{
  "letter_id": "11017",
  "bd_url": "https://www.bullinger-digital.ch/letter/11017",
  "dominant_topic": 1,
  "topic_dist": [
    0.055049,
    0.065359,
    0.047463,
    0.054455,
    0.048285,
    0.045235,
    0.04385,
    0.053884,
    0.046617,
    0.046758,
    0.043404,
    0.044309,
    0.046767,
    0.046239,
    0.048413,
    0.053632,
    0.047322,
    0.051779,
    0.06017,
    0.051012
  ],
  "citations": [
    {
      "rank": 1,
      "cf_id": "cf012",
      "work_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1",
      "max_score": 0.701686,
      "ce_confirmed": false,
      "evidence": [
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_70_72",
          "bdc_text": "Quodsi ille vos prior irritarit , tum bonorum omnium iuditio licebit referire . Orandus est autem dominus , ut omni simultate inter doctos sublata tanquam unus vir coeamus adversus antichristum et mundum , bestias atrocissimas . Iam vero nihil est , quod addam , excepto catalogo omnium , qui fuerunt Schmalkaldi , quem hic habes Bullingers Abschrift eines Verzeichnisses aller Teilnehmer des Tags zu Schmalkalden findet sich in Zürich StA , E II 337 , 227r. -v .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1716",
          "psc_text": "intellegeretur, id, quod consequitur, adiecit: super omnes docentes me intellexi, quoniam testimonia tua meditatio mea est. didicisti, o Dauid, a Moyse legem, et Aaron tibi sacrifieiorumsacrificiorum omnium doctor est, Iesus iteratae circumcisionis magister est, Samuel ungendi tibi sacramentum in temetipso et prophetae et regis ostendit: quid est istud, quod loqui ausus es, quod super omnes te docentes intellexeris ? sed superior uersus, super quos omnes docentes se intellegat, ostendit, id est super inimicos. et rursum hic, qui nunc est uersus inferior, qui inimici sint, declarat, id est omnes docentes. claues enim se caelorum habere profitentur et doctores esse se legis gloriantur. et cum omnia legis testimonia aduentum domini nostri Iesu Christi testentur, super doctores suos propheta 1 dei om. Cp et ante in lege om. C heretici VR 2 mandatatum ex mandatum m. 2 V -4 auctorem — circumciBio om. V 5 -pcederit C 6 dfa R dnS V dominum",
          "candidate_score": 0.701686,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_7_9",
          "bdc_text": "Disputabamus enim - nec sine anxietate quadam - de quęrendo concilio , de obtemperanda vel respuenda illius sententia aliisque huius farinaeZur Redensart vgl. Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 ). . Dominusin der Vorlage DNS . vero , qui nunquam deserit suosVgl. Dtn 31 , 6. 8 u. ö. , simul finem fecit anxietatum nostrarum omnium , ut nihil omnino ad te scribendum sit aliud , quam ut cum bonis omnibus maiestatem dei celebretis magnifice .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1983",
          "psc_text": "dsemonumdaemonum capessentibus, aliis terrenas opes expetentibus sanctus iste mandata dei elegit elegit autem non naturali necessitate, sed uoluntate pietatis, quia unicuique ad id, quod uult, uia est proposita uiuendi, et adpetendi atque agendi permissa libertas. et ob id uniuscuiusque aut pcenapoena aut praemiis adficietur electio. § 5 Sed mandatorum domini qui esset finis, ostendit dicens: concupiui salutare tuum, domine, et lex tua meditatio mea est. totum se iste in aduentum Iesu salutaris extendit; et illud, quod apostolorum beatitudini uidere fuit proprium, desideriis inpatientibus concupiscit, hoc tamen ipsum. quod in lege agit, meditationem futurae spei esse significans. 1 ut cum rerum dictarum sit pb ofl. pueriI dictArO. cfl ait C percgpta Cp a m. 2) V 2 agnitionis Cpb 3 ut di dignfl V 4 quorum primum C profetanti um deinde V prophetantiQ deinde C 5 claresceret V 6 occultare CE 7 aliquit C om. V mandare aequitatis add. m. 2",
          "candidate_score": 0.687096,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_17_19",
          "bdc_text": "CT IV 87-92 , Nr. 54f. nos de illius regno hactenus nihil aliud sensisse , quam quod prophetarum apostolorumque oracula de antichristo testentur . Eam mentem etiamnum esse nobis omnibus . Lutherus autem velut in unum fascemZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 6 , 9 ( LB II 225 ) .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_12",
          "psc_text": "illius indocti ignorationi per communem utrique intellegendi inopiam comparatur. sunt enim uniuersa allegoricis et typicis contexta uirtutibus: per qusequas omnia unigeniti dei filii in corpore et gignendi et patiendi et moriendi et resurgendi et in aeternum cum conglorificatis sibi, qui in eum crediderint, regnandi et ceteros iudicandi sacramenta panduntur. et quia scribsescribae et pharissei dei filium natum in corpore non recipientes omnibus propheticae 8 Esai. XXIX, 11 sq. 1 non est uero ambigendum R non est ergo ambigendum e non est autem ambiguum r 3 prophetae r inter locutus et tamen litt..sp svpr. scr. R 6 refertur r sunt enim r 7 alem — clausae om. r 8 omnia uerba haec rE 9 quod si qui dederint scripsi (cf- quae dixi Stud. 1886, 331) quod si quiderit R ut uidetur, quod si quidem rE 10 dicentes Ra dicas r dicetur E 11 et dicent R dicet rE 12 hominis om.",
          "candidate_score": 0.684063,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_7_9",
          "bdc_text": "Disputabamus enim - nec sine anxietate quadam - de quęrendo concilio , de obtemperanda vel respuenda illius sententia aliisque huius farinaeZur Redensart vgl. Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 ). . Dominusin der Vorlage DNS . vero , qui nunquam deserit suosVgl. Dtn 31 , 6. 8 u. ö. , simul finem fecit anxietatum nostrarum omnium , ut nihil omnino ad te scribendum sit aliud , quam ut cum bonis omnibus maiestatem dei celebretis magnifice .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_174",
          "psc_text": "V 16 conuertuntur ex conuerterentur m. 2 V (e) 17 magnianimus V 20 arcus V 21 quae quia praeparatua V q; q* praeparata R quia praeparata E 23 aequalitate R 24 huius om. V 25 et incognita R 26 longanimitatem ad R 27 dilatione ex dilatatione R. § 19 Atque ideo, posteaquam fremuerunt gentes et adstiterunt reges, posteaquam inania meditantes populi in unum conuenerunt aduersus dominum Christumque eius et posteaquam inrisi sobsannatique sunt, subiectum est: tunc loquetur ad eos in ira sua et in indignatione sua conturbabit eos. q naliter autem loqui semper in ira sua dominus solitus sit, coam propheticse doctrinae grauissimum et maximum adferemus . exemplum, Esaia dicente : audite uerbum domini, principes Sodomum; adtendite uerbum dei, populus Gomorrhse. quo mihi multitudinem hostiarum uestrarum? dicit dominus; plenus sum. holocausta arietum et adipem agnorum et sanguinem taurorum et hircorum nolo; nec si ueniatis apparere in conspectu meo- quis enim",
          "candidate_score": 0.681928,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_36",
          "bdc_text": "Sic dominus respicit preces suorum ad se clamantium Vgl. Lk 18 , 7. .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1869",
          "psc_text": "V 18 ad terram VR aspicies CpE in terra r et faoies VCpE 15 sed cum miseratione respiciat in marg. add. p om. R respiciat supr. scr. C respiciat neque cum miseratione add. M. 2 V 19 est om. V a om. V in nos respiciat E 20 isac Ix isabao C qualiter in ante ioseph om. R et m. 3 supr. scr. & 21 iosef V in moyse VR 22 dfio V 28 in terra V 24 et ex ex V solueret E 25 respexit (om. et) RCpE. secundum ergo hoc iudicium timentium dominum orat, ut deus super se aspiciat et misereatur: ut, si ieiunantem uidet, si miserantem contuetur, si pium ac religiosum in omni opere conspiciet, tunc secundum iudicium eorum, qui diligunt nomen suum, ipse quoque dei miseratione sit dignus. § 8 Dehinc sequitur: gressus meos dirige secundum eloquiumtuum, etnedominetur mei omnis iniustitia. incedit quidem propheta ex uoluntate",
          "candidate_score": 0.678423,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_87_89",
          "bdc_text": "vgl . etwa Z. 73-77 mit Z. 27-38 oder Z. 87-90 mit Z. 46-49 . hab ich gschriben , daß in in wol mögend guͦt bruder lesen lassen . Darnebend muͦs ich uch in ain örle runenins Ohr flüstern ( im Vertrauen sagen). , quod Butzerus sua aut suppressit aut dissimulavit et finito convento accessit ipse cum legatis Argentinensibus urbium nostrarum legatos et ministrosVgl .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2371",
          "psc_text": "V1. prophetarum et euangeliorum et apostolorum arcano caelesti libros consecratos plenae cognitionis scientia consequetur? § 2 In his igitur omnibus hserenshaerens ac detentus propheta ex interno cordis sui secreto secundum apostoli uocem et ipse proclamat dicens: de profundis clamaui ad te, domine. pone illum secundum apostolum in profundo diuitiarum dei inperscrutabilium et inuestigabilium demorantem, statue illum de profundo humanarum calamitatum aestu precantem secundum eam domini, quse in anteriore psalmo est, uocem: ueni in profundum maris, et tempestas demersit me, existima illum non labiis, sed secreto, ut iussum est, cordis orare: apta aut ignorationi aut passioni aut orationi uox ista dicentis est: de profundis clamaui ad te, domine, dum aut neseitnescit aut patitur aut precatur. et quia de profundis clamat, confidenter ait: domine exaudi uocem meam, fiant aures tuae intendentes in uocem orationis mesemeae. § 3 Sed quaerendum est, an idipsum sit exaudi uocem meam et fiant aures tuse intendentes in",
          "candidate_score": 0.675402,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_8_10",
          "bdc_text": "Dominusin der Vorlage DNS . vero , qui nunquam deserit suosVgl. Dtn 31 , 6. 8 u. ö. , simul finem fecit anxietatum nostrarum omnium , ut nihil omnino ad te scribendum sit aliud , quam ut cum bonis omnibus maiestatem dei celebretis magnifice . Nam quod concilium attinet , conclusum est nulla ratione quęrendum , quod ea non sit pontificis autoritas ;",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_3071",
          "psc_text": "proprietate numeret, csBlcsticaelesti luce clarificet. § 6 Ob quae mirabilia eius praedicauit: magnus dominus noster et magna uirtus eius et sapientiae eius non est numerus. suscipit enim mansuetos dominus, humiliat autem peccatores usque ad terram. hoc enim mansuetorum proprium est, quia secundum euangelia mansueti possidebunt terram, ut digni apud deum sint nuncupatione, numero, claritate. magnus est dominus, cum disparsiones congregat. magna uirtus eius, cum contrita clarificat. innumerabiiis sapientia eius est, cum uniuersa et nominibus discernit et numero. sed qui suscipit mansuetos, humiliat autem peccatores usque ad terram. post meritum sanctitatis impietatis poena subiecta est, cum susceptis mansuetis in claritate stellarum peccatores usque ad terram humiliati inferna1 legis iudicio destinantur., 2 Ioh. V, 28 sq. 7 Luc. XII, 7. 17 Matth. V, 4. 1 dicit in euangelio G dicit enim in euangeliis RE 2 quia G quoniam RE 3 audiant G 4 et prodient G et rPdient R et procedent E",
          "candidate_score": 0.675128,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_8_10",
          "bdc_text": "Dominusin der Vorlage DNS . vero , qui nunquam deserit suosVgl. Dtn 31 , 6. 8 u. ö. , simul finem fecit anxietatum nostrarum omnium , ut nihil omnino ad te scribendum sit aliud , quam ut cum bonis omnibus maiestatem dei celebretis magnifice . Nam quod concilium attinet , conclusum est nulla ratione quęrendum , quod ea non sit pontificis autoritas ;",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2556",
          "psc_text": "sententiam dei conpetit, multo magis angelis, arehangelis, thronis et dominationibus, potestatibus, principatibus dignum, quos apostolus in cselocaelo deos nuncupari monstrat. 10 Pe. LXXXI, 1. 14 Ioh. X, 34 sq. 19 Exod. VII, 1. 201 Cor. 8,5 sq. 12 nec satis absolute enuntiare Tb necessitatis absolutae nuntiare Pe u 13 deos ex dS P 16 deos ex ds P dei om. P 17 Bcribtra G 18 uuncupatos G nuncupantes P1 nuncupantis (nflcupStis a) P'TE • 19 faraoni P 98 et dominationibuB G dominationibus PT E potestatibus principatibus GPT principatibus potestatibus E 29 ***** deos nuncupari monstrat G deos in caelo nuncupari demonstrat PTE. § 10 Hi ergo sunt. qui uocantur, sed prae omnes deus noster est: non conparatione, qui inconparabilis precellitpraecellit, sed potestate prae ceteros est; et quomodo prseprae ceteros, mox ostendit dicens: omnia, quse uoluit, fecit in cselocaelo et in terra, in mari et in abyssis. soli deo congruit omnia",
          "candidate_score": 0.67489,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_36",
          "bdc_text": "Sic dominus respicit preces suorum ad se clamantium Vgl. Lk 18 , 7. .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2871",
          "psc_text": "deo clamor est. atque ideo propheta totus ad deum spiritu orationis intentus ita ccepitcoepit: domine clamaui ad te, exaudi me. et ut clamorem istum non uocis, sed fidei doceret esse, adiecit: intende uoci orationis meae, dum clamabo ad te. clamor etiam inuitis nobis penetrat in auditum ac se sponte in aures nostras ui contentae uocis inmittit. sed quia propheta non tali clamore clamat, orat, ut clamante se deus in uocem orationis intendat: per id namque, quod intenditur, fidei inspectio est, non clamoris auditio. id enim, quod interius est, intenditur: ceterum clamorem corporalem intendi non necesse est, per semetipsum omnem sensum aurium occupantem. § 2 Dehinc sequitur: dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo, domine. quorum pura et recta et sinceris oratio est, hi poterunt dicere: dirigatur oratio mea; ceterum si externarum cogitationum interuentu 9 Exod. XIV, 16. 11 Gep. IV, 10. 13 Apoo. VI, 10. 4 orationis h. 1.",
          "candidate_score": 0.673893,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_8_10",
          "bdc_text": "Dominusin der Vorlage DNS . vero , qui nunquam deserit suosVgl. Dtn 31 , 6. 8 u. ö. , simul finem fecit anxietatum nostrarum omnium , ut nihil omnino ad te scribendum sit aliud , quam ut cum bonis omnibus maiestatem dei celebretis magnifice . Nam quod concilium attinet , conclusum est nulla ratione quęrendum , quod ea non sit pontificis autoritas ;",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_936",
          "psc_text": "R cf. Acad. p. 5j flectatur PTE caelestium in marg. add. m. 1 R. et omnis lingua confiteatur, quia dominus Iesus in gloria dei patris est. et haec non de diuinitatis suae dicta sunt potestate. illa enim, ut semper est dominans, ita et dominabitur semper: sed in aeternam gloriam eius adsumptse ex uirgine carnis natura transfertur. Iesus enim eius hominis, qui ex Maria natus est, nuncupatio est; et Iesu nomen, quod snpersuper omne nomen est, donatur. non enim hic, ut in ceteris, Iesu Christo, sed Iesu tantum. ei enim a cselestibuscaelestibus et terrestribus et infernis adorato et per omnem linguam in dei patris gloria esse confesso aeterni regni donatur arbitrium. sed ut in pluribus, nunc quoque latinitas nostra non satis proprie significationem dicti graeci elocuta est. quod enim nobiscum scribitur: quidominabitur in uirtutesuainaeternum, in graecis ita legitur: zm δεσπόξοντι ἐν rrj δυναστεία avrov TOV αἰω̃νος. quod nobiscum in aeternum, id",
          "candidate_score": 0.673691,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_17",
          "bdc_text": "CT IV 87-92 , Nr. 54f. nos de illius regno hactenus nihil aliud sensisse , quam quod prophetarum apostolorumque oracula de antichristo testentur .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_243",
          "psc_text": "enim regnum dei intra uos est. huius regni beatus apostolus meminit Corinthiis scribens: iam sine nobis regnatis; 15 Luc. IV, 5 sq. 35 Luc. XVII, 20 sq. 28 I Cor. 4, 8. 3 in qua R adhortatur ex adhortetur m. 3 R 4 ac spe ex a spe R Gintellegentia ipsius V 8 sed quaerendum est- obsequii metuap.72, 6 om. a 10 ne quisquam forte e 11 in corpora humana Ve 19 aput V 13 ipsis V iam a mandatis (a inser. m. 3) R (b) dl ex dff m. 2 V et om. V 14 diabulo V 17 & ait (& supr. scr.) R (b) 19 euuangelia VR an 90 in quo V regnum dei « regn a R 28 est om. V regnum dei e regnat ex regnanit m. 2 V 26 et eoce illic e. et utinam regnaretis, ut et nos uobiscum conregnaremus. hoc itaque regnum dei",
          "candidate_score": 0.673604,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_8_10",
          "bdc_text": "Dominusin der Vorlage DNS . vero , qui nunquam deserit suosVgl. Dtn 31 , 6. 8 u. ö. , simul finem fecit anxietatum nostrarum omnium , ut nihil omnino ad te scribendum sit aliud , quam ut cum bonis omnibus maiestatem dei celebretis magnifice . Nam quod concilium attinet , conclusum est nulla ratione quęrendum , quod ea non sit pontificis autoritas ;",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_3031",
          "psc_text": "omnium saaculorumsaeculorum, et dominatio tua in omni generatione et progenie. dignus prophetica magniloquentia ordo dictorum est. opera deum confitentur: quam magnificus enim sit, operum et creatunecreaturae magnificentia conSteturconfitetur. sed confitentur et sancti, quibus rex esse dignatur. gloriam regni elocuntur, ne ignorata non desideretur usuris. magnificentiam quoque gloriae regni dei nuntiant, ne desperetur reterusaeterna. dominatus etiam in generationem et generationem ostenditur, ut se dominatui intellegat coaeternaID. atque ita cognitio dei in operibus est, sanctorum officium in doctrina est, prophetheprophetiae usus in prsedicationepraedicatione est, regni gloria in aeternitate dominatus est, dominatus seternitasaeternitas eos necesse est habeat, in quos agatur aeternus. § 17 Atque ad id spebus fidelibus expetendum adhortatio 2 iustitiam tuam R sed cf. p. 833, 32 8 miserator et om. R 12 ipso Re ipse b 18 laudium R cf. Neue Formenl. /, 272 laudum E 19 regnum omnium R cf. Sabatier II, 280 omnium E 20 progeniae R 24",
          "candidate_score": 0.673154,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_36",
          "bdc_text": "Sic dominus respicit preces suorum ad se clamantium Vgl. Lk 18 , 7. .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2908",
          "psc_text": "uiis laquei absconsi sunt, domino quoque in pnedicationispraedicationis suae eursucursu ubique parantur insidiseinsidiae. hic in spelunca orat, ille orat in corpore. seruus dominum prophetat Christum, Dauid iste illum Dauid omnium passionum prophetat exemplo. atque ideo haec non tam Dauid de se ipso, quam de domino per Dauid dicta intellegetur oratio. § 2 Voce mea ad dominum clamaui, uoce mea ad dominum deprecatus sum. effundo in conspectu eius orationem meam et tribulationem meam ante ipsum pronuntio. in deficiendo ex me spiritum meum. egregie uerborum ordo dispositus est. primum uoce clamatur; omnis enim fidelis uiri etiam tacita et spiritalis expectatio deo clamor est. deinde uoce oratur, id est desiderii et fidei petitio uerbis uocis effertur secundum illud apostoli: psallam spiritu, psallam et uoce. tertio in conspectu 32 I Cor. 14, 15. 4 illum dauid ex illum ddaaid m. 1 R 8 ad dfim R 11 posset (et ex carr. 1) R 20",
          "candidate_score": 0.673115,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_8_10",
          "bdc_text": "Dominusin der Vorlage DNS . vero , qui nunquam deserit suosVgl. Dtn 31 , 6. 8 u. ö. , simul finem fecit anxietatum nostrarum omnium , ut nihil omnino ad te scribendum sit aliud , quam ut cum bonis omnibus maiestatem dei celebretis magnifice . Nam quod concilium attinet , conclusum est nulla ratione quęrendum , quod ea non sit pontificis autoritas ;",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2551",
          "psc_text": "hanc nominis dei in congregandis gentibus et possidendis fidelibus suauitatem dicens: quia ego cognoui, quam magnus est dominosdominus. officio quidem oris sui propheta loquitur, sed cognitione non sua. uox ista eius est, qui ait: nemo nouit patrem, nisi filius et cui uoluerit filius reuelare; et filius quidem patrem, si cui uoluerit, reuelabit, sed magnitudinem eius nemo cognoscit propheta dicente: cuius magnificentisemagnificentiae non est finis. cognitio ergo infinitatis huius ei soli erit propria, qui secundum perfectam originis susesuae plenitudinem ipse imago est infiniti. § 8 Quia ego cognoui, quam magnus est dominus: et deus noster prae omnibus diis. nonpraediisomnibus illis est, de quibus infra ait: simulacra gentium argentum et aurum, opera manuum hominum: os habent et non loquentur; nihil enim magnum, si metallis et saiis et lignis conparatus prseferturpraefertur. et quia isti dii non sunt, quaerendum est, quos deos dixerit. non enim deorum multitadinemmultitudinem ecclesia cognoscit. error hic gentium est, ut",
