversionis ejus, sanavi vulnera, quibus eum ante percusseram. Et reduxi eum ad me, quem prius ejeceram, et reddidi ei consolationem veram. Multae enim falsae sunt consolationes, quibus genus decipitur humanum. Sive consolatus sum lugentes ejus, dicens in Evangelio: Beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur (Matth, V, 5). Quodque sequitur: Creavi fructum labiorum, hunc habet sensum, implevi quod pollicitus eram, dicens: Vivo ego, dicit Dominus, malo poenitentiam peccatoris, quam mortem (Ezech. XXXIII, 11) . Sive omnia tribui quae antea promiseram. Quae est autem Domini pollicitatio? Pacem meam do vobis: Pacem meam relinquo vobis (Joan. XIV, 27) . Et hoc est quod nunc ait: Pacem super pacem; non uni tantum genti, sed omni mundo: his videlicet qui erant 683 longe, et qui prope, id est, primum gentibus, et postea his qui ex Israel credere voluerunt. De quibus dicit et Apostolus: Vobis quidem oportebat praedicari", "candidate_score": 0.649105, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_57_59", "bdc_text": "excussimus sententiam ? Ergo non patrum dictis placitisque , sed collatione scripturarum locus Roma. 9 [9 ] rumpendus erat .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1497", "psc_text": "quod non solvantur peccata nostra, nisi de manu Domini receperimus ea. Nec idem est solvi peccata, atque dimitti. Cui enim dimittuntur, solutione non indiget, audiens in Evangelio: Confide, fili, dimittuntur tibi peccata tua (Matth. IX, 2) . Cui autem solvuntur, propterea solvuntur, quiapurgata sunt et soluta per poenas. Juxta historiam recepit Jerusalem de manu Domini duplicia peccata sua; semel a Babyloniis, secundo a Romanis. Quodque addi tur a Septuaginta, Sacerdotes, obelo praenotandum est. (Vers. 3 seqq.) Vox clamantis in deserto, parato viam, Domini, rectas facite in solitudine semitas 481 Dei nostri. Omnis vallis exaltabitur, et omnis mons et collis humiliabitur: et erunt prava in directa, et aspera in vias planas, et revelabitur gloria Domini, et videbit omnis caro variter quod os Domini locutum est. LXX: Vox clamantis in deserto: parate viam Domini: rectas facite semitas Dei nostri. Omnis vallis implebitur: et omnis mons et collis humiliabitur; et erunt prava in", "candidate_score": 0.645414, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_25_27", "bdc_text": "ac argentum septies defecatum Vgl. Ps 12 , 7. , infallibilis et aeterna regulaVgl. Ps 33 , 4 ; Jes 40 , 8 ; 1 Petr 1 , 23ff. .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_2034", "psc_text": "alio loco: Argentum vestrum reprobum (Jerem. VI, 30) . Et est argentum quod Dei eloquiis comparatur: Eloquia Domini, eloquia casta: argentum igne examinatum terrae, purgatum septuplum (Ps. XI, 7) . Spreto igitur illo argento et pecuniis, quibus aquas Domini emere non possumus, pergamus ad eum, qui tenens calicem Sacramenti, discipulis loquebatur: Accipite et bibite, hic est sanguis meus, qui pro vobis effundetur in remissionem peccatorum (Matth. XXVI, 27, 28) . Quod vinum miscuit et sapientia in cratere suo, omnes stultos saeculi mundique sapientiam non habentes, provocans ad bibendum: et ut non solum vinum emamus, sed et lac, quod significat innocentiam parvulorum, qui mos ac typus in Occidentis Ecclesiis hodie usque servatur, ut renatis in Christo vinum lacque tribuatur. De quo lacte dicebat et Paulus; Lac vobis potum dedi, non solidum cibum (I Cor. III, 2) . Et Petrus: Quasi modo nati parvuli, rationale lac desiderate (I Pet. II, 2) .", "candidate_score": 0.645227, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_56_58", "bdc_text": "vgl. Z XIII 843 . excussimus sententiam ? Ergo non patrum dictis placitisque , sed collatione scripturarum locus Roma.", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1497", "psc_text": "quod non solvantur peccata nostra, nisi de manu Domini receperimus ea. Nec idem est solvi peccata, atque dimitti. Cui enim dimittuntur, solutione non indiget, audiens in Evangelio: Confide, fili, dimittuntur tibi peccata tua (Matth. IX, 2) . Cui autem solvuntur, propterea solvuntur, quiapurgata sunt et soluta per poenas. Juxta historiam recepit Jerusalem de manu Domini duplicia peccata sua; semel a Babyloniis, secundo a Romanis. Quodque addi tur a Septuaginta, Sacerdotes, obelo praenotandum est. (Vers. 3 seqq.) Vox clamantis in deserto, parato viam, Domini, rectas facite in solitudine semitas 481 Dei nostri. Omnis vallis exaltabitur, et omnis mons et collis humiliabitur: et erunt prava in directa, et aspera in vias planas, et revelabitur gloria Domini, et videbit omnis caro variter quod os Domini locutum est. LXX: Vox clamantis in deserto: parate viam Domini: rectas facite semitas Dei nostri. Omnis vallis implebitur: et omnis mons et collis humiliabitur; et erunt prava in", "candidate_score": 0.64519, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_25_27", "bdc_text": "ac argentum septies defecatum Vgl. Ps 12 , 7. , infallibilis et aeterna regulaVgl. Ps 33 , 4 ; Jes 40 , 8 ; 1 Petr 1 , 23ff. .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1280", "psc_text": "multum (Eccl. VII, 17) . De sinistris autem quod in haedorum, et in pereuntium parte ponantur, nulla dubitatio est. (Vers. 23.) Et contaminabis laminas sculptilium argenti tui, 412 et vestimentum conflatilis auri tui, et disperges ea sicut immunditiam menstruatae: egredere, dices ei. LXX: Et contaminabis idola deargentata, et deaurata: comminues ea et disperges sicut aquam menstruatae, et sicut stercus abjicies ea. Cum intellexeris veritatem, et decipientes ad te non accesserint, sed oculi tui viderint praeceptorem tuum, et aures tuae semper audierint: Haec via, ambulate in ea, neque ad dextram, neque ad sinistram; tunc omnes errores et idola, ac similitudines veritatis, quae artifex lingua composuerat in splendore eloquentiae, quod interpretatur argentum, et in ratione sapientiae, quod aurum sonat, comminues atque disperges, et ita judicabis immunda, ut menstruatae mulieris sordidissimo sanguini compares, quod verbis aliis aquam menstruatae Septuaginta transtulerunt. (Vers. 24.) Et dabitur pluvia semini tuo ubicumque seminaveris in terra, et panis", "candidate_score": 0.644429, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_98", "bdc_text": "in patrocinio veritatis atque ille olim , cum adversus Milesiorum legatos pro Atheniensi republica dicendum eratAulus Gellius berichtet in den «Attischen Nächten» , XI , 9 , wie Boten aus Milet mit einem Hilfegesuch nach Athen kamen .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_941", "psc_text": "Apostolus ad Romanos docet esse salvatas (Rom. IX): qui relicti estis de populo Judaeorum ut salvaremini; et doletis super perditione gentis vestrae, de qua et alibi legimus: Tristitia est cordi meo, et dolor continuus pro fratribus meis, qui sunt Israelitae secundum carnem (Rom. IX, 2, 3) : haec quae audivi a Deo Patre, vobis annuntio, quae Deus Israel vobis ventura praedicit. (Vers. 11, 12.) Onus Duma: ad me clamat ex Seir: Custos, quid de nocte? custos, quid de nocte? Dixit custos, venit mane, et nox. Si quaeritis, quaerite: convertimini, et venite. LXX: Visio Idumaeae, ad me clamat de Seir: Custodite propugnacula, custodio mane et nocte; si quaeris, quaere: et apud me habita. Verbum Hebraicum ELAI ( ), quod omnes interpretati sunt, ad me, si volueris legere ELI, interpretatur Deus meus, vel fortis meus. Quodque nos diximus, clamat, vel vocat, id est, καλεῖ, secundum Hebraei, et Graeci sermonis ambiguitatem dici potest", "candidate_score": 0.642322, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_3", "bdc_text": "Sic enim intonas haud verisimile esse patres et vetustate et sanctitate celebres caruisse spiritu , quo indice etiam heccine potuissent depraehendere placita , quae nunc quasi e tripode Sprichwörtliche Redewendung zur Bekräftigung einer Aussage , Adagia 1 , 7 , 90 ( LB II 297 E-F ) . pronuncientur .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_288", "psc_text": "suis, et auribus audiat, et corde intelligat, et convertatur, et sanetur. LXX hunc locum ita interpretati sunt, ut evangelista Lucas in Apostolorum Actibus posuit: Cumque invicem non essent consentientes, haud dubium quin Judaei, discedebant, dicente Paulo unum verbum: Quia bene Spiritus sanctus locutus est per Isaiam prophetam ad patres nostros, dicens: vade ad populum istum, et dic: Aure audietis, et non intelligetis, et videntes videbitis, et non perspicietis; incrassatum est enim cor populi hujus, et auribus graviter audierunt, et oculos suos compresserunt, ne forte videant oculis, et auribus audiant, et corde intelligant, et convertant se, et sanem illos (Act. XXVIII, 25 seqq.) . Quo autem haec prophetia impleta sit tempore, ipse Apostolus Paulus in consequentibus loquitur: Notum ergo sit vobis, quoniam gentibus missum est hoc salutare Dei, et ipsi audient (Act. XXVIII, 28) . Unde et in eisdem Apostolorum Actis legimus, quod Paulus, et Barnabas Judaeis nolentibus credere, 97 dixerint:", "candidate_score": 0.641909, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_25", "bdc_text": "ac argentum septies defecatum Vgl. Ps 12 , 7. , infallibilis et aeterna regulaVgl. Ps 33 , 4 ;", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_2034", "psc_text": "alio loco: Argentum vestrum reprobum (Jerem. VI, 30) . Et est argentum quod Dei eloquiis comparatur: Eloquia Domini, eloquia casta: argentum igne examinatum terrae, purgatum septuplum (Ps. XI, 7) . Spreto igitur illo argento et pecuniis, quibus aquas Domini emere non possumus, pergamus ad eum, qui tenens calicem Sacramenti, discipulis loquebatur: Accipite et bibite, hic est sanguis meus, qui pro vobis effundetur in remissionem peccatorum (Matth. XXVI, 27, 28) . Quod vinum miscuit et sapientia in cratere suo, omnes stultos saeculi mundique sapientiam non habentes, provocans ad bibendum: et ut non solum vinum emamus, sed et lac, quod significat innocentiam parvulorum, qui mos ac typus in Occidentis Ecclesiis hodie usque servatur, ut renatis in Christo vinum lacque tribuatur. De quo lacte dicebat et Paulus; Lac vobis potum dedi, non solidum cibum (I Cor. III, 2) . Et Petrus: Quasi modo nati parvuli, rationale lac desiderate (I Pet. II, 2) .", "candidate_score": 0.641794, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_56_58", "bdc_text": "vgl. Z XIII 843 . excussimus sententiam ? Ergo non patrum dictis placitisque , sed collatione scripturarum locus Roma.", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1492", "psc_text": "propterea Ezechiam Dei sermonibus non probatum, qui in consequentibus loquitur: Consolamini, consolamini, populus meus, dicit Deus vester, ut pro quibus ille non rogaverat, Domini clementia consolentur. Cap. XL (Cap. XL.--Vers. 1 seqq.) Consolamini, consolamini, populus meus, dicit Deus vester: Loquimini ad cor Jerusalem, et advocate eam; quoniam completa est malitia ejus, dimissa est iniquitas illius. Suscepit de manu Domini duplicia pro omnibus peccatis suis. LXX: Consolamini, consolamini populum meum, dicit Deus ÷ sacerdotes ** loquimini ad cor Jerusalem: consolamini eam: quia repleta est humilitas ejus. Solutum est peccatum illius, quia recepit de manu Domini duplicia peccata sua. Juxta interpretes caeteros, jubentur alii, ut populum Dei et Jerusalem pariter consolentur: juxta Hebraicum ipsi praecipitur populo, ut consoletur, et loquatur ad cor Jerusalem, et advocet eam. Loqui autem ad cor Jerusalem, idioma Scripturarum est. Qui enim moerenti loquitur, et blandiens consolator est, ad cor loqui dicitur. Doceat nos Sichem filius Hemor, qui", "candidate_score": 0.640961, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_59_61", "bdc_text": "9 [9 ] rumpendus erat . Christiani sumus , scripturis pugnamus , non patrum placitis . Neque infitias eo ;", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1942", "psc_text": "posuit in eo iniquitatem omnium nostrum. Oblatus est, quia ipse voluit, et non aperuit os suum. LXX: Ipse autem vulneratus est propter peccata nostra, et infirmatus est propter iniquitates nostras. Disciplina pacis nostrae super eum: livore ejus sanati sumus. Omnes quasi oves erravimus, homo in via sua erravit. Et Dominus tradidit eum propter iniquitates nostras, et ipse propter afflictionem non aperuit os suum. Nos, inquit, 616 putavimus eum virum dolorum: sive juxta Septuaginta, esse in dolore, et percussum a Deo, et propria sustinere peccata. Ille autem vulneratus est propter iniquitates nostras, dicens in psalmo: Foderunt manus meas et pedes (Ps. XXI, 18) , ut suo vulnere vulnera nostra curaret, et attritus est, sive infirmatus propter scelera nostra, ut factus pro nobis maledictum, nos liberaret de maledicto. Maledictus enim omnis homo qui pendet in ligno (Deut. XXI, Galat. III). Unde disciplina pacis nostrae super eum est. Quod enim nos pro nostris", "candidate_score": 0.640146, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_56_58", "bdc_text": "vgl. Z XIII 843 . excussimus sententiam ? Ergo non patrum dictis placitisque , sed collatione scripturarum locus Roma.", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_8", "psc_text": "in deserto, Origenes triginta volumina, e quibus vicesimus sextus liber non invenitur. Feruntur et alii sub nomine ejus de Visione τετραπόδων, duo ad Gratam libri, qui pseudographi putantur; et vigintiquinque Homiliae, et Σημειώσεις, quas nos Excerpta possumus appellare. Eusebius quoque Pamphili juxta historicam explanationem quindecim edidit volumina; et Didymus, cujus amicitiis nuper usi sumus, ab eo loco ubi scriptum est: Consolamini, consolamini populum meum, sacerdotes: loquimini ad cor Jerusalem (Isai. XL, 1) , usque ad finem voluminis, decem et octo edidit tomos. Apollinaris autem more suo sic exponit omnia, ut universa transcurrat, et punctis quibusdam atque intervallis, immo compendiis grandis viae spatia praetervolet: ut non tam Commentarios quam indices capitulorum nos legere credamus. Ex quo animadvertis, quantae difficultatis sit, ut Latini nostri, quorum aures fastidiosae sunt, et ad intelligendas Scripturas sanctas nauseant, plausuque tantum eloquentiae delectantur, mihi ignoscant, si prolixius locutus fuero; cum Isaias duodecim Prophetis juxta numerum versuum, aut", "candidate_score": 0.633843, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_58_60", "bdc_text": "Ergo non patrum dictis placitisque , sed collatione scripturarum locus Roma. 9 [9 ] rumpendus erat . Christiani sumus , scripturis pugnamus , non patrum placitis .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_92", "psc_text": "labores manuum nostrarum manducemus, quando venientes venient in exultatione, portantes manipulos suos (Psal. CXXV, 6) . 34 Non levabit gens contra gentem gladium, neque exercebuntur ultra ad praelium. Veteres revolvamus historias, et inveniemus usque ad vicesimum octavum annum Caesaris Augusti (cujus quadragesimo primo anno Christus natus est in Judaea) in toto orbe terrarum fuisse discordiam, et singulas nationes contra vicinas gentes arsisse studio praeliandi, ita ut caederent et caederentur. Orto autem Domino Salvatore, quando sub Praeside Syriae Cyrino prima est in orbe terrarum facta descriptio, et Evangelicae doctrinae pax Romani imperii [ Sup. pace] praeparata; tunc omnia bella cessaverunt, et nequaquam per oppida et vicos exercebantur ad praelia; sed ad agrorum cultum, militibus tantum legionibusque Romanis contra barbaras nationes bellandi studio delegato: quando impletus est Angelorum ille concentus: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis (Luc. II, 14) ; et in diebus ejus orta est justitia", "candidate_score": 0.632935, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_100", "bdc_text": "Bei der nächsten Verhandlung erschien er mit einem schafwollenen Umhang um Hals und Schultern und erklärte , er habe eine Halsentzündung und könne nicht gegen die Boten sprechen .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_725", "psc_text": "? Quodque juxta LXX additum est: turbabuntur legati, et dolores apprehendent eos: illos legatos interpretari possumus, quos cives miserant adversum eum, qui profectus erat in terram longinquam, ut sibi regnum poteret (Luc. XIX, 27). Unde ipse loquitur in Evangelio: Inimicos autem, qui noluerunt me regnare super se, adducite huc, et interficite coram me. (Vers. 8.) Torsiones et dolores tenebunt: quasi parturiens dolebunt: unusquisque ad proximum suum stupebit: facies combustae vultus eorum. Cum venerint Domini bellatores 239 de terra longinqua, et omnes manus fuerint dissolutae, et cor pavidum atque contritum; tunc strophomata, quae nos torsiones ventris interpretati sumus, et dolores tenebunt eos, similes doloribus parturientium. Per quae ostenditur torqueri eos propria conscientia, et facies habere combustas eo igne, quem sibi succenderant: quia non possunt dicere: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine (Ps. IV, 7) ; et: Nos omnes revelata facie, gloriam Domini contemplantes, in eamdem imaginem transformamur (II Cor.", "candidate_score": 0.63189, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_100", "bdc_text": "Bei der nächsten Verhandlung erschien er mit einem schafwollenen Umhang um Hals und Schultern und erklärte , er habe eine Halsentzündung und könne nicht gegen die Boten sprechen .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_325", "psc_text": "14) , idcirco Dominus faciet quae sequuntur. Pro labore et molestia, quod Aquila et Symmachus transtulerunt, LXX et Theodotio agonem interpretati sunt, id est, luctam atque certamen, quia contentiosi non subjiciant collum Domini servituti, sed illo vulnera eorum volente curare, respuant sanitatem. Et hoc notandum, quod Achaz rege impiissimo nolente signum petere, sermo propheticus ad domum David, hoc est, ad tribum regiam convertatur, de qua supra legimus: Et nuntiaverunt haec domui David, dicentes: Consenserunt Syria et Ephraim. (Vers. 14.) Propterea dabit Dominus ipse vobis signum. Ecce Virgo concipiet et pariet, et vocabis nomen ejus Emmanuel. Nequaquam multifarie juxta apostolum Paulum, et multis modis loquetur Deus (Hebr. I); nec juxta alium prophetam (Osee XII), in manibus prophetarum assimilabitur; sed qui ante loquebatur per alios, dicet ipse, adsum (Infra, 58). De quo et Sponsa rogabat in Cantico Canticorum: Osculetur me osculo oris sui (Cant. I, 2) . Dominus enim virtutum ipse est", "candidate_score": 0.623598, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_49", "bdc_text": "Parum interest inter eum , qui nihil e scripturis profert , et eum , qui profert , at ita profert , ut magis de numero quam enargia curet .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1534", "psc_text": "DUODECIMUS. Nullus tam imperitus scriptor est, qui lectorem non inveniat similem sui: multoque pars major est Milesias fabellas revolventium, quam Platonis libros. In altero enim ludus et oblectatio est, in altero difficultas et sudor mixtus labori. Denique Timaeum de mundi harmonia 493-494 astrorumque cursu et numeris disputantem, ipse qui interpretatus est Tullius, se non intelligere confitetur. Testamentum autem Grunnii Corocottae Porcelli decantant in scholis puerorum agmina cachinnantium. Igitur et noster Luscius Lanuinus fruatur testibus, immo fautoribus suis; vincatque multitudine, quia forsitan vincit ingenio. Mihi sufficit paucorum testimonium, et amicorum laude contentus sum, qui in expetendis opusculis meis, amore nostri labuntur, et studio Scripturarum; ac nonnullos fore arbitror qui hoc ipsum quod ad te, Eustochium, sermonem facio, obtrectationi patere contendant, non considerantes, Holdam et Annam ac Debboram, viris tacentibus, prophetasse: et in servitute Christi nequaquam differentiam sexuum valere, sed mentium. Duodecimus ergo in Isaiam explanationum liber hoc habebit exordium. 493 (Vers.", "candidate_score": 0.623548, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_38", "bdc_text": "Est enim nedum impius , verum blasphemus etiam libellus , omnibus fere scriptis Erasmicis contrarius , ut nunc non referam quam ineptus , impotens , flaccidus , in quo praeter artifitium nemo pius nihil laudavit unquam .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_7", "psc_text": "Damascus, Aegyptus et desertum mare, Idumaea et Arabia, ac vallis Visionis, et ad extremum Tyrus, et Visio quadrupedum intelligenda sunt; ut cuncta quaeramus in sensu, et in omnibus his, quasi sapiens architectus Paulus apostolus jaciat fundamentum, quod non est aliud praeter Christum Jesum. Magnique laboris et operis est, omnem Isaiae librum velle edisserere, in quo majorum nostrorum ingenia sudaverunt: Graecorum dico. Caeterum apud Latinos grande silentium est, praeter sanctae memoriae martyrem Victorinum, qui cum Apostolo dicere poterat: Etsi imperitus sermone, non tamen scientia (II Cor. XI, 9) . Scripsit enim in hunc Prophetam juxta editiones quatuor, usque ad Visionem quadrupedum in deserto, Origenes triginta volumina, e quibus vicesimus sextus liber non invenitur. Feruntur et alii sub nomine ejus de Visione τετραπόδων, duo ad Gratam libri, qui pseudographi putantur; et vigintiquinque Homiliae, et Σημειώσεις, quas nos Excerpta possumus appellare. Eusebius quoque Pamphili juxta historicam explanationem quindecim edidit volumina; et Didymus, cujus", "candidate_score": 0.623488, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_111_113", "bdc_text": "1 und unten S. 114 , 21 . [ ! ] Tigurinum montem , 21 . januarii anno ab orbe redempto 1526darunter eine Bemerkung Bullingers :", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_713", "psc_text": "et impiis peccata sua. Ex quibus probatur, omnia quae dicuntur contra Babylonem, ad mundi hujus confusionem et interitum pertinere. (Vers. 2.) Super montem caliginosum, sive campestrem, levate signum. Apostolis praecipitur et Apostolicis viris ac magistris Ecclesiarum, ut dimicaturi contra Babylonem, signum elevent Dominicae crucis, non in humili loco, et in demersis vallibus, sed in monte caliginoso, sive campestri. Quorum alterum significat abscondita Ecclesiae sacramenta, quae ut videret Moyses, et audiret vocem Dei, intravit tenebras et caliginem. Posuit enim Deus tenebras latibulum suum: et nubes et caligo in circuitu ejus (Psal. XVII). Alterum docet, sic nos ad excelsa ecclesiasticorum dogmatum debere conscendere, ut juxta Apostolum Paulum humiliemur atque dicamus: Qui non sum dignus vocari Apostolus, quia sum persecutus Ecclesiam Dei (I Cor. XV, 9) . Qui et ipse elevavit signum in monte campestri, quando insita sibi humilitate dicebat: Ego autem judicavi nihil scire me in vobis, nisi Jesum Christum, et hunc", "candidate_score": 0.621737, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_32", "bdc_text": "Iam quod paulo incivilius Erasmi libellum , cui tit [ulus ] :", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1232", "psc_text": "infructuosa ligna reputetur? Quod cum dicere non potuerint, audiant Libanum, qui interpretatur dealbatio, referri ad populum gentium, qui lotus in Domino et purgatis sordibus pristinis, totus mundus ascendens, sub [ Al. super] Ecclesiae persona innititur Salvatori, et de eo in Cantico Canticorum dicitur: Quae est ista quae ascendit dealbata, innitens super fratruelem suum (Cant. VIII. 5) : et istum populum transferri in Charmel, hoc est, in circumcisionis scientiam, ut spiritualis et verae circumcisionis mysteria recognoscat: et in loco sit quondam populi Judaeorum: illos autem qui Christum suscipere noluerunt reputari in saltum, et in arbores steriles, quae non possunt cum lignis fructiferis laudare Dominum. Cum autem Libanus in Charmel, et Charmel in saltum fuerit commutatus, tunc qui prius surdi erant, et verba libri prophetici audire non poterant (de quo supra diximus, quod omnis Scriptura sancta unus liber appelletur, dicente Ecclesiaste (Eccl. XXII, 11): Sermones sapientium tamquam stimuli et quasi clavi in", "candidate_score": 0.620066, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_111_113", "bdc_text": "1 und unten S. 114 , 21 . [ ! ] Tigurinum montem , 21 . januarii anno ab orbe redempto 1526darunter eine Bemerkung Bullingers :", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_712", "psc_text": "coeli ponam solium meum: sedebo in monte Testamenti in lateribus Aquilonis, ascendam super altitudinem nubium, ero similis Altissimo. Iste est qui ostendit Domino universa regna mundi, et dixit ei: Haec omnia mihi tradita sunt, et tibi dabo, si cadens adoraveris me (Matth. XLIX) . Denique in consequentibus 235 nequaquam contra Babylonem, sed contra orbem terrarum comminatio est. Dominus Sabaoth praecepit genti bellicosissimae, ut veniat de terra longinqua a summitate coeli, ut disperdat orbem terrarum. Et iterum: Ecce dies venit insanabilis furoris et irae, ut ponat orbem terrarum desertum, et peccatores disperdat ex eo. Ac deinde: Praecipiam orbi terrarum universo mala, et impiis peccata sua. Ex quibus probatur, omnia quae dicuntur contra Babylonem, ad mundi hujus confusionem et interitum pertinere. (Vers. 2.) Super montem caliginosum, sive campestrem, levate signum. Apostolis praecipitur et Apostolicis viris ac magistris Ecclesiarum, ut dimicaturi contra Babylonem, signum elevent Dominicae crucis, non in humili loco, et in", "candidate_score": 0.619501, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_109", "bdc_text": "Ex Husio trans Abbim« Hausen ennet dem Albis» , vgl. HBLS I 210 ;", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_745", "psc_text": "Non enim ponet ibi, postquam in pristina gloria esse desierit, Arabs tentoria sua, qui interpretatur occidentalis et vespertinus; ut in ea cupiat habitare, quam viderit esse desertam. Arabs autem in praesenti loco in bonam partem accipitur: quod semper tendat ad finem, et oblitus praeteritorum, extendat se in priora. Nec pastores requiescent ibi, qui mansuetissimum Domini gregem in Jerusalem solent pascere; sed e contrario requiescent ibi bestiae, quas detestatur Psalmista, dicens: Ne tradas bestiis animam confitentem tibi (Ps. LXXIII, 19) . Pro quibus Aquila, et Symmachus, et Theodotio, ipsum verbum Hebraicum posuerunt SIIM ( ). Et implebuntur domus eorum, hoc est Babyloniorum, juxta LXX et Theodotionem ἤχου, id est, sonitu et clamoribus; juxta Aquilam, typhonibus, quos nos in dracones vertimus; juxta Symmachum OIIM ( ), quod verbum in Hebraico continetur. Et habitabunt ibi struthiones, animal semper solitudines appetens, de quo in Job plenius scribitur: qui cum pennas habere videatur, tamen de", "candidate_score": 0.618754, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_49", "bdc_text": "Parum interest inter eum , qui nihil e scripturis profert , et eum , qui profert , at ita profert , ut magis de numero quam enargia curet .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1218", "psc_text": "De quo Ezechiel mystico sermone testatur (Ezech. II), quod scriptus fuerit intus et foris; in sensu et in littera. De quo et Salvator loquitur in psalmis: In capitulo libri scriptum est de me (Ps. XXXIX, 9) ; non Jeremiae, non Isaiae, sed in omni Scriptura sancta, quae unus liber appellatur. Magistris igitur Judaeorum usque in praesentem diem nequeuntibus legere et aperire signacula, et mysteria pandere Scripturarum, si dederis eum librum indocto populo, qui a suis praeceptoribus devoratur, fatebuntur nescire se litteras, et idcirco legere non posse. Atque e duobus malis multo levius est legis imperitiam confiteri, quam jactare prudentiam; et non posse scire quod dicitur. (Vers. 13, 14). Et dixit Dominus: Pro eo quod appropinquat populus iste ore suo, et labiis suis glorificat me; cor autem ejus longe est a me, et timuerunt me mandato hominum, et doctrinis. Ideo ecce ego addam ut admirationem faciam populo huic miraculo grandi et", "candidate_score": 0.616326, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_98", "bdc_text": "in patrocinio veritatis atque ille olim , cum adversus Milesiorum legatos pro Atheniensi republica dicendum eratAulus Gellius berichtet in den «Attischen Nächten» , XI , 9 , wie Boten aus Milet mit einem Hilfegesuch nach Athen kamen .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_945", "psc_text": "Evangelii missos servos, qui vocarent bonos et malos, ac patrisfamilias de quibuslibet implerent convivium, quia priores venire noluerunt (Matth. XXII). Potest et Ecclesia narrare quod Dominus de Seir, hoc est, de terrenis locis ad se vociferetur, seque provocet ad salutem, et dicat ad ipsum Dominum: O custos, quid de nocte consurgens versaris in tenebris? quid absque peccato in carne es peccatrice? qua causa voluisti humanum corpus assumere? Respondit custos, hoc est, Samaritanus, qui in Evangelio vulneratum suis humeris ad stabulum reportavit (Luc. IX): Venit mane et nox. Et est sensus: Gentium multitudini ortus est sol justitiae, et Judaeis venerunt tenebrae. Juxta quod dicitur a Domino: In judicium mundi istius ego veni, ut non videntes videant, et videntes caeci fiant (Joan. IX, 39) . Et ipse custos qui dixerat: Venit mane et nox, loquitur ad gentium multitudinem: Si me quaeritis, studiosius quaerite. 308 Convertimini ad me, filii convertentes, et ego sanabo", "candidate_score": 0.615181, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_98", "bdc_text": "in patrocinio veritatis atque ille olim , cum adversus Milesiorum legatos pro Atheniensi republica dicendum eratAulus Gellius berichtet in den «Attischen Nächten» , XI , 9 , wie Boten aus Milet mit einem Hilfegesuch nach Athen kamen .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_947", "psc_text": "legatur, si quaeris, quaere: et ad me habita in saltu. Arabia in lingua nostra, vesperam sonat, quae noctis et tenebrarum principium est, omnisque qui habet initium peccatorum, versatur in vespera. Qui autem venit ad summum, in media nocte consistit. Unde et in Aegypto primogenita in media nocte caeduntur (Exod. 12). Et Apostolus Petrus, antequam gallus cantaret, ter Dominum negavit, quod media nox intelligitur (Mat. XXVI): Postquam autem nox praecessit, et coepit dies appropinquare, superatis mediae noctis tenebris, et gallo lucis nuntio resonante, flevit amare, et intellexit peccatum suum, et eo tempore dicere potuit: Ad vesperam demorabitur fletus, et ad matutinum laetitia (Ps. XXIX, 6) . Hoc interim de praesenti loco. Caeterum nomen Arabiae, id est, vesperae et Occidentis, in aliis Scripturarum locis diversas intelligentias recipit. In saltu ad vesperam dormietis, in semitis Dodanim. LXX: In saltu ad vesperam dormietis in via Dedan. Qui in malitia esse coeperunt, et peccatorum ingrediuntur", "candidate_score": 0.613316, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_58", "bdc_text": "Ergo non patrum dictis placitisque , sed collatione scripturarum locus Roma.", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_8", "psc_text": "in deserto, Origenes triginta volumina, e quibus vicesimus sextus liber non invenitur. Feruntur et alii sub nomine ejus de Visione τετραπόδων, duo ad Gratam libri, qui pseudographi putantur; et vigintiquinque Homiliae, et Σημειώσεις, quas nos Excerpta possumus appellare. Eusebius quoque Pamphili juxta historicam explanationem quindecim edidit volumina; et Didymus, cujus amicitiis nuper usi sumus, ab eo loco ubi scriptum est: Consolamini, consolamini populum meum, sacerdotes: loquimini ad cor Jerusalem (Isai. XL, 1) , usque ad finem voluminis, decem et octo edidit tomos. Apollinaris autem more suo sic exponit omnia, ut universa transcurrat, et punctis quibusdam atque intervallis, immo compendiis grandis viae spatia praetervolet: ut non tam Commentarios quam indices capitulorum nos legere credamus. Ex quo animadvertis, quantae difficultatis sit, ut Latini nostri, quorum aures fastidiosae sunt, et ad intelligendas Scripturas sanctas nauseant, plausuque tantum eloquentiae delectantur, mihi ignoscant, si prolixius locutus fuero; cum Isaias duodecim Prophetis juxta numerum versuum, aut", "candidate_score": 0.611836, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_37", "bdc_text": "Otto 262 , Nr. 1323. , quinimo ne lato quidem cedimus culmo .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1230", "psc_text": "seqq.) Nonne adhuc in modico et in brevi convertetur Libanus in Charmel: et Charmel in saltum reputabitur? Et audient in die illa surdi verba libri; et de tenebris et caligine oculi caecorum videbunt. Et addent mites in Domino laetitiam: et pauperes homines in Sancto Israel exsultabunt: quoniam defecit qui praevalebat. Consummatus est illusor: et succisi sunt omnes, qui vigilabant super iniquitatem. Qui peccare faciebant homines in verbo, et arguentem in porta supplantabant; et declinaverunt frustra a justo. Respondeant Judaei et amici simplicis tantum historiae, qui fructus non quaerunt in arbore, sed folia 397 tantum umbramque verborum, quae cito arescit et deperit, quomodo in adventu Domini Salvatoris (quia a temporibus Isaiae usque ad dispensationem carnis assumptae, pro comparatione aeternitatis breve et modicum temporis spatium est) Libanus mons Phoenicis versus sit atque translatus in montem Carmelum? qui Hebraice CHERMEL ( ) dicitur; et in confinio Palestinae atque Phoenicis Ptolemaidi imminens: licet et", "candidate_score": 0.610314, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_49", "bdc_text": "Parum interest inter eum , qui nihil e scripturis profert , et eum , qui profert , at ita profert , ut magis de numero quam enargia curet .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_0", "psc_text": "Prologus. 1-2 Expletis longo vix tempore in duodecim Prophetas viginti explanationum libris, et in Danielem Commentariis, cogis me, virgo Christi Eustochium, transire ad Isaiam: et quod sanctae matri tuae Paulae, dum viveret, pollicitus sum, tibi reddere. Quod quidem et eruditissimo viro fratri tuo Pammachio promisisse me memini; cumque in affectu par sis, vincis praesentia. Itaque et tibi et illi per te reddo quod debeo, obediens Christi praeceptis, qui ait: Scrutamini Scripturas (Joan. V, 39) ; et, Quaerite, et invenietis (Matth. VII, 76) . Ne illud audiam cum Judaeis: Erratis, nescientes Scripturas, neque virtutem Dei (Matth. XXII, 29) . Si enim juxta apostolum Paulum (II Cor. I, 24) Christus Dei virtus est, Deique sapientia; et qui nescit Scripturas, nescit Dei virtutem ejusque sapientiam: ignoratio Scripturarum, ignoratio Christi est. Unde orationum tuarum fultus auxilio, quae diebus ac noctibus in Dei lege meditaris, et templum es Spiritus sancti, imitabor patremfamilias, qui de thesauro", "candidate_score": 0.608243, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_85_87", "bdc_text": "Wiederkehr seines Geburtstages . Hg. v . Manfred Krebs , Pforzheim 1955 , S. 10-34 ;", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_140", "psc_text": "Judaei, nolentes Dominum esse perfectum, nec principem quinquagenarium, dicunt ad eum: Quinquaginta annos necdum habes, et Abraham vidisti (Joan. VIII, 57) ? Et ille sciens se esse non solum poenitentium principem, sed et justorum respondit: Antequam Abraham esset, ego sum (Ibid., 58) . Quod autem Dominus Princeps sit Quinquagenarius, ex una festivitate intelligere possumus, de qua ait: Dominus est Sabbathi, filius hominis (Matth. XII, 8) . Quod si Sabbathi, et Kalendarum. Si Kalendarum, et Paschae, id est, Azymorum. Si Paschae, et Jubilei. Si Jubilei, et Tabernaculorum. Si Tabernaculorum, et Pentecostes, quae ad quinquagesimum refertur numerum. Et honorabilem vultu, et consiliarium. Pro duobus, id est, honorabili vultu, et consiliario, LXX unum virum admirabilem consiliarium transtulerunt. Inter caeteras gratias etiam hoc Dominus auferet a Judaea, ut nullum habeant consiliarium: sed faciant cuncta absque consilio. Et Graeci poetae laudabilis illa et admiranda sententia est: « Primum esse beatum, qui per se sapiat; secundum,", "candidate_score": 0.606815, "ce_score": null } ] }, { "rank": 9, "cf_id": "cf016", "work_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_De-Spiritu-Sancto", "max_score": 0.733622, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10038_sent_106_108", "bdc_text": "Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ; cuius benefitio creati , pasti et redempti resuscitabimur in extrema illa die per spiritum vivificatorem , cui gloria semper . Vale in domino , parens dilecte , Christum dei filium amplectere et me , ut soles , ama .", "psc_chunk_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_De-Spiritu-Sancto_window_346", "psc_text": "sit Dominus, Spiritum esse colligitur. 94, [Alias cap. XV.] Unus ergo Deus, salva majestate Trinitatis aeternae, sicut proposito 685 declaratur exemplo. Nec eo tamen solo loco Trinitatem videmus nomine divinitatis expressam, sed cum plerisque locis, sicut et supra diximus, tum maxime in his epistolis quas ad Thessalonicenses Apostolus scripsit, divinitatem atque dominatum Patris et Filii et Spiritus sancti evidentissime declaravit. Sic enim habes: Vos autem Dominus multiplicet, et abundare faciat in charitate invicem et in omnes, sicut et nos in vobis, ad confirmanda corda vestra sine querela in sanctificatione coram Deo et Patre nostro in adventu Domini Jesu (I Thess. III, 12, 13) . 95. Quis est igitur Dominus, qui multiplicet nos, et abundare faciat coram Deo et Patre nostro in adventu Domini Jesu? Patrem dixit, et Filium dixit: quem ergo cum Patre et Filio praeter Spiritum junxit? Quis est Dominus qui corda nostra in sanctificatione confirmet? Sanctificatio enim gratia", "candidate_score": 0.733622, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_105_107", "bdc_text": "Dtn 16 , 19. . Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ; cuius benefitio creati , pasti et redempti resuscitabimur in extrema illa die per spiritum vivificatorem , cui gloria semper .", "psc_chunk_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_De-Spiritu-Sancto_window_346", "psc_text": "sit Dominus, Spiritum esse colligitur. 94, [Alias cap. XV.] Unus ergo Deus, salva majestate Trinitatis aeternae, sicut proposito 685 declaratur exemplo. Nec eo tamen solo loco Trinitatem videmus nomine divinitatis expressam, sed cum plerisque locis, sicut et supra diximus, tum maxime in his epistolis quas ad Thessalonicenses Apostolus scripsit, divinitatem atque dominatum Patris et Filii et Spiritus sancti evidentissime declaravit. Sic enim habes: Vos autem Dominus multiplicet, et abundare faciat in charitate invicem et in omnes, sicut et nos in vobis, ad confirmanda corda vestra sine querela in sanctificatione coram Deo et Patre nostro in adventu Domini Jesu (I Thess. III, 12, 13) . 95. Quis est igitur Dominus, qui multiplicet nos, et abundare faciat coram Deo et Patre nostro in adventu Domini Jesu? Patrem dixit, et Filium dixit: quem ergo cum Patre et Filio praeter Spiritum junxit? Quis est Dominus qui corda nostra in sanctificatione confirmet? Sanctificatio enim gratia", "candidate_score": 0.711489, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_104_106", "bdc_text": "Nec mirum , cum per os prophetae praedixerit spiritussanctus corda sapientum excecari muneribus Siehe Ex 23 , 8 ; Dtn 16 , 19. . Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ;", "psc_chunk_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_De-Spiritu-Sancto_window_348", "psc_text": "(Joan. I, 33) ? Descendit enim Spiritus in specie columbae (Luc. III, 22); ut et sapientiae testimonium ferret, et sacramentum lavacri spiritalis impleret, et unius se cum Patre et Filio operationis ostenderet. 97. Ac ne per imprudentiam aliquid excidisse Apostolo judicetis, sed scientem prudentemque et sancto infusum Spiritu significasse Dominum, quem Deum sentiebat, etiam in secunda ad Thessalonicenses epistola hoc idem repetivit dicens: Dominus autem dirigat corda vestra in dilectione Dei, et patientia Christi (II Thess. III, 5) . Si dilectio Dei est, et Christi patientia, quis est dominus qui dirigat, debet ostendi, si directionem sancti Spiritus denegamus. 98. Sed negare non possumus, quoniam de ipso Dominus dixit: Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo. Cum autem venerit ille Spiritus veritatis, deducet vos in omnem veritatem (Joan. XVI, 12, 13) . Et David de ipso dicit: Spiritus tuus bonus deducet me in viam rectam (Psal. CXLII,", "candidate_score": 0.709629, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_106", "bdc_text": "Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ;", "psc_chunk_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_De-Spiritu-Sancto_window_346", "psc_text": "sit Dominus, Spiritum esse colligitur. 