{ "letter_id": "10029", "bd_url": "https://www.bullinger-digital.ch/letter/10029", "dominant_topic": 0, "topic_dist": [ 0.065885, 0.065081, 0.05268, 0.047558, 0.047131, 0.047441, 0.04489, 0.051289, 0.044861, 0.048382, 0.044335, 0.045869, 0.043509, 0.047127, 0.050462, 0.053347, 0.047071, 0.045227, 0.06097, 0.046885 ], "citations": [ { "rank": 1, "cf_id": "cf020", "work_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae", "max_score": 0.746486, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10029_sent_37_39", "bdc_text": "Et agnus non erat phase , sed significabat phase . Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ; die Interpretation von Ex 12 , 11 geht auf Zwinglis berühmten Traum zurück. ( Zur ganzen Frage s. Z IV 448f;", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3129", "psc_text": "XIII. nullo modo praevenire suae passionis tempora permisit. Aliqua tamen contra figuram fecisse narrat Evangelium, quia cum a Juda traderetur Judaeis, XI. die mensis primi tentus est. Et cum sui corporis et sanguinis sacramenta dare in sua vita, et discipulis suis dignatus fuerit, hoc contra figuram fecisse monstratur. Cum ille agnus igitur in typo Christi Pascha occidi praecipitur assatus igni cum capite et pedibus, et interanea post suam occisionem consumi a populo mandaretur. Hoc autem, ut mihi videtur, propter duas rationabiles causas Dominus fecisse cognoscitur, ne cum Pascha cum discipulis manducaret, nisi postea sacrificium commutasset, dicens: Hoc est corpus meum (Matth. 26. 26) ; sic etiam postea observari debere crederetur. Haec autem altera, ut opinor, causa, ut corpus Domini integrum et suum sanguinem in se continens ante passionem cernerent, hoc corpore spiritualiter refici crederent, et sic etiam nunc a nobis credi debeat. Et hoc etiam intueri debemus, quod non in", "candidate_score": 0.746486, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_36_38", "bdc_text": "Vides hic «est» pro «significat» positum esse , nam dominus adhuc non transierat , sed sequenti nocte transiturus erat . Et agnus non erat phase , sed significabat phase . Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ;", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3129", "psc_text": "XIII. nullo modo praevenire suae passionis tempora permisit. Aliqua tamen contra figuram fecisse narrat Evangelium, quia cum a Juda traderetur Judaeis, XI. die mensis primi tentus est. Et cum sui corporis et sanguinis sacramenta dare in sua vita, et discipulis suis dignatus fuerit, hoc contra figuram fecisse monstratur. Cum ille agnus igitur in typo Christi Pascha occidi praecipitur assatus igni cum capite et pedibus, et interanea post suam occisionem consumi a populo mandaretur. Hoc autem, ut mihi videtur, propter duas rationabiles causas Dominus fecisse cognoscitur, ne cum Pascha cum discipulis manducaret, nisi postea sacrificium commutasset, dicens: Hoc est corpus meum (Matth. 26. 26) ; sic etiam postea observari debere crederetur. Haec autem altera, ut opinor, causa, ut corpus Domini integrum et suum sanguinem in se continens ante passionem cernerent, hoc corpore spiritualiter refici crederent, et sic etiam nunc a nobis credi debeat. Et hoc etiam intueri debemus, quod non in", "candidate_score": 0.735342, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_38_40", "bdc_text": "Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ; die Interpretation von Ex 12 , 11 geht auf Zwinglis berühmten Traum zurück. ( Zur ganzen Frage s. Z IV 448f; 483 , 14f ;", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3129", "psc_text": "XIII. nullo modo praevenire suae passionis tempora permisit. Aliqua tamen contra figuram fecisse narrat Evangelium, quia cum a Juda traderetur Judaeis, XI. die mensis primi tentus est. Et cum sui corporis et sanguinis sacramenta dare in sua vita, et discipulis suis dignatus fuerit, hoc contra figuram fecisse monstratur. Cum ille agnus igitur in typo Christi Pascha occidi praecipitur assatus igni cum capite et pedibus, et interanea post suam occisionem consumi a populo mandaretur. Hoc autem, ut mihi videtur, propter duas rationabiles causas Dominus fecisse cognoscitur, ne cum Pascha cum discipulis manducaret, nisi postea sacrificium commutasset, dicens: Hoc est corpus meum (Matth. 26. 26) ; sic etiam postea observari debere crederetur. Haec autem altera, ut opinor, causa, ut corpus Domini integrum et suum sanguinem in se continens ante passionem cernerent, hoc corpore spiritualiter refici crederent, et sic etiam nunc a nobis credi debeat. Et hoc etiam intueri debemus, quod non in", "candidate_score": 0.731963, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_38", "bdc_text": "Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ;", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3129", "psc_text": "XIII. nullo modo praevenire suae passionis tempora permisit. Aliqua tamen contra figuram fecisse narrat Evangelium, quia cum a Juda traderetur Judaeis, XI. die mensis primi tentus est. Et cum sui corporis et sanguinis sacramenta dare in sua vita, et discipulis suis dignatus fuerit, hoc contra figuram fecisse monstratur. Cum ille agnus igitur in typo Christi Pascha occidi praecipitur assatus igni cum capite et pedibus, et interanea post suam occisionem consumi a populo mandaretur. Hoc autem, ut mihi videtur, propter duas rationabiles causas Dominus fecisse cognoscitur, ne cum Pascha cum discipulis manducaret, nisi postea sacrificium commutasset, dicens: Hoc est corpus meum (Matth. 26. 26) ; sic etiam postea observari debere crederetur. Haec autem altera, ut opinor, causa, ut corpus Domini integrum et suum sanguinem in se continens ante passionem cernerent, hoc corpore spiritualiter refici crederent, et sic etiam nunc a nobis credi debeat. Et hoc etiam intueri debemus, quod non in", "candidate_score": 0.729233, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_37_39", "bdc_text": "Et agnus non erat phase , sed significabat phase . Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ; die Interpretation von Ex 12 , 11 geht auf Zwinglis berühmten Traum zurück. ( Zur ganzen Frage s. Z IV 448f;", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3130", "psc_text": "(Matth. 26. 26) ; sic etiam postea observari debere crederetur. Haec autem altera, ut opinor, causa, ut corpus Domini integrum et suum sanguinem in se continens ante passionem cernerent, hoc corpore spiritualiter refici crederent, et sic etiam nunc a nobis credi debeat. Et hoc etiam intueri debemus, quod non in XIV. die ad vesperum, ut lex praecipit, ille agnus Dei, qui tollit peccata mundi, et Pascha nostrum immolatus est Christus (2. Cor. 5) ; sed XV. die, in quo manifestum est diem festum Judaeorum cum suo sacrificio a Domino esse solutum. Sed quid in hoc intelligere debemus, quod prius figurat agni carnes comedere, et postea sui corporis cibo nostros Apostolos reficit, et post Judaeorum typicum Pascha immolatus est Christus? Hoc, ut opinor, non ut veritas figuram; sed figura veritatem praecederet, quia non prius quod spiritale, sed quod animale, deinde quod spiritale unde electa, et amica 1117 sponsa Christi universalis Ecclesia", "candidate_score": 0.715233, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_37_39", "bdc_text": "Et agnus non erat phase , sed significabat phase . Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ; die Interpretation von Ex 12 , 11 geht auf Zwinglis berühmten Traum zurück. ( Zur ganzen Frage s. Z IV 448f;", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3131", "psc_text": "agni carnes comedere, et postea sui corporis cibo nostros Apostolos reficit, et post Judaeorum typicum Pascha immolatus est Christus? Hoc, ut opinor, non ut veritas figuram; sed figura veritatem praecederet, quia non prius quod spiritale, sed quod animale, deinde quod spiritale unde electa, et amica 1117 sponsa Christi universalis Ecclesia anathematizat eos qui cum Judaeis in festivitate paschali XIV. celebrari definiunt, et Sabbata, et caetera hujus umbralis observantiae, et hoc tantum observare dignatus est quod Dominus ut in primo mense post XIV. diem paschalem festivitatem praecedente una Sabbatorum celebrari sine ulla ambiguitate censuerit, licet in hoc veritas Ecclesiae orta est: aliis sufficere credentibus, ut non in XIV. cum Judaeis Pascha celebrarent, alii hoc fortiter cauteque custodiant, ut immolationem veri agni Dei, qui tollit peccata mundi ante XIV. celebrare non audeant secundum illud legale praeceptum, quod et Dominus ad passionem veniens minime contempsit, observabitis eum usque ad XIV (Exod. 13. 6)", "candidate_score": 0.710425, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_38_40", "bdc_text": "Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ; die Interpretation von Ex 12 , 11 geht auf Zwinglis berühmten Traum zurück. ( Zur ganzen Frage s. Z IV 448f; 483 , 14f ;", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3130", "psc_text": "(Matth. 26. 26) ; sic etiam postea observari debere crederetur. Haec autem altera, ut opinor, causa, ut corpus Domini integrum et suum sanguinem in se continens ante passionem cernerent, hoc corpore spiritualiter refici crederent, et sic etiam nunc a nobis credi debeat. Et hoc etiam intueri debemus, quod non in XIV. die ad vesperum, ut lex praecipit, ille agnus Dei, qui tollit peccata mundi, et Pascha nostrum immolatus est Christus (2. Cor. 5) ; sed XV. die, in quo manifestum est diem festum Judaeorum cum suo sacrificio a Domino esse solutum. Sed quid in hoc intelligere debemus, quod prius figurat agni carnes comedere, et postea sui corporis cibo nostros Apostolos reficit, et post Judaeorum typicum Pascha immolatus est Christus? Hoc, ut opinor, non ut veritas figuram; sed figura veritatem praecederet, quia non prius quod spiritale, sed quod animale, deinde quod spiritale unde electa, et amica 1117 sponsa Christi universalis Ecclesia", "candidate_score": 0.706666, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_36_38", "bdc_text": "Vides hic «est» pro «significat» positum esse , nam dominus adhuc non transierat , sed sequenti nocte transiturus erat . Et agnus non erat phase , sed significabat phase . Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ;", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3130", "psc_text": "(Matth. 26. 26) ; sic etiam postea observari debere crederetur. Haec autem altera, ut opinor, causa, ut corpus Domini integrum et suum sanguinem in se continens ante passionem cernerent, hoc corpore spiritualiter refici crederent, et sic etiam nunc a nobis credi debeat. Et hoc etiam intueri debemus, quod non in XIV. die ad vesperum, ut lex praecipit, ille agnus Dei, qui tollit peccata mundi, et Pascha nostrum immolatus est Christus (2. Cor. 5) ; sed XV. die, in quo manifestum est diem festum Judaeorum cum suo sacrificio a Domino esse solutum. Sed quid in hoc intelligere debemus, quod prius figurat agni carnes comedere, et postea sui corporis cibo nostros Apostolos reficit, et post Judaeorum typicum Pascha immolatus est Christus? Hoc, ut opinor, non ut veritas figuram; sed figura veritatem praecederet, quia non prius quod spiritale, sed quod animale, deinde quod spiritale unde electa, et amica 1117 sponsa Christi universalis Ecclesia", "candidate_score": 0.703089, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_38_40", "bdc_text": "Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ; die Interpretation von Ex 12 , 11 geht auf Zwinglis berühmten Traum zurück. ( Zur ganzen Frage s. Z IV 448f; 483 , 14f ;", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3131", "psc_text": "agni carnes comedere, et postea sui corporis cibo nostros Apostolos reficit, et post Judaeorum typicum Pascha immolatus est Christus? Hoc, ut opinor, non ut veritas figuram; sed figura veritatem praecederet, quia non prius quod spiritale, sed quod animale, deinde quod spiritale unde electa, et amica 1117 sponsa Christi universalis Ecclesia anathematizat eos qui cum Judaeis in festivitate paschali XIV. celebrari definiunt, et Sabbata, et caetera hujus umbralis observantiae, et hoc tantum observare dignatus est quod Dominus ut in primo mense post XIV. diem paschalem festivitatem praecedente una Sabbatorum celebrari sine ulla ambiguitate censuerit, licet in hoc veritas Ecclesiae orta est: aliis sufficere credentibus, ut non in XIV. cum Judaeis Pascha celebrarent, alii hoc fortiter cauteque custodiant, ut immolationem veri agni Dei, qui tollit peccata mundi ante XIV. celebrare non audeant secundum illud legale praeceptum, quod et Dominus ad passionem veniens minime contempsit, observabitis eum usque ad XIV (Exod. 13. 6)", "candidate_score": 0.701977, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_38", "bdc_text": "Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ;", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3130", "psc_text": "(Matth. 26. 26) ; sic etiam postea observari debere crederetur. Haec autem altera, ut opinor, causa, ut corpus Domini integrum et suum sanguinem in se continens ante passionem cernerent, hoc corpore spiritualiter refici crederent, et sic etiam nunc a nobis credi debeat. Et hoc etiam intueri debemus, quod non in XIV. die ad vesperum, ut lex praecipit, ille agnus Dei, qui tollit peccata mundi, et Pascha nostrum immolatus est Christus (2. Cor. 5) ; sed XV. die, in quo manifestum est diem festum Judaeorum cum suo sacrificio a Domino esse solutum. Sed quid in hoc intelligere debemus, quod prius figurat agni carnes comedere, et postea sui corporis cibo nostros Apostolos reficit, et post Judaeorum typicum Pascha immolatus est Christus? Hoc, ut opinor, non ut veritas figuram; sed figura veritatem praecederet, quia non prius quod spiritale, sed quod animale, deinde quod spiritale unde electa, et amica 1117 sponsa Christi universalis Ecclesia", "candidate_score": 0.699225, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_36_38", "bdc_text": "Vides hic «est» pro «significat» positum esse , nam dominus adhuc non transierat , sed sequenti nocte transiturus erat . Et agnus non erat phase , sed significabat phase . Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ;", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3131", "psc_text": "agni carnes comedere, et postea sui corporis cibo nostros Apostolos reficit, et post Judaeorum typicum Pascha immolatus est Christus? Hoc, ut opinor, non ut veritas figuram; sed figura veritatem praecederet, quia non prius quod spiritale, sed quod animale, deinde quod spiritale unde electa, et amica 1117 sponsa Christi universalis Ecclesia anathematizat eos qui cum Judaeis in festivitate paschali XIV. celebrari definiunt, et Sabbata, et caetera hujus umbralis observantiae, et hoc tantum observare dignatus est quod Dominus ut in primo mense post XIV. diem paschalem festivitatem praecedente una Sabbatorum celebrari sine ulla ambiguitate censuerit, licet in hoc veritas Ecclesiae orta est: aliis sufficere credentibus, ut non in XIV. cum Judaeis Pascha celebrarent, alii hoc fortiter cauteque custodiant, ut immolationem veri agni Dei, qui tollit peccata mundi ante XIV. celebrare non audeant secundum illud legale praeceptum, quod et Dominus ad passionem veniens minime contempsit, observabitis eum usque ad XIV (Exod. 13. 6)", "candidate_score": 0.697523, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_38", "bdc_text": "Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ;", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3131", "psc_text": "agni carnes comedere, et postea sui corporis cibo nostros Apostolos reficit, et post Judaeorum typicum Pascha immolatus est Christus? Hoc, ut opinor, non ut veritas figuram; sed figura veritatem praecederet, quia non prius quod spiritale, sed quod animale, deinde quod spiritale unde electa, et amica 1117 sponsa Christi universalis Ecclesia anathematizat eos qui cum Judaeis in festivitate paschali XIV. celebrari definiunt, et Sabbata, et caetera hujus umbralis observantiae, et hoc tantum observare dignatus est quod Dominus ut in primo mense post XIV. diem paschalem festivitatem praecedente una Sabbatorum celebrari sine ulla ambiguitate censuerit, licet in hoc veritas Ecclesiae orta est: aliis sufficere credentibus, ut non in XIV. cum Judaeis Pascha celebrarent, alii hoc fortiter cauteque custodiant, ut immolationem veri agni Dei, qui tollit peccata mundi ante XIV. celebrare non audeant secundum illud legale praeceptum, quod et Dominus ad passionem veniens minime contempsit, observabitis eum usque ad XIV (Exod. 13. 6)", "candidate_score": 0.696319, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_6_8", "bdc_text": "Diese Stelle war in der alten Kirche als «nisi credideritis , non intelligetis » bekannt , was auf die falsche Übersetzung des hebräischen Textes in der Septuaginta und der Vetus Latina infolge Textverderbnis zurückzuführen ist . Die Vulgata übersetzt sinngemäß : «. . .", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_881", "psc_text": "si a diligenti lectore Translationi veteri conferatur: et tamen jure Septuaginta Editio obtinuit in Ecclesiis, vel quia prima est, et ante Christi facta adventum, vel quia ab Apostolis (in quibus tamen ab Hebraico non discrepat) usurpata. Aquila autem proselytus et contentiosus interpres, qui non solum verba, sed etymologias quoque verborum transferre conatus est, jure projicitur a nobis. Quis enim pro frumento et vino et oleo, possit, vel legere, vel intelligere, χεῦμα, ὀπωρισμόν, ϛιλπνότητα, quod nos possumus dicere « fusionem, pomationemque, » et « splendentiam. » Aut quia Hebraei non solum habent ἄρθρα, sed et πρόαρθρα, ille κακοζήλως, et syllabas interpretatur, et litteras dicitque σὺν τόν οὐρανόν καὶ σὺν τήν γήν, quod Graeca et Latina lingua omnino non recipit; cujus rei exemplum ex nostro sermone capere possumus. Quanta enim apud Graecos bene dicuntur, quae si ad verbum transferamus, 317 in Latino non resonant: et e regione, quae apud nos placent si", "candidate_score": 0.695565, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_6", "bdc_text": "Diese Stelle war in der alten Kirche als «nisi credideritis , non intelligetis » bekannt , was auf die falsche Übersetzung des hebräischen Textes in der Septuaginta und der Vetus Latina infolge Textverderbnis zurückzuführen ist .", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_881", "psc_text": "si a diligenti lectore Translationi veteri conferatur: et tamen jure Septuaginta Editio obtinuit in Ecclesiis, vel quia prima est, et ante Christi facta adventum, vel quia ab Apostolis (in quibus tamen ab Hebraico non discrepat) usurpata. Aquila autem proselytus et contentiosus interpres, qui non solum verba, sed etymologias quoque verborum transferre conatus est, jure projicitur a nobis. Quis enim pro frumento et vino et oleo, possit, vel legere, vel intelligere, χεῦμα, ὀπωρισμόν, ϛιλπνότητα, quod nos possumus dicere « fusionem, pomationemque, » et « splendentiam. » Aut quia Hebraei non solum habent ἄρθρα, sed et πρόαρθρα, ille κακοζήλως, et syllabas interpretatur, et litteras dicitque σὺν τόν οὐρανόν καὶ σὺν τήν γήν, quod Graeca et Latina lingua omnino non recipit; cujus rei exemplum ex nostro sermone capere possumus. Quanta enim apud Graecos bene dicuntur, quae si ad verbum transferamus, 317 in Latino non resonant: et e regione, quae apud nos placent si", "candidate_score": 0.68983, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_22_24", "bdc_text": "traditum sit , cave , ne adversarius secus , quam tu velis , intelligat et ex verbis tuis caput tuum petat . Ego enim non intelligo , quomodo divina natura corpus , quod semel adsumpserat , reliquerit , neque tamen dubito solum corpus passum esse , non divinitatemDies bezieht sich auf den nicht mehr vorhandenen Teil des Schreibens ( s. Nr. 7 ) . Offenbar betonte dort Bullinger so stark , daß die göttliche Natur Christi nicht gelitten habe , daß Jud diese Warnung für nötig hielt. ( Vgl . auch Köhler , ZL I 724 ;", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3129", "psc_text": "XIII. nullo modo praevenire suae passionis tempora permisit. Aliqua tamen contra figuram fecisse narrat Evangelium, quia cum a Juda traderetur Judaeis, XI. die mensis primi tentus est. Et cum sui corporis et sanguinis sacramenta dare in sua vita, et discipulis suis dignatus fuerit, hoc contra figuram fecisse monstratur. Cum ille agnus igitur in typo Christi Pascha occidi praecipitur assatus igni cum capite et pedibus, et interanea post suam occisionem consumi a populo mandaretur. Hoc autem, ut mihi videtur, propter duas rationabiles causas Dominus fecisse cognoscitur, ne cum Pascha cum discipulis manducaret, nisi postea sacrificium commutasset, dicens: Hoc est corpus meum (Matth. 26. 26) ; sic etiam postea observari debere crederetur. Haec autem altera, ut opinor, causa, ut corpus Domini integrum et suum sanguinem in se continens ante passionem cernerent, hoc corpore spiritualiter refici crederent, et sic etiam nunc a nobis credi debeat. Et hoc etiam intueri debemus, quod non in", "candidate_score": 0.688224, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_46_48", "bdc_text": "Hebreis «adorare» significat genu flectere aut caput , procidere in terramSiehe bes. Gen 24 , 26 ; Ex 20 , 5 ; 34 , 8 ;", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1080", "psc_text": "ametur a rege. Ipse est enim Dominus ejus, qui flectere debeat genu, et deposita superbia, jugum humilitatis assumere. 17. Interrogemus Judaeos, quae sit ista filia, ad quam loquitur Deus. Non dubito quin Synagogam respondeant. Et quomodo dicitur Synagogae et Israelitico populo: « Dimitte populum tuum, et domum patris tui » ? Nunquid derelinquet gentem Hebraeam, et Abraham antiquum patrem? Si dixerint de vocatione significari Abraham, qui [al. qua ] Chaldaeos reliquerit, quis est iste rex, qui amaturus est decorem Abraham? Certe alius est qui loquitur: Audi filia, et alius de quo loquitur: Concupiscet rex decorem tuum. Qui alius, non solum rex, sed et Dominus et Deus est, qui adorandus est. 18. « Filia Tyri, in muneribus vultum tuum deprecabuntur divites plebis. « In Hebraeo est: » O filia fortissimi, in muneribus faciem tuam deprecabuntur divites populi. » Verbum Hebraicum SOR, quod in Ezechiele juxta Septuaginta legimus, interpretari potest et Tyrus,", "candidate_score": 0.687031, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_6", "bdc_text": "Diese Stelle war in der alten Kirche als «nisi credideritis , non intelligetis » bekannt , was auf die falsche Übersetzung des hebräischen Textes in der Septuaginta und der Vetus Latina infolge Textverderbnis zurückzuführen ist .", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_876", "psc_text": "Isaia sumens: « Ecce, inquit, ponam in Sion lapidem offensionis, et petram scandali » (Isai. 8. 14), discordat a Translatione veteri; et tamen cum Hebraica veritate concordat. In Septuaginta enim contrarius sensus est: « Non ut lapidi offensionis occurreretis, neque ut petrae ruinae: » cum Apostolus quoque Petrus 315 Hebraeis Pauloque consentiens, ita posuerit: « Incredulis autem lapis offensionis et petra scandali » (Rom. 9. 33. et 1. Petr. 2). Ex quibus universis perspicuum est, Apostolos et Evangelistas in interpretatione veterum Scripturarum, sensum quaesisse, non verba: nec magnopere de ordine sermonibusque curasse, dum intellectui res pateret. 10. Lucas vir Apostolicus et Evangelista scribit, Stephanum primum Christi Martyrem in Judaica concione narrantem: « In septuaginta quinque animabus descendit Jacob in Aegyptum: et defunctus est ipse, et patres nostri translati sunt in Sychem et positi sunt in sepulcro quod emit Abraham pretio argenti a filiis Emor patris Sychem » (Act. 7. 15.", "candidate_score": 0.686263, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_5_7", "bdc_text": "Nam nisi crediderint , non intelligentJud will damit wahrscheinlich auf Jes 7 , 9 hin weisen . Diese Stelle war in der alten Kirche als «nisi credideritis , non intelligetis » bekannt , was auf die falsche Übersetzung des hebräischen Textes in der Septuaginta und der Vetus Latina infolge Textverderbnis zurückzuführen ist . Die Vulgata übersetzt sinngemäß :", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_881", "psc_text": "si a diligenti lectore Translationi veteri conferatur: et tamen jure Septuaginta Editio obtinuit in Ecclesiis, vel quia prima est, et ante Christi facta adventum, vel quia ab Apostolis (in quibus tamen ab Hebraico non discrepat) usurpata. Aquila autem proselytus et contentiosus interpres, qui non solum verba, sed etymologias quoque verborum transferre conatus est, jure projicitur a nobis. Quis enim pro frumento et vino et oleo, possit, vel legere, vel intelligere, χεῦμα, ὀπωρισμόν, ϛιλπνότητα, quod nos possumus dicere « fusionem, pomationemque, » et « splendentiam. » Aut quia Hebraei non solum habent ἄρθρα, sed et πρόαρθρα, ille κακοζήλως, et syllabas interpretatur, et litteras dicitque σὺν τόν οὐρανόν καὶ σὺν τήν γήν, quod Graeca et Latina lingua omnino non recipit; cujus rei exemplum ex nostro sermone capere possumus. Quanta enim apud Graecos bene dicuntur, quae si ad verbum transferamus, 317 in Latino non resonant: et e regione, quae apud nos placent si", "candidate_score": 0.685924, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_4_6", "bdc_text": "Adagia , 1 , 4 , 62 ( LB II 171 E-F ). . Nam nisi crediderint , non intelligentJud will damit wahrscheinlich auf Jes 7 , 9 hin weisen . Diese Stelle war in der alten Kirche als «nisi credideritis , non intelligetis » bekannt , was auf die falsche Übersetzung des hebräischen Textes in der Septuaginta und der Vetus Latina infolge Textverderbnis zurückzuführen ist .", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2144", "psc_text": "Judaeis, utrum ab eis ipsis, qui ante adventum Domini interpretati sunt; et si ita est, quibus, vel quonam eorum; an ab istis posterius, qui propterea putari possunt, aliqua de codicibus Graecis vel subtraxisse, vel in eis corrupisse, ne illis testimoniis de Christiana fide convincerentur? Illi autem anteriores cur hoc facere voluerint, 781 non invenio. Deinde nobis mittas, obsecro interpretationem tuam de Septuaginta; quam te edidisse nesciebam. Librum quoque tuum, cujus mentionem fecisti, de optimo genere interpretandi, cupio legere; et adhuc nosse quomodo coaequanda sit in interprete peritia linguarum, conjecturis corum, qui scripturas edisserendo pertractant; quos necesse est, etiamsi rectae atque unius fidei fuerint, varias parere in multorum locorum obscuritate sententias: quamvis nequaquam ipsa varietas ab ejusdem fidei unitate discordet; sicut etiam unus tractator, secundum eamdem fidem, aliter atque aliter eumdem locum potest exponere, quia hoc ejus obscuritas patitur. » 35. « Ideo autem desidero interpretationem tuam de Septuaginta, ut et", "candidate_score": 0.685613, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_34", "bdc_text": "Sed fortissimus locus ad hoc firmandum habetur Exod. 12 [11 ] :", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1314", "psc_text": "ETHAM nobis sonat fortitudo, atque perfectio, de qua 472 et David canit: « Tu dirupisti fluvios Etham, » (Psal. 73. 15), id est, « fortes. » Grandis est fortitudo, Aegyptum dimittere, et in extrema solitudine commorari. Ex quo intelligimus locum Soccoth adhuc juxta Aegypti fuisse regiones. In eo enim quod dicitur, quae est in extremis finibus solitudinis, ostenditur inter confinia esse eremi et Aegypti. Praeparemus nobis fortitudinem, assumamus perfectum robur, ut inter errorum tenebras, et confusionem noctis, scientiae Christi lumen appareat. Dies quoque noster nubem habeat protegentem: ut his ducibus ad sanctam Terram pervenire valeamus. IV. MANSIO. Profectique de Etham, reversi sunt ad Phiahiroth, quod est contra Beel sephon, et castra metati sunt e regione Magdol (Num. 33. 7) . Quarta Mansio est PHIAHIROTH, quae interpretatur os nobilium, scribiturque per literam HETH. Quidam male, hiroth, villas putant, errorque manifestus, quod pro supradicto elemento, AI litteram legant. BEEL-SEPHON in linguam nostram", "candidate_score": 0.684139, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_23_25", "bdc_text": "Ego enim non intelligo , quomodo divina natura corpus , quod semel adsumpserat , reliquerit , neque tamen dubito solum corpus passum esse , non divinitatemDies bezieht sich auf den nicht mehr vorhandenen Teil des Schreibens ( s. Nr. 7 ) . Offenbar betonte dort Bullinger so stark , daß die göttliche Natur Christi nicht gelitten habe , daß Jud diese Warnung für nötig hielt. ( Vgl . auch Köhler , ZL I 724 ; zur leicht nestorianisierenden Tendenz von Bullingers Christologie s. Staedtke 145 f. 252f. ) .", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1587", "psc_text": "stellarum cursus, et totius mundi pulcherrimam in diversitate consonantiam non asserimus ex causis praecedentibus, variisque peccatis, et animarum vitiis accidisse: nec bonitatem Dei multo tempore praestolatam; ut non ante faceret visibiles creaturas, nisi invisibiles deliquissent. Nec vanitatem appellamus substantiam corporalem, ut ille aestimat, aliis verbis in Manichaei scita concidens [f. concedens ], ne et Christi corpus subjaceat vanitati, cujus edulio saturati, ruminamus quotidie verba, dicentis: Nisi quis comederit carnem meam, et biberit Sanguinem meum, non habebit partem mecum (Joan. 13) . Nam si natura corporea vana est et futilis, juxta Origenis errorem, cur Christus resurrexit a mortuis? quare nostra corpora suscitabit? quid sibi vult Paulus scribens: Si mortui non resurgent, nec Christus surrexit: si autem Christus non resurrexit, vana est fides nostra (1. Cor. 13) . 18. Ex quo perspicuum est, non corporum naturam esse vanam, sed eos credere vanitatem, qui non putant eam resurgere, et manere perpetuam. Honorabiles quoque", "candidate_score": 0.684043, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_5_7", "bdc_text": "Nam nisi crediderint , non intelligentJud will damit wahrscheinlich auf Jes 7 , 9 hin weisen . Diese Stelle war in der alten Kirche als «nisi credideritis , non intelligetis » bekannt , was auf die falsche Übersetzung des hebräischen Textes in der Septuaginta und der Vetus Latina infolge Textverderbnis zurückzuführen ist . Die Vulgata übersetzt sinngemäß :", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2144", "psc_text": "Judaeis, utrum ab eis ipsis, qui ante adventum Domini interpretati sunt; et si ita est, quibus, vel quonam eorum; an ab istis posterius, qui propterea putari possunt, aliqua de codicibus Graecis vel subtraxisse, vel in eis corrupisse, ne illis testimoniis de Christiana fide convincerentur? Illi autem anteriores cur hoc facere voluerint, 781 non invenio. Deinde nobis mittas, obsecro interpretationem tuam de Septuaginta; quam te edidisse nesciebam. Librum quoque tuum, cujus mentionem fecisti, de optimo genere interpretandi, cupio legere; et adhuc nosse quomodo coaequanda sit in interprete peritia linguarum, conjecturis corum, qui scripturas edisserendo pertractant; quos necesse est, etiamsi rectae atque unius fidei fuerint, varias parere in multorum locorum obscuritate sententias: quamvis nequaquam ipsa varietas ab ejusdem fidei unitate discordet; sicut etiam unus tractator, secundum eamdem fidem, aliter atque aliter eumdem locum potest exponere, quia hoc ejus obscuritas patitur. » 35. « Ideo autem desidero interpretationem tuam de Septuaginta, ut et", "candidate_score": 0.682185, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_5_7", "bdc_text": "Nam nisi crediderint , non intelligentJud will damit wahrscheinlich auf Jes 7 , 9 hin weisen . Diese Stelle war in der alten Kirche als «nisi credideritis , non intelligetis » bekannt , was auf die falsche Übersetzung des hebräischen Textes in der Septuaginta und der Vetus Latina infolge Textverderbnis zurückzuführen ist . Die Vulgata übersetzt sinngemäß :", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2063", "psc_text": "asteriscos; et Christiani hominis interpretatiunculam non sequaris, praesertim cum ea quae addita sunt, ex hominis Judaei atque blasphemi post passionem Christi, editione transtulerit. Vis amator esse verus Septuaginta Interpretum? Non legas ea quae sub asteriscis sunt, imo rade de voluminibus, ut veterum te fautorem probes. Quod si feceris, omnes Ecclesiarum Bibliothecas damnare cogeris. Vix enim unus aut alter invenietur liber, qui ista non habeat. 20. Porro quod dicis non debuisse me interpretari post veteres, et novo uteris syllogismo: aut obscura fuerunt quae interpretati sunt Septuaginta, aut manifesta. Si obscura, te quoque in illis falli potuisse credendum est. Si manifesta, illos in eis falli non potuisse, perspicuum est. Tuo tibi sermone respondeo. Omnes veteres tractatores qui nos in Domino praecesserunt, et qui Scripturas sanctas interpretati sunt, aut obscura interpretati sunt, aut manifesta. Si obscura, quomodo tu ausus es post eos disserere, quod illi explanare 753 non potuerunt? Si manifesta, superfluum est", "candidate_score": 0.6821, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_6_8", "bdc_text": "Diese Stelle war in der alten Kirche als «nisi credideritis , non intelligetis » bekannt , was auf die falsche Übersetzung des hebräischen Textes in der Septuaginta und der Vetus Latina infolge Textverderbnis zurückzuführen ist . Die Vulgata übersetzt sinngemäß : «. . .", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_876", "psc_text": "Isaia sumens: « Ecce, inquit, ponam in Sion lapidem offensionis, et petram scandali » (Isai. 8. 14), discordat a Translatione veteri; et tamen cum Hebraica veritate concordat. In Septuaginta enim contrarius sensus est: « Non ut lapidi offensionis occurreretis, neque ut petrae ruinae: » cum Apostolus quoque Petrus 315 Hebraeis Pauloque consentiens, ita posuerit: « Incredulis autem lapis offensionis et petra scandali » (Rom. 9. 33. et 1. Petr. 2). Ex quibus universis perspicuum est, Apostolos et Evangelistas in interpretatione veterum Scripturarum, sensum quaesisse, non verba: nec magnopere de ordine sermonibusque curasse, dum intellectui res pateret. 10. Lucas vir Apostolicus et Evangelista scribit, Stephanum primum Christi Martyrem in Judaica concione narrantem: « In septuaginta quinque animabus descendit Jacob in Aegyptum: et defunctus est ipse, et patres nostri translati sunt in Sychem et positi sunt in sepulcro quod emit Abraham pretio argenti a filiis Emor patris Sychem » (Act. 7. 15.", "candidate_score": 0.681772, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_5_7", "bdc_text": "Nam nisi crediderint , non intelligentJud will damit wahrscheinlich auf Jes 7 , 9 hin weisen . Diese Stelle war in der alten Kirche als «nisi credideritis , non intelligetis » bekannt , was auf die falsche Übersetzung des hebräischen Textes in der Septuaginta und der Vetus Latina infolge Textverderbnis zurückzuführen ist . Die Vulgata übersetzt sinngemäß :", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2062", "psc_text": "asteriscos habeat et virgulas praenotatas; et postea aliam translationem absque his signis ediderim: pace tua dixerim, videris mihi non intelligere, quod quaesisti. Illa enim interpretatio Septuaginta Interpretum est: et ubicumque virgulae, id est obeli sunt, significatur quod Septuaginta plus dixerint, quam habetur in Hebraeo. Ubi autem asterisci, id est, stellulae praelucentes, ex Theodotionis editione ab Origene additum est: Et ibi Graeca transtulimus: hic de ipso Hebraico, quod intelligebamus, expressimus: sensuum potius veritatem, quam verborum ordinem interdum conservantes. Et miror quomodo Septuaginta Interpretum libros legas, non puros ut ab eis editi sunt, sed ab Origene emendatos, sive corruptos per obelos et asteriscos; et Christiani hominis interpretatiunculam non sequaris, praesertim cum ea quae addita sunt, ex hominis Judaei atque blasphemi post passionem Christi, editione transtulerit. Vis amator esse verus Septuaginta Interpretum? Non legas ea quae sub asteriscis sunt, imo rade de voluminibus, ut veterum te fautorem probes. Quod si feceris, omnes Ecclesiarum", "candidate_score": 0.681755, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_45_47", "bdc_text": "hebrew = anbeten , sich in Anbetung niederwerfen. : Hebreis «adorare» significat genu flectere aut caput , procidere in terramSiehe bes. Gen 24 , 26 ; Ex 20 , 5 ;", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1080", "psc_text": "ametur a rege. Ipse est enim Dominus ejus, qui flectere debeat genu, et deposita superbia, jugum humilitatis assumere. 17. Interrogemus Judaeos, quae sit ista filia, ad quam loquitur Deus. Non dubito quin Synagogam respondeant. Et quomodo dicitur Synagogae et Israelitico populo: « Dimitte populum tuum, et domum patris tui » ? Nunquid derelinquet gentem Hebraeam, et Abraham antiquum patrem? Si dixerint de vocatione significari Abraham, qui [al. qua ] Chaldaeos reliquerit, quis est iste rex, qui amaturus est decorem Abraham? Certe alius est qui loquitur: Audi filia, et alius de quo loquitur: Concupiscet rex decorem tuum. Qui alius, non solum rex, sed et Dominus et Deus est, qui adorandus est. 18. « Filia Tyri, in muneribus vultum tuum deprecabuntur divites plebis. « In Hebraeo est: » O filia fortissimi, in muneribus faciem tuam deprecabuntur divites populi. » Verbum Hebraicum SOR, quod in Ezechiele juxta Septuaginta legimus, interpretari potest et Tyrus,", "candidate_score": 0.681112, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_4_6", "bdc_text": "Adagia , 1 , 4 , 62 ( LB II 171 E-F ). . Nam nisi crediderint , non intelligentJud will damit wahrscheinlich auf Jes 7 , 9 hin weisen . Diese Stelle war in der alten Kirche als «nisi credideritis , non intelligetis » bekannt , was auf die falsche Übersetzung des hebräischen Textes in der Septuaginta und der Vetus Latina infolge Textverderbnis zurückzuführen ist .", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_881", "psc_text": "si a diligenti lectore Translationi veteri conferatur: et tamen jure Septuaginta Editio obtinuit in Ecclesiis, vel quia prima est, et ante Christi facta adventum, vel quia ab Apostolis (in quibus tamen ab Hebraico non discrepat) usurpata. Aquila autem proselytus et contentiosus interpres, qui non solum verba, sed etymologias quoque verborum transferre conatus est, jure projicitur a nobis. Quis enim pro frumento et vino et oleo, possit, vel legere, vel intelligere, χεῦμα, ὀπωρισμόν, ϛιλπνότητα, quod nos possumus dicere « fusionem, pomationemque, » et « splendentiam. » Aut quia Hebraei non solum habent ἄρθρα, sed et πρόαρθρα, ille κακοζήλως, et syllabas interpretatur, et litteras dicitque σὺν τόν οὐρανόν καὶ σὺν τήν γήν, quod Graeca et Latina lingua omnino non recipit; cujus rei exemplum ex nostro sermone capere possumus. Quanta enim apud Graecos bene dicuntur, quae si ad verbum transferamus, 317 in Latino non resonant: et e regione, quae apud nos placent si", "candidate_score": 0.681078, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_5_7", "bdc_text": "Nam nisi crediderint , non intelligentJud will damit wahrscheinlich auf Jes 7 , 9 hin weisen . Diese Stelle war in der alten Kirche als «nisi credideritis , non intelligetis » bekannt , was auf die falsche Übersetzung des hebräischen Textes in der Septuaginta und der Vetus Latina infolge Textverderbnis zurückzuführen ist . Die Vulgata übersetzt sinngemäß :", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2145", "psc_text": "unius fidei fuerint, varias parere in multorum locorum obscuritate sententias: quamvis nequaquam ipsa varietas ab ejusdem fidei unitate discordet; sicut etiam unus tractator, secundum eamdem fidem, aliter atque aliter eumdem locum potest exponere, quia hoc ejus obscuritas patitur. » 35. « Ideo autem desidero interpretationem tuam de Septuaginta, ut et tanta Latinorum interpretum, qui qualescumque hoc ausi sunt, quantum possumus imperitia careamus: et hi, qui me invidere putant utilibus laboribus tuis, tandem aliquando, si fieri potest, intelligant, propterea me nolle tuam ex Hebraeo interpretationem in Ecclesiis legis, ne contra Septuaginta auctoritatem, tanquam novum aliquid proferentes, magno scandalo perturbemus plebes Christi, quarum aures, et corda illam interpretationem audire consueverunt, quae etiam ab Apostolis approbata est. Unde et illud apud Jonam virgultum (Jona. 4. 6), si in Hebraeo nec hedera est, nec cucurbita, sed nescio quid aliud, quod trunco suo nixum, nullis sustentandum adminiculis erigatur; mallem jam in omnibus Latinis cucurbitam legi.", "candidate_score": 0.678309, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_4_6", "bdc_text": "Adagia , 1 , 4 , 62 ( LB II 171 E-F ). . Nam nisi crediderint , non intelligentJud will damit wahrscheinlich auf Jes 7 , 9 hin weisen . Diese Stelle war in der alten Kirche als «nisi credideritis , non intelligetis » bekannt , was auf die falsche Übersetzung des hebräischen Textes in der Septuaginta und der Vetus Latina infolge Textverderbnis zurückzuführen ist .", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_875", "psc_text": "hoc loco apocryphorum quidam deliramenta sectari, et dicere, quod de Apocalyps. Eliae testimonium sumptum sit: cum in Isaia juxta Hebraicum ita legatur: « A saeculo non audierunt, nec auribus perceperunt. Oculus non vidit, Deus, absque te, quae praeparasti exspectantibus te » (Isai. 64. 4). Hoc Septuaginta multo aliter transtulerunt: « A saeculo non audivimus; neque oculi nostri viderunt Deum absque te, et opera tua vera, et facies exspectantibus te misericordiam. » Intelligimus unde sumptum sit testimonium, et tamen Apostolus non verbum expressit e verbo, sed παραφρασικῶς, eumdem sensum aliis sermonibus indicavit. In Epistola ad Romanos idem Apostolus Paulus exemplum de Isaia sumens: « Ecce, inquit, ponam in Sion lapidem offensionis, et petram scandali » (Isai. 8. 14), discordat a Translatione veteri; et tamen cum Hebraica veritate concordat. In Septuaginta enim contrarius sensus est: « Non ut lapidi offensionis occurreretis, neque ut petrae ruinae: » cum Apostolus quoque Petrus 315 Hebraeis", "candidate_score": 0.677594, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_46", "bdc_text": "Hebreis «adorare» significat genu flectere aut caput , procidere in terramSiehe bes. Gen 24 , 26 ;", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1080", "psc_text": "ametur a rege. Ipse est enim Dominus ejus, qui flectere debeat genu, et deposita superbia, jugum humilitatis assumere. 17. Interrogemus Judaeos, quae sit ista filia, ad quam loquitur Deus. Non dubito quin Synagogam respondeant. Et quomodo dicitur Synagogae et Israelitico populo: « Dimitte populum tuum, et domum patris tui » ? Nunquid derelinquet gentem Hebraeam, et Abraham antiquum patrem? Si dixerint de vocatione significari Abraham, qui [al. qua ] Chaldaeos reliquerit, quis est iste rex, qui amaturus est decorem Abraham? Certe alius est qui loquitur: Audi filia, et alius de quo loquitur: Concupiscet rex decorem tuum. Qui alius, non solum rex, sed et Dominus et Deus est, qui adorandus est. 18. « Filia Tyri, in muneribus vultum tuum deprecabuntur divites plebis. « In Hebraeo est: » O filia fortissimi, in muneribus faciem tuam deprecabuntur divites populi. » Verbum Hebraicum SOR, quod in Ezechiele juxta Septuaginta legimus, interpretari potest et Tyrus,", "candidate_score": 0.677384, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_28_30", "bdc_text": "contra eum , qui corpus divinitati unitum adorandum contenditDaraus geht klar hervor , daß der Adressat von Bullingers Schreiben im wesentlichen noc h auf dem Boden der katholischen Lehre stand. ? Haec scribo , non ut eorum partes adiuvem , sed quod periculum esse videam , ne is , qui cum iisce hominibus argutiis rem tentet , argutiis , quibus ipsi maxime nituntur , referiatur . Ego nunquam me iisce Syrtibus Die Syrten waren im Altertum für ihre gefährlichen Untiefen bekannt .", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1495", "psc_text": "tam divinis Scripturis, quam saeculi litteris erudito, illud dignationem tuam admonitam volo, ne me putes in modum rustici Balatronis cuncta Origenis reprobare quae scripsit: quod in me criminantur ἀκαιροσπουδασταὶ ejus: et quasi Dionysium Philosophum arguant, subito mutasse sententiam: sed tantum prava dogmata repudiare. Scio enim aequali maledicto eos subjacere, qui bona mala dicunt; et illos qui mala bona judicant: qui faciunt amarum dulce, et dulce amarum (Isai. 5). Aut quae est tanta pertinacia, sic laudare alicujus doctrinam, ut sequare blasphemiam? 5. De secundo problemate tuo, Tertullianus in libris de Monogamia disseruit, 535 asserens, sanctos dici fidelium filios, quod quasi candidati sint fidei, et nullis idololatriae sordibus polluantur. Simulque considera, quod et vasa sacra in tabernaculo legimus, et caetera quae ad ritum caeremoniarum pertinent: cum utique sancta esse non possint, nisi ea quae sentiunt et venerantur Deum. Idioma igitur Scripturarum est, ut interdum sanctos pro mundis et purificatis atque expiatis nominent:", "candidate_score": 0.676635, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_4_6", "bdc_text": "Adagia , 1 , 4 , 62 ( LB II 171 E-F ). . Nam nisi crediderint , non intelligentJud will damit wahrscheinlich auf Jes 7 , 9 hin weisen . Diese Stelle war in der alten Kirche als «nisi credideritis , non intelligetis » bekannt , was auf die falsche Übersetzung des hebräischen Textes in der Septuaginta und der Vetus Latina infolge Textverderbnis zurückzuführen ist .", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1803", "psc_text": "haberi: cum in Hebraeo sit, et apud Septuaginta; et manifestissime triplex Domini, Deique nuncupatio mysterium Trinitatis sit. In eodem: Et benedictum nomen majestatis ejus in aeternum. Hoc ergo quod in Graeco vos invenisse dicitis: In aeternum et in saeculum saeculi, superflue a Graecis sciatis 659 appositum, quod nec Hebraeus habet, nec septuaginta Interpretes. 45. Septuagesimo secundo: Prodiit quasi ex adipe (Psal. 72. 7) . Et dicitis vos apud Graecos invenisse, ἐξελεύσεται, id est, prodiet, quod falsum est. Nam et apud Septuaginta Interpretes ita scriptum est: ἐξηλεύσατο ώς ἐκ στέατος ἡ ἀδικία ἀυτῶν. In eodem: Quomodo scit Deus (Ibid. 11) , in Graeco dicitis non esse, Deum; cum et apud Septuaginta scriptum sit, Πῶς ἔγνω ὁ θεός, et omnes Interpretes similiter de Hebraeo transtulerint. In eodem: Intelligam in novissimis eorum (Ibid. 17) . Pro quo in Graeco legisse vos dicitis: et intelligam; sed hic, et, conjunctio superflua est. In eodem: Defecit", "candidate_score": 0.676436, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_4_6", "bdc_text": "Adagia , 1 , 4 , 62 ( LB II 171 E-F ). . Nam nisi crediderint , non intelligentJud will damit wahrscheinlich auf Jes 7 , 9 hin weisen . Diese Stelle war in der alten Kirche als «nisi credideritis , non intelligetis » bekannt , was auf die falsche Übersetzung des hebräischen Textes in der Septuaginta und der Vetus Latina infolge Textverderbnis zurückzuführen ist .", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_876", "psc_text": "Isaia sumens: « Ecce, inquit, ponam in Sion lapidem offensionis, et petram scandali » (Isai. 8. 14), discordat a Translatione veteri; et tamen cum Hebraica veritate concordat. In Septuaginta enim contrarius sensus est: « Non ut lapidi offensionis occurreretis, neque ut petrae ruinae: » cum Apostolus quoque Petrus 315 Hebraeis Pauloque consentiens, ita posuerit: « Incredulis autem lapis offensionis et petra scandali » (Rom. 9. 33. et 1. Petr. 2). Ex quibus universis perspicuum est, Apostolos et Evangelistas in interpretatione veterum Scripturarum, sensum quaesisse, non verba: nec magnopere de ordine sermonibusque curasse, dum intellectui res pateret. 10. Lucas vir Apostolicus et Evangelista scribit, Stephanum primum Christi Martyrem in Judaica concione narrantem: « In septuaginta quinque animabus descendit Jacob in Aegyptum: et defunctus est ipse, et patres nostri translati sunt in Sychem et positi sunt in sepulcro quod emit Abraham pretio argenti a filiis Emor patris Sychem » (Act. 7. 15.", "candidate_score": 0.676384, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_6_8", "bdc_text": "Diese Stelle war in der alten Kirche als «nisi credideritis , non intelligetis » bekannt , was auf die falsche Übersetzung des hebräischen Textes in der Septuaginta und der Vetus Latina infolge Textverderbnis zurückzuführen ist . Die Vulgata übersetzt sinngemäß : «. . .", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2062", "psc_text": "asteriscos habeat et virgulas praenotatas; et postea aliam translationem absque his signis ediderim: pace tua dixerim, videris mihi non intelligere, quod quaesisti. Illa enim interpretatio Septuaginta Interpretum est: et ubicumque virgulae, id est obeli sunt, significatur quod Septuaginta plus dixerint, quam habetur in Hebraeo. Ubi autem asterisci, id est, stellulae praelucentes, ex Theodotionis editione ab Origene additum est: Et ibi Graeca transtulimus: hic de ipso Hebraico, quod intelligebamus, expressimus: sensuum potius veritatem, quam verborum ordinem interdum conservantes. Et miror quomodo Septuaginta Interpretum libros legas, non puros ut ab eis editi sunt, sed ab Origene emendatos, sive corruptos per obelos et asteriscos; et Christiani hominis interpretatiunculam non sequaris, praesertim cum ea quae addita sunt, ex hominis Judaei atque blasphemi post passionem Christi, editione transtulerit. Vis amator esse verus Septuaginta Interpretum? Non legas ea quae sub asteriscis sunt, imo rade de voluminibus, ut veterum te fautorem probes. Quod si feceris, omnes Ecclesiarum", "candidate_score": 0.675864, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_6_8", "bdc_text": "Diese Stelle war in der alten Kirche als «nisi credideritis , non intelligetis » bekannt , was auf die falsche Übersetzung des hebräischen Textes in der Septuaginta und der Vetus Latina infolge Textverderbnis zurückzuführen ist . Die Vulgata übersetzt sinngemäß : «. . .", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_875", "psc_text": "hoc loco apocryphorum quidam deliramenta sectari, et dicere, quod de Apocalyps. Eliae testimonium sumptum sit: cum in Isaia juxta Hebraicum ita legatur: « A saeculo non audierunt, nec auribus perceperunt. Oculus non vidit, Deus, absque te, quae praeparasti exspectantibus te » (Isai. 64. 4). Hoc Septuaginta multo aliter transtulerunt: « A saeculo non audivimus; neque oculi nostri viderunt Deum absque te, et opera tua vera, et facies exspectantibus te misericordiam. » Intelligimus unde sumptum sit testimonium, et tamen Apostolus non verbum expressit e verbo, sed παραφρασικῶς, eumdem sensum aliis sermonibus indicavit. In Epistola ad Romanos idem Apostolus Paulus exemplum de Isaia sumens: « Ecce, inquit, ponam in Sion lapidem offensionis, et petram scandali » (Isai. 8. 14), discordat a Translatione veteri; et tamen cum Hebraica veritate concordat. In Septuaginta enim contrarius sensus est: « Non ut lapidi offensionis occurreretis, neque ut petrae ruinae: » cum Apostolus quoque Petrus 315 Hebraeis", "candidate_score": 0.674436, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_6", "bdc_text": "Diese Stelle war in der alten Kirche als «nisi credideritis , non intelligetis » bekannt , was auf die falsche Übersetzung des hebräischen Textes in der Septuaginta und der Vetus Latina infolge Textverderbnis zurückzuführen ist .", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_875", "psc_text": "hoc loco apocryphorum quidam deliramenta sectari, et dicere, quod de Apocalyps. Eliae testimonium sumptum sit: cum in Isaia juxta Hebraicum ita legatur: « A saeculo non audierunt, nec auribus perceperunt. Oculus non vidit, Deus, absque te, quae praeparasti exspectantibus te » (Isai. 64. 4). Hoc Septuaginta multo aliter transtulerunt: « A saeculo non audivimus; neque oculi nostri viderunt Deum absque te, et opera tua vera, et facies exspectantibus te misericordiam. » Intelligimus unde sumptum sit testimonium, et tamen Apostolus non verbum expressit e verbo, sed παραφρασικῶς, eumdem sensum aliis sermonibus indicavit. In Epistola ad Romanos idem Apostolus Paulus exemplum de Isaia sumens: « Ecce, inquit, ponam in Sion lapidem offensionis, et petram scandali » (Isai. 8. 14), discordat a Translatione veteri; et tamen cum Hebraica veritate concordat. In Septuaginta enim contrarius sensus est: « Non ut lapidi offensionis occurreretis, neque ut petrae ruinae: » cum Apostolus quoque Petrus 315 Hebraeis", "candidate_score": 0.673711, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_6", "bdc_text": "Diese Stelle war in der alten Kirche als «nisi credideritis , non intelligetis » bekannt , was auf die falsche Übersetzung des hebräischen Textes in der Septuaginta und der Vetus Latina infolge Textverderbnis zurückzuführen ist .", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2062", "psc_text": "asteriscos habeat et virgulas praenotatas; et postea aliam translationem absque his signis ediderim: pace tua dixerim, videris mihi non intelligere, quod quaesisti. Illa enim interpretatio Septuaginta Interpretum est: et ubicumque virgulae, id est obeli sunt, significatur quod Septuaginta plus dixerint, quam habetur in Hebraeo. Ubi autem asterisci, id est, stellulae praelucentes, ex Theodotionis editione ab Origene additum est: Et ibi Graeca transtulimus: hic de ipso Hebraico, quod intelligebamus, expressimus: sensuum potius veritatem, quam verborum ordinem interdum conservantes. Et miror quomodo Septuaginta Interpretum libros legas, non puros ut ab eis editi sunt, sed ab Origene emendatos, sive corruptos per obelos et asteriscos; et Christiani hominis interpretatiunculam non sequaris, praesertim cum ea quae addita sunt, ex hominis Judaei atque blasphemi post passionem Christi, editione transtulerit. Vis amator esse verus Septuaginta Interpretum? Non legas ea quae sub asteriscis sunt, imo rade de voluminibus, ut veterum te fautorem probes. Quod si feceris, omnes Ecclesiarum", "candidate_score": 0.673096, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_6_8", "bdc_text": "Diese Stelle war in der alten Kirche als «nisi credideritis , non intelligetis » bekannt , was auf die falsche Übersetzung des hebräischen Textes in der Septuaginta und der Vetus Latina infolge Textverderbnis zurückzuführen ist . Die Vulgata übersetzt sinngemäß : «. . .", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2145", "psc_text": "unius fidei fuerint, varias parere in multorum locorum obscuritate sententias: quamvis nequaquam ipsa varietas ab ejusdem fidei unitate discordet; sicut etiam unus tractator, secundum eamdem fidem, aliter atque aliter eumdem locum potest exponere, quia hoc ejus obscuritas patitur. » 35. « Ideo autem desidero interpretationem tuam de Septuaginta, ut et tanta Latinorum interpretum, qui qualescumque hoc ausi sunt, quantum possumus imperitia careamus: et hi, qui me invidere putant utilibus laboribus tuis, tandem aliquando, si fieri potest, intelligant, propterea me nolle tuam ex Hebraeo interpretationem in Ecclesiis legis, ne contra Septuaginta auctoritatem, tanquam novum aliquid proferentes, magno scandalo perturbemus plebes Christi, quarum aures, et corda illam interpretationem audire consueverunt, quae etiam ab Apostolis approbata est. Unde et illud apud Jonam virgultum (Jona. 4. 6), si in Hebraeo nec hedera est, nec cucurbita, sed nescio quid aliud, quod trunco suo nixum, nullis sustentandum adminiculis erigatur; mallem jam in omnibus Latinis cucurbitam legi.", "candidate_score": 0.671821, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_6", "bdc_text": "Diese Stelle war in der alten Kirche als «nisi credideritis , non intelligetis » bekannt , was auf die falsche Übersetzung des hebräischen Textes in der Septuaginta und der Vetus Latina infolge Textverderbnis zurückzuführen ist .", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1807", "psc_text": "in terra. Quinta, κατεκαυσαν id est, combusserunt. Sexta κατακαύσωμεν, id est, comburamus; quod et Septuaginta juxta Hexaplorum veritatem transtulisse perspicuum est. Theodotion quoque, ἑμπυρίσωμεν vertit, id est, succendamus. Ex quo perspicuum est, sic psallendum, ut nos interpretati sumus; et tamen sciendum, quid Hebraica Veritas habeat. Hoc enim quod Septuaginta transtulerunt, propter vetustatem in Ecclesiis decantandum est; et illud ab eruditis sciendum propter notitiam Scripturarum. Unde si quid pro studio e latere additum est, non debet poni in corpore; ne priorem translationem pro scribentium voluntate conturbet. In eodem: Contribulasti capita draconum in aquis; tu confregisti capita draconis (Psal. 13. et 14) . Sic lectionis ordo sequitur, ut in priori versu, tu, non habeat, sed in secundo; et aquae plurali numero scribantur, non singulari, sicut et Aquila verbum Hebraicum AMMAIM, τῶν ὑδάτων, id est, aquarum, interpretatus est. In eodem: Ne obliviscaris voces inimicorum tuorum (Ibid. 23) . Pro quo in Graeco τῶν", "candidate_score": 0.670323, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_6_8", "bdc_text": "Diese Stelle war in der alten Kirche als «nisi credideritis , non intelligetis » bekannt , was auf die falsche Übersetzung des hebräischen Textes in der Septuaginta und der Vetus Latina infolge Textverderbnis zurückzuführen ist . Die Vulgata übersetzt sinngemäß : «. . .", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1807", "psc_text": "in terra. Quinta, κατεκαυσαν id est, combusserunt. Sexta κατακαύσωμεν, id est, comburamus; quod et Septuaginta juxta Hexaplorum veritatem transtulisse perspicuum est. Theodotion quoque, ἑμπυρίσωμεν vertit, id est, succendamus. Ex quo perspicuum est, sic psallendum, ut nos interpretati sumus; et tamen sciendum, quid Hebraica Veritas habeat. Hoc enim quod Septuaginta transtulerunt, propter vetustatem in Ecclesiis decantandum est; et illud ab eruditis sciendum propter notitiam Scripturarum. Unde si quid pro studio e latere additum est, non debet poni in corpore; ne priorem translationem pro scribentium voluntate conturbet. In eodem: Contribulasti capita draconum in aquis; tu confregisti capita draconis (Psal. 13. et 14) . Sic lectionis ordo sequitur, ut in priori versu, tu, non habeat, sed in secundo; et aquae plurali numero scribantur, non singulari, sicut et Aquila verbum Hebraicum AMMAIM, τῶν ὑδάτων, id est, aquarum, interpretatus est. In eodem: Ne obliviscaris voces inimicorum tuorum (Ibid. 23) . Pro quo in Graeco τῶν", "candidate_score": 0.669407, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_1_3", "bdc_text": "Quę de pane eucharistię contra Bartholomeum Bartholomäus Stocker . Seine Lebensdaten und die ganze Problematik des hier erwähnten Schreibens s. oben [Nr. 7 ] S. 71 , Anm. 1 . scripsisti , frater charissimeAm Rande , auch weiter unten , zahlreiche Bemerkungen von J. H. Hottinger. , placent , sed vereor , ne oleum et laborem perdiderisVgl .", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2079", "psc_text": "vere sancte et beatissime papa. Si legisti librum explanationum in Jonam, puto quod ridiculam cucurbitae non recipias quaestionem. Sin autem amicus qui me primus gladio petiit, stylo repulsus est; sit humanitatis tuae atque justitiae accusantem reprehendere, non respondentem. In Scripturarum si placet campo sine nostro invicem dolore ludamus. EPISTOLA CXVI. AUGUSTINI AD HIERONYMUM. Respondet accuratius epistolis Hieronymi, 105. 112. et 115. de interpretatione loci Epistolae ad Galatos, confirmans quod Petrus merito veraciterque reprehensus fuerit a Paulo. Caeterum deprecatur veniam, si dictis forte incautioribus Hieronymi animum offenderit, excusans, quod nulla sua culpa per multorum manus obambularit epistola, priusquam ad eum, cui scripta erat, perveniret. Domino dilectissimo et in Christi visceribus honorando, sancto fratri et compresbytero HIERONYMO, AUGUSTINUS in Domino salutem. 1. « Jampridem caritati tuae prolixam epistolam misi, respondens illi tuae, quam per sanctum filium tuum Asterium, nunc jam non solum fratrem, verum etiam collegam meum, misisse te recolis. Quae utrum", "candidate_score": 0.667564, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_1_3", "bdc_text": "Quę de pane eucharistię contra Bartholomeum Bartholomäus Stocker . Seine Lebensdaten und die ganze Problematik des hier erwähnten Schreibens s. oben [Nr. 7 ] S. 71 , Anm. 1 . scripsisti , frater charissimeAm Rande , auch weiter unten , zahlreiche Bemerkungen von J. H. Hottinger. , placent , sed vereor , ne oleum et laborem perdiderisVgl .", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2125", "psc_text": "fallaciter 775 vel suas litteras scribere, vel Dei sui sacramenta tractare. » 23. « Flagitas a me, ut aliquem saltem unum ostendam, cujus in hac re sententiam sita secutus, cum tu tam plures nominatim commemoraveris, qui te in eo, quod astruis praecesserunt; petens ut in eo, quod te reprehendo errantem, patiar te errare cum talibus; quorum ego fateor neminem legi; sed cum ferme sex, vel septem, horum quatuor auctoritatem tu quoque infringis. Nam Laodicenum, cujus nomen taces, de Ecclesia dicis nuper egressum; Alexandrum autem veterem haereticum; Origenem vero ac Dydimum reprehensos abs te, lego in recentioribus quaestionibus, quamvis Origenem mirabiliter ante laudaveris. Cum his ergo errare puto, quia nec te ipse patieris; quamvis hoc perinde dicatur ac si in hac sententia non erraverint. Nam quis est, qui se velit cum quolibet errare? Tres igitur restant, Eusebius Emisenus, Theodorus Heracleotes, et quem paulo post commemoras, Joannes, qui dudum in Pontificali gradu", "candidate_score": 0.665786, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_32_34", "bdc_text": "«hoc est corpus meum » [1 Kor 11 , 24 ] , id est «hoc significat , figurat corpus meum» ; nam id sacris litteris alienum non est . Sed fortissimus locus ad hoc firmandum habetur Exod. 12 [11 ] :", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_210", "psc_text": "Factum est verbum Domini in manu Aggaei Prophetae » (Agg. 1. et 2), dicentis ad Jerusalem: « Ornavi te, inquit, ornamento, et imposui tibi armillas circa manus tuas » (Ezech. 16. 11). Rursum ad eum qui indutus est podere, alius locus signaculi demonstratur: « Pertransi per mediam Jerusalem, et da signaculum in frontibus virorum gementium, et dolentium in omnibus iniquitatibus, quae fiunt in medio eorum » (Ibid. 9. 4). Quare? ut postea possint dicere: « Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine » (Psal. 4. 7). 25. « Et calceamentum in pedibus ejus. » Sponsi quippe perdiderat dignitatem, et nudis pedibus Pascha celebrare non poterat. Haec sunt calceamenta de quibus Dominus ait: « Et calceavi te hiacyntho. Et calceamenta in pedibus ejus » (Ezec. 16. 10); nec ubi coluber insidians, plantam ingredientis invaderet: et super scorpiones et serpentes securius ambularet; ut praepararetur ad Evangelium pacis: jam non gradiens secundum", "candidate_score": 0.665284, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_2_4", "bdc_text": "Seine Lebensdaten und die ganze Problematik des hier erwähnten Schreibens s. oben [Nr. 7 ] S. 71 , Anm. 1 . scripsisti , frater charissimeAm Rande , auch weiter unten , zahlreiche Bemerkungen von J. H. Hottinger. , placent , sed vereor , ne oleum et laborem perdiderisVgl . Adagia , 1 , 4 , 62 ( LB II 171 E-F ). .", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2125", "psc_text": "fallaciter 775 vel suas litteras scribere, vel Dei sui sacramenta tractare. » 23. « Flagitas a me, ut aliquem saltem unum ostendam, cujus in hac re sententiam sita secutus, cum tu tam plures nominatim commemoraveris, qui te in eo, quod astruis praecesserunt; petens ut in eo, quod te reprehendo errantem, patiar te errare cum talibus; quorum ego fateor neminem legi; sed cum ferme sex, vel septem, horum quatuor auctoritatem tu quoque infringis. Nam Laodicenum, cujus nomen taces, de Ecclesia dicis nuper egressum; Alexandrum autem veterem haereticum; Origenem vero ac Dydimum reprehensos abs te, lego in recentioribus quaestionibus, quamvis Origenem mirabiliter ante laudaveris. Cum his ergo errare puto, quia nec te ipse patieris; quamvis hoc perinde dicatur ac si in hac sententia non erraverint. Nam quis est, qui se velit cum quolibet errare? Tres igitur restant, Eusebius Emisenus, Theodorus Heracleotes, et quem paulo post commemoras, Joannes, qui dudum in Pontificali gradu", "candidate_score": 0.663303, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_44_46", "bdc_text": "«Schaha»schaha am Rande nachgetragen . hebrew = anbeten , sich in Anbetung niederwerfen. : Hebreis «adorare» significat genu flectere aut caput , procidere in terramSiehe bes. Gen 24 , 26 ;", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1080", "psc_text": "ametur a rege. Ipse est enim Dominus ejus, qui flectere debeat genu, et deposita superbia, jugum humilitatis assumere. 17. Interrogemus Judaeos, quae sit ista filia, ad quam loquitur Deus. Non dubito quin Synagogam respondeant. Et quomodo dicitur Synagogae et Israelitico populo: « Dimitte populum tuum, et domum patris tui » ? Nunquid derelinquet gentem Hebraeam, et Abraham antiquum patrem? Si dixerint de vocatione significari Abraham, qui [al. qua ] Chaldaeos reliquerit, quis est iste rex, qui amaturus est decorem Abraham? Certe alius est qui loquitur: Audi filia, et alius de quo loquitur: Concupiscet rex decorem tuum. Qui alius, non solum rex, sed et Dominus et Deus est, qui adorandus est. 18. « Filia Tyri, in muneribus vultum tuum deprecabuntur divites plebis. « In Hebraeo est: » O filia fortissimi, in muneribus faciem tuam deprecabuntur divites populi. » Verbum Hebraicum SOR, quod in Ezechiele juxta Septuaginta legimus, interpretari potest et Tyrus,", "candidate_score": 0.661317, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_1_3", "bdc_text": "Quę de pane eucharistię contra Bartholomeum Bartholomäus Stocker . Seine Lebensdaten und die ganze Problematik des hier erwähnten Schreibens s. oben [Nr. 7 ] S. 71 , Anm. 1 . scripsisti , frater charissimeAm Rande , auch weiter unten , zahlreiche Bemerkungen von J. H. Hottinger. , placent , sed vereor , ne oleum et laborem perdiderisVgl .", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_237", "psc_text": "de te potest tertius dicere: et de tertio rursum primus. Verum ipsi inter se ob non aequalem laborem, et vocationis spatia diversa, aequale praemium libenter accipiunt: in novissimo tantum operario, id est, in Gentium salute discordant, et Domino injuriam faciunt, et sub omnibus parabolis arguuntur invidiae. 