          "candidate_score": 0.672872,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_8_10",
          "bdc_text": "Dominusin der Vorlage DNS . vero , qui nunquam deserit suosVgl. Dtn 31 , 6. 8 u. ö. , simul finem fecit anxietatum nostrarum omnium , ut nihil omnino ad te scribendum sit aliud , quam ut cum bonis omnibus maiestatem dei celebretis magnifice . Nam quod concilium attinet , conclusum est nulla ratione quęrendum , quod ea non sit pontificis autoritas ;",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2294",
          "psc_text": "patrem nisi per me, dominusdominos noster Iesus ChristosChristus, qui est benedictus in saecula saeculorum. amen. PSALMUS CXXVII. Ganticum graduum. Beati omnes, qui timent dominum, qui ambulant in uiis eius. § 1 Quotiensque de timore domini in scripturis est sermo. animaduertendum est numquam eum solitarium relinqui. tamquam sufficientem nobis ad consummationem fidei, sed subici multa aut ante ferri , ex quibus timoris domini ratio et perfectio intellegatur; ut cognoscimus ex eo, quod per Salomonem in Paroemiis dictum est: si enim sapientiam inuoces et intellectui des uocem tuam et exquiras eam tamquam argentum ettamquam thensauros inuestiges eam, tunc intelleges timorem domini. uidemus enim, quantis usque ad timorem domini gradibus peruentum est. ante enim inuocanda sapientia est et omne legendi officium intellectui est deputandum et exquirenda ac peruestiganda est sapientia: et tunc timor domini intellegendus. et quantum ad communem humanae opinionis pertinet sensum, non ita de timore sentitur. timor est enim humanae inbecillitatis",
          "candidate_score": 0.671241,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_89_91",
          "bdc_text": "Darnebend muͦs ich uch in ain örle runenins Ohr flüstern ( im Vertrauen sagen). , quod Butzerus sua aut suppressit aut dissimulavit et finito convento accessit ipse cum legatis Argentinensibus urbium nostrarum legatos et ministrosVgl . den Bericht der Konstanzer Gesandten über das Treffen der Straßburger mit den Abgeordneten der übrigen oberländischen Städte in : Bizer , Abendmahlsstreit 199f. , und habend sich bezugtvon sich bezeugt. , och gebeten , daß man alles , so er der concordy halb ghandlet , im besten welle uffnemen , dann es alles im besten ghandlet worden sye etc .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2371",
          "psc_text": "V1. prophetarum et euangeliorum et apostolorum arcano caelesti libros consecratos plenae cognitionis scientia consequetur? § 2 In his igitur omnibus hserenshaerens ac detentus propheta ex interno cordis sui secreto secundum apostoli uocem et ipse proclamat dicens: de profundis clamaui ad te, domine. pone illum secundum apostolum in profundo diuitiarum dei inperscrutabilium et inuestigabilium demorantem, statue illum de profundo humanarum calamitatum aestu precantem secundum eam domini, quse in anteriore psalmo est, uocem: ueni in profundum maris, et tempestas demersit me, existima illum non labiis, sed secreto, ut iussum est, cordis orare: apta aut ignorationi aut passioni aut orationi uox ista dicentis est: de profundis clamaui ad te, domine, dum aut neseitnescit aut patitur aut precatur. et quia de profundis clamat, confidenter ait: domine exaudi uocem meam, fiant aures tuae intendentes in uocem orationis mesemeae. § 3 Sed quaerendum est, an idipsum sit exaudi uocem meam et fiant aures tuse intendentes in",
          "candidate_score": 0.670862,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_17_19",
          "bdc_text": "CT IV 87-92 , Nr. 54f. nos de illius regno hactenus nihil aliud sensisse , quam quod prophetarum apostolorumque oracula de antichristo testentur . Eam mentem etiamnum esse nobis omnibus . Lutherus autem velut in unum fascemZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 6 , 9 ( LB II 225 ) .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_11",
          "psc_text": "domini nostri IesuChristi et corporationis et passionis et regni, et resurrectionis nostrae gloriam uirtutemque referatur. sunt autem omnes prophetise'ad mundialem sensum et prudentiam saeculi clausae atque obsignataobsignatae?, secundum illud Esaiae: et erunt uobis uerba omnia haec tanquam eloquia libri huius signati. quod si qui dederint homini scienti litteras dicentes: lege ista, et dicet: non possum legere, signatum est enim. et si dabitur liber hic in manus hominis nescientis litteras, et dicetur ei: lege hunc. et respondebit: nescio litteras. imperitia legendi et intellegendi librum prophetise sub persona utriusque hominis monstrata est, cum intellegentia docti ad legendum, signaculum clausi mysterii non adeuntis, illius indocti ignorationi per communem utrique intellegendi inopiam comparatur. sunt enim uniuersa allegoricis et typicis contexta uirtutibus: per qusequas omnia unigeniti dei filii in corpore et gignendi et patiendi et moriendi et resurgendi et in aeternum cum conglorificatis sibi, qui in eum crediderint, regnandi et ceteros iudicandi sacramenta panduntur. et",
          "candidate_score": 0.670605,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_8_10",
          "bdc_text": "Dominusin der Vorlage DNS . vero , qui nunquam deserit suosVgl. Dtn 31 , 6. 8 u. ö. , simul finem fecit anxietatum nostrarum omnium , ut nihil omnino ad te scribendum sit aliud , quam ut cum bonis omnibus maiestatem dei celebretis magnifice . Nam quod concilium attinet , conclusum est nulla ratione quęrendum , quod ea non sit pontificis autoritas ;",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2136",
          "psc_text": "deo et in unigenito deo secundum proprietatem atque naturam cum fide et ueritate profitemur. nusquam enim genere plurali nec deos neque dominos sermo propheticus nuncupauit, sed unumquemque suo ordine. Genesis namque ait: et pluit sulphur et ignem dominus a domino; et propheta: unxit te deus, deus tuus; et rursum: dixit dominus domino meo; et euangelia: et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum; et apostolus: unus deus, ex quo omnia, et unusdominos Iesus, per quem omnia; etrursum: ex quibus Christus cstest, qui super omnia deus. hoc ergo propter \"dominus\" dictum est, ut intellegeremus per id, quod unus innascibilis deus est, non adimi unigenito deo posse, quod deus est. deus 18 Gen. XIX, 24. 19 Pa. XLIV, 8. 20 Pa. CIX, 1. lob. I, 1. 22 I Cor. 8, 6. 23 Rom. IX, 5. 1 hii G hi ex hiiP nequitiarum GP nequitiarum in caelestibus RE 2 in operam G",
          "candidate_score": 0.669386,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_94_96",
          "bdc_text": "darum uns gott wol gwarnet und gwisengut gelehrt und geleitet . hat , daß wir so lang verzogen honddie Unterzeichnung der Konkordie hinausgezögert haben. . Item so hat man dem kayser och ain dapfere antwurt gebenSiehe oben Nr. 971 , Anm. 3. , deren ich mich gar nit versechen hettdie ich gar nicht erwartet hätte. .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1723",
          "psc_text": "malis inhibens bona obseruet sine intermissione custodisecustodiae. § 9 Qualis autem custodia uerbi dei esse debeat, sequens uersus docet. sequitur enim: a iudiciis tuis non declinaui: quia tu legem posuisti mihi. haec est igitur uera custodia, nullam in partem a dei se iudiciis deflectere neque leui saltim declinare decessu, sed intentum semper et semper inmobilem in eo, in quo institit, permanere. § 10 Non declinat autem, quia legem sibi deus statuerit. legem quidem Moyses statuerat; sed hic idem propheta in psalmo altero orauerat dicens: domine, constitue legislatorem supereos: sciant gentes, quoniam homines sunt. ea enim lex, quam Moyses scripserat, psedagogapaedagoga nobis in Christo fuit: et idcirco super docentes se et seniores intellegit, quia legem euangelicam, qusequae Moysi lege continetur, intellegit. haec ergo per dominum nostrum lata est, haec omnem hominem in scientiam dei erudiuit. et idcirco ad id, 22 Ps. IX, 21. 1 ferimus in C ferimL in p ferimur",
          "candidate_score": 0.66827,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_102_104",
          "bdc_text": "des wurt man wertig sindarauf wird man gefaßt sein. . Gott stande der gerechtikait by! Im cathalogo der predigerVgl . oben Z. 58-62 mit Anm. 25 .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_656",
          "psc_text": "om. V 22 sint promiasi V 23 adque VR dicit homo R 24 sit iusto R et ntique — an fructus sit iusto om. ll. an fructus sit iusto non ambigitur expectare iudicium, iusto tamen iam in terris, quia per angelos in AbrahaBAbrahae sinum deductus sit, iudieatoiudicato secundum illud: qui credit in me, non iudicatur, sed transit de morte in uitam: qui autem non credit, iam iudicatus est. cum ergo sanctossanctus non indicandus sit, qui in uitam sit transiturus ex morte, et infide- Jis iam iudicatus ad poenam sit, intellegitur in eos relicum esse iudicium. qui pro gestorum qualitate inter peccata fidemque sint iudicandi per dominum nostrum Iesum Christum, qui est benedictus in saecula saeculorum. amen. PSALMUS LVIII. In finem, ne disperdas, Dauid in tituli inscriptione, quando misit Saul et custodiuitdomumeius. ut eum interficeret. Eripe me de inimicis meis, domine, et ab insurgentibus in me libera me et reliqua. §",
          "candidate_score": 0.667192,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_18_20",
          "bdc_text": "Eam mentem etiamnum esse nobis omnibus . Lutherus autem velut in unum fascemZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 6 , 9 ( LB II 225 ) . omnes Romani episcopi impietates recollegit ea veritate et puritate , ut nemo non sit intellecturus nullum unquam regnum turpius extitisse in mundo Gemeint sind Luthers Schmalkaldische Artikel ( WA L 160-254 ;",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2885",
          "psc_text": "Iesus Christus omnes inmunditias nostras et peccata auferens fecit secundum apostolum utrumqueunum, et secundum eundem, ut duos conderet in se in unum nouum 23 Gen. VII, 2. 28 Ephes. II, 14. 29 Ibid. 15. 2 et talium per naturam ceterorum R 4 deprehensus erit E caedis ex caedes m. 3 R 9 ut excusationes Bened. in adn. cf. supr. lin. 1 et in/r. lin. 16 ut excusatione R ut per excusationes E se excuset E 10 purum in uer (i?) G purum in haeo uerba RE 11 constantissi** G (an constantissimum sine?) 14 in hereseos R 16 exquisitione supr. scr. m. 1 R heretioi R 20 combinabor Ed. Bas. 1550 et Paris. lo72 tiĮ n 28 in archa Ra 24 Vll-Septeii 26 i utilis R 28 et peccata nostra E. hominem, faciens pacem, ut reconciliaret ambos deo in uno corpore, internum scilicet hominem et externum fecit unum. non ergo conbinamur,",
          "candidate_score": 0.667094,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_9",
          "bdc_text": "vero , qui nunquam deserit suosVgl. Dtn 31 , 6. 8 u. ö. , simul finem fecit anxietatum nostrarum omnium , ut nihil omnino ad te scribendum sit aliud , quam ut cum bonis omnibus maiestatem dei celebretis magnifice .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_289",
          "psc_text": "enimEsaias: et reuelauit dominus brachium suum sanctum in conspectu omnium gentium, et cognoscent omnes fines terrre salutare dei nostri. omnibus igitur gentibus reuelatum est et ab omnibus cognitum est. et rursum in psalmis spiritus sanctus exclamat: cantate domino canticum nouum, quia mirabilia fecit. ostendit dominus salutare suum, in conspectu gentium reuelauit iustitiam suam. et rursum: adnuntiate in gentibus gloriam eius et in omnibus populis salutare eius. et rursum: ostende nobis, domine, misericordiam tuam et salutare tuum d-a nobis. cuius spei desiderium dominus in euangelio ostendit, dicens: multi prophetaeprophetas et iusti concupierunt uidere, quae uos uidetis, et audire, qusequas auditis. hoc salutare Simeon et exspectauit diu et, cum in manibus accepisset, agnouit et inter uagitus infantiseinfantiae, inter cunarum sordes per fidem deum uidit. in talibus et agnoscens adorauit, dicens: nunc dimitte seruum 1 Philipp. ITI, 8. 10 Esai. LII, 10. 14 Ps. XCVll, 1. 17 Ps. XCV, 3. 19 PB. LXXXIV,",
          "candidate_score": 0.666722,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_9_11",
          "bdc_text": "vero , qui nunquam deserit suosVgl. Dtn 31 , 6. 8 u. ö. , simul finem fecit anxietatum nostrarum omnium , ut nihil omnino ad te scribendum sit aliud , quam ut cum bonis omnibus maiestatem dei celebretis magnifice . Nam quod concilium attinet , conclusum est nulla ratione quęrendum , quod ea non sit pontificis autoritas ; si vero vel ipse vel quisquam alius conetur exequi concilii sententiam , statuerunt principes cum urbibus defensare suos a violentia illa impiaDer Bundestagsabschied vom 6 .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2298",
          "psc_text": "quia plura fulminibus arserint, tonitru prostrata sint, terrae nunc motu conciderint, nunc biatu recepta sint, nullus fidei timor est, qui ex timore accidentium commouetur. nobis autem timor dei omnis in amore est, metumque eius dilectio perfecta consummat. dilectionis autem nostrae in eum hoc proprium officium est, parere monitis, statutis obtemperare, pollicitis fidere. audiamus ergo scripturam dicentem: et nunc, Israhel, quid dominus deus tuus poscit a te, nisi ut timeas dominum deum tuum et ambules in omnibus uiis eius et diligas eum et custodias praecepta eius ex toto corde tuo et ex tota anima tua, ut bene sit tibi? quibus dictis conuenientia et congrnacongrua propheta in exordio psalmi locutus est dicens: beati omnes, qui timent dominum, qui ambulant in uiis eius: ostendens non ex trepidatione nostra, quia haec timoris est auctor in ceteris, neque ex terrore eius, qui terribilis sit. 4 Fs. XXXIII, 12. 16 Dent. X, 12 sq. 2 ocourrit",
          "candidate_score": 0.666674,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_9",
          "bdc_text": "vero , qui nunquam deserit suosVgl. Dtn 31 , 6. 8 u. ö. , simul finem fecit anxietatum nostrarum omnium , ut nihil omnino ad te scribendum sit aliud , quam ut cum bonis omnibus maiestatem dei celebretis magnifice .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1016",
          "psc_text": "exultationis docens esse lsetitiamlaetitiam, quae conspectus dei iucunditate perfecta sit. exultationis autem huius atque epulantium gaudia, ex quibus est laetitia iusto, sanctus Moyses in diuina illa Deuteronomii cantione ita meminit dicens: iucundamini caeli simul cum eo, et adorent eum omnes angeli dei. iucundamini gentes cum populo eius, et confortent eos omnes filii dei. in hac itaque laetitia hetabunturlaetabuntur et iusti caelesti gaudio unanimes, exultationis diuinae societate lsetanteslaetantes. § 5 Et ad huius nos temporis gratulationem sub fidei euangelicseeuangelicae confessione nunc propheta aduocat dicens: cantate deo, psallite nomini eius, iter facite ei, qui ascendit super occasum. dominus nomen est illi: et exultate in conspectu eius. adhortatio omnis licet multum ad quendam pulsum et uoluntatis nostrae proficiat et mentis, cum ad aliquid optandum agendumque conciliante ea uel inliciente deducimur, tamen, si maxime adhortationis ipsius 11 Dent. XXXII, 43 (LXX). 1 eat interioria PT causa V 8 nocetura P1 et gaudet 1\" fllr",
          "candidate_score": 0.666048,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_78_80",
          "bdc_text": "vgl. unten Z. 84-86 ) . . Quibus cum adfuerit dominus , curandum est , ne confidamus plus iusto humanis viribus , sed toti nitamur divinae benevolentiae et , ut fortes sumus contra papam , ita in nobis ipsis antichristi regnum modis omnibus et vere execremur . Amen .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2412",
          "psc_text": "ante inmensum supr. scr. P in sctm saeculfl acti P. 42* sperandum est: per spem praesentis saeculi spem futuri sfficali consequentes in domino nostro Iesu Christo, qui est benedictus in saecula sa'culorum. amen. PSALMUS CXXXI. Memento, domine, Dauid et omnis mansuetudinis eius. sicut iurauit domino, uotum uouit deolacob. § 1 Omnes quidem anteriores psalmi graduum in profectum nos spei celsioris extollunt et per doctrinam fidei, spei, confessionis, humilitatis, orationis in sublime gradibus suis pronehunt. sed hic praecipue psalmus nos ad cognitionem filii dei edocet et sacramento adsumptseadsumptae ab eo carnis instituit. coepit enim ita: memento, domine, Dauid et omnis mansnetudinismansuetudinis eius. audent Iudaei aduentum domini nostri, quoinquo corpore salutem humano generi reddidit, abnegantes hunc psalmum ad Dauid referre, ut in passione domini impii, ita et in prophetiseprophetiae scientia inperiti; legentes et non intellegentes, habentes et nescientes, uenerantes et non obcedientesoboedientes. qua enim religionis simulatione prophetarum libros uenerentorueherentur, multis cognitum est.",
          "candidate_score": 0.665894,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_78_80",
          "bdc_text": "vgl. unten Z. 84-86 ) . . Quibus cum adfuerit dominus , curandum est , ne confidamus plus iusto humanis viribus , sed toti nitamur divinae benevolentiae et , ut fortes sumus contra papam , ita in nobis ipsis antichristi regnum modis omnibus et vere execremur . Amen .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_3033",
          "psc_text": "confirmat in uerbis. ut de sancti fide in promissis non ambigas, cuius sanctitate utaris in rebus. si enim sanctum esse deum intellegimus per id, quod nascimur, uiuimus, alimur et copiis omnibus humanae naturanaturae congruis abundamus, sanctitas ista esse non potest infidelis. in dictis. § 18 Scit autem propheta esse et aliud sanctitatis dei opus in eo, quod sequitur: suffulcit dominus omnes, qui ruunt, et corrigit omnes elisos. adest omnibus dei sanctitas et se humanis auxiliis non subtrahit. sed seruat etiam nunc iustitisBiustitiae et miserieordisemisericordiae propheta rationem. suffulcit enim dominus non conlapsos, sed cadentes, quos, etsi trahat pronus naturae lapsus in casum, paenitentia tamen, quae auctor est desinendi, ne penitus iam ceciderint, sistet in lapsu. ruere enim, non ruisse potest in id confirmatum esse, ne ruerit. § 19 Sed et eriguntur allisi. differt autem ui exteriore conlidi et misseruisse suo casu. alliditur namque ille, quem per diaboli instinctum calens aetas praecipitauit",
          "candidate_score": 0.665749,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_102_104",
          "bdc_text": "des wurt man wertig sindarauf wird man gefaßt sein. . Gott stande der gerechtikait by! Im cathalogo der predigerVgl . oben Z. 58-62 mit Anm. 25 .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1599",
          "psc_text": "dei in bonitate doceatur: quia iustificatio opus sit rei iustae, quse sibi ignorabitis sit, quia iustificationes, quae 1 scit p sit C esse supr. scr. R 3 et apostolQ ex apostolQ m. 2 V prophetam (om. et) C gratiam V1 5 ita om. C scientiam ex discientiam m. 1 V 6 fidelis adque credentis Rl 9 ergo deliqui V 10 propterae loquium V ego h. 1. supr. scr. R om. pb 12 per pas- .& sionem Vpb 14 delicti ex dilicti R dilecti h 16 scit R et sit C 17 deliquid C secundo ex secundum R secunda C per (om. et) R humilitatis ex humiliatus m. 2 V 23 nisi om. C 24 accedere <' qui Cp 26 docetur R 27 ds V ut quia p post iustificatio del. ut m. 2 V nesque in 28 quia p. in lege sunt constitutae. umbram in se iustificationum caelestium continerent. §",
          "candidate_score": 0.664975,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_9",
          "bdc_text": "vero , qui nunquam deserit suosVgl. Dtn 31 , 6. 8 u. ö. , simul finem fecit anxietatum nostrarum omnium , ut nihil omnino ad te scribendum sit aliud , quam ut cum bonis omnibus maiestatem dei celebretis magnifice .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_631",
          "psc_text": "omnem sensum existimatae sublimitatis euadere. § 10 Repetita itaque spei suae precatione propheta sic clausit: exaltare super cselos, deus, et super omnem terram gloria tua. nullus exaltando deo modus est: nam super caelos eius elatio est. dominus enim creaturarum ultra creaturas intellegendus est. et cum nobis non aliud sit in cognitione quam caelum, ultra omnem sensum est, qui super caelos exaltatus sensum notionis excedit. misericordia quidem eius usque in nos redundauit, sed magnificata usque ad caelos in caelestibus mox futuris. et cum usque ad nubes ueritas eius elata sit nobis obuiam in nube rapiendis, sed caelos omnes tamen consessurus a dei dextris ipse transcendit, gloria quoque eius in 7 Rom. VIII, 21. 8 Coloss. I, 20. 3 et ueritaa tua usque ad nubes PE 5 miserioordia sit scripsi, misericordia = = = R ait misericordia PTE 6 rapiantur ex rapientur T itla, e in resurreotionia corporeę, a in resurrectionis corporeae",