94, [Alias cap. XV.] Unus ergo Deus, salva majestate Trinitatis aeternae, sicut proposito 685 declaratur exemplo. Nec eo tamen solo loco Trinitatem videmus nomine divinitatis expressam, sed cum plerisque locis, sicut et supra diximus, tum maxime in his epistolis quas ad Thessalonicenses Apostolus scripsit, divinitatem atque dominatum Patris et Filii et Spiritus sancti evidentissime declaravit. Sic enim habes: Vos autem Dominus multiplicet, et abundare faciat in charitate invicem et in omnes, sicut et nos in vobis, ad confirmanda corda vestra sine querela in sanctificatione coram Deo et Patre nostro in adventu Domini Jesu (I Thess. III, 12, 13) . 95. Quis est igitur Dominus, qui multiplicet nos, et abundare faciat coram Deo et Patre nostro in adventu Domini Jesu? Patrem dixit, et Filium dixit: quem ergo cum Patre et Filio praeter Spiritum junxit? Quis est Dominus qui corda nostra in sanctificatione confirmet? Sanctificatio enim gratia", "candidate_score": 0.695626, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_104", "bdc_text": "Nec mirum , cum per os prophetae praedixerit spiritussanctus corda sapientum excecari muneribus Siehe Ex 23 , 8 ;", "psc_chunk_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_De-Spiritu-Sancto_window_348", "psc_text": "(Joan. I, 33) ? Descendit enim Spiritus in specie columbae (Luc. III, 22); ut et sapientiae testimonium ferret, et sacramentum lavacri spiritalis impleret, et unius se cum Patre et Filio operationis ostenderet. 97. Ac ne per imprudentiam aliquid excidisse Apostolo judicetis, sed scientem prudentemque et sancto infusum Spiritu significasse Dominum, quem Deum sentiebat, etiam in secunda ad Thessalonicenses epistola hoc idem repetivit dicens: Dominus autem dirigat corda vestra in dilectione Dei, et patientia Christi (II Thess. III, 5) . Si dilectio Dei est, et Christi patientia, quis est dominus qui dirigat, debet ostendi, si directionem sancti Spiritus denegamus. 98. Sed negare non possumus, quoniam de ipso Dominus dixit: Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo. Cum autem venerit ille Spiritus veritatis, deducet vos in omnem veritatem (Joan. XVI, 12, 13) . Et David de ipso dicit: Spiritus tuus bonus deducet me in viam rectam (Psal. CXLII,", "candidate_score": 0.675399, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_22_24", "bdc_text": "Interim probandos quoque spiritus censemus iubente Ioanne1 Joh 4 , 1 . et Paulo1 Thess 5 , 19-20 . et hic adeo certum scimus esse verbum dei lidium nostrum lapidemDer lydische Stein galt im Altertum als Probierstein , Adagia , 1 , 5 , 87 ( LB II 215 B -D ) Pauly/Wissowa XXVI 2129. , ut nihil nos per deum fugere possit , est enim pedum nostrorum lucernaSiehe Ps 119 , 105 .", "psc_chunk_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_De-Spiritu-Sancto_window_125", "psc_text": "ignis emicat ex Dei vultu; quia scriptum est: Ignis in conspectu ejus ardebit (Psal. XLIX, 3) . Praefulget enim gratia diei judicii, ut sequatur absolutio, quae sanctorum remuneretur obsequium. O magna abundantia Scripturarum, quam nemo possit humano ingenio comprehendere! O maximum divinae unitatis indicium! His enim duobus versiculis quam multa signantur! CAPUT XV. Spiritum sanctum aeque ac Patrem et Filium vitam esse; immo vero sive Pater intelligatur, apud quem est fons vitae, sive Filius, fontem illum aliud non esse quam Spiritum. 151. [Alias cap. XVIII.] Diximus quia lux est Pater, lux Filius, lux Spiritus sanctus: accipiamus etiam quia vita est Pater, vita Filius, vita Spiritus sanctus. Dixit enim Joannes: Quod erat ab initio, quod audivimus et quod vidimus, et oculis nostris perspeximus, et manus nostrae scrutatae sunt de Verbo vitae: et vita apparuit, et vidimus et testamur et annuntiamus vobis de vita, quae erat apud Patrem (I Joan. I, 1,", "candidate_score": 0.673671, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_22_24", "bdc_text": "Interim probandos quoque spiritus censemus iubente Ioanne1 Joh 4 , 1 . et Paulo1 Thess 5 , 19-20 . et hic adeo certum scimus esse verbum dei lidium nostrum lapidemDer lydische Stein galt im Altertum als Probierstein , Adagia , 1 , 5 , 87 ( LB II 215 B -D ) Pauly/Wissowa XXVI 2129. , ut nihil nos per deum fugere possit , est enim pedum nostrorum lucernaSiehe Ps 119 , 105 .", "psc_chunk_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_De-Spiritu-Sancto_window_126", "psc_text": "Pater, vita Filius, vita Spiritus sanctus. Dixit enim Joannes: Quod erat ab initio, quod audivimus et quod vidimus, et oculis nostris perspeximus, et manus nostrae scrutatae sunt de Verbo vitae: et vita apparuit, et vidimus et testamur et annuntiamus vobis de vita, quae erat apud Patrem (I Joan. I, 1, 2) . Et Verbum vitae dixit et vitam; ut 631 et Patrem vitam significaret et Filium. Quod enim est vitae Verbum, nisi Dei Verbum? Ac per hoc et Deus et Verbum Dei vita est. Et sicut Verbum vitae dicitur, ita et Spiritus vitae. Scriptum est enim: Et Spiritus vitae erat in rotis (Ezech. I, 20) . Itaque sicut Verbum vitae vita est, ita et vitae Spiritus vita est. 152. [Alias cap. XIX.] Accipe nunc quia sicut Pater fons vitae est, ita etiam Filium plerique fontem vitae memorarunt significatum; eo quod apud te, inquit, Deus omnipotens, Filius tuus fons vitae sit,", "candidate_score": 0.673271, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_104", "bdc_text": "Nec mirum , cum per os prophetae praedixerit spiritussanctus corda sapientum excecari muneribus Siehe Ex 23 , 8 ;", "psc_chunk_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_De-Spiritu-Sancto_window_225", "psc_text": "sit, qui ante sicut ferae errabamus in silvis. 110. Sed nec hoc tantum loco Petrus apostolus, sed etiam alibi in eodem libro a Spiritu sancto aedificatam Ecclesiam demonstravit. Habes enim dixisse eum: Deus qui novit corda hominum, testimonium perhibuit, dans his Spiritum sanctum, sicut et nobis; et nihil discrevit inter nos et illos, mundans per fidem corda eorum (Act. XV, 8, 9) . In quo illud est contuendum, quia sicut Christus lapis est angularis, qui unitatem plebis utriusque connexuit, ita etiam Spiritus sanctus non discrevit utriusque populi corda, sed junxit. 111. Non ergo tamquam Judaeus contemnas Filium, quem annuntiaverunt prophetae; contemnas etiam Spiritum sanctum, contemnas Esaiam, contemnas Hieremiam, quem de lacu Judaicae domus ille assumptus a Domino pannis et funibus elevavit (Jerem. XXXVIII, 10). Verbum enim propheticum despiciens, in lacum demerserat eum populus Judaeorum. Nec quisquam inventus est de Judaeis qui levaret prophetam, sed unus Aethiops Abdemelech, sicut Scriptura testatur.", "candidate_score": 0.671326, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_102_104", "bdc_text": "s. Adagia , 1 , 7 , 19 ( LB II 269 B-D ) ; ThLG I 1896. ? Nec mirum , cum per os prophetae praedixerit spiritussanctus corda sapientum excecari muneribus Siehe Ex 23 , 8 ;", "psc_chunk_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_De-Spiritu-Sancto_window_348", "psc_text": "(Joan. I, 33) ? Descendit enim Spiritus in specie columbae (Luc. III, 22); ut et sapientiae testimonium ferret, et sacramentum lavacri spiritalis impleret, et unius se cum Patre et Filio operationis ostenderet. 97. Ac ne per imprudentiam aliquid excidisse Apostolo judicetis, sed scientem prudentemque et sancto infusum Spiritu significasse Dominum, quem Deum sentiebat, etiam in secunda ad Thessalonicenses epistola hoc idem repetivit dicens: Dominus autem dirigat corda vestra in dilectione Dei, et patientia Christi (II Thess. III, 5) . Si dilectio Dei est, et Christi patientia, quis est dominus qui dirigat, debet ostendi, si directionem sancti Spiritus denegamus. 98. Sed negare non possumus, quoniam de ipso Dominus dixit: Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo. Cum autem venerit ille Spiritus veritatis, deducet vos in omnem veritatem (Joan. XVI, 12, 13) . Et David de ipso dicit: Spiritus tuus bonus deducet me in viam rectam (Psal. CXLII,", "candidate_score": 0.669283, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_103_105", "bdc_text": "ThLG I 1896. ? Nec mirum , cum per os prophetae praedixerit spiritussanctus corda sapientum excecari muneribus Siehe Ex 23 , 8 ; Dtn 16 , 19. .", "psc_chunk_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_De-Spiritu-Sancto_window_348", "psc_text": "(Joan. I, 33) ? Descendit enim Spiritus in specie columbae (Luc. III, 22); ut et sapientiae testimonium ferret, et sacramentum lavacri spiritalis impleret, et unius se cum Patre et Filio operationis ostenderet. 97. Ac ne per imprudentiam aliquid excidisse Apostolo judicetis, sed scientem prudentemque et sancto infusum Spiritu significasse Dominum, quem Deum sentiebat, etiam in secunda ad Thessalonicenses epistola hoc idem repetivit dicens: Dominus autem dirigat corda vestra in dilectione Dei, et patientia Christi (II Thess. III, 5) . Si dilectio Dei est, et Christi patientia, quis est dominus qui dirigat, debet ostendi, si directionem sancti Spiritus denegamus. 98. Sed negare non possumus, quoniam de ipso Dominus dixit: Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo. Cum autem venerit ille Spiritus veritatis, deducet vos in omnem veritatem (Joan. XVI, 12, 13) . Et David de ipso dicit: Spiritus tuus bonus deducet me in viam rectam (Psal. CXLII,", "candidate_score": 0.667461, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_26_28", "bdc_text": "Jes 40 , 8 ; 1 Petr 1 , 23ff. . Unde non est , quod verearis , ne sub larva pietatis se sceleratissimus ille hominum hostis ingerat nobisque imponatVgl.", "psc_chunk_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_De-Spiritu-Sancto_window_369", "psc_text": "corde sapientis 691 atque pacifici Dei Verbum, audiamus quid loquatur: Ego et Pater unum sumus (Joan. X, 30) . Non dicet hoc in pectore perturbatoris et stulti; quia Animalis homo non percipit quae sunt Spiritus Dei; stultitia enim illi est (I Cor. II, 14) . Non capiunt fidei magnitudinem angusta impiorum pectora. Denique Judaei audientes: Ego et Pater unum sumus; tulerunt lapides, ut lapidarent eum (Joan. X, 31) . 122. Qui hoc audire non potest, Judaeus est: qui hoc audire non potest, lapidat Christum asperioribus omni caure perfidiae suae saxis; et si mihi creditis, vulnerat Christum. Nam etsi ille jam nunc vulnus sentire non possit: Nunc enim secundum carnem jam non novimus Christum (II Cor. V, 16) ; tamen Arianorum impietate lapidatur, qui Ecclesiae pietate laetatur. 123. Bonum mihi est, Domine, lex oris tui (Psal. CXVIII, 72); servo praeceptum tuum. Unum te esse cum Patre ipse dixisti. Quia hoc credidit", "candidate_score": 0.666752, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_11_13", "bdc_text": "Igiturne patribus alligatus erit spiritussanctusoben aRvB als Überschrift : De libello Erasmi «De libero arbitrio» . et uno tempore omnibus omnia revelanda ?", "psc_chunk_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_De-Spiritu-Sancto_window_42", "psc_text": "omnia est igitur, de quo est omnis coelestium et terrestrium virtus. Qui igitur super omnia est, utique non servit: qui non servit, liber est: qui liber est, habet jura dominatus. 52. Hoc si a principio dicerem, negaretur. Sed quemadmodum illi minora negant, ne majora credantur: ita et nos minora praemittamus, ut aut perfidiam suam etiam in minoribus prodant; aut si vel minoribus consentiunt, majora de minoribus colligamus. 53. Arbitror, clementissime imperator, plenissime confutatos eos, qui audent inter omnia 611 Spiritum sanctum computare. Sed tamen ut sciant se non tantum Apostolicis testimoniis, sed etiam Dominicis perurgeri; quomodo audent inter omnia numerare Spiritum sanctum, quando ipse Dominus dixit: Qui blasphemaverit in Filium hominis, remittetur ei: qui autem blasphemaverit in Spiritum sanctum, nec hic, nec in futurum remittetur ei (Luc. XII, 10) ? Quomodo igitur inter creaturas audet quisquam Spiritum computare? Aut quis sic se obligat, ut si creaturae derogaverit, non putet sibi", "candidate_score": 0.664535, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_12_14", "bdc_text": "De libello Erasmi «De libero arbitrio» . et uno tempore omnibus omnia revelanda ? Ergo quo torquebimus Christi verba :", "psc_chunk_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_De-Spiritu-Sancto_window_42", "psc_text": "omnia est igitur, de quo est omnis coelestium et terrestrium virtus. Qui igitur super omnia est, utique non servit: qui non servit, liber est: qui liber est, habet jura dominatus. 52. Hoc si a principio dicerem, negaretur. Sed quemadmodum illi minora negant, ne majora credantur: ita et nos minora praemittamus, ut aut perfidiam suam etiam in minoribus prodant; aut si vel minoribus consentiunt, majora de minoribus colligamus. 53. Arbitror, clementissime imperator, plenissime confutatos eos, qui audent inter omnia 611 Spiritum sanctum computare. Sed tamen ut sciant se non tantum Apostolicis testimoniis, sed etiam Dominicis perurgeri; quomodo audent inter omnia numerare Spiritum sanctum, quando ipse Dominus dixit: Qui blasphemaverit in Filium hominis, remittetur ei: qui autem blasphemaverit in Spiritum sanctum, nec hic, nec in futurum remittetur ei (Luc. XII, 10) ? Quomodo igitur inter creaturas audet quisquam Spiritum computare? Aut quis sic se obligat, ut si creaturae derogaverit, non putet sibi", "candidate_score": 0.662454, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_107", "bdc_text": "cuius benefitio creati , pasti et redempti resuscitabimur in extrema illa die per spiritum vivificatorem , cui gloria semper .", "psc_chunk_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_De-Spiritu-Sancto_window_183", "psc_text": "exteriore: nunc ostendamus quia creator est noster, etiam secundum gratiae sacramentum. Et sicut creat Pater, ita creat et Filius, ita creat et Spiritus sanctus, sicut legimus, dicente Paulo: Dei enim donum est, non ex operibus, ne quis glorietur; ipsius enim sumus factura, creati in Christo Jesu in operibus bonis (Ephes, II. 8 et seq.) . CAPUT VII. Creationis spiritalis seu regenerationis non minus auctorem Spiritum esse, quam Patrem ac Filium. In quo consistat illa creatio, ejusque praestantia: et quomodo quod membra et corpus Deo tribuere videntur sacri codices, debeat intelligi? 62. [Alias cap. IX.] Ergo creat Pater in operibus bonis: creat et Filius; quia scriptum est: Quotquot autem eum receperunt, dedit eis potestatem filios Dei fieri, his qui credunt in nomine ejus: qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt (Joan. I, 12, 13) . 646 63. Similiter ex Spiritu secundum", "candidate_score": 0.657553, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_107", "bdc_text": "cuius benefitio creati , pasti et redempti resuscitabimur in extrema illa die per spiritum vivificatorem , cui gloria semper .", "psc_chunk_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_De-Spiritu-Sancto_window_391", "psc_text": "Spiritus consideremus. Sed et scriptum est: Ite, baptizate gentes in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti (Marc. XVI, 15) . Habet ergo nomen super omne nomen. Quod ergo habet Pater et Filius, habet et Spiritus per naturalis nominis unitatem. 149. [Alias cap. XX.] Habet Deus quod suscitat mortuos: Sicut enim Pater suscitat mortuos et vivificat: sic et Filius quos vult, vivificat (Joan. V, 21) . Suscitat autem etiam Spiritus, per quem Deus suscitat, quia scriptum est: Vivificabit et mortalia corpora vestra per habitantem Spiritum ejus in vobis (Rom. VIII, 11) . Tamen ne infirmam gratiam putes, audi quia et Spiritus suscitat; dicit enim propheta Ezechiel: Veni, Spiritus, et insuffla in mortuos istos, et vivent. Et prophetavi sicut mandavit mihi, et intravit in eos Spiritus vitae, et vixerunt, et steterunt in pedibus suis congregatio nimis multa (Ezech. XXXVII, 9, 10) . Et infra Deus dicit: Scietis quod ego sum Dominus,", "candidate_score": 0.655907, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_58_60", "bdc_text": "Ergo non patrum dictis placitisque , sed collatione scripturarum locus Roma. 9 [9 ] rumpendus erat . Christiani sumus , scripturis pugnamus , non patrum placitis .", "psc_chunk_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_De-Spiritu-Sancto_window_280", "psc_text": "si Apostoli epistola scribitur in Spiritu, quid obstat quonimus etiam legem Dei non atramento, sed Spiritu Dei scriptam credere debeamus: quae utique cordis nostri mentisque secreta non maculat, sed illuminat? 14. Scripta est autem in tabulis lapideis (Exod. XXXII, 19), quia in typo scripta est: sed tabulae fractae primo sunt, et abjectae de Moysis manibus; quia Judaei a propheticis operibus exciderunt. Et bene tabulae fractae sunt, non scriptura deleta. Et tu vide ne frangatur tabula tua, ne mens tua et animus dividatur. Numquid divisus est Christus? Non divisus est, sed unum est cum Patre: et te nemo ab eo separet. Si fides deficiat, tabula cordis tui frangitur. Comminuitur animi firmitudo, si unitatem divinitatis in Trinitate non credas. Scripta est et fides tua, scripta est et culpa tua, sicut Hieremias dixit: Scripta est, Juda, culpa tua graphio ferreo et ungue adamantino. Et scripta est, inquit, in pectore et in corde tuo", "candidate_score": 0.648128, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_57_59", "bdc_text": "excussimus sententiam ? Ergo non patrum dictis placitisque , sed collatione scripturarum locus Roma. 9 [9 ] rumpendus erat .", "psc_chunk_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_De-Spiritu-Sancto_window_280", "psc_text": "si Apostoli epistola scribitur in Spiritu, quid obstat quonimus etiam legem Dei non atramento, sed Spiritu Dei scriptam credere debeamus: quae utique cordis nostri mentisque secreta non maculat, sed illuminat? 14. Scripta est autem in tabulis lapideis (Exod. XXXII, 19), quia in typo scripta est: sed tabulae fractae primo sunt, et abjectae de Moysis manibus; quia Judaei a propheticis operibus exciderunt. Et bene tabulae fractae sunt, non scriptura deleta. Et tu vide ne frangatur tabula tua, ne mens tua et animus dividatur. Numquid divisus est Christus? Non divisus est, sed unum est cum Patre: et te nemo ab eo separet. Si fides deficiat, tabula cordis tui frangitur. Comminuitur animi firmitudo, si unitatem divinitatis in Trinitate non credas. Scripta est et fides tua, scripta est et culpa tua, sicut Hieremias dixit: Scripta est, Juda, culpa tua graphio ferreo et ungue adamantino. Et scripta est, inquit, in pectore et in corde tuo", "candidate_score": 0.634762, "ce_score": null } ] }, { "rank": 10, "cf_id": "cf016", "work_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII", "max_score": 0.732539, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10038_sent_15", "bdc_text": "«Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ?", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_683", "psc_text": "XXVIII, 20) . Consummatio ergo saeculi finis saeculi est; finis autem omnium Christus. Consummationes autem multae. Est consummatio, quando resurrectio est ad salutem. Consummatum quoque opus dicitur perfectum opus. Consummata malitia dicitur, id est, plena, cui nihil desit ad studium et artem nocendi. Est consummatio hominis, et multae consummationes, donec ad perfectum veniat. 46. Legimus ergo et consummationem saeculi, legimus et finem. De consummatione saeculi supra posuimus exemplum, quam sequitur resurrectio: Sicut enim in Adam omnes moriuntur: ita et in Christo omnes vivificabuntur (I Cor. XV, 22) . Post resurrectionem 1129 consummatio: Unusquisque autem in suo ordine; primitiae Christus, deinde ii qui sunt Christi, qui in adventum ejus crediderunt; deinde finis, cum tradiderit regnum Deo et Patri, dum evacuaverit omnem principatum et potestatem (Ibid., 23 et 24) . Ergo consummationem saeculi sequitur finis juxta Apostolum. Unde colligitur quod sequatur finis omnem consummationem. 47. Mundus in maligno positus est, ut dixit", "candidate_score": 0.732539, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_15", "bdc_text": "«Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ?", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_682", "psc_text": "et pauperem. (Ps. XL, 1) . Ille utique intelligit super pauperem, qui largitur pauperi. Nam quid prodest misereri inopis, nisi alimoniam eidem largiaris? 45. (Vers. 96.) Sequitur versus octavus: Omnis consummationis vidi finem; amplificum mandatum tuum valde. Non possumus in omnibus vim Graeci sermonis exprimere; major in Graeco plerumque vis et pompa sermonis est. Τέλος dicitur Graece, quod nos Latine et finem dicimus et consummationem; τέλος autem et consummationis ipsius finis est, sicut finis Legis est Christus ad justitiam omni credenti (Rom. X, IV). Habes scriptum: Ecce ego vobiscum sum . . . . . usque ad consummationem saeculi (Matth. XXVIII, 20) . Consummatio ergo saeculi finis saeculi est; finis autem omnium Christus. Consummationes autem multae. Est consummatio, quando resurrectio est ad salutem. Consummatum quoque opus dicitur perfectum opus. Consummata malitia dicitur, id est, plena, cui nihil desit ad studium et artem nocendi. Est consummatio hominis, et multae consummationes, donec", "candidate_score": 0.727886, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_22_24", "bdc_text": "Interim probandos quoque spiritus censemus iubente Ioanne1 Joh 4 , 1 . et Paulo1 Thess 5 , 19-20 . et hic adeo certum scimus esse verbum dei lidium nostrum lapidemDer lydische Stein galt im Altertum als Probierstein , Adagia , 1 , 5 , 87 ( LB II 215 B -D ) Pauly/Wissowa XXVI 2129. , ut nihil nos per deum fugere possit , est enim pedum nostrorum lucernaSiehe Ps 119 , 105 .", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_736", "psc_text": "(Sup. v. 103) ! Haec eorum pascua, qui dicunt: Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine. Pascitur enim os nostrum verbo, cum loquimur mandata Dei Verbi. Pascitur et oculus noster interior lucernae spiritalis lumine, quae nobis in hac mundi nocte praelucet; ne sicut in tenebris ambulantes, incertis titubemus vestigiis, et viam veram invenire nequeamus. Intelligibilis igitur pedum gressus, intelligibilis et lucerna; quia Verbum Dei lucerna est. Nonne hoc in principio erat Verbum apud Deum: quomodo ergo lucerna est? Nonne hoc erat verum lumen, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum: quomodo ergo lucerna dicitur? Esaias clamat: Populus qui sedebat in tenebris, lucem vidit magnam (Esai. IX, 2) : quomodo hic dicitur lucerna? 6. Sed videamus ne forte idem Verbum Dei aliis magna lux sit, aliis lucerna. Mihi lucerna, angelis lux est. Petro lux erat, quando astitit ei angelus in carcere, et lumen circumfulsit eum (Act. XII, 7). Paulo lux erat,", "candidate_score": 0.694549, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_30_32", "bdc_text": "«Unctio docebit omnia » [ 1 Joh 2 , 27 ] , fides et charitas iudicabunt singulaVgl. 1 Kor 2 , 13ff. . Tu vide Augusti [num ] «In Ioannem tracta [ tus ]» 16 Vermutlich Augustin , In Iohannis Evangelium Tractatus XVI , 2 ( CChr XXXVI 165 , 16ff) . et 18Ebenda , XVIII , 2 ( CChr XXXVI 180 , 16ff) , u. ö. , ac Tertullianum in «Praescriptione hereticorum »Tertullian , De praescriptione haereticorum , VI ( CChr I 191 , 11ff) , s. Staedtke 73ff. . Iam quod paulo incivilius Erasmi libellum , cui tit [ulus ] :", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_1102", "psc_text": "13. Qui habuerit hic charitatis ignem, illic ignem gladii timere non poterit. Ipsi Petro qui toties mortem suam pro Christo obtulit, dicet: Transi, recumbe (Luc. XVII, 7) . Sed ille dicet: Igne nos examinavit, sicut igne examinatur argentum; etenim in quo aqua multa excludere non potuit charitatem, quomodo eum ignis excludet? Sed ille examinabitur ut argentum, ego examinabor ut plumbum: donec plumbum tabescat, ardebo. Si nihil argenti in me inventum fuerit, heu me! in ultima inferni detrudar, aut ut stipula totus exurar. Si quid inventum in me fuerit auri vel argenti, non per meos actus, sed per misericordiam et gratiam Christi, per ministerium sacerdotii, dicam fortasse ego: Etenim qui sperant in te, non confundentur (Psal. XXIV, 3) . 14. Illo igitur igneo gladio iniquitas exuretur, quae sedet super talentum plumbeum. Ideo unus ignem illum sentire non potuit, qui est justitia Dei Christus, quia peccatum non fecit; nihil enim ignis in", "candidate_score": 0.69449, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_23_25", "bdc_text": "et Paulo1 Thess 5 , 19-20 . et hic adeo certum scimus esse verbum dei lidium nostrum lapidemDer lydische Stein galt im Altertum als Probierstein , Adagia , 1 , 5 , 87 ( LB II 215 B -D ) Pauly/Wissowa XXVI 2129. , ut nihil nos per deum fugere possit , est enim pedum nostrorum lucernaSiehe Ps 119 , 105 . ac argentum septies defecatum Vgl. Ps 12 , 7. , infallibilis et aeterna regulaVgl. Ps 33 , 4 ;", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_736", "psc_text": "(Sup. v. 103) ! Haec eorum pascua, qui dicunt: Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine. Pascitur enim os nostrum verbo, cum loquimur mandata Dei Verbi. Pascitur et oculus noster interior lucernae spiritalis lumine, quae nobis in hac mundi nocte praelucet; ne sicut in tenebris ambulantes, incertis titubemus vestigiis, et viam veram invenire nequeamus. Intelligibilis igitur pedum gressus, intelligibilis et lucerna; quia Verbum Dei lucerna est. Nonne hoc in principio erat Verbum apud Deum: quomodo ergo lucerna est? Nonne hoc erat verum lumen, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum: quomodo ergo lucerna dicitur? Esaias clamat: Populus qui sedebat in tenebris, lucem vidit magnam (Esai. IX, 2) : quomodo hic dicitur lucerna? 6. Sed videamus ne forte idem Verbum Dei aliis magna lux sit, aliis lucerna. Mihi lucerna, angelis lux est. Petro lux erat, quando astitit ei angelus in carcere, et lumen circumfulsit eum (Act. XII, 7). Paulo lux erat,", "candidate_score": 0.692191, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_18_20", "bdc_text": "An hoc propterea factum , quod tenor divini oraculi , divinae voluntatis testimonium sic disposuerit ? Cur ergo non videmus et nostram captivitatem iuxta prophetarum , Christi et apostolorum vaticinia talem esse oportere , qualem , proh dolor , conspeximus mortales omnium deploratissimi sub impiissimo Antichristi regno ? Imo , cum MosesVgl. Dtn 18 , 15ff . ac PaulusVgl. 1 Kor 12 , 10. 28 ;", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_390", "psc_text": "Christum vidimus, et baptizati in Christo sumus, mortui sumus peccato; quia viventes Legis vinculis tenebamur. Ubi autem in Christo mortui sumus, mortificati utique sumus Legi per corpus Christi; ut simus alterius qui ex mortuis resurrexit. Sed hoc mysticum est. 17. Morale autem, historiae veteris facit nos meminisse debere, quae est de sancto Moyse, qui rogavit Deum ut se demonstraret ei Deus, et ut facie ad faciem eum videret. Norat utique sanctus vates Domini quod invisibilem Deum facie ad faciem videre non posset: sed devotio sancta mensuram supergreditur, et putavit Deo etiam hoc esse possibile, ut corporeis oculis faceret id quod est incorporeum, comprehendi. Non est 1062 reprehensibilis hic error, sed etiam grata cupiditas atque inexplebilis, quod Dominum suum velut manu tenere, et obtutu oculorum videre cupiebat. Sciebat ad imaginem et similitudinem Dei factum esse hominem. Quando enim electus a Domino Deo est ad populum liberandum, impletus est spiritu sapientiae. Viderat", "candidate_score": 0.692015, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_24", "bdc_text": "et hic adeo certum scimus esse verbum dei lidium nostrum lapidemDer lydische Stein galt im Altertum als Probierstein , Adagia , 1 , 5 , 87 ( LB II 215 B -D ) Pauly/Wissowa XXVI 2129. , ut nihil nos per deum fugere possit , est enim pedum nostrorum lucernaSiehe Ps 119 , 105 .", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_736", "psc_text": "(Sup. v. 103) ! Haec eorum pascua, qui dicunt: Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine. Pascitur enim os nostrum verbo, cum loquimur mandata Dei Verbi. Pascitur et oculus noster interior lucernae spiritalis lumine, quae nobis in hac mundi nocte praelucet; ne sicut in tenebris ambulantes, incertis titubemus vestigiis, et viam veram invenire nequeamus. Intelligibilis igitur pedum gressus, intelligibilis et lucerna; quia Verbum Dei lucerna est. Nonne hoc in principio erat Verbum apud Deum: quomodo ergo lucerna est? Nonne hoc erat verum lumen, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum: quomodo ergo lucerna dicitur? Esaias clamat: Populus qui sedebat in tenebris, lucem vidit magnam (Esai. IX, 2) : quomodo hic dicitur lucerna? 6. Sed videamus ne forte idem Verbum Dei aliis magna lux sit, aliis lucerna. Mihi lucerna, angelis lux est. Petro lux erat, quando astitit ei angelus in carcere, et lumen circumfulsit eum (Act. XII, 7). Paulo lux erat,", "candidate_score": 0.682462, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_24_26", "bdc_text": "et hic adeo certum scimus esse verbum dei lidium nostrum lapidemDer lydische Stein galt im Altertum als Probierstein , Adagia , 1 , 5 , 87 ( LB II 215 B -D ) Pauly/Wissowa XXVI 2129. , ut nihil nos per deum fugere possit , est enim pedum nostrorum lucernaSiehe Ps 119 , 105 . ac argentum septies defecatum Vgl. Ps 12 , 7. , infallibilis et aeterna regulaVgl. Ps 33 , 4 ; Jes 40 , 8 ;", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_736", "psc_text": "(Sup. v. 103) ! Haec eorum pascua, qui dicunt: Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine. Pascitur enim os nostrum verbo, cum loquimur mandata Dei Verbi. Pascitur et oculus noster interior lucernae spiritalis lumine, quae nobis in hac mundi nocte praelucet; ne sicut in tenebris ambulantes, incertis titubemus vestigiis, et viam veram invenire nequeamus. Intelligibilis igitur pedum gressus, intelligibilis et lucerna; quia Verbum Dei lucerna est. Nonne hoc in principio erat Verbum apud Deum: quomodo ergo lucerna est? Nonne hoc erat verum lumen, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum: quomodo ergo lucerna dicitur? Esaias clamat: Populus qui sedebat in tenebris, lucem vidit magnam (Esai. IX, 2) : quomodo hic dicitur lucerna? 6. Sed videamus ne forte idem Verbum Dei aliis magna lux sit, aliis lucerna. Mihi lucerna, angelis lux est. Petro lux erat, quando astitit ei angelus in carcere, et lumen circumfulsit eum (Act. XII, 7). Paulo lux erat,", "candidate_score": 0.679383, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_22_24", "bdc_text": "Interim probandos quoque spiritus censemus iubente Ioanne1 Joh 4 , 1 . et Paulo1 Thess 5 , 19-20 . et hic adeo certum scimus esse verbum dei lidium nostrum lapidemDer lydische Stein galt im Altertum als Probierstein , Adagia , 1 , 5 , 87 ( LB II 215 B -D ) Pauly/Wissowa XXVI 2129. , ut nihil nos per deum fugere possit , est enim pedum nostrorum lucernaSiehe Ps 119 , 105 .", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_742", "psc_text": "nunc sicut lucerna, nunc sicut lux mundi fulgebat in hoc saeculo, quid dicimus de Verbo Dei, quod et lucerna est pedibus meis? 9. Et fortasse ubi non sunt tenebrae, non est lucerna Verbum Dei, sed supra lucernam; quia lux est. Tenebrae iis non sunt qui vident lucem. Denique, tunc justi fulgebunt sicut sol in regno patris sui (Matth. XIII, 43) . Et fortasse secundum Legem lucerna est Verbum Dei, secundum Evangelium lux magna est. Judaeis lucerna est, et lucerna sub modio. Lucet Lex, sed non videtur; quia operta eorum doctrina est et cogitatione vitiorum, et caecitate perfidiae: populo autem ex nationibus lux est. Denique, populo qui sedebat in regione umbrae mortis, lux orta est eis (Esai. IX, 2) . Aperi igitur fenestras tuas; ut splendor tibi magnae lucis introeat. Paratum fac candelabrum tuum; ut lux tua non operiatur integumento corporis tui, et mensura terrenae hujus fragilitatis: sed supra mensuram corporeae", "candidate_score": 0.672242, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_103_105", "bdc_text": "ThLG I 1896. ? Nec mirum , cum per os prophetae praedixerit spiritussanctus corda sapientum excecari muneribus Siehe Ex 23 , 8 ; Dtn 16 , 19. .", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_1068", "psc_text": "ad te spiritus meus (Esai. XXVI, 9) , matutinum lumen temporibus faciet splendere nocturnis, si mediteris verba Dei. Dum enim meditaris, lux est: et videns lucem non temporis, sed gratiae, dices quia Lux praecepta tua (Ibid.) . Cum autem te meditantem verba divina dies 1218 invenerit, et tam gratum opus orandi, atque psallendi delectaverit tuam mentem, iterum dices ad Dominum Jesum: Exitus matutinos, et vespere delectabis (Psal. LXIV, 9) . 31. An vero Moyse magistro usus populus Judaeorum, quotidie in senioribus suis, qui ad hoc munus electi sunt, noctibus ac diebus sine ulla cessatione recenset Scripturas divinas: et si quid aliud seniorem interrogaveris, nescit nisi Scripturae divinae seriem resultare (Exod. XVIII, 14 et seq.). Vacat illic sermo de saeculo, sola illic Scriptura contexitur, singulorum sibi per vices ora succedunt; ne quando sacer ille sonus mandatorum coelestium ferietur: et tu Christiane, dormis, cui magister est Christus; et non vereris ne de", "candidate_score": 0.662317, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_24", "bdc_text": "et hic adeo certum scimus esse verbum dei lidium nostrum lapidemDer lydische Stein galt im Altertum als Probierstein , Adagia , 1 , 5 , 87 ( LB II 215 B -D ) Pauly/Wissowa XXVI 2129. , ut nihil nos per deum fugere possit , est enim pedum nostrorum lucernaSiehe Ps 119 , 105 .", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_742", "psc_text": "nunc sicut lucerna, nunc sicut lux mundi fulgebat in hoc saeculo, quid dicimus de Verbo Dei, quod et lucerna est pedibus meis? 9. Et fortasse ubi non sunt tenebrae, non est lucerna Verbum Dei, sed supra lucernam; quia lux est. Tenebrae iis non sunt qui vident lucem. Denique, tunc justi fulgebunt sicut sol in regno patris sui (Matth. XIII, 43) . Et fortasse secundum Legem lucerna est Verbum Dei, secundum Evangelium lux magna est. Judaeis lucerna est, et lucerna sub modio. Lucet Lex, sed non videtur; quia operta eorum doctrina est et cogitatione vitiorum, et caecitate perfidiae: populo autem ex nationibus lux est. Denique, populo qui sedebat in regione umbrae mortis, lux orta est eis (Esai. IX, 2) . Aperi igitur fenestras tuas; ut splendor tibi magnae lucis introeat. Paratum fac candelabrum tuum; ut lux tua non operiatur integumento corporis tui, et mensura terrenae hujus fragilitatis: sed supra mensuram corporeae", "candidate_score": 0.661072, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_76", "bdc_text": "Tu haec nostra boni consule , zelus enim pro lege dei in hunc fervorem me excitatVgl. Ps 69 , 10 ( Joh 2 , 17 ) ;", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_980", "psc_text": "terra (Exod. IX, 16) . Non utique Dominus suae laudis, sed nostrae correctionis incrementa quaerebat. 8. Omnes ergo sapientes dicunt: Justus es, Domine, et rectum judicium tuum; neque enim tradimur adversariis sine judicio ipsius, neque sine ipsius judicio in tribulationes venimus. Haec justorum est consolatio: hoc est Domini judicium. Denique et supra habes: Memor fui judiciorum tuorum, quae a saeculo sunt, et me consolatus sum (Sup. v. 52) . Advertis ergo quia judicia Domini consolationes sunt. 9. (Vers. 138.) Mandasti justitiam testimonia tua et veritatem tuam nimis. Utrum nimis mandasti, an nimiam veritatem? Sed et nimia veritas plena laudis, et nimium mandare providentiae atque cautelae est. Etenim infirmos noverat; ideo saepius admonebat, ut non obliviscerentur. 10. (Vers. 139.) Sequitur versus tertius: Exquisivit me zelus domus tuae; quoniam obliti sunt verborum tuorum inimici mei. Est zelus ad vitam, et est zelus ad mortem. Ad vitam zelus est divina praecepta servare, et", "candidate_score": 0.65722, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_2_4", "bdc_text": "Hac tantum parte durior videbatur , qua tu patribus spiritum ita tribuis , ut nihil fere reliqui facias deploratissimis nostri aevi hominibus . Sic enim intonas haud verisimile esse patres et vetustate et sanctitate celebres caruisse spiritu , quo indice etiam heccine potuissent depraehendere placita , quae nunc quasi e tripode Sprichwörtliche Redewendung zur Bekräftigung einer Aussage , Adagia 1 , 7 , 90 ( LB II 297 E-F ) . pronuncientur . Ito ergo , si ignoras , ad ipsum Augustinum ac percontare , num antiquitas an sanctorum sanctitas graviorem reddat doctrinam ! Docebit is nimirum in epistola ad Hieronymum Augustin , ep. LXXXII , 3 und 5 ( CSEL XXXIIII 354 , 4ff und 355 , 25ff) ;", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_708", "psc_text": "eum (Psal. XCIII, 12) . 12. Ostendit igitur quod divinum est homines docere non posse: et ideo qui docere praesumunt, nesciunt; sed agnoscit discipulus qui docetur. In quo praeter donum scientiae quod de Spiritu sancto fuerat consecutus: moralis quoque suavis locus est, quod multi docentes sunt qui quod non intelligunt, docere se dicunt: et plurimi sunt discipuli qui studio suo assequuntur et industria quod non didicerunt a magistris. Denique ante nos quidam interesse dixit inter docentes atque doctores; fortasse hoc arbitratus quia doctores sunt aliorum judicio ad hoc munus electi: docentes autem qui propria usurpatione hoc sibi munus assumpserint. Sed cedant necesse est ei doctores quoque, quem testimoniorum meditatione coelestium doctrina Dei docentis imbuerit. 13. (Vers. 100.) Sequitur: Super seniores intellexi; quia praecepta tua exquisivi. Nec hoc quidem difficile, ut is quem Dominus docuerit, super seniores intelligat; siquidem Dei gratia ad doctrinam et maturitatem 1135 aetatis progrediatur senilis. Cum enim", "candidate_score": 0.656714, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_43", "bdc_text": "quid enim pietati cum epichirematis Epichirema ist ein rhetorischer Schluß bzw. Beweis , Lausberg 371 ;", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_501", "psc_text": "de ventre meo, quaerit animam meam. Si autem modo extraneus maledicit mihi, dimitte illum, ut maledicat; quoniam Dominus dixit illi, ut videat humilitatem meam: et retribuet mihi Dominus bona pro maledicto hoc (II Reg. XVI, 10 et seq.) . Quod et prophetico dixit spiritu, et probavit eventu. Cum enim repleta fuerit humilitas, peccatum solvitur. Denique et in Esaiae libro habes quia dixit Dominus: Sacerdotes, loquimini ad cor Hierusalem: consolamini eam, quia repleta est humiliatio ejus, solutum est peccatum ejus; quia accepit de manu Domini duplicia peccata sua (Esai. XL, 2) . Advertis igitur quia ubi desolatio, ibi humilitas. Desolationem enim sequitur humilitas justo ordine, humilitatem patientia, patientiam probatio, probationem consolatio. Quod habes et in Apostolo scriptum: Quia tribulatio patientiam operatur, patientia autem probationem, probatio autem spem, spes autem non confundit; quia charitas Dei diffusa est in cordibus nostris per Spiritum sanctum (Rom. III, 3-5) , qui utique nostrorum consolator est", "candidate_score": 0.655064, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_59_61", "bdc_text": "9 [9 ] rumpendus erat . Christiani sumus , scripturis pugnamus , non patrum placitis . Neque infitias eo ;", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_424", "psc_text": "formidet. (Joan. XIV, 27) . Si te cupiditas appetentiaque tentaverit, lege Evangelium, dicat tibi Jesus Christus: Non turbetur cor tuum. Si quis terror ingruerit, dicat tibi Christus: Non turbetur cor tuum, neque formidet. Si qua supplicia persecutor inflixerit, lege Evangelium, dicat tibi Jesus: Non turbetur 1070 cor tuum, neque formidet. Lege Apostolum dicentem: Indignae enim passiones sunt hujus temporis ad superventuram gloriam (Rom. VIII, 18) . Si in mari naviganti gravis fluctus insurgat, tempestas atra desaeviat, tibi dicat Jesus: Ego sum, noli turbari (Marc. VI, 50) . Veniens igitur in certamen aliquod magnum et grave, dic prius: Paratus sum, et non sum turbatus; ut custodiam mandata tua. 39. Et quid de saecularibus dicam? Esto paratus non solum adversus ea quae vides, sed etiam adversus ea quae non vides. Foris, inquit, pugnae, intus timores (II Cor. VII, 5) . In te ipso tibi bellum est: bonum est ut in tranquillitate sit", "candidate_score": 0.653462, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_52_54", "bdc_text": "Otto 244 , Nr. 1233. , deus bone , quam misere se misellus torquet Erasmiolus , quam belle Protheum Proteus «gilt als Sinnbild der Wandelbarkeit , aber auch der Schlauheit , welche die verschiedensten Mittel versucht» , Otto 289 , Nr. 1478 ; Adagia , 2 , 2 , 74 ( LB II 473 B ff und Adagia , 3 , 4 , 1 ( LB 806 A-B ) . Für Erasmus auch von Luther , aaO , verwendet , WA XVIII 700 , 18 .", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_103", "psc_text": "redemptionis effudit (Luc., XXIII, 11). Nam et constrictus erat Verbum, cum esset homo factus: et pauper factus est, cum dives esset; ut nos illius inopia ditaremur. Potens erat, et despiciendum se praebuit; ita ut Herodes sperneret eum et illuderet ei. Terram movebat, et haerebat in ligno: coelum obducebat tenebris, mundum crucifigebat: et crucifixus erat: inclinabat caput, et exibat verbum: exinanitus erat, et replebat omnia: descendit Deus, ascendit homo: Verbum caro factum est, ut caro sibi Verbi solium in Dei dextera vindicaret: vulnus inflictum erat, et fluebat unguentum: scarabaeus audiebatur, et Deus agnoscebatur. 