42. Non ambigo, quin inculta tibi nostrae parvitatis videatur oratio; sed saepe causatus sum, expoliri non posse sermonem, nisi quem propria manus limaverit. Itaque ignosce dolentibus oculis, id est, ignosce dictanti, maxime cum in ecclesiasticis rebus non quaerantur verba, sed sensus, id est, panibus sit vita sustentanda, non siliquis. EPISTOLA XXII 88 AD EUSTOCHIUM, PAULAE FILIAM. De custodia virginitatis. Eustochium Virginem, Paulae nobiliss. apud Romanos Matronae filiam, docet quomodo Virginitatem custodire debeat, quam professa erat: atque eos qui castitatis specie ventri avaritiaeque inserviunt, acriter insectatur. 1. « Audi filia, et vide, et inclina aurem tuam, et obliviscere populum tuum, et domum patris tui; et", "candidate_score": 0.66093, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_1_3", "bdc_text": "Quę de pane eucharistię contra Bartholomeum Bartholomäus Stocker . Seine Lebensdaten und die ganze Problematik des hier erwähnten Schreibens s. oben [Nr. 7 ] S. 71 , Anm. 1 . scripsisti , frater charissimeAm Rande , auch weiter unten , zahlreiche Bemerkungen von J. H. Hottinger. , placent , sed vereor , ne oleum et laborem perdiderisVgl .", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_418", "psc_text": "contra hunc cogit senatum, non propter dogmatum novitatem, non propter haeresim, ut nunc adversus eum rabidi canes simulant: sed quia gloriam eloquentiae ejus, et scientiae ferre non poterant, et illo dicente, omnes muti putabantur. 5. Haec quare scripserim, et ad pauperis lucernae igniculum, cito sermone, sed non cauto dictaverim, potestis intelligere, si Epicuros et Aristipos cogitetis. EPISTOLA XXXIV. AD MARCELLAM, De aliquot locis Psalmi CXXVI. Quid sit panis doloris, quidque filii excussorum in Psalmo 126. eleganter exponit, excusans interea sanctum Hilarium, quod deceptus ab Heliodoro Presbytero, non bene intellexerit excussorum verbum. 1. Beatus Pamphilus Martyr, cujus vitam Eusebius Caesariensis Episcopus, 155 tribus ferme voluminibus explicavit, cum Demetrium Phalereum, et Pisistratum in sacrae Bibliothecae studio vellet aequare, imaginesque ingeniorum, quae vera sunt, et aeterna monumenta, toto orbe perquireret, tunc vel maxime Origenis libros impensius prosecutus, Caesariensi Ecclesiae dedicavit: quam ex parte corruptam, Acacius dehinc, et Euzoius ejusdem Ecclesiae sacerdotes in membranis", "candidate_score": 0.66006, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_1_3", "bdc_text": "Quę de pane eucharistię contra Bartholomeum Bartholomäus Stocker . Seine Lebensdaten und die ganze Problematik des hier erwähnten Schreibens s. oben [Nr. 7 ] S. 71 , Anm. 1 . scripsisti , frater charissimeAm Rande , auch weiter unten , zahlreiche Bemerkungen von J. H. Hottinger. , placent , sed vereor , ne oleum et laborem perdiderisVgl .", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_419", "psc_text": "155 tribus ferme voluminibus explicavit, cum Demetrium Phalereum, et Pisistratum in sacrae Bibliothecae studio vellet aequare, imaginesque ingeniorum, quae vera sunt, et aeterna monumenta, toto orbe perquireret, tunc vel maxime Origenis libros impensius prosecutus, Caesariensi Ecclesiae dedicavit: quam ex parte corruptam, Acacius dehinc, et Euzoius ejusdem Ecclesiae sacerdotes in membranis instaurare conati sunt. Hic cum multa repererit, et inventorum nobis indicem dereliquerit, centesimi vigesimi sexti Psalmi Commentarium, et PHE litterae Tractatum, ex eo quod non inscripsit, confessus est non repertum. Non quod talis tantusque vir (Adamantium dicimus) aliquid praeterierit, sed quod negligentia posterorum ad nostram usque memoriam non durarit. Hoc ideo dixi, ut quia de eodem Psalmo mihi proposuisti, quid esset panis doloris, in eo quod dicitur: « Vanum vobis est ante lucem surgere, surgite postquam sederitis, qui manducatis panem doloris, » ostenderem me de Origenis Commentariis quid senserit, non habere. 2. Unde ad Hebraeum recurrens, inveni pro pane doloris", "candidate_score": 0.65953, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_23", "bdc_text": "Ego enim non intelligo , quomodo divina natura corpus , quod semel adsumpserat , reliquerit , neque tamen dubito solum corpus passum esse , non divinitatemDies bezieht sich auf den nicht mehr vorhandenen Teil des Schreibens ( s. Nr. 7 ) .", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1587", "psc_text": "stellarum cursus, et totius mundi pulcherrimam in diversitate consonantiam non asserimus ex causis praecedentibus, variisque peccatis, et animarum vitiis accidisse: nec bonitatem Dei multo tempore praestolatam; ut non ante faceret visibiles creaturas, nisi invisibiles deliquissent. Nec vanitatem appellamus substantiam corporalem, ut ille aestimat, aliis verbis in Manichaei scita concidens [f. concedens ], ne et Christi corpus subjaceat vanitati, cujus edulio saturati, ruminamus quotidie verba, dicentis: Nisi quis comederit carnem meam, et biberit Sanguinem meum, non habebit partem mecum (Joan. 13) . Nam si natura corporea vana est et futilis, juxta Origenis errorem, cur Christus resurrexit a mortuis? quare nostra corpora suscitabit? quid sibi vult Paulus scribens: Si mortui non resurgent, nec Christus surrexit: si autem Christus non resurrexit, vana est fides nostra (1. Cor. 13) . 18. Ex quo perspicuum est, non corporum naturam esse vanam, sed eos credere vanitatem, qui non putant eam resurgere, et manere perpetuam. Honorabiles quoque", "candidate_score": 0.65744, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_49_51", "bdc_text": "Hi 1 , 20 . . Ne te torqueas , obtundo te ineptus meis , sed tu boni consule , frater in Christo charissime , in quo perpetuo valeas . Ex Tiguro , 20 .", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2637", "psc_text": "20. Haec expressius loquor, ut adolescentem meum, et linguae et aurium prurigine liberem: ut renatum in Christo, sine ruga et macula, quasi pudicam virginem exhibeam, castam tam mente quam corpore; ne solo nomine glorietur, et absque oleo bonorum operum, extincta lampade, excludatur a sponso. Habes istic sanctum doctissimumque Pontificem Proculum, qui viva et praesenti voce nostras schedulas superet, quotidianisque tractatibus iter tuum dirigat; nec patiatur te in partem alteram declinando, viam relinquere regiam, per quam Israel ad terram repromissionis properans, se transiturum esse promittit. Atque utinam exaudiatur vox Ecclesiae implorantis: Domine, pacem da nobis: omnia enim dedisti nobis (Is. 16. sec. LXX) . Utinam quod renuntiamus saeculo, voluntas sit, non necessitas: ET PAUPERTAS habeat expetita gloriam, non illata cruciatum. Caeterum juxta miserias hujus temporis, et ubique gladios saevientes, satis dives est, qui pane non indiget. Nimium potens est, qui servire non cogitur. Sanctus Exuperius, Tolosae Episcopus, viduae Sareptensis imitator, esuriens", "candidate_score": 0.656981, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_29_31", "bdc_text": "Haec scribo , non ut eorum partes adiuvem , sed quod periculum esse videam , ne is , qui cum iisce hominibus argutiis rem tentet , argutiis , quibus ipsi maxime nituntur , referiatur . Ego nunquam me iisce Syrtibus Die Syrten waren im Altertum für ihre gefährlichen Untiefen bekannt . crederem neque unquam donarem hic esse corpus , cum «caro nihil prosit» [ Joh 6 , 63 ] et figurata sit locutio :", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1415", "psc_text": "testimonia, blasphemiae » (Matth. 15. 19). Ex quo perspicuum est, juxta alterius libri testimonium, proclivius esse cor hominis a pueritia ad malum (Genes. 8): et inter opera carnis et spiritus, quae Apostolus enumerat (Galat. 5), mediam animam fluctuare, nunc haec, nunc illa cupientem. Nam vitiis nemo sine nascitur: optimus ille est, Qui minimis urgetur (Horat. lib. 1. Sat. 3). velut si Egregio inspersos reprehendas corpore naevos (Ibid. Sat. 6). Hoc est quod aliis verbis Propheta significat: Turbatus sum, et non sum locutus (Ps. 76. 5) . Et in eodem volumine: Irascimini, et nolite peccare (Ps. 4. 5) . Et illud Architae Tarentini ad villicum negligentem: Jam te verberibus enecassem, nisi iratus essem. Ira enim viri justitiam Dei non operatur (Jacob. 20. 1) . Quod de una perturbatione dictum est, referamus ad caeteras. SICUT IRASCI hominis est, et iram non perficere, Christiani: sic omnis caro concupiscit quidem ea, quae carnis sunt;", "candidate_score": 0.655847, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_36", "bdc_text": "Vides hic «est» pro «significat» positum esse , nam dominus adhuc non transierat , sed sequenti nocte transiturus erat .", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1359", "psc_text": "Pastor » enim « bonus ponit animam suam pro ovibus suis » (Joan. 10). XXXI. MANSIO. Et profecti de Jetabatha, castra metati sunt in Hebrona (Num. 33. 34) . Tricesima prima Mansio interpretatur παρέλευσις, id est, « transitus, » sive « transitio. » Ad hanc venit verus Hebraeus, id est, περάτης, sive « transitor » qui dicere potest: « Transiens videbo visionem hanc magnam » (Exod. 3. 3); de qua et Psalmista canit: « Et non dixerunt qui praeteribant, benedictio Domini super vos » (Ps. 128. 8). Praeterit enim figura hujus mundi (1. Cor. 7), et propterea sancti cupiunt ad meliora transire, nec praesenti statu contenti, ingemiscunt quotidie. « Haec recordatus sum, et effudi in me animam meam, quoniam transibo in locum tabernaculi admirabilis usque ad domum Dei » (Ps. 41. 5). Multum est, si de omnibus Scripturis super verbo transitionis velim exempla congerere. XXXII. MANSIO Et profecti de Hebrona,", "candidate_score": 0.655126, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_44_46", "bdc_text": "«Schaha»schaha am Rande nachgetragen . hebrew = anbeten , sich in Anbetung niederwerfen. : Hebreis «adorare» significat genu flectere aut caput , procidere in terramSiehe bes. Gen 24 , 26 ;", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1916", "psc_text": "aquas, et totius humani generis intersectione maculatas, suo Dominus mundaverit baptismate. 13. Longum est, si velim de valle Achor dicere, id est, tumultus atque turbarum, in qua furtum et avaritia condemnata est (Jos. 7. 25); et de Bethel, Domo Dei, in qua super nudam humum nudus et pauper dormivit Jacob; et posito subter caput lapide, qui in Zacharia septem oculos habere describitur (Zach. 3. 9), et in Isaia lapis dicitur angularis (Isai. 28. 16) vidit scalam usque ad coelum tendentem, in qua Dominus desuper innitebatur (Gen. 28), ascendentibus porrigens manum, et negligentes de sublimi praecipitans. Sepulcra quoque in monte Ephraim Jesu filii Nave, et Eleazari filii Aaron Sacerdotis, e regione 703 venerata est: quorum alter conditus est in Tamnathsare [al. Thammitsare ] a septentrionali parte montis Gaas (Jos. 24. 30): alter in Gabaa [Mss. Gaab ] filii sui Phinees: satisque mirata est, quod distributor possessionum sibi montana et aspera delegisset.", "candidate_score": 0.655021, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_2_4", "bdc_text": "Seine Lebensdaten und die ganze Problematik des hier erwähnten Schreibens s. oben [Nr. 7 ] S. 71 , Anm. 1 . scripsisti , frater charissimeAm Rande , auch weiter unten , zahlreiche Bemerkungen von J. H. Hottinger. , placent , sed vereor , ne oleum et laborem perdiderisVgl . Adagia , 1 , 4 , 62 ( LB II 171 E-F ). .", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_813", "psc_text": "in ea, et ipse fundavit eam altissimus » (Ps. 86. 5). Scio me ante hoc ferme biennium, edidisse libros contra Jovinianum, quibus venientes e contrario quaestiones, ubi Apostolus concedit secunda matrimonia, Scripturarum auctoritate contrivi. Et non est necesse eadem ex integro scribere, cum possis inde quae scripta sunt mutuari. Hoc tantum, ne modum egrediar epistolae, admonitam te volo: COGITA quotidie, te esse morituram, et nunquam de secundis nuptiis cogitabis. 295 EPISTOLA LV. AD AMANDUM. Amando Presbytero, qui sibi proposuerat per litteras tres quaestiones, simulque de cujusdam Sororis statu consuluerat, ad singula respondet. Domino vere sancto et suscipiendo fratri AMANDO Presbytero HIERONYMUS. 1. Brevis Epistola longas explanare non valet quaestiones, et in arctum multa concludens, stringere verbis, quod sensibus dilatatum est. Interrogas, quid significet illud in Evangelio juxta Matthaeum: « Nolite solliciti esse de crastino; sufficit enim diei malitia sua » (Matth. 6. 34). Crastinum, in Scripturis sanctis, futurum tempus significat:", "candidate_score": 0.65257, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_2_4", "bdc_text": "Seine Lebensdaten und die ganze Problematik des hier erwähnten Schreibens s. oben [Nr. 7 ] S. 71 , Anm. 1 . scripsisti , frater charissimeAm Rande , auch weiter unten , zahlreiche Bemerkungen von J. H. Hottinger. , placent , sed vereor , ne oleum et laborem perdiderisVgl . Adagia , 1 , 4 , 62 ( LB II 171 E-F ). .", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2147", "psc_text": "quantum me adjuvat Dominus, ut litterae, quas ad te scribo, prius ad te perveniant, quam ad quemquam, a quo latius dispergantur. Fateor enim, nec mihi hoc fieri velle de tuis ad me, quod de meis ad te factum justissime expostulas. Tamen placeat nobis invicem non tantum caritas, verum etiam libertas amicitiae; nec apud me taceas, vel ego apud te, quod in nostris litteris vicissim nos movet; eo scilicet animo qui oculis Dei, in fraterna dilectione, non 782 displicet. Quod si inter nos fieri posse sine ipsius dilectionis perniciosa offensione non putas; non fiat. Illa enim caritas, quam tecum habere velim, profecto major est: sed melius haec minor, quam nulla est. » EPISTOLA CXVII. AD MATREM ET FILIAM IN GALLIA COMMORANTES. Docet viduis et virginibus vitandam esse domesticam consuetudinem eorum, unde sit periculum vel pudicitiae, vel famae. Argumentum epistolae ipse copiosius exponit in Praefatione. PRAEFATIO. 1. Retulit mihi quidam frater e", "candidate_score": 0.65122, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_12", "bdc_text": "- Forschungen zur Geschichte und Lehre des Protestantismus , 4 .", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1025", "psc_text": "et absconditum, simplex et mysticum, duodecim in se lapides habens, et quatuor ordines, quos quatuor puto esse virtutes, Prudentiam, Fortitudinem, Justitiam, et Temperantiam, quae sibi haerent invicem: et dum mutuo miscentur, duodenarium efficiunt numerum: vel quatuor Evangelia, quae in Apocalypsi describuntur plena oculis (Apoc. 14. 6), et Domini luce radiantia mundum illuminant. In uno quattuor, et in quattuor singula. Unde δήλωσις, et ἀλήθεια, id est doctrina, et veritas in pectore Sacerdotis est. Cum enim indutus quis fuerit veste multiplici, consequens est, veritatem quam corde retinet, sermone proferre: et ob id in Rationali veritas est, id est, scientia, ut noverit quae docenda sint: et manifestatio atque doctrina, ut possit instruere alios, quod mente concepit. Ubi sunt qui innocentiam Sacerdoti dicunt posse sufficere? Vetus lex novae congruit: idipsum Moyses quod Apostolus. Ille sacerdotis scientiam ornat in vestibus: iste Timotheum et Titum instruit disciplinis. Sed et ipse vestimentorum ordo praecipuus. Legamus Leviticum. Non", "candidate_score": 0.646183, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_24_26", "bdc_text": "Offenbar betonte dort Bullinger so stark , daß die göttliche Natur Christi nicht gelitten habe , daß Jud diese Warnung für nötig hielt. ( Vgl . auch Köhler , ZL I 724 ; zur leicht nestorianisierenden Tendenz von Bullingers Christologie s. Staedtke 145 f. 252f. ) . Sed hocvor hoc gestrichen quid .", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2047", "psc_text": "ENIM ejusdem est criminis in explanatione Scripturarum diversas majorum sententias ponere, et haeresim sceleratissimam rursum in Ecclesiam introducere. Sin autem haec nobis incumbit necessitas, ut Judaeos cum legitimis suis suscipiamus, et licebit eis observare in Ecclesiis Christi, quod exercuerunt in synagogis satanae: dicam quod sentio, non illi Christiani fient, sed nos Judaeos facient. 14. Quis enim hoc Christianorum patienter audiat, quod in tua epistola continetur: Judaeus erat Paulus, Christianus autem factus, non Judaeorum sacramenta reliquerat, quae convenienter ille populus, et legitimo tempore, quo oportebat, acceperat: ideoque suscepit [al. sed ideo susceperat] celebranda ea, cum jam Christi esset Apostolus; ut doceret non esse perniciosa his qui ea vellent sicut a parentibus per Legem acceperant, custodire. Rursum obsecro te, ut pace tua meum dolorem audias: Judaeorum Paulus caeremonias observabat, cum jam Christi esset Apostolus: et dicis eas non esse perniciosas his qui eas vellent, sicut a parentibus acceperant, custodire? Ego e contrario", "candidate_score": 0.644664, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_24", "bdc_text": "Offenbar betonte dort Bullinger so stark , daß die göttliche Natur Christi nicht gelitten habe , daß Jud diese Warnung für nötig hielt. ( Vgl . auch Köhler , ZL I 724 ;", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2095", "psc_text": "per doctrinam Christi, velut sacrilega, nec Deo mandante conscripta damnari putarentur, quae per Moysen patribus fuerant ministrata: hoc enim de Paulo jactaverant non illi qui intelligebant quo animo a Judaeis fidelibus observari tunc ista deberent, propter commendandam scilicet auctoritatem divinam, et sacramentorum illorum Propheticam sanctitatem, non propter adipiscendam salutem, quae jam in Christo revelabatur, et per baptismi sacramentum ministrabatur; sed illi hoc de Paulo sparserant, qui sic ea volebant observari, tanquam sine his in Evangelio salus credentibus esse non posset. Ipsum enim senserant vehementissimum gratiae praedicatorem, et intentioni eorum maxime adversum, docentem, non per illa hominem justificari, sed per gratiam Jesu Christi, cujus praenuntiandae causa, illae umbrae in Lege mandatae sunt. Et ideo ille invidiam et persecutionem molientes concitare, tanquam inimicum legis mandatorumque divinorum criminabantur: cujus falsae criminationis invidiam congruentius: devitare non posset, quam ut ea ipsa celebraret, quae damnare tanquam sacrilega putabatur; atque ita ostenderet, nec Judaeos tunc ab", "candidate_score": 0.643616, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_7_9", "bdc_text": "Die Vulgata übersetzt sinngemäß : «. . . non permanebitis» .", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1760", "psc_text": "ista, hoc est Communis editio, ipsa est quae et Septuaginta. Sed hoc interest inter utramque, quod Κοινὴ pro locis et temporibus, et pro voluntate scriptorum, vetus corrupta editio est. Ea autem quae habetur in Ἑξαπλοῖς, et quam nos vertimus, ipsa est quae in eruditorum libris incorrupta, et immaculata Septuaginta Interpretum translatio reservatur. Quidquid ergo ab hac discrepat, nulli dubium est, quin ita et ab Hebraeorum auctoritate discordet. 3. Prima de quinto Psalmo quaestio fuit: Neque habitabit juxta te malignus (Psal. 5. 6) . Pro quo habetur in Graeco, οὔτε παροικήσει σοι πονηρὸς sive πονηρευόμενος, ut Vulgata editio continet. Et miramini, cur παροικὶαν, id est, incolatum Latinus interpres non verterit, sed pro hoc posuerit habitationem, quae Graece dicitur κατοικία. Quod quidem in alio loco fecisse convincitur: Heu mihi, quia incolatus meus prolongutus est (Psal. 119. 5) . Et in decimo quarto Psalmo rursum pro incolatu habitationem posuit: Domine quis habitabit in", "candidate_score": 0.640656, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_7_9", "bdc_text": "Die Vulgata übersetzt sinngemäß : «. . . non permanebitis» .", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_881", "psc_text": "si a diligenti lectore Translationi veteri conferatur: et tamen jure Septuaginta Editio obtinuit in Ecclesiis, vel quia prima est, et ante Christi facta adventum, vel quia ab Apostolis (in quibus tamen ab Hebraico non discrepat) usurpata. Aquila autem proselytus et contentiosus interpres, qui non solum verba, sed etymologias quoque verborum transferre conatus est, jure projicitur a nobis. Quis enim pro frumento et vino et oleo, possit, vel legere, vel intelligere, χεῦμα, ὀπωρισμόν, ϛιλπνότητα, quod nos possumus dicere « fusionem, pomationemque, » et « splendentiam. » Aut quia Hebraei non solum habent ἄρθρα, sed et πρόαρθρα, ille κακοζήλως, et syllabas interpretatur, et litteras dicitque σὺν τόν οὐρανόν καὶ σὺν τήν γήν, quod Graeca et Latina lingua omnino non recipit; cujus rei exemplum ex nostro sermone capere possumus. Quanta enim apud Graecos bene dicuntur, quae si ad verbum transferamus, 317 in Latino non resonant: et e regione, quae apud nos placent si", "candidate_score": 0.637768, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_2", "bdc_text": "Seine Lebensdaten und die ganze Problematik des hier erwähnten Schreibens s. oben [Nr. 7 ] S. 71 , Anm. 1 .", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_444", "psc_text": "septem generationes fuisse dilatum, ut saltem malis ipsis, et longaevitate moeroris compulsus, poenitentiam ageret, et mereretur absolvi. 7. Nonnulli septenarium numerum plenum et perfectum interpretantur, de multis Scripturarum locis testimonia contrahentes: et hunc esse sensum quem supra perstrinximus, quod qui interfecerit Cain, ab ingenti eum afflictione, et omnia supplicia transeunte liberet poena. 8. Sunt autem qui et de Evangelio interrogationem Petri replicent: « Domine, quoties peccabit in me frater meus, et dimittam ei: usque septies? Dicit ei Jesus: Non dico tibi usque septies, sed usque septuagies septies » (Matth. 18. 21. et 22). Et putant mortem atque peccatum in septima progenie sabbatizasse, quando Enoch raptus est, « et non inveniebatur, quia transtulit illum Deus » (Gen. 5. 24). De septuaginta autem et septem, illam expositionem 165 sequuntur: in adventu Christi, mortis atque peccati aculeum esse confractum. 9. Ponam et aliam opinionem, ne quid videar praetergressus. Quidam septimum annum remissionis, et", "candidate_score": 0.63631, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_2", "bdc_text": "Seine Lebensdaten und die ganze Problematik des hier erwähnten Schreibens s. oben [Nr. 7 ] S. 71 , Anm. 1 .", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_441", "psc_text": "poenam sui sceleris dederit: quod tot generationibus gemens et tremens viveret super terram, nihil obscuri arbitror remansisse. 5. Vindictae 77. in Lamech exsolvendae. --Nunc illud quod non interrogaveras, dum aliud agimus, irrepsit. Quae sint septuaginta septem vindictae, quae in Lamech exsolvendae sint. Aiunt, ab Adam usque ad Christum generationes septuaginta septem. Lege Lucam Evangelistam, et invenies ita esse, ut dicimus. Sicut ergo septima generatione Cain peccatum est dissolutum, non enim vindicabit Deus bis in idipsum, et qui semel recepit mala in vita sua, non eosdem cruciatus patietur in morte, quos est passus in vita: ita et Lamech peccatum, id est, totius mundi atque sanguinis, qui effusus est, Christi solveretur adventu: qui tulit mundi peccata, qui lavit amictum suum sanguine uvae, et torcular calcavit solus: qui de Edom ad coelum rubicundus ascendens (Isai. 63. 1. 3), clamantibus angelis miraculum praebuit: « Elevate portas, principes, vestras, et introibit rex gloriae » (Psal.", "candidate_score": 0.633643, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_7_9", "bdc_text": "Die Vulgata übersetzt sinngemäß : «. . . non permanebitis» .", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2145", "psc_text": "unius fidei fuerint, varias parere in multorum locorum obscuritate sententias: quamvis nequaquam ipsa varietas ab ejusdem fidei unitate discordet; sicut etiam unus tractator, secundum eamdem fidem, aliter atque aliter eumdem locum potest exponere, quia hoc ejus obscuritas patitur. » 35. « Ideo autem desidero interpretationem tuam de Septuaginta, ut et tanta Latinorum interpretum, qui qualescumque hoc ausi sunt, quantum possumus imperitia careamus: et hi, qui me invidere putant utilibus laboribus tuis, tandem aliquando, si fieri potest, intelligant, propterea me nolle tuam ex Hebraeo interpretationem in Ecclesiis legis, ne contra Septuaginta auctoritatem, tanquam novum aliquid proferentes, magno scandalo perturbemus plebes Christi, quarum aures, et corda illam interpretationem audire consueverunt, quae etiam ab Apostolis approbata est. Unde et illud apud Jonam virgultum (Jona. 4. 6), si in Hebraeo nec hedera est, nec cucurbita, sed nescio quid aliud, quod trunco suo nixum, nullis sustentandum adminiculis erigatur; mallem jam in omnibus Latinis cucurbitam legi.", "candidate_score": 0.632852, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_7_9", "bdc_text": "Die Vulgata übersetzt sinngemäß : «. . . non permanebitis» .", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2959", "psc_text": ". . . . Rhoebe diu (res si qua diu mortalibus ulla est) Viximus. (Aeneid. 10.) 11. Posuisti iniquitates nostras coram te: negligentias nostras in luce vultus tui. Septuaginta: Posuisti iniquitates nostras in conspectu tuo, saeculum nostrum in illuminatione vultus tui. Ubi nos juxta Hebraicum et Symmachum posuimus, negligentias nostras, pro quo Septuaginta, saeculum nostrum transtulerunt, in Hebraico scriptum est ALOMENU, quod quinta Editio interpretatur, adolescentiam; Aquila παροράσεις, et nos in linguam nostram vertere possumus, errores, sive ignorantias. Unde dixit in alio loco: Delicta juventutis meae, et ignorantias meas ne memineris (Ps. 24. 7) . Et iterum: Delicta quis intelligit? Et: Ab occultis meis munda me Domine: et ab alienis parce servo tuo (Psal. 18. 13) . Aliena enim nobis sunt vitia, quae saepe voluntate, interdum ignorantia et errore committimus: et tamen cum non sit voluntas in crimine, error in culpa est. Miror autem cur Septuaginta voluerint pro adolescentia, negligentiis,", "candidate_score": 0.63137, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_21", "bdc_text": "Ceterum dum corpus a divinitate separas , dumvor dum gestrichen cave .", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1548", "psc_text": "vester Christus (Matth. 23. 8) . Neque enim cum haec apostolis diceret, a corpore, quod patebat aspectui, divinitatis excellentiam separabat. Nec quando unum se Christum Dei filium testabatur, animam dividebat et carnem: non alter et alter, sed unus atque idem utrumque subsistens, Deus et homo, dum servus videtur, et dominus adoratur: siquidem in humani corporis vilitate ineffabilem celabat Deum, et rursum fragilitatem carnis divinis operibus excedebat: et ne unus quilibet sanctorum, ut a plerisque aestimatum est, crederetur: sed ille quem et Paulus ostendere volens, scribit: Unus Deus, unus et mediator Dei et hominum, homo Christus Jesus: Et iterum, Mediator autem unius non est, Deus autem unius est (1. Tim. 2) ; quia unus Filius Patris nostrique mediator, nec aequalitatem ejus amisit, nec a nostro consortio separatus est, invisibilis Deus, et visibilis homo: forma servi absconditus est, et dominus gloriae confessione credentium comprobatur. 4. Neque enim privavit eum Pater naturae suae", "candidate_score": 0.622691, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_20", "bdc_text": "Et sunt , qui duci , non cogi volunt .", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_2522", "psc_text": "nequaquam ultra alligari. Sed si labentes, per incontinentiam ad barathrum stupri viderit pervenire; digamiae porrigit manum, ut cum una magis, quam cum pluribus volutentur. Quod nequaquam ut amare dictum, et contra Apostoli regulam, secundus nuptiator exaudiat. Duae enim sunt Apostoli voluntates: una qua praecepit, Dico autem innuptis, et viduis: bonum est illis si sic permanserint, sicut et ego. Altera qua indulget: Si autem non se continent, nubant. Melius est enim nubere, quam uri. Primum quid velit: deinde quid cogatur velle, demonstrat. Vult nos permanere post nuptias, sicut seipsum: et propositae beatitudinis Apostolicum ponit exemplum. Sin autem nos viderit nolle quod ipse vult, incontinentiae nostrae tribuit indulgentiam. Quam e duabus eligimus voluntatem, quod magis vult, et quod per se bonum est: an quod mali comparatione fit levius, et quodam modo nec bonum est, quia praefertur malo? Ergo si eligimus, quod Apostolus non vult, sed velle compellitur, imo acquiescit deteriora cupientibus, non", "candidate_score": 0.615077, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_37", "bdc_text": "Et agnus non erat phase , sed significabat phase .", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3128", "psc_text": "observantia honoris mei gloria non ascendet. 3. De Pascha autem tanquam maximo 1116 sacramento salutis nostrae, paulo latius aliquid dicturus, etiam si non est hujus temporis cuncta disserere, prius ostendere volo, quibus, vel quantis rationibus phase Domini custodiri praecipitur. Mense primo, X. die mensis agnus anniculus immaculatus segregari, et servari usque ad XIII. et XIV. a Domino praecipitur per Moysen occidi ab universo coetu filiorum Israel ad vesperum. Quas rationes ipse Dominus verus agnus cum ad vesperum Pascha progreditur aliquas permanere volens custodivit, aliquas non servari cupiens, commutavit. Qui cum in primo mense secundum praeceptum legis immolari dignatus est, et XIII. nullo modo praevenire suae passionis tempora permisit. Aliqua tamen contra figuram fecisse narrat Evangelium, quia cum a Juda traderetur Judaeis, XI. die mensis primi tentus est. Et cum sui corporis et sanguinis sacramenta dare in sua vita, et discipulis suis dignatus fuerit, hoc contra figuram fecisse monstratur. Cum ille", "candidate_score": 0.610799, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_37", "bdc_text": "Et agnus non erat phase , sed significabat phase .", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3129", "psc_text": "XIII. nullo modo praevenire suae passionis tempora permisit. Aliqua tamen contra figuram fecisse narrat Evangelium, quia cum a Juda traderetur Judaeis, XI. die mensis primi tentus est. Et cum sui corporis et sanguinis sacramenta dare in sua vita, et discipulis suis dignatus fuerit, hoc contra figuram fecisse monstratur. Cum ille agnus igitur in typo Christi Pascha occidi praecipitur assatus igni cum capite et pedibus, et interanea post suam occisionem consumi a populo mandaretur. Hoc autem, ut mihi videtur, propter duas rationabiles causas Dominus fecisse cognoscitur, ne cum Pascha cum discipulis manducaret, nisi postea sacrificium commutasset, dicens: Hoc est corpus meum (Matth. 26. 26) ; sic etiam postea observari debere crederetur. Haec autem altera, ut opinor, causa, ut corpus Domini integrum et suum sanguinem in se continens ante passionem cernerent, hoc corpore spiritualiter refici crederent, et sic etiam nunc a nobis credi debeat. Et hoc etiam intueri debemus, quod non in", "candidate_score": 0.61065, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_20", "bdc_text": "Et sunt , qui duci , non cogi volunt .", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_3118", "psc_text": "Deo non reddere quod promiseras, timendum, atque metuendum est. Ut vulgo dicitur: Facile ex amico inimicum facies, cui promissa non reddas. Sic enim Scriptura dicit. Quod si voveris votum Domino Deo, non moreris reddere illud: quia quaerens quaerit illud Dominus Deus abs te, et erit tibi in peccatum (Deut. 23. 21. sec. LXX. et Eccl. 5. 3) . Ait ergo: Debitam honorificentiam viro 1113 exhibe, ut ex utroque Domino debitum, quod vovisti, reddere possis. De cujus conscientia non diffidimus, si paululum exspectasses: non quod te a bono castitatis retrahamus, sed hujus animum ad castitatis oraculum totis viribus incitemus; ut voluntarium sacrificium offerat Deo, in odorem suavitatis: ut exuta mens a cunctis retinaculis mundanis, atque corporalibus voluptatibus sit: ut valeas plenius inhaerere Dominicis praeceptis. Quod tamen, ne quid a nobis negligenter esse dictum arbitreris, divinarum Scripturarum testimoniis edocuimus, sicut etiam. Apostolus dicit: Et erunt duo in carne una (1. Cor. 6.", "candidate_score": 0.609657, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_53", "bdc_text": "Leo Jud tuus . [ Adresse auf der Rückseite :", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1362", "psc_text": "prior per « Samech » litteram scribitur, interpretaturque « rubus, » sive « odium: » 489 haec autem per « Sade, » et vertitur in « mandatum. » Illudque quod jungitur, « Cades, » non ut plerique aestimant, « sancta » dicitur: sed « mutata, » sive « translata. » Legimus in Genesi (Cap. 28. v. 21) juxta Hebraicam Veritatem, ubi Judas meretricem putans Thamar, dona transmisit: et sequester munerum interrogat, « ubi est cadesa, » hoc est, « scortum, » cujus habitus a caeteris feminis immutatus est. In multis quoque locis hoc idem reperimus. Sin autem « sancta » interpretatur, κατὰ ἀντίφρασιν est intelligendum: quomodo Parcae dicuntur ab eo quod minime parcant, et bellum, quod nequaquam bellum sit, et lucus, quod minime luceat. In hac Mansione moritur Maria, et sepelitur: et propter aquas contradictionis Moyses et Aaron offendunt Dominum, et prohibentur transire Jordanem, missisque nuntiis ad Edom, transitus petitur,", "candidate_score": 0.608964, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_30", "bdc_text": "Ego nunquam me iisce Syrtibus Die Syrten waren im Altertum für ihre gefährlichen Untiefen bekannt .", "psc_chunk_id": "022_Hieronymus-Stridonensis_Epistolae_window_1292", "psc_text": "ultima Moeotide inter glacialem Tanain, et Massagetarum immanes populos, ubi Caucasi rupibus feras gentes Alexandri claustra cohibent, erupisse Hunnorum examina, quae pernicibus equis huc illucque volitantia, caedis pariter, ac terroris cuncta complerent. Aberat tunc Romanus exercitus, et bellis civilibus in Italia tenebatur. Hanc gentem Herodotus refert, sub Dario, rege Medorum, viginti annis Orientem tenuisse captivum, et ab Aegyptiis atque Aethiopibus annum exegisse vectigal. Avertat Jesus ab orbe Romano tales ultra bestias. Insperati ubique aderant, et famam celeritate vincentes, non religioni, non dignitatibus, non aetati parcebant, non vagientis miserabantur infantiae. Cogebantur mori, qui nondum vivere coeperant; et nescientes malum suum, inter hostium manus ac tela ridebant. Consonus inter omnes rumor, petere eos Jerosolymam, et ob nimiam auri cupiditatem ad hanc urbem percurrere Muri neglecti pacis incuria, sarciebantur. Antiochia obsidebatur. Tyrus se volens a terra abrumpere, insulam quaerebat antiquam. Tunc et nos compulsi sumus parare naves, es se in littore, adventum hostium", "candidate_score": 0.607878, "ce_score": null } ] }, { "rank": 2, "cf_id": "cf021", "work_id": "031_Augustinus-Hipponensis_Confessiones", "max_score": 0.724164, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10029_sent_16_18", "bdc_text": "Orandus est deus , ut mentes eorum excitet , ut tenebras illuminetVgl. 2 Sam 22 , 29 u. a. , ut intus trahatVgl. Joh 6 , 44. . Et nos aliquando tenebre eramus , nunc autem ipsius gratia lux [ Eph 5 , 8 ] , «qui operatur omnia in omnibus » [1 Kor 12 , 6 ] . Quare te rogo , ut quedam verba , quibus acerbius in fratrem invehere videri posses malis , in mitiora mutare velis , non quod tales iisce verbis digni non sint , sed quod nos alia decent , nisi cum deploratissimis impiissimisque tibi negocium siet .", "psc_chunk_id": "031_Augustinus-Hipponensis_Confessiones_window_403", "psc_text": "mentis seductores, qui cum duas voluntates in deliberando animadverterint, duas naturas duarum mentium esse asseverant, unam bonam, alteram malam. Ipsi vere mali sunt, cum ista mala sentiunt, et iidem ipsi boni erunt si vera senserint, verisque consenserint, ut dicat eis Apostolus tuus: Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino (Ephes. V, 8) . Isti enim dum volunt esse lux, non in Domino, sed in seipsis, putando animae naturam hoc esse quod Deus est, ita facti sunt densiores tenebrae; quoniam longius a te recesserunt horrenda arrogantia, a te vero lumine illuminante omnem hominem venientem in hunc mundum (Joan. I, 9). Attendite quid dicatis, et erubescite, et accedite ad eum et illuminamini, et vultus vestri non erubescent (Psal. XXXIII, 6). Ego cum deliberabam ut jam servirem Domino Deo meo, sicut diu disposueram, ego eram qui volebam, ego qui nolebam; ego, ego eram. Nec plene volebam, nec plene nolebam. Ideo mecum contendebam,", "candidate_score": 0.724164, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_17", "bdc_text": "Et nos aliquando tenebre eramus , nunc autem ipsius gratia lux [ Eph 5 , 8 ] , «qui operatur omnia in omnibus » [1 Kor 12 , 6 ] .", "psc_chunk_id": "031_Augustinus-Hipponensis_Confessiones_window_780", "psc_text": "est lux. Et ecce fuimus aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino (Eph. V, 8). CAPUT XIII. Renovatio hominis dum hic vivit nondum perfecta. 14. Et tamen adhuc per fidem, nondum per speciem (II Cor. V, 7). Spe enim salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes (Rom. VIII, 24). Adhuc abyssus abyssum invocat, sed in voce cataractarum tuarum (Psal. XLI, 8). Adhuc et ille qui dicit: Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus (I Cor. III, 1) , etiam ipse nondum se arbitratur comprehendisse; et quae retro oblitus, in ea quae ante sunt, extenditur (Philip. III, 13), et ingemiscit gravatus, et sitit anima ejus ad Deum vivum, quemadmodum cervus ad fontes aquarum, et dicit: Quando veniam? (Psal. XLI, 2, 3) habitaculum suum quod de coelo est, superindui cupiens (II Cor. V, 2), et invocat inferiorem abyssum, dicens: Nolite conformari huic saeculo, sed reformamini in novitate", "candidate_score": 0.669918, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_48_50", "bdc_text": "34 , 8 ; Hi 1 , 20 . . Ne te torqueas , obtundo te ineptus meis , sed tu boni consule , frater in Christo charissime , in quo perpetuo valeas .", "psc_chunk_id": "031_Augustinus-Hipponensis_Confessiones_window_852", "psc_text": "quemadmodum sunt ista opera tua per nos. Tu autem, Domine, semper operaris, et semper requiescis. Nec vides ad tempus, nec moveris ad tempus, nec quiescis ad tempus; et tamen facis et visiones temporales, et ipsa tempora, et quietem ex tempore. CAPUT XXXVIII. Aliter Deus, aliter homo videt creata. 53. Nos itaque ista quae fecisti videmus, quia sunt: tu autem quia vides ea, sunt. Et nos foris videmus quia sunt, et intus quia bona sunt: tu autem ibi vidisti facta, ubi vidisti facienda. Et nos alio tempore moti sumus ad benefaciendum, posteaquam concepit de Spiritu tuo cor nostrum; priore autem tempore ad male faciendum movebamur deserentes te: tu vero, Deus une bone, nunquam cessasti benefacere. Et sunt quaedam bona opera nostra ex munere quidem tuo, sed non sempiterna: post illa nos requieturos in tua grandi sanctificatione speramus. Tu autem bonum nullo indigens bono, semper quietus es; quoniam tua quies tu ipse", "candidate_score": 0.662215, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_29_31", "bdc_text": "Haec scribo , non ut eorum partes adiuvem , sed quod periculum esse videam , ne is , qui cum iisce hominibus argutiis rem tentet , argutiis , quibus ipsi maxime nituntur , referiatur . Ego nunquam me iisce Syrtibus Die Syrten waren im Altertum für ihre gefährlichen Untiefen bekannt . crederem neque unquam donarem hic esse corpus , cum «caro nihil prosit» [ Joh 6 , 63 ] et figurata sit locutio :", "psc_chunk_id": "031_Augustinus-Hipponensis_Confessiones_window_231", "psc_text": "itaque credere in carne natum, ne credere cogerer ex carne inquinatum. Nunc spirituales tui blande et amanter ridebunt me, si has confessiones meas legerint: sed tamen talis eram. CAPUT XI. Qualiter Augustinus contulerit cum catholicis. 21. Deinde quae illi in Scripturis tuis reprehenderant, defendi posse non existimabam: sed aliquando sane cupiebam cum aliquo illorum librorum doctissimo conferre singula, et experiri quid inde sentiret. Jam enim Helpidii cujusdam adversus eosdem Manichaeos coram loquentis et disserentis sermones, etiam apud Carthaginem movere me coeperant, cum talia de Scripturis proferret, quibus resisti facile non posset, et imbecilla mihi responsio videbatur istorum. Quam quidem non facile palam promebant, sed nobis secretius, cum dicerent scripturas Novi Testamenti falsatas fuisse a nescio quibus, qui Judaeorum legem inserere christianae fidei voluerunt, atque ipsi incorrupta exemplaria nulla proferrent. Sed me maxime captum et offocatum quodammodo deprimebant corporalia cogitantem moles illae, sub quibus anhelans in auram tuae veritatis liquidam et", "candidate_score": 0.645363, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_7_9", "bdc_text": "Die Vulgata übersetzt sinngemäß : «. . . non permanebitis» .", "psc_chunk_id": "031_Augustinus-Hipponensis_Confessiones_window_326", "psc_text": "me, ut impatiens essem, donec mihi per interiorem aspectum certus esses. Et residebat tumor meus ex occulta manu medicinae tuae, aciesque conturbata et contenebrata mentis meae, acri collyrio salubrium dolorum de die in diem sanabatur. CAPUT IX. In Platonicorum libris Verbi aeterni divinitatem, non incarnati humilitatem invenit. 13. Et primo volens ostendere mihi quam resistas superbis, humilibus autem des gratiam (I Petr. V, 5), et quanta misericordia tua demonstrata sit hominibus via humilitatis, quod Verbum tuum caro factum est, et habitavit inter homines; procurasti mihi per quemdam hominem immanissimo typho turgidum, quosdam Platonicorum libros ex graeca lingua in latinam versos: et ibi legi, non quidem his verbis, sed hoc idem omnino multis et multiplicibus suaderi rationibus, quod in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum; omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil quod factum est:", "candidate_score": 0.632172, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_11_13", "bdc_text": "Anselms Beweis der Existenz Gottes im Zusammenhang seines theologischen Programms , München 1931 . - Forschungen zur Geschichte und Lehre des Protestantismus , 4 . Reihe , Bd. III , S. 13ff. ) , surdisque narras fabulamVgl .", "psc_chunk_id": "031_Augustinus-Hipponensis_Confessiones_window_607", "psc_text": "UNDECIMUS. Laudaturus Deum deinceps professione suae ipsius in Scripturis sanctis sive imperitiae, sive etiam peritiae, aut ejus quo in eas ex munere divino flagrabat, studii, explicandum sumit exordium libri Geneseos; atque hic primum illustrat isthaec verba: In principio fecit Deus coelum et terram. Occurrit obtrectantibus, quid faceret Deus antequam coelum et terram conderet, et unde ei in mentem venerit tandem aliquando ea facere, cum antea non fecisset. Dum vero iis refellendis insistit, copiosam de Tempore conscribit disputationem. CAPUT PRIMUM. Cur confitemur Deo scienti. 1. Numquid, Domine, cum tua sit aeternitas, ignoras quae tibi dico, aut ad tempus vides quod fit in tempore? Cur ergo tibi tot rerum narrationes digero? Non utique ut per me noveris ea, sed affectum meum excito in te, et eorum qui haec legunt, ut dicamus omnes: Magnus Dominus et laudabilis valde (Psal. XCV, 4). Jam dixi, et dicam: amore amoris tui facio istud. Nam et oramus,", "candidate_score": 0.618283, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_20", "bdc_text": "Et sunt , qui duci , non cogi volunt .", "psc_chunk_id": "031_Augustinus-Hipponensis_Confessiones_window_402", "psc_text": "in tantum non fit quod imperat, in quantum non vult. Quoniam voluntas imperat ut sit voluntas, nec alia, sed ipsa. Non utique plena imperat, ideo non est quod imperat. Nam si plena esset, nec imperaret ut esset, quia jam esset. Non igitur monstrum partim velle, partim nolle; sed aegritudo animi est, quia non totus assurgit veritate sublevatus, consuetudine praegravatus. Et ideo sunt duae voluntates, quia una earum tota non est, et hoc adest alteri quod deest alteri. CAPUT X. Adversus Manichaeos qui ex duabus contrariis voluntatibus duas contrarias naturas asseverant. 22. Pereant a facie tua, Deus, sicuti pereunt vaniloqui et mentis seductores, qui cum duas voluntates in deliberando animadverterint, duas naturas duarum mentium esse asseverant, unam bonam, alteram malam. Ipsi vere mali sunt, cum ista mala sentiunt, et iidem ipsi boni erunt si vera senserint, verisque consenserint, ut dicat eis Apostolus tuus: Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino", "candidate_score": 0.6161, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_20", "bdc_text": "Et sunt , qui duci , non cogi volunt .", "psc_chunk_id": "031_Augustinus-Hipponensis_Confessiones_window_404", "psc_text": "Attendite quid dicatis, et erubescite, et accedite ad eum et illuminamini, et vultus vestri non erubescent (Psal. XXXIII, 6). Ego cum deliberabam ut jam servirem Domino Deo meo, sicut diu disposueram, ego eram qui volebam, ego qui nolebam; ego, ego eram. Nec plene volebam, nec plene nolebam. Ideo mecum contendebam, et dissipabar a meipso. Et ipsa dissipatio me invito quidem fiebat, nec tamen ostendebat naturam mentis alienae, sed poenam meae. Et ideo non jam ego operabar illam, sed quod habitabat in me peccatum (Rom. VII, 14) de supplicio liberioris peccati, quia eram filius Adam. 23. Nam si tot sunt contrariae naturae, quot voluntates sibi resistunt; non jam duae, sed plures erunt. Si deliberet quisquam utrum ad conventiculum eorum pergat, an ad theatrum; clamant isti: Ecce duae naturae; una bona hac ducit, altera mala illac reducit. Nam unde ista cunctatio sibimet adversantium voluntatum? Ego autem dico ambas malas, et quae ad", "candidate_score": 0.605309, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_20", "bdc_text": "Et sunt , qui duci , non cogi volunt .", "psc_chunk_id": "031_Augustinus-Hipponensis_Confessiones_window_405", "psc_text": "naturae, quot voluntates sibi resistunt; non jam duae, sed plures erunt. Si deliberet quisquam utrum ad conventiculum eorum pergat, an ad theatrum; clamant isti: Ecce duae naturae; una bona hac ducit, altera mala illac reducit. Nam unde ista cunctatio sibimet adversantium voluntatum? Ego autem dico ambas malas, et quae ad illos ducit, et quae ad theatrum reducit. Sed non credunt nisi bonam esse qua itur ad eos. Quid si ergo quisquam nostrum deliberet, et secum altercantibus duabus voluntatibus fluctuet, utrum ad theatrum pergat, an ad ecclesiam nostram? nonne et isti quid respondeant fluctuabunt? Aut enim fatebuntur, quod nolunt, bona voluntate pergi in ecclesiam nostram, sicut in eam pergunt qui sacramentis ejus imbuti sunt atque detinentur: aut duas malas naturas, et duas malas mentes in uno homine confligere putabunt; et non erit verum quod solent dicere, unam bonam et alteram malam: aut convertentur ad verum, et non negabunt, cum quisque deliberat,", "candidate_score": 0.602866, "ce_score": null } ] }, { "rank": 3, "cf_id": "cf052", "work_id": "051_Prosper-Aquitanus_Responsiones-pro-Augustino-ad-excerpta-Genuensium", "max_score": 0.720579, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10029_sent_16_18", "bdc_text": "Orandus est deus , ut mentes eorum excitet , ut tenebras illuminetVgl. 2 Sam 22 , 29 u. a. , ut intus trahatVgl. Joh 6 , 44. . Et nos aliquando tenebre eramus , nunc autem ipsius gratia lux [ Eph 5 , 8 ] , «qui operatur omnia in omnibus » [1 Kor 12 , 6 ] . Quare te rogo , ut quedam verba , quibus acerbius in fratrem invehere videri posses malis , in mitiora mutare velis , non quod tales iisce verbis digni non sint , sed quod nos alia decent , nisi cum deploratissimis impiissimisque tibi negocium siet .", "psc_chunk_id": "051_Prosper-Aquitanus_Responsiones-pro-Augustino-ad-excerpta-Genuensium_window_38", "psc_text": "qui omnia operatur in omnibus (Ibid.), prorsus non haberemus in nobis: et cum his, qui non cognoverunt Dominum, aut cum cognovissent, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt, sed hoc ipsum suae sapientiae, deputantes stulti facti, et obscurato corde evanuerunt in cogitationibus suis (Rom. I, 21); cum his, inquam, sederemus in tenebris et in umbra mortis, nec querelam habentes de poena, nec excusationem de ignorantia, nec praesidium de natura. Nunc jam quod sequitur quale sit videamus. EXCERPTUM IX. (Aug. lib. III de Dono Persever. cap. 16.) Sed aiunt, ut scribitis, neminem posse correptionis stimulis excitari, si dicatur in conventu Ecclesiae audientibus multis: Ita se habet de praedestinatione definita sententia voluntatis Dei, ut alii ex vobis de infidelitate, accepta obediendi voluntate, veneritis ad fidem, vel accepta perseverantia, permaneatis in fide; caeteri vero qui in peccatorum delectatione remoramini, ideo nondum surrexistis, quia necdum vos adjutorium gratiae miserantis erexit. Verumtamen si qui estis", "candidate_score": 0.720579, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_15_17", "bdc_text": "si crederent , nihil opus pluribus argumentis . Orandus est deus , ut mentes eorum excitet , ut tenebras illuminetVgl. 2 Sam 22 , 29 u. a. , ut intus trahatVgl. Joh 6 , 44. . Et nos aliquando tenebre eramus , nunc autem ipsius gratia lux [ Eph 5 , 8 ] , «qui operatur omnia in omnibus » [1 Kor 12 , 6 ] .", "psc_chunk_id": "051_Prosper-Aquitanus_Responsiones-pro-Augustino-ad-excerpta-Genuensium_window_38", "psc_text": "qui omnia operatur in omnibus (Ibid.), prorsus non haberemus in nobis: et cum his, qui non cognoverunt Dominum, aut cum cognovissent, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt, sed hoc ipsum suae sapientiae, deputantes stulti facti, et obscurato corde evanuerunt in cogitationibus suis (Rom. I, 21); cum his, inquam, sederemus in tenebris et in umbra mortis, nec querelam habentes de poena, nec excusationem de ignorantia, nec praesidium de natura. Nunc jam quod sequitur quale sit videamus. EXCERPTUM IX. (Aug. lib. III de Dono Persever. cap. 16.) Sed aiunt, ut scribitis, neminem posse correptionis stimulis excitari, si dicatur in conventu Ecclesiae audientibus multis: Ita se habet de praedestinatione definita sententia voluntatis Dei, ut alii ex vobis de infidelitate, accepta obediendi voluntate, veneritis ad fidem, vel accepta perseverantia, permaneatis in fide; caeteri vero qui in peccatorum delectatione remoramini, ideo nondum surrexistis, quia necdum vos adjutorium gratiae miserantis erexit. Verumtamen si qui estis", "candidate_score": 0.717906, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_16", "bdc_text": "Orandus est deus , ut mentes eorum excitet , ut tenebras illuminetVgl. 2 Sam 22 , 29 u. a. , ut intus trahatVgl. Joh 6 , 44. .", "psc_chunk_id": "051_Prosper-Aquitanus_Responsiones-pro-Augustino-ad-excerpta-Genuensium_window_38", "psc_text": "qui omnia operatur in omnibus (Ibid.), prorsus non haberemus in nobis: et cum his, qui non cognoverunt Dominum, aut cum cognovissent, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt, sed hoc ipsum suae sapientiae, deputantes stulti facti, et obscurato corde evanuerunt in cogitationibus suis (Rom. I, 21); cum his, inquam, sederemus in tenebris et in umbra mortis, nec querelam habentes de poena, nec excusationem de ignorantia, nec praesidium de natura. Nunc jam quod sequitur quale sit videamus. EXCERPTUM IX. (Aug. lib. III de Dono Persever. cap. 16.) Sed aiunt, ut scribitis, neminem posse correptionis stimulis excitari, si dicatur in conventu Ecclesiae audientibus multis: Ita se habet de praedestinatione definita sententia voluntatis Dei, ut alii ex vobis de infidelitate, accepta obediendi voluntate, veneritis ad fidem, vel accepta perseverantia, permaneatis in fide; caeteri vero qui in peccatorum delectatione remoramini, ideo nondum surrexistis, quia necdum vos adjutorium gratiae miserantis erexit. Verumtamen si qui estis", "candidate_score": 0.673937, "ce_score": null } ] }, { "rank": 4, "cf_id": "cf021", "work_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2", "max_score": 0.720095, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10029_sent_36_38", "bdc_text": "Vides hic «est» pro «significat» positum esse , nam dominus adhuc non transierat , sed sequenti nocte transiturus erat . Et agnus non erat phase , sed significabat phase . Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ;", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3348", "psc_text": "Jesus de hoc mundo ad Patrem» (Joan. XIII, 1) ? Nam ipsum transitum significat Pascha. Quod enim hebraico verbo dicitur Pascha, latine Transitus interpretatur. Quid est, «Faciem meam non videbis,» sed «posteriora mea videbis?» Cujus personam gerebat ille Moyses, quando ei dictum est, «Faciem meam non videbis,» sed «posteriora mea videbis,» et hoc «cum transiero:» ut autem non videas faciem meam, «ponam super te manum meam?» Faciem suam dixit, prima sua? et quodam modo posteriora sua, transitum de hoc mundo passionis suae. Apparuit Judaeis; non eum cognoverunt. Eorum personam gerebat Moyses, quando ei dicebatur, «Faciem meam non potes videre.» Unde autem non viderunt Deum in carne positum. Quia gravata erat super eos manus Domini. De illis enim dixerat Isaias, «Incrassa cor populi hujus, et oculos ejus grava» (Isai. VI, 10) : et eorum vox est in alio psalmo, «Quoniam gravata est super me manus tua» (Psal. XXXI, 4) . Ut", "candidate_score": 0.720095, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_36_38", "bdc_text": "Vides hic «est» pro «significat» positum esse , nam dominus adhuc non transierat , sed sequenti nocte transiturus erat . Et agnus non erat phase , sed significabat phase . Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ;", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2551", "psc_text": "cum transiero» (Exod. XXXIII, 20, 23) . Exspectas forte ut transeat: jam transiit; tu vide posteriora ipsius. Ubi transiit? Audi Joannem; «Cum venisset,» inquit, «hora, ut transiret de mundo ad Patrem» (Joan. XIII, 1) . Dominus noster Jesus Christus jam fecit Pascha. Pascha autem Transitus interpretatur. Nam verbum est hebraeum: et putant homines graecum esse, quasi Passionem, sed non est. A diligentioribus et a doctioribus inventum est quia Pascha hebraeum verbum est; et non interpretantur passionem, sed transitum. Per passionem enim transiit Dominus a morte ad vitam; et fecit nobis viam credentibus in resurrectionem ejus, ut transeamus et nos de morte ad vitam. Non magnum est credere quia mortuus est Christus: hoc et Pagani, et Judaei, et omnes iniqui credunt. Hoc omnes credunt, quia mortuus est: fides Christianorum, resurrectio Christi est; hoc pro magno habemus, quia credimus eum resurrexisse. Ergo tunc se voluit videri, cum transiret, hoc est, cum resurrexisset.", "candidate_score": 0.719506, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_36_38", "bdc_text": "Vides hic «est» pro «significat» positum esse , nam dominus adhuc non transierat , sed sequenti nocte transiturus erat . Et agnus non erat phase , sed significabat phase . Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ;", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2550", "psc_text": "Quem sum inventurus non dormientem? quis homo non dormitabit? quem invenio? quo ibo? quo revertar? Iste tibi ostendit: «Ecce non dormitabit, neque obdormiet, qui custodit Israel.» Vis habere ergo custodem non dormientem neque dormitantem? «Ecce non dormiet, neque dormitabit, qui custodit Israel:» Christus enim custodit Israel. Esto ergo Israel. Quid est, Israel? Israel interpretatur Videns Deum. Et quomodo videtur Deus? Primo per fidem, postea per speciem. Si per speciem nondum potes, per fidem vide. Si faciem ejus videre non potes, quoniam ibi species; posteriora ejus vide. Hoc dictum est Moysi a Domino: «Non potes videre faciem meam, posteriora mea videbis, cum transiero» (Exod. XXXIII, 20, 23) . Exspectas forte ut transeat: jam transiit; tu vide posteriora ipsius. Ubi transiit? Audi Joannem; «Cum venisset,» inquit, «hora, ut transiret de mundo ad Patrem» (Joan. XIII, 1) . Dominus noster Jesus Christus jam fecit Pascha. Pascha autem Transitus interpretatur. Nam verbum est hebraeum:", "candidate_score": 0.714577, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_36_38", "bdc_text": "Vides hic «est» pro «significat» positum esse , nam dominus adhuc non transierat , sed sequenti nocte transiturus erat . Et agnus non erat phase , sed significabat phase . Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ;", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3540", "psc_text": "deflecti: passio enim πάθος graece dicitur, non pascha. Ergo Pascha, sicut dicunt qui noverunt, et qui nobis quod legeremus interpretati sunt, transitus interpretatur. Ideo ventura passione Domini, tanquam ipso verbo loqueretur Evangelista: «Cum venisset,» inquit, «hora ut transiret Jesus de hoc mundo ad Patrem.» Pascha hic ergo sonuit in hoc versu, «Singularis ego sum, donec transeam.» Post Pascha jam non ero singularis, post transitum non ero singularis. Multi imitabuntur, multi consequentur: et si postea sequentur, quid erit? «Singularis ego sum, donec transeam.» Quid est quod Dominus ait in hoc psalmo, «Singularis ego sum donec transeam?» quid est quod exposuimus? Si intelleximus, attende ipsius verba in Evangelio: «Amen, amen dico vobis,» inquit, «nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet; si autem mortuum fuerit, multum fructum affert.» Hoc ibi ait, ubi etiam dixit: «Cum exaltatus fuero a terra, omnia traham ad meipsum» (Joan. XII, 24, 25, 32) .", "candidate_score": 0.711536, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_37_39", "bdc_text": "Et agnus non erat phase , sed significabat phase . Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ; die Interpretation von Ex 12 , 11 geht auf Zwinglis berühmten Traum zurück. ( Zur ganzen Frage s. Z IV 448f;", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3348", "psc_text": "Jesus de hoc mundo ad Patrem» (Joan. XIII, 1) ? Nam ipsum transitum significat Pascha. Quod enim hebraico verbo dicitur Pascha, latine Transitus interpretatur. Quid est, «Faciem meam non videbis,» sed «posteriora mea videbis?» Cujus personam gerebat ille Moyses, quando ei dictum est, «Faciem meam non videbis,» sed «posteriora mea videbis,» et hoc «cum transiero:» ut autem non videas faciem meam, «ponam super te manum meam?» Faciem suam dixit, prima sua? et quodam modo posteriora sua, transitum de hoc mundo passionis suae. Apparuit Judaeis; non eum cognoverunt. Eorum personam gerebat Moyses, quando ei dicebatur, «Faciem meam non potes videre.» Unde autem non viderunt Deum in carne positum. Quia gravata erat super eos manus Domini. De illis enim dixerat Isaias, «Incrassa cor populi hujus, et oculos ejus grava» (Isai. VI, 10) : et eorum vox est in alio psalmo, «Quoniam gravata est super me manus tua» (Psal. XXXI, 4) . Ut", "candidate_score": 0.71105, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_38_40", "bdc_text": "Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ; die Interpretation von Ex 12 , 11 geht auf Zwinglis berühmten Traum zurück. ( Zur ganzen Frage s. Z IV 448f; 483 , 14f ;", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2550", "psc_text": "Quem sum inventurus non dormientem? quis homo non dormitabit? quem invenio? quo ibo? quo revertar? Iste tibi ostendit: «Ecce non dormitabit, neque obdormiet, qui custodit Israel.» Vis habere ergo custodem non dormientem neque dormitantem? «Ecce non dormiet, neque dormitabit, qui custodit Israel:» Christus enim custodit Israel. Esto ergo Israel. Quid est, Israel? Israel interpretatur Videns Deum. Et quomodo videtur Deus? Primo per fidem, postea per speciem. Si per speciem nondum potes, per fidem vide. Si faciem ejus videre non potes, quoniam ibi species; posteriora ejus vide. Hoc dictum est Moysi a Domino: «Non potes videre faciem meam, posteriora mea videbis, cum transiero» (Exod. XXXIII, 20, 23) . Exspectas forte ut transeat: jam transiit; tu vide posteriora ipsius. Ubi transiit? Audi Joannem; «Cum venisset,» inquit, «hora, ut transiret de mundo ad Patrem» (Joan. XIII, 1) . Dominus noster Jesus Christus jam fecit Pascha. Pascha autem Transitus interpretatur. Nam verbum est hebraeum:", "candidate_score": 0.71103, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_37_39", "bdc_text": "Et agnus non erat phase , sed significabat phase . Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ; die Interpretation von Ex 12 , 11 geht auf Zwinglis berühmten Traum zurück. ( Zur ganzen Frage s. Z IV 448f;", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3329", "psc_text": "est,» inquit, «forma futuri» (Rom. V, 14) . Si ergo Adam forma futuri; quomodo de latere dormientis Eva facta est (Gen. II, 21, 22) , sic ex latere Domini dormientis, id est, in passione morientis, et in cruce percusso de lancea (Joan. XIX, 34) , manaverunt Sacramenta, quibus formaretur Ecclesia. Nam de futura eadem passione sua sic dicit in alio psalmo: «Ego dormivi, et somnum cepi; et exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me» (Psal. III, 6) . Ergo dormitio intelligitur passio. Eva de latere dormientis, Ecclesia de latere patientis. Loquitur ergo Dominus noster Jesus Christus in Prophetis aliquando ex voce sua, aliquando ex voce nostra, quia unum se facit nobiscum; sicut dictum est, «Erunt duo in carne una.» Unde dicit et ipse Dominus in Evangelio, cum de conjugio loqueretur: «Igitur jam non sunt duo, sed una caro» (Matth. XIX, 6) . Una caro, quia de nostra mortalitate carnem suscepit: non autem", "candidate_score": 0.710669, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_37_39", "bdc_text": "Et agnus non erat phase , sed significabat phase . Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ; die Interpretation von Ex 12 , 11 geht auf Zwinglis berühmten Traum zurück. ( Zur ganzen Frage s. Z IV 448f;", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2551", "psc_text": "cum transiero» (Exod. XXXIII, 20, 23) . Exspectas forte ut transeat: jam transiit; tu vide posteriora ipsius. Ubi transiit? Audi Joannem; «Cum venisset,» inquit, «hora, ut transiret de mundo ad Patrem» (Joan. XIII, 1) . Dominus noster Jesus Christus jam fecit Pascha. Pascha autem Transitus interpretatur. Nam verbum est hebraeum: et putant homines graecum esse, quasi Passionem, sed non est. A diligentioribus et a doctioribus inventum est quia Pascha hebraeum verbum est; et non interpretantur passionem, sed transitum. Per passionem enim transiit Dominus a morte ad vitam; et fecit nobis viam credentibus in resurrectionem ejus, ut transeamus et nos de morte ad vitam. Non magnum est credere quia mortuus est Christus: hoc et Pagani, et Judaei, et omnes iniqui credunt. Hoc omnes credunt, quia mortuus est: fides Christianorum, resurrectio Christi est; hoc pro magno habemus, quia credimus eum resurrexisse. Ergo tunc se voluit videri, cum transiret, hoc est, cum resurrexisset.", "candidate_score": 0.70978, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_37_39", "bdc_text": "Et agnus non erat phase , sed significabat phase . Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ; die Interpretation von Ex 12 , 11 geht auf Zwinglis berühmten Traum zurück. ( Zur ganzen Frage s. Z IV 448f;", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2550", "psc_text": "Quem sum inventurus non dormientem? quis homo non dormitabit? quem invenio? quo ibo? quo revertar? Iste tibi ostendit: «Ecce non dormitabit, neque obdormiet, qui custodit Israel.» Vis habere ergo custodem non dormientem neque dormitantem? «Ecce non dormiet, neque dormitabit, qui custodit Israel:» Christus enim custodit Israel. Esto ergo Israel. Quid est, Israel? Israel interpretatur Videns Deum. Et quomodo videtur Deus? Primo per fidem, postea per speciem. Si per speciem nondum potes, per fidem vide. Si faciem ejus videre non potes, quoniam ibi species; posteriora ejus vide. Hoc dictum est Moysi a Domino: «Non potes videre faciem meam, posteriora mea videbis, cum transiero» (Exod. XXXIII, 20, 23) . Exspectas forte ut transeat: jam transiit; tu vide posteriora ipsius. Ubi transiit? Audi Joannem; «Cum venisset,» inquit, «hora, ut transiret de mundo ad Patrem» (Joan. XIII, 1) . Dominus noster Jesus Christus jam fecit Pascha. Pascha autem Transitus interpretatur. Nam verbum est hebraeum:", "candidate_score": 0.708221, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_38_40", "bdc_text": "Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ; die Interpretation von Ex 12 , 11 geht auf Zwinglis berühmten Traum zurück. ( Zur ganzen Frage s. Z IV 448f; 483 , 14f ;", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3348", "psc_text": "Jesus de hoc mundo ad Patrem» (Joan. XIII, 1) ? Nam ipsum transitum significat Pascha. Quod enim hebraico verbo dicitur Pascha, latine Transitus interpretatur. Quid est, «Faciem meam non videbis,» sed «posteriora mea videbis?» Cujus personam gerebat ille Moyses, quando ei dictum est, «Faciem meam non videbis,» sed «posteriora mea videbis,» et hoc «cum transiero:» ut autem non videas faciem meam, «ponam super te manum meam?» Faciem suam dixit, prima sua? et quodam modo posteriora sua, transitum de hoc mundo passionis suae. Apparuit Judaeis; non eum cognoverunt. Eorum personam gerebat Moyses, quando ei dicebatur, «Faciem meam non potes videre.» Unde autem non viderunt Deum in carne positum. Quia gravata erat super eos manus Domini. De illis enim dixerat Isaias, «Incrassa cor populi hujus, et oculos ejus grava» (Isai. VI, 10) : et eorum vox est in alio psalmo, «Quoniam gravata est super me manus tua» (Psal. XXXI, 4) . Ut", "candidate_score": 0.707262, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_37_39", "bdc_text": "Et agnus non erat phase , sed significabat phase . Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ; die Interpretation von Ex 12 , 11 geht auf Zwinglis berühmten Traum zurück. ( Zur ganzen Frage s. Z IV 448f;", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3540", "psc_text": "deflecti: passio enim πάθος graece dicitur, non pascha. Ergo Pascha, sicut dicunt qui noverunt, et qui nobis quod legeremus interpretati sunt, transitus interpretatur. Ideo ventura passione Domini, tanquam ipso verbo loqueretur Evangelista: «Cum venisset,» inquit, «hora ut transiret Jesus de hoc mundo ad Patrem.» Pascha hic ergo sonuit in hoc versu, «Singularis ego sum, donec transeam.» Post Pascha jam non ero singularis, post transitum non ero singularis. Multi imitabuntur, multi consequentur: et si postea sequentur, quid erit? «Singularis ego sum, donec transeam.» Quid est quod Dominus ait in hoc psalmo, «Singularis ego sum donec transeam?» quid est quod exposuimus? Si intelleximus, attende ipsius verba in Evangelio: «Amen, amen dico vobis,» inquit, «nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet; si autem mortuum fuerit, multum fructum affert.» Hoc ibi ait, ubi etiam dixit: «Cum exaltatus fuero a terra, omnia traham ad meipsum» (Joan. XII, 24, 25, 32) .", "candidate_score": 0.706995, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_36_38", "bdc_text": "Vides hic «est» pro «significat» positum esse , nam dominus adhuc non transierat , sed sequenti nocte transiturus erat . Et agnus non erat phase , sed significabat phase . Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ;", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_1841", "psc_text": "transeuntem (Matth. XX, 29-34) . Aliquid ergo transitorium Dominus fecit: est autem aliud quod stat. Aliud est, inquam, transitorium Domini, aliud stabile Domini. Transitorium Domini, Virginis partus, Verbi incarnatio, aetatum gradatio, miraculorum exhibitio, passionum perpessio, mors, resurrectio, ascensio in coelum: hoc totum transitorium fuit. Non enim adhuc Christus nascitur, aut adhuc moritur, aut adhuc resurgit, aut adhuc ascendit in coelum. Nonne videtis ista facta, per tempora cucurrisse, per tempora exhibuisse viatoribus quiddam transitorium, ne in via remanerent, sed ad patriam pervenirent? Denique et illi caeci ad viam sedebant, ibi transeuntem senserunt, et clamando tenuerunt. In via ergo saeculi hujus hoc transitorium sui Dominus operatus est, et hoc transitorium pertinet ad filium David. Ideo illi Domino transeunti: «Miserere nostri, fili David.» Tanquam dicerent: Filium David in transeunte cognoscimus, filium David factum in transitu discimus. Agnoscamus ergo et nos, et filium David confiteamur, ut illuminari mereamur. Sentimus enim transeuntem filium David, et", "candidate_score": 0.703706, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_38_40", "bdc_text": "Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ; die Interpretation von Ex 12 , 11 geht auf Zwinglis berühmten Traum zurück. ( Zur ganzen Frage s. Z IV 448f; 483 , 14f ;", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2551", "psc_text": "cum transiero» (Exod. XXXIII, 20, 23) . Exspectas forte ut transeat: jam transiit; tu vide posteriora ipsius. Ubi transiit? Audi Joannem; «Cum venisset,» inquit, «hora, ut transiret de mundo ad Patrem» (Joan. XIII, 1) . Dominus noster Jesus Christus jam fecit Pascha. Pascha autem Transitus interpretatur. Nam verbum est hebraeum: et putant homines graecum esse, quasi Passionem, sed non est. A diligentioribus et a doctioribus inventum est quia Pascha hebraeum verbum est; et non interpretantur passionem, sed transitum. Per passionem enim transiit Dominus a morte ad vitam; et fecit nobis viam credentibus in resurrectionem ejus, ut transeamus et nos de morte ad vitam. Non magnum est credere quia mortuus est Christus: hoc et Pagani, et Judaei, et omnes iniqui credunt. Hoc omnes credunt, quia mortuus est: fides Christianorum, resurrectio Christi est; hoc pro magno habemus, quia credimus eum resurrexisse. Ergo tunc se voluit videri, cum transiret, hoc est, cum resurrexisset.", "candidate_score": 0.701927, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_38_40", "bdc_text": "Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ; die Interpretation von Ex 12 , 11 geht auf Zwinglis berühmten Traum zurück. ( Zur ganzen Frage s. Z IV 448f; 483 , 14f ;", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2554", "psc_text": "quae sunt? «Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» (Joan. I, 1, 14) . Cum ergo credis in hoc quod pro te factum est Verbum, et resurrexit in carne, ne tu de tua carne desperares, efficeris Israel. Factus autem Israel cum fueris, non dormitabit, neque dormiet, qui custodit te; quia jam Israel es, et audisti in Psalmo, «Ecce non dormitabit, neque obdormiet, qui custodit Israel.» Christus enim ipse dormivit, sed resurrexit. Quid enim ait ipse in psalmo? «Ego dormivi, et somnum cepi.» Numquid remansit in somno? «Exsurrexi,» inquit, «quoniam Dominus suscipiet me» (Psal. III, 6) . Si ergo jam resurrexit, jam transiit; si jam transiit, vide posteriora ejus. Quid est, Vide posteriora ejus? Crede in resurrectionem ejus. Et quia ait Apostolus, «Et si crucifixus est ex infirmitate, sed vivit in virtute Dei» (II Cor. XIII, 4) ; et iterum ait, «Christus surgens a mortuis jam non moritur, et", "candidate_score": 0.699842, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_35_37", "bdc_text": "«Est enim phase domini , id est transitus» . Vides hic «est» pro «significat» positum esse , nam dominus adhuc non transierat , sed sequenti nocte transiturus erat . Et agnus non erat phase , sed significabat phase .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_1841", "psc_text": "transeuntem (Matth. XX, 29-34) . Aliquid ergo transitorium Dominus fecit: est autem aliud quod stat. Aliud est, inquam, transitorium Domini, aliud stabile Domini. Transitorium Domini, Virginis partus, Verbi incarnatio, aetatum gradatio, miraculorum exhibitio, passionum perpessio, mors, resurrectio, ascensio in coelum: hoc totum transitorium fuit. Non enim adhuc Christus nascitur, aut adhuc moritur, aut adhuc resurgit, aut adhuc ascendit in coelum. Nonne videtis ista facta, per tempora cucurrisse, per tempora exhibuisse viatoribus quiddam transitorium, ne in via remanerent, sed ad patriam pervenirent? Denique et illi caeci ad viam sedebant, ibi transeuntem senserunt, et clamando tenuerunt. In via ergo saeculi hujus hoc transitorium sui Dominus operatus est, et hoc transitorium pertinet ad filium David. Ideo illi Domino transeunti: «Miserere nostri, fili David.» Tanquam dicerent: Filium David in transeunte cognoscimus, filium David factum in transitu discimus. Agnoscamus ergo et nos, et filium David confiteamur, ut illuminari mereamur. Sentimus enim transeuntem filium David, et", "candidate_score": 0.69795, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_38_40", "bdc_text": "Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ; die Interpretation von Ex 12 , 11 geht auf Zwinglis berühmten Traum zurück. ( Zur ganzen Frage s. Z IV 448f; 483 , 14f ;", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_216", "psc_text": "Christi corpore agnoscit, utrumque dicat, et, Christus dicit, et, Ego dico. Noli aliquid dicere sine illo, et non dicit aliquid sine te. Nonne habemus in Evangelio? Ubi certe scriptum est, «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Omnia per ipsum facta sunt;» ibi certe habemus, Et contristatus est Jesus (Matth. XXVI, 38) , et fatigatus est Jesus (Joan. IV, 6) , et dormivit Jesus (Matth. VIII, 24) , et esurivit (Id. IV, 2) et sitivit Jesus (Joan. IV, 7; et XIX, 28) , et oravit, et pernoctavit in orando Jesus. «Pernoctabat,» inquit, «Jesus» (Luc. VI, 12) , «et perstabat» «in orando; et globi sanguinis decurrebant per corpus ejus» (Id. XXII, 43, 44) . Quid ostendebat, quando per corpus orantis globi sanguinis destillabant, nisi quia corpus ejus, quod est Ecclesia, martyrum sanguine jam fluebat? 2. [«vers. 1.] Inclina, Domine, aurem tuam, et exaudi me.» Ille", "candidate_score": 0.697576, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_38", "bdc_text": "Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ;", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3348", "psc_text": "Jesus de hoc mundo ad Patrem» (Joan. XIII, 1) ? Nam ipsum transitum significat Pascha. Quod enim hebraico verbo dicitur Pascha, latine Transitus interpretatur. Quid est, «Faciem meam non videbis,» sed «posteriora mea videbis?» Cujus personam gerebat ille Moyses, quando ei dictum est, «Faciem meam non videbis,» sed «posteriora mea videbis,» et hoc «cum transiero:» ut autem non videas faciem meam, «ponam super te manum meam?» Faciem suam dixit, prima sua? et quodam modo posteriora sua, transitum de hoc mundo passionis suae. Apparuit Judaeis; non eum cognoverunt. Eorum personam gerebat Moyses, quando ei dicebatur, «Faciem meam non potes videre.» Unde autem non viderunt Deum in carne positum. Quia gravata erat super eos manus Domini. De illis enim dixerat Isaias, «Incrassa cor populi hujus, et oculos ejus grava» (Isai. VI, 10) : et eorum vox est in alio psalmo, «Quoniam gravata est super me manus tua» (Psal. XXXI, 4) . Ut", "candidate_score": 0.696623, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_38", "bdc_text": "Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ;", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2551", "psc_text": "cum transiero» (Exod. XXXIII, 20, 23) . Exspectas forte ut transeat: jam transiit; tu vide posteriora ipsius. Ubi transiit? Audi Joannem; «Cum venisset,» inquit, «hora, ut transiret de mundo ad Patrem» (Joan. XIII, 1) . Dominus noster Jesus Christus jam fecit Pascha. Pascha autem Transitus interpretatur. Nam verbum est hebraeum: et putant homines graecum esse, quasi Passionem, sed non est. A diligentioribus et a doctioribus inventum est quia Pascha hebraeum verbum est; et non interpretantur passionem, sed transitum. Per passionem enim transiit Dominus a morte ad vitam; et fecit nobis viam credentibus in resurrectionem ejus, ut transeamus et nos de morte ad vitam. Non magnum est credere quia mortuus est Christus: hoc et Pagani, et Judaei, et omnes iniqui credunt. Hoc omnes credunt, quia mortuus est: fides Christianorum, resurrectio Christi est; hoc pro magno habemus, quia credimus eum resurrexisse. Ergo tunc se voluit videri, cum transiret, hoc est, cum resurrexisset.", "candidate_score": 0.693724, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_38", "bdc_text": "Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ;", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2550", "psc_text": "Quem sum inventurus non dormientem? quis homo non dormitabit? quem invenio? quo ibo? quo revertar? Iste tibi ostendit: «Ecce non dormitabit, neque obdormiet, qui custodit Israel.» Vis habere ergo custodem non dormientem neque dormitantem? «Ecce non dormiet, neque dormitabit, qui custodit Israel:» Christus enim custodit Israel. Esto ergo Israel. Quid est, Israel? Israel interpretatur Videns Deum. Et quomodo videtur Deus? Primo per fidem, postea per speciem. Si per speciem nondum potes, per fidem vide. Si faciem ejus videre non potes, quoniam ibi species; posteriora ejus vide. Hoc dictum est Moysi a Domino: «Non potes videre faciem meam, posteriora mea videbis, cum transiero» (Exod. XXXIII, 20, 23) . Exspectas forte ut transeat: jam transiit; tu vide posteriora ipsius. Ubi transiit? Audi Joannem; «Cum venisset,» inquit, «hora, ut transiret de mundo ad Patrem» (Joan. XIII, 1) . Dominus noster Jesus Christus jam fecit Pascha. Pascha autem Transitus interpretatur. Nam verbum est hebraeum:", "candidate_score": 0.693656, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_36", "bdc_text": "Vides hic «est» pro «significat» positum esse , nam dominus adhuc non transierat , sed sequenti nocte transiturus erat .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_1841", "psc_text": "transeuntem (Matth. XX, 29-34) . Aliquid ergo transitorium Dominus fecit: est autem aliud quod stat. Aliud est, inquam, transitorium Domini, aliud stabile Domini. Transitorium Domini, Virginis partus, Verbi incarnatio, aetatum gradatio, miraculorum exhibitio, passionum perpessio, mors, resurrectio, ascensio in coelum: hoc totum transitorium fuit. Non enim adhuc Christus nascitur, aut adhuc moritur, aut adhuc resurgit, aut adhuc ascendit in coelum. Nonne videtis ista facta, per tempora cucurrisse, per tempora exhibuisse viatoribus quiddam transitorium, ne in via remanerent, sed ad patriam pervenirent? Denique et illi caeci ad viam sedebant, ibi transeuntem senserunt, et clamando tenuerunt. In via ergo saeculi hujus hoc transitorium sui Dominus operatus est, et hoc transitorium pertinet ad filium David. Ideo illi Domino transeunti: «Miserere nostri, fili David.» Tanquam dicerent: Filium David in transeunte cognoscimus, filium David factum in transitu discimus. Agnoscamus ergo et nos, et filium David confiteamur, ut illuminari mereamur. Sentimus enim transeuntem filium David, et", "candidate_score": 0.693272, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_34_36", "bdc_text": "Sed fortissimus locus ad hoc firmandum habetur Exod. 12 [11 ] : «Est enim phase domini , id est transitus» . Vides hic «est» pro «significat» positum esse , nam dominus adhuc non transierat , sed sequenti nocte transiturus erat .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_1841", "psc_text": "transeuntem (Matth. XX, 29-34) . Aliquid ergo transitorium Dominus fecit: est autem aliud quod stat. Aliud est, inquam, transitorium Domini, aliud stabile Domini. Transitorium Domini, Virginis partus, Verbi incarnatio, aetatum gradatio, miraculorum exhibitio, passionum perpessio, mors, resurrectio, ascensio in coelum: hoc totum transitorium fuit. Non enim adhuc Christus nascitur, aut adhuc moritur, aut adhuc resurgit, aut adhuc ascendit in coelum. Nonne videtis ista facta, per tempora cucurrisse, per tempora exhibuisse viatoribus quiddam transitorium, ne in via remanerent, sed ad patriam pervenirent? Denique et illi caeci ad viam sedebant, ibi transeuntem senserunt, et clamando tenuerunt. In via ergo saeculi hujus hoc transitorium sui Dominus operatus est, et hoc transitorium pertinet ad filium David. Ideo illi Domino transeunti: «Miserere nostri, fili David.» Tanquam dicerent: Filium David in transeunte cognoscimus, filium David factum in transitu discimus. Agnoscamus ergo et nos, et filium David confiteamur, ut illuminari mereamur. Sentimus enim transeuntem filium David, et", "candidate_score": 0.693157, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_35_37", "bdc_text": "«Est enim phase domini , id est transitus» . Vides hic «est» pro «significat» positum esse , nam dominus adhuc non transierat , sed sequenti nocte transiturus erat . Et agnus non erat phase , sed significabat phase .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2551", "psc_text": "cum transiero» (Exod. XXXIII, 20, 23) . Exspectas forte ut transeat: jam transiit; tu vide posteriora ipsius. Ubi transiit? Audi Joannem; «Cum venisset,» inquit, «hora, ut transiret de mundo ad Patrem» (Joan. XIII, 1) . Dominus noster Jesus Christus jam fecit Pascha. Pascha autem Transitus interpretatur. Nam verbum est hebraeum: et putant homines graecum esse, quasi Passionem, sed non est. A diligentioribus et a doctioribus inventum est quia Pascha hebraeum verbum est; et non interpretantur passionem, sed transitum. Per passionem enim transiit Dominus a morte ad vitam; et fecit nobis viam credentibus in resurrectionem ejus, ut transeamus et nos de morte ad vitam. Non magnum est credere quia mortuus est Christus: hoc et Pagani, et Judaei, et omnes iniqui credunt. Hoc omnes credunt, quia mortuus est: fides Christianorum, resurrectio Christi est; hoc pro magno habemus, quia credimus eum resurrexisse. Ergo tunc se voluit videri, cum transiret, hoc est, cum resurrexisset.", "candidate_score": 0.689827, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_16", "bdc_text": "Orandus est deus , ut mentes eorum excitet , ut tenebras illuminetVgl. 2 Sam 22 , 29 u. a. , ut intus trahatVgl. Joh 6 , 44. .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3366", "psc_text": "Domine; Deus meus, illuminabis tenebras meas» (Psal. XVII, 29) . Qui autem tenebrant tenebras suas, quas Deus non tenebrat? Homines mali, homines perversi: cum peccant, utique tenebrae sunt; dum non confitentur peccata quae fecerunt, sed insuper defendunt, tenebrant tenebras suas. Ergo jam si peccasti, in tenebris es: sed confitendo tenebras tuas, mereberis illuminari tenebras tuas; defendendo autem tenebras tuas, tenebraris tenebras tuas. Et quando evades a duplicibus tenebris, qui in simplicibus laborabas? Unde autem Dominus non tenebrat tenebras nostras? Quia non nos sinit impunita habere peccata: flagellat nos in istis laboribus, et erudit nos. Tota ista miseria generis humani in qua gemit mundus, noveritis, fratres, quia dolor medicinalis est, non sententia poenalis. Videtis quia dolor ubique, ubique metus, ubique necessitas, ubique labores. Crescit avaritia, sed in malis. Si ad hoc Deus hic talibus flagellis eruit nos, ut non tenebrentur tenebrae nostrae; agnoscamus nos sub poena flagelli esse, et benedicamus Deum", "candidate_score": 0.689011, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_34_36", "bdc_text": "Sed fortissimus locus ad hoc firmandum habetur Exod. 12 [11 ] : «Est enim phase domini , id est transitus» . Vides hic «est» pro «significat» positum esse , nam dominus adhuc non transierat , sed sequenti nocte transiturus erat .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2551", "psc_text": "cum transiero» (Exod. XXXIII, 20, 23) . Exspectas forte ut transeat: jam transiit; tu vide posteriora ipsius. Ubi transiit? Audi Joannem; «Cum venisset,» inquit, «hora, ut transiret de mundo ad Patrem» (Joan. XIII, 1) . Dominus noster Jesus Christus jam fecit Pascha. Pascha autem Transitus interpretatur. Nam verbum est hebraeum: et putant homines graecum esse, quasi Passionem, sed non est. A diligentioribus et a doctioribus inventum est quia Pascha hebraeum verbum est; et non interpretantur passionem, sed transitum. Per passionem enim transiit Dominus a morte ad vitam; et fecit nobis viam credentibus in resurrectionem ejus, ut transeamus et nos de morte ad vitam. Non magnum est credere quia mortuus est Christus: hoc et Pagani, et Judaei, et omnes iniqui credunt. Hoc omnes credunt, quia mortuus est: fides Christianorum, resurrectio Christi est; hoc pro magno habemus, quia credimus eum resurrexisse. Ergo tunc se voluit videri, cum transiret, hoc est, cum resurrexisset.", "candidate_score": 0.687012, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_35_37", "bdc_text": "«Est enim phase domini , id est transitus» . Vides hic «est» pro «significat» positum esse , nam dominus adhuc non transierat , sed sequenti nocte transiturus erat . Et agnus non erat phase , sed significabat phase .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3540", "psc_text": "deflecti: passio enim πάθος graece dicitur, non pascha. Ergo Pascha, sicut dicunt qui noverunt, et qui nobis quod legeremus interpretati sunt, transitus interpretatur. Ideo ventura passione Domini, tanquam ipso verbo loqueretur Evangelista: «Cum venisset,» inquit, «hora ut transiret Jesus de hoc mundo ad Patrem.» Pascha hic ergo sonuit in hoc versu, «Singularis ego sum, donec transeam.» Post Pascha jam non ero singularis, post transitum non ero singularis. Multi imitabuntur, multi consequentur: et si postea sequentur, quid erit? «Singularis ego sum, donec transeam.» Quid est quod Dominus ait in hoc psalmo, «Singularis ego sum donec transeam?» quid est quod exposuimus? Si intelleximus, attende ipsius verba in Evangelio: «Amen, amen dico vobis,» inquit, «nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet; si autem mortuum fuerit, multum fructum affert.» Hoc ibi ait, ubi etiam dixit: «Cum exaltatus fuero a terra, omnia traham ad meipsum» (Joan. XII, 24, 25, 32) .", "candidate_score": 0.685307, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_32_34", "bdc_text": "«hoc est corpus meum » [1 Kor 11 , 24 ] , id est «hoc significat , figurat corpus meum» ; nam id sacris litteris alienum non est . Sed fortissimus locus ad hoc firmandum habetur Exod. 12 [11 ] :", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3384", "psc_text": "Spiritum sanctum, qui datus est nobis» (Rom. V, 3-5) . Sic formatum atque firmatum est ossum illud absconditum, ut faciat nos etiam gloriari in tribulationibus. Sed videmur hominibus miseri, quia absconditum est eis quod habemus intrinsecus. «Non est absconditum os meum a te, quod fecisti in abscondito: et substantia mea, in inferioribus terrae.» Ecce in carne est substantia mea, in inferioribus terrae est substantia mea; et habeo tamen ossum intrinsecus, quod formasti, quod faciat me non cedere omnibus persecutionibus inferioris hujus regionis, ubi est adhuc substantia mea. Quid enim magnum est si fortis est angelus? Magnum est si fortis est caro. Et unde fortis caro, unde forte vas fictile, nisi quia factum est ibi ossum in abscondito? «Et substantia mea in inferioribus terrae.» 21. [«vers.» 16.] Quid de illis qui minus firmi sunt? Loquitur enim, ut jam commendavi, Christus. Sed multa dicta sunt ex persona corporis; audi et ex persona", "candidate_score": 0.684731, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_36", "bdc_text": "Vides hic «est» pro «significat» positum esse , nam dominus adhuc non transierat , sed sequenti nocte transiturus erat .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2550", "psc_text": "Quem sum inventurus non dormientem? quis homo non dormitabit? quem invenio? quo ibo? quo revertar? Iste tibi ostendit: «Ecce non dormitabit, neque obdormiet, qui custodit Israel.» Vis habere ergo custodem non dormientem neque dormitantem? «Ecce non dormiet, neque dormitabit, qui custodit Israel:» Christus enim custodit Israel. Esto ergo Israel. Quid est, Israel? Israel interpretatur Videns Deum. Et quomodo videtur Deus? Primo per fidem, postea per speciem. Si per speciem nondum potes, per fidem vide. Si faciem ejus videre non potes, quoniam ibi species; posteriora ejus vide. Hoc dictum est Moysi a Domino: «Non potes videre faciem meam, posteriora mea videbis, cum transiero» (Exod. XXXIII, 20, 23) . Exspectas forte ut transeat: jam transiit; tu vide posteriora ipsius. Ubi transiit? Audi Joannem; «Cum venisset,» inquit, «hora, ut transiret de mundo ad Patrem» (Joan. XIII, 1) . Dominus noster Jesus Christus jam fecit Pascha. Pascha autem Transitus interpretatur. Nam verbum est hebraeum:", "candidate_score": 0.683835, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_34_36", "bdc_text": "Sed fortissimus locus ad hoc firmandum habetur Exod. 12 [11 ] : «Est enim phase domini , id est transitus» . Vides hic «est» pro «significat» positum esse , nam dominus adhuc non transierat , sed sequenti nocte transiturus erat .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3348", "psc_text": "Jesus de hoc mundo ad Patrem» (Joan. XIII, 1) ? Nam ipsum transitum significat Pascha. Quod enim hebraico verbo dicitur Pascha, latine Transitus interpretatur. Quid est, «Faciem meam non videbis,» sed «posteriora mea videbis?» Cujus personam gerebat ille Moyses, quando ei dictum est, «Faciem meam non videbis,» sed «posteriora mea videbis,» et hoc «cum transiero:» ut autem non videas faciem meam, «ponam super te manum meam?» Faciem suam dixit, prima sua? et quodam modo posteriora sua, transitum de hoc mundo passionis suae. Apparuit Judaeis; non eum cognoverunt. Eorum personam gerebat Moyses, quando ei dicebatur, «Faciem meam non potes videre.» Unde autem non viderunt Deum in carne positum. Quia gravata erat super eos manus Domini. De illis enim dixerat Isaias, «Incrassa cor populi hujus, et oculos ejus grava» (Isai. VI, 10) : et eorum vox est in alio psalmo, «Quoniam gravata est super me manus tua» (Psal. XXXI, 4) . Ut", "candidate_score": 0.682292, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_33_35", "bdc_text": "nam id sacris litteris alienum non est . Sed fortissimus locus ad hoc firmandum habetur Exod. 12 [11 ] : «Est enim phase domini , id est transitus» .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_1841", "psc_text": "transeuntem (Matth. XX, 29-34) . Aliquid ergo transitorium Dominus fecit: est autem aliud quod stat. Aliud est, inquam, transitorium Domini, aliud stabile Domini. Transitorium Domini, Virginis partus, Verbi incarnatio, aetatum gradatio, miraculorum exhibitio, passionum perpessio, mors, resurrectio, ascensio in coelum: hoc totum transitorium fuit. Non enim adhuc Christus nascitur, aut adhuc moritur, aut adhuc resurgit, aut adhuc ascendit in coelum. Nonne videtis ista facta, per tempora cucurrisse, per tempora exhibuisse viatoribus quiddam transitorium, ne in via remanerent, sed ad patriam pervenirent? Denique et illi caeci ad viam sedebant, ibi transeuntem senserunt, et clamando tenuerunt. In via ergo saeculi hujus hoc transitorium sui Dominus operatus est, et hoc transitorium pertinet ad filium David. Ideo illi Domino transeunti: «Miserere nostri, fili David.» Tanquam dicerent: Filium David in transeunte cognoscimus, filium David factum in transitu discimus. Agnoscamus ergo et nos, et filium David confiteamur, ut illuminari mereamur. Sentimus enim transeuntem filium David, et", "candidate_score": 0.681607, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_32_34", "bdc_text": "«hoc est corpus meum » [1 Kor 11 , 24 ] , id est «hoc significat , figurat corpus meum» ; nam id sacris litteris alienum non est . Sed fortissimus locus ad hoc firmandum habetur Exod. 12 [11 ] :", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3607", "psc_text": "si et nos semen Abrahae, ergo et nos Christus. «Quomodo unum corpus multa membra, ita et Christus: et Quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis.» Nempe semen Abrahae Christus; nec contradici potest apostolicis apertissimis verbis, «Et semini tuo, quod est Christus.» Videte quid nobis dicat: «Si autem vos Christi, ergo semen Abrahae estis» (Galat. III, 16, 27, 29) . Ideo magnum est illud sacramentum: «Erunt duo in carne una» (Gen. II, 24) . Apostolus dicit: «Sacramentum hoc magnum est; ego autem dico in Christo et in Ecclesia» (Ephes. V, 32) . Christus et Ecclesia, duo in carne una. Refer ad distantiam majestatis duo. Duo plane. Non enim et nos Verbum, non enim et nos in principio Deus apud Deum, non enim et nos ille per quem facta sunt omnia (Joan. I, 1, 3) . Venitur ad carnem, et ibi Christus et ille et nos. Non ergo miremur in Psalmis: multa", "candidate_score": 0.680396, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_46", "bdc_text": "Hebreis «adorare» significat genu flectere aut caput , procidere in terramSiehe bes. Gen 24 , 26 ;", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3290", "psc_text": ". Sedes autem ejus templum ejus. Quo ergo ibimus? Super ventos adoraturi sumus? Si super ventos adoratur, aves nos vincunt. Si autem intelligamus ventos animas, id est, ventorum nomine significatas animas, sicut ait quodam loco Scriptura, «Volavit super pennas ventorum» (Psal. XVII, 11) ; hoc est, super virtutes animarum: unde et flatus Dei dicitur anima (Gen. II, 7) , tanquam ventus, non ut iste intelligatur ventus quo corpus propellente sentimus, sed ut ejus nomine significetur aliquid invisibile, quod neque oculis cerni potest, nec sentiri auribus, nec odoratu duci, nec palato gustari, nec manu contrectari; quod est utique vita quaedam, qua vivimus, quae anima dicitur: si hos ventos intellexerimus, non est quare quaeramus pennas visibiles, ut cum avibus volemus ad adorandum ad templum Dei; sed super nos ipsos inveniemus Deum sedere, si ejus fideles esse voluerimus. Videte si hoc non est: «Templum enim Dei sanctum est,» ait Apostolus, «quod estis vos»", "candidate_score": 0.679841, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_33_35", "bdc_text": "nam id sacris litteris alienum non est . Sed fortissimus locus ad hoc firmandum habetur Exod. 12 [11 ] : «Est enim phase domini , id est transitus» .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2551", "psc_text": "cum transiero» (Exod. XXXIII, 20, 23) . Exspectas forte ut transeat: jam transiit; tu vide posteriora ipsius. Ubi transiit? Audi Joannem; «Cum venisset,» inquit, «hora, ut transiret de mundo ad Patrem» (Joan. XIII, 1) . Dominus noster Jesus Christus jam fecit Pascha. Pascha autem Transitus interpretatur. Nam verbum est hebraeum: et putant homines graecum esse, quasi Passionem, sed non est. A diligentioribus et a doctioribus inventum est quia Pascha hebraeum verbum est; et non interpretantur passionem, sed transitum. Per passionem enim transiit Dominus a morte ad vitam; et fecit nobis viam credentibus in resurrectionem ejus, ut transeamus et nos de morte ad vitam. Non magnum est credere quia mortuus est Christus: hoc et Pagani, et Judaei, et omnes iniqui credunt. Hoc omnes credunt, quia mortuus est: fides Christianorum, resurrectio Christi est; hoc pro magno habemus, quia credimus eum resurrexisse. Ergo tunc se voluit videri, cum transiret, hoc est, cum resurrexisset.", "candidate_score": 0.678214, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_35_37", "bdc_text": "«Est enim phase domini , id est transitus» . Vides hic «est» pro «significat» positum esse , nam dominus adhuc non transierat , sed sequenti nocte transiturus erat . Et agnus non erat phase , sed significabat phase .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2550", "psc_text": "Quem sum inventurus non dormientem? quis homo non dormitabit? quem invenio? quo ibo? quo revertar? Iste tibi ostendit: «Ecce non dormitabit, neque obdormiet, qui custodit Israel.» Vis habere ergo custodem non dormientem neque dormitantem? «Ecce non dormiet, neque dormitabit, qui custodit Israel:» Christus enim custodit Israel. Esto ergo Israel. Quid est, Israel? Israel interpretatur Videns Deum. Et quomodo videtur Deus? Primo per fidem, postea per speciem. Si per speciem nondum potes, per fidem vide. Si faciem ejus videre non potes, quoniam ibi species; posteriora ejus vide. Hoc dictum est Moysi a Domino: «Non potes videre faciem meam, posteriora mea videbis, cum transiero» (Exod. XXXIII, 20, 23) . Exspectas forte ut transeat: jam transiit; tu vide posteriora ipsius. Ubi transiit? Audi Joannem; «Cum venisset,» inquit, «hora, ut transiret de mundo ad Patrem» (Joan. XIII, 1) . Dominus noster Jesus Christus jam fecit Pascha. Pascha autem Transitus interpretatur. Nam verbum est hebraeum:", "candidate_score": 0.677285, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_35_37", "bdc_text": "«Est enim phase domini , id est transitus» . Vides hic «est» pro «significat» positum esse , nam dominus adhuc non transierat , sed sequenti nocte transiturus erat . Et agnus non erat phase , sed significabat phase .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3348", "psc_text": "Jesus de hoc mundo ad Patrem» (Joan. XIII, 1) ? Nam ipsum transitum significat Pascha. Quod enim hebraico verbo dicitur Pascha, latine Transitus interpretatur. Quid est, «Faciem meam non videbis,» sed «posteriora mea videbis?» Cujus personam gerebat ille Moyses, quando ei dictum est, «Faciem meam non videbis,» sed «posteriora mea videbis,» et hoc «cum transiero:» ut autem non videas faciem meam, «ponam super te manum meam?» Faciem suam dixit, prima sua? et quodam modo posteriora sua, transitum de hoc mundo passionis suae. Apparuit Judaeis; non eum cognoverunt. Eorum personam gerebat Moyses, quando ei dicebatur, «Faciem meam non potes videre.» Unde autem non viderunt Deum in carne positum. Quia gravata erat super eos manus Domini. De illis enim dixerat Isaias, «Incrassa cor populi hujus, et oculos ejus grava» (Isai. VI, 10) : et eorum vox est in alio psalmo, «Quoniam gravata est super me manus tua» (Psal. XXXI, 4) . Ut", "candidate_score": 0.677195, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_21_23", "bdc_text": "Ceterum dum corpus a divinitate separas , dumvor dum gestrichen cave . traditum sit , cave , ne adversarius secus , quam tu velis , intelligat et ex verbis tuis caput tuum petat . Ego enim non intelligo , quomodo divina natura corpus , quod semel adsumpserat , reliquerit , neque tamen dubito solum corpus passum esse , non divinitatemDies bezieht sich auf den nicht mehr vorhandenen Teil des Schreibens ( s. Nr. 7 ) .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3346", "psc_text": "petrae, et transibo, et ponam super te manum meam; cum autem transiero, posterriora mea videbis» (Exod XXXIII, 9-23). Et ex his verbis natum est alterum aenigma, id est obscura quaedam figura rerum. «Cum transiero, posteriora mea videbis,» dicit Deus; quasi ex alia parte habeat faciem, ex alia dorsum. Absit a nobis tale aliquid de illa Majestate sentire. Nam qui hoc sentit de Deo, quid ei prodest quod templa clausa sunt? Idolum in corde suo fabricat. Sunt ergo in illis verbis magna mysteria. Loquebatur Dominus, ut dixi, per creaturam, quomodo vellet famulo suo. Intellecta est illic persona ipsius Domini et Salvatoris nostri Jesu Christi. Qui quidem secundum formam Dei, qua aequalis est Patri, similiter oculis humanis invisibilis est, sicut et Pater. Si enim sapientia humana videri oculis non potest, Virtus et Sapientia Dei videri oculis carneis potest? Sed quia erat Dominus opportuno tempore carnem suscepturus, ut oculis etiam carneis propter salubritatem", "candidate_score": 0.675884, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_34_36", "bdc_text": "Sed fortissimus locus ad hoc firmandum habetur Exod. 12 [11 ] : «Est enim phase domini , id est transitus» . Vides hic «est» pro «significat» positum esse , nam dominus adhuc non transierat , sed sequenti nocte transiturus erat .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2550", "psc_text": "Quem sum inventurus non dormientem? quis homo non dormitabit? quem invenio? quo ibo? quo revertar? Iste tibi ostendit: «Ecce non dormitabit, neque obdormiet, qui custodit Israel.» Vis habere ergo custodem non dormientem neque dormitantem? «Ecce non dormiet, neque dormitabit, qui custodit Israel:» Christus enim custodit Israel. Esto ergo Israel. Quid est, Israel? Israel interpretatur Videns Deum. Et quomodo videtur Deus? Primo per fidem, postea per speciem. Si per speciem nondum potes, per fidem vide. Si faciem ejus videre non potes, quoniam ibi species; posteriora ejus vide. Hoc dictum est Moysi a Domino: «Non potes videre faciem meam, posteriora mea videbis, cum transiero» (Exod. XXXIII, 20, 23) . Exspectas forte ut transeat: jam transiit; tu vide posteriora ipsius. Ubi transiit? Audi Joannem; «Cum venisset,» inquit, «hora, ut transiret de mundo ad Patrem» (Joan. XIII, 1) . Dominus noster Jesus Christus jam fecit Pascha. Pascha autem Transitus interpretatur. Nam verbum est hebraeum:", "candidate_score": 0.674123, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_46", "bdc_text": "Hebreis «adorare» significat genu flectere aut caput , procidere in terramSiehe bes. Gen 24 , 26 ;", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_599", "psc_text": "sunt pedes Domini? Apostoli missi per totum orbem terrarum. Qui sunt pedes Domini? Omnes Evangelistae, in quibus peragrat Dominus universas gentes. Metuendum erat ne Evangelistae offenderent in lapidem: illo enim in coelo posito capite, pedes qui in terra laborabant, possent offendere in lapidem. In quem lapidem? In Legem in tabulis lapideis datam. Ne ergo Legis rei fierent, non accepta gratia, et in Lege rei tenerentur; ipsa est enim offensio reatus: quos Lex tenebat reos, absolvit Dominus, ut jam in Legem non offenderent. Ne pedes hujus capitis incurrerent in Legis reatum, missus est Spiritus sanctus ut amorem faceret, et solveret a timore. Timor Legem non implebat, amor implevit. Timuerunt homines, et non impleverunt; amaverunt et impleverunt. Quomodo timuerunt, et non impleverunt; amaverunt, et impleverunt? Timebant homines, et rapiebant res alienas; amaverunt, et donaverunt suas. Ergo non est mirandum quia ideo in manibus Angelorum assumptus est Dominus in coelum, ne offenderet ad", "candidate_score": 0.671627, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_46_48", "bdc_text": "Hebreis «adorare» significat genu flectere aut caput , procidere in terramSiehe bes. Gen 24 , 26 ; Ex 20 , 5 ; 34 , 8 ;", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2984", "psc_text": "Spiritum sanctum significat: volebat ergo Simon emere columbam, et vendere columbam; accessit Dominus Jesus Christus, qui habitabat in Petro, et flagello resticulae expulit foras malum mercatorem (Act. VIII, 18-23) . 6. Ergo sunt homines quos delectat miraculum facere, et ab eis qui profecerunt in Ecclesia miraculum exigunt; et ipsi qui quasi profecisse sibi videntur, talia volunt facere, et putant se ad Deum non pertinere si non fecerint. Dominus autem Deus noster, qui novit quid cui tribuat, et ut servetur compago corporis in pace, alloquitur Ecclesiam per Apostolum: «Non potest dicere oculus manui, Opus te non habeo; aut iterum caput pedibus, Opus vobis non habeo. Si totum corpus oculus, ubi auditus? si totum corpus auditus, ubi odoratus?» Ergo in membris nostris videtis, fratres, quomodo singula officium suum habeant membra. Oculus videt, et non audit; auris audit, et non videt; manus operatur, nec audit, nec videt; pes ambulat, nec audit, nec videt,", "candidate_score": 0.6714, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_36", "bdc_text": "Vides hic «est» pro «significat» positum esse , nam dominus adhuc non transierat , sed sequenti nocte transiturus erat .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2551", "psc_text": "cum transiero» (Exod. XXXIII, 20, 23) . Exspectas forte ut transeat: jam transiit; tu vide posteriora ipsius. Ubi transiit? Audi Joannem; «Cum venisset,» inquit, «hora, ut transiret de mundo ad Patrem» (Joan. XIII, 1) . Dominus noster Jesus Christus jam fecit Pascha. Pascha autem Transitus interpretatur. Nam verbum est hebraeum: et putant homines graecum esse, quasi Passionem, sed non est. A diligentioribus et a doctioribus inventum est quia Pascha hebraeum verbum est; et non interpretantur passionem, sed transitum. Per passionem enim transiit Dominus a morte ad vitam; et fecit nobis viam credentibus in resurrectionem ejus, ut transeamus et nos de morte ad vitam. Non magnum est credere quia mortuus est Christus: hoc et Pagani, et Judaei, et omnes iniqui credunt. Hoc omnes credunt, quia mortuus est: fides Christianorum, resurrectio Christi est; hoc pro magno habemus, quia credimus eum resurrexisse. Ergo tunc se voluit videri, cum transiret, hoc est, cum resurrexisset.", "candidate_score": 0.670713, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_32_34", "bdc_text": "«hoc est corpus meum » [1 Kor 11 , 24 ] , id est «hoc significat , figurat corpus meum» ; nam id sacris litteris alienum non est . Sed fortissimus locus ad hoc firmandum habetur Exod. 12 [11 ] :", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3385", "psc_text": "caro. Et unde fortis caro, unde forte vas fictile, nisi quia factum est ibi ossum in abscondito? «Et substantia mea in inferioribus terrae.» 21. [«vers.» 16.] Quid de illis qui minus firmi sunt? Loquitur enim, ut jam commendavi, Christus. Sed multa dicta sunt ex persona corporis; audi et ex persona capitis: et non quasi distinguit, ut inducat ipsas personas, modo caput, modo corpus. Si enim distinguit, quasi dividit; non erunt duo in carne una. Si autem duo sunt in carne una (Ephes. V, 31, 32) ; noli mirari si duo sunt in voce una. Quando Dominus noster Jesus Christus passus est, discipuli nondum habebant illud ossum interius; nondum illis erat firmatum robur patientiae: et latebant se, nesciebant vires suas; et ausus est Petrus promittere societatem mortis cum Domini passione, et non se noverat aegrotus; medicus autem noverat aegrotum. Quid autem factum est? «Tecum,» inquit, «usque ad mortem. Amen dico tibi;", "candidate_score": 0.669915, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_20_22", "bdc_text": "Et sunt , qui duci , non cogi volunt . Ceterum dum corpus a divinitate separas , dumvor dum gestrichen cave . traditum sit , cave , ne adversarius secus , quam tu velis , intelligat et ex verbis tuis caput tuum petat .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_1080", "psc_text": "in dilectione.» Tu deseris res humanas, et segregas te, ut nemo te videat; cui proderis? Tu ad hoc pervenisses, si nullus tibi profuisset? An quia veloces pedes tibi videris habuisse ad transeundum, praecisurus es pontem? Exhortor omnes, vox Dei omnes hortatur: «Sustinentes invicem in dilectione.» 10. Separabo me, inquit aliquis, cum paucis bonis; cum illis mihi bene erit. Nam nulli prodesse impium et crudele est. Non me hoc docuit Dominus meus. Non enim damnavit servum qui intervertit quod accepit, sed qui non erogavit. Intelligatur poena interversoris ex poena pigri. «Serve nequam et piger,» ait Dominus damnans: non ait, Intervertisti pecuniam meam; non ait, Dedi tibi, et non mihi quod dedi integrum reddidisti: Quia non crevit, quia non erogasti, inde, inquit, te puniam (Matt. XXV, 14-30) . Avarus est Deus salutis nostrae. Ergo separabo me, inquit, cum paucis bonis: quid mihi est rationem habere cum turbis? Bene: pauci ipsi boni, de", "candidate_score": 0.667383, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_36", "bdc_text": "Vides hic «est» pro «significat» positum esse , nam dominus adhuc non transierat , sed sequenti nocte transiturus erat .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3348", "psc_text": "Jesus de hoc mundo ad Patrem» (Joan. XIII, 1) ? Nam ipsum transitum significat Pascha. Quod enim hebraico verbo dicitur Pascha, latine Transitus interpretatur. Quid est, «Faciem meam non videbis,» sed «posteriora mea videbis?» Cujus personam gerebat ille Moyses, quando ei dictum est, «Faciem meam non videbis,» sed «posteriora mea videbis,» et hoc «cum transiero:» ut autem non videas faciem meam, «ponam super te manum meam?» Faciem suam dixit, prima sua? et quodam modo posteriora sua, transitum de hoc mundo passionis suae. Apparuit Judaeis; non eum cognoverunt. Eorum personam gerebat Moyses, quando ei dicebatur, «Faciem meam non potes videre.» Unde autem non viderunt Deum in carne positum. Quia gravata erat super eos manus Domini. De illis enim dixerat Isaias, «Incrassa cor populi hujus, et oculos ejus grava» (Isai. VI, 10) : et eorum vox est in alio psalmo, «Quoniam gravata est super me manus tua» (Psal. XXXI, 4) . Ut", "candidate_score": 0.665361, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_22", "bdc_text": "traditum sit , cave , ne adversarius secus , quam tu velis , intelligat et ex verbis tuis caput tuum petat .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2411", "psc_text": "tradas me persequentibus me:» quod enim graece dictum est, τοῖς ἀντιδικοῦσι, quidam interpretati sunt, «nocentibus;» quidam, «persequentibus;» quidam, «calumniantibus.» Miror autem omnium quos in promptu habere potui codicum nusquam me legisse «adversantibus;» cum sine controversia quod graece ἀντίδικος, hoc latine adversarius appelletur. Orans itaque ne tradatur a Domino adversantibus sibi, quid orat, nisi quod oramus cum dicimus, «Ne nos inferas in tentationem» (Matth. VI, 13) ? Adversarius est enim de quo dicit Apostolus, «Ne forte tentaverit vos qui tentat» (I Thess. III, 5) . Ei tradit Deus quem deserit. Eum quippe ille non decipit, quem iste non deserit, in voluntate sua praestans decori hominis virtutem: ab illo autem qui dixerat in abundantia sua, «Non movebor in aeternum,» avertit faciem suam, et factus est conturbatus (Psal. XXIX, 7, 8) , sibique monstratus. Quisquis igitur a timore Dei casto crucifixas habet carnes suas, et nulla carnali corruptus illecebra facit judicium opusque justitiae,", "candidate_score": 0.664535, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_48_50", "bdc_text": "34 , 8 ; Hi 1 , 20 . . Ne te torqueas , obtundo te ineptus meis , sed tu boni consule , frater in Christo charissime , in quo perpetuo valeas .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_1934", "psc_text": "misericordiae commemorantur. Audiet ergo, «Venite, benedicti Patris mei;» quia «generatio rectorum benedicetur.» Sic, «In memoria aeterna erit justus: et ab auditu malo non timebit;» quod dici audiet iis qui a sinistris erunt, «Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus» (Matth. XXV, 34, 41) . 6. Itaque qui hic non sua quaerit, sed quae Jesu Christi; labores patientissime sustinet, promissa fidenter exspectat: «Paratum» est «cor ejus sperare in Domino.» Neque ullis tentationibus frangitur: «Confirmatum est cor ejus, non commovebitur, donec videat super inimicos suos.» Inimici ejus hic videre bona voluerunt, et cum eis invisibilia promitterentur, dicebant: «Quis ostendet nobis bona» (Psal. IV, 6) . Confirmetur ergo cor nostrum, nec commoveamur, donec videamus super inimicos nostros. Illi enim volunt videre bona hominum in terra morientium; nos credimus videre bona Domini in terra viventium (Psal. XXVI, 13) . 7. Sed magnum est, confirmatum habere cor et non commoveri, cum", "candidate_score": 0.663449, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_8_10", "bdc_text": "«. . . non permanebitis» . Möglicher weise klingt bei Jud auch der bekannte Satz des Anselm von Canterbury «credo , ut intelligam » nach. ( Zur ganzen Frage s. Karl Barth , Fides quaerens intellectum .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2300", "psc_text": "credere in Deum; tamen ipsa fide qua credit, sanatur, ut intelligat ampliora. Alia sunt enim quae nisi intelligamus, non credimus; et alia sunt quae nisi credamus, non intelligimus. Nam cum fides sit ex auditu, auditus autem per verbum Christi (Rom. X, 17) ; quomodo credit praedicanti fidem, qui, ut alia taceam, linguam ipsam quam loquitur non intelligit? Sed nisi essent rursus aliqua quae intelligere non possumus, nisi ante credamus, propheta non diceret, «Nisi credideritis, non intelligetis» (Isai. VII, 9, sec. LXX) . Proficit ergo noster intellectus ad intelligenda quae credat, et fides proficit ad credenda quae intelligat; et eadem ipsa ut magis magisque intelligantur, in ipso intellectu proficit mens. Sed hoc non fit propriis tanquam naturalibus viribus, sed Deo adjuvante atque donante; sicut medicina fit, non natura, ut vitiatus oculus vim cernendi recipiat. Qui ergo dicit Deo, «Da mihi intellectum, ut discam mandata tua,» non omnimodo expers ejus est, velut", "candidate_score": 0.648947, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_10", "bdc_text": "Möglicher weise klingt bei Jud auch der bekannte Satz des Anselm von Canterbury «credo , ut intelligam » nach. ( Zur ganzen Frage s. Karl Barth , Fides quaerens intellectum .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2300", "psc_text": "credere in Deum; tamen ipsa fide qua credit, sanatur, ut intelligat ampliora. Alia sunt enim quae nisi intelligamus, non credimus; et alia sunt quae nisi credamus, non intelligimus. Nam cum fides sit ex auditu, auditus autem per verbum Christi (Rom. X, 17) ; quomodo credit praedicanti fidem, qui, ut alia taceam, linguam ipsam quam loquitur non intelligit? Sed nisi essent rursus aliqua quae intelligere non possumus, nisi ante credamus, propheta non diceret, «Nisi credideritis, non intelligetis» (Isai. VII, 9, sec. LXX) . Proficit ergo noster intellectus ad intelligenda quae credat, et fides proficit ad credenda quae intelligat; et eadem ipsa ut magis magisque intelligantur, in ipso intellectu proficit mens. Sed hoc non fit propriis tanquam naturalibus viribus, sed Deo adjuvante atque donante; sicut medicina fit, non natura, ut vitiatus oculus vim cernendi recipiat. Qui ergo dicit Deo, «Da mihi intellectum, ut discam mandata tua,» non omnimodo expers ejus est, velut", "candidate_score": 0.647926, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_7_9", "bdc_text": "Die Vulgata übersetzt sinngemäß : «. . . non permanebitis» .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3633", "psc_text": "sim pulvis quem projicit ventus a facie terrae (Psal. I, 4) . «Cito exaudi me, Domine; defecit spiritus meus:» non differatur inopia mea. Abstulisti spiritum meum, ut deficerem, et in pulverem meum converterer, et dicerem tibi, «Anima mea velut terra sine aqua tibi:» fac etiam quod in illo psalmo sequitur, «Emittes spiritum tuum, et creabuntur; et renovabis faciem terrae» (Psal. CIII, 30) . Si qua igitur in Christo nova creatura, vetera transierunt. In spiritu suo vetera transierunt, in spiritu tuo nova facta sunt (II Cor. V, 17) . 13. «Ne avertas faciem tuam a me.» Avertisti a superbo. Etenim aliquando abundabam, et in abundantia mea elatus eram: «Ego» enim «dixi» aliquando «in abundantia mea, Non movebor in aeternum. Dixi, Non movebor, in abundantia mea,» ignorans justitiam tuam, et constituens meam; sed tu, «Domine, in voluntate tua praestitisti decori meo virtutem. Dixi in abundantia mea, Non movebor;» verum autem a te", "candidate_score": 0.642444, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_3", "bdc_text": "scripsisti , frater charissimeAm Rande , auch weiter unten , zahlreiche Bemerkungen von J. H. Hottinger. , placent , sed vereor , ne oleum et laborem perdiderisVgl .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3937", "psc_text": "Cum eunt corde, cum talia cogitant, dum se ab illa intentione alienant, et retro praeterita sua recordantur, eunt quasi ad vendentes: et non inveniunt tunc faventes, non inveniunt tunc laudantes, a quibus solebant laudari, et quasi excitari ad bona opera, non robore bonae conscientiae, sed incitamento linguae atienae. 12. Et illud quod dictum est, «Ne forte non sufficiat nobis,» magna consideratione humilitatis dictum est. Oleum enim quod gestamus in conscientia, judicium est nostrum de nobis ipsis, quales simus; et difficile est ut de se quisque perfecte judicet. Fratres mei, quantumlibet homo proficiat, quantumlibet se ad anteriora extendat, et praeterita obliviscatur (Philipp. III, 13) ; si jam dicit sibi, Bene est: procedit regula de thesauris Dei, examinat ad liquidum; et quis gloriabitur castum se habere cor? et quis gloriabitur mundum se esse a peccato (Prov. XX, 9) ? Sed quid dixit Scriptura? «Judicium sine misericordia illi qui non fecit misericordiam» (Jacobi", "candidate_score": 0.640734, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_39", "bdc_text": "die Interpretation von Ex 12 , 11 geht auf Zwinglis berühmten Traum zurück. ( Zur ganzen Frage s. Z IV 448f;", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3041", "psc_text": "sic omnia ista vana hujus saeculi, de quibus homines gaudent, in somno gaudent: evigilabunt quando nolunt, si non modo evigilant quando utile est; et invenient somnia fuisse illa, et transisse, sicut dicit Scriptura, «veluti somnium exsurgentis» (Psal. LXXII, 20) : et alio loco, «Dormierunt somnum suum, et nihil invenerunt omnes viri divitiarum in manibus suis» (Psal. LXXV, 6) . «Dormierunt somnum suum,» finitus est somnus, «et nihil invenerunt in manibus suis;» quia in somnis videbant divitias transitorias. Iste ergo qui vult invenire locum Domino, dixit etiam, «Si dedero somnum oculis meis.» Sunt autem quidam qui non dormiunt, sed dormitant. Aliquantum retrahunt se ab amore temporalium, et rursus revolvuntur in eum; quasi dormitantes, caput crebro inclinant. Evigila, excute somnum; dormitando casurus es. Non vult Psalmus, oculis suis dare somnum, nec palpebris dormitationem, eum qui vult invenire locum Domino. 9. [vers 5.] «Et requiem,» inquit, «temporibus meis.» A requie temporum somnus venit", "candidate_score": 0.632792, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_39_41", "bdc_text": "die Interpretation von Ex 12 , 11 geht auf Zwinglis berühmten Traum zurück. ( Zur ganzen Frage s. Z IV 448f; 483 , 14f ; Köhler , ZL I 111f;", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3041", "psc_text": "sic omnia ista vana hujus saeculi, de quibus homines gaudent, in somno gaudent: evigilabunt quando nolunt, si non modo evigilant quando utile est; et invenient somnia fuisse illa, et transisse, sicut dicit Scriptura, «veluti somnium exsurgentis» (Psal. LXXII, 20) : et alio loco, «Dormierunt somnum suum, et nihil invenerunt omnes viri divitiarum in manibus suis» (Psal. LXXV, 6) . «Dormierunt somnum suum,» finitus est somnus, «et nihil invenerunt in manibus suis;» quia in somnis videbant divitias transitorias. Iste ergo qui vult invenire locum Domino, dixit etiam, «Si dedero somnum oculis meis.» Sunt autem quidam qui non dormiunt, sed dormitant. Aliquantum retrahunt se ab amore temporalium, et rursus revolvuntur in eum; quasi dormitantes, caput crebro inclinant. Evigila, excute somnum; dormitando casurus es. Non vult Psalmus, oculis suis dare somnum, nec palpebris dormitationem, eum qui vult invenire locum Domino. 9. [vers 5.] «Et requiem,» inquit, «temporibus meis.» A requie temporum somnus venit", "candidate_score": 0.623202, "ce_score": null } ] }, { "rank": 5, "cf_id": "cf021", "work_id": "044_Augustinus-Hipponensis_Contra-Julianum", "max_score": 0.717766, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10029_sent_16_18", "bdc_text": "Orandus est deus , ut mentes eorum excitet , ut tenebras illuminetVgl. 2 Sam 22 , 29 u. a. , ut intus trahatVgl. Joh 6 , 44. . Et nos aliquando tenebre eramus , nunc autem ipsius gratia lux [ Eph 5 , 8 ] , «qui operatur omnia in omnibus » [1 Kor 12 , 6 ] . Quare te rogo , ut quedam verba , quibus acerbius in fratrem invehere videri posses malis , in mitiora mutare velis , non quod tales iisce verbis digni non sint , sed quod nos alia decent , nisi cum deploratissimis impiissimisque tibi negocium siet .", "psc_chunk_id": "044_Augustinus-Hipponensis_Contra-Julianum_window_475", "psc_text": "lucidum erit (Matth. VI, 23, 22) : et hunc oculum agnosce intentionem, qua facit quisque quod facit; et per hoc disce eum, qui non facit opera bona intentione fidei bonae, hoc est, ejus quae per dilectionem operatur, totum quasi corpus, quod illis, velut membris, operibus constat, tenebrosum esse, hoc est, plenum nigredine peccatorum. Aut certe quoniam saltem concedis opera infidelium, quae tibi eorum videntur bona, non tamen eos ad salutem sempiternam regnumque perducere; scito nos illud bonum hominum dicere, illam voluntatem bonam, illud opus bonum, sine Dei gratia quae datur per unum Mediatorem Dei et hominum, nemini posse conferri; per quod solum homo potest ad aeternum Dei donum regnumque perduci. Omnia proinde caetera quae videntur inter homines habere aliquid laudis, videantur tibi virtutes verae, videantur opera bona, et sine ullo facta peccato. Quod ad me pertinet, hoc scio, quia non ea facit voluntas bona: voluntas quippe infidelis atque impia non", "candidate_score": 0.717766, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_15_17", "bdc_text": "si crederent , nihil opus pluribus argumentis . Orandus est deus , ut mentes eorum excitet , ut tenebras illuminetVgl. 2 Sam 22 , 29 u. a. , ut intus trahatVgl. Joh 6 , 44. . Et nos aliquando tenebre eramus , nunc autem ipsius gratia lux [ Eph 5 , 8 ] , «qui operatur omnia in omnibus » [1 Kor 12 , 6 ] .", "psc_chunk_id": "044_Augustinus-Hipponensis_Contra-Julianum_window_475", "psc_text": "lucidum erit (Matth. VI, 23, 22) : et hunc oculum agnosce intentionem, qua facit quisque quod facit; et per hoc disce eum, qui non facit opera bona intentione fidei bonae, hoc est, ejus quae per dilectionem operatur, totum quasi corpus, quod illis, velut membris, operibus constat, tenebrosum esse, hoc est, plenum nigredine peccatorum. Aut certe quoniam saltem concedis opera infidelium, quae tibi eorum videntur bona, non tamen eos ad salutem sempiternam regnumque perducere; scito nos illud bonum hominum dicere, illam voluntatem bonam, illud opus bonum, sine Dei gratia quae datur per unum Mediatorem Dei et hominum, nemini posse conferri; per quod solum homo potest ad aeternum Dei donum regnumque perduci. Omnia proinde caetera quae videntur inter homines habere aliquid laudis, videantur tibi virtutes verae, videantur opera bona, et sine ullo facta peccato. Quod ad me pertinet, hoc scio, quia non ea facit voluntas bona: voluntas quippe infidelis atque impia non", "candidate_score": 0.700412, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_27_29", "bdc_text": "quidquid übergeschrieben . contra eum , qui corpus divinitati unitum adorandum contenditDaraus geht klar hervor , daß der Adressat von Bullingers Schreiben im wesentlichen noc h auf dem Boden der katholischen Lehre stand. ? Haec scribo , non ut eorum partes adiuvem , sed quod periculum esse videam , ne is , qui cum iisce hominibus argutiis rem tentet , argutiis , quibus ipsi maxime nituntur , referiatur .", "psc_chunk_id": "044_Augustinus-Hipponensis_Contra-Julianum_window_528", "psc_text": "corporibus animus: domini autem servos ita fatigant, ut optima pars animi, id est, sapientia, ejusdem animi vitiosas imbecillasque partes, ut libidines, ut iracundias, ut perturbationes caeteras. » Habesne adhuc quod contra nos de saecularium litterarum auctoribus garrias? Sed si contra episcopos eloquiorum divinorum praeclarissimos tractatores, pro isto (quem a te Deus avertat) errore quaesiturus es quid dicas, quove modo illorum sanctitati resistas; quid tibi erit Tullius, ut non eum in hac sententia desipuisse ac delirasse contendas? Tace ergo de illius generis libris, et noli nos inde aliquid contumeliose docere conari, ne quorum te inaniter sublevari credis, eorum testimoniis comprimaris. CAPUT XIII. 62. Quid autem de motu feminae, cujus et ipsam puduit, inaniter argumentandum putasti? Non utique femina motum visibilem texit: sed cum in eisdem membris tale aliquid sentiret occultius, quale vir senserat; ambo texerunt, quod alterutrum videndo in alterutrum commoti ambo senserunt, et vel unusquisque sibi vel alter alteri erubuerunt.", "candidate_score": 0.683201, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_27_29", "bdc_text": "quidquid übergeschrieben . contra eum , qui corpus divinitati unitum adorandum contenditDaraus geht klar hervor , daß der Adressat von Bullingers Schreiben im wesentlichen noc h auf dem Boden der katholischen Lehre stand. ? Haec scribo , non ut eorum partes adiuvem , sed quod periculum esse videam , ne is , qui cum iisce hominibus argutiis rem tentet , argutiis , quibus ipsi maxime nituntur , referiatur .", "psc_chunk_id": "044_Augustinus-Hipponensis_Contra-Julianum_window_149", "psc_text": "vide quemadmodum suis fratribus et condoctoribus concinat, docens non ob aliud adversus carnem spiritum concupiscere, nisi ut suo utrumque revocetur auctori post gravissimum in hac vita rei utriusque conflictum, in quo laborat omnium vita sanctorum. In libro quippe Apologetico: « Illorum vero, » inquit, « verberum nondum facio mentionem, quibus intra nosmetipsos propriis vitiis ac passionibus impugnamur, et die noctuque ignitis stimulis corporis humilitatis hujus et corporis mortis urgemur, nunc latenter, nunc etiam palam provocantibus ubique et irritantibus rerum visibilium illecebris, luto hoc faecis cui inhaesimus, coeni sui fetorem venis capacioribus exhalante; sed et lege peccati, quae est in membris nostris, legi spiritus repugnante; dum imaginem regiam, quae intra nos est, captivam ducere studet: ut spoliis ejus cedat, quidquid illud est quod in nos beneficio divinae ac primae illius conditionis influxit: unde vix aliquis fortasse longa se et districta regens philosophia, et paulatim nobilitatem animae suae recolens, naturam lucis quae", "candidate_score": 0.677683, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_28_30", "bdc_text": "contra eum , qui corpus divinitati unitum adorandum contenditDaraus geht klar hervor , daß der Adressat von Bullingers Schreiben im wesentlichen noc h auf dem Boden der katholischen Lehre stand. ? Haec scribo , non ut eorum partes adiuvem , sed quod periculum esse videam , ne is , qui cum iisce hominibus argutiis rem tentet , argutiis , quibus ipsi maxime nituntur , referiatur . Ego nunquam me iisce Syrtibus Die Syrten waren im Altertum für ihre gefährlichen Untiefen bekannt .", "psc_chunk_id": "044_Augustinus-Hipponensis_Contra-Julianum_window_528", "psc_text": "corporibus animus: domini autem servos ita fatigant, ut optima pars animi, id est, sapientia, ejusdem animi vitiosas imbecillasque partes, ut libidines, ut iracundias, ut perturbationes caeteras. » Habesne adhuc quod contra nos de saecularium litterarum auctoribus garrias? Sed si contra episcopos eloquiorum divinorum praeclarissimos tractatores, pro isto (quem a te Deus avertat) errore quaesiturus es quid dicas, quove modo illorum sanctitati resistas; quid tibi erit Tullius, ut non eum in hac sententia desipuisse ac delirasse contendas? Tace ergo de illius generis libris, et noli nos inde aliquid contumeliose docere conari, ne quorum te inaniter sublevari credis, eorum testimoniis comprimaris. CAPUT XIII. 62. Quid autem de motu feminae, cujus et ipsam puduit, inaniter argumentandum putasti? Non utique femina motum visibilem texit: sed cum in eisdem membris tale aliquid sentiret occultius, quale vir senserat; ambo texerunt, quod alterutrum videndo in alterutrum commoti ambo senserunt, et vel unusquisque sibi vel alter alteri erubuerunt.", "candidate_score": 0.676917, "ce_score": null } ] }, { "rank": 6, "cf_id": "cf021", "work_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-sermone-Domini-in-monte", "max_score": 0.713921, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10029_sent_16_18", "bdc_text": "Orandus est deus , ut mentes eorum excitet , ut tenebras illuminetVgl. 2 Sam 22 , 29 u. a. , ut intus trahatVgl. Joh 6 , 44. . Et nos aliquando tenebre eramus , nunc autem ipsius gratia lux [ Eph 5 , 8 ] , «qui operatur omnia in omnibus » [1 Kor 12 , 6 ] . Quare te rogo , ut quedam verba , quibus acerbius in fratrem invehere videri posses malis , in mitiora mutare velis , non quod tales iisce verbis digni non sint , sed quod nos alia decent , nisi cum deploratissimis impiissimisque tibi negocium siet .", "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-sermone-Domini-in-monte_window_260", "psc_text": "tenebrae quantae? » Qui locus sic intelligendus est, ut noverimus omnia opera nostra tunc esse munda et placere in conspectu Dei, si fiant simplici corde, id est, intentione superna fine illo charitatis; quia et plenitudo legis charitas (Rom. XIII, 10). Oculum ergo hic accipere debemus ipsam intentionem qua facimus quidquid facimus: quae si munda fuerit et recta, et illud aspiciens quod aspiciendum est; omnia opera nostra, quae secundum eam operamur, necesse est bona sint. Quae omnia opera totum corpus appellavit; quia et Apostolus membra nostra dicit quaedam opera, quae improbat, et mortificanda praecipit dicens, Mortificate ergo membra vestra quae sunt super terram, fornicationem, immunditiam, avaritiam (Coloss. III, 5) , et caetera talia. 46. Non ergo quid quisque faciat, sed quo animo faciat, considerandum est. Hoc est enim lumen in nobis, quia hoc nobis manifestum est bono animo nos facere quod facimus: omne enim quod manifestatur, lumen est (Ephes. V, 13).", "candidate_score": 0.713921, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_48_50", "bdc_text": "34 , 8 ; Hi 1 , 20 . . Ne te torqueas , obtundo te ineptus meis , sed tu boni consule , frater in Christo charissime , in quo perpetuo valeas .", "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-sermone-Domini-in-monte_window_256", "psc_text": "pertinentium, sauciat et sordidat interiorem oculum nostrum; et plerumque cor duplicat, ut ea quae videmur cum hominibus recte facere, non eo corde faciamus quo Dominus praecipit, id est, non quia eos diligimus, sed quia commodum ab eis aliquod propter necessitatem praesentis vitae adipisci volumus. Debemus autem benefacere illis propter salutem ipsorum aeternam, non propter temporale commodum nostrum. Inclinet ergo Deus cor nostrum in testimonia sua, et non in emolumentum (Psal. CXVIII, 36). Finis enim praecepti est charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta (I Tim. I, 5). Qui autem propter suam in hac vita necessitatem fratri consulit, non utique charitate consulit; quia non illi, quem debet tanquam seipsum diligere, sed sibi consulit: vel potius nec sibi; quandoquidem hinc sibi facit duplex cor, quo impeditur ad videndum Deum; in qua sola visione beatitudo est certa atque perpetua. CAPUT XIII.