          "candidate_score": 0.664322,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_9",
          "bdc_text": "vero , qui nunquam deserit suosVgl. Dtn 31 , 6. 8 u. ö. , simul finem fecit anxietatum nostrarum omnium , ut nihil omnino ad te scribendum sit aliud , quam ut cum bonis omnibus maiestatem dei celebretis magnifice .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_3071",
          "psc_text": "proprietate numeret, csBlcsticaelesti luce clarificet. § 6 Ob quae mirabilia eius praedicauit: magnus dominus noster et magna uirtus eius et sapientiae eius non est numerus. suscipit enim mansuetos dominus, humiliat autem peccatores usque ad terram. hoc enim mansuetorum proprium est, quia secundum euangelia mansueti possidebunt terram, ut digni apud deum sint nuncupatione, numero, claritate. magnus est dominus, cum disparsiones congregat. magna uirtus eius, cum contrita clarificat. innumerabiiis sapientia eius est, cum uniuersa et nominibus discernit et numero. sed qui suscipit mansuetos, humiliat autem peccatores usque ad terram. post meritum sanctitatis impietatis poena subiecta est, cum susceptis mansuetis in claritate stellarum peccatores usque ad terram humiliati inferna1 legis iudicio destinantur., 2 Ioh. V, 28 sq. 7 Luc. XII, 7. 17 Matth. V, 4. 1 dicit in euangelio G dicit enim in euangeliis RE 2 quia G quoniam RE 3 audiant G 4 et prodient G et rPdient R et procedent E",
          "candidate_score": 0.663553,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_25_27",
          "bdc_text": "Neues Testament , in : TRE III 21-24 . etc.",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_34",
          "psc_text": "lin. seq. ubi hi quoque cod. pro octauo praebent) et hos V 13 perfecit Vr perficit E 15 repperitur Vr 16 et octogensimus tertius V et centesimus tertius r 19 quae nostris Vr quae a nostris E 20 in centesimo adque octauo decimo V in centosimo atque decimo octauo r E 25 ocdoades XXII V ogdoadis XXII r 28 uiginti duas et r hebrei ex hebreis m. 2 V. § 15 Et ea causa est, ut in uiginti duos libros lex Testamenti Veteris deputetur, ut cum litterarum numero conuenirent. qui ita secundum traditiones ueterum deputantur, ut Moysei sint libri quinque, Iesu Naue sextus, Iudicum et Ruth septimus, primus et secundus Regnorum octauus, tertius et quartus in nonamnonum, Paralipomenon duo in decimum sint, sermones dierum Esdrae in undecimum, liber Psalmorum duodecimus sit, Salomonis ProaerbiaProuerbia, Ecclesiastes, Canticum canticorum in tertium decimum et quartum decimum et quintum decimum, duodecim autem minores Prophetae in",
          "candidate_score": 0.6625,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_6_8",
          "bdc_text": "respondere . Disputabamus enim - nec sine anxietate quadam - de quęrendo concilio , de obtemperanda vel respuenda illius sententia aliisque huius farinaeZur Redensart vgl. Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 ). . Dominusin der Vorlage DNS .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2106",
          "psc_text": "in ecclesia scilicet, sanctorum lapidum ciuitate, quae domus domini est. ait enim: quia illic sederunt sedes in iudicium. sedes super domum Dauid. Dauid nunc quoque, sicut in ceteris locis, domino nomen ex corpore est. scriptura enim. ubicumque mentionem adsumendi corporis facit, Dauid eum solita est nuncupare, nomen ei ex parente carnis adsumens. non est autem ex eo perturbatio intellegeotise suscipienda, quod quaedam ex praeterito prophetae locuti sint; iam enim de hoc eodem in plurimis locis rationem et frequenter edidimus. deo namque conplectenti in se omnia futura pro factis sunt; et cuius tam fidelis praescientia est, ut, quae nondum gesta sunt. tamen ab eo iam pro et praeteritis habeantur et gestis. denique statim res se futuri temporis loqui propheta demonstrat § 11 Nam cum tamquam de praeterito commemorasset, ascendisse illic tribus domini et sedisse super sedes domus Daaid, nunc iainiam uelut publicae doctrinae et admonitionis affectu commonuit in futurum dicens: rogate,",
          "candidate_score": 0.661064,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_93_95",
          "bdc_text": "Ym sye aber wie im well , so sind wir weder ainer anderen antwurt noch der subscriptione halbhalb über der Zeile nachgetragen. erforderet ; darum uns gott wol gwarnet und gwisengut gelehrt und geleitet . hat , daß wir so lang verzogen honddie Unterzeichnung der Konkordie hinausgezögert haben. .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1723",
          "psc_text": "malis inhibens bona obseruet sine intermissione custodisecustodiae. § 9 Qualis autem custodia uerbi dei esse debeat, sequens uersus docet. sequitur enim: a iudiciis tuis non declinaui: quia tu legem posuisti mihi. haec est igitur uera custodia, nullam in partem a dei se iudiciis deflectere neque leui saltim declinare decessu, sed intentum semper et semper inmobilem in eo, in quo institit, permanere. § 10 Non declinat autem, quia legem sibi deus statuerit. legem quidem Moyses statuerat; sed hic idem propheta in psalmo altero orauerat dicens: domine, constitue legislatorem supereos: sciant gentes, quoniam homines sunt. ea enim lex, quam Moyses scripserat, psedagogapaedagoga nobis in Christo fuit: et idcirco super docentes se et seniores intellegit, quia legem euangelicam, qusequae Moysi lege continetur, intellegit. haec ergo per dominum nostrum lata est, haec omnem hominem in scientiam dei erudiuit. et idcirco ad id, 22 Ps. IX, 21. 1 ferimus in C ferimL in p ferimur",
          "candidate_score": 0.660086,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_92_94",
          "bdc_text": "Hinc etiam michi scribit Ein entsprechender Brief Bucers an Zwick ist nicht überliefert. , ut dissimulemus nos non subscripsisse articulis , ne ullam occasionem demus inquirendi amplius . Ym sye aber wie im well , so sind wir weder ainer anderen antwurt noch der subscriptione halbhalb über der Zeile nachgetragen. erforderet ; darum uns gott wol gwarnet und gwisengut gelehrt und geleitet .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1723",
          "psc_text": "malis inhibens bona obseruet sine intermissione custodisecustodiae. § 9 Qualis autem custodia uerbi dei esse debeat, sequens uersus docet. sequitur enim: a iudiciis tuis non declinaui: quia tu legem posuisti mihi. haec est igitur uera custodia, nullam in partem a dei se iudiciis deflectere neque leui saltim declinare decessu, sed intentum semper et semper inmobilem in eo, in quo institit, permanere. § 10 Non declinat autem, quia legem sibi deus statuerit. legem quidem Moyses statuerat; sed hic idem propheta in psalmo altero orauerat dicens: domine, constitue legislatorem supereos: sciant gentes, quoniam homines sunt. ea enim lex, quam Moyses scripserat, psedagogapaedagoga nobis in Christo fuit: et idcirco super docentes se et seniores intellegit, quia legem euangelicam, qusequae Moysi lege continetur, intellegit. haec ergo per dominum nostrum lata est, haec omnem hominem in scientiam dei erudiuit. et idcirco ad id, 22 Ps. IX, 21. 1 ferimus in C ferimL in p ferimur",
          "candidate_score": 0.65986,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_94_96",
          "bdc_text": "darum uns gott wol gwarnet und gwisengut gelehrt und geleitet . hat , daß wir so lang verzogen honddie Unterzeichnung der Konkordie hinausgezögert haben. . Item so hat man dem kayser och ain dapfere antwurt gebenSiehe oben Nr. 971 , Anm. 3. , deren ich mich gar nit versechen hettdie ich gar nicht erwartet hätte. .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1722",
          "psc_text": "inpetus in hanc nos uiam cogit. sed qui super seniores et docentes intellegit, per intellegentise doctrinam se prohibuit et exeuntem procurrentemque reuocauit. resistendum ergo est et obnitendum, ut nosmetipsos ab omni uia mala primum arceamus, tum deinde, si qui nos instinctus eo cceperitcoeperit ferre, retrahamus: et prius nostramet ipsi potestate sumus inhibendi, ut deinceps castodiamuscustodiamus dei uerbum. antea autem propria inhibitione opus est, ut possit dei uerbi esse custodia. neque enim quisquam uerbum ante custodiet, et tum prohibere se poterit. prohibitio enim ea demum est, ut id, quod fiebat, fieri arceatur; custodia uero tum firma est, cum se quis a malis inhibens bona obseruet sine intermissione custodisecustodiae. § 9 Qualis autem custodia uerbi dei esse debeat, sequens uersus docet. sequitur enim: a iudiciis tuis non declinaui: quia tu legem posuisti mihi. haec est igitur uera custodia, nullam in partem a dei se iudiciis deflectere neque leui saltim declinare decessu, sed",
          "candidate_score": 0.658088,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_101_103",
          "bdc_text": "Das werdend sy aber widerum och thaintun. ; des wurt man wertig sindarauf wird man gefaßt sein. . Gott stande der gerechtikait by! Im cathalogo der predigerVgl .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1013",
          "psc_text": "iudicio deliquescit. § 4 Et hunc peccatorum a dei facie interitum necesse est ut iustorum laetitia consequatur. nam et continuo subiectum est: et iusti laetentur in laetitia. aequa enim iudicii caelestis et iusta moderatio est ut peccatores morte conficere, ita et iustos laetitia munerari. idipsum autem ad ostentandum iudicii examen est consecutum: exultent in conspectu dei, epulentur in lsetitia. mundo enim corde, secundum euangelicaB benedictionis merita, conspectu dei digni sunt. 2 Ps. XVII, 15. 5 Ibid. 9. 1 earundem ex eorundem m. 1R 8 fulgora P mnltiplicauit om. V et conturbat eos V conturbantur ex conturbantur eos m. 2 V 4 et fugiunt ex eos et fugiunt m. 2 V 6 exardescet TE 9 idem ex idemer m. 2 V ut VRPT qui E profetiae VR 10 defecit V 11 liquefit PTE pereant ex pereant si m. 2 V 12 cum add. m. 2 V cil (fl i. ras. m.",
          "candidate_score": 0.655869,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_101_103",
          "bdc_text": "Das werdend sy aber widerum och thaintun. ; des wurt man wertig sindarauf wird man gefaßt sein. . Gott stande der gerechtikait by! Im cathalogo der predigerVgl .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1723",
          "psc_text": "malis inhibens bona obseruet sine intermissione custodisecustodiae. § 9 Qualis autem custodia uerbi dei esse debeat, sequens uersus docet. sequitur enim: a iudiciis tuis non declinaui: quia tu legem posuisti mihi. haec est igitur uera custodia, nullam in partem a dei se iudiciis deflectere neque leui saltim declinare decessu, sed intentum semper et semper inmobilem in eo, in quo institit, permanere. § 10 Non declinat autem, quia legem sibi deus statuerit. legem quidem Moyses statuerat; sed hic idem propheta in psalmo altero orauerat dicens: domine, constitue legislatorem supereos: sciant gentes, quoniam homines sunt. ea enim lex, quam Moyses scripserat, psedagogapaedagoga nobis in Christo fuit: et idcirco super docentes se et seniores intellegit, quia legem euangelicam, qusequae Moysi lege continetur, intellegit. haec ergo per dominum nostrum lata est, haec omnem hominem in scientiam dei erudiuit. et idcirco ad id, 22 Ps. IX, 21. 1 ferimus in C ferimL in p ferimur",
          "candidate_score": 0.655718,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_94_96",
          "bdc_text": "darum uns gott wol gwarnet und gwisengut gelehrt und geleitet . hat , daß wir so lang verzogen honddie Unterzeichnung der Konkordie hinausgezögert haben. . Item so hat man dem kayser och ain dapfere antwurt gebenSiehe oben Nr. 971 , Anm. 3. , deren ich mich gar nit versechen hettdie ich gar nicht erwartet hätte. .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2204",
          "psc_text": "uirga cum inciderit, auferetur; et peccator eum incubuerit, non derelinquetur. breue est, quidquid patiemur ab aduersariis dei: et habet uictoriam et praemium, licet non habeat praeliiproelii longi laborem. dominus adest. etiam si uis aliqua conpellet, abstineamus manus nostras ab iniquitatibus, non extendamus opera nostra in peccata, quia domino in circuitu nobis constituto uirga peccatoris non derelinquetur, ut maneat. § 8 Post quae conuersio fit prophetae retributionem a domino ei, qui ab iniquitate manus abstinuerit, inprecantis: benefac, domine, bonis et rectiscorde; probitatem et facti et uoluntatis in utroque significans. multis enim uel propter hominum fauorem, uel propter periculum et metum facti opus bonum est. uerum nisi ex uoluntate boni simus, etiamsi homi- ' nibus boni uidebimur, tamen deo boni non sumus, quia perfecta bonitas in recti cordis consistit adfectu. § 9 Retributio autem ut bonis adest, ita et malis non abest. nam sequitur: declinantes autem ad obligationes adducetadduce dominus cum operantibu-s",
          "candidate_score": 0.654398,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_89",
          "bdc_text": "Darnebend muͦs ich uch in ain örle runenins Ohr flüstern ( im Vertrauen sagen). , quod Butzerus sua aut suppressit aut dissimulavit et finito convento accessit ipse cum legatis Argentinensibus urbium nostrarum legatos et ministrosVgl .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2371",
          "psc_text": "V1. prophetarum et euangeliorum et apostolorum arcano caelesti libros consecratos plenae cognitionis scientia consequetur? § 2 In his igitur omnibus hserenshaerens ac detentus propheta ex interno cordis sui secreto secundum apostoli uocem et ipse proclamat dicens: de profundis clamaui ad te, domine. pone illum secundum apostolum in profundo diuitiarum dei inperscrutabilium et inuestigabilium demorantem, statue illum de profundo humanarum calamitatum aestu precantem secundum eam domini, quse in anteriore psalmo est, uocem: ueni in profundum maris, et tempestas demersit me, existima illum non labiis, sed secreto, ut iussum est, cordis orare: apta aut ignorationi aut passioni aut orationi uox ista dicentis est: de profundis clamaui ad te, domine, dum aut neseitnescit aut patitur aut precatur. et quia de profundis clamat, confidenter ait: domine exaudi uocem meam, fiant aures tuae intendentes in uocem orationis mesemeae. § 3 Sed quaerendum est, an idipsum sit exaudi uocem meam et fiant aures tuse intendentes in",
          "candidate_score": 0.65408,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_4_6",
          "bdc_text": "Am folgenden Tag unterrichtete Zwick auch Vadian ; s. Vadian BW V 421-424. , Bullingere omnium omnino charissime , intelligo non opus esse quicquam tibi ad priores literas Nicht erhalten ( vgl. oben Nr. 971 , 9-11 ) . respondere .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1724",
          "psc_text": "nobis in Christo fuit: et idcirco super docentes se et seniores intellegit, quia legem euangelicam, qusequae Moysi lege continetur, intellegit. haec ergo per dominum nostrum lata est, haec omnem hominem in scientiam dei erudiuit. et idcirco ad id, 22 Ps. IX, 21. 1 ferimus in C ferimL in p ferimur in b 2 hac V1 4 prouooauit V et optinendtl C et obtinendO p 6 si quia VC ai que p instinotu eo V instinctu suo Cp trahamuss V 7 nosraa R 9 ut post sit V di nerbum Y neque enim — custodiet in marg. infer. add. m. 2 V 10 prohiberi se V 12 obseruat E 14 autem om. C uerbfl C 15 aequitur sup. lin. a m. 1 V 18 saltem CpE et semper om. V 20 aibi dominus pb 21 idem ex eadem m. 2 V 24 pedagoga VR 25 intellexit quia VCpE 27 nostrum om.",
          "candidate_score": 0.651701,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_3_5",
          "bdc_text": "vgl. Vadian BW V 418-420 ) . Am folgenden Tag unterrichtete Zwick auch Vadian ; s. Vadian BW V 421-424. , Bullingere omnium omnino charissime , intelligo non opus esse quicquam tibi ad priores literas Nicht erhalten ( vgl. oben Nr. 971 , 9-11 ) .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1724",
          "psc_text": "nobis in Christo fuit: et idcirco super docentes se et seniores intellegit, quia legem euangelicam, qusequae Moysi lege continetur, intellegit. haec ergo per dominum nostrum lata est, haec omnem hominem in scientiam dei erudiuit. et idcirco ad id, 22 Ps. IX, 21. 1 ferimus in C ferimL in p ferimur in b 2 hac V1 4 prouooauit V et optinendtl C et obtinendO p 6 si quia VC ai que p instinotu eo V instinctu suo Cp trahamuss V 7 nosraa R 9 ut post sit V di nerbum Y neque enim — custodiet in marg. infer. add. m. 2 V 10 prohiberi se V 12 obseruat E 14 autem om. C uerbfl C 15 aequitur sup. lin. a m. 1 V 18 saltem CpE et semper om. V 20 aibi dominus pb 21 idem ex eadem m. 2 V 24 pedagoga VR 25 intellexit quia VCpE 27 nostrum om.",
          "candidate_score": 0.651615,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_93_95",
          "bdc_text": "Ym sye aber wie im well , so sind wir weder ainer anderen antwurt noch der subscriptione halbhalb über der Zeile nachgetragen. erforderet ; darum uns gott wol gwarnet und gwisengut gelehrt und geleitet . hat , daß wir so lang verzogen honddie Unterzeichnung der Konkordie hinausgezögert haben. .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1972",
          "psc_text": "salutare domini exspectet, declarans omnia legis mandata aduentu dei unigeniti contineri. § 8 Testimonia quoque dei custodiuit uehementerque dilexit dicens: custodiuit anima mea testimonia tua et dilexi ea uehementer. custodiui mandata tua et testimonia tua, quia omnes uise meae in conspectu tuo. agens propheta sub iudice et scrutatore cordium deo in custodia mandatorum testimoniorumque dei permanet, non in. uias saeculi neque uias uitiorum et impietatis incedit. nam quodcumque uite sure iter egerit. adeo tam probabile tamque 1 nommen V 2 in illis p( A) 3 si C abstinuturum R abstineturum C in saeculo VR (tlt rdv alÕJm I Cor. 8, 13) 5 ubi ab V dddomo C 6 abscederet V uoces temperarot — retinenda est supra male insertas h. 1. om. C 7 et non ex non m. 2 V quid uniouique VCe sed quid VRCe 8 expendendum eat e 9 in uita C 12 quia oni. C uel quis",
          "candidate_score": 0.650594,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_96_98",
          "bdc_text": "Item so hat man dem kayser och ain dapfere antwurt gebenSiehe oben Nr. 971 , Anm. 3. , deren ich mich gar nit versechen hettdie ich gar nicht erwartet hätte. . Ich achtennehme an. och , man werde den pfaffen allenthalben in der evangelischen fursten und stetten landschafften hefftenbeschlagnahmen . und verbieten , was sy habend , ob man doch möchte et waneinmal .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1722",
          "psc_text": "inpetus in hanc nos uiam cogit. sed qui super seniores et docentes intellegit, per intellegentise doctrinam se prohibuit et exeuntem procurrentemque reuocauit. resistendum ergo est et obnitendum, ut nosmetipsos ab omni uia mala primum arceamus, tum deinde, si qui nos instinctus eo cceperitcoeperit ferre, retrahamus: et prius nostramet ipsi potestate sumus inhibendi, ut deinceps castodiamuscustodiamus dei uerbum. antea autem propria inhibitione opus est, ut possit dei uerbi esse custodia. neque enim quisquam uerbum ante custodiet, et tum prohibere se poterit. prohibitio enim ea demum est, ut id, quod fiebat, fieri arceatur; custodia uero tum firma est, cum se quis a malis inhibens bona obseruet sine intermissione custodisecustodiae. § 9 Qualis autem custodia uerbi dei esse debeat, sequens uersus docet. sequitur enim: a iudiciis tuis non declinaui: quia tu legem posuisti mihi. haec est igitur uera custodia, nullam in partem a dei se iudiciis deflectere neque leui saltim declinare decessu, sed",
          "candidate_score": 0.650572,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_101_103",
          "bdc_text": "Das werdend sy aber widerum och thaintun. ; des wurt man wertig sindarauf wird man gefaßt sein. . Gott stande der gerechtikait by! Im cathalogo der predigerVgl .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_656",