9. Respondit et Christus. Ecce es bona proxima mea, ecce es bona (Cant. I, 14) . Quoniam cognoverat Ecclesia mysterium, et pro totius mundi redemptione crucifixum Dominum Jesum praedicabat, meretur audire: Ecce es bona; quae me bonum dicis, et ipsa bona es, quae vidisti gloriae meae decorem, et ipsa bona es et decora. Quid est autem Christum dicere:", "candidate_score": 0.651983, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_63_65", "bdc_text": "Otto 132 , Nr. 643. . Sophysta quispiam petitionem principii reiiceret , et nos in re tam gravi coccicem «Kuckuck» wird in der Klassik häufig als verächtliche Bezeichnung für einen Menschen gebraucht , ThLL IV 1281 , 60ff. [ ! ] audiemus ? Breviter :", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_1217", "psc_text": "Sequitur versus quartus: Loquetur lingua mea verbum tuum; quoniam omnia mandata tua justitia est. Qui didicerit justitias Dei, loquitur verbum Dei; et qui verbum Dei loquitur, otiosum verbum non loquitur. Otiosum verbum est, loqui opera hominum. Ideo Sanctus dicit (Psal. XVI, 4) dari sibi a Domino gratiam, ut non loquatur os suum opera hominum; quia otiosum verbum est: nec solum otiosum, sed etiam periculosum, pro quo rationem sumus reddituri. Omne enim verbum otiosum quodcumque locuti fuerimus, reddemus pro eo rationem (Matth. XII, 36). Non enim mediocre periculum est, cum habeas tanta eloquia Dei, et Dei opera quae fecit in Genesi, fecit in Exodo, fecit 1252 in Levitico, Numeris, Deuteronomio, Jesu Nave, Judicum libro, Regnorum, atque Esdrae libris, fecit in Evangelio, vel in Actibus apostolorum, illis praetermissis, loquaris quae saeculi sunt, audias quae saeculi sunt. Sepi aures tuas spinis (Eccli. XXVIII, 28) : utinam et linguam tuam obsepias. Sed quod pejus", "candidate_score": 0.648342, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_3", "bdc_text": "Sic enim intonas haud verisimile esse patres et vetustate et sanctitate celebres caruisse spiritu , quo indice etiam heccine potuissent depraehendere placita , quae nunc quasi e tripode Sprichwörtliche Redewendung zur Bekräftigung einer Aussage , Adagia 1 , 7 , 90 ( LB II 297 E-F ) . pronuncientur .", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_640", "psc_text": "Spiritum sanctum descendentem de coelo sicut columbam, et manentem super eum (Marc. I, 10) . Nam et prophetae non semper prophetabant, sed cum infunderet his gratiam Spiritus prophetandi. Denique nec David praescivit quid annuntiaret Nathan missus a Domino, et utique inferior Nathan propheta cognovit quod David praestantior nesciebat (II Reg. XXII, 5 et seq.). Et alius dixit propheta: Celavit me Dominus (IV Reg. IV, 27) . Unde et plerique accipiunt in coelo permanere Dei Verbum, in Potestatibus coelestibus, in quibus non sunt affectuum varietates. Aliqui autem de ipsa accipiunt Trinitate, quae sola immutabilis sit; et ideo in coelo permanet Verbum, id est, in Patre, quia Verbum dixit: Ego in Patre, et Pater in me (Joan. XIV, 10) . 19. (Vers. 90.) In generationem et generationem veritas tua. Multi sunt qui dicuntur dii, sed non sunt. Ergo in gentibus mendacium est; in Ecclesia veritas. Hanc tamen veritatem habuit primo Synagoga, quae", "candidate_score": 0.647314, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_33_35", "bdc_text": "«De libero arbitrio collatio»Erasmus , De libero arbitrio ΔΙΑΤΡΙΒ Η sive collatio , 1524 , hg. v . Johannes von Walter , Leipzig 1910 . - Quellenschriften zur Geschichte des Protestantismus , H. 8 ; Bibliotheca Erasmiana S. 20. , tractaverim Vermutlich in einem nicht erhaltenen Brief. , mirum est , quam egre feras ;", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_1174", "psc_text": "inveni Esdram, inveni 1242 Psalmos, inveni Proverbia, inveni Ecclesiasten, inveni Cantica canticorum, inveni admirabilem consiliarium Christum, inveni Paulum prudentem architectum: inveni sapientem auditorem populum Christianum, qui novit ea quae leguntur, audire; ille enim audit qui ea quae audit, intelligit. Lex spiritalis est. Non illam audit Judaeus, qui audit corporaliter; sed ille audit, qui audit in spiritu. Habent illi libros, sed sensum librorum non habent. Habent prophetas, sed non habent quem illi prophetaverunt. Quomodo enim habent, quem non receperunt? Ideo cum Moyse et Elia mihi apparuit; quia ab illis recessit. Multa habet spolia, qui habet Dei Verbum. Habet resurrectionem, habet justitiam, virtutem atque sapientiam, habet omnia; quia in ipso constant omnia. Hebraei spoliaverunt Aegyptios, et vasa eorum abstulerunt (Exod. XII, 36): Judaeorum spolia habet populus Christianus, et totum habemus quod illi habere se nesciebant. Illi aurum et argentum materiale abstulerunt, nos aurum mentis accepimus, nos acquisivimus coelestis sermonis argentum. 13. (Vers.", "candidate_score": 0.646901, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_75_77", "bdc_text": "Nimmerleinstag» , Adagia , 1 , 5 , 84 ( LB II 214 B-C ) . dissipabit . Tu haec nostra boni consule , zelus enim pro lege dei in hunc fervorem me excitatVgl. Ps 69 , 10 ( Joh 2 , 17 ) ; Ps 119 , 138f. .", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_554", "psc_text": "qui in Domini lege die ac nocte meditatur (Psal. I, 1 et 2) . Sed qui meditatur in Lege, eruditur in Lege: et quem Lex 1100 erudierit, Dominus erudivit, qui locutus est Legem. Ideoque scriptum est: Beatus quem tu erudieris, Domine, et de lege tua docueris eum (Psal. XCIII, 12) . Discamus ergo, et nos in Lege meditari, non avocemur saecularibus illecebris, non occupemur impedimentis: sed semper ad legem Dei simus attenti. Scriptum est enim: Os justi meditabitur sapientiam, et lingua ejus loquetur judicium (Psal. XXXVI, 30) . Hoc in veteri Testamento: audi dicentem et in novo: Prope est verbum in ore tuo, et in corde tuo (Rom. X, 8) . Et maxime hanc meditationem sacerdotibus necessariam ostendit ad Titum scribens, quia debet episcopus amplecti eum, Qui secundum doctrinam est fidelem sermonem; ut potens sit exhortari in doctrina sana, et eos qui contradicunt, arguere (Tit. I, 9) . Quod utique", "candidate_score": 0.645393, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_59_61", "bdc_text": "9 [9 ] rumpendus erat . Christiani sumus , scripturis pugnamus , non patrum placitis . Neque infitias eo ;", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_604", "psc_text": "velimus in Christo. Nam utique cum sit definita sententia, quod Omnes qui volunt pie vivere in Christo Jesu, persecutiones patiuntur (II Tim. III, 12) , videtur is qui persecutiones non patitur, abdicatus, quod non sit piae intentionis in Christo; devotionem etenim fidei praelia persequuntur. Si desint certamina, vereor ne deesse videatur, qui certare desideret. Omnia, inquit, praecepta tua veritas (Joan. XV, 20) . Quae praecepta nisi illa: Si me persecuti sunt, et vos persequentur? Haec praecepta David, anterior licet Incarnationis sacramento, jam tamen audiebat in spiritu: et quasi Christi discipulus non subtrahebat se passionibus, sed certaminibus offerebat: sciebat hoc sibi ad gloriam fructuosum, hoc ad custodiam salutis tutum, ut frequentibus exercitiis justi pietas confirmaretur. Cito enim fides inexercitata languescit, et crebris otiosa tentatur incommodis. Remissas excubias callidus, insidiator irrumpit: assuetum autem bello virum externa fraus instruit, et ad gloriosae provehit palmam victoriae. Pax ergo fidei corruptelae materia est. 22. Quam", "candidate_score": 0.645087, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_77_79", "bdc_text": "Ps 119 , 138f. . Nam dici non potest , quantum divinae naturae ac energiae detrahat impium de libero arbitrio sentimentum Synonym mit sententia , opinio , Du Cange VII 425. . Erasmum alias ut patrem patriae , eloquentiae principem , bonarum litterarum patronum , humanitatis fontem linguarumque post ReuchlinumZu Johannes Reuchlin , 1455-1522 , und seinem Lebenswerk s.", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_1214", "psc_text": "Bonus enim odor Christi sumus Deo (II Cor. II, 15) . Et bene eructat, qui plurima et suavia praecepta Domini gustaverit. Eructat hymnum, qui eructaverit verbum. Denique et David ante eructavit verbum bonum (Psal. XLIV, 2), hic eructat hymnum. Bonum enim panem gustavit, qui de coelo descendit: bonum panem, quem si quis manducaverit, non morietur in aeternum. Habet verbum Dei epulas suas: alias fortiores, ut est Lex, et Evangelium; alias suaviores, ut sunt psalmi et Cantica canticorum. Eructabat hymnum Ecclesia, vel anima pia, cui dicebat Deus Verbum: Insinua mihi vocem tuam; quia vox tua suavis est (Cant. II, 14) . Eructabat hymnum, cui dicebat: Favum distillant labia tua, o sponsa: mel et lac sub lingua tua (Cant. IV, 11) . 18. Sed non potest quis ante eructare hymnum, nisi didicerit justitias Dei, et didicerit ab ipso Domino Deo suo. Ideo specialiter hoc David petit, ut eum doceat Deus; audierat enim", "candidate_score": 0.644301, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_64_66", "bdc_text": "Sophysta quispiam petitionem principii reiiceret , et nos in re tam gravi coccicem «Kuckuck» wird in der Klassik häufig als verächtliche Bezeichnung für einen Menschen gebraucht , ThLL IV 1281 , 60ff. [ ! ] audiemus ? Breviter : si providentia estvor est gestrichen non. , liberum arbitrium non est ;", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_1217", "psc_text": "Sequitur versus quartus: Loquetur lingua mea verbum tuum; quoniam omnia mandata tua justitia est. Qui didicerit justitias Dei, loquitur verbum Dei; et qui verbum Dei loquitur, otiosum verbum non loquitur. Otiosum verbum est, loqui opera hominum. Ideo Sanctus dicit (Psal. XVI, 4) dari sibi a Domino gratiam, ut non loquatur os suum opera hominum; quia otiosum verbum est: nec solum otiosum, sed etiam periculosum, pro quo rationem sumus reddituri. Omne enim verbum otiosum quodcumque locuti fuerimus, reddemus pro eo rationem (Matth. XII, 36). Non enim mediocre periculum est, cum habeas tanta eloquia Dei, et Dei opera quae fecit in Genesi, fecit in Exodo, fecit 1252 in Levitico, Numeris, Deuteronomio, Jesu Nave, Judicum libro, Regnorum, atque Esdrae libris, fecit in Evangelio, vel in Actibus apostolorum, illis praetermissis, loquaris quae saeculi sunt, audias quae saeculi sunt. Sepi aures tuas spinis (Eccli. XXVIII, 28) : utinam et linguam tuam obsepias. Sed quod pejus", "candidate_score": 0.642916, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_75_77", "bdc_text": "Nimmerleinstag» , Adagia , 1 , 5 , 84 ( LB II 214 B-C ) . dissipabit . Tu haec nostra boni consule , zelus enim pro lege dei in hunc fervorem me excitatVgl. Ps 69 , 10 ( Joh 2 , 17 ) ; Ps 119 , 138f. .", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_553", "psc_text": "impares simus certamini, divinum semper oremus auxilium, ut nobis tribuat adhortationem. Si enim habeamus eum qui nos exhortetur, non facile cedimus. 38. Plerique autem habent: Qui consoletur nos, nec abhorret a vero. Instigantis enim aliquem blanda quaedam est exhortatio, quae certantem studio laudis accendat, et velut quadam consolatione demulceat; ne laborum asperitate revocetur. 39. (Vers. 77.) Sequitur versus quintus: Veniant mihi miserationes tuae, et vivam; quoniam lex tua meditatio mea est. Cui lex Dei meditatio est, huic praesto sunt misericordiae, ut vivat in aeternum. Quomodo enim beatus quis potest esse sine miseratione divina? Beatus . . . . . autem qui in Domini lege die ac nocte meditatur (Psal. I, 1 et 2) . Sed qui meditatur in Lege, eruditur in Lege: et quem Lex 1100 erudierit, Dominus erudivit, qui locutus est Legem. Ideoque scriptum est: Beatus quem tu erudieris, Domine, et de lege tua docueris eum (Psal. XCIII, 12)", "candidate_score": 0.641926, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_49_51", "bdc_text": "Parum interest inter eum , qui nihil e scripturis profert , et eum , qui profert , at ita profert , ut magis de numero quam enargia curet . Ubi vero Gordii se aliquis offert nodusVgl . Adagia , 1 , 1 , 6 ( LB II 28 A ) ;", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_460", "psc_text": "ipso Domino vult doceri; quia difficile est in terra magistrum hujusmodi reperire, qui ea doceat, quae ipse non viderit. Ad illum igitur doctorem intimo Propheta contendit affectu; qui solus magister est verus. Quomodo enim potest homo quasi verum docere quod nesciat, cum ipse sit mendax? Meritoque ait Dominus, ut nemo super terram vocet sibi quemquam magistrum; quia unus est magister omnium (Matth. XXIII, 8). Et quomodo posset David alium doctorem quaerere, cum ipse de Deo dixerit: Qui docet hominem scientiam (Psal. XCIII, 10) ? Docet autem Deus, et mentes illuminat singulorum, et claritatem cognitionis infundit, si tu aperias ostia cordis tui, et coelestis gratiae recipias claritatem. Quando dubitas, diligenter inquiras; qui enim quaerit, invenit, et ei qui pulsat, aperitur. Multa obscuritas est in scripturis propheticis: sed si manu quadam mentis tuae Scripturarum januam pulses, et ea quae sunt occulta, diligenter examines, paulatim incipies rationem colligere dictorum; et aperietur tibi non", "candidate_score": 0.638908, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_73", "bdc_text": "An unserer Stelle dürfte er sich auf De consolatione philosophiae , V , 2-4 ( CChr XCIV 90-98 )", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_972", "psc_text": "suorum. Nonne isti tulerunt culpae pretium, et jam non integra his poena debetur? Clamat per Esaiam Dominus: Consolamini populum meum. . . . quia recepit de manu Domini duplicia peccata (Esai. XL, 1 et 35) . Discite unde Plato haec sumpserit. Eruditionis gratia in Aegyptum profectus, ut Moysis gesta, Legis oracula, prophetarum dicta cognosceret, audivit consolationem populi, qui supra peccati modum videbatur fuisse punitus: et hunc locum quadam adopertum dote verborum in Dialogum transtulit, quem scripsit de Virtute. Quem locum tamen Dominus in Evangelio plenius comprehendit, et apertius declaravit, dicens per Abrahae personam ad illum divitem saeculi hujus: Fili, recordare quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala: nunc autem hic consolationem habet, tu vero cruciaris: et in his omnibus inter nos et vos chaos magnum firmatum est; ut ii qui volunt hinc transire ad vos, non possint, neque inde huc transmeare (Luc. XVI, 25 et 26). Sed", "candidate_score": 0.63886, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_3", "bdc_text": "Sic enim intonas haud verisimile esse patres et vetustate et sanctitate celebres caruisse spiritu , quo indice etiam heccine potuissent depraehendere placita , quae nunc quasi e tripode Sprichwörtliche Redewendung zur Bekräftigung einer Aussage , Adagia 1 , 7 , 90 ( LB II 297 E-F ) . pronuncientur .", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_82", "psc_text": "tuas perfidis prodas: et si amicitiam simulent, non illis aperias interiora domus tuae; non reseres thesauros regios, quos Babylonii scire non debent; ne veniant et capiant posteros tuos, et seminarium virtutis abscindant. Hoc est quod etiam in Evangelio dicit Dominus: Nolite mittere margaritas vestras porcis (Matth. VII, 6) . Ideo bene facit qui abscondit eloquia Domini in corde suo, sicut abscondebat propheta David, sicut Maria, quae conservabat omnia verba Domini Jesu in corde suo (Luc. II, 51). Etenim si bonum est viro sermones suos abscondere, quanto magis sermonem Dei cordis nostri gremio debemus operire, debemus abscondere! 29. (Vers. 12.) Quarto versu dicit: Benedictus es, Domine: doce me justificationes tuas. Non enim quicumque dixerit, Domine, Domine, ipse intrabit in regnum coelorum: sed qui voluntatem Dei fecerit. Ideo iste qui correxerit viam suam a juventute sua, custodierit verba Dei in toto corde, quaesierit Dominum Deum suum, nec repulsus sit a mandatis Dei,", "candidate_score": 0.634222, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_40_42", "bdc_text": "Luther wirft Erasmus in seiner Schrift «De servo arbitrio» , 1525 , ebenfalls rhetorische Kunstgriffe vor , s. z. B. WA XVIII 639 , 10-12 ; 700 , 12-18 ; 726 , 14ff. prestitisset ;", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_1218", "psc_text": "fecit in Exodo, fecit 1252 in Levitico, Numeris, Deuteronomio, Jesu Nave, Judicum libro, Regnorum, atque Esdrae libris, fecit in Evangelio, vel in Actibus apostolorum, illis praetermissis, loquaris quae saeculi sunt, audias quae saeculi sunt. Sepi aures tuas spinis (Eccli. XXVIII, 28) : utinam et linguam tuam obsepias. Sed quod pejus est, circumdata est lingua tua spinis, quae cumpungunt, et vulnerant loquentem quae mundi sunt. Ideo adversarius etiam orantibus frequenter saeculares offundit cogitationes. Si non ergo debemus audire aliena, vel superflua; quanto magis non debemus obloqui! cum dicat unicuique nostrum Scriptura venerabilis: Argentum et aurum tuum alliga: et ori tuo fac jugum et pondus (Ibid., 29) . Alliga sensum tuum fida taciturnitate: alliga sermones tuos, impone jugum ori tuo; ne indomita cervice verborum se jactet. Impone pondus, ut cauto omnia quae loquimur trutinemus examine. Quibus tamen spinis ut sepias aures tuas Scriptura tibi dicit; nisi contrito corde, et timore judicii? Salubriter", "candidate_score": 0.626435, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_60", "bdc_text": "Christiani sumus , scripturis pugnamus , non patrum placitis .", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_604", "psc_text": "velimus in Christo. Nam utique cum sit definita sententia, quod Omnes qui volunt pie vivere in Christo Jesu, persecutiones patiuntur (II Tim. III, 12) , videtur is qui persecutiones non patitur, abdicatus, quod non sit piae intentionis in Christo; devotionem etenim fidei praelia persequuntur. Si desint certamina, vereor ne deesse videatur, qui certare desideret. Omnia, inquit, praecepta tua veritas (Joan. XV, 20) . Quae praecepta nisi illa: Si me persecuti sunt, et vos persequentur? Haec praecepta David, anterior licet Incarnationis sacramento, jam tamen audiebat in spiritu: et quasi Christi discipulus non subtrahebat se passionibus, sed certaminibus offerebat: sciebat hoc sibi ad gloriam fructuosum, hoc ad custodiam salutis tutum, ut frequentibus exercitiis justi pietas confirmaretur. Cito enim fides inexercitata languescit, et crebris otiosa tentatur incommodis. Remissas excubias callidus, insidiator irrumpit: assuetum autem bello virum externa fraus instruit, et ad gloriosae provehit palmam victoriae. Pax ergo fidei corruptelae materia est. 22. Quam", "candidate_score": 0.626375, "ce_score": null } ] }, { "rank": 11, "cf_id": "cf021", "work_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei", "max_score": 0.731993, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10038_sent_15", "bdc_text": "«Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ?", "psc_chunk_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei_window_2538", "psc_text": "mille annis ligatus est diabolus, sancti regnant cum Christo etiam ipsis mille annis eisdem sine dubio, et eodem modo intelligendis, id est, isto jam tempore prioris ejus adventus. Excepto quippe illo regno, de quo in fine dicturus est, Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum (Matth. XXV, 34) , nisi alio aliquo modo, longe quidem impari, jam nunc regnarent cum illo sancti ejus, quibus ait, Ecce ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi (Id. XXVIII, 20) ; profecto non etiam nunc diceretur Ecclesia regnum ejus, regnumve coelorum. Nam utique isto tempore in regno Dei eruditur scriba ille, qui profert de thesauro suo nova et vetera (Matth. XIII, 52), de quo supra locuti sumus. Et de Ecclesia collecturi sunt zizania messores illi, quae permisit cum tritico simul crescere usque ad messem: quod exponens ait, Messis est finis saeculi; messores autem Angeli sunt. Sicut ergo colliguntur zizania; et igni comburuntur; sic", "candidate_score": 0.731993, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_96", "bdc_text": "Ii quid de religione vera sentiant , docuit «doctor gentium » [1 Tim 2 , 7 ] et «vas electionis » [ Apg 9 , 15 ] Paulus in eius epistolae frontispitio , quam dedicavit Corinthiorum ecclesie1 Kor 1 , 17ff. .", "psc_chunk_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei_window_1519", "psc_text": "venimus, Doctorem Gentium in fide et veritate, qui et plus omnibus suis coapostolis laboravit (I Cor. XV, 10), et pluribus Epistolis populos Dei, non eos tantum qui praesentes ab illo videbantur, verum etiam illos qui futuri praevidebantur, instruxit; illum, inquam, virum, athletam Christi, doctum ab illo, unctum de illo (Galat. I, 12), crucifixum cum illo (Id. II, 19), gloriosum in illo, in theatro hujus mundi, cui spectaculum factus est et Angelis et hominibus (I Cor. IV, 9), legitime magnum agonem certantem, et palmam supernae vocationis in anteriora sectantem (Philipp. III, 14), oculis fidei libentissime spectant, gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus (Rom. XII, 15), foris habentem pugnas, intus timores (II Cor. VII, 5); cupientem dissolvi, et esse cum Christo (Philipp. I, 23); desiderantem videre Romanos, ut aliquem fructum habeat et in illis, sicut et in caeteris gentibus (Rom. I, 11, 13); aemulantem Corinthios, et ipsa aemulatione metuentem, ne seducantur eorum", "candidate_score": 0.717857, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_95_97", "bdc_text": "über die Beeinflussung durch dessen Exegese s. Hausammann 117ff. . Ii quid de religione vera sentiant , docuit «doctor gentium » [1 Tim 2 , 7 ] et «vas electionis » [ Apg 9 , 15 ] Paulus in eius epistolae frontispitio , quam dedicavit Corinthiorum ecclesie1 Kor 1 , 17ff. . Quid , si Erasmus ille tuus alter Demosthenes argentagina [ ! ] non secus laboraretl von laboraret aus s korrigiert .", "psc_chunk_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei_window_1519", "psc_text": "venimus, Doctorem Gentium in fide et veritate, qui et plus omnibus suis coapostolis laboravit (I Cor. XV, 10), et pluribus Epistolis populos Dei, non eos tantum qui praesentes ab illo videbantur, verum etiam illos qui futuri praevidebantur, instruxit; illum, inquam, virum, athletam Christi, doctum ab illo, unctum de illo (Galat. I, 12), crucifixum cum illo (Id. II, 19), gloriosum in illo, in theatro hujus mundi, cui spectaculum factus est et Angelis et hominibus (I Cor. IV, 9), legitime magnum agonem certantem, et palmam supernae vocationis in anteriora sectantem (Philipp. III, 14), oculis fidei libentissime spectant, gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus (Rom. XII, 15), foris habentem pugnas, intus timores (II Cor. VII, 5); cupientem dissolvi, et esse cum Christo (Philipp. I, 23); desiderantem videre Romanos, ut aliquem fructum habeat et in illis, sicut et in caeteris gentibus (Rom. I, 11, 13); aemulantem Corinthios, et ipsa aemulatione metuentem, ne seducantur eorum", "candidate_score": 0.69464, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_30", "bdc_text": "«Unctio docebit omnia » [ 1 Joh 2 , 27 ] , fides et charitas iudicabunt singulaVgl. 1 Kor 2 , 13ff. .", "psc_chunk_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei_window_1988", "psc_text": "id est, ad quod refertur praeceptum, charitas est de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta (I Tim. I, 5, 15) . Porro ista charitas, sicut Joannes apostolus testatur, ex Deo est (I Joan. IV, 7) . Facere igitur judicium et justitiam, ex Deo est. Sed quid est, in medio terrae? Neque enim non debent facere judicium et justitiam qui habitant in extremis terrae? quis hoc dixerit? Cur ergo additium est, in medio terrae? Quod si non adderetur, et tantummodo diceretur, facere judicium et justitiam, magis hoc praeceptum ad utrosque homines pertineret, et mediterraneos et maritimos. Sed ne quisquam putaret post finem vitae, quae in hoc agitur corpore, superesse tempus judicium justitiamque faciendi, quam dum esset in carne non fecit, et sic divinum evadi posse judicium; in medio terrae, mihi videtur dictum, cum quisque vivit in corpore. In hac quippe vita suam terram quisque circumfert, quam moriente homine", "candidate_score": 0.694636, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_96_98", "bdc_text": "Ii quid de religione vera sentiant , docuit «doctor gentium » [1 Tim 2 , 7 ] et «vas electionis » [ Apg 9 , 15 ] Paulus in eius epistolae frontispitio , quam dedicavit Corinthiorum ecclesie1 Kor 1 , 17ff. . Quid , si Erasmus ille tuus alter Demosthenes argentagina [ ! ] non secus laboraretl von laboraret aus s korrigiert . in patrocinio veritatis atque ille olim , cum adversus Milesiorum legatos pro Atheniensi republica dicendum eratAulus Gellius berichtet in den «Attischen Nächten» , XI , 9 , wie Boten aus Milet mit einem Hilfegesuch nach Athen kamen .", "psc_chunk_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei_window_1519", "psc_text": "venimus, Doctorem Gentium in fide et veritate, qui et plus omnibus suis coapostolis laboravit (I Cor. XV, 10), et pluribus Epistolis populos Dei, non eos tantum qui praesentes ab illo videbantur, verum etiam illos qui futuri praevidebantur, instruxit; illum, inquam, virum, athletam Christi, doctum ab illo, unctum de illo (Galat. I, 12), crucifixum cum illo (Id. II, 19), gloriosum in illo, in theatro hujus mundi, cui spectaculum factus est et Angelis et hominibus (I Cor. IV, 9), legitime magnum agonem certantem, et palmam supernae vocationis in anteriora sectantem (Philipp. III, 14), oculis fidei libentissime spectant, gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus (Rom. XII, 15), foris habentem pugnas, intus timores (II Cor. VII, 5); cupientem dissolvi, et esse cum Christo (Philipp. I, 23); desiderantem videre Romanos, ut aliquem fructum habeat et in illis, sicut et in caeteris gentibus (Rom. I, 11, 13); aemulantem Corinthios, et ipsa aemulatione metuentem, ne seducantur eorum", "candidate_score": 0.685885, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_12_14", "bdc_text": "De libello Erasmi «De libero arbitrio» . et uno tempore omnibus omnia revelanda ? Ergo quo torquebimus Christi verba :", "psc_chunk_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei_window_2570", "psc_text": "Ergo illi libri, quos priore loco posuit, intelligendi sunt sancti et veteres et novi, ut in illis ostenderetur quae Deus fieri sua mandata jussisset: in illo autem qui est vitae uniuscujusque, quid horum quisque non fecisset, sive fecisset. Qui liber si carnaliter cogitetur, quis ejus magnitudinem, aut longitudinem, valeat aestimare? aut quanto tempore legi poterit liber, in quo scriptae sunt universae vitae universorum? An tantus Angelorum numerus aderit, quantus hominum erit, et vitam suam quisque ab Angelo sibi adhibito audiet recitari? Non ergo unus liber erit omnium, sed singuli singulorum. Scriptura vero ista unum volens intelligi, Et alius, inquit, liber apertus est. Quaedam igitur vis est intelligenda divina, qua fiet ut cuique opera sua, vel bona vel mala, cuncta in memoriam revocentur, et mentis intuitu mira celeritate cernantur; ut accuset, vel excuset scientia conscientiam; atque ita simul et omnes et singuli judicentur. Quae nimirum vis divina, libri nomen accepit. In", "candidate_score": 0.682143, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_17_19", "bdc_text": "Iniquus sane deus , qui filios Izraelitarum ab Aegyptiaca reduxit captivitate , patres vero non reduxit . An hoc propterea factum , quod tenor divini oraculi , divinae voluntatis testimonium sic disposuerit ? Cur ergo non videmus et nostram captivitatem iuxta prophetarum , Christi et apostolorum vaticinia talem esse oportere , qualem , proh dolor , conspeximus mortales omnium deploratissimi sub impiissimo Antichristi regno ?", "psc_chunk_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei_window_51", "psc_text": "jam quietos? Ac per hoc, quando ista cadaveribus Christianorum in illa magnae urbis, vel etiam aliorum oppidorum vastatione defuerunt; nec vivorum culpa est, qui non potuerunt ista praebere, nec poena mortuorum, qui non possunt ista sentire. CAPUT XIV.-- De captivitate sanctorum, quibus nunquam divina solatia defuerunt. Sed multi, inquiunt, Christiani etiam captivi ducti sunt. Hoc sane miserrimum est, si aliquo duci potuerunt, ubi Deum suum non invenerunt. Sunt in Scripturis sanctis hujus etiam cladis magna solatia. Fuerunt in captivitate tres pueri, fuit Daniel, fuerunt alii prophetae: nec Deus defuit consolator. Sic ergo non deseruit fideles suos sub dominatione gentis, licet barbarae, tamen humanae, qui prophetam non deseruit nec in visceribus belluae (Jonae II). Haec quoque illi, cum quibus agimus, malunt irridere, quam credere: qui tamen in suis litteris credunt Arionem Methymnaeum, nobilissimum citharistam, cum esset dejectus e navi, exceptum delphini dorso, et ad terras esse pervectum. Verum illud nostrum de", "candidate_score": 0.675398, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_92_94", "bdc_text": "Schl. 17841-17889 a. 57727-57738 . instauratorem veneror , suspitio , adoro , at in divinis litteris sapientem mundiSiehe 1 Kor 1 , 20ff; 2 , 6ff. iudicoZu Bullingers Urteilen über Erasmus und seine Stellung im Willensstreit s. Staedtke 34-36 . 139 f ;", "psc_chunk_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei_window_2494", "psc_text": "Haec justitia Dei ad novum pertinet Testamentum, et testimonium habet a veteribus Libris, hoc est, a Lege et Prophetis. Prius ergo ipsa causa ponenda est, et postea testes introducendi. Hunc et ipse Jesus Christus ordinem servandum esse demonstrans, Scriba, inquit, eruditus in regno Dei, similis est viro patrifamilias, proferenti de thesauro suo nova et vetera (Matth. XIII, 52) . Non dixit, Vetera et nova: quod utique dixisset, nisi maluisset meritorum ordinem servare quam temporum. CAPUT V.-- Quibus sententiis Domini Salvatoris divinum judicium futurum in fine saeculi declaretur. 1. Ergo ipse Salvator cum objurgaret civitates, in quibus virtutes magnas fecerat, neque crediderant, et eis alienigenas anteponeret, Verumtamen, inquit, dico vobis, Tyro et Sidoni remissius erit in die judicii quam vobis. Et paulo post alteri civitati, Amen, inquit, dico vobis, quia terrae Sodomorum remissius erit in die judicii quam tibi (Matth. XI, 22, 24) . Hic evidentissime praedicat diem judicii esse venturum.", "candidate_score": 0.660835, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_45_47", "bdc_text": "Erasmi ? Quid cum infinitis sinistre tractatis locisErasmus zieht in seiner Schrift zuerst alttestamentliche ( II a 1ff, S. 19 , 11ff ) und dann neutestamentliche Schriftstellen ( II b 1ff , S. 38 , 23ff) als Beweise für den freien Willen heran ;", "psc_chunk_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei_window_2494", "psc_text": "Haec justitia Dei ad novum pertinet Testamentum, et testimonium habet a veteribus Libris, hoc est, a Lege et Prophetis. Prius ergo ipsa causa ponenda est, et postea testes introducendi. Hunc et ipse Jesus Christus ordinem servandum esse demonstrans, Scriba, inquit, eruditus in regno Dei, similis est viro patrifamilias, proferenti de thesauro suo nova et vetera (Matth. XIII, 52) . Non dixit, Vetera et nova: quod utique dixisset, nisi maluisset meritorum ordinem servare quam temporum. CAPUT V.-- Quibus sententiis Domini Salvatoris divinum judicium futurum in fine saeculi declaretur. 1. Ergo ipse Salvator cum objurgaret civitates, in quibus virtutes magnas fecerat, neque crediderant, et eis alienigenas anteponeret, Verumtamen, inquit, dico vobis, Tyro et Sidoni remissius erit in die judicii quam vobis. Et paulo post alteri civitati, Amen, inquit, dico vobis, quia terrae Sodomorum remissius erit in die judicii quam tibi (Matth. XI, 22, 24) . Hic evidentissime praedicat diem judicii esse venturum.", "candidate_score": 0.660349, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_91_93", "bdc_text": "- Bibliotheca Bibliographica , Bd . XVIII ; Schl. 17841-17889 a. 57727-57738 . instauratorem veneror , suspitio , adoro , at in divinis litteris sapientem mundiSiehe 1 Kor 1 , 20ff;", "psc_chunk_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei_window_818", "psc_text": "Sed undecumque ille ista didicerit, sive praecedentibus eum veterum libris, sive potius quomodo dicit Apostolus, quia quod notum est Dei, manifestum est in illis; Deus enim illis manifestavit: invisibilia enim ejus, a constitutione mundi, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur; sempiterna quoque ejus virtus et divinitas (Rom. I, 19, 20) : nunc non immerito me Platonicos philosophos elegisse cum quibus agam, quod in ista quaestione, quam modo suscepimus, agitur de naturali theologia, utrum propter felicitatem, quae post mortem futura est, uni Deo, an pluribus sacra facere oporteat, satis, ut existimo, exposui. [XII.] Ideo quippe hos potissimum elegi, quoniam de uno Deo, qui fecit coelum et terram, quanto melius senserunt, tanto caeteris gloriosiores et illustriores habentur: in tantum aliis praelati judicio posterorum, ut cum Aristoteles, Platonis discipulus, vir excellentis ingenii, et eloquio Platoni quidem impar, sed multos facile superans, sectam Peripateticam condidisset, quod deambulans disputare consueverat, plurimosque discipulos praeclara fama", "candidate_score": 0.659211, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_52", "bdc_text": "Otto 244 , Nr. 1233. , deus bone , quam misere se misellus torquet Erasmiolus , quam belle Protheum Proteus «gilt als Sinnbild der Wandelbarkeit , aber auch der Schlauheit , welche die verschiedensten Mittel versucht» , Otto 289 , Nr. 1478 ;", "psc_chunk_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei_window_1201", "psc_text": "artificis sapientia metienda sunt: sicut in specie visibilis hominis, si unum radatur supercilium, quam propemodum nihil corpori, et quam multum detrahitur pulchritudini; quoniam non mole constat, sed parilitate ac dimensione membrorum. Nec sane multum mirandum est, quod hi qui nonnullam malam putant esse naturam suo quodam contrario exortam propagatamque principio, nolunt accipere istam causam creationis rerum, ut bonus Deus conderet bona; credentes eum potius ad haec mundana molimina rebellantis adversum se mali repellendi extrema necessitate perductum, suamque naturam bonam malo coercendo superandoque miscuisse, quam turpissime pollutam et crudelissime captivatam et oppressam labore magno vix mundet ac liberet, non totam tamen; sed quod ejus non potuerit ab illa inquinatione purgari, tegmen ac vinculum futurum hostis victi et inclusi. Sic autem Manichaei non desiperent vel potius insanirent, si Dei naturam, sicuti est, incommutabilem atque omnino incorruptibilem crederent, cui nocere nulla res possit: animam vero quae voluntate mutari in deterius et peccato corrumpi", "candidate_score": 0.649088, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_91_93", "bdc_text": "- Bibliotheca Bibliographica , Bd . XVIII ; Schl. 17841-17889 a. 57727-57738 . instauratorem veneror , suspitio , adoro , at in divinis litteris sapientem mundiSiehe 1 Kor 1 , 20ff;", "psc_chunk_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei_window_753", "psc_text": "animas per viventia quaecumque diffusas; sed Deum qui fecit coelum et terram et omnia quae in eis sunt: qui fecit omnem animam, sive quocumque modo viventem et sensus ac rationis expertem, sive etiam sentientem, sive etiam intelligentem. CAPUT XXX.-- Qua pietate discernatur a creaturis Creator, ne pro uno tot dii colantur, quot sunt opera unius auctoris. Et jam ut incipiam illa unius et veri Dei opera percurrere, propter quae isti sibi dum quasi honeste conantur sacramenta turpissima et scelestissima interpretari, deos multos falsosque fecerunt: illum Deum colimus, qui naturis a se creatis et subsistendi et movendi initia finesque constituit; qui rerum causas habet, novit atque disponit; qui vim seminum condidit; qui rationalem animam, quod dicitur animus, quibus voluit viventibus indidit; qui sermonis facultatem usumque donavit; qui munus futura dicendi, quibus placuit spiritibus impertivit, et per quos placet ipse futura praedicit, et per quos placet malas valetudines pellit; qui bellorum quoque", "candidate_score": 0.649037, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_98_100", "bdc_text": "in patrocinio veritatis atque ille olim , cum adversus Milesiorum legatos pro Atheniensi republica dicendum eratAulus Gellius berichtet in den «Attischen Nächten» , XI , 9 , wie Boten aus Milet mit einem Hilfegesuch nach Athen kamen . Demosthenes widersetzte sich den Wünschen der Abgesandten , ließ sich jedoch bestechen . Bei der nächsten Verhandlung erschien er mit einem schafwollenen Umhang um Hals und Schultern und erklärte , er habe eine Halsentzündung und könne nicht gegen die Boten sprechen .", "psc_chunk_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei_window_250", "psc_text": "voluntatem, non solum fabulae multa mentientes, et vix veri aliquid vel indicantes vel significantes, sed etiam ipsa Romana confitetur historia. CAPUT XI.-- De simulacro Cumani Apollinis, cujus fletus creditus est cladem Graecorum, quibus opitulari non poterat, indicare. Neque enim aliunde Apollo ille Cumanus, cum adversus Achaeos regemque Aristonicum bellaretur, quatriduo flevisse nuntiatus est: quo prodigio aruspices territi, cum id simulacrum in mare putavissent esse projiciendum, Cumani senes intercesserunt, atque retulerunt tale prodigium et Antiochi et Persae bello in eodem apparuisse figmento: et quia Romanis feliciter provenisset, ex senatusconsulto eidem Apollini suo dona esse missa testati sunt. Tunc velut peritiores acciti aruspices responderunt, simulacri Apollinis fletum ideo prosperum esse Romanis, quoniam Cumana colonia Graeca esset, suisque terris, unde accitus esset, id est ipsi Graeciae, luctum et cladem Apollinem significasse plorantem. Deinde mox regem Aristonicum victum et captum esse, nuntiatum est; quem vinci utique Apollo nolebat et dolebat, et hoc sui lapidis", "candidate_score": 0.647785, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_73", "bdc_text": "An unserer Stelle dürfte er sich auf De consolatione philosophiae , V , 2-4 ( CChr XCIV 90-98 )", "psc_chunk_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei_window_2356", "psc_text": "in virtute, sive in utrisque: hic beati esse, et a se ipsis beati fieri mira vanitate voluerunt. Irrisit hos Veritas per prophetam dicentem, Novit Dominus cogitationes hominum; vel, sicut hoc testimonium posuit apostolus Paulus, Dominus novit cogitationes sapientium, quoniam vanae sunt (Psal. XCIII, 11; I Cor. III, 20) . 