--44. Recte ergo sequitur, et praecipit, qui mundando cordi", "candidate_score": 0.662136, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_24", "bdc_text": "Offenbar betonte dort Bullinger so stark , daß die göttliche Natur Christi nicht gelitten habe , daß Jud diese Warnung für nötig hielt. ( Vgl . auch Köhler , ZL I 724 ;", "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-sermone-Domini-in-monte_window_158", "psc_text": "Ista differentia peccatorum Judam tradentem a Petro negante distinguit: non quia poenitenti non sit ignoscendum, ne contra illam sententiam Domini veniamus, qua praecipit semper ignoscendum esse fratri petenti ut sibi frater ignoscat (Luc. XVII, 3): sed quia illius peccati tanta labes est, ut deprecandi humilitatem subire non possit, etiam si peccatum suum mala conscientia et agnoscere et enuntiare cogatur. Cum enim dixisset Judas, Peccavi, quod tradiderim sanguinem justum; facilius tamen desperatione cucurrit ad laqueum (Matth. XXVII, 4, 5), quam humilitate veniam deprecatus est. Quapropter multum interest quali poenitentiae ignoscat Deus. Multi enim multo citius se fatentur peccasse, atque ita sibi succensent ut vehementer se peccasse nollent; sed tamen animum ad humiliandum et obterendum cor, implorandamque veniam non deponunt: quam mentis affectionem, propter peccati magnitudinem, jam de damnatione illos habere credendum est. 75. Et hoc est fortasse peccare in Spiritum sanctum, id est, per malitiam et invidiam, fraternam oppugnare charitatem post", "candidate_score": 0.644454, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_24", "bdc_text": "Offenbar betonte dort Bullinger so stark , daß die göttliche Natur Christi nicht gelitten habe , daß Jud diese Warnung für nötig hielt. ( Vgl . auch Köhler , ZL I 724 ;", "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-sermone-Domini-in-monte_window_110", "psc_text": "Itaque non dixit, Quod autem amplius est, malum est; tu enim non malum facis, qui bene uteris juratione, quae etsi non bona, tamen necessaria est ut alteri persuadeas quod utiliter suades: sed a malo est, illius cujus infirmitate jurare cogeris. Sed nemo novit nisi qui expertus est, quam sit difficile et consuetudinem jurandi exstinguere, et nunquam temere facere quod nonnunquam facere necessitas cogit. 52. Quaeri autem potest, cum diceretur, Ego autem dico vobis non jurare omnino, cur additum sit, neque per coelum, quia thronus Dei est, et caetera, usque ad id quod dictum est, neque per caput tuum. Credo propterea, quia non putabant Judaei se teneri jurejurando, si per ista jurassent: et quoniam audierant, Reddes autem Domino jusjurandum tuum; non se putabant Domino debere jusjurandum, si per coelum aut terram, aut per Jerosolymam, aut per caput suum jurarent: quod non vitio praecipientis, sed illis male intelligentibus, factum est. Itaque Dominus", "candidate_score": 0.641192, "ce_score": null } ] }, { "rank": 7, "cf_id": "cf051", "work_id": "054_Leo-I_Sermones", "max_score": 0.713127, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10029_sent_16_18", "bdc_text": "Orandus est deus , ut mentes eorum excitet , ut tenebras illuminetVgl. 2 Sam 22 , 29 u. a. , ut intus trahatVgl. Joh 6 , 44. . Et nos aliquando tenebre eramus , nunc autem ipsius gratia lux [ Eph 5 , 8 ] , «qui operatur omnia in omnibus » [1 Kor 12 , 6 ] . Quare te rogo , ut quedam verba , quibus acerbius in fratrem invehere videri posses malis , in mitiora mutare velis , non quod tales iisce verbis digni non sint , sed quod nos alia decent , nisi cum deploratissimis impiissimisque tibi negocium siet .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Sermones_window_381", "psc_text": "Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et magnificent Patrem vestrum qui in coelis est (Matth. V, 16): quis illic non praesentem intelligat Deitatem, ubi veram videt apparere virtutem? quae utique sine Deo nulla est, nec proprietatem obtinet Deitatis, nisi spiritu sui vegetetur auctoris. Dicente enim discipulis suis Domino, Sine me nihil potestis facere (Joan. XV, 5) , dubium non est hominem bona agentem ex Deo habere et effectum operis et initium voluntatis. Unde et Apostolus copiosissimus fidelium cohortator, Cum timore, inquit, et tremore vestram salutem operamini: Deus est enim qui operatur in vobis et velle et operari pro bona voluntate (Philip. II, 12) . Et haec sanctis causa est tremendi atque metuendi ne ipsis operibus pietatis elati deserantur ope gratiae et ramaneant in infirmitate naturae. Qui autem experiri cupit an in ipso Deus habitet, de quo dicitur: Mirabilis Deus in sanctis suis (Ps. LXVII, 36)", "candidate_score": 0.713127, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_15_17", "bdc_text": "si crederent , nihil opus pluribus argumentis . Orandus est deus , ut mentes eorum excitet , ut tenebras illuminetVgl. 2 Sam 22 , 29 u. a. , ut intus trahatVgl. Joh 6 , 44. . Et nos aliquando tenebre eramus , nunc autem ipsius gratia lux [ Eph 5 , 8 ] , «qui operatur omnia in omnibus » [1 Kor 12 , 6 ] .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Sermones_window_381", "psc_text": "Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et magnificent Patrem vestrum qui in coelis est (Matth. V, 16): quis illic non praesentem intelligat Deitatem, ubi veram videt apparere virtutem? quae utique sine Deo nulla est, nec proprietatem obtinet Deitatis, nisi spiritu sui vegetetur auctoris. Dicente enim discipulis suis Domino, Sine me nihil potestis facere (Joan. XV, 5) , dubium non est hominem bona agentem ex Deo habere et effectum operis et initium voluntatis. Unde et Apostolus copiosissimus fidelium cohortator, Cum timore, inquit, et tremore vestram salutem operamini: Deus est enim qui operatur in vobis et velle et operari pro bona voluntate (Philip. II, 12) . Et haec sanctis causa est tremendi atque metuendi ne ipsis operibus pietatis elati deserantur ope gratiae et ramaneant in infirmitate naturae. Qui autem experiri cupit an in ipso Deus habitet, de quo dicitur: Mirabilis Deus in sanctis suis (Ps. LXVII, 36)", "candidate_score": 0.706909, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_17", "bdc_text": "Et nos aliquando tenebre eramus , nunc autem ipsius gratia lux [ Eph 5 , 8 ] , «qui operatur omnia in omnibus » [1 Kor 12 , 6 ] .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Sermones_window_381", "psc_text": "Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et magnificent Patrem vestrum qui in coelis est (Matth. V, 16): quis illic non praesentem intelligat Deitatem, ubi veram videt apparere virtutem? quae utique sine Deo nulla est, nec proprietatem obtinet Deitatis, nisi spiritu sui vegetetur auctoris. Dicente enim discipulis suis Domino, Sine me nihil potestis facere (Joan. XV, 5) , dubium non est hominem bona agentem ex Deo habere et effectum operis et initium voluntatis. Unde et Apostolus copiosissimus fidelium cohortator, Cum timore, inquit, et tremore vestram salutem operamini: Deus est enim qui operatur in vobis et velle et operari pro bona voluntate (Philip. II, 12) . Et haec sanctis causa est tremendi atque metuendi ne ipsis operibus pietatis elati deserantur ope gratiae et ramaneant in infirmitate naturae. Qui autem experiri cupit an in ipso Deus habitet, de quo dicitur: Mirabilis Deus in sanctis suis (Ps. LXVII, 36)", "candidate_score": 0.680834, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_33_35", "bdc_text": "nam id sacris litteris alienum non est . Sed fortissimus locus ad hoc firmandum habetur Exod. 12 [11 ] : «Est enim phase domini , id est transitus» .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Sermones_window_792", "psc_text": "datum hominibus, in quo oporteat salvos fieri (Act. IV, 12) ; invisibilis visibilem, intemporalis temporalem, impassibilis passibilem substantiam suam fecit: non ut virtus deficeret in infirmitate, sed ut infirmitas in incorruptibilem posset transire virtutem. CAP. VI. Propter quod ipsa festivitas quae a nobis Pascha nominatur apud Hebraeos Phase, id est transitus, dicitur, attestante evangelista atque dicente: Ante diem festum Paschae sciens Jesus quia venit hora ejus, ut transeat ex hoc mundo ad Patrem (Joan. XIII, 1) . Cujus autem naturae futurus erat transitus 289 iste, nisi nostrae, cum inseparabiliter et Pater in Filio, et Filius esset in Patre? Sed quia Verbum et caro una persona est, non dividitur a suscipiente susceptus, et honor provehendi provehentis nominatur augmentum, dicente Apostolo, quod jam commemoravimus: Propter quod et Deus exaltavit illum, et donavit illi nomen quod est super omne nomen (Philipp. II, 9) . In quo utique assumpti hominis exaltatio commendatur: ut in", "candidate_score": 0.679248, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_35_37", "bdc_text": "«Est enim phase domini , id est transitus» . Vides hic «est» pro «significat» positum esse , nam dominus adhuc non transierat , sed sequenti nocte transiturus erat . Et agnus non erat phase , sed significabat phase .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Sermones_window_792", "psc_text": "datum hominibus, in quo oporteat salvos fieri (Act. IV, 12) ; invisibilis visibilem, intemporalis temporalem, impassibilis passibilem substantiam suam fecit: non ut virtus deficeret in infirmitate, sed ut infirmitas in incorruptibilem posset transire virtutem. CAP. VI. Propter quod ipsa festivitas quae a nobis Pascha nominatur apud Hebraeos Phase, id est transitus, dicitur, attestante evangelista atque dicente: Ante diem festum Paschae sciens Jesus quia venit hora ejus, ut transeat ex hoc mundo ad Patrem (Joan. XIII, 1) . Cujus autem naturae futurus erat transitus 289 iste, nisi nostrae, cum inseparabiliter et Pater in Filio, et Filius esset in Patre? Sed quia Verbum et caro una persona est, non dividitur a suscipiente susceptus, et honor provehendi provehentis nominatur augmentum, dicente Apostolo, quod jam commemoravimus: Propter quod et Deus exaltavit illum, et donavit illi nomen quod est super omne nomen (Philipp. II, 9) . In quo utique assumpti hominis exaltatio commendatur: ut in", "candidate_score": 0.674139, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_34_36", "bdc_text": "Sed fortissimus locus ad hoc firmandum habetur Exod. 12 [11 ] : «Est enim phase domini , id est transitus» . Vides hic «est» pro «significat» positum esse , nam dominus adhuc non transierat , sed sequenti nocte transiturus erat .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Sermones_window_792", "psc_text": "datum hominibus, in quo oporteat salvos fieri (Act. IV, 12) ; invisibilis visibilem, intemporalis temporalem, impassibilis passibilem substantiam suam fecit: non ut virtus deficeret in infirmitate, sed ut infirmitas in incorruptibilem posset transire virtutem. CAP. VI. Propter quod ipsa festivitas quae a nobis Pascha nominatur apud Hebraeos Phase, id est transitus, dicitur, attestante evangelista atque dicente: Ante diem festum Paschae sciens Jesus quia venit hora ejus, ut transeat ex hoc mundo ad Patrem (Joan. XIII, 1) . Cujus autem naturae futurus erat transitus 289 iste, nisi nostrae, cum inseparabiliter et Pater in Filio, et Filius esset in Patre? Sed quia Verbum et caro una persona est, non dividitur a suscipiente susceptus, et honor provehendi provehentis nominatur augmentum, dicente Apostolo, quod jam commemoravimus: Propter quod et Deus exaltavit illum, et donavit illi nomen quod est super omne nomen (Philipp. II, 9) . In quo utique assumpti hominis exaltatio commendatur: ut in", "candidate_score": 0.671643, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_23_25", "bdc_text": "Ego enim non intelligo , quomodo divina natura corpus , quod semel adsumpserat , reliquerit , neque tamen dubito solum corpus passum esse , non divinitatemDies bezieht sich auf den nicht mehr vorhandenen Teil des Schreibens ( s. Nr. 7 ) . Offenbar betonte dort Bullinger so stark , daß die göttliche Natur Christi nicht gelitten habe , daß Jud diese Warnung für nötig hielt. ( Vgl . auch Köhler , ZL I 724 ; zur leicht nestorianisierenden Tendenz von Bullingers Christologie s. Staedtke 145 f. 252f. ) .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Sermones_window_267", "psc_text": "Christo naturarum veritatem sub unius personae confessione non credidit. Alii etenim Domino solam humanitatem, alii solam ascripsere Deitatem. Alii veram quidem in ipso Divinitatem, sed carnem dixerunt fuisse simulatam. Alii professi sunt veram eum suscepisse carnem, sed Dei Patris non habuisse naturam; et Deitati ejus, quae erant humanae substantiae, deputantes, majorem sibi Deum minoremque finxerunt, cum gradus in vera Diivinitate esse non possit: quoniam quidquid Deo minus est, Deus non est. Alii cognoscentes Patris et Filii nullam esse distantiam, quia non poterant unitatem Deitatis intelligere nisi in unitate personae, eumdem asseruerunt esse Patrem quem Filium; ut nasci et nutriri, pati et mori, sepeliri et resurgere, ad eumdem pertineret, qui per omnia et hominis personam impleret et Verbi. Quidam puta verunt Dominum Jesum Christum non nostrae substantiae corpus habuisse, sed ab clementis superioribus ac subtilioribus 100 sumptum. Quidam autem aestimaverunt in carne Christi humanam animam non fuisse, sed partes animae ipsam", "candidate_score": 0.670545, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_14_16", "bdc_text": "Adagia , 1 , 4 , 87 ( LB II 178 C-E ) . ; si crederent , nihil opus pluribus argumentis . Orandus est deus , ut mentes eorum excitet , ut tenebras illuminetVgl. 2 Sam 22 , 29 u. a. , ut intus trahatVgl. Joh 6 , 44. .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Sermones_window_381", "psc_text": "Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et magnificent Patrem vestrum qui in coelis est (Matth. V, 16): quis illic non praesentem intelligat Deitatem, ubi veram videt apparere virtutem? quae utique sine Deo nulla est, nec proprietatem obtinet Deitatis, nisi spiritu sui vegetetur auctoris. Dicente enim discipulis suis Domino, Sine me nihil potestis facere (Joan. XV, 5) , dubium non est hominem bona agentem ex Deo habere et effectum operis et initium voluntatis. Unde et Apostolus copiosissimus fidelium cohortator, Cum timore, inquit, et tremore vestram salutem operamini: Deus est enim qui operatur in vobis et velle et operari pro bona voluntate (Philip. II, 12) . Et haec sanctis causa est tremendi atque metuendi ne ipsis operibus pietatis elati deserantur ope gratiae et ramaneant in infirmitate naturae. Qui autem experiri cupit an in ipso Deus habitet, de quo dicitur: Mirabilis Deus in sanctis suis (Ps. LXVII, 36)", "candidate_score": 0.668625, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_11_13", "bdc_text": "Anselms Beweis der Existenz Gottes im Zusammenhang seines theologischen Programms , München 1931 . - Forschungen zur Geschichte und Lehre des Protestantismus , 4 . Reihe , Bd. III , S. 13ff. ) , surdisque narras fabulamVgl .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Sermones_window_525", "psc_text": "apparebitis cum ipso in gloria (Coloss. III. 13) . CAP. IV. Confirmandis vero apostolis et ad omnem scientiam provehendis, alia quoque in illo miraculo accessit instructio. Moses enim et Elias, lex scilicet et prophetae, apparuerunt cum Domino loquentes: ut verissime in illa quinque virorum praesentia compleretur quod dictum est: In duobus vel tribus testibus stat omne verbum (Deut. XIX, 15; Matth. XVIII, 16; Joan. VIII, 17; II Cor. XIII, 1; Heb. X, 28) . Quid hoc stabilius, quid firmius verbo, in cujus praedicatione veteris et novi Testamenti concinit tuba, et cum evangelica doctrina, antiquarum protestationum instrumenta concurrunt? Astipulantur enim sibi invicem utriusque foederis paginae; et quem sub velamine mysteriorum praecedentia signa promiserant, manifestum atque perspicuum praesentis gloriae splendor ostendit: quia, sicut ait beatus Joannes, lex per Mosen data est, gratia autem et veritas per Jesum Christum facta est (Joan. I, 17) ; in quo et propheticarum promissio impleta est figurarum", "candidate_score": 0.626366, "ce_score": null } ] }, { "rank": 8, "cf_id": "cf021", "work_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1", "max_score": 0.711358, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10029_sent_36_38", "bdc_text": "Vides hic «est» pro «significat» positum esse , nam dominus adhuc non transierat , sed sequenti nocte transiturus erat . Et agnus non erat phase , sed significabat phase . Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ;", "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_903", "psc_text": "biduum futurum pascha. recapitulando ergo ad illum diem redeunt in Bethania, qui erat ante sex dies paschae, et narrant quod Iohannes de cena et unguento, unde uenturus erat Hierosolymam et peractis illic quae narrata sunt peruenturus ad diem, qui erat ante biduum paschae. unde isti digressi sunt, ut recapitulando commemorarent quod ante in Bethania de unguento gestum est, cuius rei peracta narratione illuc iterum redeunt, unde digressi fuerant, id est ut iam sermo domini narretur, quem habuit ante biduum paschae. nam si tollamus de medio quod gestum in Bethania digredientes ab ordine recolendo et recapitulando narrarunt et ipsum ordinem contexamus, ita sermo dirigitur secundum Mattheum dicente domino: scitis, quia post biduum pascha fiet et filius hominis tradetur, ut crucifigatur. 2 Luc. 22, 1 5 loh. 11, 55 9 Ioli. 12, 1 et 2 25 *Matth. 26, 2-5 2 ait om. C1PF1 adpropinquabat] add. autem XW edd. 4 accipere] intelligere r", "candidate_score": 0.711358, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_38", "bdc_text": "Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ;", "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_943", "psc_text": "Iohannes quaedam praetermisit quae illi dixerunt. cum ergo post traditum calicem dixisset dominus quod a Luca positum est: uerum tamen ecce manus tradentis me mecum est in mensa, et cetera, coniungitur illud secundum Iohannem: erat ergo recumbens unus ex discipulis eius in sinu Iesu, quem diligebat Iesus: innuit ergo huic Simon Petrus et dicit ei: quis est de quo dicit? itaque cum recubuisset ille supra pectus Iesu, dicit ei: domine, quis est? urespondit Iesus: ille cui ego intinctum panem porrexero. et cum intinxisset panem, dedit Iudae Simonis Scarioth. et post buccellam tunc introiuit in illum satanas. 6 cf. Mattb. 26, 26-28; cf. Marc. 14, 22—24; cf. Luc. 22, 17-20 9 Luc. 22, 21 et 22 18 *Ioh. 13, 23-27 2 hoc Bl 3 potens Bl tamquam] add. dixerit: tu dixisti rael 4 dici sic r ael respondere ClP AXEL 9 prosequitur R2 N* edd. praeter m 10 tradentes C'P me", "candidate_score": 0.690224, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_27_29", "bdc_text": "quidquid übergeschrieben . contra eum , qui corpus divinitati unitum adorandum contenditDaraus geht klar hervor , daß der Adressat von Bullingers Schreiben im wesentlichen noc h auf dem Boden der katholischen Lehre stand. ? Haec scribo , non ut eorum partes adiuvem , sed quod periculum esse videam , ne is , qui cum iisce hominibus argutiis rem tentet , argutiis , quibus ipsi maxime nituntur , referiatur .", "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_275", "psc_text": "§ 1 Quoniam sermone non breui et admodum necessario, quem libro uno conplexi sumus, refutauimus eorum uanitatem qui discipulos Christi euangelium conscribentes ideo contemnendos putant, quia ipsius Christi, quem licet non ut deum, tamen ut hominem sapientia longe prae ceteris excellentem honorandum esse non dubitant, nulla scripta proferuntur a nobis, et eum talia scripsisse uideri uoluntnolunt, qualia peruersi diligunt, non qualibus lectis et creditis a peruersitate corrigi possunt, nunc iam uideamus ea quae quattuor euangelistae de Christo scripserunt quemadmodum sibi adque inter se congruant, ne quid ei hoc in fide christiana offendiculi patiantur qui curiosiores quam capaciores sunt, quod non utcumque perlectis, sed quasi diligentius perscrutatis euangelicis libris inconuenientia quaedam et repugnantia se deprehendisse existimantes magis ea contentiose obiectanda quam prudenter consideranda esse arbitrantur. 2 brebi 2?1 3 i*libro (eras. 1) BIt in libro B* re*futauimus (eras. s) B 4 conscribente* (eras. r) JB1, conscribentis C'P 5 putant C'1 ipius.", "candidate_score": 0.67668, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_4_6", "bdc_text": "Adagia , 1 , 4 , 62 ( LB II 171 E-F ). . Nam nisi crediderint , non intelligentJud will damit wahrscheinlich auf Jes 7 , 9 hin weisen . Diese Stelle war in der alten Kirche als «nisi credideritis , non intelligetis » bekannt , was auf die falsche Übersetzung des hebräischen Textes in der Septuaginta und der Vetus Latina infolge Textverderbnis zurückzuführen ist .", "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_806", "psc_text": "adhibet, ut asinam dicat commemorasse prophetam. non autem ita se habet uel quod Iohannes interponit uel codices ecclesiastici interpretationis usitatae. cuius rei causa illa mihi uidetur, quod Mattheus Hebraea lingua perhibetur euangelium conscripsisse. manifestum est autem interpretationem illam, quae dicitur Septuaginta, in nonnullis se aliter habere, quam inueniunt in Hebraeo qui eam linguam nouerunt et qui interpretati sunt singuli eosdem libros Hebraeos. huius item distantiae causa si quaeratur, cur tanta auctoritas interpretationis Septuaginta multis in locis distet ab ea ueritate quae in Hebraeis codicibus inuenitur, nihil occurrere probabilius existimo quam illos Septuaginta eo spiritu interpretatos, quo et illa quae interpretabantur dicta fuerant, quod ex ipsa eorum mirabili quae praedicatur consensione firmatum est. ergo et ipsi nonnulla in eloquio uariando et ab eadem uoluntate dei, cuius illa dicta erant et cui uerba seruire debebant, non recedendo nihil aliud demonstrare uoluerunt quam hoc ipsum quod nunc in euangelistarum quattuor concordi quadam diuersitate", "candidate_score": 0.673926, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_5", "bdc_text": "Nam nisi crediderint , non intelligentJud will damit wahrscheinlich auf Jes 7 , 9 hin weisen .", "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_752", "psc_text": "Ionae. hoc iam et alibi dixit idem Mattheus. unde etiam adque etiam retinendum est saepius dominum eadem dixisse, ut quod existente contrario solui non potuerit bis dictum intellegatur. hunc sane ordinem etiam Marcus tenens post illud de septem panibus miraculum hoc idem subicit quod Mattheus, nisi quod Dalmanutha, quod in quibusdam codicibus legitur, non dixit Mattheus, sed Magedan. non autem dubilandumdubitandum est eundem locum esse sub utroque nomine. nam plerique codices non habent etiam secundum Marcum nisi Magedan. nec illud moueat, quod Marcus non dicit responsum esse quaerentibus signum de caelo, idem quod Mattheus de Iona, sed ait dominum respondisse: signum non dabitur ei. intellegendum est enim quale petebant, hoc est de caelo, praetermisit autem dicere de Iona, quod MattheuaMattheus commemorauit. § 107 Sequitur Mattheus: (et relictis illis abiit. et cum nemssentuenissent discipuli eius trans tretumfretum, obliti sunt panes accipere. qui dixit illis: intuemini et cauete a fermento Pharisaeorum et", "candidate_score": 0.643573, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_29", "bdc_text": "Haec scribo , non ut eorum partes adiuvem , sed quod periculum esse videam , ne is , qui cum iisce hominibus argutiis rem tentet , argutiis , quibus ipsi maxime nituntur , referiatur .", "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_275", "psc_text": "§ 1 Quoniam sermone non breui et admodum necessario, quem libro uno conplexi sumus, refutauimus eorum uanitatem qui discipulos Christi euangelium conscribentes ideo contemnendos putant, quia ipsius Christi, quem licet non ut deum, tamen ut hominem sapientia longe prae ceteris excellentem honorandum esse non dubitant, nulla scripta proferuntur a nobis, et eum talia scripsisse uideri uoluntnolunt, qualia peruersi diligunt, non qualibus lectis et creditis a peruersitate corrigi possunt, nunc iam uideamus ea quae quattuor euangelistae de Christo scripserunt quemadmodum sibi adque inter se congruant, ne quid ei hoc in fide christiana offendiculi patiantur qui curiosiores quam capaciores sunt, quod non utcumque perlectis, sed quasi diligentius perscrutatis euangelicis libris inconuenientia quaedam et repugnantia se deprehendisse existimantes magis ea contentiose obiectanda quam prudenter consideranda esse arbitrantur. 2 brebi 2?1 3 i*libro (eras. 1) BIt in libro B* re*futauimus (eras. s) B 4 conscribente* (eras. r) JB1, conscribentis C'P 5 putant C'1 ipius.", "candidate_score": 0.63136, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_13", "bdc_text": "Reihe , Bd. III , S. 13ff. ) , surdisque narras fabulamVgl .", "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_1164", "psc_text": "eo tempore dicere fuisse horam tertiam, quo erat hora tertia, cum uox Iudaeorum de crucifigendo domino sonuisset, dicere etiam, quod eum tunc ipsi crucifixerint, nimis superbe leges narratoribus ueritatis inponit. sic enim potest dicere, si haec ipse narraret, eo modo eodemque ordine ab omnibus debuisse narrari, quo ipse narrauit. dignetur ergo consilio Marci euangelistae superari consilium suum, qui eo loco id ponendum iudicauit, quo loco diuina inspiratione suggestum est. recordationes enim eorum eius manu gubernatae sunt qui gubernat 1 meminit p 2 iste BBD, ipse cet., edd. quid] qui AlElLS non] quod non p 3 male CP Al g 4 quia si] quasi C1P1 L 5 intimuit ClP 6 et om. CP, e (eras.) B esee] eise C, eius se P, eis esse V 8 matth. q. b. m. i. conparatione om. B quam b. m. i. c. lucae om. B 10 commemoret CPV I et BRD CPV, om. cet.,", "candidate_score": 0.616648, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_14", "bdc_text": "Adagia , 1 , 4 , 87 ( LB II 178 C-E ) . ;", "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_535", "psc_text": "8, 16 et 17 4 Esai. 53, 4 9 Marc. 1, 32-85 3 eiciebat] add. eo ElL 4 curabit B impleretur V, adimpleatur g dictum] scriptum M 5 eseiam B, isaiam L 6 aegrotationes] add. nostras D Q raelv 7 coniungit] subiungit V 11 offerebant g et d. habentes om. M AELU 12 omnes ClP 13 ad] ante V nexebantur M 14 uariis] a nariis T E T multa om. AELU y 16 deluculo CtP egressas BRTD C*V NM xx gv, egreasas et CfP 0 (Cau. Eg.), egressus est et FQ HAELU f & praelm (Tol.), est et 'ł, om. w (εξη̄λϑεν xxė) 17 hic] hunc r 18 post] possit B ONMQ 19 ualde] add. de B quasuis ElL 20 sit] est BRT uespere] add. a ElL, add. autem CPV HAE5 rs edd. die B 21 dicit AEL 22 serbatus Bl 24 socro B ClP autem om. B facto', sed", "candidate_score": 0.615151, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_21", "bdc_text": "Ceterum dum corpus a divinitate separas , dumvor dum gestrichen cave .", "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_1202", "psc_text": "56 XVIIII. Sequitur Mattheus: et ecceuelum templi scissum est in duas partes a summo usque deorsum. et Marcus sic: et uelum templi scissum est in duo a summo usque deorsum. Lucas autem similiter hoc ait: et uelum templi scissum est medium, sed non eodem ordine. uolens enim miraculum miraculo adiungere, cum dixisset: sol obscuratus est, continuo subiungendum existimauit: et uelum templi scissum est medium, praeoecupanspraeoccupans uidelicet, quod expirante domino factum est, ut deinde recapitulans exequeretur et de potu aceti et de illa uoce magna et de ipsa morte, quae ante scissionem ueli post tenebras facta intelleguntur. Mattheus enim, qui, cum dixisset: Iesus autem iterum clamans uoce magna emisit spiritum, continuo subiecit: et ecce uelum templi scissum est, satis expressit tunc esse scissum, cum Iesus emisisset spiritum. si autem non addidisset: et ecce, sed simpliciter dixisset: et uelum templi scissum est, incertum esset, utrum ipse et Marcus hoc recapitulando commemorassent, Lucas", "candidate_score": 0.610496, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_53", "bdc_text": "Leo Jud tuus . [ Adresse auf der Rückseite :", "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_332", "psc_text": "ubi est qui natus est rex Iudaeorum? uidimus enim stellam eius in oriente et uenimus adorare eum. audiens autem Herodes rex turbatus est, et cetera usque ad eum locum, ubi scriptum est de ipsis magis quod responso accepto in somnis, ne redirent per Herodem, per aliam uiam regressi sunt in regionem suam. hoc totum Lucas praetermisit, sicut Mattheus non narrauit, quod Lucas narrat, in praesepi positum dominum et quod pastoribus eum natum angelus nuntiauerit et quod multitudo militiae caeli facta est cum angelo laudantium deum et quod uenerunt pastores et uiderunt uerum esse quod eis angelus nuntiauerit et quod die circumcisionis suae nomen acceperit, et quae post impletos dies purgationis Mariae idem Lucas 3 cf. Luc. 2, 4 7 Matth. 2, 1 b-3 a 11 cf. Matth. 2, 3 b-12 15 cf. Luc, 2, 7-38 1 bethlem CPF N HI, betleem L iudaeae 01 HlEL, iudeae BT N Hzd, inde", "candidate_score": 0.60849, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_13", "bdc_text": "Reihe , Bd. III , S. 13ff. ) , surdisque narras fabulamVgl .", "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_531", "psc_text": "eorum potuerit uolueritue narrare. quapropter ubi ordo temporum non apparet, nihil nostra interesse debet, quem narrandi ordinem quilibet eorum tenuerit, ubi autem apparet, si quid mouerit, quod sibi aut alteri repugnare uideatur, utique considerandum et enodandum est. 6 cf. I Cor. 12, 11 1 satis om. CP 2 eo se ordine] eos ordine WL, eos hoc de narratione euangelistarum maxime credendum est scilicet quia eo ordine facta vel dicta xpianusquisq. eorum narrauit quo etiam uoluit sCs sps et narrare ordine JB, se ordine Nt, add. illo N2, eos eo ordine ClP narrare debuisse CPVF pg quo] quod B AeaLU1 3 ea om. B recordationisaggerre B', recordationis agere B2, recordatione suggerere ClP 4 ille pr.] illi B CP 5 auctoritate (-tem C1) ueritateque (-temque C2) CPP, auctoritatique (-ritati ne- om.) B euangelicam C* 6 sanctus om. L 7 mentis ClP sanctorum] add. euangelistarum Y 8 culmini ClP in recolendoque scribens g", "candidate_score": 0.595416, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_13", "bdc_text": "Reihe , Bd. III , S. 13ff. ) , surdisque narras fabulamVgl .", "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa037.opp-lat1_window_882", "psc_text": "etiam singuli propria, in quibus nulla est repugnantiae metuenda suspicio; de his autem quae, pariter dicunt necubi sibimet aduersari putentur, uidendum est. neque enim dici potest, si aliquid tale occurrerit, aliud esse adque alibi a domino similiter dictum, quando eodem loco rerum ac temporum omnium trium uersatur narratio. sane quod earundem sententiarum a domino dictarum non eundem omnes ordinem seruant, nihil ad rem pertinet uel intellegendam uel insinuandam, dum ea quae ab illo dicta referuntur non sibimet aduersentur. § 148 Quod ergo Mattheus ait: et praedicabitur hoc euangelium regni in uniuerso orbe in testimonium omnibus gentibus, et tunc ueniet consummatio, etiam Marcus eodem ordine ita commemorat: in omnes gentes primum oportet praedicari euangelium. non dixit: et tunc ueniet consummatio, sed hoc significat quod ait primum, id est et in omnes gentes primum oportet praedicari euangelium, quia illi de fine interrogauerant. cum ergo dicit 6 Matth. 25, 46 7 cf. Marc.", "candidate_score": 0.595126, "ce_score": null } ] }, { "rank": 9, "cf_id": "cf021", "work_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-adversarium-legis-et-prophetarum", "max_score": 0.709679, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10029_sent_16_18", "bdc_text": "Orandus est deus , ut mentes eorum excitet , ut tenebras illuminetVgl. 2 Sam 22 , 29 u. a. , ut intus trahatVgl. Joh 6 , 44. . Et nos aliquando tenebre eramus , nunc autem ipsius gratia lux [ Eph 5 , 8 ] , «qui operatur omnia in omnibus » [1 Kor 12 , 6 ] . Quare te rogo , ut quedam verba , quibus acerbius in fratrem invehere videri posses malis , in mitiora mutare velis , non quod tales iisce verbis digni non sint , sed quod nos alia decent , nisi cum deploratissimis impiissimisque tibi negocium siet .", "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-adversarium-legis-et-prophetarum_window_32", "psc_text": "tenebris, etiam hoc enim verbis garrulae vanitatis exagitat; eidem apostolo hoc dicat, qui scribens ad fideles ait: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino (Id. V, 8) . Quis enim hoc fecit, nisi ille, qui, cum tenebrae essent super abyssum, dixit: Fiat lux; et facta est lux (Gen. I, 3) ? Quod apertius alio loco idem apostolus expressit, dicens: Deus qui dixit de tenebris lumen clarescere, claruit in cordibus nostris (II Cor. IV, 6) . Si autem hoc putat Scripturis deesse propheticis, quod Filius sit lumen de lumine, vel splendor lucis, legat quod in eisdem Litteris legitur de Sapientia, Candor est enim lucis aeternae (Sap. VII, 26) : aut illud in prophetico Psalmo, Cantate Domino canticum novum; cantate Domino, omnis terra: cantate Domino et benedicite nomen ejus, bene nuntiate diem ex die salutare ejus (Psal. XCV, 1, 2) . Quis est enim dies ex die, nisi Filius lumen de", "candidate_score": 0.709679, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_15_17", "bdc_text": "si crederent , nihil opus pluribus argumentis . Orandus est deus , ut mentes eorum excitet , ut tenebras illuminetVgl. 2 Sam 22 , 29 u. a. , ut intus trahatVgl. Joh 6 , 44. . Et nos aliquando tenebre eramus , nunc autem ipsius gratia lux [ Eph 5 , 8 ] , «qui operatur omnia in omnibus » [1 Kor 12 , 6 ] .", "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-adversarium-legis-et-prophetarum_window_32", "psc_text": "tenebris, etiam hoc enim verbis garrulae vanitatis exagitat; eidem apostolo hoc dicat, qui scribens ad fideles ait: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino (Id. V, 8) . Quis enim hoc fecit, nisi ille, qui, cum tenebrae essent super abyssum, dixit: Fiat lux; et facta est lux (Gen. I, 3) ? Quod apertius alio loco idem apostolus expressit, dicens: Deus qui dixit de tenebris lumen clarescere, claruit in cordibus nostris (II Cor. IV, 6) . Si autem hoc putat Scripturis deesse propheticis, quod Filius sit lumen de lumine, vel splendor lucis, legat quod in eisdem Litteris legitur de Sapientia, Candor est enim lucis aeternae (Sap. VII, 26) : aut illud in prophetico Psalmo, Cantate Domino canticum novum; cantate Domino, omnis terra: cantate Domino et benedicite nomen ejus, bene nuntiate diem ex die salutare ejus (Psal. XCV, 1, 2) . Quis est enim dies ex die, nisi Filius lumen de", "candidate_score": 0.701417, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_17", "bdc_text": "Et nos aliquando tenebre eramus , nunc autem ipsius gratia lux [ Eph 5 , 8 ] , «qui operatur omnia in omnibus » [1 Kor 12 , 6 ] .", "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-adversarium-legis-et-prophetarum_window_32", "psc_text": "tenebris, etiam hoc enim verbis garrulae vanitatis exagitat; eidem apostolo hoc dicat, qui scribens ad fideles ait: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino (Id. V, 8) . Quis enim hoc fecit, nisi ille, qui, cum tenebrae essent super abyssum, dixit: Fiat lux; et facta est lux (Gen. I, 3) ? Quod apertius alio loco idem apostolus expressit, dicens: Deus qui dixit de tenebris lumen clarescere, claruit in cordibus nostris (II Cor. IV, 6) . Si autem hoc putat Scripturis deesse propheticis, quod Filius sit lumen de lumine, vel splendor lucis, legat quod in eisdem Litteris legitur de Sapientia, Candor est enim lucis aeternae (Sap. VII, 26) : aut illud in prophetico Psalmo, Cantate Domino canticum novum; cantate Domino, omnis terra: cantate Domino et benedicite nomen ejus, bene nuntiate diem ex die salutare ejus (Psal. XCV, 1, 2) . Quis est enim dies ex die, nisi Filius lumen de", "candidate_score": 0.688751, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_27_29", "bdc_text": "quidquid übergeschrieben . contra eum , qui corpus divinitati unitum adorandum contenditDaraus geht klar hervor , daß der Adressat von Bullingers Schreiben im wesentlichen noc h auf dem Boden der katholischen Lehre stand. ? Haec scribo , non ut eorum partes adiuvem , sed quod periculum esse videam , ne is , qui cum iisce hominibus argutiis rem tentet , argutiis , quibus ipsi maxime nituntur , referiatur .", "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-adversarium-legis-et-prophetarum_window_237", "psc_text": "quam fundere: atque in omnibus sanctis Scripturis, secundum sanae fidei regulam figurate dictum vel factum si quid exponitur, de quibuslibet rebus et verbis quae sacris paginis continentur, expositio illa ducatur, non aspernanter, sed sapienter audiamus; et relinquamus istum inania garrientem, et nesciendo quid loquatur, quadam, si dici potest, imperita peritia de figurarum qualitate tractantem. Qui cum dicit rebus congruis non contrariis aliquid esse significandum, potest vanus dicere, semper Deum lucido auro, nunquam nigro atramento scribi oportere: quoniam Deus lux est, et tenebrae in eo non sunt ullae (I Joan. I, 5) . Homo est enim, qui putat Apostolum, ut congrueret infirmis et imperfectis, multa falsa et improbanda dixisse, quia testimoniis quae de Lege ac Prophetis ponit, quam venerabiliter Scripturas illas accipiat per Epistolas ejus apparet. Nec cogitat tam perverso sensu posse defendi etiam illa quae in veteribus Dei Libris immundus atque impius quasi pius et mundus horrescit. Nam si ei", "candidate_score": 0.670606, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_30_32", "bdc_text": "Ego nunquam me iisce Syrtibus Die Syrten waren im Altertum für ihre gefährlichen Untiefen bekannt . crederem neque unquam donarem hic esse corpus , cum «caro nihil prosit» [ Joh 6 , 63 ] et figurata sit locutio : «hoc est corpus meum » [1 Kor 11 , 24 ] , id est «hoc significat , figurat corpus meum» ;", "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-adversarium-legis-et-prophetarum_window_140", "psc_text": "et mensor, quod dici noluit, dixit, ne diceretur; quanto melius Deus magis morum quam verborum pulchritudinem quaerens atque munditiam, turpe aliquid non turpiter, sed minaciter dixit, ut hoc horreretur, ne illud committeretur, propter quod ad illa quae audire horroris est, veniretur? Et tamen cum legitur, aures infidelitas claudit, avertit faciem, exasperat vultum, linguam vibrat, blasphemias jaculatur. Videte si non sunt isti ex isto genere hominum, qui loquente Christo de Sacramento corporis et sanguinis sui dixerunt: Durus est hic sermo; quis potest eum audire? Nisi quod excusabiliores sunt, qui verba divina quae non intelligebant, non in maledictione, sed in benedictione horribilia non ferebant. Mirum enim non est, si maledictum quando auditur, horretur; nec exigendum est ut verbis non horrendis dicatur, quod ad hoc dicitur, ut ab exhorrente timeatur: Dominus autem talia dicebat, quae amari praeciperet, non timeri; et tamen quae infidelitas sufferat, Caro mea vere cibus est, et sanguis meus vere", "candidate_score": 0.649002, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_30_32", "bdc_text": "Ego nunquam me iisce Syrtibus Die Syrten waren im Altertum für ihre gefährlichen Untiefen bekannt . crederem neque unquam donarem hic esse corpus , cum «caro nihil prosit» [ Joh 6 , 63 ] et figurata sit locutio : «hoc est corpus meum » [1 Kor 11 , 24 ] , id est «hoc significat , figurat corpus meum» ;", "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-adversarium-legis-et-prophetarum_window_141", "psc_text": "non ferebant. Mirum enim non est, si maledictum quando auditur, horretur; nec exigendum est ut verbis non horrendis dicatur, quod ad hoc dicitur, ut ab exhorrente timeatur: Dominus autem talia dicebat, quae amari praeciperet, non timeri; et tamen quae infidelitas sufferat, Caro mea vere cibus est, et sanguis meus vere potus est; et, Nisi manducaveritis carnem meam, et biberitis sanguinem meum, non habebitis vitam in vobis (Joan. VI, 61, 56, 54) ? Si ergo Dei Sapientia, verbis sacramento congruis pascens animam credentem, non curavit insipientiam nauseantem; quanto magis eadem ipsa Sapientia, ubi locus et tempus timoris fuerat, non amoris, salubrem volens importare terrorem, non curavit insipientis errorem, quamvis ejus praevideret horrorem? Quis autem istorum spiritualem novit horrere animae foeditatem, cum velut sua quadam fame atque egestate compellitur comedere, quae de suis carnalibus cogitationibus, tanquam de femoribus exeunt? Nam illius maledicti, quod iste velut turpe reprehendit, rarus effectus est; vix enim", "candidate_score": 0.648193, "ce_score": null } ] }, { "rank": 10, "cf_id": "cf021", "work_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV", "max_score": 0.709395, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10029_sent_38_40", "bdc_text": "Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ; die Interpretation von Ex 12 , 11 geht auf Zwinglis berühmten Traum zurück. ( Zur ganzen Frage s. Z IV 448f; 483 , 14f ;", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1927", "psc_text": "Ecce per malum factum est bonum, dum bene accipitur malum. Quid ergo miraris si datus est Judae panis Christi, per quem manciparetur diabolo; cum videas e contrario datum Paulo angelum diaboli, per quem perficeretur in Christo? Ita et malo bonum obfuit, et malum bono profuit. Recordamini unde sit scriptum, Quicumque manducaverit panem, aut biberit calicem Domini indigne, reus erit corporis et sanguinis Domini (I Cor. XI, 27) . Et de his erat sermo, cum hoc Apostolus diceret, qui Domini corpus velut alium cibum quemlibet indiscrete negligenterque sumebant. Hic ergo si corripitur qui non dijudicat, hoc est, non discernit a caeteris cibis Dominicum corpus; quo modo damnatur qui ad ejus mensam fingens amicum, accedit inimicus? Si reprehensione tangitur negligentia convivantis, qua poena percutitur venditor invitantis? Quid erat autem panis traditori datus, nisi demonstratio cui gratiae fuisset ingratus? 2. Intravit ergo post hunc panem satanas in Domini traditorem, ut sibi jam traditum", "candidate_score": 0.709395, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_22_24", "bdc_text": "traditum sit , cave , ne adversarius secus , quam tu velis , intelligat et ex verbis tuis caput tuum petat . Ego enim non intelligo , quomodo divina natura corpus , quod semel adsumpserat , reliquerit , neque tamen dubito solum corpus passum esse , non divinitatemDies bezieht sich auf den nicht mehr vorhandenen Teil des Schreibens ( s. Nr. 7 ) . Offenbar betonte dort Bullinger so stark , daß die göttliche Natur Christi nicht gelitten habe , daß Jud diese Warnung für nötig hielt. ( Vgl . auch Köhler , ZL I 724 ;", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1745", "psc_text": ". 10. Ecce audite quia Judas iste non tunc perversus factus est, quando a Judaeis corruptus Dominum tradidit. Plerique enim incuriosi Evangelii, existimant tunc periisse Judam, quando accepit a Judaeis pecuniam ut Dominum traderet. Non tunc periit, jam fur erat, et Dominum perditus sequebatur; quia non corde, sed corpore sequebatur. Duodenarium numerum Apostolorum implebat, apostolicam beatitudinem non habebat, ad imaginem fuerat duodecimus: quo decedente, et alio succedente, et suppleta est apostolica veritas, et numeri permansit integritas (Act. I, 26). Quid ergo voluit Dominus noster Jesus Christus, fratres mei, admonere Ecclesiam suam, quando unum perditum inter duodecim habere voluit, nisi ut malos toleremus, nec corpus Christi dividamus? Ecce inter sanctos est Judas, ecce fur est Judas, et, ne contemnas, fur et sacrilegus, non qualiscumque fur: fur loculorum, sed dominicorum; loculorum, sed sacrorum. Si crimina discernuntur in foro, qualiscumque furti et peculatus; peculatus enim dicitur furtum de re publica; et non sic", "candidate_score": 0.709384, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_15_17", "bdc_text": "si crederent , nihil opus pluribus argumentis . Orandus est deus , ut mentes eorum excitet , ut tenebras illuminetVgl. 2 Sam 22 , 29 u. a. , ut intus trahatVgl. Joh 6 , 44. . Et nos aliquando tenebre eramus , nunc autem ipsius gratia lux [ Eph 5 , 8 ] , «qui operatur omnia in omnibus » [1 Kor 12 , 6 ] .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_55", "psc_text": "erat, sicut omnes impii, quibus jam credentibus dixit Apostolus, Fuistis aliquando tenebrae. Modo autem quia crediderant, quid? Nunc autem lux, inquit, in Domino (Ephes. V, 8) . Nisi adderet, in Domino, non intelligeremus. Lux, inquit, in Domino: tenebrae non in Domino eratis. Fuistis enim aliquando tenebrae: ibi non addidit, in Domino. Ergo tenebrae in vobis, lux in Domino. Sic et ille non erat lux, sed ut testimonium perhiberet de lumine. 7. Ubi autem est ipsa lux? Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Si omnem hominem venientem, et ipsum Joannem. Ipse ergo illuminabat, a quo se demonstrari volebat. Intelligat Charitas vestra: veniebat enim ad mentes infirmas, ad corda saucia, ad aciem animae lippientis. Ad hoc venerat. Et unde posset anima videre quod perfecte est? Quomodo plerumque fit ut in aliquo corpore radiato cognoscatur ortus esse sol, quem oculis videre non possumus. Quia et qui saucios habent", "candidate_score": 0.708911, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_36_38", "bdc_text": "Vides hic «est» pro «significat» positum esse , nam dominus adhuc non transierat , sed sequenti nocte transiturus erat . Et agnus non erat phase , sed significabat phase . Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ;", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1745", "psc_text": ". 10. Ecce audite quia Judas iste non tunc perversus factus est, quando a Judaeis corruptus Dominum tradidit. Plerique enim incuriosi Evangelii, existimant tunc periisse Judam, quando accepit a Judaeis pecuniam ut Dominum traderet. Non tunc periit, jam fur erat, et Dominum perditus sequebatur; quia non corde, sed corpore sequebatur. Duodenarium numerum Apostolorum implebat, apostolicam beatitudinem non habebat, ad imaginem fuerat duodecimus: quo decedente, et alio succedente, et suppleta est apostolica veritas, et numeri permansit integritas (Act. I, 26). Quid ergo voluit Dominus noster Jesus Christus, fratres mei, admonere Ecclesiam suam, quando unum perditum inter duodecim habere voluit, nisi ut malos toleremus, nec corpus Christi dividamus? Ecce inter sanctos est Judas, ecce fur est Judas, et, ne contemnas, fur et sacrilegus, non qualiscumque fur: fur loculorum, sed dominicorum; loculorum, sed sacrorum. Si crimina discernuntur in foro, qualiscumque furti et peculatus; peculatus enim dicitur furtum de re publica; et non sic", "candidate_score": 0.707799, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_38", "bdc_text": "Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ;", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1927", "psc_text": "Ecce per malum factum est bonum, dum bene accipitur malum. Quid ergo miraris si datus est Judae panis Christi, per quem manciparetur diabolo; cum videas e contrario datum Paulo angelum diaboli, per quem perficeretur in Christo? Ita et malo bonum obfuit, et malum bono profuit. Recordamini unde sit scriptum, Quicumque manducaverit panem, aut biberit calicem Domini indigne, reus erit corporis et sanguinis Domini (I Cor. XI, 27) . Et de his erat sermo, cum hoc Apostolus diceret, qui Domini corpus velut alium cibum quemlibet indiscrete negligenterque sumebant. Hic ergo si corripitur qui non dijudicat, hoc est, non discernit a caeteris cibis Dominicum corpus; quo modo damnatur qui ad ejus mensam fingens amicum, accedit inimicus? Si reprehensione tangitur negligentia convivantis, qua poena percutitur venditor invitantis? Quid erat autem panis traditori datus, nisi demonstratio cui gratiae fuisset ingratus? 2. Intravit ergo post hunc panem satanas in Domini traditorem, ut sibi jam traditum", "candidate_score": 0.707341, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_16_18", "bdc_text": "Orandus est deus , ut mentes eorum excitet , ut tenebras illuminetVgl. 2 Sam 22 , 29 u. a. , ut intus trahatVgl. Joh 6 , 44. . Et nos aliquando tenebre eramus , nunc autem ipsius gratia lux [ Eph 5 , 8 ] , «qui operatur omnia in omnibus » [1 Kor 12 , 6 ] . Quare te rogo , ut quedam verba , quibus acerbius in fratrem invehere videri posses malis , in mitiora mutare velis , non quod tales iisce verbis digni non sint , sed quod nos alia decent , nisi cum deploratissimis impiissimisque tibi negocium siet .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_55", "psc_text": "erat, sicut omnes impii, quibus jam credentibus dixit Apostolus, Fuistis aliquando tenebrae. Modo autem quia crediderant, quid? Nunc autem lux, inquit, in Domino (Ephes. V, 8) . Nisi adderet, in Domino, non intelligeremus. Lux, inquit, in Domino: tenebrae non in Domino eratis. Fuistis enim aliquando tenebrae: ibi non addidit, in Domino. Ergo tenebrae in vobis, lux in Domino. Sic et ille non erat lux, sed ut testimonium perhiberet de lumine. 7. Ubi autem est ipsa lux? Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Si omnem hominem venientem, et ipsum Joannem. Ipse ergo illuminabat, a quo se demonstrari volebat. Intelligat Charitas vestra: veniebat enim ad mentes infirmas, ad corda saucia, ad aciem animae lippientis. Ad hoc venerat. Et unde posset anima videre quod perfecte est? Quomodo plerumque fit ut in aliquo corpore radiato cognoscatur ortus esse sol, quem oculis videre non possumus. Quia et qui saucios habent", "candidate_score": 0.705045, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_37_39", "bdc_text": "Et agnus non erat phase , sed significabat phase . Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ; die Interpretation von Ex 12 , 11 geht auf Zwinglis berühmten Traum zurück. ( Zur ganzen Frage s. Z IV 448f;", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1745", "psc_text": ". 10. Ecce audite quia Judas iste non tunc perversus factus est, quando a Judaeis corruptus Dominum tradidit. Plerique enim incuriosi Evangelii, existimant tunc periisse Judam, quando accepit a Judaeis pecuniam ut Dominum traderet. Non tunc periit, jam fur erat, et Dominum perditus sequebatur; quia non corde, sed corpore sequebatur. Duodenarium numerum Apostolorum implebat, apostolicam beatitudinem non habebat, ad imaginem fuerat duodecimus: quo decedente, et alio succedente, et suppleta est apostolica veritas, et numeri permansit integritas (Act. I, 26). Quid ergo voluit Dominus noster Jesus Christus, fratres mei, admonere Ecclesiam suam, quando unum perditum inter duodecim habere voluit, nisi ut malos toleremus, nec corpus Christi dividamus? Ecce inter sanctos est Judas, ecce fur est Judas, et, ne contemnas, fur et sacrilegus, non qualiscumque fur: fur loculorum, sed dominicorum; loculorum, sed sacrorum. Si crimina discernuntur in foro, qualiscumque furti et peculatus; peculatus enim dicitur furtum de re publica; et non sic", "candidate_score": 0.704432, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_38_40", "bdc_text": "Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ; die Interpretation von Ex 12 , 11 geht auf Zwinglis berühmten Traum zurück. ( Zur ganzen Frage s. Z IV 448f; 483 , 14f ;", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1928", "psc_text": "cibis Dominicum corpus; quo modo damnatur qui ad ejus mensam fingens amicum, accedit inimicus? Si reprehensione tangitur negligentia convivantis, qua poena percutitur venditor invitantis? Quid erat autem panis traditori datus, nisi demonstratio cui gratiae fuisset ingratus? 2. Intravit ergo post hunc panem satanas in Domini traditorem, ut sibi jam traditum plenius possideret, in quem prius intraverat ut deciperet. Neque enim non in illo erat quando perrexit ad Judaeos, et de pretio tradendi Domini pactus est, cum haec apertissime Lucas evangelista testetur et dicat: Intravit autem satanas in Judam, qui cognominabatur Iscariotes, unum de duodecim; et abiit, et locutus est cum principibus sacerdotum (Luc. XXII, 3 et 4) . Ecce ubi ostenditur quod jam intraverat satanas in Judam. Prius ergo intraverat, immittendo in cor ejus cogitationem qua traderet Christum: talis enim jam venerat ad coenandum. Nunc autem post panem intravit in eum, non ut adhuc alienum tentaret, sed ut proprium possideret.", "candidate_score": 0.703932, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_36_38", "bdc_text": "Vides hic «est» pro «significat» positum esse , nam dominus adhuc non transierat , sed sequenti nocte transiturus erat . Et agnus non erat phase , sed significabat phase . Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ;", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_893", "psc_text": "me. Servans ista credis, et transis. Et est qui stando transit? Plane est: stat enim corpore, transit mente. Ubi erat, unde transiret, et quo transit? Transit a morte ad vitam. Vide unum hominem stantem, in quo agatur totum hoc quod dicitur. Stat, audit; forte non credebat, audiendo credit: paulo ante non credebat, modo credit; quasi de regione infidelitatis ad regionem fidei transitum fecit, moto corde, non moto corpore, moto in melius: quia iterum qui deserunt fidem, moventur in deterius. Ecce in hac vita, quae, sicut dixi, nondum est vita, transitur a morte ad vitam, ut in judicium non veniatur. Quare autem dixi quia nondum est vita? Si vita esset ista, non diceret Dominus cuidam, Si vis venire ad vitam, serva mandata (Matth. XIX, 17) . Non enim ait illi, Si vis venire ad vitam aeternam; non addidit aeternam, sed tantum dixit, vitam. Ergo ista nec vita nominanda est, quia non", "candidate_score": 0.703389, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_38_40", "bdc_text": "Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ; die Interpretation von Ex 12 , 11 geht auf Zwinglis berühmten Traum zurück. ( Zur ganzen Frage s. Z IV 448f; 483 , 14f ;", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1745", "psc_text": ". 10. Ecce audite quia Judas iste non tunc perversus factus est, quando a Judaeis corruptus Dominum tradidit. Plerique enim incuriosi Evangelii, existimant tunc periisse Judam, quando accepit a Judaeis pecuniam ut Dominum traderet. Non tunc periit, jam fur erat, et Dominum perditus sequebatur; quia non corde, sed corpore sequebatur. Duodenarium numerum Apostolorum implebat, apostolicam beatitudinem non habebat, ad imaginem fuerat duodecimus: quo decedente, et alio succedente, et suppleta est apostolica veritas, et numeri permansit integritas (Act. I, 26). Quid ergo voluit Dominus noster Jesus Christus, fratres mei, admonere Ecclesiam suam, quando unum perditum inter duodecim habere voluit, nisi ut malos toleremus, nec corpus Christi dividamus? Ecce inter sanctos est Judas, ecce fur est Judas, et, ne contemnas, fur et sacrilegus, non qualiscumque fur: fur loculorum, sed dominicorum; loculorum, sed sacrorum. Si crimina discernuntur in foro, qualiscumque furti et peculatus; peculatus enim dicitur furtum de re publica; et non sic", "candidate_score": 0.703276, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_15_17", "bdc_text": "si crederent , nihil opus pluribus argumentis . Orandus est deus , ut mentes eorum excitet , ut tenebras illuminetVgl. 2 Sam 22 , 29 u. a. , ut intus trahatVgl. Joh 6 , 44. . Et nos aliquando tenebre eramus , nunc autem ipsius gratia lux [ Eph 5 , 8 ] , «qui operatur omnia in omnibus » [1 Kor 12 , 6 ] .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1534", "psc_text": "Constat, expressum ac definitum est, diem commemorasse Dominum hoc loco seipsum, id est lumen mundi: Quamdiu, inquit, sum in hoc mundo, lux sum mundi. Ergo ipse operatur. Quamdiu est autem in hoc mundo? Putamus eum, fratres, fuisse hic tunc, et modo non hic esse? Si ergo hoc putamus, jam ergo post ascensum Domini facta est nox ista metuenda, ubi nemo possit operari: si post ascensum Domini facta est nox ista, unde Apostoli tanta operati sunt? Numquid ista nox erat, quando Spiritus sanctus veniens, et omnes qui in uno loco erant adimplens, dedit eis loqui omnium gentium linguis (Act. II, 1-6)? Numquid nox erat quando claudus ille ad verbum Petri salvus effectus est, imo ad verbum Domini habitantis in Petro (Id. III, 6-8)? Numquid nox erat quando transeuntibus discipulis aegri cum lectulis ponebantur, ut vel umbra transeuntium tangerentur (Id. V, 15)? Dominus autem cum hic esset, neminem transiens umbra sua salvum", "candidate_score": 0.702514, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_37_39", "bdc_text": "Et agnus non erat phase , sed significabat phase . Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ; die Interpretation von Ex 12 , 11 geht auf Zwinglis berühmten Traum zurück. ( Zur ganzen Frage s. Z IV 448f;", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1915", "psc_text": "semetipsum (Joan. XI, 33), ut hoc intelligatur et ubi non scriptum legitur, et tamen eum legitur fuisse turbatum. Affectum quippe humanum, quando oportuisse judicavit, in seipso potestate commovit, qui hominem totum potestate suscepit. TRACTATUS LXI. Ab eo quod Dominus ait, Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me; usque ad id, Ille est cui ego tinctum panem porrexero. Cap. XIII, V\\. 21-26. 1. Hoc Evangelii capitulum, fratres, ita nobis exponendum hac lectione propositum est, ut jam etiam de traditore Domini per panem tinctum eique porrectum satis evidenter expresso aliquid dicere debeamus. Et de illo quidem, quod eum jam demonstraturus Jesus turbatus est spiritu, praeterito sermone disserui: sed fortassis quod ibi non dixi, etiam hoc nobis Dominus significare sua perturbatione dignatus est, quod scilicet falsos fratres, et dominici agri illa zizania ita necesse est usque ad messis tempus inter frumenta tolerari (Matth. XIII, 29, 30), ut quando ex eis", "candidate_score": 0.699359, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_36_38", "bdc_text": "Vides hic «est» pro «significat» positum esse , nam dominus adhuc non transierat , sed sequenti nocte transiturus erat . Et agnus non erat phase , sed significabat phase . Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ;", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1915", "psc_text": "semetipsum (Joan. XI, 33), ut hoc intelligatur et ubi non scriptum legitur, et tamen eum legitur fuisse turbatum. Affectum quippe humanum, quando oportuisse judicavit, in seipso potestate commovit, qui hominem totum potestate suscepit. TRACTATUS LXI. Ab eo quod Dominus ait, Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me; usque ad id, Ille est cui ego tinctum panem porrexero. Cap. XIII, V\\. 21-26. 1. Hoc Evangelii capitulum, fratres, ita nobis exponendum hac lectione propositum est, ut jam etiam de traditore Domini per panem tinctum eique porrectum satis evidenter expresso aliquid dicere debeamus. Et de illo quidem, quod eum jam demonstraturus Jesus turbatus est spiritu, praeterito sermone disserui: sed fortassis quod ibi non dixi, etiam hoc nobis Dominus significare sua perturbatione dignatus est, quod scilicet falsos fratres, et dominici agri illa zizania ita necesse est usque ad messis tempus inter frumenta tolerari (Matth. XIII, 29, 30), ut quando ex eis", "candidate_score": 0.698956, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_38_40", "bdc_text": "Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ; die Interpretation von Ex 12 , 11 geht auf Zwinglis berühmten Traum zurück. ( Zur ganzen Frage s. Z IV 448f; 483 , 14f ;", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1929", "psc_text": "principibus sacerdotum (Luc. XXII, 3 et 4) . Ecce ubi ostenditur quod jam intraverat satanas in Judam. Prius ergo intraverat, immittendo in cor ejus cogitationem qua traderet Christum: talis enim jam venerat ad coenandum. Nunc autem post panem intravit in eum, non ut adhuc alienum tentaret, sed ut proprium possideret. 3. Non autem, ut putant quidam negligenter legentes, tunc Judas Christi corpus accepit. Intelligendum est enim quod jam omnibus eis distribuerat Dominus Sacramentum corporis et sanguinis sui, ubi et ipse Judas erat, sicut sanctus Lucas evidentissime narrat (Ibid., 19-21): ac deinde ad hoc ventum est, ubi secundum narrationem Joannis apertissime Dominus per buccellam tinctam atque porrectam suum exprimit traditorem, fortassis per panis tinctionem illius significans fictionem. Non enim omnia quae tinguntur, abluuntur; sed ut inficiantur, nonnulla tinguntur. Si autem bonum aliquid hic significat tinctio, eidem bono ingratum non immerito est secuta damnatio. 4. Adhuc tamen Judae possesso, non a Domino,", "candidate_score": 0.698883, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_37_39", "bdc_text": "Et agnus non erat phase , sed significabat phase . Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ; die Interpretation von Ex 12 , 11 geht auf Zwinglis berühmten Traum zurück. ( Zur ganzen Frage s. Z IV 448f;", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1906", "psc_text": "sanctarum cibus, si sufficit, salubriter capiatur; si exiguus est, desiderabiliter ruminetur. TRACTATUS LX. In illud, Cum haec dixisset Jesus turbatus est spiritu. Cap. XIII, V\\. 21. 1. Non parva, fratres, ex Evangelio beati Joannis nobis proponitur quaestio, ubi ait: Cum haec dixisset Jesus, turbatus est spiritu, et protestatus est, et dixit: Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me. Hincne turbatus est Jesus, non carne, sed spiritu, quia dicturus fuerat, Unus ex vobis tradet me? Numquidnam illi hoc tunc primum venit in mentem, vel tunc primum ei subito revelatum est, eumque repentina tanti mali novitas turbavit? Nonne hinc paulo ante loquebatur dicens, Qui manducat mecum panem, levabit super me calcaneum? Nonne etiam jam superius dixerat, Et vos mundi estis, sed non omnes? Ubi Evangelista subjunxit, Sciebat enim quisnam esset qui traderet eum (Joan. XIII, 18, 10, 11) : quem jam et ante significaverat dicens, Nonne ego vos duodecim", "candidate_score": 0.698857, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_38", "bdc_text": "Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ;", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1745", "psc_text": ". 10. Ecce audite quia Judas iste non tunc perversus factus est, quando a Judaeis corruptus Dominum tradidit. Plerique enim incuriosi Evangelii, existimant tunc periisse Judam, quando accepit a Judaeis pecuniam ut Dominum traderet. Non tunc periit, jam fur erat, et Dominum perditus sequebatur; quia non corde, sed corpore sequebatur. Duodenarium numerum Apostolorum implebat, apostolicam beatitudinem non habebat, ad imaginem fuerat duodecimus: quo decedente, et alio succedente, et suppleta est apostolica veritas, et numeri permansit integritas (Act. I, 26). Quid ergo voluit Dominus noster Jesus Christus, fratres mei, admonere Ecclesiam suam, quando unum perditum inter duodecim habere voluit, nisi ut malos toleremus, nec corpus Christi dividamus? Ecce inter sanctos est Judas, ecce fur est Judas, et, ne contemnas, fur et sacrilegus, non qualiscumque fur: fur loculorum, sed dominicorum; loculorum, sed sacrorum. Si crimina discernuntur in foro, qualiscumque furti et peculatus; peculatus enim dicitur furtum de re publica; et non sic", "candidate_score": 0.698669, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_38", "bdc_text": "Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ;", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1928", "psc_text": "cibis Dominicum corpus; quo modo damnatur qui ad ejus mensam fingens amicum, accedit inimicus? Si reprehensione tangitur negligentia convivantis, qua poena percutitur venditor invitantis? Quid erat autem panis traditori datus, nisi demonstratio cui gratiae fuisset ingratus? 2. Intravit ergo post hunc panem satanas in Domini traditorem, ut sibi jam traditum plenius possideret, in quem prius intraverat ut deciperet. Neque enim non in illo erat quando perrexit ad Judaeos, et de pretio tradendi Domini pactus est, cum haec apertissime Lucas evangelista testetur et dicat: Intravit autem satanas in Judam, qui cognominabatur Iscariotes, unum de duodecim; et abiit, et locutus est cum principibus sacerdotum (Luc. XXII, 3 et 4) . Ecce ubi ostenditur quod jam intraverat satanas in Judam. Prius ergo intraverat, immittendo in cor ejus cogitationem qua traderet Christum: talis enim jam venerat ad coenandum. Nunc autem post panem intravit in eum, non ut adhuc alienum tentaret, sed ut proprium possideret.", "candidate_score": 0.698261, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_38_40", "bdc_text": "Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ; die Interpretation von Ex 12 , 11 geht auf Zwinglis berühmten Traum zurück. ( Zur ganzen Frage s. Z IV 448f; 483 , 14f ;", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1906", "psc_text": "sanctarum cibus, si sufficit, salubriter capiatur; si exiguus est, desiderabiliter ruminetur. TRACTATUS LX. In illud, Cum haec dixisset Jesus turbatus est spiritu. Cap. XIII, V\\. 21. 1. Non parva, fratres, ex Evangelio beati Joannis nobis proponitur quaestio, ubi ait: Cum haec dixisset Jesus, turbatus est spiritu, et protestatus est, et dixit: Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me. Hincne turbatus est Jesus, non carne, sed spiritu, quia dicturus fuerat, Unus ex vobis tradet me? Numquidnam illi hoc tunc primum venit in mentem, vel tunc primum ei subito revelatum est, eumque repentina tanti mali novitas turbavit? Nonne hinc paulo ante loquebatur dicens, Qui manducat mecum panem, levabit super me calcaneum? Nonne etiam jam superius dixerat, Et vos mundi estis, sed non omnes? Ubi Evangelista subjunxit, Sciebat enim quisnam esset qui traderet eum (Joan. XIII, 18, 10, 11) : quem jam et ante significaverat dicens, Nonne ego vos duodecim", "candidate_score": 0.697181, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_37_39", "bdc_text": "Et agnus non erat phase , sed significabat phase . Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ; die Interpretation von Ex 12 , 11 geht auf Zwinglis berühmten Traum zurück. ( Zur ganzen Frage s. Z IV 448f;", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1927", "psc_text": "Ecce per malum factum est bonum, dum bene accipitur malum. Quid ergo miraris si datus est Judae panis Christi, per quem manciparetur diabolo; cum videas e contrario datum Paulo angelum diaboli, per quem perficeretur in Christo? Ita et malo bonum obfuit, et malum bono profuit. Recordamini unde sit scriptum, Quicumque manducaverit panem, aut biberit calicem Domini indigne, reus erit corporis et sanguinis Domini (I Cor. XI, 27) . Et de his erat sermo, cum hoc Apostolus diceret, qui Domini corpus velut alium cibum quemlibet indiscrete negligenterque sumebant. Hic ergo si corripitur qui non dijudicat, hoc est, non discernit a caeteris cibis Dominicum corpus; quo modo damnatur qui ad ejus mensam fingens amicum, accedit inimicus? Si reprehensione tangitur negligentia convivantis, qua poena percutitur venditor invitantis? Quid erat autem panis traditori datus, nisi demonstratio cui gratiae fuisset ingratus? 2. Intravit ergo post hunc panem satanas in Domini traditorem, ut sibi jam traditum", "candidate_score": 0.697138, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_37_39", "bdc_text": "Et agnus non erat phase , sed significabat phase . Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ; die Interpretation von Ex 12 , 11 geht auf Zwinglis berühmten Traum zurück. ( Zur ganzen Frage s. Z IV 448f;", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1929", "psc_text": "principibus sacerdotum (Luc. XXII, 3 et 4) . Ecce ubi ostenditur quod jam intraverat satanas in Judam. Prius ergo intraverat, immittendo in cor ejus cogitationem qua traderet Christum: talis enim jam venerat ad coenandum. Nunc autem post panem intravit in eum, non ut adhuc alienum tentaret, sed ut proprium possideret. 3. Non autem, ut putant quidam negligenter legentes, tunc Judas Christi corpus accepit. Intelligendum est enim quod jam omnibus eis distribuerat Dominus Sacramentum corporis et sanguinis sui, ubi et ipse Judas erat, sicut sanctus Lucas evidentissime narrat (Ibid., 19-21): ac deinde ad hoc ventum est, ubi secundum narrationem Joannis apertissime Dominus per buccellam tinctam atque porrectam suum exprimit traditorem, fortassis per panis tinctionem illius significans fictionem. Non enim omnia quae tinguntur, abluuntur; sed ut inficiantur, nonnulla tinguntur. Si autem bonum aliquid hic significat tinctio, eidem bono ingratum non immerito est secuta damnatio. 4. Adhuc tamen Judae possesso, non a Domino,", "candidate_score": 0.696519, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_36_38", "bdc_text": "Vides hic «est» pro «significat» positum esse , nam dominus adhuc non transierat , sed sequenti nocte transiturus erat . Et agnus non erat phase , sed significabat phase . Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ;", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1929", "psc_text": "principibus sacerdotum (Luc. XXII, 3 et 4) . Ecce ubi ostenditur quod jam intraverat satanas in Judam. Prius ergo intraverat, immittendo in cor ejus cogitationem qua traderet Christum: talis enim jam venerat ad coenandum. Nunc autem post panem intravit in eum, non ut adhuc alienum tentaret, sed ut proprium possideret. 3. Non autem, ut putant quidam negligenter legentes, tunc Judas Christi corpus accepit. Intelligendum est enim quod jam omnibus eis distribuerat Dominus Sacramentum corporis et sanguinis sui, ubi et ipse Judas erat, sicut sanctus Lucas evidentissime narrat (Ibid., 19-21): ac deinde ad hoc ventum est, ubi secundum narrationem Joannis apertissime Dominus per buccellam tinctam atque porrectam suum exprimit traditorem, fortassis per panis tinctionem illius significans fictionem. Non enim omnia quae tinguntur, abluuntur; sed ut inficiantur, nonnulla tinguntur. Si autem bonum aliquid hic significat tinctio, eidem bono ingratum non immerito est secuta damnatio. 4. Adhuc tamen Judae possesso, non a Domino,", "candidate_score": 0.696362, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_22_24", "bdc_text": "traditum sit , cave , ne adversarius secus , quam tu velis , intelligat et ex verbis tuis caput tuum petat . Ego enim non intelligo , quomodo divina natura corpus , quod semel adsumpserat , reliquerit , neque tamen dubito solum corpus passum esse , non divinitatemDies bezieht sich auf den nicht mehr vorhandenen Teil des Schreibens ( s. Nr. 7 ) . Offenbar betonte dort Bullinger so stark , daß die göttliche Natur Christi nicht gelitten habe , daß Jud diese Warnung für nötig hielt. ( Vgl . auch Köhler , ZL I 724 ;", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1079", "psc_text": "Cap. VI, V\\. 60-72. 1. Verba Domini ex Evangelio, quae sermonem pristinum consequuntur, audivimus. Hinc sermo debetur auribus et mentibus vestris, et hodierno diei non importunus est: est enim de corpore Domini, quod dicebat se dare ad manducandum propter aeternam vitam. Exposuit autem modum attributionis hujus et doni sui, quomodo daret carnem suam manducare, dicens, Qui manducat carnem meam, et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in illo (Joan. VI, 57) . Signum quia manducavit et bibit hoc est, si manet et manetur, si habitat et inhabitatur, si haeret ut non deseratur. Hoc ergo nos docuit et admonuit mysticis verbis, ut simus in ejus corpore sub ipso capite in membris ejus, edentes carnem ejus, non relinquentes unitatem ejus. Sed qui aderant plures non intelligendo scandalizati sunt: non enim cogitabant haec audiendo, nisi carnem, quod ipsi erant. Apostolus autem dicit, et verum dicit, Sapere secundum carnem, mors est (Rom.", "candidate_score": 0.69263, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_38", "bdc_text": "Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ;", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1929", "psc_text": "principibus sacerdotum (Luc. XXII, 3 et 4) . Ecce ubi ostenditur quod jam intraverat satanas in Judam. Prius ergo intraverat, immittendo in cor ejus cogitationem qua traderet Christum: talis enim jam venerat ad coenandum. Nunc autem post panem intravit in eum, non ut adhuc alienum tentaret, sed ut proprium possideret. 3. Non autem, ut putant quidam negligenter legentes, tunc Judas Christi corpus accepit. Intelligendum est enim quod jam omnibus eis distribuerat Dominus Sacramentum corporis et sanguinis sui, ubi et ipse Judas erat, sicut sanctus Lucas evidentissime narrat (Ibid., 19-21): ac deinde ad hoc ventum est, ubi secundum narrationem Joannis apertissime Dominus per buccellam tinctam atque porrectam suum exprimit traditorem, fortassis per panis tinctionem illius significans fictionem. Non enim omnia quae tinguntur, abluuntur; sed ut inficiantur, nonnulla tinguntur. Si autem bonum aliquid hic significat tinctio, eidem bono ingratum non immerito est secuta damnatio. 4. Adhuc tamen Judae possesso, non a Domino,", "candidate_score": 0.68979, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_38", "bdc_text": "Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ;", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1675", "psc_text": "carnis. Mente Verbum apprehendere, hoc est Christum recte apprehendere. 12. Et abiit iterum trans Jordanem, in eum locum ubi Joannes baptizans primum, et mansit ibi. Et multi venerunt ad eum, et dicebant: Quia Joannes quidem signum fecit nullum. Meministis vobis dictum de Joanne, quia lucerna erat, et diei testimonium perhibebat (Joan. V, 35, 33). Quid ergo isti apud se dixerunt, Joannes signum fecit nullum? Nullum, inquiunt, miraculum ostendit Joannes: non daemonia fugavit, non expulit febrem, non caecos illuminavit, non mortuos suscitavit, non tot millia hominum de quinque vel septem panibus pavit, non supra mare ambulavit, non ventis et fluctibus imperavit; nihil horum fecit Joannes: et totum quidquid dicebat, huic testimonium perhibebat. Per lucernam veniamus ad diem. Joannes nullum signum fecit. Omnia autem quaecumque dixit Joannes de hoc, vera erant. Ecce qui apprehenderunt, non quomodo Judaei. Judaei volebant apprehendere discedentem, apprehenderunt isti permanentem. Denique quid sequitur? Et multi crediderunt in eum.", "candidate_score": 0.689347, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_22_24", "bdc_text": "traditum sit , cave , ne adversarius secus , quam tu velis , intelligat et ex verbis tuis caput tuum petat . Ego enim non intelligo , quomodo divina natura corpus , quod semel adsumpserat , reliquerit , neque tamen dubito solum corpus passum esse , non divinitatemDies bezieht sich auf den nicht mehr vorhandenen Teil des Schreibens ( s. Nr. 7 ) . Offenbar betonte dort Bullinger so stark , daß die göttliche Natur Christi nicht gelitten habe , daß Jud diese Warnung für nötig hielt. ( Vgl . auch Köhler , ZL I 724 ;", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1929", "psc_text": "principibus sacerdotum (Luc. XXII, 3 et 4) . Ecce ubi ostenditur quod jam intraverat satanas in Judam. Prius ergo intraverat, immittendo in cor ejus cogitationem qua traderet Christum: talis enim jam venerat ad coenandum. Nunc autem post panem intravit in eum, non ut adhuc alienum tentaret, sed ut proprium possideret. 3. Non autem, ut putant quidam negligenter legentes, tunc Judas Christi corpus accepit. Intelligendum est enim quod jam omnibus eis distribuerat Dominus Sacramentum corporis et sanguinis sui, ubi et ipse Judas erat, sicut sanctus Lucas evidentissime narrat (Ibid., 19-21): ac deinde ad hoc ventum est, ubi secundum narrationem Joannis apertissime Dominus per buccellam tinctam atque porrectam suum exprimit traditorem, fortassis per panis tinctionem illius significans fictionem. Non enim omnia quae tinguntur, abluuntur; sed ut inficiantur, nonnulla tinguntur. Si autem bonum aliquid hic significat tinctio, eidem bono ingratum non immerito est secuta damnatio. 4. Adhuc tamen Judae possesso, non a Domino,", "candidate_score": 0.688339, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_17", "bdc_text": "Et nos aliquando tenebre eramus , nunc autem ipsius gratia lux [ Eph 5 , 8 ] , «qui operatur omnia in omnibus » [1 Kor 12 , 6 ] .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_914", "psc_text": "Proinde quia in te tenebrae eras, cum illuminaberis, non eris lumen, quamvis sis in lumine. Ait enim Apostolus: Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino (Ephes. V, 8) . Cum dixisset, nunc autem lux: addidit, in Domino. In te ergo tenebrae, lux in Domino. Lux quare? Quia participatione lucis illius lux es. Si autem a luce qua illuminaris recesseris, ad tenebras tuas redis. Non sic Christus, non sic Verbum Dei. Sed quomodo? Sicut habet Pater vitam in semetipso, sic dedit et Filio habere vitam in semetipso: ut non participatione vivat, sed incommutabiliter vivat; et omnino ipse vita sit. Sic dedit et Filio habere vitam. Sicut habet, sic dedit. Quid interest? Quia ille dedit, iste accepit. Numquid jam erat quando accepit? Numquid intelligimus Christum aliquando fuisse sine luce, cum ipse sit Sapientia Patris, de qua dictum est, Candor est lucis aeternae (Sap. VII, 26) ? Ergo quod dicitur, dedit Filio,", "candidate_score": 0.682344, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_17", "bdc_text": "Et nos aliquando tenebre eramus , nunc autem ipsius gratia lux [ Eph 5 , 8 ] , «qui operatur omnia in omnibus » [1 Kor 12 , 6 ] .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_55", "psc_text": "erat, sicut omnes impii, quibus jam credentibus dixit Apostolus, Fuistis aliquando tenebrae. Modo autem quia crediderant, quid? Nunc autem lux, inquit, in Domino (Ephes. V, 8) . Nisi adderet, in Domino, non intelligeremus. Lux, inquit, in Domino: tenebrae non in Domino eratis. Fuistis enim aliquando tenebrae: ibi non addidit, in Domino. Ergo tenebrae in vobis, lux in Domino. Sic et ille non erat lux, sed ut testimonium perhiberet de lumine. 7. Ubi autem est ipsa lux? Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Si omnem hominem venientem, et ipsum Joannem. Ipse ergo illuminabat, a quo se demonstrari volebat. Intelligat Charitas vestra: veniebat enim ad mentes infirmas, ad corda saucia, ad aciem animae lippientis. Ad hoc venerat. Et unde posset anima videre quod perfecte est? Quomodo plerumque fit ut in aliquo corpore radiato cognoscatur ortus esse sol, quem oculis videre non possumus. Quia et qui saucios habent", "candidate_score": 0.68232, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_31_33", "bdc_text": "crederem neque unquam donarem hic esse corpus , cum «caro nihil prosit» [ Joh 6 , 63 ] et figurata sit locutio : «hoc est corpus meum » [1 Kor 11 , 24 ] , id est «hoc significat , figurat corpus meum» ; nam id sacris litteris alienum non est .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1079", "psc_text": "Cap. VI, V\\. 60-72. 1. Verba Domini ex Evangelio, quae sermonem pristinum consequuntur, audivimus. Hinc sermo debetur auribus et mentibus vestris, et hodierno diei non importunus est: est enim de corpore Domini, quod dicebat se dare ad manducandum propter aeternam vitam. Exposuit autem modum attributionis hujus et doni sui, quomodo daret carnem suam manducare, dicens, Qui manducat carnem meam, et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in illo (Joan. VI, 57) . Signum quia manducavit et bibit hoc est, si manet et manetur, si habitat et inhabitatur, si haeret ut non deseratur. Hoc ergo nos docuit et admonuit mysticis verbis, ut simus in ejus corpore sub ipso capite in membris ejus, edentes carnem ejus, non relinquentes unitatem ejus. Sed qui aderant plures non intelligendo scandalizati sunt: non enim cogitabant haec audiendo, nisi carnem, quod ipsi erant. Apostolus autem dicit, et verum dicit, Sapere secundum carnem, mors est (Rom.", "candidate_score": 0.68232, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_46", "bdc_text": "Hebreis «adorare» significat genu flectere aut caput , procidere in terramSiehe bes. Gen 24 , 26 ;", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1521", "psc_text": "agebatur, quando Abrahae semini conjugium quaerebatur. Sed ut hoc cognosceret servus quod noverat Abraham, quia nepotes non carnaliter desiderabat, nec de genere suo aliquid carnale sapiebat; ait servo suo quem mittebat: Pone manum sub femore meo, et jura per Deum coeli (Gen. XXIV, 2-4) . Quid vult Deus coeli ad femur Abrahae? Jam intelligitis sacramentum: per femur, genus. Ergo quae fuit illa juratio, nisi quia significabatur de genere Abrahae venturum in carne Deum coeli? Stulti reprehendunt Abraham, quia dixit, Mitte manum sub femore meo. Qui reprehendunt carnem Christi, reprehendunt factum Abrahae. Nos autem, fratres, si agnoscimus carnem Christi venerandam, illud femur non contemnamus, sed in prophetia dictum accipiamus. Etenim propheta erat Abraham. Cujus propheta? Seminis sui et Domini sui. Semen suum significavit dicendo, Mitte manum sub femore meo: Dominum suum significavit addendo, et jura per Deum coeli. 17. Irati Judaei responderunt: Quinquaginta annos nondum habes, et Abraham vidisti! Et Dominus:", "candidate_score": 0.681981, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_31", "bdc_text": "crederem neque unquam donarem hic esse corpus , cum «caro nihil prosit» [ Joh 6 , 63 ] et figurata sit locutio :", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1406", "psc_text": "ut quaecumque audivit a te, commendet memoriae; cum commendaverit memoriae, proferat et lingua, distinguat per sonos, inferat auribus alienis quod percepit in suis. Nolite ita cogitare, ne in corde vestro idola fabricetis. Humanam formam, humanorum lineamenta membrorum, figuram carnis humanae, sensus istos conspicuos, staturam motusque corporis, linguae officium, distinctiones sonorum, nolite in illa Trinitate cogitare, nisi quod pertinet ad formam servi, quam accepit unigenitus Filius, cum Verbum caro factum est, ut habitaret in nobis (Joan. I, 14). Ibi non te prohibeo, humana infirmitas, cogitare quod nosti; imo etiam compello. Si fides in te vera est, talem Christum cogita: sed ex Maria virgine, non de Deo Patre talem cogita. Infans fuit, crevit ut homo, ambulavit ut homo, esurivit, sitivit ut homo, dormivit ut homo, postremo passus ut homo, suspensus in ligno, occisus, sepultus ut homo; in eadem forma resurrexit, in eadem forma ante oculos discipulorum ascendit in coelum, in eadem forma", "candidate_score": 0.681955, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_46_48", "bdc_text": "Hebreis «adorare» significat genu flectere aut caput , procidere in terramSiehe bes. Gen 24 , 26 ; Ex 20 , 5 ; 34 , 8 ;", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1521", "psc_text": "agebatur, quando Abrahae semini conjugium quaerebatur. Sed ut hoc cognosceret servus quod noverat Abraham, quia nepotes non carnaliter desiderabat, nec de genere suo aliquid carnale sapiebat; ait servo suo quem mittebat: Pone manum sub femore meo, et jura per Deum coeli (Gen. XXIV, 2-4) . Quid vult Deus coeli ad femur Abrahae? Jam intelligitis sacramentum: per femur, genus. Ergo quae fuit illa juratio, nisi quia significabatur de genere Abrahae venturum in carne Deum coeli? Stulti reprehendunt Abraham, quia dixit, Mitte manum sub femore meo. Qui reprehendunt carnem Christi, reprehendunt factum Abrahae. Nos autem, fratres, si agnoscimus carnem Christi venerandam, illud femur non contemnamus, sed in prophetia dictum accipiamus. Etenim propheta erat Abraham. Cujus propheta? Seminis sui et Domini sui. Semen suum significavit dicendo, Mitte manum sub femore meo: Dominum suum significavit addendo, et jura per Deum coeli. 17. Irati Judaei responderunt: Quinquaginta annos nondum habes, et Abraham vidisti! Et Dominus:", "candidate_score": 0.681394, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_17", "bdc_text": "Et nos aliquando tenebre eramus , nunc autem ipsius gratia lux [ Eph 5 , 8 ] , «qui operatur omnia in omnibus » [1 Kor 12 , 6 ] .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1534", "psc_text": "Constat, expressum ac definitum est, diem commemorasse Dominum hoc loco seipsum, id est lumen mundi: Quamdiu, inquit, sum in hoc mundo, lux sum mundi. Ergo ipse operatur. Quamdiu est autem in hoc mundo? Putamus eum, fratres, fuisse hic tunc, et modo non hic esse? Si ergo hoc putamus, jam ergo post ascensum Domini facta est nox ista metuenda, ubi nemo possit operari: si post ascensum Domini facta est nox ista, unde Apostoli tanta operati sunt? Numquid ista nox erat, quando Spiritus sanctus veniens, et omnes qui in uno loco erant adimplens, dedit eis loqui omnium gentium linguis (Act. II, 1-6)? Numquid nox erat quando claudus ille ad verbum Petri salvus effectus est, imo ad verbum Domini habitantis in Petro (Id. III, 6-8)? Numquid nox erat quando transeuntibus discipulis aegri cum lectulis ponebantur, ut vel umbra transeuntium tangerentur (Id. V, 15)? Dominus autem cum hic esset, neminem transiens umbra sua salvum", "candidate_score": 0.680492, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_35_37", "bdc_text": "«Est enim phase domini , id est transitus» . Vides hic «est» pro «significat» positum esse , nam dominus adhuc non transierat , sed sequenti nocte transiturus erat . Et agnus non erat phase , sed significabat phase .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1851", "psc_text": "potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae (Coloss. I, 13) . Hoc itaque nomen, id est, Pascha, quod latine, ut dixi, transitus nuncupatur, velut interpretans nobis beatus Evangelista, Ante diem, inquit, festum Paschae, sciens Jesus quia venit hora ejus ut transeat ex hoc mundo ad Patrem. Ecce Pascha, ecce transitus. Unde, et quo? De hoc scilicet mundo ad Patrem. Spes membris in capite data est, quod essent illo transeunte sine dubio secutura. Quid ergo infideles, et ab hoc capite atque ab ejus corpore alieni? nonne et ipsi transeunt, quia non permanent? Transeunt plane et ipsi: sed aliud est transire de mundo, aliud est transire cum mundo; aliud ad Patrem, aliud ad hostem. Nam et Aegyptii transierunt; non tamen transierunt per mare ad regnum, sed in mari ad interitum. 2. Sciens ergo Jesus quia venit hora ejus ut transiret ex hoc mundo ad Patrem, cum dilexisset suos qui erant", "candidate_score": 0.67864, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_21_23", "bdc_text": "Ceterum dum corpus a divinitate separas , dumvor dum gestrichen cave . traditum sit , cave , ne adversarius secus , quam tu velis , intelligat et ex verbis tuis caput tuum petat . Ego enim non intelligo , quomodo divina natura corpus , quod semel adsumpserat , reliquerit , neque tamen dubito solum corpus passum esse , non divinitatemDies bezieht sich auf den nicht mehr vorhandenen Teil des Schreibens ( s. Nr. 7 ) .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1108", "psc_text": "destiterit Deus esse. Manens Deus accepit hominem, qui fecit hominem. Quando ergo latuit ut homo, non potentiam perdidisse putandus est, sed exemplum infirmitati praebuisse. Ille enim quando voluit detentus est, quando voluit occisus est. Sed quoniam futura erant membra ejus, id est fideles ejus, qui non haberent illam potestatem quam habebat ipse Deus noster; quod latebat, quod se tanquam ne occideretur occultabat, hoc indicabat factura esse membra sua, in quibus utique membris suis ipse erat. Non enim Christus in capite et non in corpore, sed Christus totus in capite et in corpore. Quod ergo membra ejus, ipse: quod autem ipse, non continuo membra ejus. Nam si non ipse essent membra ejus, non diceret: Saule, quid me persequeris (Act. IX, 4) ? Non enim Saulus ipsum, sed membra ejus, id est fideles ejus, in terra persequebatur. Noluit tamen dicere, sanctos meos, servos meos; postremo honorabilius, fratres meos: sed, Me, hoc est", "candidate_score": 0.677156, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_34_36", "bdc_text": "Sed fortissimus locus ad hoc firmandum habetur Exod. 12 [11 ] : «Est enim phase domini , id est transitus» . Vides hic «est» pro «significat» positum esse , nam dominus adhuc non transierat , sed sequenti nocte transiturus erat .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1535", "psc_text": "Numquid nox erat quando claudus ille ad verbum Petri salvus effectus est, imo ad verbum Domini habitantis in Petro (Id. III, 6-8)? Numquid nox erat quando transeuntibus discipulis aegri cum lectulis ponebantur, ut vel umbra transeuntium tangerentur (Id. V, 15)? Dominus autem cum hic esset, neminem transiens umbra sua salvum fecit: sed ipse discipulis dixerat, Majora horum facietis (Joan. XIV, 12) . Dixerat quidem Dominus, Majora horum facietis: sed non se extollat caro et sanguis; audiat dicentem, Sine me nihil potestis facere (Id. XV, 5) . 6. Quid igitur? quid dicemus de nocte ista? Quando erit, quando nemo poterit operari? Nox ista impiorum erit: nox ista eorum erit quibus in fine dicetur, Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus. Sed nox dicta est, non flamma, non ignis. Audi quia et nox est. De quodam servo dicit, Ligate illi manus et pedes, et projicite eum in tenebras", "candidate_score": 0.675849, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_31", "bdc_text": "crederem neque unquam donarem hic esse corpus , cum «caro nihil prosit» [ Joh 6 , 63 ] et figurata sit locutio :", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1752", "psc_text": "Pauperes semper habebitis vobiscum, me autem non semper habebitis. Accipiant hoc et boni, sed non sint solliciti: loquebatur enim de praesentia corporis sui. Nam secundum majestatem suam, secundum providentiam, secundum ineffabilem et invisibilem gratiam, impletur quod ab eo dictum est, Ecce ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi (Matth. XXVIII, 20) . Secundum carnem vero quam Verbum assumpsit, secundum id quod de Virgine natus est, secundum id quod a Judaeis prehensus est, quod ligno confixus, quod de cruce depositus, quod linteis involutus, quod in sepulcro conditus, quod in resurrectione manifestatus, non semper habebitis vobiscum. Quare? Quoniam conversatus est secundum corporis praesentiam quadraginta diebus cum discipulis suis, et eis deducentibus videndo non sequendo, ascendit in coelum (Act. I, 3, 9, 10), et non est hic. Ibi est enim, sedet ad dexteram Patris: et hic est, non enim recessit praesentia majestatis. Aliter: secundum praesentiam majestatis semper habemus Christum; secundum praesentiam carnis, recte", "candidate_score": 0.67472, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_17", "bdc_text": "Et nos aliquando tenebre eramus , nunc autem ipsius gratia lux [ Eph 5 , 8 ] , «qui operatur omnia in omnibus » [1 Kor 12 , 6 ] .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_2483", "psc_text": "ubique ponamus; erit hujus expositio sententiae manifestior: Rogo ut omnes unum sint, sicut tu Pater in me, et ego in te: rogo ut et ipsi in nobis unum sint: rogo ut mundus credat quia tu me misisti. Ideo quippe addidit, quod dixit, in nobis, ut quod unum efficimur fidelissima charitate, gratiae Dei noverimus tribuendum esse, non nobis: sicut Apostolus cum dixisset, Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux, inquit; et ne sibi hoc tribuerent, adjecit, in Domino (Ephes. V, 8) . 3. Deinde Salvator noster rogando Patrem, se hominem demonstrabat: nunc demonstrans et seipsum, quoniam cum Patre Deus est, facere quod rogat, Et ego, inquit, claritatem quam dedisti mihi, dedi illis. Quam claritatem, nisi immortalitatem, quam natura humana in illo fuerat acceptura? Nam nec ipse adhuc acceperat eam, sed more suo propter immobilitatem praedestinationis, praeteriti temporis verbis futura significat, quod nunc clarificandus, hoc est suscitandus a Patre, et ipse sit", "candidate_score": 0.673092, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_17", "bdc_text": "Et nos aliquando tenebre eramus , nunc autem ipsius gratia lux [ Eph 5 , 8 ] , «qui operatur omnia in omnibus » [1 Kor 12 , 6 ] .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_91", "psc_text": "Et ante Abraham ego sum (Joan. VIII, 58) . Sed et Abraham in medio genere humano ortus est; multi ante illum, multi post illum: audi vocem Patris ad Filium, Ante luciferum genui te (Psal. CIX, 3) . Qui ante luciferum genitus est, omnes ipse illuminat. Dictus est enim quidam lucifer qui cecidit: erat enim angelus, et factus est diabolus; et dixit de illo Scriptura, Lucifer qui mane oriebatur, cecidit (Isai. XIV, 12) . Unde lucifer? Quia illuminatus lucebat. Unde autem tenebrosus factus? Quia in veritate non stetit (Joan. VIII, 44). Ergo ille ante luciferum, ante omnem illuminatum: siquidem ante omnem illuminatum sit necesse est, a quo illuminantur omnes qui illuminari possunt. 8. Ideo hoc sequitur: Et de plenitudine ejus nos omnes accepimus. Quid accepistis? Et gratiam pro gratia. Sic enim habent verba evangelica, collata cum exemplaribus graecis. Non ait, Et de plenitudine ejus nos omnes accepimus, gratiam pro gratia; sed", "candidate_score": 0.6722, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_35_37", "bdc_text": "«Est enim phase domini , id est transitus» . Vides hic «est» pro «significat» positum esse , nam dominus adhuc non transierat , sed sequenti nocte transiturus erat . Et agnus non erat phase , sed significabat phase .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_893", "psc_text": "me. Servans ista credis, et transis. Et est qui stando transit? Plane est: stat enim corpore, transit mente. Ubi erat, unde transiret, et quo transit? Transit a morte ad vitam. Vide unum hominem stantem, in quo agatur totum hoc quod dicitur. Stat, audit; forte non credebat, audiendo credit: paulo ante non credebat, modo credit; quasi de regione infidelitatis ad regionem fidei transitum fecit, moto corde, non moto corpore, moto in melius: quia iterum qui deserunt fidem, moventur in deterius. Ecce in hac vita, quae, sicut dixi, nondum est vita, transitur a morte ad vitam, ut in judicium non veniatur. Quare autem dixi quia nondum est vita? Si vita esset ista, non diceret Dominus cuidam, Si vis venire ad vitam, serva mandata (Matth. XIX, 17) . Non enim ait illi, Si vis venire ad vitam aeternam; non addidit aeternam, sed tantum dixit, vitam. Ergo ista nec vita nominanda est, quia non", "candidate_score": 0.669959, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_36", "bdc_text": "Vides hic «est» pro «significat» positum esse , nam dominus adhuc non transierat , sed sequenti nocte transiturus erat .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_893", "psc_text": "me. Servans ista credis, et transis. Et est qui stando transit? Plane est: stat enim corpore, transit mente. Ubi erat, unde transiret, et quo transit? Transit a morte ad vitam. Vide unum hominem stantem, in quo agatur totum hoc quod dicitur. Stat, audit; forte non credebat, audiendo credit: paulo ante non credebat, modo credit; quasi de regione infidelitatis ad regionem fidei transitum fecit, moto corde, non moto corpore, moto in melius: quia iterum qui deserunt fidem, moventur in deterius. Ecce in hac vita, quae, sicut dixi, nondum est vita, transitur a morte ad vitam, ut in judicium non veniatur. Quare autem dixi quia nondum est vita? Si vita esset ista, non diceret Dominus cuidam, Si vis venire ad vitam, serva mandata (Matth. XIX, 17) . Non enim ait illi, Si vis venire ad vitam aeternam; non addidit aeternam, sed tantum dixit, vitam. Ergo ista nec vita nominanda est, quia non", "candidate_score": 0.669899, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_33_35", "bdc_text": "nam id sacris litteris alienum non est . Sed fortissimus locus ad hoc firmandum habetur Exod. 12 [11 ] : «Est enim phase domini , id est transitus» .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1850", "psc_text": "Dei, quando ex Aegypto fugientes, Rubrum mare transierunt (Exod. XIV, 29). Nunc ergo figura illa prophetica in veritate completa est, cum sicut ovis ad immolandum ducitur Christus (Isai. LIII, 7), cujus sanguine illitis postibus nostris, id est, cujus signo crucis signatis frontibus nostris, a perditione hujus saeculi tanquam a captivitate vel interemptione Aegyptia liberamur (Exod. XII, 23); et agimus saluberrimum transitum, cum a diabolo transimus ad Christum, et ab isto instabili saeculo ad ejus fundatissimum regnum. Ideo quippe ad Deum permanentem transimus, ne cum mundo transeunte transeamus. De hac nobis collata gratia Deum laudans Apostolus dicit: Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae (Coloss. I, 13) . Hoc itaque nomen, id est, Pascha, quod latine, ut dixi, transitus nuncupatur, velut interpretans nobis beatus Evangelista, Ante diem, inquit, festum Paschae, sciens Jesus quia venit hora ejus ut transeat ex hoc mundo ad Patrem. Ecce Pascha,", "candidate_score": 0.669551, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_32_34", "bdc_text": "«hoc est corpus meum » [1 Kor 11 , 24 ] , id est «hoc significat , figurat corpus meum» ; nam id sacris litteris alienum non est . Sed fortissimus locus ad hoc firmandum habetur Exod. 12 [11 ] :", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_2458", "psc_text": "Apostolo atque dicente de semine Abrahae, Si autem vos Christi, ergo semen Abrahae estis; cum dixisset superius, Non dicit, Et seminibus tanquam in multis; sed tanquam in uno, Et semini tuo, quod est Christus (Galat. III, 29, 16) . Si ergo semen Abrahae, hoc est Christus, quid aliud dictum est quibus dictum est, Ergo semen Abrahae estis, nisi, ergo Christus estis? Inde est quod alio loco idem ipse apostolus ait: Nunc gaudeo in passionibus pro vobis, et adimpleo ea quae desunt pressurarum Christi, in carne mea (Coloss. I, 24) . Non dixit, pressurarum mearum, sed, Christi: quia membrum erat Christi; et in persecutionibus suis, quales Christum in suo toto corpore pati oportebat, etiam ipse pressuras ejus pro sua portione adimplebat. Quod ut etiam hoc loco certum sit, attende sequentia. Cum enim dixisset, Et pro eis ego sanctifico meipsum, ut intelligeremus hoc eum dixisse, quod eos sanctificaret in se, mox addidit,", "candidate_score": 0.665987, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_9_11", "bdc_text": "non permanebitis» . Möglicher weise klingt bei Jud auch der bekannte Satz des Anselm von Canterbury «credo , ut intelligam » nach. ( Zur ganzen Frage s. Karl Barth , Fides quaerens intellectum . Anselms Beweis der Existenz Gottes im Zusammenhang seines theologischen Programms , München 1931 .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_48", "psc_text": "Joannes dicebat, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Viderunt hoc, et ut pervenirent ad id quod videbant de longe, a cruce Christi non recesserunt, et humilitatem Christi non contempserunt. Parvuli vero qui hoc non possunt intelligere, non recedentes a cruce et passione et resurrectione Christi, in ipsa navi perducuntur ad id quod non vident, in qua navi perveniunt et illi qui vident. 4. At vero quidam philosophi hujus mundi exstiterunt, et inquisierunt Creatorem per creaturam: quia potest inveniri per creaturam, evidenter dicente Apostolo, Invisibilia enim ejus, a constitutione mundi, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur; sempiterna quoque virtus ejus et divinitas, ut sint inexcusabiles. Et sequitur, Quia cum cognovissent Deum: non dixit, Quia non cognoverunt; sed, Quia cum cognovissent Deum, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt; sed evanuerunt in cogitationibus suis, et obscuratum est insipiens cor eorum. Unde obscuratum? Sequitur, et", "candidate_score": 0.665903, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_9_11", "bdc_text": "non permanebitis» . Möglicher weise klingt bei Jud auch der bekannte Satz des Anselm von Canterbury «credo , ut intelligam » nach. ( Zur ganzen Frage s. Karl Barth , Fides quaerens intellectum . Anselms Beweis der Existenz Gottes im Zusammenhang seines theologischen Programms , München 1931 .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1333", "psc_text": "in cor meum cogitatio tua, sonus medius transvolavit: verbum vero illud quod assumpsit sonum, antequam sonares, erat apud te; quia sonuisti, est apud me, et non recessit a te. Hoc attende, quisquis es examinator sonorum. Verbum Dei contemnis, qui verbum hominis non comprehendis! 5. Scit ergo omnia per quem facta sunt omnia, et tamen dubitando increpat: Si me sciretis, forsitan et Patrem meum sciretis. Increpat infideles. Nam talem sententiam dixit discipulis: sed ibi non est verbum dubitationis, quia non fuit causa increpandae infidelitatis, Nam quod modo dixit Judaeis, Si me sciretis, forsitan et Patrem meum sciretis: dixit et discipulis quando eum Philippus interrogavit, imo postulavit et ait, Domine, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis: quasi diceret, Et ipsi te jam novimus, apparuisti nobis, vidimus te, dignatus es eligere nos, secuti sumus te, mirabilia tua vidimus, verba salutis audivimus, praecepta suscepimus, promissa speramus; multum nobis conferre praesentia tua ipse dignatus es:", "candidate_score": 0.661093, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_10_12", "bdc_text": "Möglicher weise klingt bei Jud auch der bekannte Satz des Anselm von Canterbury «credo , ut intelligam » nach. ( Zur ganzen Frage s. Karl Barth , Fides quaerens intellectum . Anselms Beweis der Existenz Gottes im Zusammenhang seines theologischen Programms , München 1931 . - Forschungen zur Geschichte und Lehre des Protestantismus , 4 .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1333", "psc_text": "in cor meum cogitatio tua, sonus medius transvolavit: verbum vero illud quod assumpsit sonum, antequam sonares, erat apud te; quia sonuisti, est apud me, et non recessit a te. Hoc attende, quisquis es examinator sonorum. Verbum Dei contemnis, qui verbum hominis non comprehendis! 5. Scit ergo omnia per quem facta sunt omnia, et tamen dubitando increpat: Si me sciretis, forsitan et Patrem meum sciretis. Increpat infideles. Nam talem sententiam dixit discipulis: sed ibi non est verbum dubitationis, quia non fuit causa increpandae infidelitatis, Nam quod modo dixit Judaeis, Si me sciretis, forsitan et Patrem meum sciretis: dixit et discipulis quando eum Philippus interrogavit, imo postulavit et ait, Domine, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis: quasi diceret, Et ipsi te jam novimus, apparuisti nobis, vidimus te, dignatus es eligere nos, secuti sumus te, mirabilia tua vidimus, verba salutis audivimus, praecepta suscepimus, promissa speramus; multum nobis conferre praesentia tua ipse dignatus es:", "candidate_score": 0.660612, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_10_12", "bdc_text": "Möglicher weise klingt bei Jud auch der bekannte Satz des Anselm von Canterbury «credo , ut intelligam » nach. ( Zur ganzen Frage s. Karl Barth , Fides quaerens intellectum . Anselms Beweis der Existenz Gottes im Zusammenhang seines theologischen Programms , München 1931 . - Forschungen zur Geschichte und Lehre des Protestantismus , 4 .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_119", "psc_text": "Deus habet quod exhibeat non invenientibus quomodo dicant, et credentibus quod accipiant. TRACTATUS IV. Ab eo quod scriptum est, Et hoc est testimonium Joannis, quando miserunt Judaei ab Jerosolymis sacerdotes, etc., usque ad id, Ipse est qui baptizat in Spiritu sancto, etc. Cap. I, V\\. 19-33. 1. Saepissime audivit Sanctitas vestra, et optime nostis, quoniam Joannes Baptista quanto praeclarior erat in natis mulierum, et quanto humilior ad cognoscendum Dominum, tanto meruit esse amicus sponsi; sponso zelans, non sibi; non suum honorem quaerens, sed judicis sui, quem tanquam praeco praeibat. Itaque Prophetis praecedentibus praenuntiare de Christo futura concessum est; huic autem digito ostendere. Sicut enim ignorabatur Christus ab his qui Prophetis non crediderunt antequam veniret, sic ab eis ignorabatur et praesens. Venerat enim humiliter primo et occultus; tanto occultior, quanto humilior: populi autem spernentes per superbiam suam humilitatem Dei, crucifixerunt Salvatorem suum, et fecerunt damnatorem suum. 2. Sed qui primo venit", "candidate_score": 0.659101, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_10", "bdc_text": "Möglicher weise klingt bei Jud auch der bekannte Satz des Anselm von Canterbury «credo , ut intelligam » nach. ( Zur ganzen Frage s. Karl Barth , Fides quaerens intellectum .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1333", "psc_text": "in cor meum cogitatio tua, sonus medius transvolavit: verbum vero illud quod assumpsit sonum, antequam sonares, erat apud te; quia sonuisti, est apud me, et non recessit a te. Hoc attende, quisquis es examinator sonorum. Verbum Dei contemnis, qui verbum hominis non comprehendis! 5. Scit ergo omnia per quem facta sunt omnia, et tamen dubitando increpat: Si me sciretis, forsitan et Patrem meum sciretis. Increpat infideles. Nam talem sententiam dixit discipulis: sed ibi non est verbum dubitationis, quia non fuit causa increpandae infidelitatis, Nam quod modo dixit Judaeis, Si me sciretis, forsitan et Patrem meum sciretis: dixit et discipulis quando eum Philippus interrogavit, imo postulavit et ait, Domine, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis: quasi diceret, Et ipsi te jam novimus, apparuisti nobis, vidimus te, dignatus es eligere nos, secuti sumus te, mirabilia tua vidimus, verba salutis audivimus, praecepta suscepimus, promissa speramus; multum nobis conferre praesentia tua ipse dignatus es:", "candidate_score": 0.657644, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_9_11", "bdc_text": "non permanebitis» . Möglicher weise klingt bei Jud auch der bekannte Satz des Anselm von Canterbury «credo , ut intelligam » nach. ( Zur ganzen Frage s. Karl Barth , Fides quaerens intellectum . Anselms Beweis der Existenz Gottes im Zusammenhang seines theologischen Programms , München 1931 .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1139", "psc_text": "Dominus respondit eis admirantibus quomodo sciret litteras quas non didicerat? Mea, inquit, doctrina non est mea, sed ejus qui misit me. Haec est profunditas prima: videtur enim paucis verbis quasi contraria locutus. Non enim ait, Ista doctrina non est mea; sed, Mea doctrina non est mea. Si non tua, quomodo tua? Si tua, quomodo non tua? Tu enim dicis utrumque: et, mea doctrina; et, non mea. Nam si dixisset, Ista doctrina non est mea, nulla esset quaestio. Nunc vero, fratres, primitus intendite quaestionem, et sic ordine exspectate solutionem. Nam qui non videt quaestionem quae proponitur, quomodo intelligit quod exponitur? Hoc est ergo in quaestione, quod ait, mea non mea: hoc videtur esse contrarium, quomodo mea, quomodo non mea. Si ergo intueamur diligenter quod ipse in exordio dicit sanctus Evangelista, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat verbum (Joan. I, 1) ; inde pendet hujus solutio", "candidate_score": 0.657587, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_36", "bdc_text": "Vides hic «est» pro «significat» positum esse , nam dominus adhuc non transierat , sed sequenti nocte transiturus erat .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1851", "psc_text": "potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae (Coloss. I, 13) . Hoc itaque nomen, id est, Pascha, quod latine, ut dixi, transitus nuncupatur, velut interpretans nobis beatus Evangelista, Ante diem, inquit, festum Paschae, sciens Jesus quia venit hora ejus ut transeat ex hoc mundo ad Patrem. Ecce Pascha, ecce transitus. Unde, et quo? De hoc scilicet mundo ad Patrem. Spes membris in capite data est, quod essent illo transeunte sine dubio secutura. Quid ergo infideles, et ab hoc capite atque ab ejus corpore alieni? nonne et ipsi transeunt, quia non permanent? Transeunt plane et ipsi: sed aliud est transire de mundo, aliud est transire cum mundo; aliud ad Patrem, aliud ad hostem. Nam et Aegyptii transierunt; non tamen transierunt per mare ad regnum, sed in mari ad interitum. 2. Sciens ergo Jesus quia venit hora ejus ut transiret ex hoc mundo ad Patrem, cum dilexisset suos qui erant", "candidate_score": 0.655569, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_10", "bdc_text": "Möglicher weise klingt bei Jud auch der bekannte Satz des Anselm von Canterbury «credo , ut intelligam » nach. ( Zur ganzen Frage s. Karl Barth , Fides quaerens intellectum .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1543", "psc_text": "sentis? quid existimas? quid judicas? Quaerebant quemadmodum homini calumniarentur, ut de synagoga pelleretur, sed a Christo inveniretur. Sed ille constanter quod sentiebat expressit. Ait enim: Quia propheta est. Adhuc quidem inunctus in corde, nondum Dei Filium confitetur, nec mentitur tamen. Ipse enim Dominus de seipso ait: Non est propheta sine honore, nisi in patria sua (Matth. XIII, 57) . 10. « Non crediderunt ergo Judaei de illo quia caecus fuisset et vidisset, donec vocarent parentes ejus qui viderat: » id est, qui caecus fuerat, et viderat. « Et interrogaverunt eos, dicentes: Hic est filius vester, quem vos dicitis quia caecus natus est? quomodo ergo nunc videt? Responderunt eis parentes ejus, et dixerunt: Scimus quia hic est filius noster, et quia caecus natus est: quomodo autem nunc videat nescimus; aut quis ejus aperuit oculos, nos nescimus. Et dixerunt: Ipsum interrogate, aetatem habet, ipse de se loquatur. » Filius quidem noster est,", "candidate_score": 0.654041, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_10_12", "bdc_text": "Möglicher weise klingt bei Jud auch der bekannte Satz des Anselm von Canterbury «credo , ut intelligam » nach. ( Zur ganzen Frage s. Karl Barth , Fides quaerens intellectum . Anselms Beweis der Existenz Gottes im Zusammenhang seines theologischen Programms , München 1931 . - Forschungen zur Geschichte und Lehre des Protestantismus , 4 .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_517", "psc_text": "manum. Tales oculos quaerebat et Jesus, quando ait Philippo, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? Tales oculos quaerebat, cum ait, Philippe, qui videt me, videt et Patrem (Joan. XIV, 9) . Isti oculi in intelligentia sunt, isti oculi in mente sunt. Ideo cum dixisset Psalmus, Quoniam rex omnis terrae Deus; subjecit statim, Psallite intelligenter. Quod enim dico, Psallite Deo nostro, psallite; Deum dico regem nostrum. Sed regem nostrum inter homines vidistis tanquam hominem, vidistis passum, crucifixum, mortuum: latebat aliquid in illa carne quam oculis carneis videre potuistis. Quid ibi latebat? Psallite intelligenter; nolite oculis quaerere quod mente conspicitur. Psallite lingua, quia inter vos caro; sed quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis, reddite sonum carni, reddite Deo mentis obtutum. Psallite intelligenter, et videtis quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. 4. Dicat et Joannes testimonium: Post haec venit Jesus et discipuli ejus in Judaeam", "candidate_score": 0.653669, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_10_12", "bdc_text": "Möglicher weise klingt bei Jud auch der bekannte Satz des Anselm von Canterbury «credo , ut intelligam » nach. ( Zur ganzen Frage s. Karl Barth , Fides quaerens intellectum . Anselms Beweis der Existenz Gottes im Zusammenhang seines theologischen Programms , München 1931 . - Forschungen zur Geschichte und Lehre des Protestantismus , 4 .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_48", "psc_text": "Joannes dicebat, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Viderunt hoc, et ut pervenirent ad id quod videbant de longe, a cruce Christi non recesserunt, et humilitatem Christi non contempserunt. Parvuli vero qui hoc non possunt intelligere, non recedentes a cruce et passione et resurrectione Christi, in ipsa navi perducuntur ad id quod non vident, in qua navi perveniunt et illi qui vident. 4. At vero quidam philosophi hujus mundi exstiterunt, et inquisierunt Creatorem per creaturam: quia potest inveniri per creaturam, evidenter dicente Apostolo, Invisibilia enim ejus, a constitutione mundi, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur; sempiterna quoque virtus ejus et divinitas, ut sint inexcusabiles. Et sequitur, Quia cum cognovissent Deum: non dixit, Quia non cognoverunt; sed, Quia cum cognovissent Deum, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt; sed evanuerunt in cogitationibus suis, et obscuratum est insipiens cor eorum. Unde obscuratum? Sequitur, et", "candidate_score": 0.65211, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_12", "bdc_text": "- Forschungen zur Geschichte und Lehre des Protestantismus , 4 .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_682", "psc_text": "Non enim et tu operario tuo mercedem solam daturus es: non etiam afferes illi unde vires reparet in labore? Pascis utique cui mercedem daturus es. Proinde et nos Dominus in istis Scripturarum significationibus laborantes pascit. Nam si ista intelligendorum sacramentorum laetitia subtrahatur a nobis, deficimus in labore, et non erit qui perveniat ad mercedem. 6. Quomodo ergo quadragenario numero perficitur opus? Fortasse ideo, quia Lex in decem praeceptis data est, et per totum mundum praedicanda erat Lex: qui totus mundus quatuor partibus commendatur, Oriente et Occidente, Meridie et Aquilone, unde denarius per quatuor multiplicatus, ad quadragenarium pervenit. Vel quia per Evangelium quod quatuor libros habet, impletur Lex: quia in Evangelio dictum est, Non veni solvere Legem, sed adimplere (Matth. V, 17) . Sive ergo illa, sive ista causa, sive alia aliqua probabiliore, quae nos latet, doctiores non latet; certum est tamen quadragenario numero significari quamdam perfectionem in operibus bonis, quae", "candidate_score": 0.650785, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_8_10", "bdc_text": "«. . . non permanebitis» . Möglicher weise klingt bei Jud auch der bekannte Satz des Anselm von Canterbury «credo , ut intelligam » nach. ( Zur ganzen Frage s. Karl Barth , Fides quaerens intellectum .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1333", "psc_text": "in cor meum cogitatio tua, sonus medius transvolavit: verbum vero illud quod assumpsit sonum, antequam sonares, erat apud te; quia sonuisti, est apud me, et non recessit a te. Hoc attende, quisquis es examinator sonorum. Verbum Dei contemnis, qui verbum hominis non comprehendis! 5. Scit ergo omnia per quem facta sunt omnia, et tamen dubitando increpat: Si me sciretis, forsitan et Patrem meum sciretis. Increpat infideles. Nam talem sententiam dixit discipulis: sed ibi non est verbum dubitationis, quia non fuit causa increpandae infidelitatis, Nam quod modo dixit Judaeis, Si me sciretis, forsitan et Patrem meum sciretis: dixit et discipulis quando eum Philippus interrogavit, imo postulavit et ait, Domine, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis: quasi diceret, Et ipsi te jam novimus, apparuisti nobis, vidimus te, dignatus es eligere nos, secuti sumus te, mirabilia tua vidimus, verba salutis audivimus, praecepta suscepimus, promissa speramus; multum nobis conferre praesentia tua ipse dignatus es:", "candidate_score": 0.649979, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_5", "bdc_text": "Nam nisi crediderint , non intelligentJud will damit wahrscheinlich auf Jes 7 , 9 hin weisen .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_435", "psc_text": "in nomine ejus, et Jesus non credebat semetipsum illis? Sequentia videamus. 3. Erat autem homo ex Pharisaeis, Nicodemus nomine, princeps Judaeorum: hic venit ad eum nocte, et dixit ei, Rabbi. Jam hoc nostis, quia Rabbi magister dicitur. Scimus quia a Deo venisti magister: nemo enim potest haec signa facere quae tu facis, nisi fuerit Deus cum eo. Ergo iste Nicodemus ex his erat qui crediderant in nomine ejus, videntes signa et prodigia quae faciebat. Superius enim hoc dixit: Cum autem esset Jerosolymis in Pascha in die festo, multi crediderunt in nomine ejus. Quare crediderunt? sequitur et dicit, videntes signa ejus quae faciebat. Et de Nicodemo quid dicit? Erat princeps Judaeorum, nomine Nicodemus: hic venit ad eum nocte, et ait illi, Rabbi, scimus quia a Deo venisti magister. Et iste ergo crediderat in nomine ejus. Et ipse unde crediderat? Sequitur, Nemo enim potest haec signa facere quae tu facis, nisi fuerit", "candidate_score": 0.648014, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_5", "bdc_text": "Nam nisi crediderint , non intelligentJud will damit wahrscheinlich auf Jes 7 , 9 hin weisen .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_434", "psc_text": "ter me negabis (Matth. XXVI, 33, 34, et Luc. XXII, 33, 34) . Homo ergo nesciebat quid esset in se; sed Creator hominis noverat quid esset in homine. Crediderunt tamen in nomine ejus multi, et ipse Jesus non se credebat eis. Quid dicimus, fratres? Forte consequentia indicabunt nobis quid sibi vult mysterium verborum istorum. Quia crediderant in eum homines, manifestum est, verum est: nemo dubitat, Evangelium loquitur, verax Evangelista testatur. Item quia ipse Jesus non credebat semetipsum illis, et hoc manifestum est, et nullus christianus dubitat; quia et hoc Evangelium loquitur, et idem verax Evangelista testatur. Quare ergo crediderunt illi in nomine ejus, et Jesus non credebat semetipsum illis? Sequentia videamus. 3. Erat autem homo ex Pharisaeis, Nicodemus nomine, princeps Judaeorum: hic venit ad eum nocte, et dixit ei, Rabbi. Jam hoc nostis, quia Rabbi magister dicitur. Scimus quia a Deo venisti magister: nemo enim potest haec signa facere quae", "candidate_score": 0.644042, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_5", "bdc_text": "Nam nisi crediderint , non intelligentJud will damit wahrscheinlich auf Jes 7 , 9 hin weisen .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_436", "psc_text": "quae faciebat. Et de Nicodemo quid dicit? Erat princeps Judaeorum, nomine Nicodemus: hic venit ad eum nocte, et ait illi, Rabbi, scimus quia a Deo venisti magister. Et iste ergo crediderat in nomine ejus. Et ipse unde crediderat? Sequitur, Nemo enim potest haec signa facere quae tu facis, nisi fuerit Deus cum eo. Si ergo Nicodemus de illis multis erat qui crediderant in nomine ejus, jam in isto Nicodemo attendamus quare Jesus non se credebat eis. Respondit Jesus, et dixit ei: Amen, amen dico tibi, nisi quis natus fuerit denuo, non potest videre regnum Dei. Ipsis ergo se credit Jesus, qui nati fuerint denuo. Ecce illi crediderant in eum, et Jesus non se credebat eis. Tales sunt omnes catechumeni: ipsi jam credunt in nomine Christi, sed Jesus non se credit eis. Intendat et intelligat Charitas vestra. Si dixerimus catechumeno, Credis in Christum? respondet, Credo, et signat se: jam crucem Christi", "candidate_score": 0.643175, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_5", "bdc_text": "Nam nisi crediderint , non intelligentJud will damit wahrscheinlich auf Jes 7 , 9 hin weisen .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1295", "psc_text": "trahens iniquitatem. 3. Isti ergo Judaei videbant hominem, nec intelligebant nec credebant Deum: atque inter caetera audistis jam quemadmodum ei dixerint, Tu de te testimonium dicis; testimonium tuum non est verum (Id. VIII, 13) . Audistis etiam quid ille responderit, cum hesterno die lectum esset, et pro nostris viribus disputatum. Hodie verba ejus haec lecta sunt, Vos secundum carnem judicatis. Ideo, inquit, mihi dicitis, Tu de te testimonium dicis; testimonium tuum non est verum, quia secundum carnem judicatis; quia Deum non intelligitis, et hominem videtis, et hominem persequendo, Deum latentem offenditis. Ergo secundum carnem judicatis. Ideo vobis arrogans videor, quia ego de me testimonium perhibeo. Omnis enim homo, quando de se vult perhibere testimonium laudabile, arrogans et superbus videtur. Ideo scriptum est, Non te laudet os tuum, sed laudet te os proximi tui (Prov. XXVII, 2) . Sed hoc homini dictum est. Infirmi enim sumus, et apud infirmos loquimur. Verum", "candidate_score": 0.642363, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_11_13", "bdc_text": "Anselms Beweis der Existenz Gottes im Zusammenhang seines theologischen Programms , München 1931 . - Forschungen zur Geschichte und Lehre des Protestantismus , 4 . Reihe , Bd. III , S. 13ff. ) , surdisque narras fabulamVgl .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_1920", "psc_text": "20-24). Erat enim eorum haec consuetudo qui sacras Litteras nobis ministrarunt, ut quando ab aliquo eorum divina narrabatur historia, cum ad seipsum veniret, tanquam de alio loqueretur; et sic se insereret ordini narrationis suae, tanquam rerum gestarum scriptor, non tanquam sui ipsius praedicator. Nam et hoc sanctus Matthaeus fecit, qui cum in textu narrationis suae venisset ad seipsum, Vidit, inquit, in telonio sedentem quemdam publicanum, nomine Matthaeum, et ait illi, Sequere me (Matth. IX, 9) : non ait, Vidit me, et dixit mihi. Hoc fecit et beatus Moyses, ita de seipso tanquam de alio cuncta narravit, et ait: Dixit Dominus ad Moysen (Exod. VI, 1) . Inusitatius apostolus Paulus, non in historia, ubi rerum gestarum suscipitur explicanda narratio, sed in Epistola hoc fecit. Nam utique de seipso ait: Scio hominem in Christo ante annos quatuordecim (sive in corpore, sive extra corpus, nescio; Deus scit), raptum hujusmodi usque in tertium coelum", "candidate_score": 0.634026, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_11_13", "bdc_text": "Anselms Beweis der Existenz Gottes im Zusammenhang seines theologischen Programms , München 1931 . - Forschungen zur Geschichte und Lehre des Protestantismus , 4 . Reihe , Bd. III , S. 13ff. ) , surdisque narras fabulamVgl .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_243", "psc_text": "multi idololatrae, et quod est pejus, furtim? nonne Pagani ad idola eunt, vel ibant publice? nunc occulte Christiani sortilegos quaerunt, mathematicos consulunt. Et isti habent Baptismum, sed columba gemit inter corvos. Quid ergo gaudes, quia habes? hoc habes quod habet et malus. habeto humilitatem, charitatem, pacem: habeto bonum quod nondum habes, ut prosit tibi bonum quod habes. 18. Nam quod habes, habuit et Simon magus: Actus Apostolorum testes sunt, ille liber canonicus omni anno in Ecclesia recitandus. Anniversaria solemnitate post passionem Domini nostis illum librum recitari, ubi scriptum est quomodo conversus sit Apostolus, et ex persecutore praedicator factus (Act. IX, 1-30): ubi etiam die Pentecostes missus est Spiritus sanctus in linguis divisis velut ignis (Id. II, 1-4). Ibi legimus multos credidisse in Samaria per praedicationem Philippi: intelligitur autem sive unus ex Apostolis, sive ex diaconis; quia septem ibi diaconos legimus ordinatos, inter quos est etiam nomen Philippi (Id. VI, 3-6).", "candidate_score": 0.622, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_11_13", "bdc_text": "Anselms Beweis der Existenz Gottes im Zusammenhang seines theologischen Programms , München 1931 . - Forschungen zur Geschichte und Lehre des Protestantismus , 4 . Reihe , Bd. III , S. 13ff. ) , surdisque narras fabulamVgl .", "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_In-Joannis-evangelium-tractatus-CXXIV_window_510", "psc_text": "qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi. Cap. III, V\\. 22-29. 1. Ordo lectionis evangelicae secundum Joannem, sicut potestis meminisse, qui curam geritis profectus vestri, ita sequitur, ut haec quae modo lecta est, hodie nobis tractanda proponatur. Ab ipso principio usque ad hodiernam lectionem, quae supra dicta sunt, meministis jam esse tractata. Et si forte inde multa estis obliti, certe vel officium nostrum manet in vestra memoria. Quae hinc audieritis de baptismo Joannis, etsi non tenetis omnia, audisse vos tamen credo quod teneatis: quae dicta sunt etiam, quare Spiritus sanctus in columbae specie apparuerit; et quomodo illa nodosissima quaestio soluta sit, quia nescio quid quod non noverat, didicit Joannes in Domino per columbam, cum jam eum nosset, quando venienti ut baptizaretur, ait, Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me? Quando ei Dominus respondit, Sine modo, ut impleatur omnis justitia (Matth. III, 14 et 15)", "candidate_score": 0.618225, "ce_score": null } ] }, { "rank": 11, "cf_id": "cf021", "work_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1", "max_score": 0.708451, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10029_sent_37_39", "bdc_text": "Et agnus non erat phase , sed significabat phase . Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ; die Interpretation von Ex 12 , 11 geht auf Zwinglis berühmten Traum zurück. ( Zur ganzen Frage s. Z IV 448f;", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1691", "psc_text": "6) . Saeviant ergo Judaei, terra tradatur in manus impii (Job IX, 24), caro permittatur manibus persequentium, suspendant in ligno, clavis transfigant, laneca perfodiant: Numquid qui dormit non adjiciet ut resurgat? Utquid dormivit? Quia Adam forma erat futuri (Rom. V, 14): et Adam dormivit, quando de latere ejus Eva facta est (Gen. II, 21). Adam in figura Christi, Eva in figura Ecclesiae: unde est appellata mater vivorum. Quando fabricata est Eva? Dum dormiret Adam. Quando de latere Christi sacramenta Ecclesiae profluxerunt? Cum dormiret in cruce. Numquid qui dormit non adjiciet ut resurgat? 11. [vers. 10.] Et unde dormivit? Ex illo qui ingressus est ut videret, et congregavit iniquitatem sibi. Etenim homo pacis meae, in quem speravi, qui edebat panes meos, ampliavit super me calcaneum. Erexit super me pedem: conculcare me voluit. Quis est iste homo pacis ipsius? Judas. Et in illum Christus speravit, quia dixit, In quem speravi? Nonne illum", "candidate_score": 0.708451, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_38_40", "bdc_text": "Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ; die Interpretation von Ex 12 , 11 geht auf Zwinglis berühmten Traum zurück. ( Zur ganzen Frage s. Z IV 448f; 483 , 14f ;", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1691", "psc_text": "6) . Saeviant ergo Judaei, terra tradatur in manus impii (Job IX, 24), caro permittatur manibus persequentium, suspendant in ligno, clavis transfigant, laneca perfodiant: Numquid qui dormit non adjiciet ut resurgat? Utquid dormivit? Quia Adam forma erat futuri (Rom. V, 14): et Adam dormivit, quando de latere ejus Eva facta est (Gen. II, 21). Adam in figura Christi, Eva in figura Ecclesiae: unde est appellata mater vivorum. Quando fabricata est Eva? Dum dormiret Adam. Quando de latere Christi sacramenta Ecclesiae profluxerunt? Cum dormiret in cruce. Numquid qui dormit non adjiciet ut resurgat? 11. [vers. 10.] Et unde dormivit? Ex illo qui ingressus est ut videret, et congregavit iniquitatem sibi. Etenim homo pacis meae, in quem speravi, qui edebat panes meos, ampliavit super me calcaneum. Erexit super me pedem: conculcare me voluit. Quis est iste homo pacis ipsius? Judas. Et in illum Christus speravit, quia dixit, In quem speravi? Nonne illum", "candidate_score": 0.705042, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_16_18", "bdc_text": "Orandus est deus , ut mentes eorum excitet , ut tenebras illuminetVgl. 2 Sam 22 , 29 u. a. , ut intus trahatVgl. Joh 6 , 44. . Et nos aliquando tenebre eramus , nunc autem ipsius gratia lux [ Eph 5 , 8 ] , «qui operatur omnia in omnibus » [1 Kor 12 , 6 ] . Quare te rogo , ut quedam verba , quibus acerbius in fratrem invehere videri posses malis , in mitiora mutare velis , non quod tales iisce verbis digni non sint , sed quod nos alia decent , nisi cum deploratissimis impiissimisque tibi negocium siet .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_535", "psc_text": "audire vocem laudis: Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux (Ephes. V, 8) . Quid est, Fuistis aliquando tenebrae, nisi veteres homines? Nunc autem lux: non sine causa lux estis, qui fuistis jamdudum tenebrae, nisi quia illuminati estis. Noli putare teipsum esse lucem: illa est lux, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum (Joan. I, 9); tu autem per teipsum, per malam voluntatem, per aversionem tuam tenebratus eras, modo luces. Sed subjecit statim, ne superbirent illi quibus dictum est, Nunc autem lux, et addidit, in Domino. Sic enim ait, Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino. Ergo si praeter Dominum, nec lux: si autem ideo lux, quia in Domino; quid habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis? Hoc enim ipse Apostolus dixit alio loco hominibus superbientibus, et volentibus sibi tribuere quod Dei est, et de bono sic gloriari quasi de suo, hoc eis", "candidate_score": 0.704965, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_17", "bdc_text": "Et nos aliquando tenebre eramus , nunc autem ipsius gratia lux [ Eph 5 , 8 ] , «qui operatur omnia in omnibus » [1 Kor 12 , 6 ] .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_535", "psc_text": "audire vocem laudis: Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux (Ephes. V, 8) . Quid est, Fuistis aliquando tenebrae, nisi veteres homines? Nunc autem lux: non sine causa lux estis, qui fuistis jamdudum tenebrae, nisi quia illuminati estis. Noli putare teipsum esse lucem: illa est lux, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum (Joan. I, 9); tu autem per teipsum, per malam voluntatem, per aversionem tuam tenebratus eras, modo luces. Sed subjecit statim, ne superbirent illi quibus dictum est, Nunc autem lux, et addidit, in Domino. Sic enim ait, Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino. Ergo si praeter Dominum, nec lux: si autem ideo lux, quia in Domino; quid habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis? Hoc enim ipse Apostolus dixit alio loco hominibus superbientibus, et volentibus sibi tribuere quod Dei est, et de bono sic gloriari quasi de suo, hoc eis", "candidate_score": 0.699445, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_34_36", "bdc_text": "Sed fortissimus locus ad hoc firmandum habetur Exod. 12 [11 ] : «Est enim phase domini , id est transitus» . Vides hic «est» pro «significat» positum esse , nam dominus adhuc non transierat , sed sequenti nocte transiturus erat .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2819", "psc_text": "dictum est: Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino (Ephes. V, 8) . Immutantur autem isti in tituli inscriptionem. Nostis tituli inscriptionem. Titulus infixus est super crucem Domini scriptus, Hic est rex Judaeorum (Matth. XXVII, 37) : mutantur in hujus tituli inscriptionem qui in regnum Christi transeunt a regno diaboli. Bene mutantur in hujus tituli inscriptionem. Mutantur autem, sicut sequitur, in doctrinam. Cum enim dixisset, Pro his qui immutabuntur in tituli inscriptionem; addidit, ipsi David in doctrinam: id est, mutantur non sibi, sed ipsi David, et mutantur in doctrinam. Non enim ita rex Christus, quasi saeculo regnaturus; cum aperte dixerit: Regnum meum non est de hoc mundo (Joan. XVIII, 36) . Ergo in ejus doctrinam transeamus, si volumus in conscriptionem tituli commutari, non nobis, sed ipsi David; ut qui vivunt, jam non sibi vivant, sed ei qui pro ipsis mortuus est et resurrexit (II Cor. V, 15). Quando", "candidate_score": 0.685253, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_21_23", "bdc_text": "Ceterum dum corpus a divinitate separas , dumvor dum gestrichen cave . traditum sit , cave , ne adversarius secus , quam tu velis , intelligat et ex verbis tuis caput tuum petat . Ego enim non intelligo , quomodo divina natura corpus , quod semel adsumpserat , reliquerit , neque tamen dubito solum corpus passum esse , non divinitatemDies bezieht sich auf den nicht mehr vorhandenen Teil des Schreibens ( s. Nr. 7 ) .