          "psc_text": "om. V 22 sint promiasi V 23 adque VR dicit homo R 24 sit iusto R et ntique — an fructus sit iusto om. ll. an fructus sit iusto non ambigitur expectare iudicium, iusto tamen iam in terris, quia per angelos in AbrahaBAbrahae sinum deductus sit, iudieatoiudicato secundum illud: qui credit in me, non iudicatur, sed transit de morte in uitam: qui autem non credit, iam iudicatus est. cum ergo sanctossanctus non indicandus sit, qui in uitam sit transiturus ex morte, et infide- Jis iam iudicatus ad poenam sit, intellegitur in eos relicum esse iudicium. qui pro gestorum qualitate inter peccata fidemque sint iudicandi per dominum nostrum Iesum Christum, qui est benedictus in saecula saeculorum. amen. PSALMUS LVIII. In finem, ne disperdas, Dauid in tituli inscriptione, quando misit Saul et custodiuitdomumeius. ut eum interficeret. Eripe me de inimicis meis, domine, et ab insurgentibus in me libera me et reliqua. §",
          "candidate_score": 0.64999,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_134",
          "bdc_text": "uff erden , dann das er nit ruw haben werd. Gott sye mit ym und uns allen .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_289",
          "psc_text": "enimEsaias: et reuelauit dominus brachium suum sanctum in conspectu omnium gentium, et cognoscent omnes fines terrre salutare dei nostri. omnibus igitur gentibus reuelatum est et ab omnibus cognitum est. et rursum in psalmis spiritus sanctus exclamat: cantate domino canticum nouum, quia mirabilia fecit. ostendit dominus salutare suum, in conspectu gentium reuelauit iustitiam suam. et rursum: adnuntiate in gentibus gloriam eius et in omnibus populis salutare eius. et rursum: ostende nobis, domine, misericordiam tuam et salutare tuum d-a nobis. cuius spei desiderium dominus in euangelio ostendit, dicens: multi prophetaeprophetas et iusti concupierunt uidere, quae uos uidetis, et audire, qusequas auditis. hoc salutare Simeon et exspectauit diu et, cum in manibus accepisset, agnouit et inter uagitus infantiseinfantiae, inter cunarum sordes per fidem deum uidit. in talibus et agnoscens adorauit, dicens: nunc dimitte seruum 1 Philipp. ITI, 8. 10 Esai. LII, 10. 14 Ps. XCVll, 1. 17 Ps. XCV, 3. 19 PB. LXXXIV,",
          "candidate_score": 0.647889,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_48_50",
          "bdc_text": "vgl . oben Nr. 971 , 2-8 mit Anm. 1 . ante relationem senatui faciendam silent , non dicam plus aequo . Relatione facta et scriptis oblatis , si quid scire te referet , non obticebo .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1356",
          "psc_text": "non conpetit dicere: delicta iuuentutis mesemeae, domine, ne memineris. silebit etiam congruam fidei et iuuentuti existimans taciturnitatem: non tumultibus negotiorum saecularium admixtus, sed per modestiam tacens, sola diuina sacramentorum cognitione occupatus et sermones dei tacita rerum atque operum obseruatione custodiens. § 3 Redit deinde ad personam suam propheta, ut id, quod superius dixerat. significasse de se nosceretur, dicens: in toto corde exquisiui te: ne repellas me a mandatis tuis. conpetere bonitati dei non uidetur, ut a mandatis suis quemquam repellat; sed sermonum adiectio et uirtus uerborum, qusequae ex perfecta caelestis doctrinae ratione disposita est, nihil dubium, nihil contrarium in se habet qui ergo secundum prophetam mauult peccatorum psenitentiampaenitentiam quam mortem, numquid existimaodusexistimandus est a mandatis suis quemquam repellere? procul sit 9 Pa. XXIV, 7. 1 recordationem C post iuueni una liti. eras. R auferre ex auferri m. 2 V 2 iugum gratiae R istud crudi r ietute rudi V istud",
          "candidate_score": 0.64685,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_4_6",
          "bdc_text": "Am folgenden Tag unterrichtete Zwick auch Vadian ; s. Vadian BW V 421-424. , Bullingere omnium omnino charissime , intelligo non opus esse quicquam tibi ad priores literas Nicht erhalten ( vgl. oben Nr. 971 , 9-11 ) . respondere .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1375",
          "psc_text": "fidelium operum usus praecesserit, doctrinae cognitio non adprehendetur. et agendum a nobis antea fideliter est, ut scientiam consequamur. uias ergo, secundum superiorem expositionem, legem, prophetas, omnia euangeiiaeuangelia et apostolos esse existimamus: quos in mandatis dei se exercens propheta considerauit, ut nouerit. § 11 Conclusit autem octauum numerum hoehoc uersu: in iustificationibus tuis meditabor, non obliuiscar sermonum tuorum. a doctrinae perfectae ordine propheta non excedit. in iustificationibus, quas doceri se orauit, meditatur, sicut exercetur in mandatis. mandatorum enim ea est ratio, 1 litati i. ras. 3 R in omni uerbo ex in omnibus uerbo V et t omni scientia RC et in omni scientia pE 3 es eorr. tn. 2 V opus C o- Ó in dom esae V in dominum esae Rp eeae in domino C 6 deleotionis V 8 septimo uersu VCp 9 et om. Cp considerabo ex considerabor m. 1 F 11 gentiu V disidia V 12 hac",
          "candidate_score": 0.646352,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_89",
          "bdc_text": "Darnebend muͦs ich uch in ain örle runenins Ohr flüstern ( im Vertrauen sagen). , quod Butzerus sua aut suppressit aut dissimulavit et finito convento accessit ipse cum legatis Argentinensibus urbium nostrarum legatos et ministrosVgl .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_503",
          "psc_text": "solus patrem uidet, qui solus patrem scit, qui solus potest orare pernoctans — secundum euangelium enim dominus pernoctauit orans —, qui per speculum uerborum formam ipsam occultissimi sacramenti sub communibus uerbis, dum oraremus, ostendit. et qui orationem suam poposcit audiri, ut peculiare hocfiducise suae doceret esse, subiecit: inaurire uerba oris mei. et quisquam hoc humanae fiducitefiduciae esse existimabit, ut uerba oris sui uelit audiri? an illa, quibus motus animi nostri et inpetus pronuntiamus, tum cum de ira exardescimus, tum eumcum de odio obtrectamus, tum cum de dolore querimur, tum eumcum de adulatione blandimur, tum cum aut pro spe lucri aut de ueritatis pudore mentimur, aut de contumeliae offensione maledicimus ? et quis usquam uifce ita emendatae et patientis ad omnia fuit, ut his humanae demutationis uitiis non esset obnoiiusobnoxius? solus hoc potuit cum fiducia uelle, qui peccatum non fecit. in cuius ore dolus non fuit, qui flagellis dorsum prabuitpraebuit, maxillas",
          "candidate_score": 0.646264,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_129",
          "bdc_text": "Item der Butzer sölte wol lernen , daß er sines praticierens hinfür still stuͤndseine Umtriebe künftig zu unterlassen. , dann es hat weder sin consilium in FranckrichGemeint ist das 1534 auf Bitte des französischen Gesandten Chelius verfaßte Gutachten über die Beilegung des konfessionellen Zwistes ;",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1352",
          "psc_text": "est ex his corporis sui uitiis ad innocentiae studium transferri, quia sera licet emendatio utilis sit obliuione uitiorum. sed placiturum deo uirum propheta conformans non expectat post longam ac diuturnam criminum consuetudinem doctrina dei et praeceptis timoris institui, sed rudes a peccatis annos et aetatem adhuc criminum nesciam uult non modo studiis aliquando innocentiseinnocentiae, sed etiam ipsa adulescentiseadulescentiae consuetudine inbui. difficile est enim ab usitatis desinere, difficile est a familiaribus abstrahi, magnum in se consuetudo habet uinculum: et idcirco optimus ille erit cultor, quem non modo delictorum remissio sine crimine constituerit, sed ipsa illa praestiterit uitiorum ignoratio innocentem. § 2 Nouit Hieremias propheta aetatis huius beatitudinem dicens: bonum, inquit, est iuueni uiro, cum aufert iugum graue in iuuentute sua: sedebisedebit t singulariter et tacebit. non expectat frigescentes senectute annos nec emortuam iam per aetatem uitiorum consuetudinem. uult longi praelii militem; uult eum Christi seruum, quem ne ipsa quidem praeteritorum criminum",
          "candidate_score": 0.645504,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_4_6",
          "bdc_text": "Am folgenden Tag unterrichtete Zwick auch Vadian ; s. Vadian BW V 421-424. , Bullingere omnium omnino charissime , intelligo non opus esse quicquam tibi ad priores literas Nicht erhalten ( vgl. oben Nr. 971 , 9-11 ) . respondere .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_16",
          "psc_text": "nemo aperiet; quia per hanc, quae in illo expleta est prophetia, aperiet, quod nemo prsecludet, et contra expletae in eo prophetdaBprophetiae fide abnegata claudet, quod nemo possit aperire. nullus enim nisi ille, in quo heBc prophetata sunt et expleta., clauem intellegentiseintellegentiae huius impertiet. denique id ipsum in consequentibus docuit, dicens: et uidi super dexteram sedentis in throno librum scriptum de intus etde foris, signatum signaculis septem; et uidialterum 2 Luc. XI, 52. 13 Apoc. III, 7. 26 Apoc. V, 1 sq. 3 ipsique r 11 intelligentiairũuis α intelligentiarum uis D intelli- Rentia, earum (om. uis) rt 16 et nemo olandet et claudet et nemo r 17 haec septem quaedam scripsi (cf. quae dixi Stud. 1886, 339 et infr. p. 8, 14) per haec septem quaedam rdlb per hoc in quedam d* per haec ui quadam e 20 abeoluit DE absoluet r aperiens om. r et claudens DE et claudet r",
          "candidate_score": 0.643436,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_70",
          "bdc_text": "Quodsi ille vos prior irritarit , tum bonorum omnium iuditio licebit referire .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_443",
          "psc_text": "profert bona, et illud: serue bone, intra in gaudium domini tui? quomodo enim bonus aliquis Duncupabitur nemine faciente bonitatem? § 10 Ac primum, ne etiam in hos, quos superius commemoranimuscommemorauimus, iudicio dei probatissimos uiros, cadere tamquam generalis huius sententiae professionem existimemus, superiorum dietorumdictorum sensus obsistit. omnis etenim de stultis et corruptis et abominabilibus caeptuscoeptus est sermo; et deo prospiciente de eaelo, ut uideret, si quis intellegenter exquirens esset, omnibus, postquam inutiles esse coeperant, declinantibus nemo repertus est bonitatem faciens usque ad unum, id est ex illis, qui et stulti et corrupti et abominabiles et, postquam inutiles facti sunt, declinantes esse ccepissentcoepissent: sententia in eos diuini iudicii coDgruentecongruente, a quibus ccepitcoepit et sermo. id autem, quod ait usque ad unum, non unum excepit ex omnibus; sed omnibus inutilibus et declinantibus, cum usque ad unum bonitatem nemo facit, ne unum quidem secreuit ex omnibus. non enim ait: praeter unum, sed usque unum;",
          "candidate_score": 0.643428,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_4_6",
          "bdc_text": "Am folgenden Tag unterrichtete Zwick auch Vadian ; s. Vadian BW V 421-424. , Bullingere omnium omnino charissime , intelligo non opus esse quicquam tibi ad priores literas Nicht erhalten ( vgl. oben Nr. 971 , 9-11 ) . respondere .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_240",
          "psc_text": "ex in corruptione m. 2 V 19 resurgit semper restitui, quia cod. V honc formam, quae textui graeco ei antiquis uersionibus Italicis respondet (Sabatier 111, 718), primo loco excepto constanter repetit. reaurget RE 18 reaurget spiritale (om. corpus) RE 16 confringit VR t 19 uitae om. R 20 uetere R renascamur ex nascamur m. 2 V 28 ignarus ex ignoras m. 2 V 25 et exultate ei cum RE 96 adpraehendite VR. cum exarserit in breui ira eius, beati omnes, qui coofiduntconfidunt in e u m. doctrinae hic ordo utilissimus est, ut eorum, in quae nos adhortetur, beatitudinem cognitam praestet; quia difficile sit animum ac spem ad ignorata protendere. uolens igitur propheta ad eorum nos, quae superius commemorauerat, intellegentiam cohortari intellegentiae ipsius honorem ante memorauit, dicens: et nunc reges intellegite, eos scilicet, qui intellecturi essent, reges esse demonstrans. sed qujerendumquaerendum est, quos reges ad intellegentiam propheticae huius adhortationis admoneat, ne",
          "candidate_score": 0.643011,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_3_5",
          "bdc_text": "vgl. Vadian BW V 418-420 ) . Am folgenden Tag unterrichtete Zwick auch Vadian ; s. Vadian BW V 421-424. , Bullingere omnium omnino charissime , intelligo non opus esse quicquam tibi ad priores literas Nicht erhalten ( vgl. oben Nr. 971 , 9-11 ) .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1375",
          "psc_text": "fidelium operum usus praecesserit, doctrinae cognitio non adprehendetur. et agendum a nobis antea fideliter est, ut scientiam consequamur. uias ergo, secundum superiorem expositionem, legem, prophetas, omnia euangeiiaeuangelia et apostolos esse existimamus: quos in mandatis dei se exercens propheta considerauit, ut nouerit. § 11 Conclusit autem octauum numerum hoehoc uersu: in iustificationibus tuis meditabor, non obliuiscar sermonum tuorum. a doctrinae perfectae ordine propheta non excedit. in iustificationibus, quas doceri se orauit, meditatur, sicut exercetur in mandatis. mandatorum enim ea est ratio, 1 litati i. ras. 3 R in omni uerbo ex in omnibus uerbo V et t omni scientia RC et in omni scientia pE 3 es eorr. tn. 2 V opus C o- Ó in dom esae V in dominum esae Rp eeae in domino C 6 deleotionis V 8 septimo uersu VCp 9 et om. Cp considerabo ex considerabor m. 1 F 11 gentiu V disidia V 12 hac",
          "candidate_score": 0.641344,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_48_50",
          "bdc_text": "vgl . oben Nr. 971 , 2-8 mit Anm. 1 . ante relationem senatui faciendam silent , non dicam plus aequo . Relatione facta et scriptis oblatis , si quid scire te referet , non obticebo .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1309",
          "psc_text": "1 Beati inmaculati in uia, qui ambulant in lege domini. beati, qui scrutant testimonia . eius, in toto corde exquirunt eum. dictorum ordo non neglegendus est; qui si non diligenter a nobis cognoscitur, ne dispositae quidem beatitudinis ordinem consequemur. non enim i 1 maximae R 2 urtutem V in se = undique R 4 et partibus V or coaequales V IIII (sic) R 5 partes ex partis m. 1 R conuenti R nirtute RC numero ex nero corr. m. 2 V 6 doceant Cp(A) 8 iuasit enim ea, nt Cesset ex eeBe m. 2 V 9 circumcisione (om. in) p 10 ratio ex ratione m. 2 V 11 circumcisione R oblatus ex oblatos C 14 baberentr p 15 dilubii V 17 nostre V 18 hoBtia ex hostiam r 19 ceesante (nte in ras. a.exo?) R 20 et in quo C regenerationis I C 24 scrutant V qf. Neue Formenl. 11,",
          "candidate_score": 0.640051,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_64",
          "bdc_text": "Deinde , quod nuper quoque sum hortatus Siehe oben Nr. 954 , 8-10. , ne per vos aliqua ratione irritetur Lutherus adeoque totus iste consensus nostrorum .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2272",
          "psc_text": "est semper, non etiam desinendum: neque idcirco ad perfectum non contendendum, quia doleamus id, quo tenditur, non posse contingi. sed in ipsa contendendi pertinacia dolendum est non contingere nos posse. quo tendimus. doloris huius dominus meminit dicens: beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur; beatitudinem consolationis ob luetumluctum et dolorem non adeptae consummationis inpertiens. § 14 Propheticam autem uirtutem ipse ille dispositus in tempora uerborum ordo seruauit dicens: surgite, postquam sederitis. quorum alterum in prsesenspraesens est, id est surgite. ne fides tamquam de incertis et dubiis ambigeret, curacum ueluti praesentem efficientiam ueritas propheticse admonitionis adferret et uiuis nobis fiduciam spei non cunctantis insereret. tempus autem huius, quod praesens est, mandati distulit in futurum in eo, quod ait: cum sederitis. in non ambigendis ergo mandatis praesentis est ueritas; in consequjendis autem expectAndi temporis dispensatio reseruatur. 1 Ecclesiastes I, 18. 8 Ps. LXXIX, 6. 14 Matth. V, 5. 4 doloris GRPT ex dolorem m.",
          "candidate_score": 0.639182,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_3_5",
          "bdc_text": "vgl. Vadian BW V 418-420 ) . Am folgenden Tag unterrichtete Zwick auch Vadian ; s. Vadian BW V 421-424. , Bullingere omnium omnino charissime , intelligo non opus esse quicquam tibi ad priores literas Nicht erhalten ( vgl. oben Nr. 971 , 9-11 ) .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_132",
          "psc_text": "translsitores septuaginta in principio ediderunt ceteris diuerse transferentibus: et secundum hanc ambiguitatem haec ab illis in omni translatione est facta confusio. § 3 Sed perfecta horum septuaginta interpretum auctoritas manet. primum, quod ante aduentum corporalem domini transtulerunt, nec adulatio interpretandi adhibita tempori arguetur, tanto anteriore interpretationis aetate: dehinc, quod ipsi illi principes doctoresque synagogae et praeter scientiam legis per Moysen quoque doctrina secretiore perfecti non potuerunt inprobabiles esse arbitri interpretandi, qui certissimi et grauissimi erant auctores docendi. hi ergo psalmos inter ceteros libros 1 trasferentea r 2 cognitionum ex cognitionem m. 2 V scientia V 3 ambigua R hebraeicae V uario V nuntia - tia (quae lilt. correcta sit non apparet) R 5 post transtulerunt 1-2 iitt. eras. R multi- R modu m sermonum intellegentiam V 6 ut om. Rb 7 interpraetantes Vll 8 attulerint RE occulte V ..moysi VR 9 traditionis profectae V ambiguae VII hebrea V 10 cumemorata",
          "candidate_score": 0.638719,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_3_5",
          "bdc_text": "vgl. Vadian BW V 418-420 ) . Am folgenden Tag unterrichtete Zwick auch Vadian ; s. Vadian BW V 421-424. , Bullingere omnium omnino charissime , intelligo non opus esse quicquam tibi ad priores literas Nicht erhalten ( vgl. oben Nr. 971 , 9-11 ) .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_47",
          "psc_text": "et intellegentia caelestis arcani, quam quis per cognitionem sapientiae consequitur, existit: cum non commemoratis fidei operibus solam doctrinam perfectae de deo cognitionis ostendit. non enim statim omnis scientia in bono opere est; neque rursum omne opus bonum ueram scientiam consequitur. ob quod est et illud, quod in tertio superscriptionum genere est, canticum psalmi, cum bonorum operum efficientise scientiae doctrina coniungitur. prius enim in bonis operibus uiuendum est, ut perfecta possit ea, quae deinceps succedet, diuini sacramenti esse cognitio, secundum id quod dictum est: desiderasti sapientiam? serua mandata, et dominus praestabit tibi eandem. praestat ergo dominus sapientiam his, qui per meritum operum gratiam iutellegentiseintellegentiae 26 Eccles. I, 83. 1 modoa V (f) r modum E psalteri ex psalteriu V 3 cantionis Ed. Basil. (cf. Ps. LXIV cap. 3; 11 cap. 31; LXVII cap. 4; CXLIIIcap. 6) canticum Vr cStatiSis a ymno V consonantis ex consonantes m. 2 V 8 superinecribtionis V",
          "candidate_score": 0.638663,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_50",
          "bdc_text": "Relatione facta et scriptis oblatis , si quid scire te referet , non obticebo .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_267",
          "psc_text": "autem sunt. quae abscondita et latentia sunt, quaeque reconditis et inaccessibilibus et inperspicabilibus occulantur sintque ei tantum, qui condiderit, conperta, aut nisi cum aliquibus cognoscenda protulerit. ergo psalmus inscribitur in finem pro occultis. et quia ex natura rerum, quid intellegentiaintellegentiae) in nominibus finis occultorumque sit, uidemus, res ipsas, quae in fine atque occultis sint, conuenit explicari. § 3 Et de his quidem testis est nobis beatus apostolus Paulus ita dicens: prout legentes potestis intellegere intellectum meum in sacramento Christi, quod aliis temporibus non est cognitum filiis hominum, sicut nunc reuelatum est. et rursum: mihi minimo omnium sanctorum haec gratia data est in gentibus, euangelizare inuestigabiles diuitias Christi et inluminare, quae sit distributio sacramentiesacramenti eius, quod abs conditum est a sseculissaeculis in deo. hoc est igitur occultum, de quo et dominus ait: non est absconsum, quod non cognoscatur. neque opertum. quod non reuelabitur. sed psalmus occulta continet, non occultum. recte ita:",
          "candidate_score": 0.638274,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_23_25",
          "bdc_text": "Man hat nichts mit ym wellen zuͦ schaffen haben , weder klains noch gros , als mit dem waren enchristenAntichrist . und mit der bestiaZu den apokalyptischen Tieren vgl. Otto Böcher , Art. Antichrist II . Neues Testament , in :",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_216",