2. Quis enim sufficit, quantovis eloquentiae flumine, vitae hujus miserias explicare? Quam lamentatus est Cicero in Consolatione de morte filiae, sicut potuit: sed quantum est quod potuit? Ea quippe quae dicuntur prima naturae, quando, ubi, quomodo tam bene se habere in hac vita possunt, ut non sub incertis casibus fluctuent? Quis enim dolor contrarius voluptati, quae inquietudo contraria quieti, in corpus cadere sapientis non potest? Membrorum certe amputatio vel debilitas hominis expugnat incolumitatem, deformitas pulchritudinem, imbecillitas sanitatem, vires lassitudo, mobilitatem torpor, aut tarditas: ecquid horum est, quod nequeat in carnem sapientis irruere? Status quoque corporis atque motus, cum decentes atque congruentes", "candidate_score": 0.639313, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_64_66", "bdc_text": "Sophysta quispiam petitionem principii reiiceret , et nos in re tam gravi coccicem «Kuckuck» wird in der Klassik häufig als verächtliche Bezeichnung für einen Menschen gebraucht , ThLL IV 1281 , 60ff. [ ! ] audiemus ? Breviter : si providentia estvor est gestrichen non. , liberum arbitrium non est ;", "psc_chunk_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei_window_493", "psc_text": "facturae sunt: quia valituras atque facturas ille praescivit, cujus praescientia falli non potest. Quapropter si mihi fati nomen alicui rei adhibendum placeret, magis dicerem fatum esse infirmioris, potentioris voluntatem, qui eum habet in potestate, quam illo causarum ordine, quem non usitato, sed suo more Stoici fatum appellant, arbitrium nostrae voluntatis auferri. CAPUT X.-- An voluntatibus hominum aliqua dominetur necessitas. 1. Unde nec illa necessitas formidanda est, quam formidando Stoici laboraverunt causas rerum ita distinguere, ut quasdam subtraherent necessitati, quasdam subderent: atque in his quas esse sub necessitate noluerunt, posuerunt etiam nostras voluntates, ne videlicet non essent liberae, si subderentur necessitati. Si enim necessitas nostra illa dicenda est, quae non est in nostra potestate, sed, etiamsi nolimus, efficit quod potest, sicut est necessitas mortis; manifestum est voluntates nostras, quibus recte vel perperam vivitur, sub tali necessitate non esse. Multa enim facimus, quae, si nollemus, non utique faceremus. Quo primitus pertinet ipsum", "candidate_score": 0.638444, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_64_66", "bdc_text": "Sophysta quispiam petitionem principii reiiceret , et nos in re tam gravi coccicem «Kuckuck» wird in der Klassik häufig als verächtliche Bezeichnung für einen Menschen gebraucht , ThLL IV 1281 , 60ff. [ ! ] audiemus ? Breviter : si providentia estvor est gestrichen non. , liberum arbitrium non est ;", "psc_chunk_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei_window_907", "psc_text": "utrique enim mentem rationemque sapientis ab earum dominatione defendunt. Et ideo fortasse dicunt eas in sapientem non cadere Stoici, quia nequaquam ejus sapientiam, qua utique sapiens est, ullo errore obnubilant, aut labe subvertunt. Accidunt autem animo sapientis, salva serenitate sapientiae, propter illa, quae commoda vel incommoda appellant, quamvis ea nolint dicere bona vel mala. Nam profecto si nihili penderet eas res ille philosophus, quas amissurum se naufragio sentiebat, sicuti est vita ista salusque corporis; non ita illud periculum perhorresceret, ut palloris etiam testimonio proderetur. Verumtamen et illam poterat permotionem pati, et fixam tenere mente sententiam, vitam illam salutemque corporis, quorum amissionem minabatur tempestatis immanitas, non esse bona quae illos, quibus inessent, facerent bonos, sicut facit justitia. Quod autem aiunt ea nec bona appellanda esse, sed commoda; verborum certamini, non rerum examini deputandum est. Quid enim interest, utrum aptius bona vocentur, an commoda; dum tamen ne his privetur, non minus Stoicus,", "candidate_score": 0.638036, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_64_66", "bdc_text": "Sophysta quispiam petitionem principii reiiceret , et nos in re tam gravi coccicem «Kuckuck» wird in der Klassik häufig als verächtliche Bezeichnung für einen Menschen gebraucht , ThLL IV 1281 , 60ff. [ ! ] audiemus ? Breviter : si providentia estvor est gestrichen non. , liberum arbitrium non est ;", "psc_chunk_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei_window_911", "psc_text": "Q. Ligario, cap. 12) . Quid est autem misericordia, nisi alienae miseriae quaedam in nostro corde compassio, qua utique, si possumus, subvenire compellimur? Servit autem motus iste rationi, quando ita praebetur misericordia, ut justitia conservetur, sive cum indigenti tribuitur, sive cum ignoscitur poenitenti. Hanc Cicero, locutor egregius, non dubitavit appellare virtutem, quam Stoicos inter vitia numerare non pudet: qui tamen, ut docuit liber Epicteti nobilissimi Stoici, ex decretis Zenonis et Chrysippi, qui hujus sectae primas habuerunt, hujusmodi passiones in animum sapientis admittunt, quem vitiis omnibus liberum volunt. Unde fit consequens, ut haec ipsa non putent vitia, quando sapienti sic accidunt, ut contra virtutem mentis rationemque nihil possint, et una sit eademque sententia Peripateticorum, vel etiam Platonicorum, et ipsorum Stoicorum: sed, ut ait Tullius, verbi controversia jam diu torqueat homines Graeculos contentionis cupidiores, quam veritatis (De oratore, lib. I, c. 11, § 47). Sed adhuc merito quaeri potest, utrum ad vitae", "candidate_score": 0.637566, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_67_69", "bdc_text": "alias enim providentia non essetoben aRvB als Überschrift : Epistolae . providentia .", "psc_chunk_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei_window_1891", "psc_text": "est, Patrem multarum gentium posui te; et augebo te valde, et ponam te in gentes, et reges exibunt ex te: et dabo tibi ex Sarra filium; et benedicam illum, et erit in nationes, et reges gentium ex eo erunt: quam promissionem nunc in Christo cernimus reddi: ex illo deinceps illi conjuges non vocantur in Scripturis, sicut antea vocabantur, Abram et Sara; sed sicut nos eos ab initio vocavimus, quoniam sic jam vocantur ab omnibus, Abraham et Sarra. Cur autem mutatum sit nomen Abrahae, reddita est ratio: Quia patrem, inquit, multarum gentium posui te. Hoc ergo significare intelligendum est Abraham: Abram vero, quod ante vocabatur, interpretatur Pater excelsus. De nomine autem mutato Sarrae non est reddita ratio: sed, sicut aiunt, qui scripserunt interpretationes nominum hebraeorum, quae his sacris Litteris continentur, Sara interpretatur Princeps mea; Sarra autem Virtus. Unde scriptum est in Epistola ad Hebraeos: Fide et ipsa Sarra virtutem accepit ad", "candidate_score": 0.629977, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_83_85", "bdc_text": "Johannes Reuchlin 1455-1522 . Festgabe seiner Vaterstadt Pforzheim zur 500 . Wiederkehr seines Geburtstages .", "psc_chunk_id": "041_Augustinus-Hipponensis_De-civitate-Dei_window_2204", "psc_text": "Praedicens iste propheta et locum in quo natus est Christus: Et tu, inquit, Bethlehem domus Ephrata, minima es, ut sis in millibus Juda: ex te mihi prodiet, ut sit in principem Israel: et egressus ejus ab initio, et ex diebus aeternitatis. Propterea dabit eos usque ad tempus parturientis pariet, et residui fratres ejus convertentur ad filios Israel. Et stabit, et videbit, et pascet gregem suum in virtute Domini, et in honore nominis Domini Dei sui erunt: quoniam nunc magnificabitur usque ad summum terrae (Mich. V, 2-4, sec. LXX) . 2. Jonas autem propheta non tam sermone Christum, quam sua quadam passione prophetavit, profecto apertius, quam si ejus mortem et resurrectionem voce clamaret. Utquid enim exceptus est ventre belluino, et die tertio redditus, nisi ut significaret Christum de profundo inferni die tertio rediturum? 3. Joel omnia quae prophetat, multis verbis compellit exponi, ut quae pertinent ad Christum et Ecclesiam dilucescant. Unum", "candidate_score": 0.6247, "ce_score": null } ] }, { "rank": 12, "cf_id": "cf025", "work_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum", "max_score": 0.731973, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10038_sent_15", "bdc_text": "«Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ?", "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_582", "psc_text": "Samueli revelatus asseritur, quoties apparere addiderit non refertur, quia nimirum usque in mundi finem sancta Ecclesia ducitur, cui praedicatores praesunt, qui ex eo in infimis alta aeternitatis gaudia praedicent, quo summa quae praedicant in alta Dei manifestatione vident. Quam profecto apparitionem juxta verbum Domini factam perhibetur. Quid est autem verbum Domini, nisi promissio Redemptoris? Addidit ergo ut appareret juxta verbum Domini, quia promissionis suae veritatem exhiberet non desinit. Verbum namque Domini in additione apparitionis est: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque ad consummationem saeculi (Matth. XXVIII, 20) . Sequitur: (Vers. 21.) Et venit sermo Samuelis in universo Israeli. 31. Sermo etenim venire cognoscitur, cum praedicatorum nostrorum promissio adimpletur. Promissio enim verbi est gaudium sine fine mansurum. Universo igitur Israeli sermo Samuelis venit, quia omnis multitudo sanctae Ecclesiae ad gaudium aeternae beatitudinis pervenit, et quod nunc in fide sermonis a sanctis ejus praedicatoribus repromittitur, per rei veritatem eidem in regnis", "candidate_score": 0.731973, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_13_15", "bdc_text": "et uno tempore omnibus omnia revelanda ? Ergo quo torquebimus Christi verba : «Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ?", "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_582", "psc_text": "Samueli revelatus asseritur, quoties apparere addiderit non refertur, quia nimirum usque in mundi finem sancta Ecclesia ducitur, cui praedicatores praesunt, qui ex eo in infimis alta aeternitatis gaudia praedicent, quo summa quae praedicant in alta Dei manifestatione vident. Quam profecto apparitionem juxta verbum Domini factam perhibetur. Quid est autem verbum Domini, nisi promissio Redemptoris? Addidit ergo ut appareret juxta verbum Domini, quia promissionis suae veritatem exhiberet non desinit. Verbum namque Domini in additione apparitionis est: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque ad consummationem saeculi (Matth. XXVIII, 20) . Sequitur: (Vers. 21.) Et venit sermo Samuelis in universo Israeli. 31. Sermo etenim venire cognoscitur, cum praedicatorum nostrorum promissio adimpletur. Promissio enim verbi est gaudium sine fine mansurum. Universo igitur Israeli sermo Samuelis venit, quia omnis multitudo sanctae Ecclesiae ad gaudium aeternae beatitudinis pervenit, et quod nunc in fide sermonis a sanctis ejus praedicatoribus repromittitur, per rei veritatem eidem in regnis", "candidate_score": 0.72253, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_14_16", "bdc_text": "Ergo quo torquebimus Christi verba : «Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ? Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ?", "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_582", "psc_text": "Samueli revelatus asseritur, quoties apparere addiderit non refertur, quia nimirum usque in mundi finem sancta Ecclesia ducitur, cui praedicatores praesunt, qui ex eo in infimis alta aeternitatis gaudia praedicent, quo summa quae praedicant in alta Dei manifestatione vident. Quam profecto apparitionem juxta verbum Domini factam perhibetur. Quid est autem verbum Domini, nisi promissio Redemptoris? Addidit ergo ut appareret juxta verbum Domini, quia promissionis suae veritatem exhiberet non desinit. Verbum namque Domini in additione apparitionis est: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque ad consummationem saeculi (Matth. XXVIII, 20) . Sequitur: (Vers. 21.) Et venit sermo Samuelis in universo Israeli. 31. Sermo etenim venire cognoscitur, cum praedicatorum nostrorum promissio adimpletur. Promissio enim verbi est gaudium sine fine mansurum. Universo igitur Israeli sermo Samuelis venit, quia omnis multitudo sanctae Ecclesiae ad gaudium aeternae beatitudinis pervenit, et quod nunc in fide sermonis a sanctis ejus praedicatoribus repromittitur, per rei veritatem eidem in regnis", "candidate_score": 0.705259, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_15_17", "bdc_text": "«Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ? Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ? Iniquus sane deus , qui filios Izraelitarum ab Aegyptiaca reduxit captivitate , patres vero non reduxit .", "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_582", "psc_text": "Samueli revelatus asseritur, quoties apparere addiderit non refertur, quia nimirum usque in mundi finem sancta Ecclesia ducitur, cui praedicatores praesunt, qui ex eo in infimis alta aeternitatis gaudia praedicent, quo summa quae praedicant in alta Dei manifestatione vident. Quam profecto apparitionem juxta verbum Domini factam perhibetur. Quid est autem verbum Domini, nisi promissio Redemptoris? Addidit ergo ut appareret juxta verbum Domini, quia promissionis suae veritatem exhiberet non desinit. Verbum namque Domini in additione apparitionis est: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque ad consummationem saeculi (Matth. XXVIII, 20) . Sequitur: (Vers. 21.) Et venit sermo Samuelis in universo Israeli. 31. Sermo etenim venire cognoscitur, cum praedicatorum nostrorum promissio adimpletur. Promissio enim verbi est gaudium sine fine mansurum. Universo igitur Israeli sermo Samuelis venit, quia omnis multitudo sanctae Ecclesiae ad gaudium aeternae beatitudinis pervenit, et quod nunc in fide sermonis a sanctis ejus praedicatoribus repromittitur, per rei veritatem eidem in regnis", "candidate_score": 0.69822, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_16_18", "bdc_text": "Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ? Iniquus sane deus , qui filios Izraelitarum ab Aegyptiaca reduxit captivitate , patres vero non reduxit . An hoc propterea factum , quod tenor divini oraculi , divinae voluntatis testimonium sic disposuerit ?", "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_348", "psc_text": "Quid per hunc virum Dei, nisi sanctorum apostolorum ille coetus venerandus exprimitur? Qui certe vir Dei dicitur, pro excellentia sanctitatis, quia culmen ordinis, quod in universi orbis praelatione conscenderat, aequali sublimitate virtutis disponebat. Qui profecto ad Heli tunc venit, quando ad annuntiandam repulsionem Synagogae ejus pontificibus accessit. Sequitur: (Vers. 27, 28.) Et ait ad eum: Nunquid non aperte revelatus sum domui patris tui, cum esset in Aegypto in domo Pharaonis, et elegi eum ex omnibus tribubus Israel mihi sacerdotem, ut ascenderet ad altare meum, et adoleret mihi incensum, et portaret ephod coram me, et dedi domui patris tui cuncta de sacrificiis filiorum Israel? 24. Quia divino judicio Judaea repellitur, ipsius judicii districtio quam mira aequitatis dispositione illata sit demonstratur. Prius enim collata Heli dona numerantur, ut dum tam benignus dator omnipotens Deus ostenditur, contemptorem suum quam juste feriat cognoscatur. Revelatum se domni patris ejus asseruit, ut ignoratiae excusationem habere non", "candidate_score": 0.684382, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_2_4", "bdc_text": "Hac tantum parte durior videbatur , qua tu patribus spiritum ita tribuis , ut nihil fere reliqui facias deploratissimis nostri aevi hominibus . Sic enim intonas haud verisimile esse patres et vetustate et sanctitate celebres caruisse spiritu , quo indice etiam heccine potuissent depraehendere placita , quae nunc quasi e tripode Sprichwörtliche Redewendung zur Bekräftigung einer Aussage , Adagia 1 , 7 , 90 ( LB II 297 E-F ) . pronuncientur . Ito ergo , si ignoras , ad ipsum Augustinum ac percontare , num antiquitas an sanctorum sanctitas graviorem reddat doctrinam ! Docebit is nimirum in epistola ad Hieronymum Augustin , ep. LXXXII , 3 und 5 ( CSEL XXXIIII 354 , 4ff und 355 , 25ff) ;", "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_13", "psc_text": "Hinc nimirum nostri sudoris fructum suum faciunt, quia dum ex benignitate diligunt, ad aeternae remunerationis sibi cumulum vertunt, et quod tantis temporibus tam clausa et inexposita Scriptura ad communem intelligentiam ducitur, et quod parvuli sanctae Ecclesiae dum in veteris Scripturae tegminibus novae religionis splendorem suscipiunt, in profectu suae devotionis adjuvantur. 5. Sed quia in diversis sanctorum Patrum operibus diversa hujus historiae testimonia inveniuntur exposita, notare lector debet quia aliquando eorum sensus tractando subsequor, aliquando autem enodare historiam aliter insudo, ut et opus quod spe divinae inspirationis aggredior, et antiquorum patrum auctoritate sit validum, et lectori nequaquam fastidiosum, dum inter ea quae novit vetera ea etiam ei quae non novit nova repraesentat. Ad quam profecto sententiarum pronuntiationem aliquando ex necessitate ducor, quia et Patres venerabiles si seriatim cuncta exponerent quae ex parte tetigerunt, eam seriem locutionis quam tenere visi sunt observare nequaquam potuissent. Dum igitur sanctorum Patrum intellectus praetereo, necessitate aliquando,", "candidate_score": 0.68312, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_16_18", "bdc_text": "Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ? Iniquus sane deus , qui filios Izraelitarum ab Aegyptiaca reduxit captivitate , patres vero non reduxit . An hoc propterea factum , quod tenor divini oraculi , divinae voluntatis testimonium sic disposuerit ?", "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_577", "psc_text": "Quid est quod postquam Heli visionem exposuit, crevisse Samuel dicitur, nisi quia doctorum nostrorum ordo, postquam verbo Synagogae filios repulit, majoris reverentiae gloriam apud gentilitatem invenit? Crevit ergo, quia qui per verbi ministerium se prius in una gente cohibuit, postmodum sanctitatis atque doctrinae famam in universo mundo dilatavit. Unde et per Psalmistam dicitur: In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum (Psal. XVIII, 5) . Hinc iterum sanctae Ecclesiae loquens, ait: Pro patribus tuis nati sunt tibi filii, constitues eos principes super omnem terram (Psal. XLIV, 17) . Crevit itaque cum in universo mundo radiavit. Cum quo etiam Dominus esse perhibetur, quia omne quod de fama sanctitatis redoluit, omne quod clarum per verbum luxit, de praesentia Redemptoris accepit, quem secum habuit. Nam etsi verbo Paulus non solum infirma et terrena, sed etiam summa et coelestia penetrat, ex eo hanc dicendi virtutem obtinet, quem secum esse", "candidate_score": 0.673886, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_1_3", "bdc_text": "Effari non potest , quantum me tua delectarit epistolaNicht auffindbar. , partim quod a parente profecta , partim quod paterni tui in me animi plurimam spiraret benevolentiam . Hac tantum parte durior videbatur , qua tu patribus spiritum ita tribuis , ut nihil fere reliqui facias deploratissimis nostri aevi hominibus . Sic enim intonas haud verisimile esse patres et vetustate et sanctitate celebres caruisse spiritu , quo indice etiam heccine potuissent depraehendere placita , quae nunc quasi e tripode Sprichwörtliche Redewendung zur Bekräftigung einer Aussage , Adagia 1 , 7 , 90 ( LB II 297 E-F ) . pronuncientur .", "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_329", "psc_text": "fidei Synagogae ministrare? Senex quidem valde esse et vivere poterat, cum Judaeorum corda nutabant ut Dominum Jesum nec Redemptorem verum esse crederent, nec quasi blasphemum aperte damnarent. Hujus namque senectutis debilitatem evangelista Joannes ostendit, dicens: Alii dicebant, quia bonus est, alii vero, non, sed seducit turbas (Joan. VII, 12) . Hinc Judaei ipsi calliditatis suae versutiam proferentes, dicunt: Usquequo animas nostras tollis? si tu es Christus, dic nobis palam (Ibid. X, 24) . Hinc item dicunt: Magister, volumus a te signum videre (Matth. XII, 38) . 16. Sed Heli valde senex audivit omnia quae faciebant filii sui universo Israeli. Audivit certe haec, quia novit. Quod autem cognovimus, intra aulas memoriae clausum tenemus. Consulta vero sacra eloquia, intra se omnem Judaeorum perfidiam scriptam foris proferunt, et velut diu servatam memoriter ostendunt. Hujus profecto auditus notitiam Amos, velut Heli ascribens, ait: Non faciet Dominus verbum super terram, quod non revelaverit servis suis", "candidate_score": 0.667485, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_76", "bdc_text": "Tu haec nostra boni consule , zelus enim pro lege dei in hunc fervorem me excitatVgl. Ps 69 , 10 ( Joh 2 , 17 ) ;", "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_898", "psc_text": "jus regis, quod praedicitur, qualiter in bona parte possit accipi, subtiliter videamus. Nam si aliquid boni spiritualiter non ostenderet, nequaquam in hac sacra historia diceretur: (I Reg. X, 15.) Locutus est Samuel ad populum legem regni, et scripsit in libro et reposuit coram Domino. 4. Quid est, quod Israelitarum filii ponendi in regis curribus dicuntur? Sed praelatorum sanctae Ecclesiae currus eorum devota sunt desideria. Nam dum superna gaudia ferventer appetunt, velut in curribus per alta feruntur. Hinc est quod Elias in curru igneo in coelum sublevatus asseritur (IV Reg. II, 1): quia profecto ad superna gaudia sustolli non poterit, qui ea per alta et ferventia desideria non inquirit. Cum ergo boni auditores per exempla praedicatorum terrena contemnere, et amare aeterna incipiunt, Israelitarum profecto filii in regum curribus ponuntur. Et notandum, quia et tolli dicuntur, et in curribus poni: quia prius debent a carnalibus desideriis abstrahi, ut bene valeant superni amoris", "candidate_score": 0.656533, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_18", "bdc_text": "An hoc propterea factum , quod tenor divini oraculi , divinae voluntatis testimonium sic disposuerit ?", "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_539", "psc_text": "Scripturis sanctis auditur vox Dei esse cognoscitur, quae per Heli profertur. Puer autem, quia, loquente Deo, ad Heli cucurrit, vocem profecto Deus Heli similem protulit. Quid ergo est quod divinae locutionis vox ab Heli voce non differt, nisi quia et per Patres veteres ipse locutionem profert? Vox namque Heli Dei esse cognoscitur, quoniam electi Patres quidquid per sacra eloquia loquuntur, non a semetipsis, sed a Domino acceperunt. Unde et in prophetis per omnem fere locutionem repetitur: Haec dicit Dominus, ut ea quae prophetae oraculo vox resonat sentiamus non esse loquentis hominis, sed praecipientis Dei. 9. Aliquando autem per Scripturam loquitur Deus, aliquando per occultam inspirationem. Revelatione autem occulta loquitur, cum electae menti per Spiritum, aut agenda, aut docenda panduntur. Samuel itaque, cum vocantem se Dominum audivit, ad Heli cucurrit, quia electus ordo praedicatorum sanctae Ecclesiae hoc quod, Deo revelante, cognoverat, quale esset in sacro eloquio perquirebat. Regula quippe rectae intelligentiae", "candidate_score": 0.655521, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_2_4", "bdc_text": "Hac tantum parte durior videbatur , qua tu patribus spiritum ita tribuis , ut nihil fere reliqui facias deploratissimis nostri aevi hominibus . Sic enim intonas haud verisimile esse patres et vetustate et sanctitate celebres caruisse spiritu , quo indice etiam heccine potuissent depraehendere placita , quae nunc quasi e tripode Sprichwörtliche Redewendung zur Bekräftigung einer Aussage , Adagia 1 , 7 , 90 ( LB II 297 E-F ) . pronuncientur . Ito ergo , si ignoras , ad ipsum Augustinum ac percontare , num antiquitas an sanctorum sanctitas graviorem reddat doctrinam ! Docebit is nimirum in epistola ad Hieronymum Augustin , ep. LXXXII , 3 und 5 ( CSEL XXXIIII 354 , 4ff und 355 , 25ff) ;", "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_546", "psc_text": "Nunc vero cum multi sacram Scripturam legant, et tractantes praedicatores audiant, et post studium lectionis, et praedicationis adhortationem, alii in pristino frigore vitiorum suorum remaneant, alii per gratiam in amorem sanctarum virtutum ferveant; aperte liquet quia 117 ordo Patrum venerabilium dona nobis virtutum per editas Scripturas ostendit, sed amorem virtutum, quas insinuat, solus nobis conditor tribuit. Quare et Jacobus pie admonet, dicens: Omne datum optimum, et omne donum perfectum desursum est, descendens a Patre luminum (Jac. I, 17) . Hinc Paulus ait: Neque qui plantat est aliquid, sed qui incrementum dat, Deus (I Cor. III, 7) . Quid est ergo aliud dicere: Non te vocavi, nisi aperta eruditione ostendere quia hoc quod fidelis anima ad superna desideria erigitur, ex sola divinae gratiae infusione generatur? Quia ergo ter vocatur a Domino, ter ad dormiendum a magistro reverti praecipitur, tres ille gradus dilectionis insinuat qualiter acquirantur. Nam quia cordi consilium aptavimus, consilium", "candidate_score": 0.655267, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_39", "bdc_text": "At in tanta contraversia [ ! ] theologum non rhetorculum Erasmus stellt beispiels weise zu Mt 10 , 30 fest , daß es sich um eine hyperbolische Redeweise handle , Erasmus , aaO , III c 10 ( S. 74 , 15f) .", "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_211", "psc_text": "vetera sunt, quae, ut dixi, per renovantem spiritum non intelliguntur. Tale est igitur ac si dicat: Dignum est ut ab eorum narratione sileas, quorum novos et splendidos sensus ignoras. Quae nimirum etsi subtiliter intelligis, tumorem arrogantiae tibi praestare non debent, quia Deus scientiarum Dominus est. Redemptor quippe humani generis, quia summi Patris est Verbum, Dominus est utique omnium scientiarum. Alta quippe, et magna locutus est Isaias, magna locutus est Jeremias; sed profecto nihil dicerent, si hoc Verbum scientiarum Dominus non eis, antequam loquerentur, scientias indicaret. Unde et frequenter in libris ejusdem Isaiae prophetae legitur: Verbum quod factum est ad Isaiam prophetam. Frequenter et in libro Jeremiae scribitur: Verbum quod factum est ad Jeremiam prophetam. Hoc Verbum scientiarum Dominum Joannes in altissimo summi Patris sinu aspiciens, ait: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum (Joan. I, 1) . Hinc Paulus scientiarum Dominum Redemptorem nostrum 47", "candidate_score": 0.651637, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_61_63", "bdc_text": "Neque infitias eo ; adducit ille locos nonnullos , sed omnes eiusdem farinae Sprichwörtliche Redewendung für Dinge , die sich ununterscheidbar gleichen , Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 D-E ) ; Otto 132 , Nr. 643. .", "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_180", "psc_text": "tres adduxit vitulos unum immolavit. Et quia farinam vitulis, et farinae vinum miscuit, gloriatur, dicens: Ad ipsum ore meo clamavi, et exsultavi sub lingua mea (Psal. LXV, 17) . Dum enim clamavit, quasi ad immolandum sacrificii vitulum duxit, sed sub lingua sua exsultare non posset, si alta precis suae verba non intelligeret. Cum clamavit ergo, intellexit quae clamavit, et cum exsultavit in oblatione omnipotentis Dei, non solum vitulum habuit, sed etiam farinae modios, et amphoram vini. Igitur vitulus, farina et vinum, laus est Dei, intellectus laudis, et laetitia devotae mentis. Cur autem modius et amphora in Dei oblatione nominantur, nisi quia mensurae sunt nomina? Hoc etiam quid spiritualiter indicet Paulus exponit, dicens: Unusquisque proprium donum habet ex Deo, unus quidem sic alius vero sic (I Cor. VII, 7) . Hinc Veritas dicit: Mensuram bonam, et confertam, et coagitatam, et supereffluentem dabunt in sinum vestrum (Luc. VI, 38) . Hanc nobis", "candidate_score": 0.651261, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_18", "bdc_text": "An hoc propterea factum , quod tenor divini oraculi , divinae voluntatis testimonium sic disposuerit ?", "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_1188", "psc_text": "non revelat. Habet quidem quod indicet, sed quod per seipsum ostenditur indicare non vult. Nam qui magna dignitate magnaque sanctitate radiat, multa vivendo ostendit quae loquendo non dicit. Hoc profecto regni verbum habere Dominus praedicatorem voluit, quando in veste pontificis tintinnabula poni mandavit (Exod. XXVIII, 34). Vestis quidem pontificis est ostensio bonae conversationis. Quae quasi tintinnabulis multis inseritur, quando opera bona multiplicat quae ad minorum exemplum clamant. Sed indicare rex regni verbum non audet: quia praeceptum est sacerdotibus ut coram Domino vestis decorem portent. Coram Domino quidem vestis decorem portat et qui bona ostendit, et de ostensione bonorum operum non hominibus per vanitatem foris, sed Deo intus per amorem placere appetit. Tunc certe sacerdos tacet, sed dum incedit quod portat clamat; quia electus praedicator se jactando non indicat, sed bene vivendo loqui nequaquam cessat. Dicatur ergo de Saul, quia patruo suo sermonem regni non indicavit: quia electi viri, cum splendorem", "candidate_score": 0.646135, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_77_79", "bdc_text": "Ps 119 , 138f. . Nam dici non potest , quantum divinae naturae ac energiae detrahat impium de libero arbitrio sentimentum Synonym mit sententia , opinio , Du Cange VII 425. . Erasmum alias ut patrem patriae , eloquentiae principem , bonarum litterarum patronum , humanitatis fontem linguarumque post ReuchlinumZu Johannes Reuchlin , 1455-1522 , und seinem Lebenswerk s.", "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_211", "psc_text": "vetera sunt, quae, ut dixi, per renovantem spiritum non intelliguntur. Tale est igitur ac si dicat: Dignum est ut ab eorum narratione sileas, quorum novos et splendidos sensus ignoras. Quae nimirum etsi subtiliter intelligis, tumorem arrogantiae tibi praestare non debent, quia Deus scientiarum Dominus est. Redemptor quippe humani generis, quia summi Patris est Verbum, Dominus est utique omnium scientiarum. Alta quippe, et magna locutus est Isaias, magna locutus est Jeremias; sed profecto nihil dicerent, si hoc Verbum scientiarum Dominus non eis, antequam loquerentur, scientias indicaret. Unde et frequenter in libris ejusdem Isaiae prophetae legitur: Verbum quod factum est ad Isaiam prophetam. Frequenter et in libro Jeremiae scribitur: Verbum quod factum est ad Jeremiam prophetam. Hoc Verbum scientiarum Dominum Joannes in altissimo summi Patris sinu aspiciens, ait: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum (Joan. I, 1) . Hinc Paulus scientiarum Dominum Redemptorem nostrum 47", "candidate_score": 0.643245, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_18", "bdc_text": "An hoc propterea factum , quod tenor divini oraculi , divinae voluntatis testimonium sic disposuerit ?", "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_348", "psc_text": "Quid per hunc virum Dei, nisi sanctorum apostolorum ille coetus venerandus exprimitur? Qui certe vir Dei dicitur, pro excellentia sanctitatis, quia culmen ordinis, quod in universi orbis praelatione conscenderat, aequali sublimitate virtutis disponebat. Qui profecto ad Heli tunc venit, quando ad annuntiandam repulsionem Synagogae ejus pontificibus accessit. Sequitur: (Vers. 27, 28.) Et ait ad eum: Nunquid non aperte revelatus sum domui patris tui, cum esset in Aegypto in domo Pharaonis, et elegi eum ex omnibus tribubus Israel mihi sacerdotem, ut ascenderet ad altare meum, et adoleret mihi incensum, et portaret ephod coram me, et dedi domui patris tui cuncta de sacrificiis filiorum Israel? 24. Quia divino judicio Judaea repellitur, ipsius judicii districtio quam mira aequitatis dispositione illata sit demonstratur. Prius enim collata Heli dona numerantur, ut dum tam benignus dator omnipotens Deus ostenditur, contemptorem suum quam juste feriat cognoscatur. Revelatum se domni patris ejus asseruit, ut ignoratiae excusationem habere non", "candidate_score": 0.641082, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_3", "bdc_text": "Sic enim intonas haud verisimile esse patres et vetustate et sanctitate celebres caruisse spiritu , quo indice etiam heccine potuissent depraehendere placita , quae nunc quasi e tripode Sprichwörtliche Redewendung zur Bekräftigung einer Aussage , Adagia 1 , 7 , 90 ( LB II 297 E-F ) . pronuncientur .", "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_13", "psc_text": "Hinc nimirum nostri sudoris fructum suum faciunt, quia dum ex benignitate diligunt, ad aeternae remunerationis sibi cumulum vertunt, et quod tantis temporibus tam clausa et inexposita Scriptura ad communem intelligentiam ducitur, et quod parvuli sanctae Ecclesiae dum in veteris Scripturae tegminibus novae religionis splendorem suscipiunt, in profectu suae devotionis adjuvantur. 5. Sed quia in diversis sanctorum Patrum operibus diversa hujus historiae testimonia inveniuntur exposita, notare lector debet quia aliquando eorum sensus tractando subsequor, aliquando autem enodare historiam aliter insudo, ut et opus quod spe divinae inspirationis aggredior, et antiquorum patrum auctoritate sit validum, et lectori nequaquam fastidiosum, dum inter ea quae novit vetera ea etiam ei quae non novit nova repraesentat. Ad quam profecto sententiarum pronuntiationem aliquando ex necessitate ducor, quia et Patres venerabiles si seriatim cuncta exponerent quae ex parte tetigerunt, eam seriem locutionis quam tenere visi sunt observare nequaquam potuissent. Dum igitur sanctorum Patrum intellectus praetereo, necessitate aliquando,", "candidate_score": 0.639756, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_57_59", "bdc_text": "excussimus sententiam ? Ergo non patrum dictis placitisque , sed collatione scripturarum locus Roma. 9 [9 ] rumpendus erat .", "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_0", "psc_text": "Prooemium. 1 Post Moysi et Jesu Nave libros, et Judicum, octavus sive nonus in canone sanctarum Scripturarum primus liber Regum ostenditur. Qui profecto liber, sicut et pleraque volumina sacri eloquii, quod a sanctae Ecclesiae doctoribus nondum sit expositus, nonnulli simpliciores hunc non esse mysticum arbitrantur, et eo sublimiora per spiritum nulla dicere, quo planiora per litteram videtur enarrare. Sed si ea, quae in aliis explanationum libris doctores sancti locuti sunt legerent, hujus quoque historiae quam sit immensa profunditas invenirent. Nam plerumque in illorum expositionibus quod hic planum per litteram dicitur valde esse arduum per spiritalem intelligentiam declaratur, et aperte insinuant quia longe sublimius de sacra historia intelligunt quam in ejus superficie foris legunt. Planum namque est quod Elcana vir Ephrataeus uxores duas habuisse describitur (I Reg. I, 1, 2); quod Heli sacerdos, dum a censura correptionis filiorum affectione dissolvitur, de sella cadit, et fracta cervice interit (Ibid., IV, 18); quod", "candidate_score": 0.632288, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_58_60", "bdc_text": "Ergo non patrum dictis placitisque , sed collatione scripturarum locus Roma. 9 [9 ] rumpendus erat . Christiani sumus , scripturis pugnamus , non patrum placitis .", "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_0", "psc_text": "Prooemium. 1 Post Moysi et Jesu Nave libros, et Judicum, octavus sive nonus in canone sanctarum Scripturarum primus liber Regum ostenditur. Qui profecto liber, sicut et pleraque volumina sacri eloquii, quod a sanctae Ecclesiae doctoribus nondum sit expositus, nonnulli simpliciores hunc non esse mysticum arbitrantur, et eo sublimiora per spiritum nulla dicere, quo planiora per litteram videtur enarrare. Sed si ea, quae in aliis explanationum libris doctores sancti locuti sunt legerent, hujus quoque historiae quam sit immensa profunditas invenirent. Nam plerumque in illorum expositionibus quod hic planum per litteram dicitur valde esse arduum per spiritalem intelligentiam declaratur, et aperte insinuant quia longe sublimius de sacra historia intelligunt quam in ejus superficie foris legunt. Planum namque est quod Elcana vir Ephrataeus uxores duas habuisse describitur (I Reg. I, 1, 2); quod Heli sacerdos, dum a censura correptionis filiorum affectione dissolvitur, de sella cadit, et fracta cervice interit (Ibid., IV, 18); quod", "candidate_score": 0.629236, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_49_51", "bdc_text": "Parum interest inter eum , qui nihil e scripturis profert , et eum , qui profert , at ita profert , ut magis de numero quam enargia curet . Ubi vero Gordii se aliquis offert nodusVgl . Adagia , 1 , 1 , 6 ( LB II 28 A ) ;", "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_1809", "psc_text": "Sed quid hortor pastores quaerere, cum nisi Deus oculos [ Legendum videtur occultos] proferat, nequeant inveniri? Quid est enim aliud: Unges quem monstravero tibi? Tamen quaerendi sunt, quia, nisi quaesiti diu, minime monstrantur. Nam et Dominus se monstraturum promittit, et tamen propheta quaerere nititur, ut invenire mereatur. Unde et Dominus quaerendi instantiam imperat, dicens: Quaerite et invenietis, petite et accipietis, pulsate et aperietur vobis (Matth. VII, 7) . Quaerens ergo propheta, et tot jam repulsis, quaerere perseverans, quid nobis insinuat, nisi ut nulla dispensatione indigni ad culmen religionis venire permittamur [ Forte permittantur]? Nam cum in plerisque sanctae Ecclesiae negotiis salubris sit dispensatio, lethalis profecto et mortifera est, ubi aut caeci per ignorantiam, aut irreligiosi sapientes, aut ad saecularia negotia projecti ad aliorum primatum venire permittuntur. Hi enim ignorando, illi sciendo et non faciendo, subditorum animas perimunt: illi item negligendo spiritualia, sequendo carnalia et terrena. Illi quidem totis viribus laborant,", "candidate_score": 0.628157, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_83_85", "bdc_text": "Johannes Reuchlin 1455-1522 . Festgabe seiner Vaterstadt Pforzheim zur 500 . Wiederkehr seines Geburtstages .", "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_29", "psc_text": "me Pater, et ego agnosco Patrem (Joan. X, 15) . Hinc iterum dicit: Nemo novit Filium nisi Pater, et Patrem nemo novit nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare (Matth. XI, 27; Luc. X, 22) . De specula, hoc est sublimi fuit, qui et Judaeos increpans, dicit: Vos de deorsum estis, ego autem de supernis sum: vos de hoc mundo estis, ego autem non sum de hoc mundo (Joan. VIII, 23) . De monte Ephraim fuit, qui dicit: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi (Joan. VI, 51) . De monte Ephraim eum fuisse Joannes Baptista affirmans, ait: Qui de coelo venit, super omnes est (Joan. III, 31) . Hinc Psalmista ait: A summo coelo egressio ejus (Ps. XVIII, 7) . Hinc Gentium doctor ait: Secundus homo de coelo, coelestis (I Cor. XV, 47) . Vir ergo, qui unus fuisse asseritur, de Ramatha Sophim de monte Ephraim exstitisse 9", "candidate_score": 0.620109, "ce_score": null } ] }, { "rank": 13, "cf_id": "cf012", "work_id": "010_Hilarius-Pictaviensis_De-Trinitate", "max_score": 0.731775, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10038_sent_106_108", "bdc_text": "Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ; cuius benefitio creati , pasti et redempti resuscitabimur in extrema illa die per spiritum vivificatorem , cui gloria semper . Vale in domino , parens dilecte , Christum dei filium amplectere et me , ut soles , ama .", "psc_chunk_id": "010_Hilarius-Pictaviensis_De-Trinitate_window_713", "psc_text": "Cor. VIII, 6) : ut qui Deus est, et pater crederetur. Dehinc quia nudum hoc, in unum Deum patrem credere, non proficeret ad salutem; subjecit: Et unus Dominus noster 239 Jesus Christus per quem omnia, et nos per ipsum; sinceritatem fidei salutaris in unius Dei et in unius Domini praedicatione demonstrans: ut nobis et unus Deus pater, et unus Dominus Jesus Christus in fide esset. Non enim dictum ignorabat a Domino: Haec est enim voluntas patris mei, ut omnis qui videt Filium, et credit in eum, habeat vitam aeternam (Joan. VI, 40) . Sed fidei ecclesiasticae ordinem ponens, et fidem nostram in Patre et Filio statuens, inseparabilis illius atque indissolubilis unitatis et fidei sacramentum locutus est, dicens: Unus Deus, et unus Dominus. 