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1428", "psc_text": "cum dictum esset, Quando te vidimus esurientem et sitientem, aut in carcere, et non ministravimus tibi? respondit, sic ex persona corporis sui se dixisse, Cum uni ex minimis meis non fecistis, nec mihi fecistis (Id. XXV, 42-45) ? Quare non dicat, a facie peccatorum meorum, qui dixit Saulo, Saule, Saule, quid me persequeris (Act. IX, 4) ? Qui utique in coelo jam neminem persecutorem patiebatur. Sed quomodo ibi caput loquebatur pro corpore, sic et hic caput dicit corporis voces, cum et capitis voces auditis. Sed neque cum corporis voces audieritis, separetis caput; neque cum capitis voces audieritis, separetis corpus: quia jam non duo, sed una caro. 7. Non est sanitas in carne mea a vultu irae tuae. Sed fortasse injuste tibi Deus iratus est, o Adam, o genus humanum, injuste iratus est Deus! quia dixisti jam agnoscens ipsam poenam tuam, jam in corpore Christi constitutus homo: Non est sanitas in", "candidate_score": 0.679099, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_27_29", "bdc_text": "quidquid übergeschrieben . contra eum , qui corpus divinitati unitum adorandum contenditDaraus geht klar hervor , daß der Adressat von Bullingers Schreiben im wesentlichen noc h auf dem Boden der katholischen Lehre stand. ? Haec scribo , non ut eorum partes adiuvem , sed quod periculum esse videam , ne is , qui cum iisce hominibus argutiis rem tentet , argutiis , quibus ipsi maxime nituntur , referiatur .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_3364", "psc_text": "Scripturarum sanctarum sensus de Christo Deo asserti sunt contra Photinum! quam multi de homine Christo contra Manichaeum! quam multi de Trinitate contra Sabellium! quam multi de unitate Trinitatis contra Arianos, Eunomianos, Macedonianos! quam multi de catholica Ecclesia toto orbe diffusa, et de malorum commixtione usque in finem saeculi, quod bonis in sacramentorum ejus societate non obsint, adversus Donatistas et Luciferianos aliosque, si qui sunt, qui simili errore a veritate dissentiunt! quam multi contra caeteros haereticos, quos enumerare vel commemorare nimis longum est, et praesenti operi non necessarium! Quorum tamen sensuum probati assertores, aut prorsus laterent, aut non ita eminerent, ut eos eminere fecerunt superborum contradictiones, quos velut tauros, id est jugo disciplinae pacifico lenique non subditos, commemorat Apostolus, ubi talem dixit eligendum ad episcopatum, ut potens sit exhortari in doctrina sana, et contradicentes redarguere (Tit. I, 9) . Sunt enim multi non subditi; hi sunt tauri elatione cervicis impatientes aratri", "candidate_score": 0.677874, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_16", "bdc_text": "Orandus est deus , ut mentes eorum excitet , ut tenebras illuminetVgl. 2 Sam 22 , 29 u. a. , ut intus trahatVgl. Joh 6 , 44. .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_631", "psc_text": "lux hominum, et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt (Joan. I, 1-5) : huc usque dicentes, non invenimus orationem, nec causam orandi, nec locum orandi, nec affectum orandi. Sed quoniam paulo post dicit, Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis (Ibid., 14) ; habes majestatem ad quam ores, habes humanitatem quae pro te oret. Nam hoc dictum est ab Apostolo, etiam post resurrectionem Domini nostri Jesu Christi: Qui sedet, inquit, ad dexteram Dei, qui etiam interpellat pro nobis (Rom. VIII, 34) . Quare interpellat pro nobis? Quia mediator esse dignatus est. Quid est mediatorem esse inter Deum et homines (I Tim. II, 5)? Non inter Patrem et homines, sed inter Deum et homines. Quid est Deus? Pater et Filius et Spiritus sanctus. Quid sunt homines? Peccatores, impii, mortales. Inter illam Trinitatem et hominum infirmitatem et iniquitatem, mediator factus est homo, non iniquus, sed tamen infirmus;", "candidate_score": 0.676154, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_21_23", "bdc_text": "Ceterum dum corpus a divinitate separas , dumvor dum gestrichen cave . traditum sit , cave , ne adversarius secus , quam tu velis , intelligat et ex verbis tuis caput tuum petat . Ego enim non intelligo , quomodo divina natura corpus , quod semel adsumpserat , reliquerit , neque tamen dubito solum corpus passum esse , non divinitatemDies bezieht sich auf den nicht mehr vorhandenen Teil des Schreibens ( s. Nr. 7 ) .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1427", "psc_text": "caput tanquam caput, et corpus tanquam corpus. Non dividuntur personae, sed distinguitur dignitas: quia caput salvat, salvatur corpus. Caput exhibeat misericordiam, corpus defleat miseriam. Caput est ad purganda, corpus ad confitenda peccata: una tamen vox, ubi non scriptum est quando dicat corpus, quando caput; sed nos in audiendo distinguimus; ille autem tanquam unus loquitur. Quare enim non dicat, peccatorum meorum, qui dixit, Esurivi, et non dedistis mihi manducare; sitivi, et non dedistis mihi potum; hospes fui, et non recepistis me; infirmus fui, et in carcere, et non visitastis me? Certe Dominus non fuit in carcere. Quare non hoc diceret, cui cum dictum esset, Quando te vidimus esurientem et sitientem, aut in carcere, et non ministravimus tibi? respondit, sic ex persona corporis sui se dixisse, Cum uni ex minimis meis non fecistis, nec mihi fecistis (Id. XXV, 42-45) ? Quare non dicat, a facie peccatorum meorum, qui dixit Saulo, Saule, Saule,", "candidate_score": 0.67512, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_23_25", "bdc_text": "Ego enim non intelligo , quomodo divina natura corpus , quod semel adsumpserat , reliquerit , neque tamen dubito solum corpus passum esse , non divinitatemDies bezieht sich auf den nicht mehr vorhandenen Teil des Schreibens ( s. Nr. 7 ) . Offenbar betonte dort Bullinger so stark , daß die göttliche Natur Christi nicht gelitten habe , daß Jud diese Warnung für nötig hielt. ( Vgl . auch Köhler , ZL I 724 ; zur leicht nestorianisierenden Tendenz von Bullingers Christologie s. Staedtke 145 f. 252f. ) .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2891", "psc_text": "Sed debemus intelligere personam nostram, personam Ecclesiae nostrae, personam corporis Christi. Unus enim homo cum capite et corpore suo Jesus Christus, salvator corporis et membra corporis, duo in carne una (Gen. II, 24, et Ephes. V, 31), et in voce una, et in passione una; et cum transierit iniquitas, in requie una. Passiones itaque Christi non in solo Christo; imo passiones Christi nonnisi in Christo. Si enim Christum intelligas caput et corpus, passiones Christi nonnisi in Christo: si autem Christum intelligas solum caput, passiones Christi non in solo Christo. Si enim passiones Christi in solo Christo, imo in solo capite; unde dicit quoddam membrum ejus Paulus apostolus, Ut suppleam quae desunt pressurarum Christi in carne mea (Coloss. I, 24) ? Si ergo in membris Christi es, quicumque homo, quisquis haec audis, quisquis haec nunc non audis (sed tamen audis, si in membris Christi es); quidquid pateris ab eis qui non", "candidate_score": 0.6717, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_31_33", "bdc_text": "crederem neque unquam donarem hic esse corpus , cum «caro nihil prosit» [ Joh 6 , 63 ] et figurata sit locutio : «hoc est corpus meum » [1 Kor 11 , 24 ] , id est «hoc significat , figurat corpus meum» ; nam id sacris litteris alienum non est .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_564", "psc_text": "in me moritur nisi mortale. Erit in me aliquid, quo persecutor pervenire non possit, ubi habitat Deus meus. Manducent carnes meas: finitis carnibus spiritus ero, et spiritualis. Et quidem tantam salutem mihi promittit Dominus meus, ut etiam modo ista caro mortalis, quae videtur permitti manibus persequentium, non pereat in aeternum; sed quod demonstratum est in capite meo resurgente, hoc omnia membra sperent. Quem timeat anima mea, quam inhabitat Deus? Quem timeat caro mea, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem? Vultis nosse quia carnes illi manducant, qui nos persequuntur, nec ipsi autem carni nostrae metuendum est? Seminatur corpus animale, surget corpus spirituale (I Cor. XV, 44) . Quanta autem fiducia debet esse in eo qui novit dicere: Dominus illuminatio mea, et salutaris meus, quem timebo? Dominus protector vitae meae, a quo trepidabo? Protegitur imperator scutatis, et non timet; protegitur a mortalibus mortalis, et securus est: protegitur mortalis ab immortali, et timebit et", "candidate_score": 0.670272, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_20_22", "bdc_text": "Et sunt , qui duci , non cogi volunt . Ceterum dum corpus a divinitate separas , dumvor dum gestrichen cave . traditum sit , cave , ne adversarius secus , quam tu velis , intelligat et ex verbis tuis caput tuum petat .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1496", "psc_text": "et hac sua confessione id quod passus est, cavendum admonet, non imitandum. Timendo enim nimis, ut dixi, ne diceret aliqua non bona, statuit sibi nulla dicere vel bona: et quoniam statuit tacere, coepit non audire. Stas enim si transiliens es, exspectas a Deo audire quid dicas hominibus: inter divitem Deum, et inopem quaerentem quid audiat, intercurris transiliens, qui possis et hinc audire, et hac dicere: si eligis hac non dicere, non mereberis hinc audire: contemnis pauperem, contemneris a divite. Oblitus es servum te esse, quem constituit Dominus super familiam suam dare conservis cibaria (Matth. XXIV, 45)? Quid ergo quaeris accipere, quod piger es erogare? Merito ergo quoniam quod acceperas dicere noluisti, impediris ne accipias quod accipere cupiebas. Aliquid enim volebas, aliquid habebas: da quod habes, ut merearis accipere quod non habes. Ergo cum quasi posuissem ori meo custodiam, mihique indixissem silentium, quia videbam ubique periculosum eloquium; factum est, inquit, in", "candidate_score": 0.668299, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_32_34", "bdc_text": "«hoc est corpus meum » [1 Kor 11 , 24 ] , id est «hoc significat , figurat corpus meum» ; nam id sacris litteris alienum non est . Sed fortissimus locus ad hoc firmandum habetur Exod. 12 [11 ] :", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1613", "psc_text": "(I Cor. V, 7, 8) . In umbra remanserunt, solem gloriae ferre non possunt: jam nos in luce sumus, tenemus corpus Christi, tenemus sanguinem Christi. Si habemus novam vitam, cantemus canticum novum, hymnum Deo nostro. Holocausta pro delicto non petisti: tunc dixi, Ecce venio. 14. In capite libri scriptum est de me, ut faciam voluntatem tuam: Deus meus, volui, et legem tuam in medio cordis mei. Ecce ad membra respexit, ecce et ipse fecit voluntatem Patris. Sed in quo capite libri scriptum est de illo? Fortasse in capite libri hujus Psalmorum. Quid enim longe petamus, aut alios libros inquiramus? Ecce in capite libri hujus Psalmorum, scriptum est, Beatus vir qui non abiit in consilio impiorum, et in via peccatorum non stetit, et in cathedra pestilentiarum non sedit, sed in lege Domini voluntas ejus fuit: hoc est, Deus meus, volui, et legem tuam in medio cordis mei: hoc est, et in", "candidate_score": 0.666198, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_20_22", "bdc_text": "Et sunt , qui duci , non cogi volunt . Ceterum dum corpus a divinitate separas , dumvor dum gestrichen cave . traditum sit , cave , ne adversarius secus , quam tu velis , intelligat et ex verbis tuis caput tuum petat .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_3576", "psc_text": "hoc in illis, et boni erunt. Non tibi videatur saevire: utinam exaudiatur pro illis! Nam saevire videbatur et Stephanus, quando ore flammanti verba illa jaculabatur: Dura cervice, et non circumcisi corde et auribus, vos semper resistitis Spiritui sancto. Quam accensa iracundia, quam vehemens adversus inimicos! Commissa tibi videtur anima ipsius. Absit. Salutem ipsorum requirebat; phreneticos male saevientes verbis ligabat. Nam vide quia non erat commissa anima ipsius, non solum contra Deum, sed nec contra ipsos: Domine, inquit, Jesu, accipe spiritum meum. Non ei displicuit Jesus, quia passus erat lapidationem pro verbo ipsius; non ergo erat commissa anima ejus contra Deum. Item dixit, Domine, ne statuas illis hoc delictum (Act. VII, 51, 58, 59) : non ergo erat commissa anima ejus, nec contra inimicos suos. Induantur confusionem et verecundiam, qui cogitant mihi mala. Hoc enim quaerunt omnes qui me tribulant; mala mihi quaerunt. Quae mala quaerebat etiam mulier illa, quando suggessit:", "candidate_score": 0.665043, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_32", "bdc_text": "«hoc est corpus meum » [1 Kor 11 , 24 ] , id est «hoc significat , figurat corpus meum» ;", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2891", "psc_text": "Sed debemus intelligere personam nostram, personam Ecclesiae nostrae, personam corporis Christi. Unus enim homo cum capite et corpore suo Jesus Christus, salvator corporis et membra corporis, duo in carne una (Gen. II, 24, et Ephes. V, 31), et in voce una, et in passione una; et cum transierit iniquitas, in requie una. Passiones itaque Christi non in solo Christo; imo passiones Christi nonnisi in Christo. Si enim Christum intelligas caput et corpus, passiones Christi nonnisi in Christo: si autem Christum intelligas solum caput, passiones Christi non in solo Christo. Si enim passiones Christi in solo Christo, imo in solo capite; unde dicit quoddam membrum ejus Paulus apostolus, Ut suppleam quae desunt pressurarum Christi in carne mea (Coloss. I, 24) ? Si ergo in membris Christi es, quicumque homo, quisquis haec audis, quisquis haec nunc non audis (sed tamen audis, si in membris Christi es); quidquid pateris ab eis qui non", "candidate_score": 0.663488, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_22", "bdc_text": "traditum sit , cave , ne adversarius secus , quam tu velis , intelligat et ex verbis tuis caput tuum petat .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1495", "psc_text": "vias meas, ut non delinquam in lingua mea: et dum timeo loqui ne peccem, Obsurdui et humiliatus sum, et silui a bonis. Dum nimis timeo, ne loquar aliqua mala, tacui omnia bona: Obsurdui, et humiliatus sum, et silui a bonis. Unde enim dicebam bona, nisi quia audiebam? Auditui enim meo dabis exsultationem et laetitiam (Psal. L, 10). Et amicus sponsi stat, et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem, non suam, sed sponsi (Joan. III, 29). Ut vera dicat, audit quae dicat. Nam qui loquitur mendacium, de suo loquitur (Id. VIII, 44). Quiddam ergo triste et molestum passus est iste; et hac sua confessione id quod passus est, cavendum admonet, non imitandum. Timendo enim nimis, ut dixi, ne diceret aliqua non bona, statuit sibi nulla dicere vel bona: et quoniam statuit tacere, coepit non audire. Stas enim si transiliens es, exspectas a Deo audire quid dicas hominibus: inter divitem Deum,", "candidate_score": 0.659729, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_32", "bdc_text": "«hoc est corpus meum » [1 Kor 11 , 24 ] , id est «hoc significat , figurat corpus meum» ;", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1656", "psc_text": "caput nostrum; plerumque ex persona corporis sui, quod sumus nos et Ecclesia ejus; sed ita quasi ex unius hominis ore sonare verba, ut intelligamus caput et corpus in unitate integritatis consistere, nec separari ab invicem; tanquam conjugium illud, de quo dictum est: Erunt duo in carne una (Gen. II, 24, et Ephes. V, 31) . Si ergo agnoscimus duos in carne una, agnoscamus duos in voce una. Primo quod legenti respondentes cantavimus, quanquam de medio Psalmo sit, hinc tamen sermonis ducamus exordium. Inimici mei dixerunt mala mihi: Quando morietur, et peribit nomen ejus. Persona est haec Domini nostri Jesu Christi: sed videte, si non ibi intelliguntur et membra. Dictum est et hoc, cum ipse Dominus noster hic in terra in carne ambularet. Cum enim viderent multitudinem sequi auctoritatem ejus, et divinitatem et majestatem miraculis praesentatam; cum hoc viderent Judaei, de quibus ipse Dominus similitudinem posuit, quia dixerunt, Hic est haeres;", "candidate_score": 0.659705, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_22", "bdc_text": "traditum sit , cave , ne adversarius secus , quam tu velis , intelligat et ex verbis tuis caput tuum petat .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1496", "psc_text": "et hac sua confessione id quod passus est, cavendum admonet, non imitandum. Timendo enim nimis, ut dixi, ne diceret aliqua non bona, statuit sibi nulla dicere vel bona: et quoniam statuit tacere, coepit non audire. Stas enim si transiliens es, exspectas a Deo audire quid dicas hominibus: inter divitem Deum, et inopem quaerentem quid audiat, intercurris transiliens, qui possis et hinc audire, et hac dicere: si eligis hac non dicere, non mereberis hinc audire: contemnis pauperem, contemneris a divite. Oblitus es servum te esse, quem constituit Dominus super familiam suam dare conservis cibaria (Matth. XXIV, 45)? Quid ergo quaeris accipere, quod piger es erogare? Merito ergo quoniam quod acceperas dicere noluisti, impediris ne accipias quod accipere cupiebas. Aliquid enim volebas, aliquid habebas: da quod habes, ut merearis accipere quod non habes. Ergo cum quasi posuissem ori meo custodiam, mihique indixissem silentium, quia videbam ubique periculosum eloquium; factum est, inquit, in", "candidate_score": 0.659516, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_9_11", "bdc_text": "non permanebitis» . Möglicher weise klingt bei Jud auch der bekannte Satz des Anselm von Canterbury «credo , ut intelligam » nach. ( Zur ganzen Frage s. Karl Barth , Fides quaerens intellectum . Anselms Beweis der Existenz Gottes im Zusammenhang seines theologischen Programms , München 1931 .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2089", "psc_text": "finem, non videbit interitum, cum viderit sapientes morientes: quid est hoc? Non intelliget quid sit interitus, quando viderit sapientes morientes. Dicit enim sibi: Iste, quia sapiens erat, et cum sapientia inhabitabat, et cum pietate Deum coluit, numquid non est mortuus? Faciam mihi ergo bene, cum vivo: nam si aliquid possent qui aliud sapiunt, non morerentur. Videt illum mori, et non videt quae sit mors. Non videbit interitum, cum videbit sapientes morientes. Quomodo Judaei viderunt Christum pendentem in cruce, et contempserunt, dicentes, Iste si Filius Dei esset, descenderet de cruce (Matth. XXVII, 42): non videntes quid sit interitus. Si viderent quid sit interitus, si viderent! Ille moriebatur temporaliter, ut revivisceret in aeternum; illi vivebant temporaliter, ut morerentur in aeternum. Sed quia illum videbant morientem, non videbant interitum, id est, non intelligebant quis esset verus interitus. Quid dicunt etiam in Sapientia? Morte turpissima condemnemus illum, erit enim respectus ex sermonibus illius; si", "candidate_score": 0.656932, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_8_10", "bdc_text": "«. . . non permanebitis» . Möglicher weise klingt bei Jud auch der bekannte Satz des Anselm von Canterbury «credo , ut intelligam » nach. ( Zur ganzen Frage s. Karl Barth , Fides quaerens intellectum .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2089", "psc_text": "finem, non videbit interitum, cum viderit sapientes morientes: quid est hoc? Non intelliget quid sit interitus, quando viderit sapientes morientes. Dicit enim sibi: Iste, quia sapiens erat, et cum sapientia inhabitabat, et cum pietate Deum coluit, numquid non est mortuus? Faciam mihi ergo bene, cum vivo: nam si aliquid possent qui aliud sapiunt, non morerentur. Videt illum mori, et non videt quae sit mors. Non videbit interitum, cum videbit sapientes morientes. Quomodo Judaei viderunt Christum pendentem in cruce, et contempserunt, dicentes, Iste si Filius Dei esset, descenderet de cruce (Matth. XXVII, 42): non videntes quid sit interitus. Si viderent quid sit interitus, si viderent! Ille moriebatur temporaliter, ut revivisceret in aeternum; illi vivebant temporaliter, ut morerentur in aeternum. Sed quia illum videbant morientem, non videbant interitum, id est, non intelligebant quis esset verus interitus. Quid dicunt etiam in Sapientia? Morte turpissima condemnemus illum, erit enim respectus ex sermonibus illius; si", "candidate_score": 0.65563, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_2_4", "bdc_text": "Seine Lebensdaten und die ganze Problematik des hier erwähnten Schreibens s. oben [Nr. 7 ] S. 71 , Anm. 1 . scripsisti , frater charissimeAm Rande , auch weiter unten , zahlreiche Bemerkungen von J. H. Hottinger. , placent , sed vereor , ne oleum et laborem perdiderisVgl . Adagia , 1 , 4 , 62 ( LB II 171 E-F ). .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2965", "psc_text": "Videte illum, scitote illum, et quacumque ille transierit, fratribus caeteris qui modo hic non sunt, ostendite illum: et ista diligentia misericordia est, ne ille seductor retrahat cor, et oppugnet. Custodite vos; non vos lateat conversatio ejus, via ejus; ut testimonio vestro nobis confirmetur vere illum ad Dominum esse conversum. Non enim silebit fama de vita ejus, quando sic vobis et videndus et miserandus offertur. Nostis in Actibus Apostolorum esse scriptum quia multi perditi, id est talium artium homines, et doctrinarum nefariarum sectatores, omnes codices suos ad Apostolos attulerunt; et incensi sunt libri tam multi, ut pertineret ad scriptorem aestimationem eorum facere, et summam pretii conscribere (Act. XIX, 19). Hoc utique propter gloriam Dei, ne tales etiam perditi desperarentur ab illo qui novit quaerere quod perierat (Luc. XV, 32). Perierat ergo iste; nunc quaesitus, inventus, adductus est: portat secum codices incendendos, per quos fuerat incendendus, ut illis in ignem missis, ipse", "candidate_score": 0.652604, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_32", "bdc_text": "«hoc est corpus meum » [1 Kor 11 , 24 ] , id est «hoc significat , figurat corpus meum» ;", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_699", "psc_text": "hujus miram et excellentem, commendat etiam Isaias propheta: nam loquens etiam in eo Christus in prophetia ait: Sicut sponso alligavit mihi mitram, et sicut sponsam ornavit me ornamento (Isai. LXI, 10) . Se dixit sponsum, se sponsam: quare se sponsum, se sponsam, nisi quia erunt duo in carne una? Si duo in carne una, cur non duo in voce una? Loquatur ergo Christus, quia in Christo loquitur Ecclesia, et in Ecclesia loquitur Christus; et corpus in capite, et caput in corpore. Audi Apostolum hoc ipsum evidentius exprimentem: Sicut enim corpus unum est et membra habet multa, omnia autem membra corporis cum sint multa, unum est corpus, sic et Christus (I Cor. XII, 12) . Loquens de membris Christi, hoc est de fidelibus, non ait, sic et membra Christi; sed totum hoc quod dixit, Christum appellavit. Sicut enim corpus unum, et membra habet multa, omnia autem membra corporis cum sint multa,", "candidate_score": 0.651083, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_32", "bdc_text": "«hoc est corpus meum » [1 Kor 11 , 24 ] , id est «hoc significat , figurat corpus meum» ;", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_3297", "psc_text": "Haec vasa Dominus mundans remissione peccatorum, haec spolia sanctificans hosti erepta prostrato atque alligato, divisit ea speciei domus suae; alios constituens apostolos, alios prophetas, alios pastores et doctores in opus ministerii, in aedificationem corporis Christi (Ephes. IV, 11, 12). Sicut enim unum corpus est, et membra multa habet; omnia autem membra corporis cum sint multa, unum est corpus: sic et Christus. Numquid omnes apostoli? numquid omnes prophetae? numquid omnes virtutes? numquid omnes dona habent curationum? numquid omnes linguis loquuntur? numquid omnes interpretantur? Omnia autem haec operatur unus atque idem Spiritus, dividens propria unicuique prout vult (I Cor. XII, 12, 29, 30, 11) . Et haec est species domus, cui spolia dividuntur; ut amator ejus hac pulchritudine accensus exclamet: Domine, dilexi decorem domus tuae (Psal. XXV, 8) . 17. [vers. 14.] Jam in eo quod sequitur, se ad ipsa membra, de quibus fit species domus, alloquenda convertit, dicens: Si dormiatis inter", "candidate_score": 0.650821, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_22", "bdc_text": "traditum sit , cave , ne adversarius secus , quam tu velis , intelligat et ex verbis tuis caput tuum petat .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2560", "psc_text": "Quia sic promiseras, hoc egisti. Dixisti te exauditurum flentem: credidi, flevi, exauditus sum; inveni te misericordem in repromittendo, veracem in reddendo. Sicut et in repromissione tua. 15. [vers. 10.] Convertantur inimici mei retrorsum. Hoc ipsis prodest, non male illis optat: etenim praecedere volunt, ideo corrigi nolunt. Mones inimicum tuum ut bene vivat, ut se corrigat: ille contemnit, ille respuit verbum tuum: Ecce qui me monet, ecce a quo auditurus sum praecepta quibus vivam! Praecedere te vult, et praecedendo non corrigitur. Non attendit quia verba tua non sunt tua; non attendit quia vitam tuam Deo enuntias, non tibi. Praecedendo ergo non corrigitur: bonum est illi ut convertatur retrorsum, et quem praecedere volebat sequatur. Dominus de passione sua futura discipulis loquebatur, exhorruit Petrus, et ait, Absit, Domine, non fiet istud: qui paulo ante dixerat, Tu es Christus Filius Dei vivi, confessus Deum, timuit eum mori quasi hominem. Dominus autem qui sic venerat", "candidate_score": 0.649607, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_5", "bdc_text": "Nam nisi crediderint , non intelligentJud will damit wahrscheinlich auf Jes 7 , 9 hin weisen .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_994", "psc_text": "LXVI, 5, sec. LXX) . Circumspicite de quibus hoc dicere potuerit: numquid de Paganis? Non, neque enim dicimus eos fratres nostros secundum Scripturas et ecclesiasticum loquendi morem. Numquid de Judaeis qui in Christum non crediderunt? Legite Apostolum, et videte quia fratres quando dicit Apostolus sine aliquo additamento, non vult intelligi nisi Christianos: Non est autem subjectus, inquit, frater aut soror in hujusmodi (I Cor. VII, 15) : cum diceret de conjugio, fratrem et sororem dixit christianum vel christianam. Item dicit: Tu autem quid judicas fratrem tuum, aut tu quid spernis fratrem tuum (Rom. XIV, 10) ? Et alio loco, Vos, inquit, iniquitatem facitis et fraudatis, et hoc fratribus (I Cor. VI, 8) . Isti ergo qui dicunt, Non estis fratres nostri, paganos nos dicunt. Ideo enim et rebaptizare nos volunt, dicentes nos non habere quod dant. Unde consequens est error ipsorum, ut negent nos fratres suos esse. Sed quare nobis", "candidate_score": 0.64786, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_30_32", "bdc_text": "Ego nunquam me iisce Syrtibus Die Syrten waren im Altertum für ihre gefährlichen Untiefen bekannt . crederem neque unquam donarem hic esse corpus , cum «caro nihil prosit» [ Joh 6 , 63 ] et figurata sit locutio : «hoc est corpus meum » [1 Kor 11 , 24 ] , id est «hoc significat , figurat corpus meum» ;", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_564", "psc_text": "in me moritur nisi mortale. Erit in me aliquid, quo persecutor pervenire non possit, ubi habitat Deus meus. Manducent carnes meas: finitis carnibus spiritus ero, et spiritualis. Et quidem tantam salutem mihi promittit Dominus meus, ut etiam modo ista caro mortalis, quae videtur permitti manibus persequentium, non pereat in aeternum; sed quod demonstratum est in capite meo resurgente, hoc omnia membra sperent. Quem timeat anima mea, quam inhabitat Deus? Quem timeat caro mea, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem? Vultis nosse quia carnes illi manducant, qui nos persequuntur, nec ipsi autem carni nostrae metuendum est? Seminatur corpus animale, surget corpus spirituale (I Cor. XV, 44) . Quanta autem fiducia debet esse in eo qui novit dicere: Dominus illuminatio mea, et salutaris meus, quem timebo? Dominus protector vitae meae, a quo trepidabo? Protegitur imperator scutatis, et non timet; protegitur a mortalibus mortalis, et securus est: protegitur mortalis ab immortali, et timebit et", "candidate_score": 0.643309, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_21", "bdc_text": "Ceterum dum corpus a divinitate separas , dumvor dum gestrichen cave .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2629", "psc_text": "quidquid aptatur ad cantilenam, et corporeum est, quo instrumento utitur qui cantat, organum dicitur. Distincta sunt autem inter se ista organa; et volo, quantum Dominus dat, indicare vobis, et quomodo distincta sunt, et quare distincta, et quare utrique dicatur, Exsurge. Jam diximus, una caro Domini resurrexit; et dicitur, Exsurge, psalterium et cithara. Psalterium est organum, quod quidem manibus fertur percutientis, et chordas distentas habet; sed illum locum unde sonum accipiunt chordae, illud concavum lignum quod pendet et tactum resonat, quia concipit aerem, psalterium in superiore parte habet. Cithara autem hoc genus ligni concavum et resonans in inferiore parte habet. Itaque in psalterio chordae sonum desuper accipiunt; in cithara autem chordae sonum ex inferiore parte accipiunt: hoc interest inter psalterium et citharam. Quid ergo duo haec organa nobis figurant? Excitat enim Christus Dominus Deus noster psalterium suum et citharam suam, et dicit, Exsurgam diluculo. Puto quia hic jam agnoscitis Dominum resurgentem.", "candidate_score": 0.635654, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_39", "bdc_text": "die Interpretation von Ex 12 , 11 geht auf Zwinglis berühmten Traum zurück. ( Zur ganzen Frage s. Z IV 448f;", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2980", "psc_text": "(Psal. XII, 4) . Aut si ab illo aversae obdormiunt, praesens est illis lumen, et non possunt videre, quia dormiunt. Quomodo et corpore qui dormit inter diem; jam ortus est sol, jam dies calet, et ille tanquam in nocte est, quia non vigilat ut videat jam ortum diem: sic quibusdam jam praesente Christo, jam praedicata veritate, inest adhuc somnus animae. Illis ergo vos, si vigiletis, dicetis quotidie: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis; et illuminabit te Christus. Vita enim vestra, et mores vestri vigilare debent in Christo, ut sentiant alii, Pagani dormientes, et ad sonitum vigiliarum vestrarum excitentur, et ipsi excutiant somnum, et incipiant in Christo vobiscum dicere: Deus, Deus meus, ad te de luce vigilo. 5. Sitivit tibi anima mea. Ecce illud desertum Idumaeae. Videte quomodo hic sitit: sed videte quid hic bonum est, Sitivit tibi. Sunt enim qui sitiunt, sed non Deo. Omnis qui sibi vult aliquid", "candidate_score": 0.635039, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_39", "bdc_text": "die Interpretation von Ex 12 , 11 geht auf Zwinglis berühmten Traum zurück. ( Zur ganzen Frage s. Z IV 448f;", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_32", "psc_text": "cum jam dictum esset, dormivi; usitatas enim habent Scripturae hujuscemodi repetitiones, sicut in secundo psalmo multas ostendimus. Nonnulli autem codices habent, dormivi, et soporatus sum, et alii aliter; quomodo interpretari potuerunt quod graece positum est, ἐγὼ δὲ ἐκοιμήθην καὶ ὕπνωσα. Nisi forte dormitio morientis, somnus autem mortui accipi potest; ut dormitio sit qua transitur ad somnum, veluti est expergefactio qua transitur ad vigilationem. Ne pro inanibus sermonis ornamentis, repetitiones istas in divinis libris esse arbitremur. Bene ergo accipitur, Ego dormivi, et somnum cepi; Ego me passioni permisi, et mors consecuta est. Et exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me. Hoc magis animadvertendum est, quemadmodum in una sententia et praeteriti temporis verbum posuit, et futuri: et exsurrexi enim dixit, quod est de praeterito; et suscipiet, quod est de futuro; cum resurgere utique nisi illa susceptione non posset. Sed in prophetia bene miscentur futura praeteritis, quo utrumque significetur: quia ea quae ventura prophetantur, secundum", "candidate_score": 0.627304, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_21", "bdc_text": "Ceterum dum corpus a divinitate separas , dumvor dum gestrichen cave .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_295", "psc_text": "Quisquis autem templum Dei violaverit, disperdet illum Deus (I Cor. III, 17) . Templum Dei violat, qui violat unitatem: non enim tenet caput (Coloss. II, 19), ex quo totum corpus connexum et compactum per omnem tactum subministrationis, secundum operationem in mensuram uniuscujusque partis incrementum corporis facit, in aedificationem sui in charitate (Ephes. IV, 16). In hoc templo sancto suo Dominus est; quod constat multis membris suis, sua quaeque officia gerentibus, in unam aedificationem charitate constructis; quod violat, quisquis causa principatus sui a catholica societate disjungitur. Dominus in templo sancto suo, Dominus in coelo sedes ejus. Si coelum acceperis justum, sicut terram accipis peccatorem, cui dictum est, Terra es, et in terram ibis (Gen. III, 19) ; quod dictum est, Dominus in templo sancto suo, repetitum intelliges dum dictum est, Dominus in coelo sedes ejus. 8. Oculi ejus in pauperem respiciunt. Quippe cui derelictus est pauper, et qui factus est refugium", "candidate_score": 0.62318, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_20", "bdc_text": "Et sunt , qui duci , non cogi volunt .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_3950", "psc_text": "de quibusdam quae voverunt, et non reddiderunt? Habentes, inquit, damnationem, quia primam fidem irritam fecerunt (I Tim. V, 12) . Quid est, primam fidem irritam fecerunt? Voverunt, et non reddiderunt. Nemo ergo positus in monasterio frater dicat: Recedo de monasterio, neque enim soli qui sunt in monasterio perventuri sunt ad regnum coelorum, et illi qui ibi non sunt ad Deum non pertinent. Respondetur ei: Sed illi non voverunt; tu vovisti, tu retro respexisti. De die judicii cum Dominus minaretur, quid ait? Mementote uxoris Lot (Luc. XVII, 32) . Omnibus dixit. Quid enim fecit uxor Lot? Liberata est a Sodomis, et in via posita retrorsum respexit: ubi respexit, ibi remansit. Facta est autem statua salis (Gen. XIX, 26), ut illius contemplatione condiantur homines; cor habeant, non sint fatui, non retro respiciant, ne malum exemplum dantes, ipsi remaneant, et alios condiant. Nam et modo dicimus illud quibusdam fratribus nostris, quos forte viderimus", "candidate_score": 0.620009, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_39_41", "bdc_text": "die Interpretation von Ex 12 , 11 geht auf Zwinglis berühmten Traum zurück. ( Zur ganzen Frage s. Z IV 448f; 483 , 14f ; Köhler , ZL I 111f;", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2980", "psc_text": "(Psal. XII, 4) . Aut si ab illo aversae obdormiunt, praesens est illis lumen, et non possunt videre, quia dormiunt. Quomodo et corpore qui dormit inter diem; jam ortus est sol, jam dies calet, et ille tanquam in nocte est, quia non vigilat ut videat jam ortum diem: sic quibusdam jam praesente Christo, jam praedicata veritate, inest adhuc somnus animae. Illis ergo vos, si vigiletis, dicetis quotidie: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis; et illuminabit te Christus. Vita enim vestra, et mores vestri vigilare debent in Christo, ut sentiant alii, Pagani dormientes, et ad sonitum vigiliarum vestrarum excitentur, et ipsi excutiant somnum, et incipiant in Christo vobiscum dicere: Deus, Deus meus, ad te de luce vigilo. 5. Sitivit tibi anima mea. Ecce illud desertum Idumaeae. Videte quomodo hic sitit: sed videte quid hic bonum est, Sitivit tibi. Sunt enim qui sitiunt, sed non Deo. Omnis qui sibi vult aliquid", "candidate_score": 0.617247, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_21", "bdc_text": "Ceterum dum corpus a divinitate separas , dumvor dum gestrichen cave .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2630", "psc_text": "in psalterio chordae sonum desuper accipiunt; in cithara autem chordae sonum ex inferiore parte accipiunt: hoc interest inter psalterium et citharam. Quid ergo duo haec organa nobis figurant? Excitat enim Christus Dominus Deus noster psalterium suum et citharam suam, et dicit, Exsurgam diluculo. Puto quia hic jam agnoscitis Dominum resurgentem. Legimus in Evangelio: videte horam resurrectionis. Quamdiu per umbras quaerebatur Christus? Luxit, agnoscatur; diluculo resurrexit (Marc. XVI, 2). Sed quid est psalterium? quid est cithara? Per carnem suam Dominus duo genera factorum operatus est, miracula et passiones: miracula desuper fuerunt, passiones de inferiore fuerunt. Illa enim quae fecit miracula, divina erant; sed per corpus fecit, per carnem fecit. Caro ergo divina operans, psalterium est: caro humana patiens, cithara est. Sonet psalterium; illuminentur caeci, audiant surdi, stringantur paralytici, ambulent claudi, surgant aegroti, resurgant mortui: iste est sonus psalterii. Sonet et cithara; esuriat, sitiat, dormiat, teneatur, flagelletur, irrideatur, crucifigatur, sepeliatur. Cum ergo", "candidate_score": 0.609221, "ce_score": null } ] }, { "rank": 12, "cf_id": "cf016", "work_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1", "max_score": 0.708405, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10029_sent_16_18", "bdc_text": "Orandus est deus , ut mentes eorum excitet , ut tenebras illuminetVgl. 2 Sam 22 , 29 u. a. , ut intus trahatVgl. Joh 6 , 44. . Et nos aliquando tenebre eramus , nunc autem ipsius gratia lux [ Eph 5 , 8 ] , «qui operatur omnia in omnibus » [1 Kor 12 , 6 ] . Quare te rogo , ut quedam verba , quibus acerbius in fratrem invehere videri posses malis , in mitiora mutare velis , non quod tales iisce verbis digni non sint , sed quod nos alia decent , nisi cum deploratissimis impiissimisque tibi negocium siet .", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_535", "psc_text": "§ 2 tunc magis tibi orandus est dominus, tunc praesidia postulanda, culpa cauenda, quando uidetur habere secretum ; tunc maxime, quando tenebrae in circuitu meo et parietes me operiunt, considerandum, quia deus omnia intuetur abscondita. ne dixeris ergo: 'circumfusus sum tenebris; quis me uidet et quem uereor saeptus parietibus et inclusus ?', quia uultus domini super facientes mala. § 3 deinde, si arbitmm non uides, te ipsum non uides, tuae conscientiae testimonium non uereris? nescis illam caliginem noctis non opertorium, sed incentiuum esse peccati? cum somno et cibo feruent corpora, tunc etiam mentis uigor sopore laxatur, somno resolniturresoluitur, tunc inrepit inpuri libido concubitus, tunc perturbatur cor, squalor inmunditiae non ueretur, castitatis puritas non consideratur, pudicitiae gloria non recensetur. nox erat, quando ludas prodidit, quando PetntsPetrus negauit. cap. 32 § 1 Illo igitur praecipue tempore iustificationes dei animo retexendae sunt, relegenda mandata hortatoria, illa de castitate 2 Ps. 118. 55 3", "candidate_score": 0.708405, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_14_16", "bdc_text": "Adagia , 1 , 4 , 87 ( LB II 178 C-E ) . ; si crederent , nihil opus pluribus argumentis . Orandus est deus , ut mentes eorum excitet , ut tenebras illuminetVgl. 2 Sam 22 , 29 u. a. , ut intus trahatVgl. Joh 6 , 44. .", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_535", "psc_text": "§ 2 tunc magis tibi orandus est dominus, tunc praesidia postulanda, culpa cauenda, quando uidetur habere secretum ; tunc maxime, quando tenebrae in circuitu meo et parietes me operiunt, considerandum, quia deus omnia intuetur abscondita. ne dixeris ergo: 'circumfusus sum tenebris; quis me uidet et quem uereor saeptus parietibus et inclusus ?', quia uultus domini super facientes mala. § 3 deinde, si arbitmm non uides, te ipsum non uides, tuae conscientiae testimonium non uereris? nescis illam caliginem noctis non opertorium, sed incentiuum esse peccati? cum somno et cibo feruent corpora, tunc etiam mentis uigor sopore laxatur, somno resolniturresoluitur, tunc inrepit inpuri libido concubitus, tunc perturbatur cor, squalor inmunditiae non ueretur, castitatis puritas non consideratur, pudicitiae gloria non recensetur. nox erat, quando ludas prodidit, quando PetntsPetrus negauit. cap. 32 § 1 Illo igitur praecipue tempore iustificationes dei animo retexendae sunt, relegenda mandata hortatoria, illa de castitate 2 Ps. 118. 55 3", "candidate_score": 0.685549, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_16", "bdc_text": "Orandus est deus , ut mentes eorum excitet , ut tenebras illuminetVgl. 2 Sam 22 , 29 u. a. , ut intus trahatVgl. Joh 6 , 44. .", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_535", "psc_text": "§ 2 tunc magis tibi orandus est dominus, tunc praesidia postulanda, culpa cauenda, quando uidetur habere secretum ; tunc maxime, quando tenebrae in circuitu meo et parietes me operiunt, considerandum, quia deus omnia intuetur abscondita. ne dixeris ergo: 'circumfusus sum tenebris; quis me uidet et quem uereor saeptus parietibus et inclusus ?', quia uultus domini super facientes mala. § 3 deinde, si arbitmm non uides, te ipsum non uides, tuae conscientiae testimonium non uereris? nescis illam caliginem noctis non opertorium, sed incentiuum esse peccati? cum somno et cibo feruent corpora, tunc etiam mentis uigor sopore laxatur, somno resolniturresoluitur, tunc inrepit inpuri libido concubitus, tunc perturbatur cor, squalor inmunditiae non ueretur, castitatis puritas non consideratur, pudicitiae gloria non recensetur. nox erat, quando ludas prodidit, quando PetntsPetrus negauit. cap. 32 § 1 Illo igitur praecipue tempore iustificationes dei animo retexendae sunt, relegenda mandata hortatoria, illa de castitate 2 Ps. 118. 55 3", "candidate_score": 0.682758, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_16", "bdc_text": "Orandus est deus , ut mentes eorum excitet , ut tenebras illuminetVgl. 2 Sam 22 , 29 u. a. , ut intus trahatVgl. Joh 6 , 44. .", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1503", "psc_text": "omnis quidem doctor inflammat audientis affectum, sed supra omnes sermo est dei, diuisiones artuum et intima penetrans medullarum. tripliciter ergo describe tibi ignitum alloquium dei, uel quod mundat uel quod accendit uel quod inluminat audientes. ideo ait dominus: 3*Luc. 24, 32 6 cf. I Cor. 3, 12-13 11 loh. 15, 3 12 ct Leu. 6,12 15 cf. Ex. 3, 2 19 cf. Dan. 3, 50 21 cf. I Ioh. 4.18 23*Ps. 118, 140 24 cf. Hebr. 4, 12 1 uaporantiO cleopas 0 cod. JImUJc. 256i CIeophas cet. av 2 inj ad ha 3 cum facerent M 7 posito a illud apostolicum v hoc—8 argentum om. 0 8 merum υ morum codd. a, add. uel ΜΝΡΤα igni A 9 feoum OMNOPv lOhoc Jml 13 sumpserit a 14 primum Na 17habitare AGMmlRmlBTa, add. christum per fidem facit Tm2a 21 eloqumm ΜΝΟμ 24 est sermo AMav domini estO 25 artium Om1 26 describe", "candidate_score": 0.67437, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_30_32", "bdc_text": "Ego nunquam me iisce Syrtibus Die Syrten waren im Altertum für ihre gefährlichen Untiefen bekannt . crederem neque unquam donarem hic esse corpus , cum «caro nihil prosit» [ Joh 6 , 63 ] et figurata sit locutio : «hoc est corpus meum » [1 Kor 11 , 24 ] , id est «hoc significat , figurat corpus meum» ;", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_257", "psc_text": "meus in hominibus istis in aeternum, propter quod caro sunt. § 2 et merito expertes libidinis angelis conparantur, caro non sunt, quia non sunt in carne sed in spiritu, quales erant illi qui doctorem apostolum sequebantur, quibus ait: uos autem non estis in carne sed in spiritu. qui autem corporea feminarum capiuntur libidine, caro sunt, atque utinam caro tantum et non etiam equi adhinnientes, quia in uxorem, inquit. proximi sui adhinniebant. 3*Gen. 6,3 6*Gen.46,25 9*Gen.46.26 12*Ex.l.5 17 cf. Matth. 22,30 18 cf. Gen. 6.2 20*Gen. 6, 3 24*Rom. 8, 9 27*Hier. 5, 8 2 alt. caro om. AR 4 gubernaculum a animae Pmla 6 hii AP R 7 ballae R balae cet. a Bala v 8 hosj haec AGPm2Rmla hoc Pml Iacobl in 0 omnes om- v animae scripsi animas eodd. av 9 intraueruntj add. cum Iacob v 10 quij quae MNOav 11 inquit, sexaginta b inquid Pml 14 et", "candidate_score": 0.646292, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_39", "bdc_text": "die Interpretation von Ex 12 , 11 geht auf Zwinglis berühmten Traum zurück. ( Zur ganzen Frage s. Z IV 448f;", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_493", "psc_text": "non mediocris utique ista temptatio est, nisi ad ea quae sunt uentura prospicias. nisi praeceptis plenius caelestibus instruaris. cap. 12 § 1 Denique et Dauid putabat se ante haec cognoscere, sed nesciebat et ideo anxius fluctuanti animo laborabat. unde ait: et aestimabam me scire hoc; labor est ante me, donec ingrediar in sanctuarium dei et intellegam in nouissimis, in quibus per id, quod se extulerunt superbi, adituidit prophetico spiritu deiectiores fore et ait: quomodo facti sunt in desolationem? subito defecerunt et § 2 exterminati sunt propter iniquitatem suam sicut somnium exsurgentis. cognouit igitur impiorum successus in hoc saeculo somnii esse similes, non ueritatis, quorum emolumenta tamdiu uidentur esse dum dormiunt. ubi edormierint somnium suum, qui uidebantur sibi potare iam sitiunt, qui epula- § 3 bantur esuriunt, nihil solidum ex isto somnio perfectumque referentes. et bene somnium dormiunt saeculares uiri, qui, licet saeculo uigilent, deo dormiunt, de quibus bene sanctus Iob,", "candidate_score": 0.631205, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_39_41", "bdc_text": "die Interpretation von Ex 12 , 11 geht auf Zwinglis berühmten Traum zurück. ( Zur ganzen Frage s. Z IV 448f; 483 , 14f ; Köhler , ZL I 111f;", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_660", "psc_text": "12 Ps. 118.55 16.17 Ps. 118.62 27 cf. Eph, 6, 12 1 pro sum om 0 alt. ego sum era.;. R 4 timeas JIa confitearis 0 5 nocte, inquit GMNaυ6 est satis 0 8 precandum M0 9 pr. postulaMt N 11 media post alt. nocte fr. 0 sed] si Jlml surgas nocte MN aυ 13 in nocte NOP Raυ, p. 144. 23 15 qua Rm1 sederit RmZ 16 docens] add. te a 17 adiuncxit P 19 deBere peccata av 20 tempore in illo M in om. N 22 dum decoquiturO 23 sthomacns R somnulenta Am1Rm225 est uigor aυ26 adsistet Pm1 27 possit menrem av inpauidam 0 spiritalis NPT 28 offendunt Mm1NPm1 nullus culpae arbiter, nullus criminis conscius, nullus potest esse testis erroris. tunc uarias disceptationes pectori dormitantis infundunt, ut primo de statu mentis deiciant reluctantem et aliquorum qui sancti habentur proponatur exemplum, quod illi aliquando deliquerint, sed postea upniamueniam sint", "candidate_score": 0.623081, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_14", "bdc_text": "Adagia , 1 , 4 , 87 ( LB II 178 C-E ) . ;", "psc_chunk_id": "stoa0022.stoa052.opp-lat1_window_1732", "psc_text": "17*Matth. 4, 9 18 Rom. 6, 12 27*Ps. 118, 157 1 inquid M 2 cognoscetis Tm2 3 inperatoribus P simulata mente scripsi simalato metn codd. av 4 se fingit delerre av 8 deum 0 9quoquej adi. sit Tm2a 11 oris Ta 14 ut et] ut in a forensis ARm1 15 et] add. principes P, sed del iudicii a potestates GMNT 16 habes ed. Ertum dabis codd. av demonstrata] add. enim a 17 est ei Oav 18 est om, v et om.M 19 mortuo GOPRmlT 20 statuaris Oav 21 quod (bis)AGMmlP 22 et om 0 24 dicit APRml 25 potest 0 ipsum enim aduersarius persequitur in nobis. si declinas persequentes, Christum abicis, qui se temptari patitur, ut uincat. ubi illum uiderit diabolus, ibi insidias parat, ibi temptationum machinas admouet, ibi dolos nectit, ut illum, si possit, excludat. ubi autem § 2 diabolus proeliatur, ibi Christus adsistit, ubi diabolus adsidet, ibi Christus", "candidate_score": 0.609961, "ce_score": null } ] }, { "rank": 13, "cf_id": "cf021", "work_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore", "max_score": 0.707994, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10029_sent_16_18", "bdc_text": "Orandus est deus , ut mentes eorum excitet , ut tenebras illuminetVgl. 2 Sam 22 , 29 u. a. , ut intus trahatVgl. Joh 6 , 44. . Et nos aliquando tenebre eramus , nunc autem ipsius gratia lux [ Eph 5 , 8 ] , «qui operatur omnia in omnibus » [1 Kor 12 , 6 ] . Quare te rogo , ut quedam verba , quibus acerbius in fratrem invehere videri posses malis , in mitiora mutare velis , non quod tales iisce verbis digni non sint , sed quod nos alia decent , nisi cum deploratissimis impiissimisque tibi negocium siet .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_397", "psc_text": "Hortatur ut bones imitentur, tolerent malos. In libro qui appellatur Genesis, Scriptura dicit: Et vidit Deus lucem quia bona est. Et divisit Deus inter lucem et tenebras: et vocavit Deus lucem diem, et tenebras vocavit noctem (Gen. I, 4, 5) . Si ergo Deus vocavit diem lucem, sine dubio illi quibus dicit apostolus Paulus, Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino (Ephes. V, 8) , dies erant: quoniam ille qui jussit de tenebris lumen clarescere, illuminavit eos (II Cor. IV, 6). Infantes isti, quos cernitis exterius dealbatos, interiusque mundatos, qui candore vestium splendorem mentium praefigurant, cum peccatorum suorum nocte premerentur, tenebrae fuerunt. Nunc autem quia mundati sunt lavacro indulgentiae, quia irrigati fonte sapientiae, quia perfusi luce justitiae: Hic est dies quem fecit Dominus, exsultemus et laetemur in eo (Psal. CXVII, 24) . Audiat nos dies Domini, audiat nos dies factus a Domino: audiat, et obaudiat; ut exsultemus et laetemur", "candidate_score": 0.707994, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_16_18", "bdc_text": "Orandus est deus , ut mentes eorum excitet , ut tenebras illuminetVgl. 2 Sam 22 , 29 u. a. , ut intus trahatVgl. Joh 6 , 44. . Et nos aliquando tenebre eramus , nunc autem ipsius gratia lux [ Eph 5 , 8 ] , «qui operatur omnia in omnibus » [1 Kor 12 , 6 ] . Quare te rogo , ut quedam verba , quibus acerbius in fratrem invehere videri posses malis , in mitiora mutare velis , non quod tales iisce verbis digni non sint , sed quod nos alia decent , nisi cum deploratissimis impiissimisque tibi negocium siet .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_874", "psc_text": "ita factum est: sit nomen Domini benedictum (Job I, 21) . Nempe omnia perdiderat. Unde ergo istas gemmas laudis Domino proferebat? CAPUT VI. 6. Tenebrae cupiditates et opera mala. Munda ergo cor, quantum potes: id age, id operare. Et ut ille mundet ubi maneat, roga, supplica, humiliare. Non capis, « In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Quod factum est, in ipso vita erat; et vita erat lux hominum: et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. » Ecce quare non capis. Lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Quae sunt tenebrae, nisi opera mala? Quae sunt tenebrae, nisi cupiditates malae, superbia, avaritia, ambitio, invidentia? Omnia ista tenebrae sunt: ideo non comprehendis. Nam lux lucet in tenebris: sed da qui comprehendat. 7. Deus", "candidate_score": 0.703985, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_0_2", "bdc_text": "Gratia et pax a deo patre per Christum . Quę de pane eucharistię contra Bartholomeum Bartholomäus Stocker . Seine Lebensdaten und die ganze Problematik des hier erwähnten Schreibens s. oben [Nr. 7 ] S. 71 , Anm. 1 .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_430", "psc_text": "Panis ille quem videtis in altari, sanctificatus per verbum Dei, corpus est Christi. Calix ille, imo quod habet calix, sanctificatum per verbum Dei, sanguis est Christi. Per ista voluit Dominus Christus commendare corpus et sanguinem suum, quem pro nobis fudit in remissionem peccatorum. Si bene accepistis, vos estis quod accepistis. Apostolus enim dicit: Unus panis, unum corpus, multi sumus (I Cor. X, 17) . Sic exposuit sacramentum mensae Dominicae: Unus panis, unum corpus, multi sumus. Commendatur vobis in isto pane quomodo unitatem amare debeatis. Numquid enim panis ille de uno grano factus est? Nonne multa erant tritici grana? Sed antequam ad panem venirent, separata erant: per aquam conjuncta sunt, et post quamdam contritionem. Nisi enim molatur triticum, et per aquam conspergatur, ad istam formam minime venit, quae panis vocatur. Sic et vos ante jejunii humiliatione et exorcismi sacramento quasi molebamini. Accessit Baptismum et aqua; quasi conspersi estis, ut ad formam", "candidate_score": 0.677133, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_17", "bdc_text": "Et nos aliquando tenebre eramus , nunc autem ipsius gratia lux [ Eph 5 , 8 ] , «qui operatur omnia in omnibus » [1 Kor 12 , 6 ] .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_428", "psc_text": "dictum est fidelibus in Christum credentibus, Vos estis lux mundi (Matth. V, 14) . Si lux, utique dies: quia lucem vocavit diem. Ferebatur ergo etiam hic hesterno die Dei Spiritus super aquam, et tenebrae erant super abyssum, quando isti Infantes adhuc sua peccata portabant. Quando ergo illis per Spiritum Dei peccata dimissa sunt, tunc dixit Deus, Fiat lux; et facta est lux. Ecce dies quem fecit Dominus, exsultemus et jucundemur in eo (Psal. CXVII, 24) . Alloquamur istum diem apostolicis verbis. O dies quem fecit Dominus, fuistis aliquando tenebrae: nunc autem lux in Domino. Fuistis, inquit, aliquando tenebrae. Fuistis, aut non? Recolite facta vestra, si non fuistis. Respicite conscientias vestras, quibus renuntiastis. Quia ergo fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux, non in vobis, sed in Domino; sicut filii lucis ambulate (Ephes. V, 8) . Satis sint vobis pauca ista, quoniam et post laboraturi sumus, et de Sacramentis altaris hodie Infantibus", "candidate_score": 0.674459, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_31_33", "bdc_text": "crederem neque unquam donarem hic esse corpus , cum «caro nihil prosit» [ Joh 6 , 63 ] et figurata sit locutio : «hoc est corpus meum » [1 Kor 11 , 24 ] , id est «hoc significat , figurat corpus meum» ; nam id sacris litteris alienum non est .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_607", "psc_text": "miram levitatem. Non sine causa illa corpora spiritualia nuncupata sunt. Non ideo dicta sunt spiritualia, quia erunt spiritus, non corpora. Nam ista quae modo habemus, dicuntur animalia corpora: et tamen animae non sunt, sed corpora. Quomodo nunc ista animalia dicuntur, et animae non sunt: sic illa spiritualia dicuntur, sed non sunt spiritus, quia corpora erunt. Quare dicitur spirituale corpus, charissimi, nisi quia ad nutum spiritus serviet? Nihil tibi contradicet ex te, nihil in te rebellabit adversus te. Non ibi erit quod Apostolus gemit, Caro concupiscit adversus spiritum, et spiritus adversus carnem (Galat. V, 17) . Non ibi erit, Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae (Rom. VII, 23) . daec bella non ibi erunt: pax ibi erit, pax perfecta ibi erit. Ubi volueris, eris: sed a Deo non recedes. Ubi volueris, eris: sed quocumque ieris, Deum tuum habebis. De quo beatus eris, semper cum illo eris. 12.", "candidate_score": 0.67017, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_17", "bdc_text": "Et nos aliquando tenebre eramus , nunc autem ipsius gratia lux [ Eph 5 , 8 ] , «qui operatur omnia in omnibus » [1 Kor 12 , 6 ] .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_382", "psc_text": "quo dicitur, Deus erat in Christo mundum reconcilians sibi, non reputans illis delicta eorum (II Cor. V, 19) . Quanquam tam clara sit vigiliae hujus celebritas toto orbe terrarum, ut etiam illos vigilare carne compellat, qui corde, non dicam, dormiunt, sed tartarea impietate sepulti sunt. Vigilant etiam ipsi nocte ista, de qua etiam visibiliter redditur, quod tanto ante promissum est: Et nox tanquam dies illuminabitur (Psal. CXXXVIII, 12) . Fit hoc in cordibus piorum, quibus dictum est: Fuistis aliquando tenebrae. nunc autem lux in Domino (Ephes. V, 8) . Fit hoc etiam in aemulis omnium, et qui vident in Domino, et qui invident Domino. Vigilat ergo ista nocte et mundus inimicus, et mundus reconciliatus. Vigilat iste, ut laudet medicum liberatus: vigilat ille, ut blasphemet judicem condemnatus. Vigilat iste, mentibus piis fervens et lucescens: vigilat ille, dentibus suis frendens et tabescens. Denique istum charitas, illum iniquitas: istum christianus vigor, illum diabolicus", "candidate_score": 0.670156, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_23", "bdc_text": "Ego enim non intelligo , quomodo divina natura corpus , quod semel adsumpserat , reliquerit , neque tamen dubito solum corpus passum esse , non divinitatemDies bezieht sich auf den nicht mehr vorhandenen Teil des Schreibens ( s. Nr. 7 ) .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_600", "psc_text": "accepit, et mundum rexit. Quid ergo levatum est in coelum, nisi quod sumptum est de terra? id est, caro illa, corpus illud, de quo loquens ad discipulos ait: Palpate, et videte, quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me videtis habere. Credamus hoc, fratres: et si argumenta philosophorum difficile solvimus; illud quod demonstratum est in Domino, sine difficultate fidei teneamus. Illi garriant, nos credamus. CAPUT V. 7. Deo volente fit quod alias fieri non potest. Sed non potest, inquiunt, esse terrenum corpus in coelo. Quid, si hoc velit Deus? Responde contra Deum, et dic: Non potest Deus. Nonne et tu quicumque paganus, dicis omnipotentem Deum? Nonne in libro Platonis, quod hesterno die demonstravi (In superiore sermone, n. 8), legitur dixisse Deus non factus diis a se factis: « Quoniam estis orti, immortales quidem esse et indissolubiles non potestis; non tamen dissolvemini, neque ulla vos mortis fata periment; nec erunt", "candidate_score": 0.669708, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_10_12", "bdc_text": "Möglicher weise klingt bei Jud auch der bekannte Satz des Anselm von Canterbury «credo , ut intelligam » nach. ( Zur ganzen Frage s. Karl Barth , Fides quaerens intellectum . Anselms Beweis der Existenz Gottes im Zusammenhang seines theologischen Programms , München 1931 . - Forschungen zur Geschichte und Lehre des Protestantismus , 4 .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_864", "psc_text": "Quaeris ergo, cum audis, Deus est Christus, Qualis Deus Christus? Audi mecum: non, inquam, me audi, sed mecum. In hac enim schola omnes sumus condiscipuli. Coelum est cathedra magistri nostri. Audi ergo qualis Deus Christus. In principio erat Verbum. Ubi? Et Verbum erat apud Deum. Sed verba quotidie solemus audire. Noli sic cogitare, quomodo soles audire, Deus erat Verbum (Joan. I, 1) . Qualis quaero. Nam ecce jam Deum credo: sed qualis Deus sit, quaero. Quaerite faciem ejus semper (Psal. CIV, 4) . Nemo quaerendo deficiat, sed proficiat. Proficit quaerens, si pietas quaerat. Quomodo quaerit pietas, quomodo vanitas? Pietas quaerit credendo, vanitas litigando. Si enim litigare mecum velis, mihique dicere, Quem Deum colis? qualem Deum colis? ostende mihi quod colis: respondebo, Etsi est quod ostendam, non est cui. CAPUT III. 3. Pauli in Dei cognitione modestia. Nec ego audeo dicere, jam me cepisse quod quaeris. Ingredior enim, quantum possum, post", "candidate_score": 0.654145, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_21", "bdc_text": "Ceterum dum corpus a divinitate separas , dumvor dum gestrichen cave .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_663", "psc_text": "infirmitatem. Audi unde Deus Christi, Psalmum interrogemus: De ventre matris meae, inquit, Deus meus es tu (Psal. XXI, 11) . Ante ventrem matris meae Pater meus, de ventre matris meae Deus meus. Quare ergo et ibi distinctio, puta, Patrem meum et Patrem vestrum? Est distinctio, quia aliter Pater unigeniti Filii, aliter Pater noster: illius Pater per naturam, noster per gratiam. Debuit ergo dicere, ad Patrem meum et Patrem vestrum, et, Deum nostrum. Quia Deus creaturae, si sit Deus, et ideo Christi, quia et creatura Christus secundum hominem: Pater Christi distincte, quia creator Christus; Deus Christi, quare distincte, cum secundum hominem creatura Christus, creatura et nos? Secundum hominem Christus utique servus, formam servi accipiens, juxta Apostolum (Philipp. II, 7). Quare ergo Deum meum et Deum vestrum ibi distincte? Distincte plane. Nos enim omnes Deus noster per propaginem peccati formavit: ille et homo aliter factus est. Ille de virgine natus est: illum", "candidate_score": 0.613497, "ce_score": null } ] }, { "rank": 14, "cf_id": "cf009", "work_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem", "max_score": 0.706884, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10029_sent_16_18", "bdc_text": "Orandus est deus , ut mentes eorum excitet , ut tenebras illuminetVgl. 2 Sam 22 , 29 u. a. , ut intus trahatVgl. Joh 6 , 44. . Et nos aliquando tenebre eramus , nunc autem ipsius gratia lux [ Eph 5 , 8 ] , «qui operatur omnia in omnibus » [1 Kor 12 , 6 ] . Quare te rogo , ut quedam verba , quibus acerbius in fratrem invehere videri posses malis , in mitiora mutare velis , non quod tales iisce verbis digni non sint , sed quod nos alia decent , nisi cum deploratissimis impiissimisque tibi negocium siet .", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_242", "psc_text": "quod ait: Audite et auribus percipite, et nolite extolli, quoniam Dominus locutus est (Jer. XII, 15, 16) . Videamus autem et caetera. Date Domino Deo nostro gloriam, priusquam obscuret, et priusquam offendant pedes vestri super montes tenebrosos, et sustinebitis in lumen. Eum qui daturus est gloriam Deo, vult dare in lumine, quasi jam non possit gloriam praedicare, cum tenebrae ortae fuerint. Quando tenebrescit, et quando non sunt tenebrae? Operamini donec lumen est in vobis. Lumen in te est, si habes in te dicentem: Ego sum lumen mundi (Joan., VIII, 12) . Quamdiu tibi lux ista oritur, clarifica Deum, 831 sciens quia futurae sunt tenebrae. Nec tibi expedit, ut eas opperiaris; sed antequam fiant, da gloriam Deo. Forsitan intelliges praesens capitulum, si de Evangelio sumpseris exemplum, quod ita contexitur: Operamini donec dies est, venit nox quando nullus potest operari (Joan. IX, 4) . Diem ibi saeculum istud nuncupavit, et necessario apposui", "candidate_score": 0.706884, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_15_17", "bdc_text": "si crederent , nihil opus pluribus argumentis . Orandus est deus , ut mentes eorum excitet , ut tenebras illuminetVgl. 2 Sam 22 , 29 u. a. , ut intus trahatVgl. Joh 6 , 44. . Et nos aliquando tenebre eramus , nunc autem ipsius gratia lux [ Eph 5 , 8 ] , «qui operatur omnia in omnibus » [1 Kor 12 , 6 ] .", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_242", "psc_text": "quod ait: Audite et auribus percipite, et nolite extolli, quoniam Dominus locutus est (Jer. XII, 15, 16) . Videamus autem et caetera. Date Domino Deo nostro gloriam, priusquam obscuret, et priusquam offendant pedes vestri super montes tenebrosos, et sustinebitis in lumen. Eum qui daturus est gloriam Deo, vult dare in lumine, quasi jam non possit gloriam praedicare, cum tenebrae ortae fuerint. Quando tenebrescit, et quando non sunt tenebrae? Operamini donec lumen est in vobis. Lumen in te est, si habes in te dicentem: Ego sum lumen mundi (Joan., VIII, 12) . Quamdiu tibi lux ista oritur, clarifica Deum, 831 sciens quia futurae sunt tenebrae. Nec tibi expedit, ut eas opperiaris; sed antequam fiant, da gloriam Deo. Forsitan intelliges praesens capitulum, si de Evangelio sumpseris exemplum, quod ita contexitur: Operamini donec dies est, venit nox quando nullus potest operari (Joan. IX, 4) . Diem ibi saeculum istud nuncupavit, et necessario apposui", "candidate_score": 0.697113, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_22_24", "bdc_text": "traditum sit , cave , ne adversarius secus , quam tu velis , intelligat et ex verbis tuis caput tuum petat . Ego enim non intelligo , quomodo divina natura corpus , quod semel adsumpserat , reliquerit , neque tamen dubito solum corpus passum esse , non divinitatemDies bezieht sich auf den nicht mehr vorhandenen Teil des Schreibens ( s. Nr. 7 ) . Offenbar betonte dort Bullinger so stark , daß die göttliche Natur Christi nicht gelitten habe , daß Jud diese Warnung für nötig hielt. ( Vgl . auch Köhler , ZL I 724 ;", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_342", "psc_text": "XVI, 20) : in quo tempore, nisi in isto, quo Salvator noster assumpsit corpus humanum? Et scient quia ego sum Dominus. Deinde alia sequitur prophetia (quam nescio quare apud Septuaginta non invenientes in caeteris editionibus, quae cum Hebraeo consentiunt sermone reperimus), quae plena est necessariis rebus, et tam utilibus, ut possit, si animus fuerit attentus, a vitiis revocare Lectorem. Sic autem sequitur: Peccatum Juda conscriptum est stylo ferreo, in ungue adamantino, sculptum super pectus cordis eorum (Jer. XVII, 1) . Quoniam difficile est aliquem se malum confiteri, ideo Judaei qui exemplaria nonnulla falsarunt, etiam in hoc loco pro peccato Juda, peccatum eorum posuerunt. Sed si figuraliter consideres (ut saepe ostendimus) Judam Christum nuncupari, forsitan peccatum Judae peccatum nostrum est, qui credimus in Christum de tribu Juda, et ex ejus secundum carnem stirpe nascentem. Si autem volueris sacratius intelligere de proditore Juda dictum: Peccatum Judae scriptum est in stylo ferreo, in", "candidate_score": 0.695216, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_16", "bdc_text": "Orandus est deus , ut mentes eorum excitet , ut tenebras illuminetVgl. 