          "psc_text": "abyssus incolas plures, beati Iohannis Apocalypsi docemur, cum nullus, neque in caelo, neque supra terram, neque infra terram obsignatum librum dignus est repertus aperire. non utique de mortuis et in terram sepultis significare intellegitur, cum ad tertii incolatus demonstrationem non qui intra terram, sed qui infra terram, neque qui mortui sunt, sed qui uiuunt, nullum in se resignandi libri habuerint auctorem. cum ergo possessio terrae finium domino donatur, non tam terra donatur, quam ea, quibus terra finitur. terrae enim terminos, quibus terra ipsa determinatur, accepit. § 33 Cuius rei sacramentum omne beatus apostolus Paulus, quippe cuius ore Christus de se est locutus, exposuit dicens: qui cuminformadeiesset. nonrapinam existimauit se esse aequalem deo, sed se exinaniuit formam serui accipiens, in similitudine hominis constitutus et habitu repertus ut homo: humiliauit se factus obaudiens usque ad mortem, mortem autem crucis: propter quod et deus illum exaltauit et donauit illi nomen, quod est super",
          "candidate_score": 0.634391,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_72",
          "bdc_text": "Iam vero nihil est , quod addam , excepto catalogo omnium , qui fuerunt Schmalkaldi , quem hic habes Bullingers Abschrift eines Verzeichnisses aller Teilnehmer des Tags zu Schmalkalden findet sich in Zürich StA , E II 337 , 227r. -v .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2791",
          "psc_text": "in inferioribus scilicet omnium humilitatis officiis. § 32 Procedit deinde secundum profectum euangelicum sermo psalmi, cum ait: inperfectum tuum uiderunt oculi mei, et in libro tuo omnes scribentur: die replebuntur, et nemo in eis. atque ut omnia secundum doctrinam caelestem intellegere possimus, id, quod difficultatem adfert, absoluendum est. quod enim latini translatores inperfectum interpretati sunt, id in graecis libris axartQyaCror scribitur: nec querimur de translatoribus; uereor enim, ne non 5 Matth. XVI, 17. 8 in tribulationis (?) G 12 in om. R 13 ocoultum G sed qf. p. 764. 27 14 a te quae fecisti R a te**** quae fecisti G (an erat a te ad ea quae fecisti ? cf. Sabatier 11, 270) a te quod fecisti E 17 fuerunt ? 0 praedicabat — fuerat om. G 18 in uobis GR in nobis E 19 in inferioribus GE inferioribus R 21 secundum profetam euangelicum G 22 inperfectum meum R",
          "candidate_score": 0.633406,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_22_24",
          "bdc_text": "Summa : Man hat nichts mit ym wellen zuͦ schaffen haben , weder klains noch gros , als mit dem waren enchristenAntichrist . und mit der bestiaZu den apokalyptischen Tieren vgl. Otto Böcher , Art. Antichrist II .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_216",
          "psc_text": "abyssus incolas plures, beati Iohannis Apocalypsi docemur, cum nullus, neque in caelo, neque supra terram, neque infra terram obsignatum librum dignus est repertus aperire. non utique de mortuis et in terram sepultis significare intellegitur, cum ad tertii incolatus demonstrationem non qui intra terram, sed qui infra terram, neque qui mortui sunt, sed qui uiuunt, nullum in se resignandi libri habuerint auctorem. cum ergo possessio terrae finium domino donatur, non tam terra donatur, quam ea, quibus terra finitur. terrae enim terminos, quibus terra ipsa determinatur, accepit. § 33 Cuius rei sacramentum omne beatus apostolus Paulus, quippe cuius ore Christus de se est locutus, exposuit dicens: qui cuminformadeiesset. nonrapinam existimauit se esse aequalem deo, sed se exinaniuit formam serui accipiens, in similitudine hominis constitutus et habitu repertus ut homo: humiliauit se factus obaudiens usque ad mortem, mortem autem crucis: propter quod et deus illum exaltauit et donauit illi nomen, quod est super",
          "candidate_score": 0.633219,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_5",
          "bdc_text": "s. Vadian BW V 421-424. , Bullingere omnium omnino charissime , intelligo non opus esse quicquam tibi ad priores literas Nicht erhalten ( vgl. oben Nr. 971 , 9-11 ) .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_20",
          "psc_text": "Test. Vat. p. 262 ,) uoce E 4 neqae infra terram om. r 5 et ego flebam multam r (cf. Tischendorf L c.) et flebam DE quia nemo — uidere ipeum om. r 7 ait rcflE dixit dl 10 intro r intus DE 11 dignos est rE est dignus D apostoli rDt apostolo b 12 exurit quia nicit r de rb ex De 14 pro uoce solus lacunam habetr illa∗∗superius ∗ ∗∗∗signac ∗∗∗∗liber; linea quae hanc lacumasamsequituruacat r 16 absolnat ipsum ut autem r 17 quoniam omnia oportet impleri D quoniam oportet inpleri r quoniam oportet omnia impleri e quoniam oportet impleri omnia b 20 est signatus et clausns r ∗∗∗ditis his ∗∗∗∗ pleta per **** cuncta ***** signa Un. «7. uaca' r 83 a re om. Da 25 docet rb edocet Da doctrinae scientiam r doctrinam scientiae DE. scientiam extitisse. eo enim organo prophetatum est, graece psalterium, hebraice nabla",
          "candidate_score": 0.632369,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_5",
          "bdc_text": "s. Vadian BW V 421-424. , Bullingere omnium omnino charissime , intelligo non opus esse quicquam tibi ad priores literas Nicht erhalten ( vgl. oben Nr. 971 , 9-11 ) .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_16",
          "psc_text": "nemo aperiet; quia per hanc, quae in illo expleta est prophetia, aperiet, quod nemo prsecludet, et contra expletae in eo prophetdaBprophetiae fide abnegata claudet, quod nemo possit aperire. nullus enim nisi ille, in quo heBc prophetata sunt et expleta., clauem intellegentiseintellegentiae huius impertiet. denique id ipsum in consequentibus docuit, dicens: et uidi super dexteram sedentis in throno librum scriptum de intus etde foris, signatum signaculis septem; et uidialterum 2 Luc. XI, 52. 13 Apoc. III, 7. 26 Apoc. V, 1 sq. 3 ipsique r 11 intelligentiairũuis α intelligentiarum uis D intelli- Rentia, earum (om. uis) rt 16 et nemo olandet et claudet et nemo r 17 haec septem quaedam scripsi (cf. quae dixi Stud. 1886, 339 et infr. p. 8, 14) per haec septem quaedam rdlb per hoc in quedam d* per haec ui quadam e 20 abeoluit DE absoluet r aperiens om. r et claudens DE et claudet r",
          "candidate_score": 0.631118,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_72",
          "bdc_text": "Iam vero nihil est , quod addam , excepto catalogo omnium , qui fuerunt Schmalkaldi , quem hic habes Bullingers Abschrift eines Verzeichnisses aller Teilnehmer des Tags zu Schmalkalden findet sich in Zürich StA , E II 337 , 227r. -v .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_4",
          "psc_text": "cum ibi auctores eorum ipsis inscriptionum titulis commendentur. et liber psalmorum rectius esse dicatur, dinersisdiuersis in unum uolumen prophetiis diuersorum et auctorum et temporum congregatis. visum autem aliquibus est Hieremise et Aggsei et ZachariseZachariae quorundam psalmorum superscriptionibus nomina praenotare, cum horum nihil in authenticis septuaginta translatorum libris ita editum reperiatur, adeo ut etiam in plurimis latinis et graecis codicibus sine horum nominibus simplices tantum psalmorum tituli praeferantur. § 3 De his autem, qui sine diuersorum auctorum nominibus sub diuersis superscriptionibus habentur, antiquorum uirorum ista traditio est, quod ex eo psalmo, cuius auctor in superscriptione ponitur, qui deinceps sine auctorum superscriptione succedunt, illius esse existimandi sunt, qui anterioris psalmi auctor inscribitur, usque in eum psalmum, in quo nomen auctoris 1 secundum aliorum R secundum pluriii r secundum plurimorum DE 2 Dauit R 5 nam aliquibus Rdte nam in aliquibus rd1 tamquam rii Dauid r 6 idithun r idichun R 7 filio",
          "candidate_score": 0.63048,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_126_128",
          "bdc_text": "\"Summer gotBeteuerungsformel ( so mir Gott helfe ; vgl. SI VII 904-906 ) . , nun essend ir in dannocht nitdoch ( auch) nicht . wie ain schwinin braten\" etc.",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1264",
          "psc_text": "sicut scribitur in Exodo: in mente habete diem sabbatorum sanctificare eum: seisex diebus operaberis et facies omnia opera tua; septimo autem die sabbata domini dei tui: non facies in illo die ullum opus. ergo sabbato et quies dei est et hominum otium. sed quid hoc proficiet ad psalmum, in quo in factura dei gaudium est, et profundae cogitationes eius. et exurendus peccator ut fenum, et iustus ut palma florescens et multiplicandus ut cedrus? nulla hic diei septimi requies, nullum humanorum operamoperum otium decantatur. ergo quia nihil in psalmo de requie huius sabbati continetur, proprietas requietionis et sabbati, quod in lege praescribitur, requirenda est in psalmis. legimus itaque de impiis dictum: sicut iuraui in ira mea, si intrabunt in requiem meam. densdeus in sacramenti religione confirmat, non adituros requiem suam; non, ut opinor, huius sabbati requiem significat, in qua post mundi redificationemaedificationem scribitur quienissequieuisse. nam sollemnitatem ac laetitiam diei huius omnes",
          "candidate_score": 0.630085,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_5",
          "bdc_text": "s. Vadian BW V 421-424. , Bullingere omnium omnino charissime , intelligo non opus esse quicquam tibi ad priores literas Nicht erhalten ( vgl. oben Nr. 971 , 9-11 ) .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_558",
          "psc_text": "autem nescius, plerosque solum uerborum sonum et litteram contuentes nihil de omnibus fere psalmis congruum abquidaliquid personsepersonae domini nostri Iesu Christi existimare, putentque totum querellis prophetae increpari. sed nos litem non monemusmouemus. neque enim destruimus, sed adstruimus, addentes potinapotius de obscuris intellegentiam, quam simplicibus detrahentes: quia, quaecumque DanidDauid aut passus aut questus est, etiam passionibus eius, qui uniuersitatis nostrae caro est factus, inpleta 2 Esai. XXXV, 1 aqq. 13 Ps. XCIV, 11. 16 Esai. LIV, 1. 1 eo locata eat P et ita Pb 8 florient V florent R 4 inualeacitae V1 5 disBoluta om. V consolamini ex consolatamini m. 1 V mi consolidamini T 6 ani corr. m. 1 V ecce d5 V ecce dfis R ecce deua noster E 9 et erudietar T mutorum ex mortuorum m. 2 V timc om. V tn P sali - et P salit V 10 clodus VP 11 ietrahel V • irl",
          "candidate_score": 0.629471,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_64",
          "bdc_text": "Deinde , quod nuper quoque sum hortatus Siehe oben Nr. 954 , 8-10. , ne per vos aliqua ratione irritetur Lutherus adeoque totus iste consensus nostrorum .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2232",
          "psc_text": "facti sumus lsetanteslaetantes. lsetamurlaetamur enim de profundo ac miserabili csenocaeno ablutos nos fuisse et nouos ex omnibus uitseuitae anterioris uitiis constitisse. § 10 Et quia propheta futurae spei gaudia loquebatur, licet secundum scripturae consuetudinem tamquam de praeteritis gratularetur, tamen per consequentem precem non sui temporis res has esse declarat dicens : conuerte. domine, captiuitatem nostram. si fuit tamquam consolatus, cum auersa est captiuitas, quomodo nunc ut a se auertatur orat? sed in superioribus propheticae scientisescientiae fuit sermo futurorum gaudia tamquam de praeterito nuntiantis; nunc autem de auertendis communis oratio est, cui se propheta, tamquam et ipse sit captus, admisceat, tamquam adhuc in isdem se esse cognoscat. scriptum est enim: iustus in principio sermonis sui ipse sibi accusator est et rursum: confitere primum peccata tua, ut iustificeris, et: beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur. scit quidem propheta se liberum; sed tamquam captus deo subditus est sinesiue per propriae confessionis disciplinam, quia, ubi",
          "candidate_score": 0.628249,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_5",
          "bdc_text": "s. Vadian BW V 421-424. , Bullingere omnium omnino charissime , intelligo non opus esse quicquam tibi ad priores literas Nicht erhalten ( vgl. oben Nr. 971 , 9-11 ) .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1940",
          "psc_text": "C in se ipso pb agendi supr. scr. C om. V intellegendi om. Cp 2 praecandique V predicandique C euangelium uerum m perfecte C 8 consumans R 5 aut seruet p 6 capud VRp suma V 7 ipsis ex ipsisque m. 2 V ab ipsis Cpb 11 unumquisque V esse aut om. Cp 12 esset ex est m. 2 V esse C ostendens om. C 13 omnibns C 14 enim om. V 16 fide V cf. Biicheler — IVindekilde Decl. p. 67 sed h. l. cum solus cod. V, qui totiens litteram Jinal. omittit, huius genetiui formae testis sit, eam in fextum recipere dubitaui nomina ex omnia m. 2 V et add. m. 2 V 17 obaedientes R obrepentes C a obrepentis (s eras.) p ipsii p humane V 18 rphibere Cp 19 magnifioentiam et miserationem V magnificentie et miserationi p(A) repotatfl Cp( A) 20 contineri C 21 propheta (om.",
          "candidate_score": 0.628133,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_121_123",
          "bdc_text": "uwer artikelDie Rede ist vom Schreiben der reformierten Städte der Eidgenossenschaft an Luther vom 12 . Januar ( WA Briefwechsel XII 241-275 ) . glesen und drinn funden das wort \"gaistlich essen\"WA Briefwechsel XII 255 , 245 .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_896",
          "psc_text": "spiritus enim sancti muneribus inundamur, et in nos ex illo uitae fonte fluuius dei aqua repletus infunditur. habemus etiam et cibum paratum. et quis hic cibus est? ille scilicet, in quo ad dei consortium praeparamur per communionem sancti corporis in communione deinceps sancti corporis conlocandi. id enim praesens psalmus significat dicens: parasti cibum illorum, quoniam ita est praeparatio tua: quia cibo illo quamuis in praesens saluamur, tamen in posterum praeparamur. § 15 Seruat autem consuetudinem suam propheta, ut tempora. de quibus loquitur, distinguat. superior namque sermo tamquam de praeterito fuit; qusequae autem adhuc gerenda erant. gerendorum fide et scientia tamquam iam gesta memorauit. at autem ea omnia futuri temporis doceret esse, ait: riuos 8 Ps. XLV, 5. 10 Ioh. IV, 13 sq. 12 Ioh. VII, 88 sq. h I aarimus corr. m. 1 P aurimus R 3 aebrietas P 9 in euuangeliis R (in euangelio V) 10 ex (x in",
          "candidate_score": 0.626131,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_132_134",
          "bdc_text": "So stats yez gantz wol unsethalb. Ich furcht aber nichts wirsmehr ; Schlimmeres . uff erden , dann das er nit ruw haben werd. Gott sye mit ym und uns allen .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_606",
          "psc_text": "gerund. cum partic. praes. conivrcto qf. Draeger Synt. JJ, 849) puniendos PE puniendi T 27 poene R 28 offioicio T. landabo uerbum. hoc ergo uerbum suum in deo laudat, quod deum suum esse cognouit. § 11 Neque id tantum laudat, sed etiam illud, quod sperauit in eo non metuens, quid homo sibi faciat. haec plane digna saDCtissanctis omnibus uox est, constanter inter insectationes humanas fidem tenere et metu terrenae turbulentise non monerimoueri speque certissima quod aliquid aduersum animae seternitatemaeternitatem homo effecturos sit non timere, cum post intercessionem mortis istius in immortalem gloriam et corruptio et infirmitas nostra mutetur. atque ob id sermones suos, quibus se sperantem in domino humanam uim protestatur non metuere, conlaudat dicens: in domino laudabo sermonem, in domino sperabo: non timebo, quid faciat mjihi homo. ob hoc ergo sermonem suum laudat in domino, quia sperans in eo hominem non timebit. § 12 Sed ut doceret, idcirco se",
          "candidate_score": 0.626007,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_64",
          "bdc_text": "Deinde , quod nuper quoque sum hortatus Siehe oben Nr. 954 , 8-10. , ne per vos aliqua ratione irritetur Lutherus adeoque totus iste consensus nostrorum .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1572",
          "psc_text": "conplacentem RC 28 reperit Rt. contulit: scilicet perspectis omnibus humanae operationis uiis, postquam quid esset sibi utile cogitauit, fidei susesuae pedem in testimonia diuina detorsit. cogitatio enim nihil potest subitum, nihil nouum, nihil inopinatum pertimescere, cum de consilii sententia omnia, quae accidere solent, sperantur, praefiniuntur, adeuntur. et id consequenti uersu docetur. § 11 Postea enim quam uias suas propheta cogitauerat et pedem ad testimonia dei conuerterat, libere loquitur: paratus sum et non sum turbatus, ut custodiam mandata tua. qui ad aliquid praeparatur, longo usu ad id, in quo ei est meditatio. praeparatur, ne eum de propositi sui sententia neglegentem et incautum uis aliqua repentinae turbationis excutiat. propheta itaque nouit esse plurima saeculi scandala. nouit insidiantes esse humanae naturae aduersantesque uirtutes. scit periculose dulcem esse ambitionem gloriae ssecularissaecularis. nouit occursus lasciuientium feminarum esse continentium oculis captiosos. scit turpes corporum cupiditates adfectu blandae uoluptatis inrepere. scit cetera uitiorum genera inlecebrosis aditibus ingruere.",
          "candidate_score": 0.624404,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_121_123",
          "bdc_text": "uwer artikelDie Rede ist vom Schreiben der reformierten Städte der Eidgenossenschaft an Luther vom 12 . Januar ( WA Briefwechsel XII 241-275 ) . glesen und drinn funden das wort \"gaistlich essen\"WA Briefwechsel XII 255 , 245 .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_571",
          "psc_text": "m. 3 R 28 et om. r ab P hoc om. V 24 carne V carne R praenunciata R dedicerunt V1 25 his bn que V ipsis gestisi V1 ipsius (u eras.) gentis P ipsius gentia T. futura aeritatistractatui aptatum est, cum et hominem Abraham adorauit ec Iacob in homine deum uidit —; portasset utique hsec obprobria gentium, quod, cum essset homo, se deum faceret, quod daemonium habens populum seduceret, quia ignorassent hsec omnia in lege, quae ad Israhel lata est, contineri. uerumtamen eumcum anianimisunianimis et dux et notus hsec faciat — unianimis, cum eiectaselectus ad apostolum est; dux, cum demorante domino ipse ad praedicationem aduentus sui ad castella prsemissuspraemissus est et foturifuturi regni dux ab eo ac princeps est constitutus; notus autem, cum omnes ingressus eius egressusque didicisset cognouissetque in hominis filio et dei filium, qui et particeps in demutando ex aqua uino et dulcificando in populi cibum hordeo",
          "candidate_score": 0.623212,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_95",
          "bdc_text": "hat , daß wir so lang verzogen honddie Unterzeichnung der Konkordie hinausgezögert haben. .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_564",
          "psc_text": "aedificatioDemaedificationem turris seimusscimus effectum, cum illos diluuio submersos consumpsit profundum, hos uero linguarum diuisio ad causam aeternae inter ae concertationis discreuit, ut conspirationem aduersus deum initam, dum se inuicem et nesciunt et metuunt, non tenerent. non dispar ergo nunc in hos pcenapoena deposcitur, scilicet ut iure gentium, quas in aquis significari meminimus, absumpti et in omnes linguas, cum quibus nunc habitant et quibus locuntur, diuisi amitterent uitseuitae ac regni sui dignitatem. § 12 Ut autem ob uitia ciuitatis contradictionemque preeceptorumpraeceptorum suorum haec consecutura nosceremus, adiecit: quia uidi iniquitatem et contradictionem in ciuitate; die et nocte circumdabit eam super muros eius, et iniquitas et labor in medio eius: et non defecit de plateis eius usura et dolus. ob hsec igitur uitia et crimina futurae captiuitatis et dispersionis poena deposcitur; sed potissima crimina sunt iniquitas et contradictio. nam eum, quem lex et prophetseprophetae nuntiauerant, reicientes contradictione impia respuerunt. qusequae contradictio nocte et",
          "candidate_score": 0.622005,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_47_49",
          "bdc_text": "Nostri vero legatiHans Betz und Matthäus Molckenpur ; vgl . oben Nr. 971 , 2-8 mit Anm. 1 . ante relationem senatui faciendam silent , non dicam plus aequo .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1356",