35. Si Christus negatur Deus, quia unus Deus Pater; nec Pater Dominus, quia unus Dominus Christus. --Ac primum extra apostolicum spiritum vivens, stultitiam tuam, haeretice, intellige. Si enim", "candidate_score": 0.731775, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_106", "bdc_text": "Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ;", "psc_chunk_id": "010_Hilarius-Pictaviensis_De-Trinitate_window_713", "psc_text": "Cor. VIII, 6) : ut qui Deus est, et pater crederetur. Dehinc quia nudum hoc, in unum Deum patrem credere, non proficeret ad salutem; subjecit: Et unus Dominus noster 239 Jesus Christus per quem omnia, et nos per ipsum; sinceritatem fidei salutaris in unius Dei et in unius Domini praedicatione demonstrans: ut nobis et unus Deus pater, et unus Dominus Jesus Christus in fide esset. Non enim dictum ignorabat a Domino: Haec est enim voluntas patris mei, ut omnis qui videt Filium, et credit in eum, habeat vitam aeternam (Joan. VI, 40) . Sed fidei ecclesiasticae ordinem ponens, et fidem nostram in Patre et Filio statuens, inseparabilis illius atque indissolubilis unitatis et fidei sacramentum locutus est, dicens: Unus Deus, et unus Dominus. 35. Si Christus negatur Deus, quia unus Deus Pater; nec Pater Dominus, quia unus Dominus Christus. --Ac primum extra apostolicum spiritum vivens, stultitiam tuam, haeretice, intellige. Si enim", "candidate_score": 0.715395, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_106_108", "bdc_text": "Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ; cuius benefitio creati , pasti et redempti resuscitabimur in extrema illa die per spiritum vivificatorem , cui gloria semper . Vale in domino , parens dilecte , Christum dei filium amplectere et me , ut soles , ama .", "psc_chunk_id": "010_Hilarius-Pictaviensis_De-Trinitate_window_439", "psc_text": "Dei filium esse doceamus: ut natura in eo divinitatis, per quod filius est, absoluta sit. Id enim maxime haeresis, de qua nunc agitur, elaborat, ne Dominus noster 148 Jesus Christus vere Dei filius Deus verus sit. Vere Dei filium unigenitum Deum Dominum nostrum Jesum Christum esse ac doceri, multis modis cognitum est, dum de eo testatur Pater, dum de se ipse profitetur, dum apostoli praedicant, dum religiosi credunt, dum daemones confitentur, dum Judaei negant, dum gentes in passione cognoscunt. Neque enim ex communione nuncupationis est, quod de proprietatis fide dicitur. Et cum omnia, quae Christus Dominus aut egit aut docuit, ultra omnia eorum sint qui filii nuncupantur; et in iis omnibus, quae praecipua sint Christi, hoc vel potissimum doceatur esse, quod Dei filius est: non est in eo filii ex generali familiaritate cognomen. 23. Non adoptivum, sed proprium esse Pater testatur. --Non contamino veritatis fidem, ut hoc verbis meis adstruam.", "candidate_score": 0.715311, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_106_108", "bdc_text": "Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ; cuius benefitio creati , pasti et redempti resuscitabimur in extrema illa die per spiritum vivificatorem , cui gloria semper . Vale in domino , parens dilecte , Christum dei filium amplectere et me , ut soles , ama .", "psc_chunk_id": "010_Hilarius-Pictaviensis_De-Trinitate_window_710", "psc_text": ", non sint in unitate naturae: adjungam vero huic intelligentiae tuae, ut putas firmiora praesidia. Ipse enim Apostolus ait: Sed nobis unus Deus pater ex quo omnia, et nos in ipso, et unus Dominus Jesus Christus per 238 quem omnia, et nos per ipsum (I Cor. VIII, 6) . Et rursum: Unus Dominus, una fides, unum baptisma. Unus Deus et pater omnium et per omnes et in omnibus nobis (Ephes. IV, 5, 6) . Per id enim, quod dicitur unus Deus et unus Dominus, Deo tantum quasi uni Deo proprium deputari videtur ut Deus sit: cum proprietas unius consortium non patiatur alterius. O plane rara ac difficilia charismatum dona, et vere in hac utilitatum datione manifestatio Spiritus constituta! Et merito hic dividendarum gratiarum ordo servatus est, ut principalis esset sermo sapientiae; vere enim illud est, Et nemo potest dicere Dominum Jesum, nisi in Spiritu sancto (I Cor. XII, 3) ,", "candidate_score": 0.709081, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_105_107", "bdc_text": "Dtn 16 , 19. . Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ; cuius benefitio creati , pasti et redempti resuscitabimur in extrema illa die per spiritum vivificatorem , cui gloria semper .", "psc_chunk_id": "010_Hilarius-Pictaviensis_De-Trinitate_window_713", "psc_text": "Cor. VIII, 6) : ut qui Deus est, et pater crederetur. Dehinc quia nudum hoc, in unum Deum patrem credere, non proficeret ad salutem; subjecit: Et unus Dominus noster 239 Jesus Christus per quem omnia, et nos per ipsum; sinceritatem fidei salutaris in unius Dei et in unius Domini praedicatione demonstrans: ut nobis et unus Deus pater, et unus Dominus Jesus Christus in fide esset. Non enim dictum ignorabat a Domino: Haec est enim voluntas patris mei, ut omnis qui videt Filium, et credit in eum, habeat vitam aeternam (Joan. VI, 40) . Sed fidei ecclesiasticae ordinem ponens, et fidem nostram in Patre et Filio statuens, inseparabilis illius atque indissolubilis unitatis et fidei sacramentum locutus est, dicens: Unus Deus, et unus Dominus. 35. Si Christus negatur Deus, quia unus Deus Pater; nec Pater Dominus, quia unus Dominus Christus. --Ac primum extra apostolicum spiritum vivens, stultitiam tuam, haeretice, intellige. Si enim", "candidate_score": 0.706886, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_13_15", "bdc_text": "et uno tempore omnibus omnia revelanda ? Ergo quo torquebimus Christi verba : «Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ?", "psc_chunk_id": "010_Hilarius-Pictaviensis_De-Trinitate_window_75", "psc_text": "1. Quod sufficiat Trinitatis notitia in baptismo tradita. --Sufficiebat credentibus Dei sermo, qui in aures nostras Evangelistae testimonio cum ipsa veritatis suae virtute transfusus est, cum dicit Dominus: Euntes nunc docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris et Filii et Spiritus Sancti, docentes eos servare omnia quaecumque mando vobis: et ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque in consummationem saeculi (Matth. XXVIII, 19, 20) . Quid enim in eo de sacramento salutis humanae non continetur? aut quid est, quod sit reliquum aut obscurum? Plena sunt omnia ut a pleno, et a perfecto perfecta. Nam et verborum significationem, et efficientiam rerum, et negotiorum ordinem, et naturae intelligentiam comprehendunt. Baptizare jussit in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, id est, in confessione et auctoris, et unigeniti, et doni. Auctor unus est omnium. Unus est enim Deus Pater, ex quo omnia; et unus Unigenitus Dominus noster Jesus Christus, per quem omnia;", "candidate_score": 0.704877, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_106", "bdc_text": "Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ;", "psc_chunk_id": "010_Hilarius-Pictaviensis_De-Trinitate_window_710", "psc_text": ", non sint in unitate naturae: adjungam vero huic intelligentiae tuae, ut putas firmiora praesidia. Ipse enim Apostolus ait: Sed nobis unus Deus pater ex quo omnia, et nos in ipso, et unus Dominus Jesus Christus per 238 quem omnia, et nos per ipsum (I Cor. VIII, 6) . Et rursum: Unus Dominus, una fides, unum baptisma. Unus Deus et pater omnium et per omnes et in omnibus nobis (Ephes. IV, 5, 6) . Per id enim, quod dicitur unus Deus et unus Dominus, Deo tantum quasi uni Deo proprium deputari videtur ut Deus sit: cum proprietas unius consortium non patiatur alterius. O plane rara ac difficilia charismatum dona, et vere in hac utilitatum datione manifestatio Spiritus constituta! Et merito hic dividendarum gratiarum ordo servatus est, ut principalis esset sermo sapientiae; vere enim illud est, Et nemo potest dicere Dominum Jesum, nisi in Spiritu sancto (I Cor. XII, 3) ,", "candidate_score": 0.697812, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_106", "bdc_text": "Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ;", "psc_chunk_id": "010_Hilarius-Pictaviensis_De-Trinitate_window_828", "psc_text": "Dominus sit, nec Filio non perficiat ne non sit et Dominus. Atque ita neque auctoritatem Pater amittit, nec naturam Filius non tenet: per quod nec Deus pater non Dominus unus est, neque unigenitus Deus Dominus separatur ab uno; cum ex uno Domino unus ipse subsistat in Dominum: Dominum unum ita ex lege docens, ut se quoque Dominum Propheta teste confirmet (David Psal. CIX). 28. Ex ipsis haereticorum objectis confirmatur Dei in Christo natura. Haereticorum objectum. --Tendat per caeteras impii furoris propositiones fidei evangelicae responsio, et his ipsis quibus impugnatur repugnet: et armis excidii sui vincens, unius Spiritus dicta, unius quoque fidei demonstret esse doctrinam. Neque enim alius Christus, quam qui est praedicatus, Deus scilicet verus, et in Dei unius veri gloria manens: et sicut se Dominum ex lege, dum negare videretur, professus; ita et in Evangeliis verum se Deum, dum non confiteri existimatur ostendens. Hoc enim se dicto ejus, ne", "candidate_score": 0.694217, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_30_32", "bdc_text": "«Unctio docebit omnia » [ 1 Joh 2 , 27 ] , fides et charitas iudicabunt singulaVgl. 1 Kor 2 , 13ff. . Tu vide Augusti [num ] «In Ioannem tracta [ tus ]» 16 Vermutlich Augustin , In Iohannis Evangelium Tractatus XVI , 2 ( CChr XXXVI 165 , 16ff) . et 18Ebenda , XVIII , 2 ( CChr XXXVI 180 , 16ff) , u. ö. , ac Tertullianum in «Praescriptione hereticorum »Tertullian , De praescriptione haereticorum , VI ( CChr I 191 , 11ff) , s. Staedtke 73ff. . Iam quod paulo incivilius Erasmi libellum , cui tit [ulus ] :", "psc_chunk_id": "010_Hilarius-Pictaviensis_De-Trinitate_window_1136", "psc_text": "filium Jesum quem unxisti (Act. IV, 27) . Et rursum: Vos scitis quod factum est verbum per universam Judaeam, incipiens a Galilaea post baptismum quod praedicavit Joannes, Jesum Nazaraeum, quomodo unxit illum Deus Spiritu sancto et virtute (Act. X, 37 et 38) . Jesus ergo ungitur ad sacramentum carnis regeneratae. Et quemadmodum spiritu Dei et virtute unctus sit, non ambiguum est, tum cum adscendente eo de Jordane vox Dei patris audita est: Filius meus es tu, ego hodie genui te (Psal. II, 6) : ut per hoc testimonium sanctificatae in eo carnis, unctio spiritalis virtutis cognosceretur. 19 De Verbo idem dictum nequit intelligi. Cum nulla illius sit causa. Cum unctus sit natura Deus. --Caeterum cum in principio apud Deum erat Deus Verbum, non habet ullam aut causam aut enarrationem naturae ejus unctio, quae nihil aliud quam esse in principio nuntiatur. Neque habuit sane ungendi se per spiritum et virtutem Dei", "candidate_score": 0.692738, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_30_32", "bdc_text": "«Unctio docebit omnia » [ 1 Joh 2 , 27 ] , fides et charitas iudicabunt singulaVgl. 1 Kor 2 , 13ff. . Tu vide Augusti [num ] «In Ioannem tracta [ tus ]» 16 Vermutlich Augustin , In Iohannis Evangelium Tractatus XVI , 2 ( CChr XXXVI 165 , 16ff) . et 18Ebenda , XVIII , 2 ( CChr XXXVI 180 , 16ff) , u. ö. , ac Tertullianum in «Praescriptione hereticorum »Tertullian , De praescriptione haereticorum , VI ( CChr I 191 , 11ff) , s. Staedtke 73ff. . Iam quod paulo incivilius Erasmi libellum , cui tit [ulus ] :", "psc_chunk_id": "010_Hilarius-Pictaviensis_De-Trinitate_window_113", "psc_text": "miremur hanc in piscatore doctrinam, et in eo eloquia Dei sentiamus: confessionemque Patris et Filii, ingeniti et unigeniti inenarrabilem, et excedentem complexum omnem et sermonis et sensus, teneamus atque adoremus: et in Domino Jesu, exemplo Joannis, ut haec possimus sentire et colloqui, accubemus (Joan. XIII, 25). 22. Haereticorum artes contra fidem vanae. Fides una vincit omnes haereses. --Commendat autem fidei hujus integritatem, et evangelica auctoritas, et apostolica 39 doctrina, et circumstrepentium undique haereticorum otiosa fraudulentia. Stat enim hoc fundamentum validum et immotum adversus omnes ventos, pluvias, torrentes, non flatibus pellendum, non stillicidiis penetrandum, non inundationibus subluendum (Math. VII, 25): et optimum est, quidquid a plurimis incursatum, a nullo tamen poterit impelli. Ut autem quaedam medicamentorum genera sunt ita comparata, ut non singulis tantum aegritudinibus utilia sint, sed omnibus in commune medeantur, habeantque in se virtutem generalis auxilii: ita et fides catholica non adversum singulas pestes, sed contra omnes morbos opem", "candidate_score": 0.689159, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_30_32", "bdc_text": "«Unctio docebit omnia » [ 1 Joh 2 , 27 ] , fides et charitas iudicabunt singulaVgl. 1 Kor 2 , 13ff. . Tu vide Augusti [num ] «In Ioannem tracta [ tus ]» 16 Vermutlich Augustin , In Iohannis Evangelium Tractatus XVI , 2 ( CChr XXXVI 165 , 16ff) . et 18Ebenda , XVIII , 2 ( CChr XXXVI 180 , 16ff) , u. ö. , ac Tertullianum in «Praescriptione hereticorum »Tertullian , De praescriptione haereticorum , VI ( CChr I 191 , 11ff) , s. Staedtke 73ff. . Iam quod paulo incivilius Erasmi libellum , cui tit [ulus ] :", "psc_chunk_id": "010_Hilarius-Pictaviensis_De-Trinitate_window_281", "psc_text": "Discerne ad legentis intelligentiam unctum et ungentem: distingue te et tuus: ad quem et de quo sit sermo, demonstra. Superioribus enim dictis hic confessionis ordo subjectus est. Dixerat namque: Sedes tua, Deus, in saeculum saeculi, virga directionis tuae, virga regni tui; dilexisti justitiam, et odisti iniquitatem (Ibid., 7) . Nunc quoque his adjecit: Propterea unxit te, Deus, Deus tuus. Deus ergo regni aeterni, ob meritum dilectae justitiae et perosae iniquitatis, a Deo suo unctus est. Numquid intelligentiam nostram aliqua saltem nominum intervalla confundunt? Nam discretio tantum personae in te et tuus posita est, in nullo tamen naturae distincta confessione. Tuus enim relatum est ad auctorem, te vero ad ejus qui ex auctore est significationem. Est enim Deus ex Deo, propheta eodem ordine confitente: Unxit te, Deus, Deus tuus. Non est autem ante innascibilem Deum Deus ullus, ipso dicente: Estote mihi testes, et ego testis, dicit Dominus Deus, et puer meus", "candidate_score": 0.688452, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_29_31", "bdc_text": "2 Thess 2 , 8ff. . «Unctio docebit omnia » [ 1 Joh 2 , 27 ] , fides et charitas iudicabunt singulaVgl. 1 Kor 2 , 13ff. . Tu vide Augusti [num ] «In Ioannem tracta [ tus ]» 16 Vermutlich Augustin , In Iohannis Evangelium Tractatus XVI , 2 ( CChr XXXVI 165 , 16ff) . et 18Ebenda , XVIII , 2 ( CChr XXXVI 180 , 16ff) , u. ö. , ac Tertullianum in «Praescriptione hereticorum »Tertullian , De praescriptione haereticorum , VI ( CChr I 191 , 11ff) , s. Staedtke 73ff. .", "psc_chunk_id": "010_Hilarius-Pictaviensis_De-Trinitate_window_281", "psc_text": "Discerne ad legentis intelligentiam unctum et ungentem: distingue te et tuus: ad quem et de quo sit sermo, demonstra. Superioribus enim dictis hic confessionis ordo subjectus est. Dixerat namque: Sedes tua, Deus, in saeculum saeculi, virga directionis tuae, virga regni tui; dilexisti justitiam, et odisti iniquitatem (Ibid., 7) . Nunc quoque his adjecit: Propterea unxit te, Deus, Deus tuus. Deus ergo regni aeterni, ob meritum dilectae justitiae et perosae iniquitatis, a Deo suo unctus est. Numquid intelligentiam nostram aliqua saltem nominum intervalla confundunt? Nam discretio tantum personae in te et tuus posita est, in nullo tamen naturae distincta confessione. Tuus enim relatum est ad auctorem, te vero ad ejus qui ex auctore est significationem. Est enim Deus ex Deo, propheta eodem ordine confitente: Unxit te, Deus, Deus tuus. Non est autem ante innascibilem Deum Deus ullus, ipso dicente: Estote mihi testes, et ego testis, dicit Dominus Deus, et puer meus", "candidate_score": 0.686542, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_29_31", "bdc_text": "2 Thess 2 , 8ff. . «Unctio docebit omnia » [ 1 Joh 2 , 27 ] , fides et charitas iudicabunt singulaVgl. 1 Kor 2 , 13ff. . Tu vide Augusti [num ] «In Ioannem tracta [ tus ]» 16 Vermutlich Augustin , In Iohannis Evangelium Tractatus XVI , 2 ( CChr XXXVI 165 , 16ff) . et 18Ebenda , XVIII , 2 ( CChr XXXVI 180 , 16ff) , u. ö. , ac Tertullianum in «Praescriptione hereticorum »Tertullian , De praescriptione haereticorum , VI ( CChr I 191 , 11ff) , s. Staedtke 73ff. .", "psc_chunk_id": "010_Hilarius-Pictaviensis_De-Trinitate_window_1136", "psc_text": "filium Jesum quem unxisti (Act. IV, 27) . Et rursum: Vos scitis quod factum est verbum per universam Judaeam, incipiens a Galilaea post baptismum quod praedicavit Joannes, Jesum Nazaraeum, quomodo unxit illum Deus Spiritu sancto et virtute (Act. X, 37 et 38) . Jesus ergo ungitur ad sacramentum carnis regeneratae. Et quemadmodum spiritu Dei et virtute unctus sit, non ambiguum est, tum cum adscendente eo de Jordane vox Dei patris audita est: Filius meus es tu, ego hodie genui te (Psal. II, 6) : ut per hoc testimonium sanctificatae in eo carnis, unctio spiritalis virtutis cognosceretur. 19 De Verbo idem dictum nequit intelligi. Cum nulla illius sit causa. Cum unctus sit natura Deus. --Caeterum cum in principio apud Deum erat Deus Verbum, non habet ullam aut causam aut enarrationem naturae ejus unctio, quae nihil aliud quam esse in principio nuntiatur. Neque habuit sane ungendi se per spiritum et virtutem Dei", "candidate_score": 0.683345, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_108", "bdc_text": "Vale in domino , parens dilecte , Christum dei filium amplectere et me , ut soles , ama .", "psc_chunk_id": "010_Hilarius-Pictaviensis_De-Trinitate_window_439", "psc_text": "Dei filium esse doceamus: ut natura in eo divinitatis, per quod filius est, absoluta sit. Id enim maxime haeresis, de qua nunc agitur, elaborat, ne Dominus noster 148 Jesus Christus vere Dei filius Deus verus sit. Vere Dei filium unigenitum Deum Dominum nostrum Jesum Christum esse ac doceri, multis modis cognitum est, dum de eo testatur Pater, dum de se ipse profitetur, dum apostoli praedicant, dum religiosi credunt, dum daemones confitentur, dum Judaei negant, dum gentes in passione cognoscunt. Neque enim ex communione nuncupationis est, quod de proprietatis fide dicitur. Et cum omnia, quae Christus Dominus aut egit aut docuit, ultra omnia eorum sint qui filii nuncupantur; et in iis omnibus, quae praecipua sint Christi, hoc vel potissimum doceatur esse, quod Dei filius est: non est in eo filii ex generali familiaritate cognomen. 23. Non adoptivum, sed proprium esse Pater testatur. --Non contamino veritatis fidem, ut hoc verbis meis adstruam.", "candidate_score": 0.679703, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_93_95", "bdc_text": "instauratorem veneror , suspitio , adoro , at in divinis litteris sapientem mundiSiehe 1 Kor 1 , 20ff; 2 , 6ff. iudicoZu Bullingers Urteilen über Erasmus und seine Stellung im Willensstreit s. Staedtke 34-36 . 139 f ; über die Beeinflussung durch dessen Exegese s. Hausammann 117ff. .", "psc_chunk_id": "010_Hilarius-Pictaviensis_De-Trinitate_window_179", "psc_text": "in homine cognoscimus. 20. Sed te, quisquis es, investigabilia sectantem, et divinorum secretorum atque virtutum gravem arbitrum consulo, ut mihi imperito, et tantum de omnibus Deo ut sunt ab eo dicta credenti, rationem saltem facti istius afferas. Dominum audio, et quia his credo quae scripta sunt, scio jam post resurrectionem frequenter videndum se in corpore praebuisse multis non credentibus; certe Thomae, non nisi contrectatis ejus vulneribus credituro, sicut ait: Nisi videro in manibus ejus fixuram clavorum, et misero digitum meum in locum clavorum, et mittam manum meam in latus ejus, non credam (Joan., XX, 25) . Dominus ad omnem se intelligentiae nostrae imbecillitatem accommodat, et dubitationi infidelium satisfacturus, arcanum invisibilis virtutis operatur: facti rationem, quisquis eris coelestium rerum scrutator, expone. Erant discipuli in clauso, et secreto post passionem Domini congregati consederant. Dominus 62 Thomae fidem propositis conditionibus confirmaturus assistit, palpandi corporis et contrectandi vulneris obtulit facultatem: et utique qui compunctus", "candidate_score": 0.666191, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_92_94", "bdc_text": "Schl. 17841-17889 a. 57727-57738 . instauratorem veneror , suspitio , adoro , at in divinis litteris sapientem mundiSiehe 1 Kor 1 , 20ff; 2 , 6ff. iudicoZu Bullingers Urteilen über Erasmus und seine Stellung im Willensstreit s. Staedtke 34-36 . 139 f ;", "psc_chunk_id": "010_Hilarius-Pictaviensis_De-Trinitate_window_192", "psc_text": "Scriptum est enim: Perdam sapientiam sapientium, et intellectum intelligentium reprobabo. Ubi sapiens? ubi scriba? ubi conquisitor hujus saeculi? Nonne stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi? Quoniam quidem in sapientia Dei non cognovit mundus per sapientiam Deum, decrevit Deus per stultitiam praedicationis salvare credentes: quoniam Judaei signa petunt, et Graeci sapientiam quaerunt: nos autem praedicamus Christum Jesum crucifixum, Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam, ipsis autem vocatis Judaeis et Graecis Christum Dei virtutem et Dei sapientiam: quia quod infirmum est Dei, fortius est hominibus; et quod stultum est Dei, sapientius est hominibus (I Cor. I, 17 et seqq.) . Omnis itaque infidelitas stultitia est: quia imperfecti sensus sui usa sapientia, dum omnia infirmitatis suae opinione moderatur, putat effici non posse quod non sapit. Causa enim infidelitatis de sententia est infirmitatis, dum gestum esse quis non putat, quod geri non posse definiat. 25. Stultitia sapiens fidelium. --Et idcirco Apostolus sciens naturae humanae", "candidate_score": 0.663041, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_92_94", "bdc_text": "Schl. 17841-17889 a. 57727-57738 . instauratorem veneror , suspitio , adoro , at in divinis litteris sapientem mundiSiehe 1 Kor 1 , 20ff; 2 , 6ff. iudicoZu Bullingers Urteilen über Erasmus und seine Stellung im Willensstreit s. Staedtke 34-36 . 139 f ;", "psc_chunk_id": "010_Hilarius-Pictaviensis_De-Trinitate_window_179", "psc_text": "in homine cognoscimus. 20. Sed te, quisquis es, investigabilia sectantem, et divinorum secretorum atque virtutum gravem arbitrum consulo, ut mihi imperito, et tantum de omnibus Deo ut sunt ab eo dicta credenti, rationem saltem facti istius afferas. Dominum audio, et quia his credo quae scripta sunt, scio jam post resurrectionem frequenter videndum se in corpore praebuisse multis non credentibus; certe Thomae, non nisi contrectatis ejus vulneribus credituro, sicut ait: Nisi videro in manibus ejus fixuram clavorum, et misero digitum meum in locum clavorum, et mittam manum meam in latus ejus, non credam (Joan., XX, 25) . Dominus ad omnem se intelligentiae nostrae imbecillitatem accommodat, et dubitationi infidelium satisfacturus, arcanum invisibilis virtutis operatur: facti rationem, quisquis eris coelestium rerum scrutator, expone. Erant discipuli in clauso, et secreto post passionem Domini congregati consederant. Dominus 62 Thomae fidem propositis conditionibus confirmaturus assistit, palpandi corporis et contrectandi vulneris obtulit facultatem: et utique qui compunctus", "candidate_score": 0.661366, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_92_94", "bdc_text": "Schl. 17841-17889 a. 57727-57738 . instauratorem veneror , suspitio , adoro , at in divinis litteris sapientem mundiSiehe 1 Kor 1 , 20ff; 2 , 6ff. iudicoZu Bullingers Urteilen über Erasmus und seine Stellung im Willensstreit s. Staedtke 34-36 . 139 f ;", "psc_chunk_id": "010_Hilarius-Pictaviensis_De-Trinitate_window_1260", "psc_text": "eadem ante saeculum fundata. --Et o te miser, haeretice, qui indulta Ecclesiae adversum Synagogam arma, contra fidem ecclesiasticae praedicationis invadis: et doctrinae salutaris munitissimam intelligentiam rapis adversum universorum salutem; creaturam Christum per haec verba esse contendens, non Judaeum potius, negantem Christi ante saecula aeterna divinitatem et in omnibus operibus ac doctrinis Dei efficaciam, per haec verba Sapientiae subsistentis exstinguens! quae se nunc creatam in initium viarum Dei et in opera ejus a saeculo dixerit; ne forte ante Mariam non manere existimaretur: neque tamen creatam se ad nativitatis intelligentiam referret; quia in viarum initium et in opera sit creata; at vero ne hoc viarum initium, quod utique de divinis rebus humanae cognitionis exordium est, quisque ad subjiciendam tempori nativitatem infinitam deputaret (Prov. VIII, 22 sec. LXX), fundatam se ante saecula sit professa: ut dum aliud est in viarum initium et in opera creari, et aliud est ante saecula fundari, anterior intelligeretur", "candidate_score": 0.659875, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_2_4", "bdc_text": "Hac tantum parte durior videbatur , qua tu patribus spiritum ita tribuis , ut nihil fere reliqui facias deploratissimis nostri aevi hominibus . Sic enim intonas haud verisimile esse patres et vetustate et sanctitate celebres caruisse spiritu , quo indice etiam heccine potuissent depraehendere placita , quae nunc quasi e tripode Sprichwörtliche Redewendung zur Bekräftigung einer Aussage , Adagia 1 , 7 , 90 ( LB II 297 E-F ) . pronuncientur . Ito ergo , si ignoras , ad ipsum Augustinum ac percontare , num antiquitas an sanctorum sanctitas graviorem reddat doctrinam ! Docebit is nimirum in epistola ad Hieronymum Augustin , ep. LXXXII , 3 und 5 ( CSEL XXXIIII 354 , 4ff und 355 , 25ff) ;", "psc_chunk_id": "010_Hilarius-Pictaviensis_De-Trinitate_window_69", "psc_text": "neque jam per sensus humani sententiam Spiritum Dei inter creaturas quisquam auderet referre, quem ad immortalitatis pignus, et ad divinae incorruptaeque naturae consortium sumeremus. 24 37. Gratia ad recte scribendum necessaria imploratur. --Ego quidem hoc vel praecipuum vitae meae officium debere me tibi, Pater omnipotens Deus, conscius sum, ut te omnis sermo meus et sensus loquatur. Neque enim ullum aliud majus praemium hic ipse usus mihi a te concessus loquendi potest referre, quam ut praedicando te tibi serviat, teque quod es, patrem, patrem scilicet unigeniti Dei, aut ignoranti saeculo, aut neganti haeretico demonstret. Et in hoc quidem tantum voluntatis meae professio est: caeterum auxilii et misericordiae tuae munus orandum est, ut extensa tibi fidei nostrae confessionisque vela flatu Spiritus tui impleas, nosque in cursum praedicationis initae propellas. Non enim nobis infidelis sponsionis istius auctor est, dicens: Petite, et dabitur vobis; quaerite, et invenietis; pulsate, et aperietur vobis (Luc. XI, 9)", "candidate_score": 0.6594, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_2_4", "bdc_text": "Hac tantum parte durior videbatur , qua tu patribus spiritum ita tribuis , ut nihil fere reliqui facias deploratissimis nostri aevi hominibus . Sic enim intonas haud verisimile esse patres et vetustate et sanctitate celebres caruisse spiritu , quo indice etiam heccine potuissent depraehendere placita , quae nunc quasi e tripode Sprichwörtliche Redewendung zur Bekräftigung einer Aussage , Adagia 1 , 7 , 90 ( LB II 297 E-F ) . pronuncientur . Ito ergo , si ignoras , ad ipsum Augustinum ac percontare , num antiquitas an sanctorum sanctitas graviorem reddat doctrinam ! Docebit is nimirum in epistola ad Hieronymum Augustin , ep. LXXXII , 3 und 5 ( CSEL XXXIIII 354 , 4ff und 355 , 25ff) ;", "psc_chunk_id": "010_Hilarius-Pictaviensis_De-Trinitate_window_60", "psc_text": "Et cum non conveniat trepidationi et libertati, festinationi et excusationi, querelae et adhortationi, diffidentiae et intercessioni, divinae professionis naturaeque immemores, ad argumentum impietatis suae, dispensationis gesta et dicta tenuerunt. Itaque nos demonstratis omnibus, quae in sacramento et animae et corporis Domini Jesu Christi sunt,nihil inexploratum, nihil tacitum dereliquimus: sed dictorum omnium pacificam intelligentiam singulis quibusque causarum generibus coaptantes, nec trepidare fiduciam, nec evitare voluntatem, nec conqueri securitatem, nec commendationem sui orantem, aliis veniam desiderasse monstravimus: fidem dictorum universorum absoluta evangelici mysterii praedicatione firmantes. 33. Liber XI alia haereticorum argumenta refellit. --Igitur quia desperatissimos homines ne ipsa quidem resurrectionis gloria intra religionis intelligentiam edoctos cohibuit, sed aut per dignationis professionem, impietatis suae arma sumpserunt, aut sacramenti revelationem ad Dei contumeliam transtulerunt: ut per id quod dictum est, Adscendo ad patrem meum et ad patrem vestrum, ad Deum meum et ad Deum vestrum (Joan. XX, 17) , dum communis nobis atque ipsi", "candidate_score": 0.655258, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_38_40", "bdc_text": "Est enim nedum impius , verum blasphemus etiam libellus , omnibus fere scriptis Erasmicis contrarius , ut nunc non referam quam ineptus , impotens , flaccidus , in quo praeter artifitium nemo pius nihil laudavit unquam . At in tanta contraversia [ ! ] theologum non rhetorculum Erasmus stellt beispiels weise zu Mt 10 , 30 fest , daß es sich um eine hyperbolische Redeweise handle , Erasmus , aaO , III c 10 ( S. 74 , 15f) . Luther wirft Erasmus in seiner Schrift «De servo arbitrio» , 1525 , ebenfalls rhetorische Kunstgriffe vor , s. z. B. WA XVIII 639 , 10-12 ;", "psc_chunk_id": "010_Hilarius-Pictaviensis_De-Trinitate_window_962", "psc_text": "ut secundum desideria sua coacervet sibi magistros, relegat: exsilio nostro laetantes et exsultantes in Domino, constitisse in nobis plenitudinem apostolicae prophetiae. 5. Quam caute se gesserit superioribus libris. Solemnes Arianorum calumniae in Catholicos. --Superioribus igitur libellis sincerae, ut arbitror, fidei et incontaminatae veritatis professionem tenentes, quamquam secundum humanae naturae consuetudinem nullus sermo non sit obnoxius contradictioni, eam tamen nos arbitror totius responsionis nostrae moderatos esse rationem, ut contradicere quisquam nisi cum impietatis professione non possit. Eorum enim dictorum, quae secundum falsiloquii sui artem ex Evangeliis haeretici praesumunt, ita demonstrata veritas est, ut jam in contradictione ignorantiam 324 excusare non liceat, sed irreligiositatem necesse sit confiteri. Eam quoque nunc, secundum sancti Spiritus donum, temperavimus totius fidei demonstrationem, ut ne quid ementiri saltem adversum nos criminis possent. Solent enim ita de nobis implere aures ignorantium, ut nos asserant negare nativitatem, cum unitatem divinitatis praedicamus: et dicant solitarium a nobis per hoc, Ego", "candidate_score": 0.653608, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_91_93", "bdc_text": "- Bibliotheca Bibliographica , Bd . XVIII ; Schl. 17841-17889 a. 57727-57738 . instauratorem veneror , suspitio , adoro , at in divinis litteris sapientem mundiSiehe 1 Kor 1 , 20ff;", "psc_chunk_id": "010_Hilarius-Pictaviensis_De-Trinitate_window_1260", "psc_text": "eadem ante saeculum fundata. --Et o te miser, haeretice, qui indulta Ecclesiae adversum Synagogam arma, contra fidem ecclesiasticae praedicationis invadis: et doctrinae salutaris munitissimam intelligentiam rapis adversum universorum salutem; creaturam Christum per haec verba esse contendens, non Judaeum potius, negantem Christi ante saecula aeterna divinitatem et in omnibus operibus ac doctrinis Dei efficaciam, per haec verba Sapientiae subsistentis exstinguens! quae se nunc creatam in initium viarum Dei et in opera ejus a saeculo dixerit; ne forte ante Mariam non manere existimaretur: neque tamen creatam se ad nativitatis intelligentiam referret; quia in viarum initium et in opera sit creata; at vero ne hoc viarum initium, quod utique de divinis rebus humanae cognitionis exordium est, quisque ad subjiciendam tempori nativitatem infinitam deputaret (Prov. VIII, 22 sec. LXX), fundatam se ante saecula sit professa: ut dum aliud est in viarum initium et in opera creari, et aliud est ante saecula fundari, anterior intelligeretur", "candidate_score": 0.653493, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_0_2", "bdc_text": "Gratiam et pacem a domino . Effari non potest , quantum me tua delectarit epistolaNicht auffindbar. , partim quod a parente profecta , partim quod paterni tui in me animi plurimam spiraret benevolentiam . Hac tantum parte durior videbatur , qua tu patribus spiritum ita tribuis , ut nihil fere reliqui facias deploratissimis nostri aevi hominibus .", "psc_chunk_id": "010_Hilarius-Pictaviensis_De-Trinitate_window_69", "psc_text": "neque jam per sensus humani sententiam Spiritum Dei inter creaturas quisquam auderet referre, quem ad immortalitatis pignus, et ad divinae incorruptaeque naturae consortium sumeremus. 24 37. Gratia ad recte scribendum necessaria imploratur. --Ego quidem hoc vel praecipuum vitae meae officium debere me tibi, Pater omnipotens Deus, conscius sum, ut te omnis sermo meus et sensus loquatur. Neque enim ullum aliud majus praemium hic ipse usus mihi a te concessus loquendi potest referre, quam ut praedicando te tibi serviat, teque quod es, patrem, patrem scilicet unigeniti Dei, aut ignoranti saeculo, aut neganti haeretico demonstret. Et in hoc quidem tantum voluntatis meae professio est: caeterum auxilii et misericordiae tuae munus orandum est, ut extensa tibi fidei nostrae confessionisque vela flatu Spiritus tui impleas, nosque in cursum praedicationis initae propellas. Non enim nobis infidelis sponsionis istius auctor est, dicens: Petite, et dabitur vobis; quaerite, et invenietis; pulsate, et aperietur vobis (Luc. XI, 9)", "candidate_score": 0.650883, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_91_93", "bdc_text": "- Bibliotheca Bibliographica , Bd . XVIII ; Schl. 17841-17889 a. 57727-57738 . instauratorem veneror , suspitio , adoro , at in divinis litteris sapientem mundiSiehe 1 Kor 1 , 20ff;", "psc_chunk_id": "010_Hilarius-Pictaviensis_De-Trinitate_window_1274", "psc_text": "componeret, adessetque etiam praeparanti; per id ipsum in ea quae propter opera creata esse intelligeretur, quia aeternae praeparationi futurorum operum adfuisset, neque Scripturam mendacem 434 constitueret, quia cum parante componeret. 44. Creatam se dicit Sapientia, spectans quae post saeculum gessit. --Sed tandem doctrinae catholicae revelatione, quid sit Christum in initium viarum Dei et in opera creatum esse, in principio haeretice cognosce, et ipsius Sapientiae dictis impiae hebetudinis tuae disce stultitiam. Coepit enim ita: Si enuntiavero vobis quae quotidie sunt, memorabor ea quae a saeculo sunt enumerare (Prov. VIII, 21, sec. LXX) : namque cum ante dixisset: Vos o homines obsecro, et emitto vocem meam filiis hominum. Intelligite simplices astutiam, indocti autem cor apponite (Ibid., 4, 5) ; et rursum: Per me reges regnant, et potentes scribunt justitiam. Per me principes magnificantur, et tyranni per me tenent terram (Ibid., 15, 16) ; et rursum: In viis aequitatis ambulo, et inter medias", "candidate_score": 0.647562, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_77_79", "bdc_text": "Ps 119 , 138f. . Nam dici non potest , quantum divinae naturae ac energiae detrahat impium de libero arbitrio sentimentum Synonym mit sententia , opinio , Du Cange VII 425. . Erasmum alias ut patrem patriae , eloquentiae principem , bonarum litterarum patronum , humanitatis fontem linguarumque post ReuchlinumZu Johannes Reuchlin , 1455-1522 , und seinem Lebenswerk s.", "psc_chunk_id": "010_Hilarius-Pictaviensis_De-Trinitate_window_36", "psc_text": "sua secundum coelestis originis munus illuminet. Standum itaque per fidem ante est, ut sanctus Jeremias admonet (XXIII, 22), in substantia Dei: ut de substantia Dei auditurus, sensum suum ad 14 ea quae Dei substantiae sint digna moderetur; moderetur autem non aliquo modo intelligendi, sed infinitate. Quin etiam conscius sibi divinae se naturae participem, ut beatus apostolus Petrus in epistola sua altera ait (cap. II, 14), effectum fuisse, Dei naturam non naturae suae legibus metiatur, sed divinas professiones secundum magnificentiam divinae de se protestationis expendat. Optimus enim lector est, qui dictorum intelligentiam exspectet ex dictis potius quam imponat, et retulerit magis quam attulerit, neque cogat id videri dictis contineri, quod ante lectionem praesumpserit intelligendum. Cum itaque de rebus Dei erit sermo, concedamus cognitionem sui Deo, dictisque ejus pia veneratione famulemur. Idoneus enim sibi testis est, qui nisi per se cognitus non est. 19. Comparatio ad divina nulla est perfecta. --Si qua", "candidate_score": 0.643445, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_78_80", "bdc_text": "Nam dici non potest , quantum divinae naturae ac energiae detrahat impium de libero arbitrio sentimentum Synonym mit sententia , opinio , Du Cange VII 425. . Erasmum alias ut patrem patriae , eloquentiae principem , bonarum litterarum patronum , humanitatis fontem linguarumque post ReuchlinumZu Johannes Reuchlin , 1455-1522 , und seinem Lebenswerk s. Ludwig Geiger , Johannes Reuchlin , sein Leben und seine Werke , Leipzig 1871 ( Nachdruck :", "psc_chunk_id": "010_Hilarius-Pictaviensis_De-Trinitate_window_36", "psc_text": "sua secundum coelestis originis munus illuminet. Standum itaque per fidem ante est, ut sanctus Jeremias admonet (XXIII, 22), in substantia Dei: ut de substantia Dei auditurus, sensum suum ad 14 ea quae Dei substantiae sint digna moderetur; moderetur autem non aliquo modo intelligendi, sed infinitate. Quin etiam conscius sibi divinae se naturae participem, ut beatus apostolus Petrus in epistola sua altera ait (cap. II, 14), effectum fuisse, Dei naturam non naturae suae legibus metiatur, sed divinas professiones secundum magnificentiam divinae de se protestationis expendat. Optimus enim lector est, qui dictorum intelligentiam exspectet ex dictis potius quam imponat, et retulerit magis quam attulerit, neque cogat id videri dictis contineri, quod ante lectionem praesumpserit intelligendum. Cum itaque de rebus Dei erit sermo, concedamus cognitionem sui Deo, dictisque ejus pia veneratione famulemur. Idoneus enim sibi testis est, qui nisi per se cognitus non est. 19. Comparatio ad divina nulla est perfecta. --Si qua", "candidate_score": 0.64238, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_73", "bdc_text": "An unserer Stelle dürfte er sich auf De consolatione philosophiae , V , 2-4 ( CChr XCIV 90-98 )", "psc_chunk_id": "010_Hilarius-Pictaviensis_De-Trinitate_window_1040", "psc_text": "nato eo de conceptione Spiritus sancti. 355 Hinc itaque aestimatus est et in doloribus et in plaga et in vexatione esse. Formam enim servi accepit: et natus ex virgine homo opinionem nobis naturalis sibi in passione doloris invexit. Ipse autem vulneratus est; sed propter iniquitates nostras. Nam quamvis sit vulneratus, non tamen iniquitatis suae vulnus est: et quidquid patitur, non sibi patitur. Non enim sibi homo natus est, nec ex se iniquus est. Testatur Apostolus causam dispensationis istius dicens: Orantes per Christum reconciliari Deo: eum, qui non cognovit peccatum, pro nobis peccatum fecit (II Cor. V, 20) . Peccatum enim in carne per peccatum condemnaturus, peccati licet expers, factus est ipse peccatum, id est, per carnem peccatum in carne condemnans, carnis quidem nescius, sed pro nobis caro factus est: et idcirco propter iniquitates nostras est vulneratus. 