2 Sam 22 , 29 u. a. , ut intus trahatVgl. Joh 6 , 44. .", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_242", "psc_text": "quod ait: Audite et auribus percipite, et nolite extolli, quoniam Dominus locutus est (Jer. XII, 15, 16) . Videamus autem et caetera. Date Domino Deo nostro gloriam, priusquam obscuret, et priusquam offendant pedes vestri super montes tenebrosos, et sustinebitis in lumen. Eum qui daturus est gloriam Deo, vult dare in lumine, quasi jam non possit gloriam praedicare, cum tenebrae ortae fuerint. Quando tenebrescit, et quando non sunt tenebrae? Operamini donec lumen est in vobis. Lumen in te est, si habes in te dicentem: Ego sum lumen mundi (Joan., VIII, 12) . Quamdiu tibi lux ista oritur, clarifica Deum, 831 sciens quia futurae sunt tenebrae. Nec tibi expedit, ut eas opperiaris; sed antequam fiant, da gloriam Deo. Forsitan intelliges praesens capitulum, si de Evangelio sumpseris exemplum, quod ita contexitur: Operamini donec dies est, venit nox quando nullus potest operari (Joan. IX, 4) . Diem ibi saeculum istud nuncupavit, et necessario apposui", "candidate_score": 0.680145, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_46_48", "bdc_text": "Hebreis «adorare» significat genu flectere aut caput , procidere in terramSiehe bes. Gen 24 , 26 ; Ex 20 , 5 ; 34 , 8 ;", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_255", "psc_text": "plorabit anima. Quam admirande non ait: Plorabitis, nisi occulte audieritis, verum: Plorabit anima vestra: 835 est quippe solius animae fletus, et forsitan iste sit, de quo Salvator ait, Ibi erit fletus et stridor dentium (Matt. VI, 25) . Illa quoque comminatio, qua ridentibus luctum lacrymasque denuntiat, de hoc fletu est, quem commemorat propheta nunc, dicens: Nisi audieritis occulte, plorabit anima vestra a facie contumeliae (Jer. XIII, 17) . Cum enim fueritis passi contumeliam, tunc plorabitis, et deducent oculi vestri lacrymas, quia contritus est grex Domini. Si consideremus statum, in quo modo sunt Judaei, et comparemus illum antiquae felicitati, videbimus quo pacto contritus sit grex Domini. Fuit quippe aliquando hic grex Domini, et quia indignos se judicaverunt salute, conversus est sermo Domini ad Gentes. Si ergo grex ille contritus est, nos oleaster, qui contra naturam inserti 836 sumus in bonam olivam Patriarcharum (Rom. XI, 24), nonne plus debemus vereri, ne et", "candidate_score": 0.671787, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_14_16", "bdc_text": "Adagia , 1 , 4 , 87 ( LB II 178 C-E ) . ; si crederent , nihil opus pluribus argumentis . Orandus est deus , ut mentes eorum excitet , ut tenebras illuminetVgl. 2 Sam 22 , 29 u. a. , ut intus trahatVgl. Joh 6 , 44. .", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_242", "psc_text": "quod ait: Audite et auribus percipite, et nolite extolli, quoniam Dominus locutus est (Jer. XII, 15, 16) . Videamus autem et caetera. Date Domino Deo nostro gloriam, priusquam obscuret, et priusquam offendant pedes vestri super montes tenebrosos, et sustinebitis in lumen. Eum qui daturus est gloriam Deo, vult dare in lumine, quasi jam non possit gloriam praedicare, cum tenebrae ortae fuerint. Quando tenebrescit, et quando non sunt tenebrae? Operamini donec lumen est in vobis. Lumen in te est, si habes in te dicentem: Ego sum lumen mundi (Joan., VIII, 12) . Quamdiu tibi lux ista oritur, clarifica Deum, 831 sciens quia futurae sunt tenebrae. Nec tibi expedit, ut eas opperiaris; sed antequam fiant, da gloriam Deo. Forsitan intelliges praesens capitulum, si de Evangelio sumpseris exemplum, quod ita contexitur: Operamini donec dies est, venit nox quando nullus potest operari (Joan. IX, 4) . Diem ibi saeculum istud nuncupavit, et necessario apposui", "candidate_score": 0.670534, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_3_5", "bdc_text": "scripsisti , frater charissimeAm Rande , auch weiter unten , zahlreiche Bemerkungen von J. H. Hottinger. , placent , sed vereor , ne oleum et laborem perdiderisVgl . Adagia , 1 , 4 , 62 ( LB II 171 E-F ). . Nam nisi crediderint , non intelligentJud will damit wahrscheinlich auf Jes 7 , 9 hin weisen .", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_342", "psc_text": "XVI, 20) : in quo tempore, nisi in isto, quo Salvator noster assumpsit corpus humanum? Et scient quia ego sum Dominus. Deinde alia sequitur prophetia (quam nescio quare apud Septuaginta non invenientes in caeteris editionibus, quae cum Hebraeo consentiunt sermone reperimus), quae plena est necessariis rebus, et tam utilibus, ut possit, si animus fuerit attentus, a vitiis revocare Lectorem. Sic autem sequitur: Peccatum Juda conscriptum est stylo ferreo, in ungue adamantino, sculptum super pectus cordis eorum (Jer. XVII, 1) . Quoniam difficile est aliquem se malum confiteri, ideo Judaei qui exemplaria nonnulla falsarunt, etiam in hoc loco pro peccato Juda, peccatum eorum posuerunt. Sed si figuraliter consideres (ut saepe ostendimus) Judam Christum nuncupari, forsitan peccatum Judae peccatum nostrum est, qui credimus in Christum de tribu Juda, et ex ejus secundum carnem stirpe nascentem. Si autem volueris sacratius intelligere de proditore Juda dictum: Peccatum Judae scriptum est in stylo ferreo, in", "candidate_score": 0.669269, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_3", "bdc_text": "scripsisti , frater charissimeAm Rande , auch weiter unten , zahlreiche Bemerkungen von J. H. Hottinger. , placent , sed vereor , ne oleum et laborem perdiderisVgl .", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_579", "psc_text": "post verba munda similae, post sermones dulcissimos prophetarum, post oleum, quod laetificat faciem, quo volumus perungere caput, ut jejunium nostrum acceptabile fiat, iterum delinquamus. Non solum autem perungimur hoc oleo, sed et vescimur. Et facta es pulchra valde nimis. Laudat pulchritudinem ejus, laudat speciem, praedicat formam. Et directa es in regnum. Quantus profectus, ut etiam ad regnum dirigatur! Et exiit nomen tuum in gentibus. Haec apta sunt ei, qui postquam liber esse coepit a mundo, in conversatione proficiens ad beatam vitam, nomen quoque gloriosum in saeculo consecutus est. Sed procul absit id quod sequitur: ad hoc enim scriptum est, ut incutiat audientibus metum. Post pulchritudinem, post nomen magnum Jerusalem misera fornicatur. Ideo ne glorieris in crastinum; non enim scis, quid pariat adveniens dies. Et alibi: Fratres, etiamsi praeoccupatus fuerit homo in aliquo peccato, vos ut spiritales sustinete istiusmodi in spiritu mansuetudinis (Galat. VI) . Et rursum: Considerans te ipsum, ne", "candidate_score": 0.642296, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_5", "bdc_text": "Nam nisi crediderint , non intelligentJud will damit wahrscheinlich auf Jes 7 , 9 hin weisen .", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_448", "psc_text": "nec possum veritatis lumen aspicere. In judicium quippe, ait, 901 in mundum istum veni, ut non videntes videant, et videntes caeci fiant (Joan. IX) . Si autem justus, accipio gratiam a Deo, et de me quoque dicitur videns. Prophetae enim vocabantur ante videntes. Et: Qui vides, ait, vade, descende in terram Juda, et ibi commorare, et ibi prophetabis. In Bethel autem, jam non adjicies ut prophetes (Amos VII) . Et rursum alibi: Visio quam vidit Isaias filius Amos (Isai. I) . Beatus cui revelabit Dominus oculos ad videnda mirabilia de lege Dei, juxta obsecrationem prophetae dicentis: Revela oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua (Ps. CXVIII) . Videamus autem et alium sermonem, per quem pseudoprophetae, et falsi magistri corripiuntur, a quo quaeso ut, orantibus vobis, ego purus inveniar. Quae est ergo igitur [ F. ista] correptio? Sicut vulpes in deserto prophetae tui, Israel. Animal vulpes nequam est, versutum, indomabile", "candidate_score": 0.641218, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_3", "bdc_text": "scripsisti , frater charissimeAm Rande , auch weiter unten , zahlreiche Bemerkungen von J. H. Hottinger. , placent , sed vereor , ne oleum et laborem perdiderisVgl .", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_578", "psc_text": "sensibus: et argento, id est sermonibus sacris. Et opertoria tua byssina. Profunditas sensuum opertorium est byssinum. Et florentia, pro quo verbo Septuaginta τρίχαπτα posuerunt, subtilem nimis amictum, et quasi ad capillorum similitudinem attenuatam vestem significantes. Et versicoloria. Ecce tota est Jerusalem protecta alis, vestita variis, ornata gemmis. Quid post haec facit magnus et hominum amator Deus? Alit eam delicatis cibis. Similam, et mel, et oleum manducasti. Non ait simpliciter farinam, neque hordeaceum panem: hoc quod modo ad vos loquimur, simila est. Sed miserabilis Jerusalem post similam, post mella, post oleum, rursum quasi meretrix increpatur. Idcirco caveamus attentius ne forte nos post verba munda similae, post sermones dulcissimos prophetarum, post oleum, quod laetificat faciem, quo volumus perungere caput, ut jejunium nostrum acceptabile fiat, iterum delinquamus. Non solum autem perungimur hoc oleo, sed et vescimur. Et facta es pulchra valde nimis. Laudat pulchritudinem ejus, laudat speciem, praedicat formam. Et directa es in", "candidate_score": 0.63887, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_53", "bdc_text": "Leo Jud tuus . [ Adresse auf der Rückseite :", "psc_chunk_id": "025_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-Homiliarum-in-Jeremiam-et-Ezechielem_window_160", "psc_text": "Scripturas probavero ad Christum referri, viri 803 Juda non erunt increduli Christo Judaei, sed nos qui in Christo credimus. Juda, te collaudant fratres tui: manus tuae super dorsum inimicorum tuorum (Gen. XLVIII, 8) . Te laudant. Non illum Judam filium Jacob fratres sui laudaverunt, sed nunc Judam laudant fratres sui. Ait quippe iste Judas: Narrabo nomen tuum fratribus meis, in medio Ecclesiae cantabo tibi (Ps. XXI, 23) . Dicitur ad illum Judam: Manus tuae super dorsum inimicorum tuorum. Ubi reperitur ille Judas super dorsum inimicorum suorum manus suas posuisse? Historia nihil de eo tale conscripsit. Si autem consideres adventum Domini mei [ Al. nostri] Jesu Christi, destruenti Zabulum, exspoliantis principatus et potestates (I Cor. XV, 24), ostentui eos facientis, et triumphantis in ligno, videbis quomodo super istum Judam completa sit prophetia dicens: Manus tuae super dorsum inimicorum tuorum. Et nunc cum ad viros Juda sermo fit, nulli dubium est quin", "candidate_score": 0.62877, "ce_score": null } ] }, { "rank": 15, "cf_id": "cf021", "work_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Adimantum", "max_score": 0.706718, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10029_sent_31_33", "bdc_text": "crederem neque unquam donarem hic esse corpus , cum «caro nihil prosit» [ Joh 6 , 63 ] et figurata sit locutio : «hoc est corpus meum » [1 Kor 11 , 24 ] , id est «hoc significat , figurat corpus meum» ; nam id sacris litteris alienum non est .", "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Adimantum_window_64", "psc_text": "Nam ex eo quod scriptum est, sanguinem pecoris animam ejus esse; praeter id quod supra dixi, non ad me pertinere quid agatur de pecoris anima; possum etiam interpretari praeceptum illud in signo esse positum. Non enim Dominus dubitavit dicere, Hoc est corpus meum (Matth. XXVI, 26) ; cum signum daret corporis sui. 4. Quod autem ait Apostolus, Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt: etiam in Lege dictum est, Non permanebit in istis spiritus meus, quoniam caro sunt (Gen. VI, 3) . Et toties in veteribus Libris justorum animis praemium futurum promittitur. Sed tamen Apostolus volens insinuare quale corpus justorum per immutationem in resurrectione futurum sit, quia non nubent, neque uxores ducent, sed erunt sicut Angeli in coelis (Matth. XXII, 30) : hanc ergo immutationem futuram corporum sanctorum volens insinuare, dixit Apostolus, Dico enim vobis, fratres, quia caro et sanguis regnum Dei non possidebunt. Quod non una separata et ad", "candidate_score": 0.706718, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_22_24", "bdc_text": "traditum sit , cave , ne adversarius secus , quam tu velis , intelligat et ex verbis tuis caput tuum petat . Ego enim non intelligo , quomodo divina natura corpus , quod semel adsumpserat , reliquerit , neque tamen dubito solum corpus passum esse , non divinitatemDies bezieht sich auf den nicht mehr vorhandenen Teil des Schreibens ( s. Nr. 7 ) . Offenbar betonte dort Bullinger so stark , daß die göttliche Natur Christi nicht gelitten habe , daß Jud diese Warnung für nötig hielt. ( Vgl . auch Köhler , ZL I 724 ;", "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Adimantum_window_6", "psc_text": "ab instituendis rerum naturis post earum rerum perfectionem cessasse significat, quamvis usque adhuc in administrandis operetur. 2. Sabbati autem observationes non intelligebant Judaei, qui putabant ab iis etiam operibus quae ad salutem hominum valent, oportere cessari. Unde illos Dominus etiam aliis locis, de bove qui in puteum cecidit, et jumento quod solvendum est ut ad aquam ducatur, mirifica comparatione redarguit (Luc. XIV, 5, et XIII, 15). Sabbatum autem, non repudiatum, sed intellectum a Christianis destitit quidem carnaliter observari, sed spiritualiter retinetur a sanctis, qui intelligunt vocem Domini vocantis ad requiem, et dicentis: Venite ad me, qui laboratis, et ego vos reficiam. Tollite jugum meum super vos, et discite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris. Jugum enim meum lene est, et sarcina mea levis est (Matth. XI, 28-30) . Hoc sabbatum, id est, hanc requiem Scriptura illa significat, quam Judaei non intelligebant, et pro", "candidate_score": 0.697497, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_31", "bdc_text": "crederem neque unquam donarem hic esse corpus , cum «caro nihil prosit» [ Joh 6 , 63 ] et figurata sit locutio :", "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Adimantum_window_64", "psc_text": "Nam ex eo quod scriptum est, sanguinem pecoris animam ejus esse; praeter id quod supra dixi, non ad me pertinere quid agatur de pecoris anima; possum etiam interpretari praeceptum illud in signo esse positum. Non enim Dominus dubitavit dicere, Hoc est corpus meum (Matth. XXVI, 26) ; cum signum daret corporis sui. 4. Quod autem ait Apostolus, Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt: etiam in Lege dictum est, Non permanebit in istis spiritus meus, quoniam caro sunt (Gen. VI, 3) . Et toties in veteribus Libris justorum animis praemium futurum promittitur. Sed tamen Apostolus volens insinuare quale corpus justorum per immutationem in resurrectione futurum sit, quia non nubent, neque uxores ducent, sed erunt sicut Angeli in coelis (Matth. XXII, 30) : hanc ergo immutationem futuram corporum sanctorum volens insinuare, dixit Apostolus, Dico enim vobis, fratres, quia caro et sanguis regnum Dei non possidebunt. Quod non una separata et ad", "candidate_score": 0.675105, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_23", "bdc_text": "Ego enim non intelligo , quomodo divina natura corpus , quod semel adsumpserat , reliquerit , neque tamen dubito solum corpus passum esse , non divinitatemDies bezieht sich auf den nicht mehr vorhandenen Teil des Schreibens ( s. Nr. 7 ) .", "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Adimantum_window_64", "psc_text": "Nam ex eo quod scriptum est, sanguinem pecoris animam ejus esse; praeter id quod supra dixi, non ad me pertinere quid agatur de pecoris anima; possum etiam interpretari praeceptum illud in signo esse positum. Non enim Dominus dubitavit dicere, Hoc est corpus meum (Matth. XXVI, 26) ; cum signum daret corporis sui. 4. Quod autem ait Apostolus, Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt: etiam in Lege dictum est, Non permanebit in istis spiritus meus, quoniam caro sunt (Gen. VI, 3) . Et toties in veteribus Libris justorum animis praemium futurum promittitur. Sed tamen Apostolus volens insinuare quale corpus justorum per immutationem in resurrectione futurum sit, quia non nubent, neque uxores ducent, sed erunt sicut Angeli in coelis (Matth. XXII, 30) : hanc ergo immutationem futuram corporum sanctorum volens insinuare, dixit Apostolus, Dico enim vobis, fratres, quia caro et sanguis regnum Dei non possidebunt. Quod non una separata et ad", "candidate_score": 0.668243, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_23_25", "bdc_text": "Ego enim non intelligo , quomodo divina natura corpus , quod semel adsumpserat , reliquerit , neque tamen dubito solum corpus passum esse , non divinitatemDies bezieht sich auf den nicht mehr vorhandenen Teil des Schreibens ( s. Nr. 7 ) . Offenbar betonte dort Bullinger so stark , daß die göttliche Natur Christi nicht gelitten habe , daß Jud diese Warnung für nötig hielt. ( Vgl . auch Köhler , ZL I 724 ; zur leicht nestorianisierenden Tendenz von Bullingers Christologie s. Staedtke 145 f. 252f. ) .", "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Adimantum_window_64", "psc_text": "Nam ex eo quod scriptum est, sanguinem pecoris animam ejus esse; praeter id quod supra dixi, non ad me pertinere quid agatur de pecoris anima; possum etiam interpretari praeceptum illud in signo esse positum. Non enim Dominus dubitavit dicere, Hoc est corpus meum (Matth. XXVI, 26) ; cum signum daret corporis sui. 4. Quod autem ait Apostolus, Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt: etiam in Lege dictum est, Non permanebit in istis spiritus meus, quoniam caro sunt (Gen. VI, 3) . Et toties in veteribus Libris justorum animis praemium futurum promittitur. Sed tamen Apostolus volens insinuare quale corpus justorum per immutationem in resurrectione futurum sit, quia non nubent, neque uxores ducent, sed erunt sicut Angeli in coelis (Matth. XXII, 30) : hanc ergo immutationem futuram corporum sanctorum volens insinuare, dixit Apostolus, Dico enim vobis, fratres, quia caro et sanguis regnum Dei non possidebunt. Quod non una separata et ad", "candidate_score": 0.667432, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_9_11", "bdc_text": "non permanebitis» . Möglicher weise klingt bei Jud auch der bekannte Satz des Anselm von Canterbury «credo , ut intelligam » nach. ( Zur ganzen Frage s. Karl Barth , Fides quaerens intellectum . Anselms Beweis der Existenz Gottes im Zusammenhang seines theologischen Programms , München 1931 .", "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Adimantum_window_47", "psc_text": "Quod autem dicit, Neque verbum ejus habetis in vobis manens: quia in quo manet verbum Dei, Christus in illo manet, quem isti respuerunt. Nam cum ipse Dominus dixisset, Pater, clarifica me ea claritate qua fui apud te, priusquam mundus fieret; sonuit vox de coelo, Et clarificavi, et clarificabo (Joan. XII, 28, et XVII, 5) . Quam vocem multi Judaeorum praesentes audierunt, nec ideo tamen audisse dicendi sunt, quia non obtemperaverunt ut crederent. Quapropter si non est mirandum quod Verbum Dei, id est, unicus Filius Dei, qui de Patre annuntiat, cui vult per se ipsum, cui vult per aliquam creaturam manifestatur vel sonando, vel apparendo, cum tamen ipse per se ipsum mundo corde videatur, et per illum Pater; Beati enim mundicordes, quia ipsi Deum videbunt (Matth. V, 8) : non est mirandum, ex utroque Testamento ista omnia testimonia consonare. CAPUT X. De eo quod scriptum est, quod locutus est Deus Moysi", "candidate_score": 0.658754, "ce_score": null } ] }, { "rank": 16, "cf_id": "cf021", "work_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae", "max_score": 0.705803, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10029_sent_16_18", "bdc_text": "Orandus est deus , ut mentes eorum excitet , ut tenebras illuminetVgl. 2 Sam 22 , 29 u. a. , ut intus trahatVgl. Joh 6 , 44. . Et nos aliquando tenebre eramus , nunc autem ipsius gratia lux [ Eph 5 , 8 ] , «qui operatur omnia in omnibus » [1 Kor 12 , 6 ] . Quare te rogo , ut quedam verba , quibus acerbius in fratrem invehere videri posses malis , in mitiora mutare velis , non quod tales iisce verbis digni non sint , sed quod nos alia decent , nisi cum deploratissimis impiissimisque tibi negocium siet .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2017", "psc_text": "locus non erit: quoniam Deus lux est, et tenebrae in eo non sunt ullae (I Joan. I, 5); sed lux cordis, non istorum qui in carne sunt oculorum; nec omnino talis, qualis hujus lucis visibilis phantasia cogitatur; quanquam et ibi est videre, sed longe aliter, longe dissimiliter. Qualis enim lux est ipsa charitas, quis verbis explicet? quis earum rerum quae sensibus carnis adjacent, ullo demonstret exemplo? An forte lux non est charitas? Audi apostolum Joannem: ipse quippe dixit quod modo commemoravi, Quoniam Deus lux est, et tenebrae non sunt in eo ullae; (I Joan. I, 5) qui rursum dicit, Deus charitas est (Id. IV, 8). Ac per hoc si Deus lux est, et Deus charitas est, profecto charitas lux ipsa est, quae diffunditur in cordibus nostris per Spiritum sanctum qui datus est nobis (Rom. V, 5). Item dicit: Qui odit fratrem suum, in tenebris est usque adhuc (I Joan. II,", "candidate_score": 0.705803, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_38_40", "bdc_text": "Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ; die Interpretation von Ex 12 , 11 geht auf Zwinglis berühmten Traum zurück. ( Zur ganzen Frage s. Z IV 448f; 483 , 14f ;", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_557", "psc_text": "Jesus panem et benedixit; cum etiam superius dixisset: Cum sero autem factum esset, recumbebat cum duodecim, et manducantibus eis dixit, Quoniam unus ex vobis tradet me (Matth. XXVI, 26, 20, 21). Postea enim tradidit Sacramentum. Et liquido apparet, quando primum acceperunt discipuli corpus et sanguinem Domini, non eos accepisse jejunos. 8. Numquid tamen propterea calumniandum est universae Ecclesiae quod a jejunis semper accipitur? Ex hoc enim placuit Spiritui sancto, ut in honorem tanti Sacramenti in os Christiani prius Dominicum corpus intraret, quam caeteri cibi: nam ideo per universum orbem mos iste servatur. Neque enim quia post cibos dedit Dominus, propterea pransi aut coenati fratres ad illud Sacramentum accipiendum convenire debent, aut sicut faciebant quos Apostolus arguit et emendat, mensis suis ista miscere. Namque Salvator quo vehementius commendaret mysterii illius altitudinem, ultimum hoc voluit altius infigere cordibus et memoriae discipulorum, a quibus ad passionem digressurus erat. Et ideo non praecepit quo", "candidate_score": 0.699948, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_37_39", "bdc_text": "Et agnus non erat phase , sed significabat phase . Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ; die Interpretation von Ex 12 , 11 geht auf Zwinglis berühmten Traum zurück. ( Zur ganzen Frage s. Z IV 448f;", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_557", "psc_text": "Jesus panem et benedixit; cum etiam superius dixisset: Cum sero autem factum esset, recumbebat cum duodecim, et manducantibus eis dixit, Quoniam unus ex vobis tradet me (Matth. XXVI, 26, 20, 21). Postea enim tradidit Sacramentum. Et liquido apparet, quando primum acceperunt discipuli corpus et sanguinem Domini, non eos accepisse jejunos. 8. Numquid tamen propterea calumniandum est universae Ecclesiae quod a jejunis semper accipitur? Ex hoc enim placuit Spiritui sancto, ut in honorem tanti Sacramenti in os Christiani prius Dominicum corpus intraret, quam caeteri cibi: nam ideo per universum orbem mos iste servatur. Neque enim quia post cibos dedit Dominus, propterea pransi aut coenati fratres ad illud Sacramentum accipiendum convenire debent, aut sicut faciebant quos Apostolus arguit et emendat, mensis suis ista miscere. Namque Salvator quo vehementius commendaret mysterii illius altitudinem, ultimum hoc voluit altius infigere cordibus et memoriae discipulorum, a quibus ad passionem digressurus erat. Et ideo non praecepit quo", "candidate_score": 0.69728, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_15_17", "bdc_text": "si crederent , nihil opus pluribus argumentis . Orandus est deus , ut mentes eorum excitet , ut tenebras illuminetVgl. 2 Sam 22 , 29 u. a. , ut intus trahatVgl. Joh 6 , 44. . Et nos aliquando tenebre eramus , nunc autem ipsius gratia lux [ Eph 5 , 8 ] , «qui operatur omnia in omnibus » [1 Kor 12 , 6 ] .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3894", "psc_text": "earum nationum contemplationem venitur, quae vel in praeteritis saeculis dimissae sunt ingredi vias suas, vel nunc quoque adhuc in veteris ignorantiae impietate depereunt, nec ulla eis aut Legis aut Evangelii illuminatio coruscavit; cum tamen, in quantum praedicatoribus ostium apertum est et via facta est, gentium populus, qui sedebat in tenebris et in umbra mortis, lucem viderit magnam (Isai. IX, 2, et Matth. IV, 16); et qui quondam non populus, nunc autem populus Dei sit; et quorum aliquando non misertus est, nunc autem misereatur (Osee II, 23, 24, et Rom. IX, 25): praevisos inquiunt a Domino credituros, et ad unamquamque gentem ita dispensata tempora ac ministeria magistrorum, ut exortura erat bonarum credulitas voluntatum: nec vacillare illud, quod « Deus omnes homines » velit « salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire » (I Tim. II, 4); quandoquidem inexcusabiles sint qui et ad unius veri Dei cultum potuerint instrui intelligentia naturali, et", "candidate_score": 0.696875, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_27_29", "bdc_text": "quidquid übergeschrieben . contra eum , qui corpus divinitati unitum adorandum contenditDaraus geht klar hervor , daß der Adressat von Bullingers Schreiben im wesentlichen noc h auf dem Boden der katholischen Lehre stand. ? Haec scribo , non ut eorum partes adiuvem , sed quod periculum esse videam , ne is , qui cum iisce hominibus argutiis rem tentet , argutiis , quibus ipsi maxime nituntur , referiatur .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2268", "psc_text": "Et de spiritualis quidem corporis qualitate, quod resurrecturis promittitur, vel discere aliquid adhuc, vel quaerere non recuso: si tamen de hac re disputantes illis vitiis carere possimus, quae plerumque studiis humanis et concertationibus excitantur, dum supra quam scriptum est unus pro altero infletur adversus alterum: ne dum altercando quaerimus investigare quomodo possit videri Deus, ipsam pacem sanctificationemque perdamus, sine qua nemo poterit videre Deum; quod ipse avertat a cordibus nostris, ut ea suae contemplationi munda reddat atque custodiat. Illud tamen quia non dubito, non requiro, quod Dei natura nunquam videatur in loco. Jam utrum possit hujus corporis oculis videri aliquid quod in loco non videtur, ab eis qui hoc valent disserendo monstrare, cum pace dilectionis audire paratus sum, et quod me movet in commune conferre. Sunt enim quidam, qui Deum ipsum omnino corpus esse praesumunt, putantes quidquid corpus non est, nullam prorsus esse substantiam: istos omni modo aversandos censeo. Sunt", "candidate_score": 0.696097, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_38", "bdc_text": "Sic Christus adhuc nondum erat traditus , sed sequenti nocte tradebatur [1 Kor 11 , 23 ] , cuius hic panis memoriale et mn[em ] osynon erat , nec erat corpus , sed significabat corpus passurum Jud bewegt sich hier ganz in Zwinglis Bahnen , von dem er diese Argumentation mündlich vernahm ;", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_557", "psc_text": "Jesus panem et benedixit; cum etiam superius dixisset: Cum sero autem factum esset, recumbebat cum duodecim, et manducantibus eis dixit, Quoniam unus ex vobis tradet me (Matth. XXVI, 26, 20, 21). Postea enim tradidit Sacramentum. Et liquido apparet, quando primum acceperunt discipuli corpus et sanguinem Domini, non eos accepisse jejunos. 8. Numquid tamen propterea calumniandum est universae Ecclesiae quod a jejunis semper accipitur? Ex hoc enim placuit Spiritui sancto, ut in honorem tanti Sacramenti in os Christiani prius Dominicum corpus intraret, quam caeteri cibi: nam ideo per universum orbem mos iste servatur. Neque enim quia post cibos dedit Dominus, propterea pransi aut coenati fratres ad illud Sacramentum accipiendum convenire debent, aut sicut faciebant quos Apostolus arguit et emendat, mensis suis ista miscere. Namque Salvator quo vehementius commendaret mysterii illius altitudinem, ultimum hoc voluit altius infigere cordibus et memoriae discipulorum, a quibus ad passionem digressurus erat. Et ideo non praecepit quo", "candidate_score": 0.690627, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_5_7", "bdc_text": "Nam nisi crediderint , non intelligentJud will damit wahrscheinlich auf Jes 7 , 9 hin weisen . Diese Stelle war in der alten Kirche als «nisi credideritis , non intelligetis » bekannt , was auf die falsche Übersetzung des hebräischen Textes in der Septuaginta und der Vetus Latina infolge Textverderbnis zurückzuführen ist . Die Vulgata übersetzt sinngemäß :", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_792", "psc_text": "in Libris canonicis interpretatio asteriscos habeat, et virgulas praenotatas, et postea aliam translationem absque his signis ediderim; pace tua dixerim, videris mihi non intelligere quod quaesisti. Illa enim interpretatio Septuaginta interpretum est; et ubicumque virgulae, id est obeli sunt, significatur quod Septuaginta plus dixerint quam habetur in hebraeo: ubi autem asterisci, id est stellae praelucentes, ex Theodotionis editione ab Origene additum est; et ibi graeca transtulimus, hic de ipso hebraico, quod intelligebamus expressimus, sensuum potius veritatem quam verborum interdum ordinem conservantes. Et miror quomodo Septuaginta interpretum libros legas non puros, ut ab eis editi sunt, sed ab Origene emendatos, sive corruptos per obelos et asteriscos, et christiani hominis interpretatiunculam non sequaris; praesertim cum ea quae addita sunt, ex hominis Judaei atque blasphemi, post passionem Christi, editione transtulerit. Vis amator esse verus Septuaginta interpretum? Non legas ea quae sub asteriscis sunt: imo rade de voluminibus, ut veterum te fautorem probes. Quod", "candidate_score": 0.687785, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_5_7", "bdc_text": "Nam nisi crediderint , non intelligentJud will damit wahrscheinlich auf Jes 7 , 9 hin weisen . Diese Stelle war in der alten Kirche als «nisi credideritis , non intelligetis » bekannt , was auf die falsche Übersetzung des hebräischen Textes in der Septuaginta und der Vetus Latina infolge Textverderbnis zurückzuführen ist . Die Vulgata übersetzt sinngemäß :", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_912", "psc_text": "transferre de Hebraeis, ut scilicet ea, quae a Judaeis praetermissa, vel corrupta sunt, proferres in medium. Sed insinuare digneris peto, a quibus Judaeis, utrum ab eis ipsis qui ante adventum Domini interpretati sunt; et si ita est, quibus vel quonam eorum: an ab istis posterius, qui propterea putari possunt aliqua de codicibus graecis vel subtraxisse, vel in eis corrupisse, ne illis testimoniis de christiana fide convincerentur. Illi autem anteriores cur hoc facere voluerint, non invenio. Deinde nobis mittas, obsecro, interpretationem tuam de Septuaginta, quam te edidisse nesciebam. Librum quoque tuum, cujus mentionem fecisti, de Optimo genere interpretandi, cupio legere, et adhuc nosse quomodo coaequanda sit in interprete peritia linguarum, conjecturis eorum qui Scripturas edisserendo pertractant; quos necesse est, etiamsi rectae atque unius fidei fuerint, varias parere in multorum locorum obscuritate sententias: quamvis nequaquam ipsa varietas ab ejusdem fidei unitate discordet; sicut etiam unus tractator, secundum eamdem fidem aliter atque aliter", "candidate_score": 0.686153, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_4_6", "bdc_text": "Adagia , 1 , 4 , 62 ( LB II 171 E-F ). . Nam nisi crediderint , non intelligentJud will damit wahrscheinlich auf Jes 7 , 9 hin weisen . Diese Stelle war in der alten Kirche als «nisi credideritis , non intelligetis » bekannt , was auf die falsche Übersetzung des hebräischen Textes in der Septuaginta und der Vetus Latina infolge Textverderbnis zurückzuführen ist .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_912", "psc_text": "transferre de Hebraeis, ut scilicet ea, quae a Judaeis praetermissa, vel corrupta sunt, proferres in medium. Sed insinuare digneris peto, a quibus Judaeis, utrum ab eis ipsis qui ante adventum Domini interpretati sunt; et si ita est, quibus vel quonam eorum: an ab istis posterius, qui propterea putari possunt aliqua de codicibus graecis vel subtraxisse, vel in eis corrupisse, ne illis testimoniis de christiana fide convincerentur. Illi autem anteriores cur hoc facere voluerint, non invenio. Deinde nobis mittas, obsecro, interpretationem tuam de Septuaginta, quam te edidisse nesciebam. Librum quoque tuum, cujus mentionem fecisti, de Optimo genere interpretandi, cupio legere, et adhuc nosse quomodo coaequanda sit in interprete peritia linguarum, conjecturis eorum qui Scripturas edisserendo pertractant; quos necesse est, etiamsi rectae atque unius fidei fuerint, varias parere in multorum locorum obscuritate sententias: quamvis nequaquam ipsa varietas ab ejusdem fidei unitate discordet; sicut etiam unus tractator, secundum eamdem fidem aliter atque aliter", "candidate_score": 0.685522, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_5_7", "bdc_text": "Nam nisi crediderint , non intelligentJud will damit wahrscheinlich auf Jes 7 , 9 hin weisen . Diese Stelle war in der alten Kirche als «nisi credideritis , non intelligetis » bekannt , was auf die falsche Übersetzung des hebräischen Textes in der Septuaginta und der Vetus Latina infolge Textverderbnis zurückzuführen ist . Die Vulgata übersetzt sinngemäß :", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_913", "psc_text": "adhuc nosse quomodo coaequanda sit in interprete peritia linguarum, conjecturis eorum qui Scripturas edisserendo pertractant; quos necesse est, etiamsi rectae atque unius fidei fuerint, varias parere in multorum locorum obscuritate sententias: quamvis nequaquam ipsa varietas ab ejusdem fidei unitate discordet; sicut etiam unus tractator, secundum eamdem fidem aliter atque aliter eumdem locum potest exponere, quia hoc ejus obscuritas patitur. 35. Ideo autem desidero interpretationem tuam de Septuaginta, ut et tanta latinorum interpretum, qui qualescumque hoc ausi sunt, quantum possumus imperitia careamus: et hi qui me invidere putant utilibus laboribus tuis, tandem aliquando, si fieri potest, intelligant, propterea me nolle tuam ex hebraeo interpretationem in ecclesiis legi, ne contra Septuaginta auctoritatem, tanquam novum aliquid proferentes, magno scandalo perturbemus plebes Christi, quarum aures et corda illam interpretationem audire consueverunt, quae etiam ab Apostolis approbata est. Unde et illud apud Jonam virgultum (Jonae IV, 6), si in hebraeo nec hedera est, nec cucurbita,", "candidate_score": 0.683709, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_27_29", "bdc_text": "quidquid übergeschrieben . contra eum , qui corpus divinitati unitum adorandum contenditDaraus geht klar hervor , daß der Adressat von Bullingers Schreiben im wesentlichen noc h auf dem Boden der katholischen Lehre stand. ? Haec scribo , non ut eorum partes adiuvem , sed quod periculum esse videam , ne is , qui cum iisce hominibus argutiis rem tentet , argutiis , quibus ipsi maxime nituntur , referiatur .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2311", "psc_text": "viventes divina eloquia tractaverunt, ideo commemoranda arbitratus sum, ut sciat iste frater, si quid aliter quam isti sentit, deposita dissensionis amaritudine, et fraternae charitatis suavitate servata atque in integrum restituta, diligenti et tranquilla consideratione quaerendum vel discendum vel docendum. Neque enim quorumlibet disputationes, quamvis catholicorum et laudatorum hominum, velut Scripturas canonicas habere debemus, ut nobis non liceat salva honorificentia quae illis debetur hominibus, aliquid in eorum scriptis improbare atque respuere, si forte invenerimus quod aliter senserint quam veritas habet, divino adjutorio vel ab aliis intellecta, vel a nobis. Talis ego sum in scriptis aliorum; tales volo esse intellectores meorum. Denique in iis omnibus quae de opusculis sanctorum atque doctorum commemoravi, Ambrosii, Hieronymi, Athanasii, Gregorii, et si qua aliorum talia legere potui quae commemorare longum putavi, Deum non esse corpus, nec formae humanae habere membra, nec eum esse per locorum spatia divisibilem, et esse natura incommutabiliter invisibilem, nec per eamdem naturam", "candidate_score": 0.681814, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_6_8", "bdc_text": "Diese Stelle war in der alten Kirche als «nisi credideritis , non intelligetis » bekannt , was auf die falsche Übersetzung des hebräischen Textes in der Septuaginta und der Vetus Latina infolge Textverderbnis zurückzuführen ist . Die Vulgata übersetzt sinngemäß : «. . .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_792", "psc_text": "in Libris canonicis interpretatio asteriscos habeat, et virgulas praenotatas, et postea aliam translationem absque his signis ediderim; pace tua dixerim, videris mihi non intelligere quod quaesisti. Illa enim interpretatio Septuaginta interpretum est; et ubicumque virgulae, id est obeli sunt, significatur quod Septuaginta plus dixerint quam habetur in hebraeo: ubi autem asterisci, id est stellae praelucentes, ex Theodotionis editione ab Origene additum est; et ibi graeca transtulimus, hic de ipso hebraico, quod intelligebamus expressimus, sensuum potius veritatem quam verborum interdum ordinem conservantes. Et miror quomodo Septuaginta interpretum libros legas non puros, ut ab eis editi sunt, sed ab Origene emendatos, sive corruptos per obelos et asteriscos, et christiani hominis interpretatiunculam non sequaris; praesertim cum ea quae addita sunt, ex hominis Judaei atque blasphemi, post passionem Christi, editione transtulerit. Vis amator esse verus Septuaginta interpretum? Non legas ea quae sub asteriscis sunt: imo rade de voluminibus, ut veterum te fautorem probes. Quod", "candidate_score": 0.679505, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_5_7", "bdc_text": "Nam nisi crediderint , non intelligentJud will damit wahrscheinlich auf Jes 7 , 9 hin weisen . Diese Stelle war in der alten Kirche als «nisi credideritis , non intelligetis » bekannt , was auf die falsche Übersetzung des hebräischen Textes in der Septuaginta und der Vetus Latina infolge Textverderbnis zurückzuführen ist . Die Vulgata übersetzt sinngemäß :", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_793", "psc_text": "corruptos per obelos et asteriscos, et christiani hominis interpretatiunculam non sequaris; praesertim cum ea quae addita sunt, ex hominis Judaei atque blasphemi, post passionem Christi, editione transtulerit. Vis amator esse verus Septuaginta interpretum? Non legas ea quae sub asteriscis sunt: imo rade de voluminibus, ut veterum te fautorem probes. Quod si feceris, omnes Ecclesiarum bibliothecas condemnare cogeris. Vix enim unus aut alter invenietur liber, qui ista non habeat. CAPUT VI. 20. Porro quod dicis non debuisse me interpretari post veteres, et novo uteris syllogismo: « Aut obscura fuerunt quae interpretati sunt Septuaginta, aut manifesta. Si obscura, te quoque in eis falli potuisse credendum est: si manifesta, illos in eis falli non potuisse, perspicuum est: » tuo tibi sermone respondeo. Omnes veteres tractatores qui nos in Domino praecesserunt, et qui Scripturas sanctas interpretati sunt, aut obscura interpretati sunt, aut manifesta. Si obscura, quomodo tu post eos ausus es disserere, quod illi", "candidate_score": 0.677861, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_16", "bdc_text": "Orandus est deus , ut mentes eorum excitet , ut tenebras illuminetVgl. 2 Sam 22 , 29 u. a. , ut intus trahatVgl. Joh 6 , 44. .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3894", "psc_text": "earum nationum contemplationem venitur, quae vel in praeteritis saeculis dimissae sunt ingredi vias suas, vel nunc quoque adhuc in veteris ignorantiae impietate depereunt, nec ulla eis aut Legis aut Evangelii illuminatio coruscavit; cum tamen, in quantum praedicatoribus ostium apertum est et via facta est, gentium populus, qui sedebat in tenebris et in umbra mortis, lucem viderit magnam (Isai. IX, 2, et Matth. IV, 16); et qui quondam non populus, nunc autem populus Dei sit; et quorum aliquando non misertus est, nunc autem misereatur (Osee II, 23, 24, et Rom. IX, 25): praevisos inquiunt a Domino credituros, et ad unamquamque gentem ita dispensata tempora ac ministeria magistrorum, ut exortura erat bonarum credulitas voluntatum: nec vacillare illud, quod « Deus omnes homines » velit « salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire » (I Tim. II, 4); quandoquidem inexcusabiles sint qui et ad unius veri Dei cultum potuerint instrui intelligentia naturali, et", "candidate_score": 0.677406, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_23", "bdc_text": "Ego enim non intelligo , quomodo divina natura corpus , quod semel adsumpserat , reliquerit , neque tamen dubito solum corpus passum esse , non divinitatemDies bezieht sich auf den nicht mehr vorhandenen Teil des Schreibens ( s. Nr. 7 ) .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3658", "psc_text": "Caro non possidebit regnum Dei; etiam hujus nominis intelligentia discernatur, et nulla erit quaestio: quoniam caro secundum substantiam, secundum quam dictum est, Spiritus ossa et carnem non habet, sicut me videtis habere, possidebit regnum Dei; caro autem cum secundum corruptionem intelligitur, non possidebit. Hoc enim expositum est cum diceretur, Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt, in eo quod continuo additum est, neque corruptio incorruptionem possidebit; sicut satis, quantum arbitror, disseruimus. CAPUT III. 17. Quod autem quaeris, utrum singillatim a creatore Deo corporum lineamenta formentur; non te movebit, si quantum potest humana mens, potentiam divinae operationis intelligas. Quomodo enim negare poterimus Deum etiam nunc operari cuncta quae creantur, cum Dominus dicat: Pater meus usque nunc operatur (Joan. V, 17)? Unde illa cessatio septimi diei ab ipsis naturis condendis intelligenda est facta, non ab earum administratione quae conditae referuntur. Cum ergo natura rerum a Creatore administratur, et per ordines praefinitis locis", "candidate_score": 0.676011, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_6_8", "bdc_text": "Diese Stelle war in der alten Kirche als «nisi credideritis , non intelligetis » bekannt , was auf die falsche Übersetzung des hebräischen Textes in der Septuaginta und der Vetus Latina infolge Textverderbnis zurückzuführen ist . Die Vulgata übersetzt sinngemäß : «. . .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_913", "psc_text": "adhuc nosse quomodo coaequanda sit in interprete peritia linguarum, conjecturis eorum qui Scripturas edisserendo pertractant; quos necesse est, etiamsi rectae atque unius fidei fuerint, varias parere in multorum locorum obscuritate sententias: quamvis nequaquam ipsa varietas ab ejusdem fidei unitate discordet; sicut etiam unus tractator, secundum eamdem fidem aliter atque aliter eumdem locum potest exponere, quia hoc ejus obscuritas patitur. 35. Ideo autem desidero interpretationem tuam de Septuaginta, ut et tanta latinorum interpretum, qui qualescumque hoc ausi sunt, quantum possumus imperitia careamus: et hi qui me invidere putant utilibus laboribus tuis, tandem aliquando, si fieri potest, intelligant, propterea me nolle tuam ex hebraeo interpretationem in ecclesiis legi, ne contra Septuaginta auctoritatem, tanquam novum aliquid proferentes, magno scandalo perturbemus plebes Christi, quarum aures et corda illam interpretationem audire consueverunt, quae etiam ab Apostolis approbata est. Unde et illud apud Jonam virgultum (Jonae IV, 6), si in hebraeo nec hedera est, nec cucurbita,", "candidate_score": 0.674889, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_6", "bdc_text": "Diese Stelle war in der alten Kirche als «nisi credideritis , non intelligetis » bekannt , was auf die falsche Übersetzung des hebräischen Textes in der Septuaginta und der Vetus Latina infolge Textverderbnis zurückzuführen ist .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_792", "psc_text": "in Libris canonicis interpretatio asteriscos habeat, et virgulas praenotatas, et postea aliam translationem absque his signis ediderim; pace tua dixerim, videris mihi non intelligere quod quaesisti. Illa enim interpretatio Septuaginta interpretum est; et ubicumque virgulae, id est obeli sunt, significatur quod Septuaginta plus dixerint quam habetur in hebraeo: ubi autem asterisci, id est stellae praelucentes, ex Theodotionis editione ab Origene additum est; et ibi graeca transtulimus, hic de ipso hebraico, quod intelligebamus expressimus, sensuum potius veritatem quam verborum interdum ordinem conservantes. Et miror quomodo Septuaginta interpretum libros legas non puros, ut ab eis editi sunt, sed ab Origene emendatos, sive corruptos per obelos et asteriscos, et christiani hominis interpretatiunculam non sequaris; praesertim cum ea quae addita sunt, ex hominis Judaei atque blasphemi, post passionem Christi, editione transtulerit. Vis amator esse verus Septuaginta interpretum? Non legas ea quae sub asteriscis sunt: imo rade de voluminibus, ut veterum te fautorem probes. Quod", "candidate_score": 0.674495, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_27_29", "bdc_text": "quidquid übergeschrieben . contra eum , qui corpus divinitati unitum adorandum contenditDaraus geht klar hervor , daß der Adressat von Bullingers Schreiben im wesentlichen noc h auf dem Boden der katholischen Lehre stand. ? Haec scribo , non ut eorum partes adiuvem , sed quod periculum esse videam , ne is , qui cum iisce hominibus argutiis rem tentet , argutiis , quibus ipsi maxime nituntur , referiatur .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_89", "psc_text": "proposito jure a charissimis nostris flagitari potest, quaere aliquid nostra discussione dignum: et ea pro vestris numinibus cura dicere, in quibus non te causae praevaricatorem putemus, quo nos magis commoneas quae contra illos dici possunt, quam pro eis aliquid dicas. Ad summam tamen, ne te hoc lateat, et in sacrilega convicia imprudentem trahat, scias a Christianis catholicis, quorum in vestro oppido etiam ecclesia constituta est, nullum coli mortuorum, nihil denique ut numen adorari, quod sit factum et conditum a Deo, sed unum ipsum Deum qui fecit et condidit omnia. Disserentur ista latius, ipso vero et uno Deo adjuvante, cum te graviter agere velle cognovero. EPISTOLA XVIII. Naturarum genus triplex perstringitur. AUGUSTINUS CAELESTINO. 1. O utinam possem assidue tibi aliquid dicere! Id autem aliquid est, ut curis exueremur inanibus, et curis indueremur utilibus. Nam de securitate nescio utrum quidquam in hoc mundo sperandum sit. Scripsi, nec recepi ulla rescripta. Misi adversum", "candidate_score": 0.673823, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_1_3", "bdc_text": "Quę de pane eucharistię contra Bartholomeum Bartholomäus Stocker . Seine Lebensdaten und die ganze Problematik des hier erwähnten Schreibens s. oben [Nr. 7 ] S. 71 , Anm. 1 . scripsisti , frater charissimeAm Rande , auch weiter unten , zahlreiche Bemerkungen von J. H. Hottinger. , placent , sed vereor , ne oleum et laborem perdiderisVgl .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_849", "psc_text": "75 et 81, rescribit accuratius Augustinus de interpretatione loci Epistolae ad Galatas, confirmans quod Petrus merito veraciterque reprehensus fuerit a Paulo. Caeterum deprecatur veniam, si dictis quibusdam incautioribus Hieronymi animum offenderit, excusans quod nulla sua culpa per multorum manus obambularit epistola, priusquam ad eum cui scripta erat, pervenerat. Domino dilectissimo, et in Christi visceribus honorando, sancto fratri et compresbytero HIERONYMO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. CAPUT PRIMUM. 1. Jam pridem tuae Charitati prolixam epistolam misi, respondens illi tuae quam per sanctum filium tuum Asterium, nunc jam non solum fratrem, verum etiam collegam meum, misisse te recolis. Quae utrum in manus tuas pervenire meruerit, adhuc nescio; nisi quod per fratrem sincerissimum Firmum scribis, si ille qui te primum gladio petiit, stilo repulsus est, ut sit humanitatis meae atque justitiae accusantem reprehendere, non respondentem. Hoc solo tenuissimo indicio, utcumque conjicio legisse te illam epistolam meam. In ea quippe deploravi tantam inter vos exstitisse", "candidate_score": 0.673757, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_33_35", "bdc_text": "nam id sacris litteris alienum non est . Sed fortissimus locus ad hoc firmandum habetur Exod. 12 [11 ] : «Est enim phase domini , id est transitus» .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_620", "psc_text": "occiso agno celebraverunt, dies quinquaginta numerantur usque ad diem quo Lex data est in monte Sina famulo Dei Moysi, digito Dei scripta (Exod. XII, XIX, XX, XXXI): in libris autem Evangelii apertissime declaratur, digitum Dei significare Spiritum sanctum. Cum enim unus evangelista dixisset, In digito Dei ejicio daemonia (Luc. XI, 20); alius hoc idem ita dixit, In spiritu Dei ejicio daemonia (Matth. XII, 28). Quis hanc laetitiam divinorum sacramentorum, cum sanae doctrinae luce clarescunt, non praeferat universis mundi hujus imperiis, etiam inusitata felicitate pacatis? Nonne tanquam duo Seraphim clamant ad invicem concinentia laudes Altissimi: Sanctus, sanctus, sanctus, Dominus Deus sabaoth (Isai. VI, 3); ita duo Testamenta fideliter concordantia sacratam concinunt veritatem? Occiditur ovis, celebratur Pascha, et interpositis quinquaginta diebus datur Lex ad timorem scripta digito Dei. Occiditur Christus, qui tanquam ovis ad immolandum ductus est, sicut Isaias testatur (Isai. LIII, 7), celebratur verum Pascha, et interpositis quinquaginta diebus datur ad", "candidate_score": 0.67329, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_23_25", "bdc_text": "Ego enim non intelligo , quomodo divina natura corpus , quod semel adsumpserat , reliquerit , neque tamen dubito solum corpus passum esse , non divinitatemDies bezieht sich auf den nicht mehr vorhandenen Teil des Schreibens ( s. Nr. 7 ) . Offenbar betonte dort Bullinger so stark , daß die göttliche Natur Christi nicht gelitten habe , daß Jud diese Warnung für nötig hielt. ( Vgl . auch Köhler , ZL I 724 ; zur leicht nestorianisierenden Tendenz von Bullingers Christologie s. Staedtke 145 f. 252f. ) .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2268", "psc_text": "Et de spiritualis quidem corporis qualitate, quod resurrecturis promittitur, vel discere aliquid adhuc, vel quaerere non recuso: si tamen de hac re disputantes illis vitiis carere possimus, quae plerumque studiis humanis et concertationibus excitantur, dum supra quam scriptum est unus pro altero infletur adversus alterum: ne dum altercando quaerimus investigare quomodo possit videri Deus, ipsam pacem sanctificationemque perdamus, sine qua nemo poterit videre Deum; quod ipse avertat a cordibus nostris, ut ea suae contemplationi munda reddat atque custodiat. Illud tamen quia non dubito, non requiro, quod Dei natura nunquam videatur in loco. Jam utrum possit hujus corporis oculis videri aliquid quod in loco non videtur, ab eis qui hoc valent disserendo monstrare, cum pace dilectionis audire paratus sum, et quod me movet in commune conferre. Sunt enim quidam, qui Deum ipsum omnino corpus esse praesumunt, putantes quidquid corpus non est, nullam prorsus esse substantiam: istos omni modo aversandos censeo. Sunt", "candidate_score": 0.672054, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_14_16", "bdc_text": "Adagia , 1 , 4 , 87 ( LB II 178 C-E ) . ; si crederent , nihil opus pluribus argumentis . Orandus est deus , ut mentes eorum excitet , ut tenebras illuminetVgl. 2 Sam 22 , 29 u. a. , ut intus trahatVgl. Joh 6 , 44. .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1763", "psc_text": "nos exaudiat misericors et justus Dominus Deus sine intermissione orantes, quando illa nec ab iniquo et impio judice potuit assidua interpellatione contemni; et quam libens atque placatus bona desideria impleat eorum, a quibus aliena peccata novit ignosci, si quo cupiebat illa pervenit quae voluit vindicari (Luc. XVIII, 1-8). Ille quoque cui amicus de via venerat, nec quod ei apponeret habebat, ab amico sibi tres panes cupiens commodari, quibus fortasse ipsa Trinitas unius substantiae figurata est, jam cum suis servis dormientem petitor instantissimus et molestissimus excitavit, ut daret ei quantos volebat, magis et ipse vitando taedium quam benevolentiam cogitando: ut hinc intelligeremus, si dare cogitur qui cum dormiat, a petente excitatur invitus, quanto det benignius qui nec dormire novit, et dormientes nos excitat ut petamus. 16. Hinc est et illud: Petite et accipietis; quaerite et invenietis; pulsate et aperietur vobis. Omnis enim qui petit accipit, et quaerens invenit, et pulsanti aperietur.", "candidate_score": 0.671592, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_27_29", "bdc_text": "quidquid übergeschrieben . contra eum , qui corpus divinitati unitum adorandum contenditDaraus geht klar hervor , daß der Adressat von Bullingers Schreiben im wesentlichen noc h auf dem Boden der katholischen Lehre stand. ? Haec scribo , non ut eorum partes adiuvem , sed quod periculum esse videam , ne is , qui cum iisce hominibus argutiis rem tentet , argutiis , quibus ipsi maxime nituntur , referiatur .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2269", "psc_text": "quod in loco non videtur, ab eis qui hoc valent disserendo monstrare, cum pace dilectionis audire paratus sum, et quod me movet in commune conferre. Sunt enim quidam, qui Deum ipsum omnino corpus esse praesumunt, putantes quidquid corpus non est, nullam prorsus esse substantiam: istos omni modo aversandos censeo. Sunt autem alii, Deum quidem ipsum corpus non esse minime dubitantes; sed ideo eos qui ad vitam aeternam resurgent, etiam per corpus Deum visuros putant, quoniam talem sperant spiritualis corporis qualitatem, ut etiam ipsa quae caro fuerat, spiritus fiat. Quod si ita est, quantum distet a superiori opinione, et quam hoc sit tolerabilius, etiamsi verum non sit, puto facillime judicari. Primo, quia multum interest utrum de Creatore an de creatura aliter aliquid sentiatur quam veritas habet. Deinde, quia conatus mentis utcumque ferendus est, volentis corpus convertere in spiritum, non in corpus Deum. Postremo, quia id quod ego in illa epistola mea", "candidate_score": 0.671219, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_6_8", "bdc_text": "Diese Stelle war in der alten Kirche als «nisi credideritis , non intelligetis » bekannt , was auf die falsche Übersetzung des hebräischen Textes in der Septuaginta und der Vetus Latina infolge Textverderbnis zurückzuführen ist . Die Vulgata übersetzt sinngemäß : «. . .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_793", "psc_text": "corruptos per obelos et asteriscos, et christiani hominis interpretatiunculam non sequaris; praesertim cum ea quae addita sunt, ex hominis Judaei atque blasphemi, post passionem Christi, editione transtulerit. Vis amator esse verus Septuaginta interpretum? Non legas ea quae sub asteriscis sunt: imo rade de voluminibus, ut veterum te fautorem probes. Quod si feceris, omnes Ecclesiarum bibliothecas condemnare cogeris. Vix enim unus aut alter invenietur liber, qui ista non habeat. CAPUT VI. 20. Porro quod dicis non debuisse me interpretari post veteres, et novo uteris syllogismo: « Aut obscura fuerunt quae interpretati sunt Septuaginta, aut manifesta. Si obscura, te quoque in eis falli potuisse credendum est: si manifesta, illos in eis falli non potuisse, perspicuum est: » tuo tibi sermone respondeo. Omnes veteres tractatores qui nos in Domino praecesserunt, et qui Scripturas sanctas interpretati sunt, aut obscura interpretati sunt, aut manifesta. Si obscura, quomodo tu post eos ausus es disserere, quod illi", "candidate_score": 0.669538, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_6", "bdc_text": "Diese Stelle war in der alten Kirche als «nisi credideritis , non intelligetis » bekannt , was auf die falsche Übersetzung des hebräischen Textes in der Septuaginta und der Vetus Latina infolge Textverderbnis zurückzuführen ist .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_793", "psc_text": "corruptos per obelos et asteriscos, et christiani hominis interpretatiunculam non sequaris; praesertim cum ea quae addita sunt, ex hominis Judaei atque blasphemi, post passionem Christi, editione transtulerit. Vis amator esse verus Septuaginta interpretum? Non legas ea quae sub asteriscis sunt: imo rade de voluminibus, ut veterum te fautorem probes. Quod si feceris, omnes Ecclesiarum bibliothecas condemnare cogeris. Vix enim unus aut alter invenietur liber, qui ista non habeat. CAPUT VI. 20. Porro quod dicis non debuisse me interpretari post veteres, et novo uteris syllogismo: « Aut obscura fuerunt quae interpretati sunt Septuaginta, aut manifesta. Si obscura, te quoque in eis falli potuisse credendum est: si manifesta, illos in eis falli non potuisse, perspicuum est: » tuo tibi sermone respondeo. Omnes veteres tractatores qui nos in Domino praecesserunt, et qui Scripturas sanctas interpretati sunt, aut obscura interpretati sunt, aut manifesta. Si obscura, quomodo tu post eos ausus es disserere, quod illi", "candidate_score": 0.668808, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_23", "bdc_text": "Ego enim non intelligo , quomodo divina natura corpus , quod semel adsumpserat , reliquerit , neque tamen dubito solum corpus passum esse , non divinitatemDies bezieht sich auf den nicht mehr vorhandenen Teil des Schreibens ( s. Nr. 7 ) .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2312", "psc_text": "in iis omnibus quae de opusculis sanctorum atque doctorum commemoravi, Ambrosii, Hieronymi, Athanasii, Gregorii, et si qua aliorum talia legere potui quae commemorare longum putavi, Deum non esse corpus, nec formae humanae habere membra, nec eum esse per locorum spatia divisibilem, et esse natura incommutabiliter invisibilem, nec per eamdem naturam atque substantiam, sed assumpta visibili specie sicut voluit apparuisse iis quibus apparuit, quando per corporis oculos in Scripturis sanctis visus esse narratur, in adjutorio Domini inconcusse credo, et quantum ipse donat intelligo. CAPUT V. 16. De spirituali autem corpore, quod in resurrectione habebimus, quantam capiat in melius commutationem: utrum in simplicitatem spiritus cedat, ut totus homo jam spiritus sit; an quod magis puto, sed nondum plena fiducia confirmo, ita futurum sit spirituale corpus, ut propter ineffabilem quamdam facilitatem spirituale dicatur, servet tamen substantiam corporalem, quae per seipsam vivere ac sentire non possit, sed per illum qui ea utitur spiritum; neque", "candidate_score": 0.66811, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_26_28", "bdc_text": "Sed hocvor hoc gestrichen quid . quidquid übergeschrieben . contra eum , qui corpus divinitati unitum adorandum contenditDaraus geht klar hervor , daß der Adressat von Bullingers Schreiben im wesentlichen noc h auf dem Boden der katholischen Lehre stand. ?", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2268", "psc_text": "Et de spiritualis quidem corporis qualitate, quod resurrecturis promittitur, vel discere aliquid adhuc, vel quaerere non recuso: si tamen de hac re disputantes illis vitiis carere possimus, quae plerumque studiis humanis et concertationibus excitantur, dum supra quam scriptum est unus pro altero infletur adversus alterum: ne dum altercando quaerimus investigare quomodo possit videri Deus, ipsam pacem sanctificationemque perdamus, sine qua nemo poterit videre Deum; quod ipse avertat a cordibus nostris, ut ea suae contemplationi munda reddat atque custodiat. Illud tamen quia non dubito, non requiro, quod Dei natura nunquam videatur in loco. Jam utrum possit hujus corporis oculis videri aliquid quod in loco non videtur, ab eis qui hoc valent disserendo monstrare, cum pace dilectionis audire paratus sum, et quod me movet in commune conferre. Sunt enim quidam, qui Deum ipsum omnino corpus esse praesumunt, putantes quidquid corpus non est, nullam prorsus esse substantiam: istos omni modo aversandos censeo. Sunt", "candidate_score": 0.66615, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_3_5", "bdc_text": "scripsisti , frater charissimeAm Rande , auch weiter unten , zahlreiche Bemerkungen von J. H. Hottinger. , placent , sed vereor , ne oleum et laborem perdiderisVgl . Adagia , 1 , 4 , 62 ( LB II 171 E-F ). . Nam nisi crediderint , non intelligentJud will damit wahrscheinlich auf Jes 7 , 9 hin weisen .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2949", "psc_text": "ad veritatem Evangelii, dixi Petro coram omnibus, Si tu, cum sis Judaeus, gentiliter et non judaice vivis, quemadmodum Gentes cogis judaizare (Galat. II, 14)? Nulla est hic tropica obscuritas, verba sunt propria apertae locutionis. Hoc profecto Doctor Gentium, his quos parturiebat donec Christus formaretur in eis (Id. IV, 19), et quibus sub divina attestatione praedixerat, Quae autem scribo vobis, ecce coram Deo, quia non mentior (Id. I, 20), aut verum dixit, aut falsum: si falsum, quod absit, quae sequantur advertis; et ambo ista exhorrescas admonet veritatis indicium, et in apostolo Petro mirabilis humilitatis exemplum. 5. Sed quid hinc diutius? cum de hac quaestione inter nos, ego et praedictus venerabilis frater Hieronymus satis litteris egerimus; et in hoc opere recentissimo, quod sub nomine Critobuli adversus Pelagium modo edidit (Lib. 1 adversus Pelag.), eamdem de ista re gesta dictisque apostolicis sententiam tenuit, quam beatissimi Cypriani etiam nos secuti sumus (Epist. 71 ad", "candidate_score": 0.66588, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_23", "bdc_text": "Ego enim non intelligo , quomodo divina natura corpus , quod semel adsumpserat , reliquerit , neque tamen dubito solum corpus passum esse , non divinitatemDies bezieht sich auf den nicht mehr vorhandenen Teil des Schreibens ( s. Nr. 7 ) .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2268", "psc_text": "Et de spiritualis quidem corporis qualitate, quod resurrecturis promittitur, vel discere aliquid adhuc, vel quaerere non recuso: si tamen de hac re disputantes illis vitiis carere possimus, quae plerumque studiis humanis et concertationibus excitantur, dum supra quam scriptum est unus pro altero infletur adversus alterum: ne dum altercando quaerimus investigare quomodo possit videri Deus, ipsam pacem sanctificationemque perdamus, sine qua nemo poterit videre Deum; quod ipse avertat a cordibus nostris, ut ea suae contemplationi munda reddat atque custodiat. Illud tamen quia non dubito, non requiro, quod Dei natura nunquam videatur in loco. Jam utrum possit hujus corporis oculis videri aliquid quod in loco non videtur, ab eis qui hoc valent disserendo monstrare, cum pace dilectionis audire paratus sum, et quod me movet in commune conferre. Sunt enim quidam, qui Deum ipsum omnino corpus esse praesumunt, putantes quidquid corpus non est, nullam prorsus esse substantiam: istos omni modo aversandos censeo. Sunt", "candidate_score": 0.664717, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_32_34", "bdc_text": "«hoc est corpus meum » [1 Kor 11 , 24 ] , id est «hoc significat , figurat corpus meum» ; nam id sacris litteris alienum non est . Sed fortissimus locus ad hoc firmandum habetur Exod. 12 [11 ] :", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3232", "psc_text": "habitat (Act. XVII, 24): aut certe corporaliter dictum est, quia et in Christi corpore quod assumpsit ex Virgine, tanquam in templo habitat Deus. Hinc est enim quod Judaeis signum petentibus cum dixisset, Solvite templum hoc, et in triduo resuscitabo illud; evangelista quid hoc esset consequenter exponens, ait: Hoc autem dicebat de templo corporis sui (Joan. II, 19, 21). 40. Quid ergo est? Hoccine interesse arbitramur inter caput et membra caetera, quod in quolibet quamvis praecipuo membro, velut in aliquo magno propheta aut apostolo, quamvis divinitas habitet, non tamen sicut in capite quod est Christus, omnis plenitudo divinitatis? Nam et in nostro corpore inest sensus singulis membris; sed non tantus quantus in capite, ubi prorsus omnis est quinquepartitus: ibi enim et visus, et auditus, et olfactus, et gustus, et tactus; in caeteris autem solus est tactus. An etiam praeter hoc quod, tanquam in templo, in illo corpore habitat omnis plenitudo divinitatis,", "candidate_score": 0.664328, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_48_50", "bdc_text": "34 , 8 ; Hi 1 , 20 . . Ne te torqueas , obtundo te ineptus meis , sed tu boni consule , frater in Christo charissime , in quo perpetuo valeas .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2082", "psc_text": "puniamur. Intelligentes igitur peregrinationem nostram in hac vita, mundo crucifigamur, extendentes manus in latitudinem bonorum operum, et longanimitate usque in finem perseverantes, atque habentes cor sursum, ubi Christus est in dextera Dei sedens (Coloss. III, 1, 2), totumque hoc non nobis, sed illius misericordiae tribuentes, cujus profunda judicia omnem scrutatorem fatigant. Haec est enim non inaniter fabulosa, sed utiliter verax latitudo, longitudo, altitudo, profundum, unde perveniamus etiam ad supereminentem scientiam charitatis Christi, et impleamur in omnem plenitudinem Dei (Eph. III, 19). CAPUT XXXVII. 