          "psc_text": "non conpetit dicere: delicta iuuentutis mesemeae, domine, ne memineris. silebit etiam congruam fidei et iuuentuti existimans taciturnitatem: non tumultibus negotiorum saecularium admixtus, sed per modestiam tacens, sola diuina sacramentorum cognitione occupatus et sermones dei tacita rerum atque operum obseruatione custodiens. § 3 Redit deinde ad personam suam propheta, ut id, quod superius dixerat. significasse de se nosceretur, dicens: in toto corde exquisiui te: ne repellas me a mandatis tuis. conpetere bonitati dei non uidetur, ut a mandatis suis quemquam repellat; sed sermonum adiectio et uirtus uerborum, qusequae ex perfecta caelestis doctrinae ratione disposita est, nihil dubium, nihil contrarium in se habet qui ergo secundum prophetam mauult peccatorum psenitentiampaenitentiam quam mortem, numquid existimaodusexistimandus est a mandatis suis quemquam repellere? procul sit 9 Pa. XXIV, 7. 1 recordationem C post iuueni una liti. eras. R auferre ex auferri m. 2 V 2 iugum gratiae R istud crudi r ietute rudi V istud",
          "candidate_score": 0.621428,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_81",
          "bdc_text": "Vale cum charissimis fratribus Pellicano , LeoneLeo Jud. , Theodoro Theodor Bibliander. , Steinero et reliquis , quos omnes Christus servet .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2598",
          "psc_text": "P I emortuo e corpora PTb corpore e 21 diatinctionib: ex distionib; P 24 et ante domus Aaron om. T 25 esse om. T 26 chorinthioa P fit in nominibus Tb fit in omnibus P ait in hominibus e. omnibus, qui inuocant nomen domini nostri Iesu Christi, ut aliud uocatos, aliud sanctos, aliud inuocanteeinuocantes nomen domini esse significet. nunc autem primum Israhel nuncupari uidemus, secundo Aaron, tertio Leui. quarto timentes dominum. et in Aaron sacerdotes significari non ambiguum est: sacerdos enim in lege Aaron primus fuit et exinde in successione eius sacerdotum honor mansit. in Leui autem ministros ostendi absolutum est: hsec enim tribus in ministerium electa est. reliquus autem populus, cui non sacerdotii neque ministerii, sed timoris officium est, in his, qui timent dominum. nuncupatur. docet autem nos apostolus, prae omnes hos esse Israhel, cum ait: et quotquot regulae huic obsecundabunt, pax super eos et misericordia, et super Israhel.",
          "candidate_score": 0.621003,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_2_4",
          "bdc_text": "Pollet , Bucer II 270 ; vgl. Vadian BW V 418-420 ) . Am folgenden Tag unterrichtete Zwick auch Vadian ;",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_555",
          "psc_text": "2 ingruent V doceret V 3 pennae II ex corr., P7' 4 ad uolandum PT contegentib. ex ctegentib. P cunctis gentibus R 6 pennae PT aliundae P 6 poscentis ex poscentes m. 1 R 8 id est apiritalem V nam om. PT 9 aspiciet ips V 10 in e ^ corr. m. 1 V 11 praecationis VR qui V 12 degravatus VPTE 18 in spu P in spiritu T euolarft (& in ras. 3) R pennarum PTE 14 pennas R3PT 16 etenim illic VR ita enl illic Pita eni illuc T etenim illuc E de illic in uersionibm h. L antiquis cf. Sabatier Il, 269 suas add. m. 2 V pennas suas T sumit PT 17 et hia PT euacuatua ex uacuatus R 18 pennis PT 19 elongaui ex longam m. 2 V 20 in solitudine PT 21 longauit P 22 qui in ea R contingentibus PT continentibus V 28",
          "candidate_score": 0.620253,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_81",
          "bdc_text": "Vale cum charissimis fratribus Pellicano , LeoneLeo Jud. , Theodoro Theodor Bibliander. , Steinero et reliquis , quos omnes Christus servet .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_773",
          "psc_text": "omnia omnibus Te. 14* neque IudseisIudaeis neque Graecis neque ecclesiae scandalum est, ne habeat aduersarius male de se quid loqui, illo quidem obtrectandi studium uoluntatemque retinente, quamuis se ille liberum ab omni obtrectationis occasione praestaret; quod et in boc sancto in siti currente cognoscimus. sequitur enim: ore suo benedicebant et corde suo maledicebant, cum et conseruantes honorem suum probabilis uitae confessione benedicerent et interioris odii malignitate maledicerent. § 5 Sed id. quod sibi maxime salutare est, sanctus iste etiam diapsalma interueniente congeminat, indefessse in nobis confessionis perseuerantiam oportere esse demonstrans. sequitur enim: uerumtamen deo subiecta est anima mea, quoniam ab ipso est patientia mea. quia ipse est deus meus et saluator meus, adiutor meus, non emigrabo. in deo salutare meum et gloria mea. deus auxilii mei, et spes mea in deo meo. inpellant quidem isti inclinatum parietem maceriamque iam quassam et, benedicente licet ore, corde maledicant, scit tamen subiectam animam",
          "candidate_score": 0.619903,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_125_127",
          "bdc_text": "Do hat der landgraff daruff gsagt offenlich : \"Summer gotBeteuerungsformel ( so mir Gott helfe ; vgl. SI VII 904-906 ) . , nun essend ir in dannocht nitdoch ( auch) nicht .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1264",
          "psc_text": "sicut scribitur in Exodo: in mente habete diem sabbatorum sanctificare eum: seisex diebus operaberis et facies omnia opera tua; septimo autem die sabbata domini dei tui: non facies in illo die ullum opus. ergo sabbato et quies dei est et hominum otium. sed quid hoc proficiet ad psalmum, in quo in factura dei gaudium est, et profundae cogitationes eius. et exurendus peccator ut fenum, et iustus ut palma florescens et multiplicandus ut cedrus? nulla hic diei septimi requies, nullum humanorum operamoperum otium decantatur. ergo quia nihil in psalmo de requie huius sabbati continetur, proprietas requietionis et sabbati, quod in lege praescribitur, requirenda est in psalmis. legimus itaque de impiis dictum: sicut iuraui in ira mea, si intrabunt in requiem meam. densdeus in sacramenti religione confirmat, non adituros requiem suam; non, ut opinor, huius sabbati requiem significat, in qua post mundi redificationemaedificationem scribitur quienissequieuisse. nam sollemnitatem ac laetitiam diei huius omnes",
          "candidate_score": 0.617699,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_2_4",
          "bdc_text": "Pollet , Bucer II 270 ; vgl. Vadian BW V 418-420 ) . Am folgenden Tag unterrichtete Zwick auch Vadian ;",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2414",
          "psc_text": "26 Hieremiaita: in illa die, dicit dominus, contribulabo 25 Hierem. XXX, 8 sq. 1 per spem VRPT quia per spem E apem futuri saeculi VR futuri saeculi spem IVV 2 consequentes RPT conaequentis V consequemnr E U ihm xjio V Explicit psalmus CXXX incipit psalmus CXXI (lie) V Finit psalmus CXXX incipit CXXXI R Explioit tract psalmi CXXX incipit tract psalmi CXXXI P Expl. de CXXX incip. de CXXXI T 9 hamilitatis orationis R humilitatis operationis PTE om. V in Bublimae R in sublimen V 10 praecipuae R fili dei (sic) docet V 18 nri in rcu. R 14 reddit P 16 sciStiam periti V 17 habentesoboedientes om. PT uenerantes — oboedientes om. V 19 cStraotare V aud ent P 20 lintea T substnunt (bs in rcu.) P eos om. VPT 21 t pfecit T 28 onos ex onus R autem cStemnat V1 24 excesserat ex excesserit T 25 hieremia",
          "candidate_score": 0.616755,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_91",
          "bdc_text": "Bizer , Abendmahlsstreit 199f. , und habend sich bezugtvon sich bezeugt. , och gebeten , daß man alles , so er der concordy halb ghandlet , im besten welle uffnemen , dann es alles im besten ghandlet worden sye etc .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1198",
          "psc_text": "et fel ingestum ei, et aceto potatum euangelia testantur. oblatum quidem secundum Matthaeum fel renuens, sed secundum Iohannem, ut acetum potaret, sitiuit. locus autem ipse his uerbis est dictus: post hseclesus sciens, quoniam omnia consummata sunt, ut impleretur scriptura, ait: sitio; et erat concha posita aceto plena. spongiam igiturplenamacetohysopoadmiscentes obtulerunt ori eius. cum ergo accepisset Iesus acetum, dixit: consummatum est. uenerat ad onesoues perditas domus Israhel et expectans consolantem commserentemque non habuit: non quod consolatione eguerit nolensuolens pati atque mori, sed qui secum super totius populi impietate maereret et qui se ipsum ipsa mserentismaerentis secum salute consolaretur, ut omnibus tanto scelere perfunctis solacium in his saltim, qui salui fierent, acciperet secundum illud: et in seruis suis consolabitur; quia non credente Israhel gentes ei essent 5 Coloss. 1,24. 6 Ibid. II, 12. 15 Ioh. XIX, 28 sq. 26 Deut. XXXH, 86. 1 commerentem V conmerentem R consolantem E 2 commerentes (coum.",
          "candidate_score": 0.614926,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_2_4",
          "bdc_text": "Pollet , Bucer II 270 ; vgl. Vadian BW V 418-420 ) . Am folgenden Tag unterrichtete Zwick auch Vadian ;",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1006",
          "psc_text": "2 Prov. I, 7. 12 Phil. II, 11. 1 numeratur supr. scr. m. 1 R numerantur V eseiam V esaiam ex eseiam R1 isaiam T replebit T spiritu R 2 solomonem V 3 timor non ex V 5 in saecundis R 6 naturae ex natura m. 2 V ad qui VR 7 inter timet et semper m. 2 V sup. lin. add. et 8 sapientiae PT 12 istius VP summaP Explicit psalmus LXVI inoipit plalmus LXVII feliciter V Finit psalmus LXVI incipit psalmus LXVII RP Expl. de psalmo LXVI incip. de LXVII T 16 in fine F, in R h. I. superscriptio deest 17 dispargantur V cf. Sabatier II, 130 dissipentur R 19 a postea eras. R ad V sed — Dauid om. V in fine VRP 20 psalmum V 21 cantici ex canticio V1 profeticae VR enunciatio RT 22 ipse totus (totua ex tutus R) Re totus ipse ex",
          "candidate_score": 0.613055,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_2_4",
          "bdc_text": "Pollet , Bucer II 270 ; vgl. Vadian BW V 418-420 ) . Am folgenden Tag unterrichtete Zwick auch Vadian ;",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_51",
          "psc_text": "dies, aut aliud aliquid conplexsB sunt, uel ex interpretatione nominum, veluel ex comparatione gestorum, uel ex consimilium specie, ex quibus rebus psalmus consistat, ostendunt: ut, sicubi est pro die sabbati, 1 consequantur V his ex is m. 1 V igitur V ergo rE operantium V r cf. de hoc errore et sim. Acad. p. 31. studiis insistentium psalmi illius r 4 tractatur ex tractur m. 2 V 5 praestat r 8 diuersitatibus Vr diuersitati E per corporei organi V per organi corporei rE 9 in commemorationem r 10 hSt in ser 11 preeunti V praeeunte E 12 scientiae h. l. om. Vre, sed cf. uersum sequentem cum om. r 13 opera Vr opus E 15 quaeri r quaerere ex quaere m. 2 V quaerere E 16 generi ex genere m. 2 V profetae V 18 sine scribtione V habentur b 19 primus et secundus Vr primus uel secundus E 20",
          "candidate_score": 0.612891,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_42",
          "bdc_text": "Noluit vero admittere Lutherus quicquam contentiosi , cuius beneficio comicum finem accepit concordiae satis perplexum negotium , cum omnes expectaverimus tragicum .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_450",
          "psc_text": "contradiotioniB B. sepnltara eius loco a nemine cognito, una eumcum Helia ab apostoGsapostolis in monte conspectum beati et aeterni regni sui consortem et martyrem reseruauit. et, ne per Aaron et Dauid et Salomonem pluresque alios istiusmodi bonitatis dei exempla percurram, quibus, increpitis demutationum offensis, ob fidei tamen meritum adfuit uenia procliuis, conscius dominus infirmitatis humanae, eumcum apostolis dixisset: omnes uos scandalum patiemini in nocte hac, et beato Petro non tam ad denuntiationem damnateedamnatae demutationis, sed quia per timorem carnis demutabilis homo, id quod negatupisnegaturus esset admonito et neganti quidem claues tamen regni caelorum non ademit: quia cum per trepidationem obrepsisset negatio, uoluntatis tamen usque ad martyrium confitendi fides firma non deerat. et aliud est nolle, aliud non posse. territus enim Petrus, etsi per carnis sensum responsionis non potuit tenere constandamconstantiam, per fidem tamen animi statim fleuit. et cum decussum se ab eo, quod nolebatuolebat., agnόuit, lacrimarum dolore fidei suae effudit",
          "candidate_score": 0.609506,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_114",
          "bdc_text": "guͦt und nutz sye , das alle menschen und alle kilchen eben uff ain ding verbunden sin muͤsind .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2302",
          "psc_text": "uia bona. et ambulate in ea. multsemultae itaque uiseuiae interrogandae sunt et in multis insistendum est, ut unam, quae bona est, inueniamus per multorum scilicet doctrinam unam uiam uitse seternaeaeternae reperturi. uiffiuiae enim in lege, uiseuiae in prophetis, uiseuiae in euangeliis, uiae in apostolis sunt, uiae quoque in diuersis praceptorumpraeceptorum operibus- sunt, in quibus per timorem dei ambulantes beati sunt, quibus dicitur: § 4 Labores fructuum tuorum manducabis. sermo ad plures caeptus ad unum refertur, docens nos omnes, qui in Christo credidimus, unum esse apostolo ita confirmante: omnes enim uos unum estis in Christo Iesu; siue ergo ad 8 Ioh. XIV, 6. 13 Hierem. VI, 16. 24 Gal. III, 28. 1 domini G di V dei RPT 2 non in metn sed in oboedientia est et timoris G VR non in metu oboedientiae sed timoris PT 8 obsequella G Vln obsequaella R obsequela T 4 per ea (?) G timens",
          "candidate_score": 0.603247,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_110",
          "bdc_text": "oben Anm. 16. , do sorgen ich , ir wurdinds nit thain .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2919",
          "psc_text": "Ioh. XVII, 1. Ps. XXI, 2. Mare. XV, 34. 28 Ps. LXVIII, 16. 1 inferos GR ad inferos E 7 morte autem G et mortem RE 8 mepost peroeqaentibufl om. R sunt om. G 11 ponendi ex ponendae R 12 filii G fili R uerba orat — me oum omisisse tddetur G 15 se ergo GR ergo se E 17 confortati enim sunt om. G ad cruoem dant temptaui cf. AbA. IV, 70 autem dent (?) G audent R oruoifigere audent E 18 uerba deum nesoiunt oum omisiste uidetur G 28 ut om. G ut et E praecatus GR ne G non RE 26 cur G qur R se de GR aese de E 97 inquid G enim eius G eine RE 28 est post praedicatio om. G. 51* § 8 Sed per quos sit dei nomini confitendum, subiecit dicens: me expectant iusti, donec retribuas mihi. omnium apostolorum fides usque",
          "candidate_score": 0.602902,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_105",
          "bdc_text": "habend ir vil seltzamer köpff , und Maister Am [brosius ] maint , wann der Luther nit gwesen , es wurdi nienen also zergangen sindie Tagung wäre durchaus nicht so verlaufen. .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1789",
          "psc_text": "et si quis non portat — uidetur dicens p. 489, 7 om. Cp 25 pos me V fort. recte, cf. p. 391, 16 et Stolz L. p. 316. poterit meus discipulus esse. ergo tum odio habendi sunt, cum portare nos martyrii crucem nolunt, cum sequi dominum exemplo passiooispassionis dehortantur. honestum hoc odium et utile est, eos, qui ab amore Christi abducere conentur, odisse. § 4 Itaque nunc propheta nihil contrarium eunngeliciseuangelicis praeceptis, quibus amare inimicos iubemur, locutus uidetur dicens: iniquos odiui. non enim inimicos suos odit, sed iniquos, id est transgressores legis. propriore istud uerbo graecitas nuncupat jcaQavofiovg dicens, id est extra legem agentes. sed qui prseteritores legis odit, non potest non id amare, quod odit esse neglectum; et ideo ait: et legem tuam dilexi. conuenit autem, ut, qui legem amat, eos oderit, qui legis inimici sunt. § 5 Dehinc sequitur: adiutor et susceptor meus es to, et in uerbum",
          "candidate_score": 0.599108,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_124_126",
          "bdc_text": "etc. , hat ers dem landgrafenPhilipp von Hessen. zaiget . Do hat der landgraff daruff gsagt offenlich : \"Summer gotBeteuerungsformel ( so mir Gott helfe ;",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1856",
          "psc_text": "et dixit deus ad Moysen: dic filiis Israhel. usus igitur est his legislator uerbis, quibus ei ut uteretur praeceptum est. ergo uerba dei sunt, quae per officium licet humani oris audita sunt. sed et magnus ille propheta ipso iudicio domini nostri Iesu Christi bene locutus, cum dixisset: audi caelum, et percipe auribus terra, ait: quoniam dominus locutus est, et post aliqua, quae querellis maximis increpabantur, dixit: os enim domini locutum est haec. haec ergo omnia dei uerba sunt. , § 3 Sed declaratio uerborum maxime necessaria est. sunt enim sub uelamine opinionis alterius praedicata, sunt secundum apostolum allegoruiuena, sunt conparatiuis significationibus amphibola. testis est dominus haec eadem per Esaiam ita dicta esse ludaeisIudaeis infidelibus exprobrans, dicens: audita audietis et non intellegetis. signata enim omnia 12 Exod. III, 14 cf. Levit. XI, 1. 17 Esai. I, 2 sq. 26 Matth. XIII, 14 cf. Esai. VI, 9. 2 paruolis V 4 cum",
          "candidate_score": 0.591999,
          "ce_score": null
        }
      ]
    },
    {
      "rank": 2,
      "cf_id": "cf021",
      "work_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1",
      "max_score": 0.700744,
      "ce_confirmed": false,
      "evidence": [
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_16_18",
          "bdc_text": "oben Nr. 971 , Anm. 3 ) ausgehändigt. Vgl . Hubert Jedin , Geschichte des Konzils von Trient , Bd. I , Freiburg 1951 , S. 256-260 ; CT IV 87-92 , Nr. 54f. nos de illius regno hactenus nihil aliud sensisse , quam quod prophetarum apostolorumque oracula de antichristo testentur . Eam mentem etiamnum esse nobis omnibus .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_213",
          "psc_text": "ipse testatus est, hoc eius ore commendatum tenemus. haec sunt causae nostrae documenta, haec fundamenta. haec firmamenta. § 51 Legimus in Actibus apostolorum dictum de quibusdam credentibus, quod cotidie scrutarentur scripturas. an haec ita se haberent. quas utique scripturas nisi canonicas legis et prophetarum? huc accesserunt euangelia, apostolicae epistulae, Actus apostolorum, Apocaiypsis lohannisIohannis. scrutamini haec omnia et eruite aliquid manifestum, quo demonstretis ecclesiam uel in sola Africa remansisse uel ex Africa futurum esse ut impleatur quod dominus dicit: praedicabitur hoc euangelium in uniuerso orbe in testimonium omnibus gentibus, et tunc ueniet finis. sed aliquid proferte, quod non egeat interprete, nec unde conuincamini quod de alia re dictum sit et uos illud ad uestrum sensum detorquere conemini. uidetis enim unicum illud, quod proferre consuestis: ubi 7 cf. pag. 260, 23 sqq. 10 Luc. 24, 47 13 cf. Lnc. 24, 44 16 cf. Act. 17, 11 23 Matth. 24, 14 28 Cant.",
          "candidate_score": 0.700744,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_17_19",
          "bdc_text": "CT IV 87-92 , Nr. 54f. nos de illius regno hactenus nihil aliud sensisse , quam quod prophetarum apostolorumque oracula de antichristo testentur . Eam mentem etiamnum esse nobis omnibus . Lutherus autem velut in unum fascemZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 6 , 9 ( LB II 225 ) .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_213",
          "psc_text": "ipse testatus est, hoc eius ore commendatum tenemus. haec sunt causae nostrae documenta, haec fundamenta. haec firmamenta. § 51 Legimus in Actibus apostolorum dictum de quibusdam credentibus, quod cotidie scrutarentur scripturas. an haec ita se haberent. quas utique scripturas nisi canonicas legis et prophetarum? huc accesserunt euangelia, apostolicae epistulae, Actus apostolorum, Apocaiypsis lohannisIohannis. scrutamini haec omnia et eruite aliquid manifestum, quo demonstretis ecclesiam uel in sola Africa remansisse uel ex Africa futurum esse ut impleatur quod dominus dicit: praedicabitur hoc euangelium in uniuerso orbe in testimonium omnibus gentibus, et tunc ueniet finis. sed aliquid proferte, quod non egeat interprete, nec unde conuincamini quod de alia re dictum sit et uos illud ad uestrum sensum detorquere conemini. uidetis enim unicum illud, quod proferre consuestis: ubi 7 cf. pag. 260, 23 sqq. 10 Luc. 24, 47 13 cf. Lnc. 24, 44 16 cf. Act. 17, 11 23 Matth. 24, 14 28 Cant.",
          "candidate_score": 0.693309,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_17",
          "bdc_text": "CT IV 87-92 , Nr. 54f. nos de illius regno hactenus nihil aliud sensisse , quam quod prophetarum apostolorumque oracula de antichristo testentur .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_213",