48. Christi virtus in passione emicat. Passio Christi triumphus. --Caeterum nescit in Christo Apostolus", "candidate_score": 0.641526, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_82", "bdc_text": "Hans Rupprich , Johannes Reuchlin und seine Bedeutung im europäischen Humanismus , in :", "psc_chunk_id": "010_Hilarius-Pictaviensis_De-Trinitate_window_750", "psc_text": "est. 53. Sapientia humana. Elementorum mundi et Christi discrimen. --Ut autem dictum Domini intelligas quo ait: Omnia quae Patris sunt, mea sunt; Apostoli et doctrinam et fidem disce dicentis: Videte ne quis vos seducat per philosophiam et inanem deceptionem secundum traditionem hominum, secundum elementa mundi, et non secundum Christum: quia in ipso inhabitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter (Coloss. II, 8, 9) . De mundo est, et doctrinas hominum sapit, et philosophiae praeda est, quisquis Christum verum Deum nescit, quisquis in eo plenitudinem divinitatis ignorat. Humana mens hoc solum sapit quod intelligit, et mundus hoc tantum quod potest credit, secundum elementorum naturas id tantum possibile existimans, quod aut videret, aut ageret. Elementa enim mundi ex nihilo substiterunt: 252 sed Christus non de non substantibus manet, nec coepit ad originem, sed originem ab origine sumpsit aeternam. Elementa enim mundi aut inanima sunt, aut ad animam profecerunt: sed Christus vita est, ex Deo", "candidate_score": 0.607176, "ce_score": null } ] }, { "rank": 14, "cf_id": "cf017", "work_id": "023_Didymus-Alexandrinus_-Hieronymus-Stridonensis_De-Spiritu-Sancto", "max_score": 0.727652, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10038_sent_15", "bdc_text": "«Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ?", "psc_chunk_id": "023_Didymus-Alexandrinus_-Hieronymus-Stridonensis_De-Spiritu-Sancto_window_24", "psc_text": "apostoli ad omnes gentes pariter sunt profecti, sed quidam in Asiam, quidam in Scythiam, et alii in alias dispersi nationes; secundum dispensationem illius, quem secum habebant Spiritus Sancti, quomodo et Dominum dicentem: Vobiscum sum omnibus diebus, usque ad consummationem saeculi (Matth. XXVIII, 20) . His et illud congruit: Accipietis virtutem supervenientis (Al. supervenientem) Spiritus sancti in vos; et eritis testes mihi in Jerusalem, et in omni Judaea et Samaria, et usque ad extremum terrae (Act. I, 8) . Si ergo hi in extremis finibus terrae ob [ Al. secundum] testimonium Domini constituti, distabant inter se longissimis spatiis, aderat autem eis inhabitator Spiritus sanctus, incircumscriptam habens substantiam, demonstratur angelica virtus ab hoc prorsus aliena. Angelus quippe qui aderat, verbi gratia, Apostolo in Asia oranti, non poterat simul eodem tempore adesse aliis in caeteris partibus mundi constitutis. Spiritus autem sanctus non solum sejunctis a se hominibus praesto est, sed et singulis quibusque", "candidate_score": 0.727652, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_107_109", "bdc_text": "cuius benefitio creati , pasti et redempti resuscitabimur in extrema illa die per spiritum vivificatorem , cui gloria semper . Vale in domino , parens dilecte , Christum dei filium amplectere et me , ut soles , ama . Ex Husio trans Abbim« Hausen ennet dem Albis» , vgl. HBLS I 210 ;", "psc_chunk_id": "023_Didymus-Alexandrinus_-Hieronymus-Stridonensis_De-Spiritu-Sancto_window_132", "psc_text": "qui suscitavit Jesum Christum a mortuis, vivificabit et mortalia corpora vestra propter inhabitantem Spiritum ejus in vobis. Ergo, fratres, debitores sumus non carni, ut secundum carnem vivamus. Si enim secundum carnem vixeritis, moriemini Si autem spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis. Quicumque enim Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei. Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore: sed accepistis Spiritum adoptionis in quo clamamus abba pater. Ipse enim Spiritus testimonium perhibet spiritui nostro, quia sumus Filii Dei. Si autem filii, et haeredes quidem Dei: cohaeredes autem Christi: si tamen compatimur, ut et conglorificemur (Rom. VIII, 4 seq.) . In praesenti Apostoli capitulo plurima de societate Spiritus, quam habet cum Patre et Filio demonstrantur. Ait quippe Apostolus justificationem divinam, et spiritualis legis expleri in his: non qui juxta carnem ambulant, sed juxta Spiritum. Juxta carnem ambulantem, eum qui per voluptates vitia carnis corpori copulatus, facit omnia quae carnis sunt [ Al.", "candidate_score": 0.681348, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_15_17", "bdc_text": "«Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ? Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ? Iniquus sane deus , qui filios Izraelitarum ab Aegyptiaca reduxit captivitate , patres vero non reduxit .", "psc_chunk_id": "023_Didymus-Alexandrinus_-Hieronymus-Stridonensis_De-Spiritu-Sancto_window_24", "psc_text": "apostoli ad omnes gentes pariter sunt profecti, sed quidam in Asiam, quidam in Scythiam, et alii in alias dispersi nationes; secundum dispensationem illius, quem secum habebant Spiritus Sancti, quomodo et Dominum dicentem: Vobiscum sum omnibus diebus, usque ad consummationem saeculi (Matth. XXVIII, 20) . His et illud congruit: Accipietis virtutem supervenientis (Al. supervenientem) Spiritus sancti in vos; et eritis testes mihi in Jerusalem, et in omni Judaea et Samaria, et usque ad extremum terrae (Act. I, 8) . Si ergo hi in extremis finibus terrae ob [ Al. secundum] testimonium Domini constituti, distabant inter se longissimis spatiis, aderat autem eis inhabitator Spiritus sanctus, incircumscriptam habens substantiam, demonstratur angelica virtus ab hoc prorsus aliena. Angelus quippe qui aderat, verbi gratia, Apostolo in Asia oranti, non poterat simul eodem tempore adesse aliis in caeteris partibus mundi constitutis. Spiritus autem sanctus non solum sejunctis a se hominibus praesto est, sed et singulis quibusque", "candidate_score": 0.681027, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_14_16", "bdc_text": "Ergo quo torquebimus Christi verba : «Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ? Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ?", "psc_chunk_id": "023_Didymus-Alexandrinus_-Hieronymus-Stridonensis_De-Spiritu-Sancto_window_24", "psc_text": "apostoli ad omnes gentes pariter sunt profecti, sed quidam in Asiam, quidam in Scythiam, et alii in alias dispersi nationes; secundum dispensationem illius, quem secum habebant Spiritus Sancti, quomodo et Dominum dicentem: Vobiscum sum omnibus diebus, usque ad consummationem saeculi (Matth. XXVIII, 20) . His et illud congruit: Accipietis virtutem supervenientis (Al. supervenientem) Spiritus sancti in vos; et eritis testes mihi in Jerusalem, et in omni Judaea et Samaria, et usque ad extremum terrae (Act. I, 8) . Si ergo hi in extremis finibus terrae ob [ Al. secundum] testimonium Domini constituti, distabant inter se longissimis spatiis, aderat autem eis inhabitator Spiritus sanctus, incircumscriptam habens substantiam, demonstratur angelica virtus ab hoc prorsus aliena. Angelus quippe qui aderat, verbi gratia, Apostolo in Asia oranti, non poterat simul eodem tempore adesse aliis in caeteris partibus mundi constitutis. Spiritus autem sanctus non solum sejunctis a se hominibus praesto est, sed et singulis quibusque", "candidate_score": 0.677702, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_108", "bdc_text": "Vale in domino , parens dilecte , Christum dei filium amplectere et me , ut soles , ama .", "psc_chunk_id": "023_Didymus-Alexandrinus_-Hieronymus-Stridonensis_De-Spiritu-Sancto_window_64", "psc_text": "sancti acceperit gratiam, habebit eam datam a Deo Patre, et a Jesu Christo Domino nostro. Una igitur gratia, Patris et 125 Filii, et Spiritus sancti operatione completa, Trinitas unius substantiae demonstratur. In alio quoque loco: Charitas, inquit (II Cor. XIII, 13), Dei cum omnibus vobis, quae a Trinitate et tribuitur, et firmatur. Ait quippe Salvator: Qui audit verba mea, et servat ea, hic est qui diligit me. Qui autem diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum (Joan. XIV, 21) . Neque enim alia dilectio est Salvatoris super his qui amantur, et alia dilectio Patris. Deus enim diligit in salutem, quia sic dilexit Deus mundum, ut Filium suum unigenitum daret: ut omnis qui credit in ipsum [Al. Filium], non pereat, sed habeat vitam aeternam (Joan. III, 16) . Similiter et Filius, qui vita est, ut tribuat vitam et salutem, diligit eos quos vult fieri meliores. Unde amare se", "candidate_score": 0.674294, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_104", "bdc_text": "Nec mirum , cum per os prophetae praedixerit spiritussanctus corda sapientum excecari muneribus Siehe Ex 23 , 8 ;", "psc_chunk_id": "023_Didymus-Alexandrinus_-Hieronymus-Stridonensis_De-Spiritu-Sancto_window_111", "psc_text": "Nobis autem revelavit Deus per Spiritum sanctum (Ibid., 10) . Deus autem his qui se ita praeparaverint Spiritum sapientiae revelationisque largitur ad cognoscendum semetipsum: qui accipientes Spiritum sapientiae, non aliunde, sed ab ipso Spiritu sancto efficiuntur sapientes, et ab ipso intelligunt Dominum, et quidquid Dei est voluntatis, et eumdem ipsum Spiritum, ipso revelante, cognoscunt, ut sciant quia a Domino donata sunt eis: ita ut is qui fuerit spiritum revelationis et sapientiae consecutus, sufficiens sit veritatis dogmata praedicare non humana, sed Dei arte subnixus: sicut et unum ex his Apostolum possumus audire, dicentem: Et praedicatio mea et sermo meus non in persuasibilibus humanae sapientiae verbis: sed in ostensione Spiritus et virtutis Dei (Ibid., 4) . Aequalem vero Spiritui virtutem non possumus aliam praeter Christum Dominum 140 nostrum interpretari. Ipse enim discipulis ait: Accipietis enim virtutem Spiritus sancti venientem [Vat. venientis] super vos (Act. I, 8) . Et ad Mariam Angelus [", "candidate_score": 0.673958, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_102_104", "bdc_text": "s. Adagia , 1 , 7 , 19 ( LB II 269 B-D ) ; ThLG I 1896. ? Nec mirum , cum per os prophetae praedixerit spiritussanctus corda sapientum excecari muneribus Siehe Ex 23 , 8 ;", "psc_chunk_id": "023_Didymus-Alexandrinus_-Hieronymus-Stridonensis_De-Spiritu-Sancto_window_0", "psc_text": "IN SEQUENTEM LIBRUM DIDYMI DE SPIRITU SANCTO ADMONITIO. Didymus Alexandrinus, qui miraculum sui praebuit, quod captus a parva aetate oculis, ipsorumque elementorum ignarus, omni tamen scientiarum genere, iisque etiam quae maxime visu indigent, fuerit expolitus, inter caetera quae ingenii sui reliquit monumenta, hunc de Spiritu sancto librum frequenti fratrum exhortatione compulsus est scribere, ut nonnullorum commenta refelleret circa Spiritum sanctum, quae neque in Scripturis lecta, neque a quoquam Ecclesiasticorum veterum fuerant usurpata. Hieronymus, qui Didymi eruditionem cum primis est admiratus, eoque magistro usus Alexandriae, primum quidem in pellente Damaso Romano Pontifice, cum Romae ageret, Latinis illum verbis ceperat explicare, deinde Jerosolymam postliminio reversus, Pauliniani fratris hortatu, ex integro vertit, atque edidit. Singularis porro est liber, quemadmodum et Hieronymus ipse quoties eum laudat, ut in Catalogo cap. 109, et libro II in Rufinum: et Mss. codices quotquot inspeximus, testimonio sunt. Augustinus quoque lib. II Quaestionum in Exodum cap. 25, Nicephorus l.", "candidate_score": 0.667192, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_102_104", "bdc_text": "s. Adagia , 1 , 7 , 19 ( LB II 269 B-D ) ; ThLG I 1896. ? Nec mirum , cum per os prophetae praedixerit spiritussanctus corda sapientum excecari muneribus Siehe Ex 23 , 8 ;", "psc_chunk_id": "023_Didymus-Alexandrinus_-Hieronymus-Stridonensis_De-Spiritu-Sancto_window_111", "psc_text": "Nobis autem revelavit Deus per Spiritum sanctum (Ibid., 10) . Deus autem his qui se ita praeparaverint Spiritum sapientiae revelationisque largitur ad cognoscendum semetipsum: qui accipientes Spiritum sapientiae, non aliunde, sed ab ipso Spiritu sancto efficiuntur sapientes, et ab ipso intelligunt Dominum, et quidquid Dei est voluntatis, et eumdem ipsum Spiritum, ipso revelante, cognoscunt, ut sciant quia a Domino donata sunt eis: ita ut is qui fuerit spiritum revelationis et sapientiae consecutus, sufficiens sit veritatis dogmata praedicare non humana, sed Dei arte subnixus: sicut et unum ex his Apostolum possumus audire, dicentem: Et praedicatio mea et sermo meus non in persuasibilibus humanae sapientiae verbis: sed in ostensione Spiritus et virtutis Dei (Ibid., 4) . Aequalem vero Spiritui virtutem non possumus aliam praeter Christum Dominum 140 nostrum interpretari. Ipse enim discipulis ait: Accipietis enim virtutem Spiritus sancti venientem [Vat. venientis] super vos (Act. I, 8) . Et ad Mariam Angelus [", "candidate_score": 0.662606, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_107", "bdc_text": "cuius benefitio creati , pasti et redempti resuscitabimur in extrema illa die per spiritum vivificatorem , cui gloria semper .", "psc_chunk_id": "023_Didymus-Alexandrinus_-Hieronymus-Stridonensis_De-Spiritu-Sancto_window_41", "psc_text": "in illo: Deus autem spei repleat vos omni gaudio, et pace in credendo, ut abundetis in spe, et virtute Spiritus sancti (Rom. XV, 13) . 11. Deus autem largitor bonorum, spem quam promisit, reddet [ Al. reddit] in virtute Spiritus sancti, his qui habent illum; gaudio et pace complet eos, qui imperturbatam et sedatam cogitationem possidentes, laetas habent mentes, et ab omni perturbationum tempestate tranquillas. Qui autem in virtute Spiritus sancti praedicta bona fuerint consecuti, etiam rectam fidem in Trinitatis mysterio consequentur. In alio quoque loco ejusdem epistolae, Non est, inquit, regnum Dei cibus et potus; sed justitia et pax, et gaudium in Spiritu sancto (Rom. XIV, 17) . In Spiritu enim sancto justitiam, id est, universam virtutem, et quam supra diximus pacem, Dei gaudio copulatam esse asserens, his qui se audire poterant, manifestissime probat, non alia haec bona quam 118 Spiritus sancti esse substantiam. Cum ergo haec bona ex", "candidate_score": 0.658345, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_1_3", "bdc_text": "Effari non potest , quantum me tua delectarit epistolaNicht auffindbar. , partim quod a parente profecta , partim quod paterni tui in me animi plurimam spiraret benevolentiam . Hac tantum parte durior videbatur , qua tu patribus spiritum ita tribuis , ut nihil fere reliqui facias deploratissimis nostri aevi hominibus . Sic enim intonas haud verisimile esse patres et vetustate et sanctitate celebres caruisse spiritu , quo indice etiam heccine potuissent depraehendere placita , quae nunc quasi e tripode Sprichwörtliche Redewendung zur Bekräftigung einer Aussage , Adagia 1 , 7 , 90 ( LB II 297 E-F ) . pronuncientur .", "psc_chunk_id": "023_Didymus-Alexandrinus_-Hieronymus-Stridonensis_De-Spiritu-Sancto_window_13", "psc_text": "proferens, a Spiritu sancto id dictum esse commemorat: Et sicut dicit hic Spiritus sanctus: Hodie si vocem ejus audieritis, nolite obdurare corda vestra, etc. (Hebr. III, 7, ex Psalm. XCIV, 8.). In fine quoque Actuum Apostolorum, cum Judaeis disputans, ait: Sicut Spiritus sanctus locutus est per Isaiam prophetam ad Patres nostros, dicens: Auditionem audietis, et non intelligetis (Act. III) . Neque enim Paulus alium habens Spiritum sanctum, haec de eo scripsit, qui in Prophetis ante adventum Domini alius fuit: sed de eo cujus et ipse particeps fuit: et omnes qui in fide consummatae virtutis ferebantur. Unde et cum articulo ejus meminit, quasi solitarium et unum esse contestans, ubi dicit non simpliciter. Πνεῦμα ἅγιον, hoc est Spiritus sanctus, sed cum additamento articuli τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον: hoc est hic Spiritus sanctus. 109 Et Isaiam prophetasse commemorat cum articulata voce, διὰ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, id est per hunc Spiritum sanctum, et", "candidate_score": 0.656502, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_0_2", "bdc_text": "Gratiam et pacem a domino . Effari non potest , quantum me tua delectarit epistolaNicht auffindbar. , partim quod a parente profecta , partim quod paterni tui in me animi plurimam spiraret benevolentiam . Hac tantum parte durior videbatur , qua tu patribus spiritum ita tribuis , ut nihil fere reliqui facias deploratissimis nostri aevi hominibus .", "psc_chunk_id": "023_Didymus-Alexandrinus_-Hieronymus-Stridonensis_De-Spiritu-Sancto_window_63", "psc_text": "a Domino] Jesu Christo, juxta illud: Gratia vobiscum, et pax a Deo Patre, et Domino Jesu Christo (Rom. I, 7; I Cor. I, 3; Coloss. I, et al.) : non aliam dante gratiam Patre et aliam Salvatore. Siquidem et a Patre et Domino Jesu Christo eam dari describit [ Vatic. scribit], Spiritus Sancti communicatione completam. Nam et ipse Spiritus dictus est gratia, secundum illud: Et spiritui gratiae injuriam faciens, in quo sanctificatus est (Heb. X, 29) . In Zacharia quoque repromittit Deus effusurum se, id est, abundantissime tributurum Jerusalem spiritum gratiae et miserationis (Zachar. XII, 10). Cum enim quis Spiritus sancti acceperit gratiam, habebit eam datam a Deo Patre, et a Jesu Christo Domino nostro. Una igitur gratia, Patris et 125 Filii, et Spiritus sancti operatione completa, Trinitas unius substantiae demonstratur. In alio quoque loco: Charitas, inquit (II Cor. XIII, 13), Dei cum omnibus vobis, quae a Trinitate et tribuitur,", "candidate_score": 0.648543, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_3", "bdc_text": "Sic enim intonas haud verisimile esse patres et vetustate et sanctitate celebres caruisse spiritu , quo indice etiam heccine potuissent depraehendere placita , quae nunc quasi e tripode Sprichwörtliche Redewendung zur Bekräftigung einer Aussage , Adagia 1 , 7 , 90 ( LB II 297 E-F ) . pronuncientur .", "psc_chunk_id": "023_Didymus-Alexandrinus_-Hieronymus-Stridonensis_De-Spiritu-Sancto_window_13", "psc_text": "proferens, a Spiritu sancto id dictum esse commemorat: Et sicut dicit hic Spiritus sanctus: Hodie si vocem ejus audieritis, nolite obdurare corda vestra, etc. (Hebr. III, 7, ex Psalm. XCIV, 8.). In fine quoque Actuum Apostolorum, cum Judaeis disputans, ait: Sicut Spiritus sanctus locutus est per Isaiam prophetam ad Patres nostros, dicens: Auditionem audietis, et non intelligetis (Act. III) . Neque enim Paulus alium habens Spiritum sanctum, haec de eo scripsit, qui in Prophetis ante adventum Domini alius fuit: sed de eo cujus et ipse particeps fuit: et omnes qui in fide consummatae virtutis ferebantur. Unde et cum articulo ejus meminit, quasi solitarium et unum esse contestans, ubi dicit non simpliciter. Πνεῦμα ἅγιον, hoc est Spiritus sanctus, sed cum additamento articuli τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον: hoc est hic Spiritus sanctus. 109 Et Isaiam prophetasse commemorat cum articulata voce, διὰ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, id est per hunc Spiritum sanctum, et", "candidate_score": 0.641035, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_38", "bdc_text": "Est enim nedum impius , verum blasphemus etiam libellus , omnibus fere scriptis Erasmicis contrarius , ut nunc non referam quam ineptus , impotens , flaccidus , in quo praeter artifitium nemo pius nihil laudavit unquam .", "psc_chunk_id": "023_Didymus-Alexandrinus_-Hieronymus-Stridonensis_De-Spiritu-Sancto_window_0", "psc_text": "IN SEQUENTEM LIBRUM DIDYMI DE SPIRITU SANCTO ADMONITIO. Didymus Alexandrinus, qui miraculum sui praebuit, quod captus a parva aetate oculis, ipsorumque elementorum ignarus, omni tamen scientiarum genere, iisque etiam quae maxime visu indigent, fuerit expolitus, inter caetera quae ingenii sui reliquit monumenta, hunc de Spiritu sancto librum frequenti fratrum exhortatione compulsus est scribere, ut nonnullorum commenta refelleret circa Spiritum sanctum, quae neque in Scripturis lecta, neque a quoquam Ecclesiasticorum veterum fuerant usurpata. Hieronymus, qui Didymi eruditionem cum primis est admiratus, eoque magistro usus Alexandriae, primum quidem in pellente Damaso Romano Pontifice, cum Romae ageret, Latinis illum verbis ceperat explicare, deinde Jerosolymam postliminio reversus, Pauliniani fratris hortatu, ex integro vertit, atque edidit. Singularis porro est liber, quemadmodum et Hieronymus ipse quoties eum laudat, ut in Catalogo cap. 109, et libro II in Rufinum: et Mss. codices quotquot inspeximus, testimonio sunt. Augustinus quoque lib. II Quaestionum in Exodum cap. 25, Nicephorus l.", "candidate_score": 0.626915, "ce_score": null } ] }, { "rank": 15, "cf_id": "cf016", "work_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1", "max_score": 0.724562, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10038_sent_106_108", "bdc_text": "Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ; cuius benefitio creati , pasti et redempti resuscitabimur in extrema illa die per spiritum vivificatorem , cui gloria semper . Vale in domino , parens dilecte , Christum dei filium amplectere et me , ut soles , ama .", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1744", "psc_text": "Ov, add. VIII GPR 20 fundamenta Pml 22 ut om. a 23 enim] est Ts 24 pr. pienitudo autem] ita plenitudo a sapientiae] legis 14 lex- 25 dilectio om.P % nam PRav domini a timore M est ad gratiam caritatis, ita a ueritate ad iudicium iustitiae diuinae quidam uidetur fieri processus. cap. 57 § 1 Uenisti ad ecclesiam, audisti unum deum dici, unde lex incipit, sicut habes scriptum: audi, Israel, dominus deus tuus dominus unus est. crede unum deum esse, non plures deos. cum autem coeperis legere dominum Iesum dei filium in carne uenisse propter totius mundi redemptionem, distingue sapienter unum deum patrem esse, ex quo omnia et nos in illum, et unum aominumdominum Iesum, per quem omnia et nos per ipsum. § 2 cognosce quia ideo uenit, ut uirtutis semitis noster mformaretur affectus, ut morum mansuetudinem conuersationis eius disceremus exemplo, ut aboleretur culpa per gratiam, et tunc a ueritatis", "candidate_score": 0.724562, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_105_107", "bdc_text": "Dtn 16 , 19. . Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ; cuius benefitio creati , pasti et redempti resuscitabimur in extrema illa die per spiritum vivificatorem , cui gloria semper .", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1744", "psc_text": "Ov, add. VIII GPR 20 fundamenta Pml 22 ut om. a 23 enim] est Ts 24 pr. pienitudo autem] ita plenitudo a sapientiae] legis 14 lex- 25 dilectio om.P % nam PRav domini a timore M est ad gratiam caritatis, ita a ueritate ad iudicium iustitiae diuinae quidam uidetur fieri processus. cap. 57 § 1 Uenisti ad ecclesiam, audisti unum deum dici, unde lex incipit, sicut habes scriptum: audi, Israel, dominus deus tuus dominus unus est. crede unum deum esse, non plures deos. cum autem coeperis legere dominum Iesum dei filium in carne uenisse propter totius mundi redemptionem, distingue sapienter unum deum patrem esse, ex quo omnia et nos in illum, et unum aominumdominum Iesum, per quem omnia et nos per ipsum. § 2 cognosce quia ideo uenit, ut uirtutis semitis noster mformaretur affectus, ut morum mansuetudinem conuersationis eius disceremus exemplo, ut aboleretur culpa per gratiam, et tunc a ueritatis", "candidate_score": 0.709695, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_104_106", "bdc_text": "Nec mirum , cum per os prophetae praedixerit spiritussanctus corda sapientum excecari muneribus Siehe Ex 23 , 8 ; Dtn 16 , 19. . Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ;", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1744", "psc_text": "Ov, add. VIII GPR 20 fundamenta Pml 22 ut om. a 23 enim] est Ts 24 pr. pienitudo autem] ita plenitudo a sapientiae] legis 14 lex- 25 dilectio om.P % nam PRav domini a timore M est ad gratiam caritatis, ita a ueritate ad iudicium iustitiae diuinae quidam uidetur fieri processus. cap. 57 § 1 Uenisti ad ecclesiam, audisti unum deum dici, unde lex incipit, sicut habes scriptum: audi, Israel, dominus deus tuus dominus unus est. crede unum deum esse, non plures deos. cum autem coeperis legere dominum Iesum dei filium in carne uenisse propter totius mundi redemptionem, distingue sapienter unum deum patrem esse, ex quo omnia et nos in illum, et unum aominumdominum Iesum, per quem omnia et nos per ipsum. § 2 cognosce quia ideo uenit, ut uirtutis semitis noster mformaretur affectus, ut morum mansuetudinem conuersationis eius disceremus exemplo, ut aboleretur culpa per gratiam, et tunc a ueritatis", "candidate_score": 0.703891, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_106", "bdc_text": "Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ;", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1744", "psc_text": "Ov, add. VIII GPR 20 fundamenta Pml 22 ut om. a 23 enim] est Ts 24 pr. pienitudo autem] ita plenitudo a sapientiae] legis 14 lex- 25 dilectio om.P % nam PRav domini a timore M est ad gratiam caritatis, ita a ueritate ad iudicium iustitiae diuinae quidam uidetur fieri processus. cap. 57 § 1 Uenisti ad ecclesiam, audisti unum deum dici, unde lex incipit, sicut habes scriptum: audi, Israel, dominus deus tuus dominus unus est. crede unum deum esse, non plures deos. cum autem coeperis legere dominum Iesum dei filium in carne uenisse propter totius mundi redemptionem, distingue sapienter unum deum patrem esse, ex quo omnia et nos in illum, et unum aominumdominum Iesum, per quem omnia et nos per ipsum. § 2 cognosce quia ideo uenit, ut uirtutis semitis noster mformaretur affectus, ut morum mansuetudinem conuersationis eius disceremus exemplo, ut aboleretur culpa per gratiam, et tunc a ueritatis", "candidate_score": 0.703664, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_94_96", "bdc_text": "2 , 6ff. iudicoZu Bullingers Urteilen über Erasmus und seine Stellung im Willensstreit s. Staedtke 34-36 . 139 f ; über die Beeinflussung durch dessen Exegese s. Hausammann 117ff. . Ii quid de religione vera sentiant , docuit «doctor gentium » [1 Tim 2 , 7 ] et «vas electionis » [ Apg 9 , 15 ] Paulus in eius epistolae frontispitio , quam dedicavit Corinthiorum ecclesie1 Kor 1 , 17ff. .", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_841", "psc_text": "erudiet PR 24 erudiuit] erudit a 26 nonj et BOII 0 aduocemus R semper ad legem simus adtenti. scriptum est enim: os iusti meditabitur sapientiam et lingua eius loquetur iudicium. hoc in ueteri testamento; audi dicentem et in nouo: prope est uerbum in ore tuo et in corde tuo. § 3 et maxime hanc meditationem sacerdotibus necessariam ostendit aa ntumTitum scnbensscribens, quia debet episcopus ampiectiamplecti eum qui secundum doctrinam est fidelem sermonem, ut potens sit exhortari in doctrina sana et eos qui contradicunt arguere. quod utique sollicitae atque intentae meditationis est, non perfunctoriae lectionis. et ad Timotheum scribens ait: adtende lectioni, exhortationi, doctrinae. lectio enim frequens nec intermissione aliqua destituta doctrinae munus operatur. cap. 40 § 1 Quod autem poscit ut uiuat, frequenter ostendimus huius corporis uitam uerae uitae gratiam non habere, sed illam ueram uitam fore, cuius bona unusquisque sanctorum credit se uidere in terra uiuentium. quod credimus nos", "candidate_score": 0.685197, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_2_4", "bdc_text": "Hac tantum parte durior videbatur , qua tu patribus spiritum ita tribuis , ut nihil fere reliqui facias deploratissimis nostri aevi hominibus . Sic enim intonas haud verisimile esse patres et vetustate et sanctitate celebres caruisse spiritu , quo indice etiam heccine potuissent depraehendere placita , quae nunc quasi e tripode Sprichwörtliche Redewendung zur Bekräftigung einer Aussage , Adagia 1 , 7 , 90 ( LB II 297 E-F ) . pronuncientur . Ito ergo , si ignoras , ad ipsum Augustinum ac percontare , num antiquitas an sanctorum sanctitas graviorem reddat doctrinam ! Docebit is nimirum in epistola ad Hieronymum Augustin , ep. LXXXII , 3 und 5 ( CSEL XXXIIII 354 , 4ff und 355 , 25ff) ;", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_890", "psc_text": "uirtutem sermonis agnoscere. denique nolebat talem suum apostolus esse sermonem, qui in mfirmitateinfirmitate ueniebat, ut alios faceret fortiores, in timore et tremore, ut timentes nihil metuerent nisi dominum Iesum, trementes . pacem eius tranquillitatemque seruarent. audi ergo, qualem apostolus sermonem habebat: et sermo, inquit, meus et praedicatio meanon in persuasione sapientiae uerborum, sed in ostensione spiritus et uirtutis, quia fides non forensi sermone sapientiae, sed dei uirtute firmatur. § 3 ergo in sermone sanctorum uirtus est, in sermone autem forensi isto ac philosophico uanitas mundi. uirtutem autem esse in sermone sanctorum etiam iste propheta te doceat, qui ait: dominus dabit uerbum euangelizantibus uirtute mulamulta, hoc est ut multa possint uirtute euangelium 4 Luc. 10, 40 6*Luc. 10, 41—42 11*1 Cor. 4, 20 17 cf. I Cor. 2, 3 20*1 Cor. 2, 4 27 Ps. 67,12 1 est uerbum 0 3 dicendi Mml 4 cura Mml 5 reliquerit AGMR 7 bonum", "candidate_score": 0.685002, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_2_4", "bdc_text": "Hac tantum parte durior videbatur , qua tu patribus spiritum ita tribuis , ut nihil fere reliqui facias deploratissimis nostri aevi hominibus . Sic enim intonas haud verisimile esse patres et vetustate et sanctitate celebres caruisse spiritu , quo indice etiam heccine potuissent depraehendere placita , quae nunc quasi e tripode Sprichwörtliche Redewendung zur Bekräftigung einer Aussage , Adagia 1 , 7 , 90 ( LB II 297 E-F ) . pronuncientur . Ito ergo , si ignoras , ad ipsum Augustinum ac percontare , num antiquitas an sanctorum sanctitas graviorem reddat doctrinam ! Docebit is nimirum in epistola ad Hieronymum Augustin , ep. LXXXII , 3 und 5 ( CSEL XXXIIII 354 , 4ff und 355 , 25ff) ;", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1070", "psc_text": "testimoniorum meditatione caelestium doctrina dei docentis inbuerit. cap. 13 § 1 Super seniores intellexi, quia praecepta tua quaesiui. nec hoc quidem difficile, ut is quem dominus docuerit super seniores intellegat, siquidem dei gratia ad doctrinam maturitatemque aetatis progrediatur senilis. cum enim aetas senectutis uita inmaculata sit, utique doctrina uitae inmaculatae senilem praestat aetatem. denique excusanti Hieremiae, quod iuuenis esset, responsum est: noli dicere: iuuenis sum, eo quod non aestimaretur iuuenis definitione diuina qui incanam haberet prudentiam, quae sanctificationis caelestis gratia reluceret. cap. 14 § 1 Uerumtamen non mihi uidetur se ipsum propheta laudare et praeferre senioribus, cum legenslegeris: non te praetereat narratio seniorum; et ipsi enim didicerunt a patribus. nam et alibi Sirach dixit Sapientia: ubi sunt senes, non multum loquaris. sed nouit quibus se praeferat senioribus, inueteratis scilicet in peccato et ueterno impietatis atque senio perfidiae delirantibus. isti sunt seniores plebis qui 3 ? 9*Ps. 118,100 12 cf. Sap.", "candidate_score": 0.680146, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_76", "bdc_text": "Tu haec nostra boni consule , zelus enim pro lege dei in hunc fervorem me excitatVgl. Ps 69 , 10 ( Joh 2 , 17 ) ;", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1481", "psc_text": "habes: memor fui iudiciorum tuorum quae a saeculo sunt et me consoatusconsolatus sum. aduertis ergo quia domini iudicia consolationes sunt. cap. 9 § 1 Mandasti iustitiaiustitiam m testi monia tua et ueritatem t u a rn nimis. utrum 'nimis mandastrmandasti an 'nimiam ueritatem' ? sed et nimia ueritas plena laudis et nimium mandare prouidentiae atque cautelae est. etenim infinnosinfirmos nouerat; ideo saepius admonebat, ut non obliuiscerentur. cap. 10 § 1 Sequitur uersus tertius: exquisiuit me zelus d omus tuae, quoniam inimici mei obliti sunt uerb or um tuorum. est zelus ad uitam et est zelus ad mortem. td uitam zelus est diuina praecepta seruare et amore domini eius custodire mandata, ut fecit Phinees, de quo legimus in Numeris dicente 6*Ex. 9, 16 11 Ps. 118, 137 15*Ps. 118, 52 19 Ps. 118, 138 24*Ps. 118, 139 def. A .1 contaminare GMNOPmlRa addictos Tm2a 2 aeternaej add. perfidos Tm2a farao GMR", "candidate_score": 0.672325, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_93_95", "bdc_text": "instauratorem veneror , suspitio , adoro , at in divinis litteris sapientem mundiSiehe 1 Kor 1 , 20ff; 2 , 6ff. iudicoZu Bullingers Urteilen über Erasmus und seine Stellung im Willensstreit s. Staedtke 34-36 . 139 f ; über die Beeinflussung durch dessen Exegese s. Hausammann 117ff. .", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_395", "psc_text": "in hunc mundum. dulce ergo quod lux est, dulce iudicium quod praecedit misericordia; sic enim scriptum est: misericordiam et iudicium cantabo tibi, domine. cap. 46 § 1 Et quia cognouit dulcia iudicia, dicit: ecce concupiui mandata tua ; in tua iustitia uiuifica me 'bona iudicia' auctoritate ait. ecce amat libertatem fidei qui libertatem dedit, diligi se gaudet qui ideo uenit in hunc mundum, quia 1*Esai. 43, 25-26 4*Luc. 15. 7 9*Ps. 1, 5 13*Ioh. 3, 18 15 ef. loh. 3. 17 20*Ioh. 3, 19 22 Ps. 100, 1 24*Ps. 118,40 26 cf. Ps. lis, 39 7 si] sed ARml 10 alt. in otu. APR iadio A spem habent MN 11 peccatorei] add. tamen Gm2Tm2 13 ipsum 0 15 ut non Mm1N 16 subire AmlPm2 18 refutauerunt b eoj eum a 19 quid av agnosce quod sit ipso dicente: hoc est autem 0 20 indicium est av 21 hanc om. 0", "candidate_score": 0.668498, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_20", "bdc_text": "Imo , cum MosesVgl. Dtn 18 , 15ff . ac PaulusVgl. 1 Kor 12 , 10. 28 ;", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1020", "psc_text": "I Cor. 8, 5—6 20*11 Cor. 13, 3 25 Act. 9, 15 27 cf. II Tim. 4, 8 1 reperio GOPtn2av tuum sibi 0 3 est ergo MOav ergo christi est N christo Mml alienus est N 5 ego] add. qui a me merore inmutor R indignatione] add. non est christi a 6 quid Rm1 7 iterum om.P 9 nec om.GMmlO leaare N Pv accederit PmlBml 11 dicebat CQàd. av, correxi apostolns] add. domini nostri a 13 plurimos M 15 etiamj et 0 dei.A huiusmodi GMOav hniasmodi mandi N 17 in terra—p. 2'78,25 consummatam desunt in A 18 illo afi 20 quoniam] an O 21 iilius O 22 ei om.N 23 nero R 24 annaniam GRml 26 quiaj qui R 27 iustitiae] add. tuae R 18* cap. 42 § 1 Recte ergo propheta dixit Dauid: tuus sum, qui semper in domino mansit. et qua ratione dixerit 'tuus sum', addidit: iustificationes", "candidate_score": 0.664229, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_59_61", "bdc_text": "9 [9 ] rumpendus erat . Christiani sumus , scripturis pugnamus , non patrum placitis . Neque infitias eo ;", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_915", "psc_text": "cum persecutiones non patimur, tamquam condemnati habemur, quia nequaquam pie uiuere uelimus in Christo. nam utique, cum sit definita sententia, quod omnes qui uolunt pie uiuere in Christo Iesu persecutiones patiuntur, uidetur is qui persecutionem non patitur abdicatus, quod non sit piae intentionis in Christo; deuotionem etenim fidei proelia persequuntur; si desint certamina, uereor ne deesse uideatur qui certare desierit. § 4 omnia, inquit, praecepta tua ueritas. quae praecepta nisi illa: si me persecuti sunt, et uos persequentur? haec praecepta Dauid, anterior licet incarnationis sacramento, iam tamen audiebat in spiritu et quasi Christi discipulus non subtrahebat se passionibus, sed certaminibus offerebat. § 5 sciebat hoc sibi ad gloriam fructuosum, hoc ad custodiam salutis tutum, ut frequentibus exercitiis iusti pietas confirmaretur; cito enim fides inexercitata languescit et crebris otiosa temptatur incommodis. remissas excubias callidus insidiator inrumpit, adsuetum autem bello uirum externa fraus instruit et ad gloriosae prouehit palmam uictoriae. pax ergo", "candidate_score": 0.662346, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_1_3", "bdc_text": "Effari non potest , quantum me tua delectarit epistolaNicht auffindbar. , partim quod a parente profecta , partim quod paterni tui in me animi plurimam spiraret benevolentiam . Hac tantum parte durior videbatur , qua tu patribus spiritum ita tribuis , ut nihil fere reliqui facias deploratissimis nostri aevi hominibus . Sic enim intonas haud verisimile esse patres et vetustate et sanctitate celebres caruisse spiritu , quo indice etiam heccine potuissent depraehendere placita , quae nunc quasi e tripode Sprichwörtliche Redewendung zur Bekräftigung einer Aussage , Adagia 1 , 7 , 90 ( LB II 297 E-F ) . pronuncientur .", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_890", "psc_text": "uirtutem sermonis agnoscere. denique nolebat talem suum apostolus esse sermonem, qui in mfirmitateinfirmitate ueniebat, ut alios faceret fortiores, in timore et tremore, ut timentes nihil metuerent nisi dominum Iesum, trementes . pacem eius tranquillitatemque seruarent. audi ergo, qualem apostolus sermonem habebat: et sermo, inquit, meus et praedicatio meanon in persuasione sapientiae uerborum, sed in ostensione spiritus et uirtutis, quia fides non forensi sermone sapientiae, sed dei uirtute firmatur. § 3 ergo in sermone sanctorum uirtus est, in sermone autem forensi isto ac philosophico uanitas mundi. uirtutem autem esse in sermone sanctorum etiam iste propheta te doceat, qui ait: dominus dabit uerbum euangelizantibus uirtute mulamulta, hoc est ut multa possint uirtute euangelium 4 Luc. 10, 40 6*Luc. 10, 41—42 11*1 Cor. 4, 20 17 cf. I Cor. 2, 3 20*1 Cor. 2, 4 27 Ps. 67,12 1 est uerbum 0 3 dicendi Mml 4 cura Mml 5 reliquerit AGMR 7 bonum", "candidate_score": 0.661355, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_3", "bdc_text": "Sic enim intonas haud verisimile esse patres et vetustate et sanctitate celebres caruisse spiritu , quo indice etiam heccine potuissent depraehendere placita , quae nunc quasi e tripode Sprichwörtliche Redewendung zur Bekräftigung einer Aussage , Adagia 1 , 7 , 90 ( LB II 297 E-F ) . pronuncientur .", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_890", "psc_text": "uirtutem sermonis agnoscere. denique nolebat talem suum apostolus esse sermonem, qui in mfirmitateinfirmitate ueniebat, ut alios faceret fortiores, in timore et tremore, ut timentes nihil metuerent nisi dominum Iesum, trementes . pacem eius tranquillitatemque seruarent. audi ergo, qualem apostolus sermonem habebat: et sermo, inquit, meus et praedicatio meanon in persuasione sapientiae uerborum, sed in ostensione spiritus et uirtutis, quia fides non forensi sermone sapientiae, sed dei uirtute firmatur. § 3 ergo in sermone sanctorum uirtus est, in sermone autem forensi isto ac philosophico uanitas mundi. uirtutem autem esse in sermone sanctorum etiam iste propheta te doceat, qui ait: dominus dabit uerbum euangelizantibus uirtute mulamulta, hoc est ut multa possint uirtute euangelium 4 Luc. 10, 40 6*Luc. 10, 41—42 11*1 Cor. 4, 20 17 cf. I Cor. 2, 3 20*1 Cor. 2, 4 27 Ps. 67,12 1 est uerbum 0 3 dicendi Mml 4 cura Mml 5 reliquerit AGMR 7 bonum", "candidate_score": 0.657652, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_43_45", "bdc_text": "quid enim pietati cum epichirematis Epichirema ist ein rhetorischer Schluß bzw. Beweis , Lausberg 371 ; vgl. Z XIII 842 . Erasmi ?", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1464", "psc_text": "aeterno salutem uestram. § 2 credentibus igitur in dominum est in domini misericordia consolatio. est etiam aliud consolationis genus his qui graues soluerint poenas, ut habes scriptum in Esaiae libro: consolamini consolamini populum meum, dicit dominus. sacerdotes. loquimini in cor Hierusalem, consolamini eam, quonianiquoniam repleta est humiliatio eius; so- § 3 lutum est peccatum eius, quoniam accepit de manu domini duplicia peccata sua. etiamsi 13*Bar. 4, 19—22 22*Esai. 40. 1—2 3 psalmi-decimi om.av octaui decimi om.M zadik a decima oetaua v, om.O 4 in morem 0 5 defiuentesa oportune ASPmlRT oportunam GM 6 eonsolationem-sunt OPs-l.mla (om. et) v. om. eel. consoiatione] eonsolationem GM cousolationis NT 7 quia AR 10 et om.AOv 12 clamabat 0 14 sum] add. et Rm2 exue Pml pr. stola GMNa 17 deum a extnhit ASml 19 uestrontm Mml 21 his genus G iis v 22 isaiae GMO(v) alt. consolamini om.AGNPR 24 corde M 26 quia 0", "candidate_score": 0.656695, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_77_79", "bdc_text": "Ps 119 , 138f. . Nam dici non potest , quantum divinae naturae ac energiae detrahat impium de libero arbitrio sentimentum Synonym mit sententia , opinio , Du Cange VII 425. . Erasmum alias ut patrem patriae , eloquentiae principem , bonarum litterarum patronum , humanitatis fontem linguarumque post ReuchlinumZu Johannes Reuchlin , 1455-1522 , und seinem Lebenswerk s.", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_965", "psc_text": "anima peregrinatur a corpore et deo praesens est. cap. 18 § 1 Explanauimus igitur, ut potuimus, quid esset: in aeternum, domine, permanet uerbum tuum in caelo. possumus tamen et sic intellegere, quia in caelo magis permanet in aeternum, ubi angeli et archangeli, Cherubim et Seraphim, quoniam homines quamuis sancti sint, tamen affectus eorum saepe mutatur. nunc gaudemus, continuo maeremus irascimur ingemescimus. § 2 in ipsa paenitentia non uult nos satis contristari apostolus, ne tristitia absorbeamur. ubi ergo iracundia, ubi tristitia grauis, non permanet ibi uerbum. denique de solo domino Iesu dictum est a Iohanne, quia uidit spiritum descendentem de caelo sicut columbam et manentem super eum. § 3 nam et prophetae non semper prophetabant, sed cum mfunderet his spiritus gratiam prophetandi. denique nec Dauid praesciuit quid adnuntiaret Nathan missus a domino, et utique inferior Nathan propheta cognouit quod Dauid praestantior nesciebat, et alius dixit propheta: ceauitcelauit me dominus. § 4", "candidate_score": 0.651883, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_43", "bdc_text": "quid enim pietati cum epichirematis Epichirema ist ein rhetorischer Schluß bzw. Beweis , Lausberg 371 ;", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_761", "psc_text": "bona pro maledicto hoc. quod et prophetico dixit spiritu et probauit euentu; § 4 cum enim repleta fuerit humilitas, peccatum soluitur. denique et in Esaiae libro habes, quia dicit dominus rsacerdotessacerdotes, loquimini in cor Hierusalem, consolamini eam, quia repleta est humiliatio eius; solutum est peccatum eius, quia accepit de manu domini duplicia peccata sua. aduertis igitur quia, ubi 5 aesolatiodesolatio, ibi humilitas; desolationem enim sequitur hummtashumilitas iusto ordine, humilitatem patientia, patientiam probatio, consolatio probationem. quod habes et in apostolo scriptum, quia t r ibulatio patientiam operaturpatientia autem probationem, probatio autem spem; spes autem non confundit, quia caritas dei diffusa est in cordibus nostris per spiritum sanetsanctum u m, qui utique nostrorum est consolator affectuum. 