83. Scio autem quam non supervacanea sollicitudine, per hanc occasionem quaestionum mihi abs te propositarum, Novi Testamenti gratiam tibi voluerim copiosius commendare. Habet enim adversarios, qui ejus profunditate turbati, non Deo tribuere, sed potius sibi volunt arrogare quod boni sunt. Nec tales sunt, quos facile contemnas; sed continenter viventes, atque in bonis operibus laudabiles: nec falsum Christum sicut Manichaei aliique plurimi haeretici, sed eumdem verum aequalemque Patri", "candidate_score": 0.662046, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_1_3", "bdc_text": "Quę de pane eucharistię contra Bartholomeum Bartholomäus Stocker . Seine Lebensdaten und die ganze Problematik des hier erwähnten Schreibens s. oben [Nr. 7 ] S. 71 , Anm. 1 . scripsisti , frater charissimeAm Rande , auch weiter unten , zahlreiche Bemerkungen von J. H. Hottinger. , placent , sed vereor , ne oleum et laborem perdiderisVgl .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2950", "psc_text": "de hac quaestione inter nos, ego et praedictus venerabilis frater Hieronymus satis litteris egerimus; et in hoc opere recentissimo, quod sub nomine Critobuli adversus Pelagium modo edidit (Lib. 1 adversus Pelag.), eamdem de ista re gesta dictisque apostolicis sententiam tenuit, quam beatissimi Cypriani etiam nos secuti sumus (Epist. 71 ad Quintum). Illud potius de origine animarum, non propter partus adulterinos, sed propter innocentium, quod absit, damnationem, quod, opinor, non stulte quaeritur; si quid a tali ac tanto didicisti viro, quod recte responderi ambigentibus possit, quaeso nobiscum communicare non abnuas. Ita quippe mihi in epistolis tuis eruditus et suavis apparuisti, ut operae pretium sit tecum litteris colloqui. Nescio sane quem librum ejusdem hominis Dei, quem presbyter Orosius attulit, tuaeque Dilectioni describendum dedit, ubi de resurrectione carnis praeclare disputasse laudatur, jam nobis peto non differas mittere. Ideo quippe non eum cito poposcimus, quia et describendum et emendandum utique cogitavimus; cui utrique operi", "candidate_score": 0.660776, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_2_4", "bdc_text": "Seine Lebensdaten und die ganze Problematik des hier erwähnten Schreibens s. oben [Nr. 7 ] S. 71 , Anm. 1 . scripsisti , frater charissimeAm Rande , auch weiter unten , zahlreiche Bemerkungen von J. H. Hottinger. , placent , sed vereor , ne oleum et laborem perdiderisVgl . Adagia , 1 , 4 , 62 ( LB II 171 E-F ). .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_688", "psc_text": "Si autem intelligunt, ambos, ut dixi, audiant, et quod voluerint faciant. Si quae etiam plebes a vobis ad nos transierunt, quas putas a dominis coactas, hoc et ibi fiat; ambos nos audiant, et eligant quod placuerit. Si autem non vis hoc fieri, cui non appareat non vos de veritate praesumere? Sed cavenda est ira Dei, et hic et in futuro saeculo. Adjuro te per Christum, ut ad ista respondeas. EPISTOLA LXVII. Augustinus Hieronymo: negans se scripsisse librum in eum; in hoc falsus, quod aliquis prolixam epistolam librum appellasset. Domino charissimo et desideratissimo, et honorando in Christo fratri et compresbytero HIERONYMO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. CAPUT PRIMUM. 1. Audivi pervenisse in manus tuas litteras meas; sed, quod adhuc rescripta non merui, nequaquam imputaverim dilectioni tuae: aliquid procul dubio impedimenti fuit. Unde agnosco a me Dominum potius deprecandum, ut tuae voluntati det facultatem mittendi quod rescripseris: nam rescribendi jam dedit quia, cum", "candidate_score": 0.654751, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_32", "bdc_text": "«hoc est corpus meum » [1 Kor 11 , 24 ] , id est «hoc significat , figurat corpus meum» ;", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1945", "psc_text": "respice in me; quare me dereliquisti longe a salute mea? tanquam diceret, Relinquendo me, hoc est, non me exaudiendo, longe factus es a salute mea, praesenti scilicet salute hujus vitae: ut alius sensus sit, verba delictorum meorum, id est, ista quae dixi, verba sunt delictorum meorum, quia verba sunt carnalium desideriorum. 18. Haec ex persona sui corporis Christus dicit, quod est Ecclesia. Haec ex persona dicit infirmitatis carnis peccati, quam transfiguravit in eam quam sumpsit ex Virgine, similitudinem carnis peccati. Haec Sponsus ex persona sponsae loquitur, quia univit eam sibi quodam modo. Et apud Isaiam, ubi dicit, Sicut sponso alligavit mihi mitram, et sicut sponsam ornavit me ornamento (Isai. LXI, 10): alligavit mihi, et ornavit me, tanquam unius vox est, et tamen sponsum et sponsam Christum intelligimus et Ecclesiam. Sed, erunt duo in carne una; sacramentum magnum, dicit Apostolus, in Christo et in Ecclesia (Eph. V, 31, 32): igitur non", "candidate_score": 0.653776, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_28", "bdc_text": "contra eum , qui corpus divinitati unitum adorandum contenditDaraus geht klar hervor , daß der Adressat von Bullingers Schreiben im wesentlichen noc h auf dem Boden der katholischen Lehre stand. ?", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2268", "psc_text": "Et de spiritualis quidem corporis qualitate, quod resurrecturis promittitur, vel discere aliquid adhuc, vel quaerere non recuso: si tamen de hac re disputantes illis vitiis carere possimus, quae plerumque studiis humanis et concertationibus excitantur, dum supra quam scriptum est unus pro altero infletur adversus alterum: ne dum altercando quaerimus investigare quomodo possit videri Deus, ipsam pacem sanctificationemque perdamus, sine qua nemo poterit videre Deum; quod ipse avertat a cordibus nostris, ut ea suae contemplationi munda reddat atque custodiat. Illud tamen quia non dubito, non requiro, quod Dei natura nunquam videatur in loco. Jam utrum possit hujus corporis oculis videri aliquid quod in loco non videtur, ab eis qui hoc valent disserendo monstrare, cum pace dilectionis audire paratus sum, et quod me movet in commune conferre. Sunt enim quidam, qui Deum ipsum omnino corpus esse praesumunt, putantes quidquid corpus non est, nullam prorsus esse substantiam: istos omni modo aversandos censeo. Sunt", "candidate_score": 0.652426, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_50_52", "bdc_text": "Ne te torqueas , obtundo te ineptus meis , sed tu boni consule , frater in Christo charissime , in quo perpetuo valeas . Ex Tiguro , 20 . aprilis 1525 .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2985", "psc_text": "pertinaciter in hac voluerit impietate persistere, agendum est quatenus vel iis possit subveniri, quos non suus, sed hujus magis error induxit; ne et illis haec medicina pereat cujus iste talem non admittit nec postulat curam. (Et alia manu): Deus vos incolumes custodiat, fratres charissimi. Data VI calendas februarias, post consulatum gloriosissimi Theodosii Augusti VII, et Junii Quarti Palladii V. C. EPISTOLA CLXXXIV . INNOCENTIUS, AURELIO et AUGUSTINO episcopis. Acceptissimi mihi Germani compresbyteri illo recursus vacuus officio nostro esse non debuit. Per charos enim salutare charissimos, naturale quodammodo nobis videtur et consequens. Gaudere ergo in Domino vestram Germanitatem amantissimi cupimus, et pro nobis paria ad Deum vota rependere precamur, quia, ut bene nostis, communibus et alternis plus agimus orationibus, quam singularibus aut privatis. EPISTOLA CLXXXIV BIS. Laudans Petri et Abrahae studium, Pelagianos obiter notat, probatque parvulos absque baptismo decedentes, utpote concupiscentia seminatos, damnari; infideles vero, quorum multiplex genus est, non Scripturae", "candidate_score": 0.650936, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_24", "bdc_text": "Offenbar betonte dort Bullinger so stark , daß die göttliche Natur Christi nicht gelitten habe , daß Jud diese Warnung für nötig hielt. ( Vgl . auch Köhler , ZL I 724 ;", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3421", "psc_text": "CXCVI. Augustinus Asellico episcopo, docens quae sit utilitas Mosaicae legis, quam Judaeorum more observare non licet Christianis: hos enim vere esse Israelitas juxta sensum spiritualem; attamen istud nomen vulgo ipsis imponendum non esse. Pelagianos obiter notat in damnabilem Judaismum incidisse. Domino beatissimo fratri et coepiscopo ASELLICO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. CAPUT PRIMUM. 1. Litteras Sanctitatis tuae, quas ad venerabilem senem Donatianum de cavendi Judaismi disceptatione misisti, ad me ipse dignatus est mittere, atque ut eis responderem, petendo vehementius imperavit: quem veritus contemnere, ut possum Domino adjuvante respondeo; gratum existimans etiam Charitati tuae, quod ad te scribendo, illi jubenti, quem pro suis meritis ambo veneramur, obtemperare non renui. 2. Christianos, maxime ex Gentibus venientes, judaizare non oportere Paulus apostolus docet, ubi ait, Dixi Petro coram omnibus, Si tu, cum sis Judaeus, gentiliter et non judaice vivis, quemadmodum Gentes cogis judaizare? Et secutus adjunxit: Nos natura Judaei, et non ex Gentibus peccatores.", "candidate_score": 0.650278, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_24_26", "bdc_text": "Offenbar betonte dort Bullinger so stark , daß die göttliche Natur Christi nicht gelitten habe , daß Jud diese Warnung für nötig hielt. ( Vgl . auch Köhler , ZL I 724 ; zur leicht nestorianisierenden Tendenz von Bullingers Christologie s. Staedtke 145 f. 252f. ) . Sed hocvor hoc gestrichen quid .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3421", "psc_text": "CXCVI. Augustinus Asellico episcopo, docens quae sit utilitas Mosaicae legis, quam Judaeorum more observare non licet Christianis: hos enim vere esse Israelitas juxta sensum spiritualem; attamen istud nomen vulgo ipsis imponendum non esse. Pelagianos obiter notat in damnabilem Judaismum incidisse. Domino beatissimo fratri et coepiscopo ASELLICO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. CAPUT PRIMUM. 1. Litteras Sanctitatis tuae, quas ad venerabilem senem Donatianum de cavendi Judaismi disceptatione misisti, ad me ipse dignatus est mittere, atque ut eis responderem, petendo vehementius imperavit: quem veritus contemnere, ut possum Domino adjuvante respondeo; gratum existimans etiam Charitati tuae, quod ad te scribendo, illi jubenti, quem pro suis meritis ambo veneramur, obtemperare non renui. 2. Christianos, maxime ex Gentibus venientes, judaizare non oportere Paulus apostolus docet, ubi ait, Dixi Petro coram omnibus, Si tu, cum sis Judaeus, gentiliter et non judaice vivis, quemadmodum Gentes cogis judaizare? Et secutus adjunxit: Nos natura Judaei, et non ex Gentibus peccatores.", "candidate_score": 0.650011, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_10", "bdc_text": "Möglicher weise klingt bei Jud auch der bekannte Satz des Anselm von Canterbury «credo , ut intelligam » nach. ( Zur ganzen Frage s. Karl Barth , Fides quaerens intellectum .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_1584", "psc_text": "Antiochiam cogito incognitam, sed non sicut Carthaginem cognitam. Illam quippe visionem cogitatio mea fingit, hanc recolit; nequaquam tamen dubito, sive quod de illa testibus multis, sive quod de ista meis aspectibus credidi. Justitiam vero et sapientiam et quidquid ejusmodi est, non aliter imaginamur, aliter contuemur; sed haec invisibilia simplici mentis atque rationis intentione intellecta conspicimus, sine ullis formis et molibus corporalibus, sine ullis lineamentis figurisque membrorum, sine ullis localibus sive finitis sive spatiis infinitis. Ipsumque lumen, quo cuncta ista discernimus, in quo nobis satis apparet quid credamus incognitum, quid cognitum teneamus, quam formam corporis recordemur, quam cogitatione fingamus, quid corporis sensus attingat, quid imaginetur animus simile corpori, quid certum et omnium corporum dissimillimum intelligentia contempletur: hoc ergo lumen ubi haec cuncta dijudicantur, non utique, sicut hujus solis et cujusque corporei luminis fulgor, per localia spatia circumquaque diffunditur, mentemque nostram quasi visibili candore illustrat, sed invisibiliter et ineffabiliter, et tamen intelligibiliter", "candidate_score": 0.647366, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_24", "bdc_text": "Offenbar betonte dort Bullinger so stark , daß die göttliche Natur Christi nicht gelitten habe , daß Jud diese Warnung für nötig hielt. ( Vgl . auch Köhler , ZL I 724 ;", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_375", "psc_text": "Dominum Jesum salus ipsa, quae illis Sacramentis significabatur, advenerat. Ideoque Gentibus, quod insuetos a fide revocarent onere gravi et non necessario, nullo modo imponenda esse censebat (Act. XV, 28). 5. Quapropter non ideo Petrum emendavit, quod paternas traditiones observaret: quod si facere vellet, nec mendaciter nec incongrue faceret; quamvis enim jam superflua, tamen solita non nocerent: sed quoniam Gentes cogebat Judaizare (Gal. II, 14), quod nullo modo posset, nisi ea sic ageret, tanquam adhuc etiam post Domini adventum necessaria saluti forent; quod vehementer per apostolatum Pauli veritas dissuasit. Nec apostolus Petrus hoc ignorabat; sed id faciebat, timens eos qui ex circumcisione erant. Ita et ipse vere correctus est, et Paulus vera narravit, ne sancta Scriptura, quae ad fidem posteris edita est, admissa auctoritate mendacii, tota dubia nutet et fluctuet. Non enim potest aut oportet litteris explicari, quanta et quam inexplicabilia mala consequantur, si hoc concesserimus. Posset autem opportune minusque periculose", "candidate_score": 0.647311, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_24", "bdc_text": "Offenbar betonte dort Bullinger so stark , daß die göttliche Natur Christi nicht gelitten habe , daß Jud diese Warnung für nötig hielt. ( Vgl . auch Köhler , ZL I 724 ;", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_864", "psc_text": "hi, qui cum in Christum ex Judaeis credidissent, tamen aemulatores erant Legis, ne per doctrinam Christi velut sacrilega, nec Deo mandante conscripta damnari putarentur quae per Moysen patribus fuerant ministrata. Hoc enim de Paulo jactaverant, non illi qui intelligebant quo animo a Judaeis fidelibus observari tunc ista deberent, propter commendandam scilicet auctoritatem divinam et sacramentorum illorum propheticam sanctitatem, non propter adipiscendam salutem, quae jam in Christo revelabatur, et per Baptismi sacramentum ministrabatur; sed illi hoc de Paulo sparserant, qui sic ea volebant observari, tanquam sine his in Evangelio salus credentibus esse non posset. Ipsum enim senserant vehementissimum gratiae praedicatorem et intentioni eorum maxime adversum, docentem non per illa hominem justificari, sed per gratiam Jesu Christi, cujus praenuntiandae causa illae umbrae in Lege mandatae sunt. Et ideo illi invidiam et persecutionem molientes concitare, tanquam inimicum Legis mandatorumque divinorum criminabantur: cujus falsae criminationis invidiam congruentius devitare non posset, quam ut ea ipse", "candidate_score": 0.64652, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_50", "bdc_text": "Ne te torqueas , obtundo te ineptus meis , sed tu boni consule , frater in Christo charissime , in quo perpetuo valeas .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_4128", "psc_text": "Quibus ordinandis rebus, si, ut collum exueres induendum sapientiae vinculis, profectus a nobis es; quid tibi nocent, aut quo pacto te pervellunt matris lacrymae fluentes carne, aut servi fuga, aut mors ancillarum, aut fratrum morbosa valetudo? Si est in te charitas ordinata, scias praeponere majora minoribus, et misericordia moveri, ut pauperes evangelizentur, ne messis Domini copiosa, operariorum inopia, in praedam volucribus jaceat, et paratum habere cor ad sequendum Domini voluntatem, in eo quod vel flagellando vel parcendo agere statuerit cum servis suis: haec meditare, in his esto, ut provectus tuus manifestus sit in omnibus (I Tim. IV, 15). Obsecro te ut caveas ne majorem tristitiam des bonis fratribus torpore tuo, quam laetitiam alacritate jam dederas. Commendare te autem litteris quibus voluisti, tam superfluum putavi, quam si quisquam te mihi eodem modo commendare voluisset. EPISTOLA CCXLIV. Augustinus Chrisimo, consolans ne deficiat in adversis. Domino vere ac merito charissimo, et praedicando fratri", "candidate_score": 0.644529, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_24_26", "bdc_text": "Offenbar betonte dort Bullinger so stark , daß die göttliche Natur Christi nicht gelitten habe , daß Jud diese Warnung für nötig hielt. ( Vgl . auch Köhler , ZL I 724 ; zur leicht nestorianisierenden Tendenz von Bullingers Christologie s. Staedtke 145 f. 252f. ) . Sed hocvor hoc gestrichen quid .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_375", "psc_text": "Dominum Jesum salus ipsa, quae illis Sacramentis significabatur, advenerat. Ideoque Gentibus, quod insuetos a fide revocarent onere gravi et non necessario, nullo modo imponenda esse censebat (Act. XV, 28). 5. Quapropter non ideo Petrum emendavit, quod paternas traditiones observaret: quod si facere vellet, nec mendaciter nec incongrue faceret; quamvis enim jam superflua, tamen solita non nocerent: sed quoniam Gentes cogebat Judaizare (Gal. II, 14), quod nullo modo posset, nisi ea sic ageret, tanquam adhuc etiam post Domini adventum necessaria saluti forent; quod vehementer per apostolatum Pauli veritas dissuasit. Nec apostolus Petrus hoc ignorabat; sed id faciebat, timens eos qui ex circumcisione erant. Ita et ipse vere correctus est, et Paulus vera narravit, ne sancta Scriptura, quae ad fidem posteris edita est, admissa auctoritate mendacii, tota dubia nutet et fluctuet. Non enim potest aut oportet litteris explicari, quanta et quam inexplicabilia mala consequantur, si hoc concesserimus. Posset autem opportune minusque periculose", "candidate_score": 0.643876, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_50", "bdc_text": "Ne te torqueas , obtundo te ineptus meis , sed tu boni consule , frater in Christo charissime , in quo perpetuo valeas .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3834", "psc_text": "Cave ne tibi subrepat in tua virtute confidere; homo es enim, et maledictus omnis qui spem suam ponit in homine (Jerem. XVII, 5). Sed plane in Deo tuo toto corde confide, et ipse erit virtus tua, in qua pius gratusque confidas, cui dicas humiliter et fideliter, Diligam te, Domine, virtus mea (Psal. XVII, 2): quia et ipsa charitas Dei, quae perfecta foras mittit timorem (I Joan. IV, 18), non per vires nostras, id est humanas, diffunditur in cordibus nostris, sed sicut dicit Apostolus, per Spiritum sanctum qui datus est nobis (Rom. V, 5). 3. Vigila ergo et ora, ne intres in tentationem (Marc. XIV, 38). Ipsa quippe oratio admonet te quod indigeas adjutorio Domini tui, ne spem bene vivendi in te ponas. Oras enim non jam ut accipias divitias et honores praesentis saeculi, aut aliquid vanitatis humanae, sed ne intres in tentationem: quod utique si homo sibi praestare posset volendo,", "candidate_score": 0.643489, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_3", "bdc_text": "scripsisti , frater charissimeAm Rande , auch weiter unten , zahlreiche Bemerkungen von J. H. Hottinger. , placent , sed vereor , ne oleum et laborem perdiderisVgl .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_3903", "psc_text": "studiorum virum, sanctum Hilarium Arelatensem episcopum, sciat Beatitudo tua admiratorem sectatoremque in aliis omnibus tuae esse doctrinae; et de hoc quod in querelam trahit, jampridem apud Sanctitatem tuam sensum suum per litteras velle conferre. Sed quia utrum hoc facturus, aut quo fine sit facturus incertum est, et omnium nostrum fatigatio, providente hoc praesenti saeculo Dei gratia, in tuae charitatis et scientiae vigore respirat; adde eruditionem humilibus, adde increpationem superbis. Necessarium et utile est etiam quae scripta sunt scribere, ne leve existimetur quod non frequenter arguitur. Sanum enim putant esse quod non dolet, nec vulnus superducta cute sentiunt: sed intelligant perventurum ad sectionem, quod habuerit perseverantem tumorem. Gratia Dei et pax Domini nostri Jesu Christi coronet te in omni tempore, et ambulantem de virtute in virtutem glorificet in aeternum, domine papa beatissime, ineffabiliter mirabilis, incomparabiliter honorande, praestantissime patrone. EPISTOLA CCXXVI. Hilarius Augustino, de eodem argumento. Domino beatissimo ac toto affectu desiderando,", "candidate_score": 0.643178, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_3", "bdc_text": "scripsisti , frater charissimeAm Rande , auch weiter unten , zahlreiche Bemerkungen von J. H. Hottinger. , placent , sed vereor , ne oleum et laborem perdiderisVgl .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2070", "psc_text": "et ipsa quae etiam coram hominibus lucet laudabilis conversatio: sed magni interest, qua mentis intentione fiat; ideo dicit alias sapientes, stultas alias. Sed hinc eas discernit, quod stultae non sumpserunt oleum secum, sapientes autem acceperunt oleum in vasis suis, hoc est in cordibus suis, ubi fit ipsa participatio intimi ac superni boni. Unde in psalmo quodam, cum dictum esset, Sacrificate sacrificium justitiae, et sperate in Domino; Multi, inquit, dicunt: Quis ostendit nobis bona? Deinde ut manifestaret cujus boni amore debeamus operari justitiam, hoc est, sacrificare sacrificium justitiae: Signatum est, inquit, in nobis lumen vultus tui, Domine: dedisti laetitiam in corde meo (Psal. IV, 6, 7). Cujus boni aliquantum participati, et plenius perfectiusque participandi intentione, qui bene operatur, et laudabiliter etiam in conspectu hominum conversatur, habet oleum secum, quo bona opera ejus etiam in conspectu hominum lucentia non exstinguuntur; quia non in eo charitas refrigescit abundante iniquitate, sed perseverat usque in", "candidate_score": 0.640115, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_29", "bdc_text": "Haec scribo , non ut eorum partes adiuvem , sed quod periculum esse videam , ne is , qui cum iisce hominibus argutiis rem tentet , argutiis , quibus ipsi maxime nituntur , referiatur .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2121", "psc_text": "sed meis, quos scripsi de Libero Arbitrio. In talibus autem quaestionibus non multum laboro: quia etsi defendi sententia mea liquida ratione non potest, mea est; non ejus auctoris cujus sensum improbare fas non est, etiam cum, eo non intellecto, hoc inde sentitur quod improbandum est. Ego proinde fateor me ex eorum numero esse conari, qui proficiendo scribunt, et scribendo proficiunt. Unde si aliquid vel incautius, vel indoctius a me positum est, quod non solum ab aliis qui videre id possunt, merito reprehendatur, verum etiam a meipso, quia et ego saltem postea videre debeo, si proficio; nec mirandum est, nec dolendum: sed potius ignoscendum atque gratulandum; non quia erratum est, sed quia improbatum. Nam nimis perverse seipsum amat qui et alios vult errare, ut error suus lateat. Quanto enim melius et utilius, ut ubi ipse erravit, alii non errent, quorum admonitu errore careat! quod si noluerit, saltem comites erroris non habeat.", "candidate_score": 0.639496, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_3", "bdc_text": "scripsisti , frater charissimeAm Rande , auch weiter unten , zahlreiche Bemerkungen von J. H. Hottinger. , placent , sed vereor , ne oleum et laborem perdiderisVgl .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_208", "psc_text": "fateor tui capaciorem; sed ipsum video fieri pleniorem, quo me sine dubitatione antecellit: et posteaquam redierit, quod Domino adjuvante prosperatum iri spero, cum ejus pectoris abs te cumulati particeps fuero, non est impleturus, quod in me adhuc vacuum erit atque avidum sensuum tuorum. Ita fiet ut et ego etiam tunc egentior sim, ille copiosior. Sane idem frater aliqua scripta nostra fert secum; quibus legendis si dignationem adhibueris, etiam sinceram atque fraternam severitatem adhibeas quaeso. Non enim aliter intelligo quod scriptum est, Emendabit me justus in misericordia, et arguet me; oleum autem peccatoris non impinguet caput meum (Psal. CXL, 5); nisi quia magis amat objurgator sanans, quam adulator unguens caput. Ego autem difficillime bonus judex lego quod scripserim, sed aut timidior recto, aut cupidior. Video etiam interdum vitia mea; sed haec malo audire a melioribus, ne cum me recte fortasse reprehendero, rursus mihi blandiar, et meticulosam potius mihi videar in me,", "candidate_score": 0.638839, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_11", "bdc_text": "Anselms Beweis der Existenz Gottes im Zusammenhang seines theologischen Programms , München 1931 .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2207", "psc_text": "ipsa Trinitas, unus Deus. Et quia non tantum invisibilis, verum etiam incommutabilis; sic apparet quibus voluerit, in qua voluerit specie, ut apud eum integra maneat ejus invisibilis incommutabilisque natura. Desiderium autem veraciter piorum, quo videre Deum cupiunt, et inhianter ardescunt, non, opinor, in eam speciem contuendam flagrat, qua ut vult apparet, quod ipse non est; sed in eam substantiam, qua ipse est quod est. Hujus enim desiderii sui flammam sanctus Moyses, fidelis famulus ejus ostendit, ubi ait Deo, cum quo ut amicus facie ad faciem loquebatur: Si inveni gratiam ante te, ostende mihi temetipsum (Exod. XXXIII, 13, sec. LXX). Quid ergo? ille non erat ipse? Si non esset ipse, non ei diceret, ostende mihi temetipsum; sed, Ostende mihi Deum: et tamen si ejus naturam substantiamque conspiceret, multo minus diceret, ostende mihi temetipsum. Ipse ergo erat in ea specie qua apparere voluerat; non autem ipse apparebat in natura propria, quam Moyses", "candidate_score": 0.633515, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_7_9", "bdc_text": "Die Vulgata übersetzt sinngemäß : «. . . non permanebitis» .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_913", "psc_text": "adhuc nosse quomodo coaequanda sit in interprete peritia linguarum, conjecturis eorum qui Scripturas edisserendo pertractant; quos necesse est, etiamsi rectae atque unius fidei fuerint, varias parere in multorum locorum obscuritate sententias: quamvis nequaquam ipsa varietas ab ejusdem fidei unitate discordet; sicut etiam unus tractator, secundum eamdem fidem aliter atque aliter eumdem locum potest exponere, quia hoc ejus obscuritas patitur. 35. Ideo autem desidero interpretationem tuam de Septuaginta, ut et tanta latinorum interpretum, qui qualescumque hoc ausi sunt, quantum possumus imperitia careamus: et hi qui me invidere putant utilibus laboribus tuis, tandem aliquando, si fieri potest, intelligant, propterea me nolle tuam ex hebraeo interpretationem in ecclesiis legi, ne contra Septuaginta auctoritatem, tanquam novum aliquid proferentes, magno scandalo perturbemus plebes Christi, quarum aures et corda illam interpretationem audire consueverunt, quae etiam ab Apostolis approbata est. Unde et illud apud Jonam virgultum (Jonae IV, 6), si in hebraeo nec hedera est, nec cucurbita,", "candidate_score": 0.630164, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_11_13", "bdc_text": "Anselms Beweis der Existenz Gottes im Zusammenhang seines theologischen Programms , München 1931 . - Forschungen zur Geschichte und Lehre des Protestantismus , 4 . Reihe , Bd. III , S. 13ff. ) , surdisque narras fabulamVgl .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2234", "psc_text": "quippe Moyses typum populi Judaeorum, in Christum passum postea credituri; ideo dictum est illi, Cum transiero, posteriora mea videbis: et caetera quae ibi dicuntur, mirabili sacramento praenuntiant Ecclesiam post futuram, unde modo longum est disputare. Quod autem dicere institueram, desiderio ejus etiam illud quod petierat, fuisse concessum, in libro Numerorum postea demonstratum est; ubi Dominus arguit contumaciam sororis ipsius, et dicit aliis Prophetis in visione se apparere et in somno, Moysi autem per speciem, non per aenigmata: ubi etiam addidit dicens: Et gloriam Domini vidit (Num. XII, 6-8). Quid ergo est quod eum sic fecit exceptum, nisi forte quia illa contemplatione dignum etiam tunc habuit populi sui talem rectorem, et ministrum in tota domo sua fidelem, ut quemadmodum concupiverat, videret Deum sicuti est; quae contemplatio cunctis filiis in fine promittitur? CAPUT XIV. 33. Ista credo considerans vir ille sanctus cujus verba tractamus, nec Apostoli, inquit, omnes Christum videbant, quoniam forte", "candidate_score": 0.628041, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_20", "bdc_text": "Et sunt , qui duci , non cogi volunt .", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_263", "psc_text": "Inde ait ipse Deus, dominis non posse duobus Serviri; quoniam mens placet una Deo: Una fides, Deus unus, et unicus e Patre Christus, Haud duplex uni servitus est domino. Quanta etenim coelo ac terris distantia, tanta est Caesaris et Christi rebus et imperiis. Tollere humo, sed nunc dum spiritus hos regit artus, Mente polum penetra, nil mora carnis obest. Corporeis jam nunc morere actibus, et bona vitae Coelestis liquido praemeditare animo. Spiritus es, quanquam tenearis corpore, si nunc Mente pia victor carnis opus perimas. Haec tibi, chare puer, fido compulsus amore Scripsi; si recipis, suscipiere Deo. Crede Augustinum tibi nunc in me geminatum, Sume duos una cum pietate patres. Spernimur? abstraheris majore dolore duobus: Audimur? pignus dulce duobus eris. In te laeta patrum sudavit cura duorum, Et tibi magnus honos laetificasse duos. Sed me Augustino, cum copulo, non meritorum Jacto parem, solo comparo amore tui. Nam quid ego effundam, rorans", "candidate_score": 0.626978, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_39", "bdc_text": "die Interpretation von Ex 12 , 11 geht auf Zwinglis berühmten Traum zurück. ( Zur ganzen Frage s. Z IV 448f;", "psc_chunk_id": "033_Augustinus-Hipponensis_Epistolae_window_2599", "psc_text": "visi sunt in domibus ita ingredi, ut soliti sunt, aut per diem, aut per noctem a vigilantibus, ab ambulantibus? Non hoc semel audivi, et illud quod dicitur plerumque in qua dam particula noctis, in locis in quibus humata corpora sunt, et maxime in basilicis fieri tumultus et orationes. Non enim ab uno hoc audisse me memini; nam testis est visionis istius vir quidam sanctus presbyter, qui multitudinem talium de baptisterio exeuntium in corporibus lucidis, et postea in medio ipsius ecclesiae orationes adverterit. Haec ergo omnia aut illi nostrae inquisitioni favent, aut si fabulae sunt, mirum: tamen vellem aliquid ex hac re nosse, quia veniunt, et visitant, et videntur exceptis somniis. 9. Ex quibus alia nascitur quaestio. Non enim modo phantasiam ego curo, quam sibi cor ineruditum fingit: visitationes loquor. Quomodo apparuit Joseph per somnium (Matth. I, 20), quomodo plerique visitati sunt. Sic ergo et nostri quos praemisimus aliquando veniunt, ipsi", "candidate_score": 0.626685, "ce_score": null } ] }, { "rank": 17, "cf_id": "cf025", "work_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Evangelia", "max_score": 0.705627, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10029_sent_16_18", "bdc_text": "Orandus est deus , ut mentes eorum excitet , ut tenebras illuminetVgl. 2 Sam 22 , 29 u. a. , ut intus trahatVgl. Joh 6 , 44. . Et nos aliquando tenebre eramus , nunc autem ipsius gratia lux [ Eph 5 , 8 ] , «qui operatur omnia in omnibus » [1 Kor 12 , 6 ] . Quare te rogo , ut quedam verba , quibus acerbius in fratrem invehere videri posses malis , in mitiora mutare velis , non quod tales iisce verbis digni non sint , sed quod nos alia decent , nisi cum deploratissimis impiissimisque tibi negocium siet .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Evangelia_window_25", "psc_text": "clamemus, quia peccatorum nostrorum phantasmata plerumque et in oratione patimur. Sed nimirum necesse est ut vox cordis nostri 1442 quo durius repellitur, eo valentius insistat, quatenus cogitationis illicitae tumultum superet, atque ad pias aures Domini nimietate suae importunitatis erumpat. In se, ut suspicior, recognoscit unusquisque quod dicimus, quia dum ab hoc mundo animum ad Deum mutamus, dum ad orationis opus convertimur, ipsa quae prius delectabiliter gessimus importuna postea atque gravia in oratione nostra toleramus. Vix eorum cogitatio manu sancti desiderii ab oculis cordis abigitur, vix eorum phantasmata per poenitentiae lamenta superantur. 5. Sed cum in oratione nostra vehementer insistimus, transeuntem Jesum menti figimus. Unde illic subditur: Stans autem Jesus, jussit illum adduci ad se. Ecce stat qui ante transibat, quia dum adhuc turbas phantasmatum in oratione patimur, Jesum aliquatenus transeuntem sentimus. Cum vero orationi vehementer insistimus, stat Jesus ut lucem restituat, quia Deus in corde figitur, et lux amissa reparatur.", "candidate_score": 0.705627, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_16", "bdc_text": "Orandus est deus , ut mentes eorum excitet , ut tenebras illuminetVgl. 2 Sam 22 , 29 u. a. , ut intus trahatVgl. Joh 6 , 44. .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Evangelia_window_25", "psc_text": "clamemus, quia peccatorum nostrorum phantasmata plerumque et in oratione patimur. Sed nimirum necesse est ut vox cordis nostri 1442 quo durius repellitur, eo valentius insistat, quatenus cogitationis illicitae tumultum superet, atque ad pias aures Domini nimietate suae importunitatis erumpat. In se, ut suspicior, recognoscit unusquisque quod dicimus, quia dum ab hoc mundo animum ad Deum mutamus, dum ad orationis opus convertimur, ipsa quae prius delectabiliter gessimus importuna postea atque gravia in oratione nostra toleramus. Vix eorum cogitatio manu sancti desiderii ab oculis cordis abigitur, vix eorum phantasmata per poenitentiae lamenta superantur. 5. Sed cum in oratione nostra vehementer insistimus, transeuntem Jesum menti figimus. Unde illic subditur: Stans autem Jesus, jussit illum adduci ad se. Ecce stat qui ante transibat, quia dum adhuc turbas phantasmatum in oratione patimur, Jesum aliquatenus transeuntem sentimus. Cum vero orationi vehementer insistimus, stat Jesus ut lucem restituat, quia Deus in corde figitur, et lux amissa reparatur.", "candidate_score": 0.677303, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_21_23", "bdc_text": "Ceterum dum corpus a divinitate separas , dumvor dum gestrichen cave . traditum sit , cave , ne adversarius secus , quam tu velis , intelligat et ex verbis tuis caput tuum petat . Ego enim non intelligo , quomodo divina natura corpus , quod semel adsumpserat , reliquerit , neque tamen dubito solum corpus passum esse , non divinitatemDies bezieht sich auf den nicht mehr vorhandenen Teil des Schreibens ( s. Nr. 7 ) .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Evangelia_window_380", "psc_text": "renuit; hominem esse despexit, Deum carne mortalem factum credere noluit. Quid ergo est, nisi quia et citius cucurrit, et tamen ante monumentum vacua stetit: Venit autem Simon Petrus sequens eum, et introivit in monumentum, quia secuta posterior Ecclesia gentium, mediatorem Dei et hominum hominem Jesum Christum et cognovit carne mortuum, et viventem credidit Deum. Vidit linteamina posita, et sudarium quod fuerat super caput ejus, non cum linteaminibus positum, sed separatim involutum in unum locum. Quid esse, fratres, credimus, quod sudarium capitis Domini cum linteaminibus non invenitur in monumento, nisi quia, Paulo attestante (I Cor. XI, 3), caput Christi Deus, 1532 et divinitatis incomprehensibilia sacramenta ab infirmitatis nostrae cognitione disjuncta sunt, ejusque potentia creaturae transcendit naturam? Et notandum quod non solum separatim, sed etiam involutum inveniri dicitur in unum locum. Linteum quippe quod involvitur, ejus nec initium nec finis aspicitur. Recte ergo sudarium capitis involutum inventum est, quia celsitudo divinitatis nec", "candidate_score": 0.674176, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_14_16", "bdc_text": "Adagia , 1 , 4 , 87 ( LB II 178 C-E ) . ; si crederent , nihil opus pluribus argumentis . Orandus est deus , ut mentes eorum excitet , ut tenebras illuminetVgl. 2 Sam 22 , 29 u. a. , ut intus trahatVgl. Joh 6 , 44. .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Evangelia_window_25", "psc_text": "clamemus, quia peccatorum nostrorum phantasmata plerumque et in oratione patimur. Sed nimirum necesse est ut vox cordis nostri 1442 quo durius repellitur, eo valentius insistat, quatenus cogitationis illicitae tumultum superet, atque ad pias aures Domini nimietate suae importunitatis erumpat. In se, ut suspicior, recognoscit unusquisque quod dicimus, quia dum ab hoc mundo animum ad Deum mutamus, dum ad orationis opus convertimur, ipsa quae prius delectabiliter gessimus importuna postea atque gravia in oratione nostra toleramus. Vix eorum cogitatio manu sancti desiderii ab oculis cordis abigitur, vix eorum phantasmata per poenitentiae lamenta superantur. 5. Sed cum in oratione nostra vehementer insistimus, transeuntem Jesum menti figimus. Unde illic subditur: Stans autem Jesus, jussit illum adduci ad se. Ecce stat qui ante transibat, quia dum adhuc turbas phantasmatum in oratione patimur, Jesum aliquatenus transeuntem sentimus. Cum vero orationi vehementer insistimus, stat Jesus ut lucem restituat, quia Deus in corde figitur, et lux amissa reparatur.", "candidate_score": 0.668722, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_36", "bdc_text": "Vides hic «est» pro «significat» positum esse , nam dominus adhuc non transierat , sed sequenti nocte transiturus erat .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Evangelia_window_185", "psc_text": "Discumbere quippe nostrum in regno quiescere est. Unde rursum Dominus dicit: Venient et recumbent cum Abraham, Isaac et Jacob (Matth. VIII, 11) . Transiens autem Dominus ministrat, quia lucis suae illustratione nos satiat. Transire vero dictum est, cum de judicio ad regnum redit. Vel certe Dominus nobis post judicium transit, quia ab humanitatis forma in divinitatis suae contemplationem nos elevat. Et transire ejus est in claritatis suae speculationem nos ducere, cum eum quem in humanitate in judicio cernimus, etiam in divinitate post judicium videmus. Ad judicium quippe 1483 veniens, in forma servi omnibus apparet, quia scriptum est: Videbunt in quem transfixerunt (Zach. XII, 10; Joan. XIX, 37) . Sed cum reprobi in supplicium corruunt, justi ad claritatis ejus gloriam pertrahuntur, sicut scriptum est: Tollatur impius, ne videat gloriam Dei (Isai. XXVI, 10) . 5. Sed quid si servi in prima vigilia negligentes existunt? Prima quippe vigilia primae aetatis custodia est.", "candidate_score": 0.664304, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_3", "bdc_text": "scripsisti , frater charissimeAm Rande , auch weiter unten , zahlreiche Bemerkungen von J. H. Hottinger. , placent , sed vereor , ne oleum et laborem perdiderisVgl .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Evangelia_window_166", "psc_text": "earum opera, quae clara hominibus foris apparuerant, in adventu judicis intus obscurantur. Et a Deo retributionem non inveniunt, quia pro eis receperunt ab hominibus laudes quas amaverunt. Quid est autem quod tunc a prudentibus oleum petunt, nisi quod in adventu judicis cum se intus vacuas invenerint, testimonium foris quaerunt? Ac si a sua fiducia deceptae proximis dicant: Quia nos quasi sine opere repelli conspicitis, dicite de nostris operibus quid vidistis. Sed prudentes virgines respondent, dicentes: Ne forte non sufficiat nobis et vobis. In illo enim die (quod tamen de quibusdam in pace Ecclesiae quiescentibus loquor) sibimetipsi testimonium uniuscujusque vix sufficit; quanto minus et sibi et proximo? Unde et protinus per increpationem subdunt: Ite potius ad vendentes, et emite vobis. Venditores quippe olei adulatores sunt. Qui enim accepta qualibet gratia, vanis suis laudibus nitorem gloriae offerunt, quasi oleum vendunt. De quo profecto oleo Psalmista dicit: Oleum autem peccatoris non impinguet caput", "candidate_score": 0.633717, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_12_14", "bdc_text": "- Forschungen zur Geschichte und Lehre des Protestantismus , 4 . Reihe , Bd. III , S. 13ff. ) , surdisque narras fabulamVgl . Adagia , 1 , 4 , 87 ( LB II 178 C-E ) . ;", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Homiliae-in-Evangelia_window_879", "psc_text": "postmodum requirenda spiritalis intelligentia allegoriae. Tunc namque allegoriae fructus suaviter carpitur, cum prius per historiam in veritatis radice solidatur. Sed quia nonnunquam allegoria fidem aedificat, et historia moralitatem, nos qui auctore Deo jam fidelibus loquimur, non abs re credimus si ipsum loquendi ordinem postponamus, quatenus qui fidem jam firmam tenetis prius de allegoria aliquid breviter audire debeatis; et quod vobis de moralitate historiae valde est necessarium, hoc in expositionis nostrae ordine servetur extremum, quia ea plerumque solent melius recoli quae contingit postmodum audiri. 2. Sensus ergo allegoricos sub brevitate transcurrimus, ut ad moralitatis latitudinem citius venire valeamus. Homo quidam erat dives, qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide. Quem, fratres charissimi, quem dives iste qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide, nisi Judaicum populum significat, qui cultum vitae exterius habuit, qui acceptae legis deliciis ad nitorem usus est, non ad utilitatem? Quem vero Lazarus ulceribus plenus", "candidate_score": 0.628039, "ce_score": null } ] }, { "rank": 18, "cf_id": "cf020", "work_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Ephesios", "max_score": 0.705392, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10029_sent_46", "bdc_text": "Hebreis «adorare» significat genu flectere aut caput , procidere in terramSiehe bes. Gen 24 , 26 ;", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Ephesios_window_180", "psc_text": "furiosus, flexo adorat iram genu. Qui mammonam suspicit, et Deus ejus est venter, flectit genua avaritiae atque luxuriae. Et quid me necesse est singula peragrare? Toties diabolo flectimus genu, quotiescumque peccamus. Haec autem spiritualiter exponentes, non statim juxta litteram orandi consuetudinem tollimus, qua Deum genu posito suppliciter adoramus, et fixo in terram poplite, magis quod ab eo poscimus, impetramus. Legimus enim et Paulum in littore sic orasse, et geniculationes in oratione praeceptas (Act. XXVII). Sed sicut illud aedificat simplices: sic veram geniculationem esse docemus in animo; quia multi corporale flectentes genu, animae, nequaquam poplitem curvaverunt. Et contra, alii erecto Deum corpore deprecantes, magis se animo curvaverunt. Porro quod sequitur, ad Patrem ex quo omnis paternitas in coelis, et in terra nominatur, non ut in Latinis codicibus additum est, ad Patrem Domini nostri Jesu Christi, sed simpliciter, ad Patrem, legendum, ut Dei Patris nomen, non Domino nostro Jesu Christo, sed omnibus", "candidate_score": 0.705392, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_46_48", "bdc_text": "Hebreis «adorare» significat genu flectere aut caput , procidere in terramSiehe bes. Gen 24 , 26 ; Ex 20 , 5 ; 34 , 8 ;", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Ephesios_window_180", "psc_text": "furiosus, flexo adorat iram genu. Qui mammonam suspicit, et Deus ejus est venter, flectit genua avaritiae atque luxuriae. Et quid me necesse est singula peragrare? Toties diabolo flectimus genu, quotiescumque peccamus. Haec autem spiritualiter exponentes, non statim juxta litteram orandi consuetudinem tollimus, qua Deum genu posito suppliciter adoramus, et fixo in terram poplite, magis quod ab eo poscimus, impetramus. Legimus enim et Paulum in littore sic orasse, et geniculationes in oratione praeceptas (Act. XXVII). Sed sicut illud aedificat simplices: sic veram geniculationem esse docemus in animo; quia multi corporale flectentes genu, animae, nequaquam poplitem curvaverunt. Et contra, alii erecto Deum corpore deprecantes, magis se animo curvaverunt. Porro quod sequitur, ad Patrem ex quo omnis paternitas in coelis, et in terra nominatur, non ut in Latinis codicibus additum est, ad Patrem Domini nostri Jesu Christi, sed simpliciter, ad Patrem, legendum, ut Dei Patris nomen, non Domino nostro Jesu Christo, sed omnibus", "candidate_score": 0.701579, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_46", "bdc_text": "Hebreis «adorare» significat genu flectere aut caput , procidere in terramSiehe bes. Gen 24 , 26 ;", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Ephesios_window_179", "psc_text": "nomine Jesu flectant genu terrestria: numquid et angelos caeterasque virtutes, quae in coelestibus perseverant, possumus affirmare speciem habere corpoream, ut in nomine ejus flectant genu? vel apud inferos animas vinculis corporis liberatas, genu quod non habent, esse flexuras? Quomodo 599 igitur quicumque subjectus est Salvatori, flectere ei genu dicitur: sic qui peccati servus est, et habet spiritum servitutis iterum in timore, genu scribitur flexisse peccato. Derelinquit mihi, ait Dominus, septem millia virorum, qui non curvaverunt genua ante Baal (III Reg. XIX, 18) , idolo scilicet atque peccato. Qui fornicator est, et per lupanaria scortaque discurrit, libidini flectit genu suum. Qui furiosus, flexo adorat iram genu. Qui mammonam suspicit, et Deus ejus est venter, flectit genua avaritiae atque luxuriae. Et quid me necesse est singula peragrare? Toties diabolo flectimus genu, quotiescumque peccamus. Haec autem spiritualiter exponentes, non statim juxta litteram orandi consuetudinem tollimus, qua Deum genu posito suppliciter adoramus, et fixo", "candidate_score": 0.701448, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_45_47", "bdc_text": "hebrew = anbeten , sich in Anbetung niederwerfen. : Hebreis «adorare» significat genu flectere aut caput , procidere in terramSiehe bes. Gen 24 , 26 ; Ex 20 , 5 ;", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Ephesios_window_180", "psc_text": "furiosus, flexo adorat iram genu. Qui mammonam suspicit, et Deus ejus est venter, flectit genua avaritiae atque luxuriae. Et quid me necesse est singula peragrare? Toties diabolo flectimus genu, quotiescumque peccamus. Haec autem spiritualiter exponentes, non statim juxta litteram orandi consuetudinem tollimus, qua Deum genu posito suppliciter adoramus, et fixo in terram poplite, magis quod ab eo poscimus, impetramus. Legimus enim et Paulum in littore sic orasse, et geniculationes in oratione praeceptas (Act. XXVII). Sed sicut illud aedificat simplices: sic veram geniculationem esse docemus in animo; quia multi corporale flectentes genu, animae, nequaquam poplitem curvaverunt. Et contra, alii erecto Deum corpore deprecantes, magis se animo curvaverunt. Porro quod sequitur, ad Patrem ex quo omnis paternitas in coelis, et in terra nominatur, non ut in Latinis codicibus additum est, ad Patrem Domini nostri Jesu Christi, sed simpliciter, ad Patrem, legendum, ut Dei Patris nomen, non Domino nostro Jesu Christo, sed omnibus", "candidate_score": 0.700065, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_46_48", "bdc_text": "Hebreis «adorare» significat genu flectere aut caput , procidere in terramSiehe bes. Gen 24 , 26 ; Ex 20 , 5 ; 34 , 8 ;", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Ephesios_window_179", "psc_text": "nomine Jesu flectant genu terrestria: numquid et angelos caeterasque virtutes, quae in coelestibus perseverant, possumus affirmare speciem habere corpoream, ut in nomine ejus flectant genu? vel apud inferos animas vinculis corporis liberatas, genu quod non habent, esse flexuras? Quomodo 599 igitur quicumque subjectus est Salvatori, flectere ei genu dicitur: sic qui peccati servus est, et habet spiritum servitutis iterum in timore, genu scribitur flexisse peccato. Derelinquit mihi, ait Dominus, septem millia virorum, qui non curvaverunt genua ante Baal (III Reg. XIX, 18) , idolo scilicet atque peccato. Qui fornicator est, et per lupanaria scortaque discurrit, libidini flectit genu suum. Qui furiosus, flexo adorat iram genu. Qui mammonam suspicit, et Deus ejus est venter, flectit genua avaritiae atque luxuriae. Et quid me necesse est singula peragrare? Toties diabolo flectimus genu, quotiescumque peccamus. Haec autem spiritualiter exponentes, non statim juxta litteram orandi consuetudinem tollimus, qua Deum genu posito suppliciter adoramus, et fixo", "candidate_score": 0.69306, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_45_47", "bdc_text": "hebrew = anbeten , sich in Anbetung niederwerfen. : Hebreis «adorare» significat genu flectere aut caput , procidere in terramSiehe bes. Gen 24 , 26 ; Ex 20 , 5 ;", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Ephesios_window_179", "psc_text": "nomine Jesu flectant genu terrestria: numquid et angelos caeterasque virtutes, quae in coelestibus perseverant, possumus affirmare speciem habere corpoream, ut in nomine ejus flectant genu? vel apud inferos animas vinculis corporis liberatas, genu quod non habent, esse flexuras? Quomodo 599 igitur quicumque subjectus est Salvatori, flectere ei genu dicitur: sic qui peccati servus est, et habet spiritum servitutis iterum in timore, genu scribitur flexisse peccato. Derelinquit mihi, ait Dominus, septem millia virorum, qui non curvaverunt genua ante Baal (III Reg. XIX, 18) , idolo scilicet atque peccato. Qui fornicator est, et per lupanaria scortaque discurrit, libidini flectit genu suum. Qui furiosus, flexo adorat iram genu. Qui mammonam suspicit, et Deus ejus est venter, flectit genua avaritiae atque luxuriae. Et quid me necesse est singula peragrare? Toties diabolo flectimus genu, quotiescumque peccamus. Haec autem spiritualiter exponentes, non statim juxta litteram orandi consuetudinem tollimus, qua Deum genu posito suppliciter adoramus, et fixo", "candidate_score": 0.692754, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_46", "bdc_text": "Hebreis «adorare» significat genu flectere aut caput , procidere in terramSiehe bes. Gen 24 , 26 ;", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Ephesios_window_178", "psc_text": "ad effigiem corporalium luminum esse oculos spirituales: sic nunc intelligendum, alia esse exterioris hominis genua, alia interioris. Etenim illud quod dicitur in Isaia: Confortamini manus dimissae, et genua dissoluta (Isai. XXXV, 3) . Et in alio loco ipse Apostolus: Ut in nomine, inquit, Jesu, omne genu flectatur, coelestium, terrestrium, et infernorum (Philip. II, 10) , non ad genua corporis, sed ad subjectionem mentis et inclinationem animae, cordisque obsequium pertinet, terrae se coaequantis, ut Psalmista quoque canit, dicens: Adhaesit pavimento anima mea (Ps. CXVIII, 25) . Res enim spiritualis et incorporea anima, rei corporali pavimento quomodo potuit adhaerere? Esto quippe in nomine Jesu flectant genu terrestria: numquid et angelos caeterasque virtutes, quae in coelestibus perseverant, possumus affirmare speciem habere corpoream, ut in nomine ejus flectant genu? vel apud inferos animas vinculis corporis liberatas, genu quod non habent, esse flexuras? Quomodo 599 igitur quicumque subjectus est Salvatori, flectere ei genu dicitur: sic", "candidate_score": 0.688785, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_0_2", "bdc_text": "Gratia et pax a deo patre per Christum . Quę de pane eucharistię contra Bartholomeum Bartholomäus Stocker . Seine Lebensdaten und die ganze Problematik des hier erwähnten Schreibens s. oben [Nr. 7 ] S. 71 , Anm. 1 .", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Ephesios_window_17", "psc_text": "Jesu. (Vers. 2.) Gratia vobis et pax a Deo Patre nostro, et Domino Jesu Christo. Sive ambo ad utrumque, hoc est, et gratia et 546 pax, tam ad Deum Patrem, quam ad Dominum nostrum Jesum Christum: sive ad singulos referenda sunt singula, ut gratia ad Deum Patrem, pax vero referatur ad Christum. Siquidem statim sequitur: In laudem gloriae gratiae suae: in qua glorificavit nos in dilecto; ut gratia Patris in eo sit, quod Filium pro salute nostra dignatus est mittere: Pax vero Filii in eo, quod per ipsum Patri reconciliati sumus, et destructo medio pariete, inimicitias in carne sua evacuans, fecerit utrumque unum. (Vers. 3.) Benedictus Deus et Pater Domini nostri Jesu Christi, qui benedixit nos in omni benedictione spirituali in coelestibus, in Christo. Quomodo secundum substantiam atque naturam Deus bonus, nos communione sui effecit bonos, et loquitur ad Israel: Sancti estote, quoniam ego sanctus sum (Levit. XX, 7) :", "candidate_score": 0.687429, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_46_48", "bdc_text": "Hebreis «adorare» significat genu flectere aut caput , procidere in terramSiehe bes. Gen 24 , 26 ; Ex 20 , 5 ; 34 , 8 ;", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Ephesios_window_178", "psc_text": "ad effigiem corporalium luminum esse oculos spirituales: sic nunc intelligendum, alia esse exterioris hominis genua, alia interioris. Etenim illud quod dicitur in Isaia: Confortamini manus dimissae, et genua dissoluta (Isai. XXXV, 3) . Et in alio loco ipse Apostolus: Ut in nomine, inquit, Jesu, omne genu flectatur, coelestium, terrestrium, et infernorum (Philip. II, 10) , non ad genua corporis, sed ad subjectionem mentis et inclinationem animae, cordisque obsequium pertinet, terrae se coaequantis, ut Psalmista quoque canit, dicens: Adhaesit pavimento anima mea (Ps. CXVIII, 25) . Res enim spiritualis et incorporea anima, rei corporali pavimento quomodo potuit adhaerere? Esto quippe in nomine Jesu flectant genu terrestria: numquid et angelos caeterasque virtutes, quae in coelestibus perseverant, possumus affirmare speciem habere corpoream, ut in nomine ejus flectant genu? vel apud inferos animas vinculis corporis liberatas, genu quod non habent, esse flexuras? Quomodo 599 igitur quicumque subjectus est Salvatori, flectere ei genu dicitur: sic", "candidate_score": 0.686042, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_45_47", "bdc_text": "hebrew = anbeten , sich in Anbetung niederwerfen. : Hebreis «adorare» significat genu flectere aut caput , procidere in terramSiehe bes. Gen 24 , 26 ; Ex 20 , 5 ;", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Ephesios_window_178", "psc_text": "ad effigiem corporalium luminum esse oculos spirituales: sic nunc intelligendum, alia esse exterioris hominis genua, alia interioris. Etenim illud quod dicitur in Isaia: Confortamini manus dimissae, et genua dissoluta (Isai. XXXV, 3) . Et in alio loco ipse Apostolus: Ut in nomine, inquit, Jesu, omne genu flectatur, coelestium, terrestrium, et infernorum (Philip. II, 10) , non ad genua corporis, sed ad subjectionem mentis et inclinationem animae, cordisque obsequium pertinet, terrae se coaequantis, ut Psalmista quoque canit, dicens: Adhaesit pavimento anima mea (Ps. CXVIII, 25) . Res enim spiritualis et incorporea anima, rei corporali pavimento quomodo potuit adhaerere? Esto quippe in nomine Jesu flectant genu terrestria: numquid et angelos caeterasque virtutes, quae in coelestibus perseverant, possumus affirmare speciem habere corpoream, ut in nomine ejus flectant genu? vel apud inferos animas vinculis corporis liberatas, genu quod non habent, esse flexuras? Quomodo 599 igitur quicumque subjectus est Salvatori, flectere ei genu dicitur: sic", "candidate_score": 0.672702, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_14_16", "bdc_text": "Adagia , 1 , 4 , 87 ( LB II 178 C-E ) . ; si crederent , nihil opus pluribus argumentis . Orandus est deus , ut mentes eorum excitet , ut tenebras illuminetVgl. 2 Sam 22 , 29 u. a. , ut intus trahatVgl. Joh 6 , 44. .", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Ephesios_window_326", "psc_text": "fiunt a filiis diffidentiae: haec enim a luce arguta manifestantur. Lux autem arguit ea quae prius erant tenebrae, et postea facta sunt lumen in Domino: ut ex eo quod corripiuntur, mutentur in melius, et mutata manifestentur in publico, et publicata sint lumen, quia omne quod manifestatur, lux est. (Vers. 14.) Propter quod dicit: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus (sive, orietur tibi Christus ). Quoniam opera tenebrarum a luce arguta manifestantur in lucem, his quae arguta fuerant transmutatis, dicitur dormientibus et mortuis, eo quod opera fecere tenebrarum: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis. Quaerat aliquis, quisnam sit iste qui dicat: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis; aut cujus testimonio Apostolus sit abusus? Et quidem qui simplici responsione contentus est, dicet in reconditis eum prophetis, et his quae vocantur apocrypha haec lecta in medium protulisse (sicut in aliis quoque locis illum fecisse manifestum est),", "candidate_score": 0.67225, "ce_score": null } ] }, { "rank": 19, "cf_id": "cf021", "work_id": "stoa0040.stoa031.opp-lat1", "max_score": 0.70479, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10029_sent_16_18", "bdc_text": "Orandus est deus , ut mentes eorum excitet , ut tenebras illuminetVgl. 2 Sam 22 , 29 u. a. , ut intus trahatVgl. Joh 6 , 44. . Et nos aliquando tenebre eramus , nunc autem ipsius gratia lux [ Eph 5 , 8 ] , «qui operatur omnia in omnibus » [1 Kor 12 , 6 ] . Quare te rogo , ut quedam verba , quibus acerbius in fratrem invehere videri posses malis , in mitiora mutare velis , non quod tales iisce verbis digni non sint , sed quod nos alia decent , nisi cum deploratissimis impiissimisque tibi negocium siet .", "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa031.opp-lat1_window_144", "psc_text": "fies in eis, de quibus dicit apostolus: fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino. quod nec dei naturae dici posset, quia numquam fuit mala et digna isto nomine tenebrarum, nec naturae mali. quae si esset, numquam posset mutari nec lux fieri; sed recte ac ueraciter hoc dictum est ei naturae, quae incommutabilis non est, sed deserto incommutabili lumine, a quo facta est, obtenebratur in se; ad illud autem conuersa fit lux non in se, sed in domino. non enim a se ipsa, quoniam non est lumen uerum, sed inluminata lucet ab illo, de quo dictum est: erat lumen uerum, quod inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum. hoc crede, hoc intellege, hoc tene, si uis esse bonus participatione incommutahilisincommutabilis boni, quod non potes esse per te: quod nec amittere, si incommutabiliter hoc esses, nec recipere posses, si incommutabiliter hoc non esses. 4 II Tim. 4, 8 sq. 11 Ephes.", "candidate_score": 0.70479, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_17", "bdc_text": "Et nos aliquando tenebre eramus , nunc autem ipsius gratia lux [ Eph 5 , 8 ] , «qui operatur omnia in omnibus » [1 Kor 12 , 6 ] .", "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa031.opp-lat1_window_144", "psc_text": "fies in eis, de quibus dicit apostolus: fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino. quod nec dei naturae dici posset, quia numquam fuit mala et digna isto nomine tenebrarum, nec naturae mali. quae si esset, numquam posset mutari nec lux fieri; sed recte ac ueraciter hoc dictum est ei naturae, quae incommutabilis non est, sed deserto incommutabili lumine, a quo facta est, obtenebratur in se; ad illud autem conuersa fit lux non in se, sed in domino. non enim a se ipsa, quoniam non est lumen uerum, sed inluminata lucet ab illo, de quo dictum est: erat lumen uerum, quod inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum. hoc crede, hoc intellege, hoc tene, si uis esse bonus participatione incommutahilisincommutabilis boni, quod non potes esse per te: quod nec amittere, si incommutabiliter hoc esses, nec recipere posses, si incommutabiliter hoc non esses. 4 II Tim. 4, 8 sq. 11 Ephes.", "candidate_score": 0.686216, "ce_score": null } ] }, { "rank": 20, "cf_id": "cf036", "work_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Libri-ad-Monimum", "max_score": 0.70471, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10029_sent_16_18", "bdc_text": "Orandus est deus , ut mentes eorum excitet , ut tenebras illuminetVgl. 2 Sam 22 , 29 u. a. , ut intus trahatVgl. Joh 6 , 44. . Et nos aliquando tenebre eramus , nunc autem ipsius gratia lux [ Eph 5 , 8 ] , «qui operatur omnia in omnibus » [1 Kor 12 , 6 ] . Quare te rogo , ut quedam verba , quibus acerbius in fratrem invehere videri posses malis , in mitiora mutare velis , non quod tales iisce verbis digni non sint , sed quod nos alia decent , nisi cum deploratissimis impiissimisque tibi negocium siet .", "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Libri-ad-Monimum_window_55", "psc_text": "Gratias ago Deo meo per Jesum Christum pro omnibus vobis, quia fides vestra annuntiatur in universo mundo (Ephes. I, 4) . Opera quoque nostra Dominus ipse testatur dicens: Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videntes vestra bona opera, glorificent Patrem vestrum qui in coelis est (Matth. V, 16) . Tamen quia ista cum habemus non habemus ex nobis nata, sed a Deo donata, sicut Apostolus dicit: Nos autem non spiritum mundi accepimus, sed spiritum qui ex Deo est, ut sciamus 13 quae a Deo donata sunt nobis (I Cor. II, 12) ; et quia quaecunque nobis facienda donat, sicut habere non possumus, nisi ipse nobis largiatur, sic facere non possumus, nisi ipse nobis quae largitus est operetur, CAPUT XV. Non debemus nobis aliquid boni operis tanquam nostrum ascribere. In hac vita nemo perfectus nisi spe futurae gloriae. Paulus perfectus et imperfectus. Propterea nullatenus sinimur, imo salubriter prohibemur, tam in", "candidate_score": 0.70471, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_15_17", "bdc_text": "si crederent , nihil opus pluribus argumentis . Orandus est deus , ut mentes eorum excitet , ut tenebras illuminetVgl. 2 Sam 22 , 29 u. a. , ut intus trahatVgl. Joh 6 , 44. . Et nos aliquando tenebre eramus , nunc autem ipsius gratia lux [ Eph 5 , 8 ] , «qui operatur omnia in omnibus » [1 Kor 12 , 6 ] .", "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Libri-ad-Monimum_window_55", "psc_text": "Gratias ago Deo meo per Jesum Christum pro omnibus vobis, quia fides vestra annuntiatur in universo mundo (Ephes. I, 4) . Opera quoque nostra Dominus ipse testatur dicens: Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videntes vestra bona opera, glorificent Patrem vestrum qui in coelis est (Matth. V, 16) . Tamen quia ista cum habemus non habemus ex nobis nata, sed a Deo donata, sicut Apostolus dicit: Nos autem non spiritum mundi accepimus, sed spiritum qui ex Deo est, ut sciamus 13 quae a Deo donata sunt nobis (I Cor. II, 12) ; et quia quaecunque nobis facienda donat, sicut habere non possumus, nisi ipse nobis largiatur, sic facere non possumus, nisi ipse nobis quae largitus est operetur, CAPUT XV. Non debemus nobis aliquid boni operis tanquam nostrum ascribere. In hac vita nemo perfectus nisi spe futurae gloriae. Paulus perfectus et imperfectus. Propterea nullatenus sinimur, imo salubriter prohibemur, tam in", "candidate_score": 0.701909, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_17", "bdc_text": "Et nos aliquando tenebre eramus , nunc autem ipsius gratia lux [ Eph 5 , 8 ] , «qui operatur omnia in omnibus » [1 Kor 12 , 6 ] .", "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Libri-ad-Monimum_window_55", "psc_text": "Gratias ago Deo meo per Jesum Christum pro omnibus vobis, quia fides vestra annuntiatur in universo mundo (Ephes. I, 4) . Opera quoque nostra Dominus ipse testatur dicens: Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videntes vestra bona opera, glorificent Patrem vestrum qui in coelis est (Matth. V, 16) . Tamen quia ista cum habemus non habemus ex nobis nata, sed a Deo donata, sicut Apostolus dicit: Nos autem non spiritum mundi accepimus, sed spiritum qui ex Deo est, ut sciamus 13 quae a Deo donata sunt nobis (I Cor. II, 12) ; et quia quaecunque nobis facienda donat, sicut habere non possumus, nisi ipse nobis largiatur, sic facere non possumus, nisi ipse nobis quae largitus est operetur, CAPUT XV. Non debemus nobis aliquid boni operis tanquam nostrum ascribere. In hac vita nemo perfectus nisi spe futurae gloriae. Paulus perfectus et imperfectus. Propterea nullatenus sinimur, imo salubriter prohibemur, tam in", "candidate_score": 0.697587, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10029_sent_10_12", "bdc_text": "Möglicher weise klingt bei Jud auch der bekannte Satz des Anselm von Canterbury «credo , ut intelligam » nach. ( Zur ganzen Frage s. Karl Barth , Fides quaerens intellectum . Anselms Beweis der Existenz Gottes im Zusammenhang seines theologischen Programms , München 1931 . - Forschungen zur Geschichte und Lehre des Protestantismus , 4 .", "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Libri-ad-Monimum_window_198", "psc_text": "intellectu, non solum divinarum Scripturarum, sed etiam ipsius humanitatis externa. Comperi quippe quamdam eos de initio Evangelii secundum Joannem, insolitam nunc serere ( al. inserere, al. quaerere) quaestionem; ut illud quod dictum est, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum (Joan. I, 1) , ita intelligendum atque exponendum putent, ut id ipsum Verbum apud Patrem esse, non in Patre esse, sed extra Patrem esse accipiendum existiment: ita ut quidam eorum (quantum auditu comperi) dum de his duabus praepositionibus, hoc est in et apud, inter eos oriretur quodam die conflictus, accepto cujusdam birro, et in manibus retento, interrogasset an in illo esset cum apud illum esset birrus ille, quem ipse retineret. Atque hunc (hinc) suam quasi sententiam firmaturum hac sermonem suum definitione clausisse, cum aliquid in nobis esse dicitur, intra nos intelligendum, dum vero apud nos esse dicitur, extra nos accipiendum. Et quia birrus ille,", "candidate_score": 0.657686, "ce_score": null } ] } ], "biblical_hits": [] }