          "psc_text": "ipse testatus est, hoc eius ore commendatum tenemus. haec sunt causae nostrae documenta, haec fundamenta. haec firmamenta. § 51 Legimus in Actibus apostolorum dictum de quibusdam credentibus, quod cotidie scrutarentur scripturas. an haec ita se haberent. quas utique scripturas nisi canonicas legis et prophetarum? huc accesserunt euangelia, apostolicae epistulae, Actus apostolorum, Apocaiypsis lohannisIohannis. scrutamini haec omnia et eruite aliquid manifestum, quo demonstretis ecclesiam uel in sola Africa remansisse uel ex Africa futurum esse ut impleatur quod dominus dicit: praedicabitur hoc euangelium in uniuerso orbe in testimonium omnibus gentibus, et tunc ueniet finis. sed aliquid proferte, quod non egeat interprete, nec unde conuincamini quod de alia re dictum sit et uos illud ad uestrum sensum detorquere conemini. uidetis enim unicum illud, quod proferre consuestis: ubi 7 cf. pag. 260, 23 sqq. 10 Luc. 24, 47 13 cf. Lnc. 24, 44 16 cf. Act. 17, 11 23 Matth. 24, 14 28 Cant.",
          "candidate_score": 0.683531,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_70_72",
          "bdc_text": "Quodsi ille vos prior irritarit , tum bonorum omnium iuditio licebit referire . Orandus est autem dominus , ut omni simultate inter doctos sublata tanquam unus vir coeamus adversus antichristum et mundum , bestias atrocissimas . Iam vero nihil est , quod addam , excepto catalogo omnium , qui fuerunt Schmalkaldi , quem hic habes Bullingers Abschrift eines Verzeichnisses aller Teilnehmer des Tags zu Schmalkalden findet sich in Zürich StA , E II 337 , 227r. -v .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_27",
          "psc_text": "et omni spurcitia. sic etuoa aforis quidem apparetis hominibus iusti, intus autem pleni estis hypocrisi et iniquitate. haec siue in illos a nobis siue ab eis in nos dicantur, nisi prius probetur manifestissimis documentis, qui sint, qui cum sint iniusti iustos se esse confingant, conuiciante magis leni.. tate quam conuincente ueritate dici quis mediocriter sanus ignoret? aliter quippe illa dominus in PhariaaeosPharisaeos dicebat tamquam dominus, id est cognitor cordis et humanorum omnium aecretorumsecretorum et testis et iudex; nos autem prius debemus inuenire et ostendere quid arguamus, ne ipsi potius grauissimo crimine insanae temeritatis arguamur. sane si ante docuerint 3 Ioh. 1, 14 4 cf. Matth. 28, 19-20 17 Matth. 23, 27-28. cf. Petil. II 72, 161 27 cf. Dan. 13, 42 4 se om. 0 8 quodj quos nf1 10 imagines v ambiguitatem 0 13 diligamns 0 14 clause Oml 17 fariseis 77 . 21 ypocrisi 0 iniquita Ontl 24",
          "candidate_score": 0.681489,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_27_29",
          "bdc_text": "etc. Qui tituli graviter commoverunt legatum existimantem Germaniam totam esse deploratam desperatamque , quod sanctissimum istud ecclesiae caput et Christi vicarium pro bestia illa et homine illo peccatiVgl. 2Thess 2 , 3 . haberi et credi .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_22",
          "psc_text": "§ 7 Totus Christus caput et corpus est: caput unigenitus dei filius et corpus eius ecclesia, sponsus et sponsa, duo in carne una. quicumque de ipso capite a scripturis sanctis dissentiunt, etiamsi in omnibus locis inueniantur in quibus ecclesia designata est, non sunt in ecclesia. et rursus quicumque de ipso capite scripturis sanctis consentiunt et unitati ecclesiae non communicant, non sunt in ecclesia, quia de Christi corpore, quod est ecclesia, ab ipsius Christi testificatione dissentiunt. uerbi gratia qui non credunt Christum in carne uenisse de uirgine Maria ex semine Dauid, quod apertissime scriptura dei loquitur, aut non in corpore ipso resurrexisse, in quo crucifixus et sepultus est, etiamsi per omnes terras inueniantur per quas est ecclesia, non utique sunt in ecclesia, quia ipsum caput ecclesiae non tenent, quod est Christus Iesus, nec in aliqua diuinarum scripturarum obscuritate falluntur, sed notissimis et apertissimis earum testimoniis contradicunt. item quicumque credunt quidem quod",
          "candidate_score": 0.670428,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_134_136",
          "bdc_text": "uff erden , dann das er nit ruw haben werd. Gott sye mit ym und uns allen . Hęc nulli hominum quam tibi , quibus lectis da Vulcano . Vale , cor meum .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_289",
          "psc_text": "nisi ad eos isset aliquis mortuorum: si Moysen, inquit, et prophetas non audiunt, nec si quis ex mortuis resurrexerit credent. dixit Moyses, quod in semine Abrahae benedicentur omnes gentes; dixerunt prophetae: tu uocaberis uoluntas mea et terra tua orbis terrarum, et: commemorabuntur et conuertentur ad dominum uniuersi fines terrae. his et talibus tam manifestis praenuntiationibus ecclesiam demonstrantibus isti credere noluerunt surrexit dominus a mortuis, dixit in nomine suo praedicari paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes . gentes, incipientibus ab Hierusalem. illi, qui Moysi et prophetis non crediderant, nec domino resurgenti a mortuis crediderunt; quid restat, nisi ut dinitisdiuitis illius tormenta sortiantur? quae uos fugientes, dum adhuc tempus est, antequam de hac uita emigretur, diuinis eloquiis constanter inhaerete, ut nec in uita conturbemini et post hanc uitam quod semini Abrahae promissum est accipere mereamini. 2 Luc. 16. 29 4 ibid. 31 6 Gen. 22, 18 7 Eoai. 62, 4 9 PI.",
          "candidate_score": 0.656386,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_89_91",
          "bdc_text": "Darnebend muͦs ich uch in ain örle runenins Ohr flüstern ( im Vertrauen sagen). , quod Butzerus sua aut suppressit aut dissimulavit et finito convento accessit ipse cum legatis Argentinensibus urbium nostrarum legatos et ministrosVgl . den Bericht der Konstanzer Gesandten über das Treffen der Straßburger mit den Abgeordneten der übrigen oberländischen Städte in : Bizer , Abendmahlsstreit 199f. , und habend sich bezugtvon sich bezeugt. , och gebeten , daß man alles , so er der concordy halb ghandlet , im besten welle uffnemen , dann es alles im besten ghandlet worden sye etc .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_36",
          "psc_text": "intellegamus orbem terrarum, locum autem uelleris populum Israhel. nouimus enim illam quondam gentem diuini sacramenti gratia tamquam caelesti rore perfusam, cuius muneris per omnes in circuitu gentes, quia eo carebant, tamquam siccitas fuit. erat autem apud illum populum hoc munus in uellere, hoc est in uelamine et quasi nube secreti, quia nondum fuerat reuelatum. nunc autem uidemus orbem terrarum iam reuelato rore saginari per euangelium domini nostri Iesu Christi, quod tunc in illo tegmine figurabatur, illam uero gentem amisso sacerdotio quod habebat, quia in scripturis non intellegit Christum, tamquam in sicco uellere remansisse. nec in talibus tamen rerum figuris, quamuis non uideam quid hic aliud possit intellegi, uolo quaeramus ecclesiam. prorsus quae alicuius uel talis interpretationis indigent interim seponamus, non quia falsa sunt, quae hoc modo de talibus tamquam inuolucris interpretando soluuntur, sed quia uel interpretem quaerunt, nolo in eis nostra ingenia comparentur, sed aperta ueritas clamet luceat, in obturatas",
          "candidate_score": 0.655111,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_7",
          "bdc_text": "Disputabamus enim - nec sine anxietate quadam - de quęrendo concilio , de obtemperanda vel respuenda illius sententia aliisque huius farinaeZur Redensart vgl. Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 ). .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_191",
          "psc_text": "datisque ab eo, sicut petiuerant, disceptatoribus episcopis non consenserunt eosdemque postmodum apud illum tamquam iniquos iudices accusauerunt et ab aliis sibi ad Arelatum datis ad ipsum imperatorem appellauerunt eodemque inter partes audiente calumniatores inuenti atque damnati in eadem furoris pertinacia permanserunt. nempe uos ipsi, qui propterea dicitis christianamChristianam sanctitatem de tot gentibus, in quibus apostoli eam fundatissimam reliquerunt, penitus esse deletam, quia communicauerunt eis, quos uestri maiores septuaginta episcoporum concilio Carthaginiensi damnauerant, nonne illis, quos trecenti decem Bagaiensi concilio cum Maximiano damnastis, modo communicatis? nonne Praetextatus Assuritanus et in ipso concilio damnatus legitur et gestis proconsularibus a uobis accusatus et oppugnatus, et 13 cf. Cresc. III 28, 32 aq. 3 eia Ibng.ml, om. Ov palea 0 8 negare om. 77 18 illius om. II zenofilum 0 zenofiiiam 77 24 eam apostoli eam Oml 26 carthaginensi Oll(fI) 27 bagaiesi 77 29 et om. 77 o concilio damnatus le in ras. llm2",
          "candidate_score": 0.652472,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_134",
          "bdc_text": "uff erden , dann das er nit ruw haben werd. Gott sye mit ym und uns allen .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_289",
          "psc_text": "nisi ad eos isset aliquis mortuorum: si Moysen, inquit, et prophetas non audiunt, nec si quis ex mortuis resurrexerit credent. dixit Moyses, quod in semine Abrahae benedicentur omnes gentes; dixerunt prophetae: tu uocaberis uoluntas mea et terra tua orbis terrarum, et: commemorabuntur et conuertentur ad dominum uniuersi fines terrae. his et talibus tam manifestis praenuntiationibus ecclesiam demonstrantibus isti credere noluerunt surrexit dominus a mortuis, dixit in nomine suo praedicari paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes . gentes, incipientibus ab Hierusalem. illi, qui Moysi et prophetis non crediderant, nec domino resurgenti a mortuis crediderunt; quid restat, nisi ut dinitisdiuitis illius tormenta sortiantur? quae uos fugientes, dum adhuc tempus est, antequam de hac uita emigretur, diuinis eloquiis constanter inhaerete, ut nec in uita conturbemini et post hanc uitam quod semini Abrahae promissum est accipere mereamini. 2 Luc. 16. 29 4 ibid. 31 6 Gen. 22, 18 7 Eoai. 62, 4 9 PI.",
          "candidate_score": 0.651426,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_37",
          "bdc_text": "Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ;",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_191",
          "psc_text": "datisque ab eo, sicut petiuerant, disceptatoribus episcopis non consenserunt eosdemque postmodum apud illum tamquam iniquos iudices accusauerunt et ab aliis sibi ad Arelatum datis ad ipsum imperatorem appellauerunt eodemque inter partes audiente calumniatores inuenti atque damnati in eadem furoris pertinacia permanserunt. nempe uos ipsi, qui propterea dicitis christianamChristianam sanctitatem de tot gentibus, in quibus apostoli eam fundatissimam reliquerunt, penitus esse deletam, quia communicauerunt eis, quos uestri maiores septuaginta episcoporum concilio Carthaginiensi damnauerant, nonne illis, quos trecenti decem Bagaiensi concilio cum Maximiano damnastis, modo communicatis? nonne Praetextatus Assuritanus et in ipso concilio damnatus legitur et gestis proconsularibus a uobis accusatus et oppugnatus, et 13 cf. Cresc. III 28, 32 aq. 3 eia Ibng.ml, om. Ov palea 0 8 negare om. 77 18 illius om. II zenofilum 0 zenofiiiam 77 24 eam apostoli eam Oml 26 carthaginensi Oll(fI) 27 bagaiesi 77 29 et om. 77 o concilio damnatus le in ras. llm2",
          "candidate_score": 0.650327,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_80_82",
          "bdc_text": "Amen . Vale cum charissimis fratribus Pellicano , LeoneLeo Jud. , Theodoro Theodor Bibliander. , Steinero et reliquis , quos omnes Christus servet . Datum Constantiae , 24 .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_0",
          "psc_text": "[Augustinus episcopus dilectissimis fratribus] Augustinus episcopus dilectissimis fratribus ad nostrae dispensationis curam pertinentibus: salus quae in ChnstoChristo est et pax unitatis et caritatis eius sit uobiscum et integer spirituaspiritus uester et anima et corpus in diem domini nostri TesnIesu Christi seruetur. § 1 Meministis, fratres, Petiliani Donatistarum Constantinieosis episcopi perparuam epistulae partem in manus nostras aliquando uenisse eique particulae quod responderim scripsisse me ad dilectionem uestram. sed cum postea tota et plena nobis a fratribus qui ibi sunt mitteretur, placuit ei ab exordio respondere, tamquam praesentes ageremus, quemadmodum semper scitis nos cum eis agere uoluisse, ut sine studio contentionis, quid uel ab ipsis uel a nobis dicatur, collata disputatione omnibus appareret. in multorum enim manibus illam epistulam esse didicimus, qui etiam multa ex illa memoriter tenent, aliquid uerum aduersus nos eum dixisse arbitrantes. sed nunc si legere uoluerint quae respondimus, profecto intellegent quid sibi abiciendum et quid tenendum sit. neque",
          "candidate_score": 0.645357,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_133_135",
          "bdc_text": "Schlimmeres . uff erden , dann das er nit ruw haben werd. Gott sye mit ym und uns allen . Hęc nulli hominum quam tibi , quibus lectis da Vulcano .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_36",
          "psc_text": "intellegamus orbem terrarum, locum autem uelleris populum Israhel. nouimus enim illam quondam gentem diuini sacramenti gratia tamquam caelesti rore perfusam, cuius muneris per omnes in circuitu gentes, quia eo carebant, tamquam siccitas fuit. erat autem apud illum populum hoc munus in uellere, hoc est in uelamine et quasi nube secreti, quia nondum fuerat reuelatum. nunc autem uidemus orbem terrarum iam reuelato rore saginari per euangelium domini nostri Iesu Christi, quod tunc in illo tegmine figurabatur, illam uero gentem amisso sacerdotio quod habebat, quia in scripturis non intellegit Christum, tamquam in sicco uellere remansisse. nec in talibus tamen rerum figuris, quamuis non uideam quid hic aliud possit intellegi, uolo quaeramus ecclesiam. prorsus quae alicuius uel talis interpretationis indigent interim seponamus, non quia falsa sunt, quae hoc modo de talibus tamquam inuolucris interpretando soluuntur, sed quia uel interpretem quaerunt, nolo in eis nostra ingenia comparentur, sed aperta ueritas clamet luceat, in obturatas",
          "candidate_score": 0.643378,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_13_15",
          "bdc_text": "enthält zwar die ablehnende Stellungnahme zum Konzil , aber keinen Beschluß über Abwehrmaßnahmen. . Generaliter quoque et constanter responsum est legato pontificisMit dem päpstlichen Nuntius Peter van der Vorst wurden keine Verhandlungen geführt ; nach einem ungn ädigen Empfang wurde ihm einzig eine Kopie der Antwort an den Kaiser ( s.",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_2",
          "psc_text": "pertinacissimi defensores, me uidelicet absentis epistulae respondisse, ubi uerba mea ille non audiret quibus continuo 1 cf. Petil. lib. I init. 2 salus et cet.) cf. Petil. I 29, 31 extr. 6 cf. Petil. I 1, 1 10 cf. Petil. II 1, 1 Aur. Ang. epia ad catholicoa de secta donatistarum 0, inscriptio ml deleta in U aagastinas contra donatistas Tlm2 6 conetantinensis II 8 responderimus Hv 17 legire llml 21 possint Oml responderet. defendat ergo uerba epistulae suae et, si potest, ostendat responsionibus meis non ea fuisse refutata atque conuicta aut, si hoc non uult, faciat et ipse huic epistulae meae quod ego illi ipsius, cui iam respondi; illam quippe scripsit ad suos, sicut ego hanc ad uos. cui si uelit etiam ipse respondeat. § 2 Quaestio certe inter nos uersatur ubi sit ecclesia, utrum apud nos an apud illos. quae utique una est quam maiores nostri catholicam nominarunt,",
          "candidate_score": 0.641252,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_133_135",
          "bdc_text": "Schlimmeres . uff erden , dann das er nit ruw haben werd. Gott sye mit ym und uns allen . Hęc nulli hominum quam tibi , quibus lectis da Vulcano .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_289",
          "psc_text": "nisi ad eos isset aliquis mortuorum: si Moysen, inquit, et prophetas non audiunt, nec si quis ex mortuis resurrexerit credent. dixit Moyses, quod in semine Abrahae benedicentur omnes gentes; dixerunt prophetae: tu uocaberis uoluntas mea et terra tua orbis terrarum, et: commemorabuntur et conuertentur ad dominum uniuersi fines terrae. his et talibus tam manifestis praenuntiationibus ecclesiam demonstrantibus isti credere noluerunt surrexit dominus a mortuis, dixit in nomine suo praedicari paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes . gentes, incipientibus ab Hierusalem. illi, qui Moysi et prophetis non crediderant, nec domino resurgenti a mortuis crediderunt; quid restat, nisi ut dinitisdiuitis illius tormenta sortiantur? quae uos fugientes, dum adhuc tempus est, antequam de hac uita emigretur, diuinis eloquiis constanter inhaerete, ut nec in uita conturbemini et post hanc uitam quod semini Abrahae promissum est accipere mereamini. 2 Luc. 16. 29 4 ibid. 31 6 Gen. 22, 18 7 Eoai. 62, 4 9 PI.",
          "candidate_score": 0.638462,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_134",
          "bdc_text": "uff erden , dann das er nit ruw haben werd. Gott sye mit ym und uns allen .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_78",
          "psc_text": "102 5 ex sjon 0 exion 77 8 sagitta 77 19 terram omnem 77 21 et om. 77r salemonem 77 25 de (s. I.) hoc IJm2 utique, ubi eum spiritus sanctus in columbae specie et uox de caelo maoifsstauitmanifestauit. deinde sequitur: coram illo decident Aethiopes et inimici eius terram lingent reges Tharsis et insulae munera offerent, reges Arabum etSaba dona adducent. et adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes seruient ei. et paulo post: et benedicentur in eo omnes tribus terrae, omnes gentes magnificabunt eum. benedictus dominus deus Israhel, qui fecit mirabilia solus, et benedictum nomen gloriae eius in aeternum et in saeculum saeculi, et replebitur gloria eius omnisomni terra. fiat, fiat. ite nunc, Donatistae, et clamate: non fiat, non fiat. uicit uos dei uerbum dicens: fiat, fiat. ecce manifestata est in psalmis ecclesia toto orbe diffusa, super quam requiescit gloria regis eius. unde et ipsa regina est sponsa eius,",
          "candidate_score": 0.634194,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_134",
          "bdc_text": "uff erden , dann das er nit ruw haben werd. Gott sye mit ym und uns allen .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_157",
          "psc_text": "refrigescet caritas multorum, et sunt rursus per totum mundum, qui perseuerando usque in finem salui erunt, quia sinite, inquit, utraque crescere usque ad messem, et: messis est finis saeculi, ager autem mundus. cuius humanae infirmitatis est etiam illa uox: saluum me fac, domine, quoniam defecit sanctus, quoniam diminutae sunt ueritates a filiis hominum. et inter hos tamen est unum cor et una in deum anima fidelium clamans: saluum me fac, domine. quia enim sic unus est iste homo qui dicit: saluum me fac, domine, ut ex multis constet, paulo post in eodem psalmo dicitur: propter miseriam inopum et gemitum pauperum nunc exsurgam, dicit dominus. et rursus paulo post plurali numero dicitur: tu uero seruabis nos et custodies nos a generatione hac et in aeternum. qua generatione, nisi de qua superius dictum est: defecit sanctus et diminutae sunt ueritates a filiis hominum? sed utrumque hoc genus per totum mundum usque in",
          "candidate_score": 0.633531,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_99",
          "bdc_text": "zuͦ recht komen Hintergrund der Bemerkung Zwicks sind die von Konstanz in Schmalkalden vorgebrachten Beschwerden , bei denen es vor allem um Zinsen ging , die der Stadt von katholischer Seite streitig gemacht wurden ;",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_190",
          "psc_text": "bonos malorum criminibus accusare detestando errore cogimini. nempe in manibus documenta gestamus, quibus probemus maiores uestros, quorum schisma sectamini, et municipalibus gestis sanctos libros ignibus tradidisse et ecclesiasticis negare non potuisse, eosdemque inter iudices fuisse illos, qui apud Carthaginem contra Caecilianum et collegas eius absentes sententias contulerunt. nempe idem leguntur gestis et municipalibus et ecclesiasticis traditores, qui postea proferuntur a uobis tamquam traditorum absentium damnatores. nempe Nundinarius illius temporis diaconus uester apud Zenophilum consularem omnes Lucillae nundinas pate fecit, quae damnationem Caeciliani emit ab episcopis, qui ei factus fuerat inimicus uerum praedicans. nempe ipsi postea litteras ad imperatorem Constantinum dederunt datisque ab eo, sicut petiuerant, disceptatoribus episcopis non consenserunt eosdemque postmodum apud illum tamquam iniquos iudices accusauerunt et ab aliis sibi ad Arelatum datis ad ipsum imperatorem appellauerunt eodemque inter partes audiente calumniatores inuenti atque damnati in eadem furoris pertinacia permanserunt. nempe uos ipsi, qui propterea dicitis christianamChristianam sanctitatem de",