7*11 Reg. 16,10—12 17*Esai. 40, 2 24*Rom. 5,3-5 4 mittigaret A arbitraretur 0 5 in] ut R (del.), om- A suae AR (del.) temptationis A temptatione del. R iudicio A 6 ad om. a duci a", "candidate_score": 0.651881, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_94", "bdc_text": "2 , 6ff. iudicoZu Bullingers Urteilen über Erasmus und seine Stellung im Willensstreit s. Staedtke 34-36 . 139 f ;", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1711", "psc_text": "autem] uero NOav 13 habere G 14 aduersus Av tibi data 0 15 liceret Gm1 noceat] noa liceat Ov 17 iudex ueras 0 18 misit me av 19 mdieatj indexat Pml 20 uolimtate Pml debeat APRml lectumO U aduersum Nav 22 scriptiANR deereti 0 angnstae MmlN 23 diuini] damNT debemus formam 0 26 mendatiam AGMmlRml 27 inquid MPml 28 misit me 0 docere, ut in iudicando magis cordi sit ueritatis custodia quam oboedientia uoluntatis. non ergo hic quoque infirmitas potentiae, sed forma est expressa iustitiae. cap. 40 § 1 Iustum igitur est iudicium filii dei, quia secundum uoluntatem est dei, non secundum hominis affectum. deus enim misencordiarummisericordiarum plenus est et misericordia eius cum iudicio et iudicium cum misericordia; neque sine iudicio miseretur neque sine misencordiamisericordia iudicat. denique seriptiun est: misericordia eiusin stateris. § 2 filii autem hominum mendaces in stateris utdecipiant. examinat ergo et tmtinat deus menta singulorum et quemadmodum", "candidate_score": 0.644011, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_49_51", "bdc_text": "Parum interest inter eum , qui nihil e scripturis profert , et eum , qui profert , at ita profert , ut magis de numero quam enargia curet . Ubi vero Gordii se aliquis offert nodusVgl . Adagia , 1 , 1 , 6 ( LB II 28 A ) ;", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_697", "psc_text": "cap. 60 § 1 Et ideo iustificationes dei ab ipso domino uult doceri, quia difficile est in terra magistrum huiusmodi repperire, qui ea doceat quae ipse non uiderit. ad illum igitur doctorem intimo propheta contendit affectu, qui solus magister est uerus. quomodo enim potest homo quasi uerum docere quod nesciat, cum ipse sit mendax? merito- § 2 que ait dominus, ut nemo super terram uocet sibi quem quam magistrum, quia unus est magister omnium. et quomodo posset Dauid alium doetoremdoctorem quaerere, cum ipse de deo dixerit: qui docet hominem scientiam? docet autem deus et mentes inluminat singulorum et claritatem cognitionis infundit, si tu aperias ostia cordis tui et caelestis gratiae recipias claritatem. quando dubitas, diligenter inquiras; qui enim quaerit inuenit, e t qui pulsat apprituraperitur ei. § 3 multa obscuritas in scripturis propheticis. sed si manu quadam mentis tuae scripturarum ianuam pulses et ea quae sunt occulta diligenter examines, paulatim", "candidate_score": 0.643856, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_63_65", "bdc_text": "Otto 132 , Nr. 643. . Sophysta quispiam petitionem principii reiiceret , et nos in re tam gravi coccicem «Kuckuck» wird in der Klassik häufig als verächtliche Bezeichnung für einen Menschen gebraucht , ThLL IV 1281 , 60ff. [ ! ] audiemus ? Breviter :", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1288", "psc_text": "est praeuaricatorem esse discedentem a iustificationibus dei, aliud praeuaricatorem esse terrae; illud grauius, hoc leuius. cap. 33 § 1 Ideoque subiecta ne te turbent, uide quae subiecit his: praeuaricatores aestimaui omnes peccatores terrae, propterea dilexi. testimonia tua s emp e r. recte praeuaricator dicitur qui discedit a domino; denique Graece a discedendo apostata nominatur. unde et ille: uinum et mulieres faciunt, inquit, apostatare. § 2 canenda ergo incentiua et lenocinia delictorum, ne in scelus uergant. praeuaricator autem Latine et transgressor uocatur, eo quod a domini lege transeat ad errorem et transgrediatur mandata caelestia, cui dictum est ut adhaereret domino deo suo. adhaereto igitur indiuiduo semper affectu, ne te ab eo uis ulla possit euellere. si quid rarum, si quid inteimissum aduersarius uiderit, statim se inmittit § 3 in pectus et cor tuum, ut te laqueo teneat suae fraudis et hostilis uinculo potestatis innexus a deuotione retraharis. sed non solus ille", "candidate_score": 0.643134, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_77_79", "bdc_text": "Ps 119 , 138f. . Nam dici non potest , quantum divinae naturae ac energiae detrahat impium de libero arbitrio sentimentum Synonym mit sententia , opinio , Du Cange VII 425. . Erasmum alias ut patrem patriae , eloquentiae principem , bonarum litterarum patronum , humanitatis fontem linguarumque post ReuchlinumZu Johannes Reuchlin , 1455-1522 , und seinem Lebenswerk s.", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_966", "psc_text": "sicut columbam et manentem super eum. § 3 nam et prophetae non semper prophetabant, sed cum mfunderet his spiritus gratiam prophetandi. denique nec Dauid praesciuit quid adnuntiaret Nathan missus a domino, et utique inferior Nathan propheta cognouit quod Dauid praestantior nesciebat, et alius dixit propheta: ceauitcelauit me dominus. § 4 unde et plerique accipiunt in caelo permanere dei uerbum in potestatibus caelestibus, in quibus non sunt affectuum uarietates. aliqui autem de ipsa accipiunt trinitate, quae sola inmutabilis sit. et ideo in caelo permanet uerbum, id est in patre, quia uerbum dixit: ego in patre et pater in me. cap. 19 § 1 In generationem et g ene r at ionem ueritas t u a. multi sunt qui dicuntur dii, sed non sunt. ergo in gentibus mendacium est, in ecclesia ueritas. hanc tamen ueritatem habuit primo synagoga, quae habebat eloquia dei; est enim ueritas et in 1 ef. Cant. 5, 6", "candidate_score": 0.642492, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_75_77", "bdc_text": "Nimmerleinstag» , Adagia , 1 , 5 , 84 ( LB II 214 B-C ) . dissipabit . Tu haec nostra boni consule , zelus enim pro lege dei in hunc fervorem me excitatVgl. Ps 69 , 10 ( Joh 2 , 17 ) ; Ps 119 , 138f. .", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_839", "psc_text": "§ 1 Sequitur uersus quintus: ueniant mihi miserationes tuae et niuamuiuam, quoniam lex tua me ditatio mea est. cui lex dei meditatio est, huic praesto sunt misericordiae, ut uiuat in aeternum. quomodo enim beatus quis potest esse sine miseratione diuina? beatus autem qui in lege domini die ac nocte meditatur. sed qui meditatur § 2 in lege eruditur in lege et quem lex erudierit dominus erudiuit, qui locutus est legem. ideoque scriptum est: b e at u s quem tu erudieris, domine, et de lege tua docueris eum. discamus ergo et nos in lege meditari, non auocemur saecularibus inlecebris, non occupemur inpedimentis, sed 4.13*Ps. 118,76 6*Matth.10,19—20 17*Ps. 118.77 21 cf. Ps. 1, 1-2 24*Ps. 93,12 1 non] add. in Rml omni passioae A 2 digna Ov ex diuina GM diuina cet. a consolatio APTa pro christoiVa 3 Christi] dominiO 4 uerbum] eloquium 0 5 seruo tuo om.N 8 dabitur] add.", "candidate_score": 0.642488, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_60", "bdc_text": "Christiani sumus , scripturis pugnamus , non patrum placitis .", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_915", "psc_text": "cum persecutiones non patimur, tamquam condemnati habemur, quia nequaquam pie uiuere uelimus in Christo. nam utique, cum sit definita sententia, quod omnes qui uolunt pie uiuere in Christo Iesu persecutiones patiuntur, uidetur is qui persecutionem non patitur abdicatus, quod non sit piae intentionis in Christo; deuotionem etenim fidei proelia persequuntur; si desint certamina, uereor ne deesse uideatur qui certare desierit. § 4 omnia, inquit, praecepta tua ueritas. quae praecepta nisi illa: si me persecuti sunt, et uos persequentur? haec praecepta Dauid, anterior licet incarnationis sacramento, iam tamen audiebat in spiritu et quasi Christi discipulus non subtrahebat se passionibus, sed certaminibus offerebat. § 5 sciebat hoc sibi ad gloriam fructuosum, hoc ad custodiam salutis tutum, ut frequentibus exercitiis iusti pietas confirmaretur; cito enim fides inexercitata languescit et crebris otiosa temptatur incommodis. remissas excubias callidus insidiator inrumpit, adsuetum autem bello uirum externa fraus instruit et ad gloriosae prouehit palmam uictoriae. pax ergo", "candidate_score": 0.641786, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_94", "bdc_text": "2 , 6ff. iudicoZu Bullingers Urteilen über Erasmus und seine Stellung im Willensstreit s. Staedtke 34-36 . 139 f ;", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1709", "psc_text": "uitae interfecisti. sed nec istam a te habuisti quam habere te adseris potestatem. denique dicit tibi dominus JesusIesus: non haberes potestatem aduersum me ullam, nisi data tibi esset desuper. mala potestas licere quod noceat; potestas ista tenebrarum est, uerum non uidere, sed spernere. cap. 39 § 1 Audite quid uerus iudex loquatur: non quaero uoluntatem meam, sed uoluntatem eius qui me mi sit. quasi homo loquitur, quasi iudex docet, quoniam qui iudicat non uoluntati suae obtemperare debet, sed tenere quod legum est. constitue iudicem de hoc saeculo: numquid potest aduersus imperialis formam uenire rescripti ? numquid potest normam Augustae definitionis excedere? quanto magis diuini formam debemus seruare iudicii! § 2 Christus dicit: non quaero uoluntatem meammmeam, hoc est hominis, quae uel odio dirigitur uel studio intenditur uel gratia inflectitur uel aliorum mendacio deprauatur - omnis enim h o in o mendax —. sed uountatemuoluntatem, inquit, eius ququi i me misit,", "candidate_score": 0.641521, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_64", "bdc_text": "Sophysta quispiam petitionem principii reiiceret , et nos in re tam gravi coccicem «Kuckuck» wird in der Klassik häufig als verächtliche Bezeichnung für einen Menschen gebraucht , ThLL IV 1281 , 60ff. [ ! ] audiemus ?", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_216", "psc_text": "hoc pascha manducare uobiscum, non solum desiderans, sed etiam geminato desiderio concupiscens remissionem tribuere peccatorum. concupiscamus ergo et nos desiderare iudicia dei—bona conscientia quae, cum examinatur, probatur-et concupiscamus desiderare in omni tempore, ut nullum momentum bonae praetereat uacuum cupiditatis. cap. 34 § 1 Sequitur uersus quintus: increpasti superbos; maledicti qui declinantadeclinant mandatis tuis. cum dominus Iesus per oboedientiam genus humanum redemerit, iustitiam reformarit, serpens autem per inoboedientianlinoboedientiam peccatum introduxerit, quid uitii habeat superbia hinc aestimare possumus, cuius auctor diabolus est, quem inducit propheta dicentem: pcnamponam § 2 thronum meum supernubes et ero similis altissimo. itaque cum sit nequissimus, ut honorem non dederit domino deo nostro, peiores tamen discipulos erudiuit. ille enim se sic exaltauit, ut uellet aequari et similis esse altissimo, discipulus autem eius significatur ab apostolo indignaturus aequalem similemque se aestimari deo. scriptum est enim: cum reuelatus fuerit homo iniquitatis et filius interitus, qui aduersatur et extollitur supra omne", "candidate_score": 0.641125, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_75_77", "bdc_text": "Nimmerleinstag» , Adagia , 1 , 5 , 84 ( LB II 214 B-C ) . dissipabit . Tu haec nostra boni consule , zelus enim pro lege dei in hunc fervorem me excitatVgl. Ps 69 , 10 ( Joh 2 , 17 ) ; Ps 119 , 138f. .", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1046", "psc_text": "R mutuatam GM 18 diligit deum 0 20 dietorum] sonorum AP R studia PRml 21 factorum imitatione a 22 diligatur Ov, add deus GMN Pmla 23 Sie-adicit om-GM sicut AP adicit R dicit ANPTa subiungit Ov, ef. Explan. ps. 39, c.2 legem tuam MO mandatum tuum, d omine! tota die medit atio mea e s t. diligentis circa studium cognoscendae legis haec uox est, quae instruit perfectionem hominis, quam totus hic psalmus informat. et quoniam maximum mandatum esse n ege cognouit, ut diligamus dominum deum nostrum ex toto corde nostro et ex tota anima nostra, sui imitatione nos quoque quos erudire studet uult esse perfectos dicens: quomodo dilexi mandatum tuum, domine! § 2 hoc ipso caritas crescit affectu, quod ipsum testem aduocat cui munus dilectionis inpenditur nec speciem, sed plenitudinem caritatis tali conuentione testatur. hac usus est Petrus: tu scis, inquit, domine, quia diligo te. sed qui diligit dominmndominum legem", "candidate_score": 0.641046, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_75_77", "bdc_text": "Nimmerleinstag» , Adagia , 1 , 5 , 84 ( LB II 214 B-C ) . dissipabit . Tu haec nostra boni consule , zelus enim pro lege dei in hunc fervorem me excitatVgl. Ps 69 , 10 ( Joh 2 , 17 ) ; Ps 119 , 138f. .", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1044", "psc_text": "ignis dilectionis quo unusquisque sanctus ad reuerentiam sui auctoris accenditur. sed qui deum diligit non perfunctorie diligit, sed diligit legem eius, praecepta custodit, iustificat cor suum non dictorum sonora praedicatione, sed studiosa imitatione factorum. doceat igitur nos deus, quemadmodum a sanctis suis diligitur. cap. 3 § 1 Sic inquens propheta adicit: quo modo dilexi 3 cf. Luc. 24, 32 5*Ezech. 22, 19—21 10 cf. I Cor. 3,12—13 lIef. Hier. 6, 29 13 cf. II Tim. 2, 20-21 23*Ps. 118, 97 1 inradiat] ardeat GJINOTav redeat P rideat Rml inradiet Rtn2 lege- rimusO 2quo]co AGMPR lectiones APR 3 occulto A assumamnsa post adsumimns denuo add. intellectu AGPR, del. M spirituali GM cleophas GMNRTov dicebatarderecorsuumO 4 scripturas christus O 5 iezechiel AO ezechihel P 6 insufflabo 0 in igne NPT ignem eel. av 9 misteria OPR mereamur GM (s. scr. uel merear) emercamur Oml emereamur Om2v 10 uerbum om.GJ! intret] add. in", "candidate_score": 0.640796, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_94", "bdc_text": "2 , 6ff. iudicoZu Bullingers Urteilen über Erasmus und seine Stellung im Willensstreit s. Staedtke 34-36 . 139 f ;", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1690", "psc_text": "ait: nunc dimittis seruum tuum in pace, quia uiderunt ocuioculi mei salutare tuum, adserens uiuendi sibi cupiditatem aliam non fuisse nisi ut Christum uideret. denique uidit et uinculis solui corporis postulauit. cap. 26 § 1 Possumus etiam intellegere: iudicaiudicium meu m. quasi grauior nobis causa sit de iudicio nostro quam de errore cicendadicenda; erranti enim facilius datur uenia quam inprobe in alium iudicanti. necesse est enim eam formam in te redire iudicii, quam in alium ipse decernendam putaueris. cap. 27 § 1 Sequitur uersus tertius : longe est a peccatoribus salus. quoniam iustitias tuas non exquisierunt. quorum serum est iudicium, eorum salus longe est; sed ipsi sunt sui auctores periculi, qui domino non adpropinquarunt. ideo facti sunt longe. quia uoluntate sua a salutis se gratia separauerunt; non refugit eos salus, sed ipsi salutem qui se elongauerunt. uenit ad Iudaeos, sed illi salutem non receperunt. quomodo non receperunt. audioaudi Iesus salus", "candidate_score": 0.639651, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_39", "bdc_text": "At in tanta contraversia [ ! ] theologum non rhetorculum Erasmus stellt beispiels weise zu Mt 10 , 30 fest , daß es sich um eine hyperbolische Redeweise handle , Erasmus , aaO , III c 10 ( S. 74 , 15f) .", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_891", "psc_text": "uerbum euangelizantibus uirtute mulamulta, hoc est ut multa possint uirtute euangelium 4 Luc. 10, 40 6*Luc. 10, 41—42 11*1 Cor. 4, 20 17 cf. I Cor. 2, 3 20*1 Cor. 2, 4 27 Ps. 67,12 1 est uerbum 0 3 dicendi Mml 4 cura Mml 5 reliquerit AGMR 7 bonum N partem—8 maius om.N 11 est regnum MO esse P 13 efflatus Ta 14 fit AGPRTa 16 esse apostolusau sermonem esseGM 17 alios saluos faceret et a 18 metuerunt Mml Iesum om.P trementes] timentesO 19 seruare 0 20 inquid Pml 22 et OnJ. CQdd. praeter O, cf- lin. 14 et Explan. ps. 47.cap. 24 23 uirtutes Mml non] add. in av forensis AGMPm1R sapientiae] add. sed in ostensione spiritus Tm2a 25 forensis Mml piiilosofico PR 26 ista Pml 27 uirtutem multam P praedicare. probatum est ergo, quod in euangelii praedicatione sit uirtus; praedieatiopraedicatio autem euangelii sermo sanctorum est. ita dubium", "candidate_score": 0.637393, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_73", "bdc_text": "An unserer Stelle dürfte er sich auf De consolatione philosophiae , V , 2-4 ( CChr XCIV 90-98 )", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1464", "psc_text": "aeterno salutem uestram. § 2 credentibus igitur in dominum est in domini misericordia consolatio. est etiam aliud consolationis genus his qui graues soluerint poenas, ut habes scriptum in Esaiae libro: consolamini consolamini populum meum, dicit dominus. sacerdotes. loquimini in cor Hierusalem, consolamini eam, quonianiquoniam repleta est humiliatio eius; so- § 3 lutum est peccatum eius, quoniam accepit de manu domini duplicia peccata sua. etiamsi 13*Bar. 4, 19—22 22*Esai. 40. 1—2 3 psalmi-decimi om.av octaui decimi om.M zadik a decima oetaua v, om.O 4 in morem 0 5 defiuentesa oportune ASPmlRT oportunam GM 6 eonsolationem-sunt OPs-l.mla (om. et) v. om. eel. consoiatione] eonsolationem GM cousolationis NT 7 quia AR 10 et om.AOv 12 clamabat 0 14 sum] add. et Rm2 exue Pml pr. stola GMNa 17 deum a extnhit ASml 19 uestrontm Mml 21 his genus G iis v 22 isaiae GMO(v) alt. consolamini om.AGNPR 24 corde M 26 quia 0", "candidate_score": 0.637126, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_3", "bdc_text": "Sic enim intonas haud verisimile esse patres et vetustate et sanctitate celebres caruisse spiritu , quo indice etiam heccine potuissent depraehendere placita , quae nunc quasi e tripode Sprichwörtliche Redewendung zur Bekräftigung einer Aussage , Adagia 1 , 7 , 90 ( LB II 297 E-F ) . pronuncientur .", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_966", "psc_text": "sicut columbam et manentem super eum. § 3 nam et prophetae non semper prophetabant, sed cum mfunderet his spiritus gratiam prophetandi. denique nec Dauid praesciuit quid adnuntiaret Nathan missus a domino, et utique inferior Nathan propheta cognouit quod Dauid praestantior nesciebat, et alius dixit propheta: ceauitcelauit me dominus. § 4 unde et plerique accipiunt in caelo permanere dei uerbum in potestatibus caelestibus, in quibus non sunt affectuum uarietates. aliqui autem de ipsa accipiunt trinitate, quae sola inmutabilis sit. et ideo in caelo permanet uerbum, id est in patre, quia uerbum dixit: ego in patre et pater in me. cap. 19 § 1 In generationem et g ene r at ionem ueritas t u a. multi sunt qui dicuntur dii, sed non sunt. ergo in gentibus mendacium est, in ecclesia ueritas. hanc tamen ueritatem habuit primo synagoga, quae habebat eloquia dei; est enim ueritas et in 1 ef. Cant. 5, 6", "candidate_score": 0.636779, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_73", "bdc_text": "An unserer Stelle dürfte er sich auf De consolatione philosophiae , V , 2-4 ( CChr XCIV 90-98 )", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1468", "psc_text": "15 Prou. 26, 3 20*Eccle. 4, 2—3 2 non 0, om. cet. av 6 reperitur GMNORm2av 7 primo GMRm2, odJ. mane Mml ordinej add. est a 10 fflosofi A 11 disputauerunt NOPav obesse om.O 12 sit ineentiuum v finis peccati (delicti t') quod 0 md. Jlonac. 2564 v finis quod Pm2. om. cet. a 13 absumptum a 16 inperat P 18 nequeat O 19 enim] est enim O errare nescit O 20 mortuus Rml 21 et om.O optimos ARml op(ob-)timum GJlNPa, add. iudicaui a hosj add. eum a 24 natos non] r.ondum natus O 25 iis i- suorum soluerunt O poena debetur ? clamat per Esaiam dominus: consolamini § 2 populum meum, quia recepit de manu domini duplicia peccata. discite unde Plato haec sumpsernsumpserit. eruditionis gratia in Aegyptum profectus, ut Moysi legis oracula, prophetarum dicta cognosceret, audiuit consolationem populi, qui supra peccati modum uidebatur fuisse punitus, § 3 et hunc", "candidate_score": 0.636623, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_56_58", "bdc_text": "vgl. Z XIII 843 . excussimus sententiam ? Ergo non patrum dictis placitisque , sed collatione scripturarum locus Roma.", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1469", "psc_text": "poena debetur ? clamat per Esaiam dominus: consolamini § 2 populum meum, quia recepit de manu domini duplicia peccata. discite unde Plato haec sumpsernsumpserit. eruditionis gratia in Aegyptum profectus, ut Moysi legis oracula, prophetarum dicta cognosceret, audiuit consolationem populi, qui supra peccati modum uidebatur fuisse punitus, § 3 et hunc locum quadam adopertum dote uerborum in dialogum transtulit quem scripsit de uirtute. quem locum tamen dominus in euangelio plenius conprehendit et apertius declarauit, dicens per Abrahae personam ad illum diuitem saeculi huius: fili, recordare quia recepisti bona in uita tua et Lazarus similiter mala; nunc autem hic consolationem habet, tu uero cruciaris. et in his omnibus inter uos et nos chaos magnum firmatum est, ut hi qui ueniunt hinctransire ad uos non possint neque inde huc transmeare. sed iam audiamus quid iustus in consolando se loquatur. cap. 5 § 1 Iustus es. domin e, et rectum iudicium tuum. [mandasti iustitiam", "candidate_score": 0.635927, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_39_41", "bdc_text": "At in tanta contraversia [ ! ] theologum non rhetorculum Erasmus stellt beispiels weise zu Mt 10 , 30 fest , daß es sich um eine hyperbolische Redeweise handle , Erasmus , aaO , III c 10 ( S. 74 , 15f) . Luther wirft Erasmus in seiner Schrift «De servo arbitrio» , 1525 , ebenfalls rhetorische Kunstgriffe vor , s. z. B. WA XVIII 639 , 10-12 ; 700 , 12-18 ;", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_891", "psc_text": "uerbum euangelizantibus uirtute mulamulta, hoc est ut multa possint uirtute euangelium 4 Luc. 10, 40 6*Luc. 10, 41—42 11*1 Cor. 4, 20 17 cf. I Cor. 2, 3 20*1 Cor. 2, 4 27 Ps. 67,12 1 est uerbum 0 3 dicendi Mml 4 cura Mml 5 reliquerit AGMR 7 bonum N partem—8 maius om.N 11 est regnum MO esse P 13 efflatus Ta 14 fit AGPRTa 16 esse apostolusau sermonem esseGM 17 alios saluos faceret et a 18 metuerunt Mml Iesum om.P trementes] timentesO 19 seruare 0 20 inquid Pml 22 et OnJ. CQdd. praeter O, cf- lin. 14 et Explan. ps. 47.cap. 24 23 uirtutes Mml non] add. in av forensis AGMPm1R sapientiae] add. sed in ostensione spiritus Tm2a 25 forensis Mml piiilosofico PR 26 ista Pml 27 uirtutem multam P praedicare. probatum est ergo, quod in euangelii praedicatione sit uirtus; praedieatiopraedicatio autem euangelii sermo sanctorum est. ita dubium", "candidate_score": 0.6317, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_39_41", "bdc_text": "At in tanta contraversia [ ! ] theologum non rhetorculum Erasmus stellt beispiels weise zu Mt 10 , 30 fest , daß es sich um eine hyperbolische Redeweise handle , Erasmus , aaO , III c 10 ( S. 74 , 15f) . Luther wirft Erasmus in seiner Schrift «De servo arbitrio» , 1525 , ebenfalls rhetorische Kunstgriffe vor , s. z. B. WA XVIII 639 , 10-12 ; 700 , 12-18 ;", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1834", "psc_text": "18 laudem AG. 19 tua] tuam AGMm1,om.v 20 ymnum OR eructuat GMOPRa 21 Sequitur-quartus om.a uersus om.N IIII NOP.om.AGM loquitur O LXH. Ambros.Fan 5. Petschenig. D4 § 2 quo rationem reddituri sumus. omne enim uerbum otiosum quodcumque locuti fueritis, reddetis pro eo rationem. non enim mediocre periculum est, (ut), cum habeas tanta eloquia dei et dei opera quae fecit in Genesi, fecit in Exodo, fecit in Leuitico Xumeris Deuteronomio, Iesu Naue, Iudicum libro, Regnorum atque Esdrae libris. fecit in euangelio uel Actibus apostolorum, illis praetermissis loquaris quae saeculi sunt, audias quae saeculi sunt. § 3 saepi aures tuas spinis; utinam et linguam obsaepias, ne loquaris! sed. quod peius est, circumdata est lingua tua spinis, quae conpungunt et uulnerant loquentem quae mundi sunt. ideo aduersarius etiam orantibus frequenter saeculares offundit cogitationes. si ergo non debemus audire aliena uel superflua, quanto magis non debemus obloqui, cum dicat unicuique nostrum scriptura uenerabilis: argen-", "candidate_score": 0.628571, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_40_42", "bdc_text": "Luther wirft Erasmus in seiner Schrift «De servo arbitrio» , 1525 , ebenfalls rhetorische Kunstgriffe vor , s. z. B. WA XVIII 639 , 10-12 ; 700 , 12-18 ; 726 , 14ff. prestitisset ;", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1834", "psc_text": "18 laudem AG. 19 tua] tuam AGMm1,om.v 20 ymnum OR eructuat GMOPRa 21 Sequitur-quartus om.a uersus om.N IIII NOP.om.AGM loquitur O LXH. Ambros.Fan 5. Petschenig. D4 § 2 quo rationem reddituri sumus. omne enim uerbum otiosum quodcumque locuti fueritis, reddetis pro eo rationem. non enim mediocre periculum est, (ut), cum habeas tanta eloquia dei et dei opera quae fecit in Genesi, fecit in Exodo, fecit in Leuitico Xumeris Deuteronomio, Iesu Naue, Iudicum libro, Regnorum atque Esdrae libris. fecit in euangelio uel Actibus apostolorum, illis praetermissis loquaris quae saeculi sunt, audias quae saeculi sunt. § 3 saepi aures tuas spinis; utinam et linguam obsaepias, ne loquaris! sed. quod peius est, circumdata est lingua tua spinis, quae conpungunt et uulnerant loquentem quae mundi sunt. ideo aduersarius etiam orantibus frequenter saeculares offundit cogitationes. si ergo non debemus audire aliena uel superflua, quanto magis non debemus obloqui, cum dicat unicuique nostrum scriptura uenerabilis: argen-", "candidate_score": 0.628519, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_100", "bdc_text": "Bei der nächsten Verhandlung erschien er mit einem schafwollenen Umhang um Hals und Schultern und erklärte , er habe eine Halsentzündung und könne nicht gegen die Boten sprechen .", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_463", "psc_text": "fit ad sautemsalutem, et decora facies, quae non erubescit auctorem, non confimditur redemptorem. § 3 ostendit ergo faciem suam signaculum crucis praeferens et insinuat uocem suam auctoritatem praedicatiomspraedicationis adsumens. in tegimento enim corporis Christi, quo redemptus est a peccato, munimentum gratiae spiritalis inuenit, ut salutaria sibi et sentiat et loquatur. suauis ergo uox quae in diuinis testimoniis loquebatur, decora facies quae in conspectu regum non confundebatur. cap. 34 § 1 Possumus et illos reges intellegere, quibus dicitur a Petro: uos autem genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus in adoptionem. sunt enim reges, qui offerunt in Hierusalem sapientiae suae munera, quibus data est gratia uerbum loqui et quadam potestate regali flectere populos et animas mulcere sanctorum, non erubescentes in eo, quia nihil alienum ab honestate loquerentur, quos nemo redarguat et refellat, 1 Ps. 118, 46 7*Cant. 2, 13—14 11*Cant, 2, 14 13 Rom. 10, 10 22*1 Petro 2, 9 24", "candidate_score": 0.623873, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_49", "bdc_text": "Parum interest inter eum , qui nihil e scripturis profert , et eum , qui profert , at ita profert , ut magis de numero quam enargia curet .", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_698", "psc_text": "infundit, si tu aperias ostia cordis tui et caelestis gratiae recipias claritatem. quando dubitas, diligenter inquiras; qui enim quaerit inuenit, e t qui pulsat apprituraperitur ei. § 3 multa obscuritas in scripturis propheticis. sed si manu quadam mentis tuae scripturarum ianuam pulses et ea quae sunt occulta diligenter examines, paulatim incipies rationem colligere dictorum et aperietur tibi non ab alio, sed a dei uerbo, de quo legisti in Apocalypsi, quod agnus lib rum signatum aperuit, quem nullus ante aperire poterat, quia solus dominus Iesus in euangelio suo prophetarum aenigmata et legis mysteria reuelauit, solus scietitiaescientiae clauem detulit et dedit aperire nobis. 5 Ps. 32. 6 7 cf. Ps. 118, 64 11 cf. Rom. 3, 4 12 cf. Matth. 23, 8 14 Ps. 93. 10 18*Matth. 7, 8 23 cf. Apoc. 5. 1—5 1 detrndare Pml 3 uelit Pm2 effigiam (a ex corr.) A caelestem GMav concludere A potestate GJ1 potestates", "candidate_score": 0.614793, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_37", "bdc_text": "Otto 262 , Nr. 1323. , quinimo ne lato quidem cedimus culmo .", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_950", "psc_text": "Gm2Mml unitur Mm2NT oboedientiam AG, add. est s. LP discretis muneribus indiscretam praescriptae constitutionis tenere concordiam. cap. 10 § 1 In caelo ergo permanet uerbum, quia satanas de caelo cecidit. non habebat in caelo locum, propterea cecidit. quo cecidit nisi in terras ? ideo hic adulteria homicidia ebrietates abundare coeperunt. inde exclusus acrior ad nos uenit et temptationes solito asperiores tamquam iratus exercet. § 2 in caelo igitur permanet uerbum, quia inde deiectus est diabolus; in terris non permanet, quia huc totus aduenit. et uide utrum hic permanere uerbum possit in nobis, ubi tantos laqueos diabolus aspersit, qui dum esset in caelo, nec ibi uerbum poterat permanere. denique quia et ipse uerbum non tenuit, cecidit e caelo. cap. 11 § 1 In caelo ergo uerbum permanet, quod secundum uerbi dispositionem regitur et gubernatur. sed quia et ipsum caelum praeterit, ideo non dixit 'in saecula' permanere, sed 'in saeculum', quamquam propterea", "candidate_score": 0.61009, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_32", "bdc_text": "Iam quod paulo incivilius Erasmi libellum , cui tit [ulus ] :", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1111", "psc_text": "et homo natus per uirginis partum humiliauit se usque ad mortem, oues patris sui diuina praedicatione pascebat, cum secundum scripturas suum probaret aduentum, cum quinque panibus et duobus piscibus hominum milia multa satiaret. cap. 5 § 1 Haec ergo nostra sunt pascua, haec eorum qui possunt dicere. quam dulcia faucibus meis uerba tua! haec eorum pascua, qui dicunt: lucerna pedibus meis uerbum tuum, domine. pascitur enim os nostrum uerbo, cum loquimur mandata dei uerbi. pascitur et oculus noster interior lucernae spiritalis lumine, quae nobis in hac mundi nocte praelucet, § 2 ne sicut in tenebris ambulantes incertis titubemus uestigiis et uiam ueram inuenire nequeamus. intellegibilis igitur peauiu gressus, intellegibilis et lucemalucerna, quia uerbum dei lucerna est. nonne hoc in principio erat uerbum apud deum? quomodo ergo lucerna est? nonne hoc erat uerum 1umen quod 1*.Ioh. 17,14 4 cf. Ps. 83, 7 9*1 Reg. 17, 34 11 cf. Phil. 2, 6-8", "candidate_score": 0.607355, "ce_score": null } ] }, { "rank": 16, "cf_id": "cf020", "work_id": "025_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Aggaeum", "max_score": 0.718133, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10038_sent_24_26", "bdc_text": "et hic adeo certum scimus esse verbum dei lidium nostrum lapidemDer lydische Stein galt im Altertum als Probierstein , Adagia , 1 , 5 , 87 ( LB II 215 B -D ) Pauly/Wissowa XXVI 2129. , ut nihil nos per deum fugere possit , est enim pedum nostrorum lucernaSiehe Ps 119 , 105 . ac argentum septies defecatum Vgl. Ps 12 , 7. , infallibilis et aeterna regulaVgl. Ps 33 , 4 ; Jes 40 , 8 ;", "psc_chunk_id": "025_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Aggaeum_window_66", "psc_text": "Hoc enim modo, non solum argentum et aurum Dei est quasi Creatoris; sed et caetera metalla, aes, stannum, plumbum, et quod domat 758 omnia ferrum. Sed ego argentum, quo domus Dei ornatur, existimo eloquia Scripturarum, de quibus dicitur: Eloquia Domini eloquia casta; argentum igne examinatum, probatum terrae purgatum septuplum (Psal. XI, 7) ; et aurum quod in occulto sanctorum sensu, et in cordis versatur arcano, et splendet vero lumine Dei, quod et Apostolum de sanctis, qui super fundamentum Christi aedificant, sensisse perspicuum est, aurum, argentum, lapides pretiosos (I Cor. III); ut in auro sensus occultus sit, in argento sermo decens, in lapide pretioso, opera Deo placentia. His metallis illustrior fit Ecclesia Salvatoris, quam quondam synagoga fuerat; his lapidibus vivis aedificatur domus Christi, et pax ei praebetur aeterna. Porro quod sequitur in Septuaginta: Et pacem animae in acquisitionem omni qui creatur, ut suscitet templum istud, quasi superfluum et vix cohaerens, quippe", "candidate_score": 0.718133, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_23_25", "bdc_text": "et Paulo1 Thess 5 , 19-20 . et hic adeo certum scimus esse verbum dei lidium nostrum lapidemDer lydische Stein galt im Altertum als Probierstein , Adagia , 1 , 5 , 87 ( LB II 215 B -D ) Pauly/Wissowa XXVI 2129. , ut nihil nos per deum fugere possit , est enim pedum nostrorum lucernaSiehe Ps 119 , 105 . ac argentum septies defecatum Vgl. Ps 12 , 7. , infallibilis et aeterna regulaVgl. Ps 33 , 4 ;", "psc_chunk_id": "025_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Aggaeum_window_66", "psc_text": "Hoc enim modo, non solum argentum et aurum Dei est quasi Creatoris; sed et caetera metalla, aes, stannum, plumbum, et quod domat 758 omnia ferrum. Sed ego argentum, quo domus Dei ornatur, existimo eloquia Scripturarum, de quibus dicitur: Eloquia Domini eloquia casta; argentum igne examinatum, probatum terrae purgatum septuplum (Psal. XI, 7) ; et aurum quod in occulto sanctorum sensu, et in cordis versatur arcano, et splendet vero lumine Dei, quod et Apostolum de sanctis, qui super fundamentum Christi aedificant, sensisse perspicuum est, aurum, argentum, lapides pretiosos (I Cor. III); ut in auro sensus occultus sit, in argento sermo decens, in lapide pretioso, opera Deo placentia. His metallis illustrior fit Ecclesia Salvatoris, quam quondam synagoga fuerat; his lapidibus vivis aedificatur domus Christi, et pax ei praebetur aeterna. Porro quod sequitur in Septuaginta: Et pacem animae in acquisitionem omni qui creatur, ut suscitet templum istud, quasi superfluum et vix cohaerens, quippe", "candidate_score": 0.717807, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_25", "bdc_text": "ac argentum septies defecatum Vgl. Ps 12 , 7. , infallibilis et aeterna regulaVgl. Ps 33 , 4 ;", "psc_chunk_id": "025_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Aggaeum_window_66", "psc_text": "Hoc enim modo, non solum argentum et aurum Dei est quasi Creatoris; sed et caetera metalla, aes, stannum, plumbum, et quod domat 758 omnia ferrum. Sed ego argentum, quo domus Dei ornatur, existimo eloquia Scripturarum, de quibus dicitur: Eloquia Domini eloquia casta; argentum igne examinatum, probatum terrae purgatum septuplum (Psal. XI, 7) ; et aurum quod in occulto sanctorum sensu, et in cordis versatur arcano, et splendet vero lumine Dei, quod et Apostolum de sanctis, qui super fundamentum Christi aedificant, sensisse perspicuum est, aurum, argentum, lapides pretiosos (I Cor. III); ut in auro sensus occultus sit, in argento sermo decens, in lapide pretioso, opera Deo placentia. His metallis illustrior fit Ecclesia Salvatoris, quam quondam synagoga fuerat; his lapidibus vivis aedificatur domus Christi, et pax ei praebetur aeterna. Porro quod sequitur in Septuaginta: Et pacem animae in acquisitionem omni qui creatur, ut suscitet templum istud, quasi superfluum et vix cohaerens, quippe", "candidate_score": 0.685701, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_25_27", "bdc_text": "ac argentum septies defecatum Vgl. Ps 12 , 7. , infallibilis et aeterna regulaVgl. Ps 33 , 4 ; Jes 40 , 8 ; 1 Petr 1 , 23ff. .", "psc_chunk_id": "025_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Aggaeum_window_66", "psc_text": "Hoc enim modo, non solum argentum et aurum Dei est quasi Creatoris; sed et caetera metalla, aes, stannum, plumbum, et quod domat 758 omnia ferrum. Sed ego argentum, quo domus Dei ornatur, existimo eloquia Scripturarum, de quibus dicitur: Eloquia Domini eloquia casta; argentum igne examinatum, probatum terrae purgatum septuplum (Psal. XI, 7) ; et aurum quod in occulto sanctorum sensu, et in cordis versatur arcano, et splendet vero lumine Dei, quod et Apostolum de sanctis, qui super fundamentum Christi aedificant, sensisse perspicuum est, aurum, argentum, lapides pretiosos (I Cor. III); ut in auro sensus occultus sit, in argento sermo decens, in lapide pretioso, opera Deo placentia. His metallis illustrior fit Ecclesia Salvatoris, quam quondam synagoga fuerat; his lapidibus vivis aedificatur domus Christi, et pax ei praebetur aeterna. Porro quod sequitur in Septuaginta: Et pacem animae in acquisitionem omni qui creatur, ut suscitet templum istud, quasi superfluum et vix cohaerens, quippe", "candidate_score": 0.680328, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_49", "bdc_text": "Parum interest inter eum , qui nihil e scripturis profert , et eum , qui profert , at ita profert , ut magis de numero quam enargia curet .", "psc_chunk_id": "025_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Aggaeum_window_6", "psc_text": "Domini in manu Aggaei prophetae, ut deserens populus secundum annum Darii regis, qui ab unione dividit; et sextum mensem qui praeterierat, et qui numerus labori deputatur, ad unionem reverteretur Dei, et imparem numerum solumque sequeretur: quem mundum esse gentilis quoque poeta novit dicens (Virg. Eclog. VIII): . . . . . . Numero Deus impare gaudet. Fit autem verbum Domini, quaerens ad quem veniat et quem doceat, in manu Aggaei prophetae, qui bona habebat 739 opera, et in cujus factis poterat Dei sermo requiescere. Porro ubi manus sanguine plenae sunt, et interficitur Jesus, et audet populus dicere: Sanguis ejus super nos, et super filios nostros (Matt. XXVII) , ibi non fit sermo Dei. Usque hodie immundas habens manus carneus Israel, extendit eas ad Dominum; sed quia sanguine plenae sunt, loquitur ad eos Dominus per prophetam: Si extenderitis manus vestras, avertam oculos meos a vobis: manus enim vestrae sanguine plenae sunt", "candidate_score": 0.628668, "ce_score": null } ] }, { "rank": 17, "cf_id": "cf021", "work_id": "043_Augustinus-Hipponensis_Epistola-ad-Catholicos-sive-De-unitate-ecclesiae", "max_score": 0.717142, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10038_sent_96_98", "bdc_text": "Ii quid de religione vera sentiant , docuit «doctor gentium » [1 Tim 2 , 7 ] et «vas electionis » [ Apg 9 , 15 ] Paulus in eius epistolae frontispitio , quam dedicavit Corinthiorum ecclesie1 Kor 1 , 17ff. . Quid , si Erasmus ille tuus alter Demosthenes argentagina [ ! ] non secus laboraretl von laboraret aus s korrigiert . in patrocinio veritatis atque ille olim , cum adversus Milesiorum legatos pro Atheniensi republica dicendum eratAulus Gellius berichtet in den «Attischen Nächten» , XI , 9 , wie Boten aus Milet mit einem Hilfegesuch nach Athen kamen .", "psc_chunk_id": "043_Augustinus-Hipponensis_Epistola-ad-Catholicos-sive-De-unitate-ecclesiae_window_100", "psc_text": "est hoc malum, nota esse potuerunt, Athenis, Iconio, Listris? Quis delevit Ecclesias apostolico labore fundatas? In extremis Epistolae ad Romanos dicit idem apostolus doctor Gentium: Audacius autem scripsi vobis ex parte, tanquam commemorans vos, propter gratiam quae data est mihi a Deo, ut minister sim Christi Jesu in Gentibus, consecrans Evangelium Dei, ut fiat oblatio Gentium acceptabilis, sanctificata in Spiritu sancto. Habeo ergo gloriam in Christo Jesu ad Deum. Non enim audeo quidquam eorum loqui, quorum non perfecerit Christus per me in obedientiam Gentium verbo et opere, in potestate signorum et prodigiorum, in virtute Spiritus sancti, ita ut ego ab Jerusalem et in circuitu usque in Illyricum repleverim Evangelium Christi (Rom. XV, 15-19) . Quaerite, Donatistae, si nescitis, quaerite ab Jerusalem per terrena itinera in circuitu usque in Illyricum quot mansiones sint: si tot Ecclesias computemus, dicite quemadmodum per Africanas contentiones perire potuerunt. Ad Corinthios, ad Ephesios, ad Philippenses, ad", "candidate_score": 0.717142, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_95_97", "bdc_text": "über die Beeinflussung durch dessen Exegese s. Hausammann 117ff. . Ii quid de religione vera sentiant , docuit «doctor gentium » [1 Tim 2 , 7 ] et «vas electionis » [ Apg 9 , 15 ] Paulus in eius epistolae frontispitio , quam dedicavit Corinthiorum ecclesie1 Kor 1 , 17ff. . Quid , si Erasmus ille tuus alter Demosthenes argentagina [ ! ] non secus laboraretl von laboraret aus s korrigiert .", "psc_chunk_id": "043_Augustinus-Hipponensis_Epistola-ad-Catholicos-sive-De-unitate-ecclesiae_window_100", "psc_text": "est hoc malum, nota esse potuerunt, Athenis, Iconio, Listris? Quis delevit Ecclesias apostolico labore fundatas? In extremis Epistolae ad Romanos dicit idem apostolus doctor Gentium: Audacius autem scripsi vobis ex parte, tanquam commemorans vos, propter gratiam quae data est mihi a Deo, ut minister sim Christi Jesu in Gentibus, consecrans Evangelium Dei, ut fiat oblatio Gentium acceptabilis, sanctificata in Spiritu sancto. Habeo ergo gloriam in Christo Jesu ad Deum. Non enim audeo quidquam eorum loqui, quorum non perfecerit Christus per me in obedientiam Gentium verbo et opere, in potestate signorum et prodigiorum, in virtute Spiritus sancti, ita ut ego ab Jerusalem et in circuitu usque in Illyricum repleverim Evangelium Christi (Rom. XV, 15-19) . Quaerite, Donatistae, si nescitis, quaerite ab Jerusalem per terrena itinera in circuitu usque in Illyricum quot mansiones sint: si tot Ecclesias computemus, dicite quemadmodum per Africanas contentiones perire potuerunt. Ad Corinthios, ad Ephesios, ad Philippenses, ad", "candidate_score": 0.71427, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_96", "bdc_text": "Ii quid de religione vera sentiant , docuit «doctor gentium » [1 Tim 2 , 7 ] et «vas electionis » [ Apg 9 , 15 ] Paulus in eius epistolae frontispitio , quam dedicavit Corinthiorum ecclesie1 Kor 1 , 17ff. .", "psc_chunk_id": "043_Augustinus-Hipponensis_Epistola-ad-Catholicos-sive-De-unitate-ecclesiae_window_100", "psc_text": "est hoc malum, nota esse potuerunt, Athenis, Iconio, Listris? Quis delevit Ecclesias apostolico labore fundatas? In extremis Epistolae ad Romanos dicit idem apostolus doctor Gentium: Audacius autem scripsi vobis ex parte, tanquam commemorans vos, propter gratiam quae data est mihi a Deo, ut minister sim Christi Jesu in Gentibus, consecrans Evangelium Dei, ut fiat oblatio Gentium acceptabilis, sanctificata in Spiritu sancto. Habeo ergo gloriam in Christo Jesu ad Deum. Non enim audeo quidquam eorum loqui, quorum non perfecerit Christus per me in obedientiam Gentium verbo et opere, in potestate signorum et prodigiorum, in virtute Spiritus sancti, ita ut ego ab Jerusalem et in circuitu usque in Illyricum repleverim Evangelium Christi (Rom. XV, 15-19) . Quaerite, Donatistae, si nescitis, quaerite ab Jerusalem per terrena itinera in circuitu usque in Illyricum quot mansiones sint: si tot Ecclesias computemus, dicite quemadmodum per Africanas contentiones perire potuerunt. Ad Corinthios, ad Ephesios, ad Philippenses, ad", "candidate_score": 0.709412, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_14_16", "bdc_text": "Ergo quo torquebimus Christi verba : «Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ? Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ?", "psc_chunk_id": "043_Augustinus-Hipponensis_Epistola-ad-Catholicos-sive-De-unitate-ecclesiae_window_174", "psc_text": "tua orbis terrarum (Isai. LXII, 4) : quia ei dicitur, quam nemo christianus nisi Ecclesiam Christi intelligit. Sicut non eget interprete, Commemorabuntur et convertentur ad Dominum universi fines terrae, et adorabunt in conspectu ejus universae patriae gentium; quoniam ipsius est regnum, et ipse dominabitur gentium (Psal. XXI, 28, 29) : quia in eo psalmo dicitur, ubi passio Domini etiam teste Evangelio declaratur (Matth. XXVII, 35, et Joan. XIX, 24). Sicut non eget interprete, Quia oportebat Christum pati, et resurgere tertia die, et praedicari in nomine ejus poenitentiam, et remissionem peccatorum per omnes gentes, incipientibus ab Jerusalem (Luc. XXIV, 46, 47) . Sicut non eget interprete, Et eritis mihi testes in Jerusalem, et in tota Judaea, et Samaria, et usque in totam terram (Act. I, 8) . Coepisse enim Ecclesiam ab Jerusalem, atque inde isse circum Judaeam, et Samariam, et caeteras gentes, consequentia gesta testantur canonicis firmata documentis. Sicut non eget", "candidate_score": 0.700364, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_18_20", "bdc_text": "An hoc propterea factum , quod tenor divini oraculi , divinae voluntatis testimonium sic disposuerit ? Cur ergo non videmus et nostram captivitatem iuxta prophetarum , Christi et apostolorum vaticinia talem esse oportere , qualem , proh dolor , conspeximus mortales omnium deploratissimi sub impiissimo Antichristi regno ? Imo , cum MosesVgl. Dtn 18 , 15ff . ac PaulusVgl. 1 Kor 12 , 10. 28 ;", "psc_chunk_id": "043_Augustinus-Hipponensis_Epistola-ad-Catholicos-sive-De-unitate-ecclesiae_window_70", "psc_text": "istis certa praedictio, quia et Deus etiam futuras praevidet voluntates. CAPUT X.--24. Verumtamen quanquam haec et tardis cordibus pateant, audiamus hinc et ipsius Verbi vocem ore propriae carnis expressam. Certe cum post resurrectionem praeberet se etiam contrectandum atque palpandum manibus dubitantium discipulorum, et cum accepisset coram illis, et manducasset quod ei porrexerant, dixit eis: Isti sunt sermones quos locutus sum ad vos, cum adhuc essem vobiscum, quia oportebat adimpleri omnia scripta in Lege Moysi, et Prophetis, et Psalmis de me. De quo autem, nisi de illo scripta sunt, quae nos quoque commemoravimus ex Lege, et Prophetis, et Psalmis, sicut per singula demonstravi? Cum ergo ipse dicat qui Veritas est (Joan. XIV, 6), Oportebat adimpleri omnia; quomodo isti negant, nisi quia veritati inimici sunt? Si autem obscura esse adhuc dicunt, et hinc ipsum caput audiamus verissimum demonstratorem corporis sui. Cum enim dixisset, quia oportebat adimpleri omnia scripta in Lege Moysi, et", "candidate_score": 0.695308, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_16", "bdc_text": "Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ?", "psc_chunk_id": "043_Augustinus-Hipponensis_Epistola-ad-Catholicos-sive-De-unitate-ecclesiae_window_174", "psc_text": "tua orbis terrarum (Isai. LXII, 4) : quia ei dicitur, quam nemo christianus nisi Ecclesiam Christi intelligit. Sicut non eget interprete, Commemorabuntur et convertentur ad Dominum universi fines terrae, et adorabunt in conspectu ejus universae patriae gentium; quoniam ipsius est regnum, et ipse dominabitur gentium (Psal. XXI, 28, 29) : quia in eo psalmo dicitur, ubi passio Domini etiam teste Evangelio declaratur (Matth. XXVII, 35, et Joan. XIX, 24). Sicut non eget interprete, Quia oportebat Christum pati, et resurgere tertia die, et praedicari in nomine ejus poenitentiam, et remissionem peccatorum per omnes gentes, incipientibus ab Jerusalem (Luc. XXIV, 46, 47) . Sicut non eget interprete, Et eritis mihi testes in Jerusalem, et in tota Judaea, et Samaria, et usque in totam terram (Act. I, 8) . Coepisse enim Ecclesiam ab Jerusalem, atque inde isse circum Judaeam, et Samariam, et caeteras gentes, consequentia gesta testantur canonicis firmata documentis. Sicut non eget", "candidate_score": 0.689721, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_15_17", "bdc_text": "«Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ? Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ? Iniquus sane deus , qui filios Izraelitarum ab Aegyptiaca reduxit captivitate , patres vero non reduxit .", "psc_chunk_id": "043_Augustinus-Hipponensis_Epistola-ad-Catholicos-sive-De-unitate-ecclesiae_window_174", "psc_text": "tua orbis terrarum (Isai. LXII, 4) : quia ei dicitur, quam nemo christianus nisi Ecclesiam Christi intelligit. Sicut non eget interprete, Commemorabuntur et convertentur ad Dominum universi fines terrae, et adorabunt in conspectu ejus universae patriae gentium; quoniam ipsius est regnum, et ipse dominabitur gentium (Psal. XXI, 28, 29) : quia in eo psalmo dicitur, ubi passio Domini etiam teste Evangelio declaratur (Matth. XXVII, 35, et Joan. XIX, 24). Sicut non eget interprete, Quia oportebat Christum pati, et resurgere tertia die, et praedicari in nomine ejus poenitentiam, et remissionem peccatorum per omnes gentes, incipientibus ab Jerusalem (Luc. XXIV, 46, 47) . Sicut non eget interprete, Et eritis mihi testes in Jerusalem, et in tota Judaea, et Samaria, et usque in totam terram (Act. I, 8) . Coepisse enim Ecclesiam ab Jerusalem, atque inde isse circum Judaeam, et Samariam, et caeteras gentes, consequentia gesta testantur canonicis firmata documentis. Sicut non eget", "candidate_score": 0.686027, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_15_17", "bdc_text": "«Ero vobiscum usque ad consumationem seculi» [ Mt 28 , 20 ] ? Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ? Iniquus sane deus , qui filios Izraelitarum ab Aegyptiaca reduxit captivitate , patres vero non reduxit .", "psc_chunk_id": "043_Augustinus-Hipponensis_Epistola-ad-Catholicos-sive-De-unitate-ecclesiae_window_175", "psc_text": ". Sicut non eget interprete, Et eritis mihi testes in Jerusalem, et in tota Judaea, et Samaria, et usque in totam terram (Act. I, 8) . Coepisse enim Ecclesiam ab Jerusalem, atque inde isse circum Judaeam, et Samariam, et caeteras gentes, consequentia gesta testantur canonicis firmata documentis. Sicut non eget interprete, Et praedicabitur hoc Evangelium regni in universo orbe in testimonium omnibus gentibus; et tunc veniet finis. Interrogatus enim Dominus de fine hujus saeculi, cum quaedam initia parturitionum dixisset, ait: Sed nondum est finis (Matth. XXIV, 14, 8, 6) . Finem autem futurum praedixit post praedicationem Evangelii in universo orbe in omnibus gentibus. Sicut non eget interprete, Sinite utraque crescere usque ad messem: quia cum egeret interprete, ipse Dominus interpretatus est; et ipse exposuit, cui nemo contradicere potest, maxime in ea parabola, quae ab illo prolata est: et ipse ait bonum semen esse filios regni; agrum, mundum; messem, finem saeculi", "candidate_score": 0.684308, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_18_20", "bdc_text": "An hoc propterea factum , quod tenor divini oraculi , divinae voluntatis testimonium sic disposuerit ? Cur ergo non videmus et nostram captivitatem iuxta prophetarum , Christi et apostolorum vaticinia talem esse oportere , qualem , proh dolor , conspeximus mortales omnium deploratissimi sub impiissimo Antichristi regno ? Imo , cum MosesVgl. Dtn 18 , 15ff . ac PaulusVgl. 1 Kor 12 , 10. 28 ;", "psc_chunk_id": "043_Augustinus-Hipponensis_Epistola-ad-Catholicos-sive-De-unitate-ecclesiae_window_233", "psc_text": "aliqua manifesta de canonicis Libris testimonia. Neque enim, sicut jam dixi, ullo modo fieri posset ut Ecclesia, sicut dicunt, et quod absit, tam cito ex tot gentibus peritura, tot testimoniis tam sublimiter et tam indubitanter praedicaretur; et de ista, quam volunt, sua, quae usque in finem, sicut contendunt, permansura fuerat, taceretur. Mementote enim quid illi diviti dictum sit, cum apud inferos torqueretur, et ad fratres suos aliquem ex mortuis mitti vellet. Habent illic, inquit, Moysen et Prophetas. Et cum ille diceret, non eos credituros, nisi ad eos isset aliquis mortuorum: Si Moysen, inquit, et Prophetas non audiunt, nec si quis ex mortuis resurrexerit, credent (Luc. XVI, 29-31) . Dixit Moyses, quod in semine Abrahae benedicentur omnes gentes (Gen. XXII, 18) . Dixerunt Prophetae, Tu vocaberis voluntas mea, et terra tua orbis terrarum (Isai. LXII, 4) ; et, Commemorabuntur, et convertentur ad Dominum universi fines terrae (Psal. XXI, 28) . His", "candidate_score": 0.683162, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_21_23", "bdc_text": "14 , 3ff , u. ö . prophetiam omnibus relinquant liberam , quis adeo omnem pudorem abstersit , ut prophetare quemquam inhibeat ? Interim probandos quoque spiritus censemus iubente Ioanne1 Joh 4 , 1 . et Paulo1 Thess 5 , 19-20 .", "psc_chunk_id": "043_Augustinus-Hipponensis_Epistola-ad-Catholicos-sive-De-unitate-ecclesiae_window_69", "psc_text": "praedicta, quisquis voluerit potest esse propheta, ut cum ea quae praedixerit, impleta non fuerint, respondeat, Homines noluerunt: libero enim arbitrio christiani sunt. Hoc modo poterat aliquis prophetare Christum non in cruce passurum, sed gladio moriturum; ut cum aliter factum esset, responderet, Quid ego feci? Homines in libero arbitrio constituti noluerunt ei facere quod ego praedixeram, et hoc fecerunt quod ipsi voluerunt. Jam cui non occurrat, quam multa isto modo poterant prophetari, vel etiam possunt a quibuslibet hominibus? Quis enim dubitaverit quod Judas Christum, si voluisset, non utique tradidisset: et Petrus, si voluisset, ter Dominum non negasset? Sed ideo fuit de istis certa praedictio, quia et Deus etiam futuras praevidet voluntates. CAPUT X.--24. Verumtamen quanquam haec et tardis cordibus pateant, audiamus hinc et ipsius Verbi vocem ore propriae carnis expressam. Certe cum post resurrectionem praeberet se etiam contrectandum atque palpandum manibus dubitantium discipulorum, et cum accepisset coram illis, et manducasset quod", "candidate_score": 0.677407, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_16", "bdc_text": "Cur non statim ad primam promissionem orbi terrarum illuxit Christus ?", "psc_chunk_id": "043_Augustinus-Hipponensis_Epistola-ad-Catholicos-sive-De-unitate-ecclesiae_window_43", "psc_text": "autem Christus ex semine Abraham per Isaac et per Israel, et deinceps, sicut generationes ad ortum Christi pertinentes evangelista contexit (Matth. I). Qui ergo vult contra disputare, contradicat Evangelio, neget ex semine Israel venisse Christum, ut possit negare quod Isaias dicit, Germinabit et florescet Israel, et replebitur orbis terrarum fructu ejus. Item dicit: Ego Deus primus, et in his quae advenient ego sum. Viderunt gentes, et timuerunt fines terrae (Isai. XLI, 4, 5) . Hoc est quod alibi Scriptura dicit, Primus et novissimus (Apoc. XXII, 13) , ut sit α et ω, quae sunt litterae in signo Christi omnibus notae. Pro eo enim quod ibi est, novissimus, hic positum est, et in his quae advenient ego sum. Huic ergo manifestationi contradicunt, qui nolunt credere, imo qui nolunt jam videre compleri quod sequitur: Viderunt gentes; et timuerunt fines terrae. Item paulo post: Jacob puer meus, suscipiam illum; Israel electus, suscepit eum", "candidate_score": 0.665903, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_21", "bdc_text": "14 , 3ff , u. ö . prophetiam omnibus relinquant liberam , quis adeo omnem pudorem abstersit , ut prophetare quemquam inhibeat ?", "psc_chunk_id": "043_Augustinus-Hipponensis_Epistola-ad-Catholicos-sive-De-unitate-ecclesiae_window_69", "psc_text": "praedicta, quisquis voluerit potest esse propheta, ut cum ea quae praedixerit, impleta non fuerint, respondeat, Homines noluerunt: libero enim arbitrio christiani sunt. Hoc modo poterat aliquis prophetare Christum non in cruce passurum, sed gladio moriturum; ut cum aliter factum esset, responderet, Quid ego feci? Homines in libero arbitrio constituti noluerunt ei facere quod ego praedixeram, et hoc fecerunt quod ipsi voluerunt. Jam cui non occurrat, quam multa isto modo poterant prophetari, vel etiam possunt a quibuslibet hominibus? Quis enim dubitaverit quod Judas Christum, si voluisset, non utique tradidisset: et Petrus, si voluisset, ter Dominum non negasset? Sed ideo fuit de istis certa praedictio, quia et Deus etiam futuras praevidet voluntates. CAPUT X.--24. Verumtamen quanquam haec et tardis cordibus pateant, audiamus hinc et ipsius Verbi vocem ore propriae carnis expressam. Certe cum post resurrectionem praeberet se etiam contrectandum atque palpandum manibus dubitantium discipulorum, et cum accepisset coram illis, et manducasset quod", "candidate_score": 0.664596, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_100", "bdc_text": "Bei der nächsten Verhandlung erschien er mit einem schafwollenen Umhang um Hals und Schultern und erklärte , er habe eine Halsentzündung und könne nicht gegen die Boten sprechen .", "psc_chunk_id": "043_Augustinus-Hipponensis_Epistola-ad-Catholicos-sive-De-unitate-ecclesiae_window_70", "psc_text": "istis certa praedictio, quia et Deus etiam futuras praevidet voluntates. CAPUT X.--24. Verumtamen quanquam haec et tardis cordibus pateant, audiamus hinc et ipsius Verbi vocem ore propriae carnis expressam. Certe cum post resurrectionem praeberet se etiam contrectandum atque palpandum manibus dubitantium discipulorum, et cum accepisset coram illis, et manducasset quod ei porrexerant, dixit eis: Isti sunt sermones quos locutus sum ad vos, cum adhuc essem vobiscum, quia oportebat adimpleri omnia scripta in Lege Moysi, et Prophetis, et Psalmis de me. De quo autem, nisi de illo scripta sunt, quae nos quoque commemoravimus ex Lege, et Prophetis, et Psalmis, sicut per singula demonstravi? Cum ergo ipse dicat qui Veritas est (Joan. XIV, 6), Oportebat adimpleri omnia; quomodo isti negant, nisi quia veritati inimici sunt? Si autem obscura esse adhuc dicunt, et hinc ipsum caput audiamus verissimum demonstratorem corporis sui. Cum enim dixisset, quia oportebat adimpleri omnia scripta in Lege Moysi, et", "candidate_score": 0.627149, "ce_score": null } ] }, { "rank": 18, "cf_id": "cf036", "work_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_De-fide", "max_score": 0.715004, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10038_sent_106_108", "bdc_text": "Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ; cuius benefitio creati , pasti et redempti resuscitabimur in extrema illa die per spiritum vivificatorem , cui gloria semper . Vale in domino , parens dilecte , Christum dei filium amplectere et me , ut soles , ama .", "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_De-fide_window_88", "psc_text": "Deuteronomio: Videte, videte quoniam ego sum Deus, et non est alius praeter me (Deut. XXXII, 9) ; et de quo dicitur: Audi, Israel, Dominus Deus tuus Dominus (al. Deus) unus est (Deut. VI, 4) ; et, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies (Ibid., 13) . CAP. V, seu REG. II. Unus Deus. --46. Firmissime tene, et nullatenus dubites, Patrem et Filium et Spiritum sanctum, id est sanctam Trinitatem esse solum naturaliter verum Deum. Quia cum tres deos nobis colere non liceat, nisi unum solum verum Deum, tamen, sicut Pater Deus verus dicitur, testante Apostolo, qui ait: Conversi estis ad Deum a simulacris, servire Deo vivo et vero, et exspectare Filium ejus de coelis, quem suscitavit a mortuis Jesum (I Thess. I, 9) : ita quoque Filium verum Deum Joannes commendat apostolus dicens: Scimus quia Filius Dei venit, et dedit nobis intellectum, ut cognoscamus verum Deum, et simus in", "candidate_score": 0.715004, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_105_107", "bdc_text": "Dtn 16 , 19. . Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ; cuius benefitio creati , pasti et redempti resuscitabimur in extrema illa die per spiritum vivificatorem , cui gloria semper .", "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_De-fide_window_88", "psc_text": "Deuteronomio: Videte, videte quoniam ego sum Deus, et non est alius praeter me (Deut. XXXII, 9) ; et de quo dicitur: Audi, Israel, Dominus Deus tuus Dominus (al. Deus) unus est (Deut. VI, 4) ; et, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies (Ibid., 13) . CAP. V, seu REG. II. Unus Deus. --46. Firmissime tene, et nullatenus dubites, Patrem et Filium et Spiritum sanctum, id est sanctam Trinitatem esse solum naturaliter verum Deum. Quia cum tres deos nobis colere non liceat, nisi unum solum verum Deum, tamen, sicut Pater Deus verus dicitur, testante Apostolo, qui ait: Conversi estis ad Deum a simulacris, servire Deo vivo et vero, et exspectare Filium ejus de coelis, quem suscitavit a mortuis Jesum (I Thess. I, 9) : ita quoque Filium verum Deum Joannes commendat apostolus dicens: Scimus quia Filius Dei venit, et dedit nobis intellectum, ut cognoscamus verum Deum, et simus in", "candidate_score": 0.708747, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_104_106", "bdc_text": "Nec mirum , cum per os prophetae praedixerit spiritussanctus corda sapientum excecari muneribus Siehe Ex 23 , 8 ; Dtn 16 , 19. . Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ;", "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_De-fide_window_88", "psc_text": "Deuteronomio: Videte, videte quoniam ego sum Deus, et non est alius praeter me (Deut. XXXII, 9) ; et de quo dicitur: Audi, Israel, Dominus Deus tuus Dominus (al. Deus) unus est (Deut. VI, 4) ; et, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies (Ibid., 13) . CAP. V, seu REG. II. Unus Deus. --46. Firmissime tene, et nullatenus dubites, Patrem et Filium et Spiritum sanctum, id est sanctam Trinitatem esse solum naturaliter verum Deum. Quia cum tres deos nobis colere non liceat, nisi unum solum verum Deum, tamen, sicut Pater Deus verus dicitur, testante Apostolo, qui ait: Conversi estis ad Deum a simulacris, servire Deo vivo et vero, et exspectare Filium ejus de coelis, quem suscitavit a mortuis Jesum (I Thess. I, 9) : ita quoque Filium verum Deum Joannes commendat apostolus dicens: Scimus quia Filius Dei venit, et dedit nobis intellectum, ut cognoscamus verum Deum, et simus in", "candidate_score": 0.704952, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_106", "bdc_text": "Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ;", "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_De-fide_window_88", "psc_text": "Deuteronomio: Videte, videte quoniam ego sum Deus, et non est alius praeter me (Deut. XXXII, 9) ; et de quo dicitur: Audi, Israel, Dominus Deus tuus Dominus (al. Deus) unus est (Deut. VI, 4) ; et, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies (Ibid., 13) . CAP. V, seu REG. II. Unus Deus. --46. Firmissime tene, et nullatenus dubites, Patrem et Filium et Spiritum sanctum, id est sanctam Trinitatem esse solum naturaliter verum Deum. Quia cum tres deos nobis colere non liceat, nisi unum solum verum Deum, tamen, sicut Pater Deus verus dicitur, testante Apostolo, qui ait: Conversi estis ad Deum a simulacris, servire Deo vivo et vero, et exspectare Filium ejus de coelis, quem suscitavit a mortuis Jesum (I Thess. I, 9) : ita quoque Filium verum Deum Joannes commendat apostolus dicens: Scimus quia Filius Dei venit, et dedit nobis intellectum, ut cognoscamus verum Deum, et simus in", "candidate_score": 0.704015, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_104_106", "bdc_text": "Nec mirum , cum per os prophetae praedixerit spiritussanctus corda sapientum excecari muneribus Siehe Ex 23 , 8 ; Dtn 16 , 19. . Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ;", "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_De-fide_window_71", "psc_text": "Deo illuminante correxerit, non privabitur indulgentiae munere, quia Deus, sicut per prophetam dicit, non vult mortem morientis, quantum ut revertatur a via sua mala, et vivat anima ejus (Ezech. XXXIII, 11). 38. Verumtamen nullus hominum debet sub spe misericordiae Dei in suis diutius remanere peccatis, cum etiam in ipso corpore nemo velit sub spe futurae salutis diutius aegrotare. Tales enim qui ab iniquitatibus suis recedere negligunt, et sibi de Deo ( al Dei) indulgentiam repromittunt, nonnunquam ita praeveniuntur repentino Dei furore, ut nec conversionis tempus, nec beneficium remissionis inveniant. Ideo unumquemque nostrum sacra Scriptura benigne praemonet dicens: Ne tardaveris (al. tardes) converti ad Deum, et ne differas de die in diem: subito enim veniet ira ejus, et in tempore vindictae disperdet te (Eccli. V, 8) . Dicit etiam beatus David: Hodie si vocem ejus audieritis, nolite obdurare corda vestra (Psal. XCIV, 8) . Cui beatus quoque Paulus concordat his verbis:", "candidate_score": 0.697985, "ce_score": null } ] }, { "rank": 19, "cf_id": "cf009", "work_id": "026_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-XXXIX-Homiliarum", "max_score": 0.714971, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10038_sent_106_108", "bdc_text": "Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ; cuius benefitio creati , pasti et redempti resuscitabimur in extrema illa die per spiritum vivificatorem , cui gloria semper . Vale in domino , parens dilecte , Christum dei filium amplectere et me , ut soles , ama .", "psc_chunk_id": "026_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-XXXIX-Homiliarum_window_215", "psc_text": "Deum tuum in Christo. Putas diversam habere posse in Patre et Filio charitatem? Simul dilige Dominum Christum. Dilige Patrem in Filio, Filium in Patre, ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota virtute. Quod si aliquis sciscitatur, et dicit: hoc quod asseris de Scripturis proba, audiat apostolum Paulum, qui habebat rationabilem charitatem, loquentem: Certus enim sum, quia neque mors, neque vita, neque angeli, neque potestates, nec praesentia, nec futura, nec fortitudo, nec altitudo, nec profundum, nec alia creatura poterit nos separare a charitate Dei, quae est in Christo Jesu Domino Salvatore nostro (Rom. VIII) , cui est gloria et imperium in saecula saeculorum. Amen. HOMILIA XXVI. De eo quod scriptum est: Cujus ventilabrum in manu, et mundabit aream suam, usque ad eum locum ubi ait: Et congregabit triticum in horreum. Cap. III. Christus est Deus: et qui adorat eum, in spiritu et veritate oportet adorare (Joan. IV). Deus", "candidate_score": 0.714971, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_108", "bdc_text": "Vale in domino , parens dilecte , Christum dei filium amplectere et me , ut soles , ama .", "psc_chunk_id": "026_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-XXXIX-Homiliarum_window_215", "psc_text": "Deum tuum in Christo. Putas diversam habere posse in Patre et Filio charitatem? Simul dilige Dominum Christum. Dilige Patrem in Filio, Filium in Patre, ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota virtute. Quod si aliquis sciscitatur, et dicit: hoc quod asseris de Scripturis proba, audiat apostolum Paulum, qui habebat rationabilem charitatem, loquentem: Certus enim sum, quia neque mors, neque vita, neque angeli, neque potestates, nec praesentia, nec futura, nec fortitudo, nec altitudo, nec profundum, nec alia creatura poterit nos separare a charitate Dei, quae est in Christo Jesu Domino Salvatore nostro (Rom. VIII) , cui est gloria et imperium in saecula saeculorum. Amen. HOMILIA XXVI. De eo quod scriptum est: Cujus ventilabrum in manu, et mundabit aream suam, usque ad eum locum ubi ait: Et congregabit triticum in horreum. Cap. III. Christus est Deus: et qui adorat eum, in spiritu et veritate oportet adorare (Joan. IV). Deus", "candidate_score": 0.693218, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_108", "bdc_text": "Vale in domino , parens dilecte , Christum dei filium amplectere et me , ut soles , ama .", "psc_chunk_id": "026_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-XXXIX-Homiliarum_window_214", "psc_text": "Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota virtute tua, et proximum tuum tamquam teipsum. Volo diligere Christum: doce ergo me quomodo eum diligam. Si enim dilexero eum ex toto corde meo, et ex tota anima mea, et ex tota virtute, contra praeceptum facio, ut alterum absque uno Deo sic diligam. Sin autem minus eum dilexero, quam omnipotentem Patrem, timeo ne in Primogenitum universae creaturae impius et profanus inveniar. Doce me, et ostende rationem, quomodo inter utrumque medius incedens, diligere debeam Christum. Vis scire qua charitate Christus diligendus sit? Breviter ausculta. Diliges Dominum Deum tuum in Christo. Putas diversam habere posse in Patre et Filio charitatem? Simul dilige Dominum Christum. Dilige Patrem in Filio, Filium in Patre, ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota virtute. Quod si aliquis sciscitatur, et dicit: hoc quod asseris de Scripturis proba, audiat apostolum Paulum,", "candidate_score": 0.683624, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_108_110", "bdc_text": "Vale in domino , parens dilecte , Christum dei filium amplectere et me , ut soles , ama . Ex Husio trans Abbim« Hausen ennet dem Albis» , vgl. HBLS I 210 ; s. oben Anm .", "psc_chunk_id": "026_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-XXXIX-Homiliarum_window_149", "psc_text": "Amen. 303-304 HOMILIA XVIII. De eo quod scriptum est: Puer autem crescebat et confortabatur, usque ad eum locum, ubi ait: An nesciebatis quia in his quae Patris mei sunt oportet me esse? Cap. II. Natus est Dominus meus Jesus, et ascenderunt parentes ejus in Jerosolymam, ut complerent ea quae fuerant in Lege praecepta, et offerrent pro eo par turturum, et duos pullos columbarum. Tenuit eum brachiis suis Simeon, ut dudum lectum est, et prophetavit de eo quae narrat historia: et postquam omnia in more completa sunt, revertuntur parentes quo Jesus tunc agebat: et tamen crescebat et confortabatur sapientia et gratia. Necdum quadraginta dies purgationis impleverat, necdum Nazareth venerat, et jam totam sapientiam respiciebat. Potuit Scriptura dicere, crescebat et confortabatur, et accipiebat spiritum; sed qui evacuaverat se formam servi accipiens (Philip. II), statim ut pro mundatione ejus sacrificium oblatum est, id quod vacuefecerat, adimplevit: non quod corpus ejus illico majus fuerit", "candidate_score": 0.658422, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_0_2", "bdc_text": "Gratiam et pacem a domino . Effari non potest , quantum me tua delectarit epistolaNicht auffindbar. , partim quod a parente profecta , partim quod paterni tui in me animi plurimam spiraret benevolentiam . Hac tantum parte durior videbatur , qua tu patribus spiritum ita tribuis , ut nihil fere reliqui facias deploratissimis nostri aevi hominibus .", "psc_chunk_id": "026_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-XXXIX-Homiliarum_window_215", "psc_text": "Deum tuum in Christo. Putas diversam habere posse in Patre et Filio charitatem? Simul dilige Dominum Christum. Dilige Patrem in Filio, Filium in Patre, ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota virtute. Quod si aliquis sciscitatur, et dicit: hoc quod asseris de Scripturis proba, audiat apostolum Paulum, qui habebat rationabilem charitatem, loquentem: Certus enim sum, quia neque mors, neque vita, neque angeli, neque potestates, nec praesentia, nec futura, nec fortitudo, nec altitudo, nec profundum, nec alia creatura poterit nos separare a charitate Dei, quae est in Christo Jesu Domino Salvatore nostro (Rom. VIII) , cui est gloria et imperium in saecula saeculorum. Amen. HOMILIA XXVI. De eo quod scriptum est: Cujus ventilabrum in manu, et mundabit aream suam, usque ad eum locum ubi ait: Et congregabit triticum in horreum. Cap. III. Christus est Deus: et qui adorat eum, in spiritu et veritate oportet adorare (Joan. IV). Deus", "candidate_score": 0.647416, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_18", "bdc_text": "An hoc propterea factum , quod tenor divini oraculi , divinae voluntatis testimonium sic disposuerit ?", "psc_chunk_id": "026_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-XXXIX-Homiliarum_window_177", "psc_text": "conversatione bona, mundos vos a cunctis sordibus vitiisque servate: et tunc vobis remissio peccatorum fiet, quando coeperitis et ipsi propria peccata contemnere. Dimittite delicta vestra, et dimittentur vobis. Hoc autem ipsum quod nunc de veteri instrumento ponitur, in Isaia propheta scriptum legimus, ibi enim dicitur: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini, rectas facite semitas ejus (Isai. XL) . Vult Dominus in vobis reperire viam, ut possit in vestras animas ingredi, et iter suum facere. Praeparate ei semitam, de qua dicitur: Rectas facite semitas ejus: Vox clamantis in deserto. Vox clamat, praeparate viam. Primo enim vox ad aures pervenit: deinde post vocem, immo cum voce, auditum sermo penetrat. Juxta hunc sensum a Joanne annuntiatus est Christus. Videamus ergo quid vox de verbo annuntiet. Praeparate, inquit, viam Domino. Quam viam Domino praeparemus? Numquid corpoream? Aut potest sermo Dei tali itinere pergere? An intrinsecus praeparanda est Domino, in corde nostro recta et", "candidate_score": 0.638298, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_1", "bdc_text": "Effari non potest , quantum me tua delectarit epistolaNicht auffindbar. , partim quod a parente profecta , partim quod paterni tui in me animi plurimam spiraret benevolentiam .", "psc_chunk_id": "026_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-XXXIX-Homiliarum_window_215", "psc_text": "Deum tuum in Christo. Putas diversam habere posse in Patre et Filio charitatem? Simul dilige Dominum Christum. Dilige Patrem in Filio, Filium in Patre, ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota virtute. Quod si aliquis sciscitatur, et dicit: hoc quod asseris de Scripturis proba, audiat apostolum Paulum, qui habebat rationabilem charitatem, loquentem: Certus enim sum, quia neque mors, neque vita, neque angeli, neque potestates, nec praesentia, nec futura, nec fortitudo, nec altitudo, nec profundum, nec alia creatura poterit nos separare a charitate Dei, quae est in Christo Jesu Domino Salvatore nostro (Rom. VIII) , cui est gloria et imperium in saecula saeculorum. Amen. HOMILIA XXVI. De eo quod scriptum est: Cujus ventilabrum in manu, et mundabit aream suam, usque ad eum locum ubi ait: Et congregabit triticum in horreum. Cap. III. Christus est Deus: et qui adorat eum, in spiritu et veritate oportet adorare (Joan. IV). Deus", "candidate_score": 0.627112, "ce_score": null } ] }, { "rank": 20, "cf_id": "cf036", "work_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_De-remissione-peccatorum", "max_score": 0.714618, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10038_sent_106_108", "bdc_text": "Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ; cuius benefitio creati , pasti et redempti resuscitabimur in extrema illa die per spiritum vivificatorem , cui gloria semper . Vale in domino , parens dilecte , Christum dei filium amplectere et me , ut soles , ama .", "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_De-remissione-peccatorum_window_16", "psc_text": "unum verum ac solum Deum, illam scilicet Trinitatem, id est, Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum, tam misericordem praedicat esse quam justum. Ipsi enim ex persona Ecclesiae dicitur: Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine (Psal. C, 1) . De illo etiam canitur: Misericors Dominus et justus, et Deus noster miserebitur (Psal. CXIV, 5) . Alio quoque loco: Quoniam justus Dominus et justitias dilexit, aequitatem vidit vultus ejus (Psal. X, 8) . Denuo dicitur: Universae viae Domini misericordia et veritas (Psal. XXIV, 10) . Et rursus: Quoniam misericordiam et veritatem diligit Dominus (Psal. LXXXIII, 12) . In primo quoque decalogi praecepto justum se idem Dominus ( al. Deus) misericordemque sic intimat: Ego sum Dominus Deus tuus, Deus zelans, qui reddo peccata patrum in filios, in tertiam et quartam progeniem, in his qui oderunt me; et faciens misericordiam in millia millium his qui amant et custodiunt praecepta mea (Exod. XX, 5) .", "candidate_score": 0.714618, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_106", "bdc_text": "Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ;", "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_De-remissione-peccatorum_window_17", "psc_text": "justum se idem Dominus ( al. Deus) misericordemque sic intimat: Ego sum Dominus Deus tuus, Deus zelans, qui reddo peccata patrum in filios, in tertiam et quartam progeniem, in his qui oderunt me; et faciens misericordiam in millia millium his qui amant et custodiunt praecepta mea (Exod. XX, 5) . Propterea Moyses dicit: Dominus Deus indulgens et misericors, patiens et multae misericordiae et verax, justitiam custodiens et misericordiam in millia, auferens iniquitates et injustitias et peccata. Et non purificabit reum, adducens peccata patrum in filios filiorum in tertiam et quartam progeniem (Exod. XXIV, 6) . Per Esaiam quoque suam Dominus misericordiam justitiamque commemorat, dicens: Ego Deus, et non alius praeter me, justus, et salvans: non est alius praeter me. Convertimini ad me, et salvi eritis (Isai. XLV, 21) . 365 CAPUT VIII. His igitur atque innumeris hujusmodi testimoniis, quibus Dominus Deus noster misericors praedicatur et justus, ostenditur quantum diligenda sit", "candidate_score": 0.699275, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_106", "bdc_text": "Precor ego deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum , ut errantes reducat in viam veritatis Siehe Ps 25 , 8ff. te imprimis per viam suam ducat , ut in una ecclesia unum deumVgl. Eph 4 , 4f. vere agnoscamus ;", "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_De-remissione-peccatorum_window_16", "psc_text": "unum verum ac solum Deum, illam scilicet Trinitatem, id est, Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum, tam misericordem praedicat esse quam justum. Ipsi enim ex persona Ecclesiae dicitur: Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine (Psal. C, 1) . De illo etiam canitur: Misericors Dominus et justus, et Deus noster miserebitur (Psal. CXIV, 5) . Alio quoque loco: Quoniam justus Dominus et justitias dilexit, aequitatem vidit vultus ejus (Psal. X, 8) . Denuo dicitur: Universae viae Domini misericordia et veritas (Psal. XXIV, 10) . Et rursus: Quoniam misericordiam et veritatem diligit Dominus (Psal. LXXXIII, 12) . In primo quoque decalogi praecepto justum se idem Dominus ( al. Deus) misericordemque sic intimat: Ego sum Dominus Deus tuus, Deus zelans, qui reddo peccata patrum in filios, in tertiam et quartam progeniem, in his qui oderunt me; et faciens misericordiam in millia millium his qui amant et custodiunt praecepta mea (Exod. XX, 5) .", "candidate_score": 0.69878, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10038_sent_21", "bdc_text": "14 , 3ff , u. ö . prophetiam omnibus relinquant liberam , quis adeo omnem pudorem abstersit , ut prophetare quemquam inhibeat ?", "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_De-remissione-peccatorum_window_157", "psc_text": "sui adulteravit uxorem, sed ipsum quoque maritum peremit insontem, nec solum nullius criminis sui reum, quin etiam conculcatae uxoris ignarum. Ad quem tamen cum Nathan propheta destinaretur a Domino, ille prophetica increpatione perterritus exclamavit: Peccavi (Ibid., XII, 13) . Cui sic propheta respondit: Et Deus abstulit peccatum tuum, et non morieris (I Reg. XV, 30) . Ecce Saul dixit: Peccavi. David quoque dixit: Peccavi. Cum ergo in confessione peccati utriusque una vox fuerit, cur non una est utriusque concessa remissio? nisi quia in similitudine confessionis videbat Deus dissimilitudinem voluntatis; nec sonum sermonis attendit, sed intentionem cordis in utroque discrevit. Unus enim conversus peccandi protinus abjecit desiderium, et poenitendo ipse suum punivit admissum; alter vero confessionem quidem peccati sui verbo protulit, sed affectum peccandi perversi cordis obstrictus vitio non abjecit. 390 CAPUT XVI. Tunc ergo prodest peccati confessio, si confessus peccator quod male fecerat, ultra non faciat, et bonorum studio operum", "candidate_score": 0.656137, "ce_score": null } ] } ], "biblical_hits": [] }