          "candidate_score": 0.629808,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_93",
          "bdc_text": "Ym sye aber wie im well , so sind wir weder ainer anderen antwurt noch der subscriptione halbhalb über der Zeile nachgetragen. erforderet ;",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_39",
          "psc_text": "secus oram maris est, et here ditatepossidebitsementuum ciuitates aduersariorum, etbenedicentur in semine tuo omnes gentes terrae, quia obaudisti uocem meam. quid ad haec dicitis? an Iudaeorum nobiscum peruersitate contenditis, ut dicatis in solo populo nato ex carne Abrahae intellegendum semen Abrahae? sed Iudaei Paulum apostolum non legunt in synagogis suis, quem uos legitis in conuenticulis uestris. quid ergo dicat apostolus audiamus — quaerimus enim iam quemadmodum intellegendum sit semen Abrahae —: fratres, inquit, secundum hominem dico. tamen hominis confirmatum testamentum nemo irritum facit aut superordinat. Abrahae dictae sunt promissiones et semini eius. non dicit Cetret seminibus' tamquam in multis, sed tamquam in uno 'et semini tuo', quod est Christus. ecce in quo semine benedicuntur omnes gentes, ecce testamentum dei, aperite aures: hominis, inquit, confirmatum testamentum nemo irritum facit aut superordinat. quare uos initumirritum facitis testamentum dei dicendo nec in omnibus gentibus esse completum et perisse iam de gentibus in quibus",
          "candidate_score": 0.625305,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_108_110",
          "bdc_text": "wurdind der saxischen confession halb , davon ich och nechermals gschriben , davon ich och nechermals gschriben am Rande nachgetragen. Vgl. oben Z. 46-49. , ob ir sy nit mochtind annemen , alsvor als gestrichenes w. wyt wir sy habend angnomenVgl . oben Anm. 16. , do sorgen ich , ir wurdinds nit thain .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_19",
          "psc_text": "si nostra uera, illa autem falsa sunt, nulla fuit causa separationis illorum, quia potius se corrigere atque in unitate permanere debebant, et si nostra falsa sunt et illa uera sunt, nulla fuit causa separationis illorum, quia innocentem orbem terrarum, cui haec demonstrare uel noluerunt uel non potuerunt, deserere non debebant. § 6 Quaerat fortasse aliquis et dicat mihi: Ccur ergo ista uis auferri de medio, quando communio tua, etiamsi proferantur, inuicta est?' quia nolo humanis documentis, sed diuinis oraculis sanctam ecclesiam demonstrari. si enim sanctae scripturae in Africa sola designauerunt ecclesiam et in paucis Romae Cutzupitanis uel Montensibus et in domo uel patrimonio unius Hispanae mulieris, quidquid de chartis aliis aliud proferatur, non tenent ecclesiam nisi Donatistae. si in paucis Mauris prouinciae Caesariensis eam sancta scriptura determinat, ad Rogatistas transeundum est. si in paucis Tripolitanis et Byzacenis et prouincialibus, Maximianistae ad eam peruenerunt. si in solis orientalibus, inter Arrianos et",
          "candidate_score": 0.622284,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_38_40",
          "bdc_text": "s. Bizer , Abendmahlsstreit 194-196 . . Praeterea nihil motum est . Quodsi vero non fuissent Lutherus et Philippus , poterat quorundam vel importunitate vel ardore non parum concisionis nasci .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_280",
          "psc_text": "ubi non est frequentia multitudinis, ecce in cubiculis, quasi in secretis traditionibus atque doctrinis. habetis ecclesiam ubique diffundi et crescere usque ad messem, habetis ciuitatem, de qua ipse qui eam condidit ait: non potest ciuitas abscondi super montem constituta. ipsa est ergo quae non in aliqua parte terrarum, sed ubique notissima est. haec temporales aliquando etiam in suis frumentis patitur tempestates, ut in quibusdam locis non cognoscantur; sed tamen etiam illic latent. neque enim falli potest diuina sententia, quoniam crescunt usque ad messem. § 73 Itaque et in aliis gentibus saepe nonnulla membra ecclesiae praeualentibus haeresum et schismatum seditionibus pressa atque obumbrata sunt et tamen, quia inerant, paulo post nullo dubitante claruerunt, et in ipsa Africa post illud Secundi Tigisitani apud CartbaginemCarthaginem seditiosum turbulentumque concilium, ubi et a femina nobili LucillaLucilia operata corruptio postea iudicialibus gestis commemorata est, cum inde litterae paene per totam Africam, qua ecclesiae Christi iam germinauerant,",
          "candidate_score": 0.621757,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_99_101",
          "bdc_text": "zuͦ recht komen Hintergrund der Bemerkung Zwicks sind die von Konstanz in Schmalkalden vorgebrachten Beschwerden , bei denen es vor allem um Zinsen ging , die der Stadt von katholischer Seite streitig gemacht wurden ; s. Fabian , Quellen 119-167. . Das werdend sy aber widerum och thaintun. ;",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_190",
          "psc_text": "bonos malorum criminibus accusare detestando errore cogimini. nempe in manibus documenta gestamus, quibus probemus maiores uestros, quorum schisma sectamini, et municipalibus gestis sanctos libros ignibus tradidisse et ecclesiasticis negare non potuisse, eosdemque inter iudices fuisse illos, qui apud Carthaginem contra Caecilianum et collegas eius absentes sententias contulerunt. nempe idem leguntur gestis et municipalibus et ecclesiasticis traditores, qui postea proferuntur a uobis tamquam traditorum absentium damnatores. nempe Nundinarius illius temporis diaconus uester apud Zenophilum consularem omnes Lucillae nundinas pate fecit, quae damnationem Caeciliani emit ab episcopis, qui ei factus fuerat inimicus uerum praedicans. nempe ipsi postea litteras ad imperatorem Constantinum dederunt datisque ab eo, sicut petiuerant, disceptatoribus episcopis non consenserunt eosdemque postmodum apud illum tamquam iniquos iudices accusauerunt et ab aliis sibi ad Arelatum datis ad ipsum imperatorem appellauerunt eodemque inter partes audiente calumniatores inuenti atque damnati in eadem furoris pertinacia permanserunt. nempe uos ipsi, qui propterea dicitis christianamChristianam sanctitatem de",
          "candidate_score": 0.619597,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_121",
          "bdc_text": "uwer artikelDie Rede ist vom Schreiben der reformierten Städte der Eidgenossenschaft an Luther vom 12 .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_92",
          "psc_text": "et sic oportebat Christum pati et resurgere tertia die, et praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes, incipientibus ab Hierusalem. non ego potuerim in lege et prophetis et psalmis haec scripta cognoscere: ibi tamen hoc esse scriptum ille dicit qui ueritas est. sed etsi haec ibi scripta esse non diceret, procul dubio sufficeret christianis quod Christus ipse dixisset, oportere praedicari in nomine suo paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes, incipientibus ab Hierusalem. sed dubitantes discipulos suos, quamuis conspecto et contrectato eius corpore, maiore documento scripturarum uoluit confirmare, quam quod se ipse uisibilem atque palpabilem mortalium sensibus admouebat. teneamus ergo ecclesiam ex ore domini designatam, unde coeptura et quo usque peruentura esset, coeptura scilicet ab Hierusalem et peruentura in omnes gentes. § 26 Hic iam quisquis dixerit Hierusalem non illam uisibilem ciuitatem intellegendam, sed figurate positam, ut 1 Ps. 49, 2 9 Luc. 24, 44 13",
          "candidate_score": 0.618885,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_90",
          "bdc_text": "den Bericht der Konstanzer Gesandten über das Treffen der Straßburger mit den Abgeordneten der übrigen oberländischen Städte in :",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_214",
          "psc_text": "unde conuincamini quod de alia re dictum sit et uos illud ad uestrum sensum detorquere conemini. uidetis enim unicum illud, quod proferre consuestis: ubi 7 cf. pag. 260, 23 sqq. 10 Luc. 24, 47 13 cf. Lnc. 24, 44 16 cf. Act. 17, 11 23 Matth. 24, 14 28 Cant. 1, 6 1 siue ne] si bene 0 iniret 77 parte Om2 sine ut—Donati om. 0 3 manifestatur catholica lItJ 6 corpus suum 77r 14 he Om2 15 documenta] hec documenta 0 17 cottidie 77 19 epistolae Ov 20 apocalipsis II 22 utrumque affrica 77 23 euangelium] add. regni r, cf. p. 300, 7 et Creac. III 64, 71 pascis, ubi cubuscubas in meridie, quemadmodum excussis omnibus eiusdem loci uerbis longe aliud indicat quam uos putatis, et si hoc sonaret quod uultis, Maximianistae uos in eo uincerent. magis enim meridies prouincia Byzacium Tripolis, nbiubi illi sunt quicumque sunt, quam Numidia,",
          "candidate_score": 0.614698,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_91",
          "bdc_text": "Bizer , Abendmahlsstreit 199f. , und habend sich bezugtvon sich bezeugt. , och gebeten , daß man alles , so er der concordy halb ghandlet , im besten welle uffnemen , dann es alles im besten ghandlet worden sye etc .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_274",
          "psc_text": "aduersus ipsos Maximianistas inuictissime ualeat, qui uos in duobus praecipue testimoniis, quibus imperitissime (et) tamen creberrime uti soletis, omnino uicerunt, et de paucitate et de meridie. hoc ergo dicam, quod uos omnes, tamquam pariter contra nos insurgatis, extinguat: 'sic uos suscipimus, si corrigi uultis, quemadmodum suscipit ecclesia, quam dominus Iesus dixit ab Hierusalem coepturam et in Actibus apostolorum legimus inde coepisse et per omnes gentes ituram et in Actibus apostolorum legimus per multas isse, antequam ueniret in Africam, et per omnes ituram, antequam ueniat finis, quia ipse dominus ait: praedicabitur hoc euangelium in omnibus gentibus, et tunc ueniet finis'. ecce purgamenta eius: quoniam abundauit iniquitas, refrigescet caritas multorum. ecce frumenta eius: qui autem perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit. ubi hic Africa nominata est in parte Donati? ecce iterum frumenta eius: ut scias, inquit apostolus, quemadmodum te oporteat in domo dei conuersari, quae est ecclesia dei uiui, columna et",
          "candidate_score": 0.610926,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_110",
          "bdc_text": "oben Anm. 16. , do sorgen ich , ir wurdinds nit thain .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_221",
          "psc_text": "16 cf. Matth. 13, 38-39 2 pr. et om. 11 7 eaangelium] add. regni in uniuerso orbe v, cf. 24, 70 18 quod Oml reliquiis 0 19 ad] a Oml 20 quod erat-taceretur om. 0 24 conticiscite 01Z agamus nisi ne triticum simul eradicetur, dum ante tempus zizania separantur. quicumque enim boni in aeternum futuri sunt. etsi ante tempus mali sunt, non zizania, sed triticum sunt in praescientia dei. sic autem nos accusatis, quare uos quaeramus si mali estis, quasi non in eo perieritis quo mali estis et ideo sitis quaerendi quia peristis, ut perditi quaeramini. quaesiti inueniamini, inuenti reuocemini sicut illa ouis a pastore, sicut illa dragma a muliere, sicut ille filius qui mortuus erat et reuixit. perierat et inuentus est. ille uos enim quaerit. qui in sanctis habitat et imperat ut quaeramini. § 53 De persecutione autem uestra querela sedabitur, si cogitetis et intellegatis prius non omnem persecutionem",
          "candidate_score": 0.609905,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_91",
          "bdc_text": "Bizer , Abendmahlsstreit 199f. , und habend sich bezugtvon sich bezeugt. , och gebeten , daß man alles , so er der concordy halb ghandlet , im besten welle uffnemen , dann es alles im besten ghandlet worden sye etc .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_12",
          "psc_text": "inter se episcopi confligebant. si finire inter se obortam dissensionem 5 bono pacis] cf. index s. u. bonus 5 obmitto Oml multi 77 sancti om. 77 9 siue] uel v 12 nescit adhuc Ibnlv dicuntur v 15 nullum 8. I. IItn2 17 si ut] sicut OII 18 malefacta v 20 custodiamus 0 25 dicere ex docere Jlml 27 dicunt 77 non poterant, ut siue per concordiam compositis siue degradatis qui male contenderent hi, qui bonam causam habebant, in communione orbis terrarum per unitatis uinculum permanerent, restabat utique ut episcopi transmarini, qua pars malima diffundebatur ecclesiae catholicae, de Afrorum collegarum dissensionibus iudicarent, illis uidelicet instantibus, qui malae ordinationis crimen aliis obiciebant. hoc si factum non est, culpa eorum est a quibus fieri debuit, non orbis terrarum qui non ad se perlata nesciuit. si autem factum est, quid peccauerunt ecclesiastici iudices, qui crimina, etiamsi uera et ad se delata, sibi tamen non",
          "candidate_score": 0.608983,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_96",
          "bdc_text": "Item so hat man dem kayser och ain dapfere antwurt gebenSiehe oben Nr. 971 , Anm. 3. , deren ich mich gar nit versechen hettdie ich gar nicht erwartet hätte. .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_2",
          "psc_text": "pertinacissimi defensores, me uidelicet absentis epistulae respondisse, ubi uerba mea ille non audiret quibus continuo 1 cf. Petil. lib. I init. 2 salus et cet.) cf. Petil. I 29, 31 extr. 6 cf. Petil. I 1, 1 10 cf. Petil. II 1, 1 Aur. Ang. epia ad catholicoa de secta donatistarum 0, inscriptio ml deleta in U aagastinas contra donatistas Tlm2 6 conetantinensis II 8 responderimus Hv 17 legire llml 21 possint Oml responderet. defendat ergo uerba epistulae suae et, si potest, ostendat responsionibus meis non ea fuisse refutata atque conuicta aut, si hoc non uult, faciat et ipse huic epistulae meae quod ego illi ipsius, cui iam respondi; illam quippe scripsit ad suos, sicut ego hanc ad uos. cui si uelit etiam ipse respondeat. § 2 Quaestio certe inter nos uersatur ubi sit ecclesia, utrum apud nos an apud illos. quae utique una est quam maiores nostri catholicam nominarunt,",
          "candidate_score": 0.607849,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_38_40",
          "bdc_text": "s. Bizer , Abendmahlsstreit 194-196 . . Praeterea nihil motum est . Quodsi vero non fuissent Lutherus et Philippus , poterat quorundam vel importunitate vel ardore non parum concisionis nasci .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_12",
          "psc_text": "inter se episcopi confligebant. si finire inter se obortam dissensionem 5 bono pacis] cf. index s. u. bonus 5 obmitto Oml multi 77 sancti om. 77 9 siue] uel v 12 nescit adhuc Ibnlv dicuntur v 15 nullum 8. I. IItn2 17 si ut] sicut OII 18 malefacta v 20 custodiamus 0 25 dicere ex docere Jlml 27 dicunt 77 non poterant, ut siue per concordiam compositis siue degradatis qui male contenderent hi, qui bonam causam habebant, in communione orbis terrarum per unitatis uinculum permanerent, restabat utique ut episcopi transmarini, qua pars malima diffundebatur ecclesiae catholicae, de Afrorum collegarum dissensionibus iudicarent, illis uidelicet instantibus, qui malae ordinationis crimen aliis obiciebant. hoc si factum non est, culpa eorum est a quibus fieri debuit, non orbis terrarum qui non ad se perlata nesciuit. si autem factum est, quid peccauerunt ecclesiastici iudices, qui crimina, etiamsi uera et ad se delata, sibi tamen non",
          "candidate_score": 0.60748,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_13",
          "bdc_text": "enthält zwar die ablehnende Stellungnahme zum Konzil , aber keinen Beschluß über Abwehrmaßnahmen. .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa020.opp-lat1_window_2",
          "psc_text": "pertinacissimi defensores, me uidelicet absentis epistulae respondisse, ubi uerba mea ille non audiret quibus continuo 1 cf. Petil. lib. I init. 2 salus et cet.) cf. Petil. I 29, 31 extr. 6 cf. Petil. I 1, 1 10 cf. Petil. II 1, 1 Aur. Ang. epia ad catholicoa de secta donatistarum 0, inscriptio ml deleta in U aagastinas contra donatistas Tlm2 6 conetantinensis II 8 responderimus Hv 17 legire llml 21 possint Oml responderet. defendat ergo uerba epistulae suae et, si potest, ostendat responsionibus meis non ea fuisse refutata atque conuicta aut, si hoc non uult, faciat et ipse huic epistulae meae quod ego illi ipsius, cui iam respondi; illam quippe scripsit ad suos, sicut ego hanc ad uos. cui si uelit etiam ipse respondeat. § 2 Quaestio certe inter nos uersatur ubi sit ecclesia, utrum apud nos an apud illos. quae utique una est quam maiores nostri catholicam nominarunt,",
          "candidate_score": 0.60577,
          "ce_score": null
        }
      ]
    },
    {
      "rank": 3,
      "cf_id": "cf011",
      "work_id": "tlg2018.tlg009.1st1K-grc1",
      "max_score": 0.699191,
      "ce_confirmed": false,
      "evidence": [
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_16_18",
          "bdc_text": "oben Nr. 971 , Anm. 3 ) ausgehändigt. Vgl . Hubert Jedin , Geschichte des Konzils von Trient , Bd. I , Freiburg 1951 , S. 256-260 ; CT IV 87-92 , Nr. 54f. nos de illius regno hactenus nihil aliud sensisse , quam quod prophetarum apostolorumque oracula de antichristo testentur . Eam mentem etiamnum esse nobis omnibus .",
          "psc_chunk_id": "tlg2018.tlg009.1st1K-grc1_window_400",
          "psc_text": "ὑποδεξάμενον. ἀλλὰ Μάρκελλος ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν εἶναι ὁρίζεται, καὶ μίαν ὑπόστασιν δυσὶν ὀνόμασιν ὑποκειμένην· ἔτι μὴν καὶ τὴν βασιλείαν αὐτοῦ περιγράφειν τολμᾷ καὶ τέλος ἔσεσθαι τῆς Χριστοῦ βασιλείας ἀναιδῶς οὕτως ἀποφαίνεται μετὰ τὸν τῆς κρίσεως καιρόν, τοῦτον γράφων τὸν τρόπον (Nr. 101) μέγιστον ἡμῖν μυστήριον ἐνταῦθα ὁ ἀπόστολος ἀνακαλύπτει, τέλος 〈μὲν〉 ἔσεσθαι φάσκων τῆς Χριστοῦ βασιλείας· τέλος δὲ τότε, ὅταν πάντα ὑποταγῇ ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ. καὶ ἐπεξεργάζεται τὸν λόγον ᾧδέ πη λέγων (Nr. 102) ἔφαμεν ἐν τοῖς προάγουσιν ἡμῶν ῥητοῖς τὸν δεσπότην ἡμῶν τὸν Χριστὸν ἀρχὴν ἐσχηκέναι βασιλείας, ἐκ τῶν θείων γραφῶν ἀποδείξεσιν χρώμενοι. καὶ ἐπιλέγει (Nr. 102) καὶ ὅλως μυρίων ῥητῶν πρὸς μαρτυρίαν ἔστιν εὐπορήσαντα δεῖξαι. ὅτι ἀρχὴν βασιλείας εἴληφεν ὁ ἄνθρωπος διὰ τοῦ λόγου. | εἰ οὖν εἴληφεν ἀρχὴν βασιλείας πρὸ ἐτῶν ὅλων οὐ πλειόνων ἢ τετρακοσίων, οὐδὲν παράδοξον εἰ τὸν πρὸ οὕτως ὀλίγου χρόνου τῆς βασιλείας ταύτης τυχόντα ὁ ἀπόστολός φησιν παραδώσειν τὴν βασιλείαν τῷ",
          "candidate_score": 0.699191,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_17_19",
          "bdc_text": "CT IV 87-92 , Nr. 54f. nos de illius regno hactenus nihil aliud sensisse , quam quod prophetarum apostolorumque oracula de antichristo testentur . Eam mentem etiamnum esse nobis omnibus . Lutherus autem velut in unum fascemZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 6 , 9 ( LB II 225 ) .",
          "psc_chunk_id": "tlg2018.tlg009.1st1K-grc1_window_263",
          "psc_text": "σωτῆρος τοῦ λόγου ἔρημον ἐτόλμα λέγειν. ιʹ ὁποῖα αἱ θεῖαι γραφαὶ περὶ τῆς σαρκὸς τοῦ σωτῆρος διδάσκουσιν, καὶ ὡς τὰ ἐναντία Μάρκελλος ἐφρόνει. ιαʹ ὅπως μὴ νοήσας τὴν εὐαγγελικὴν φωνὴν σκανδαλίζειν ἔφη τὴν σάρκα τοῦ σωτῆρος καὶ μηδὲν ὠφελεῖν. ιβʹ ἑρμηνεία τῆς εὐαγγελικῆς λέξεως. ιγʹ ὅπως τὴν τοῦ Χριστοῦ βασιλείαν ἀρχὴν μὲν εἰληφέναι τὴν ἀπὸ τετρακοσίων ἐτῶν τέλος δὲ ἕξειν ἐν τῇ συντελείᾳ διεβεβαιοῦτο, διαστρόφους ποιούμενος τὰς τῶν θείων γραφῶν ἑρμηνείας. ιδ′ ἐξηγήσεις τῆς ὑγιοῦς διανοίας τῶν ἀναγνωσμάτων. ιεʹ ὅπως εἴρηται τὰ πάντα ὑποταγήσεσθαι τῷ υἱῷ καὶ αὐτὸν τῷ πατρὶ. ιςʹ ὅπως εἴρηται τῷ ἀποστόλῳ τὸ »τότε ἔσται ὁ θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσιν«. 75ν ιζʹ ὅπως αἱ θεῖαι γραφαὶ τὰ περὶ τῆς τοῦ σωτῆρος ἡμῶν ἀτελευτήτου βασιλείας παριστῶσιν, καὶ ὡς Μάρκελλος γυμνῇ τῇ κεφαλῇ παυθήσεσθαι αὐτοῦ τὴν βασιλείαν ἀπεφαίνετο. ιηʹ ὅπως ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ υἱοῦ ἓν γενήσονται πάντες οἱ τῆς τότε μακαριότητος ἀξιούμενοι. ιθʹ ὅτι ὥσπερ ὁ πατὴρ",
          "candidate_score": 0.674079,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_17",
          "bdc_text": "CT IV 87-92 , Nr. 54f. nos de illius regno hactenus nihil aliud sensisse , quam quod prophetarum apostolorumque oracula de antichristo testentur .",
          "psc_chunk_id": "tlg2018.tlg009.1st1K-grc1_window_263",
          "psc_text": "σωτῆρος τοῦ λόγου ἔρημον ἐτόλμα λέγειν. ιʹ ὁποῖα αἱ θεῖαι γραφαὶ περὶ τῆς σαρκὸς τοῦ σωτῆρος διδάσκουσιν, καὶ ὡς τὰ ἐναντία Μάρκελλος ἐφρόνει. ιαʹ ὅπως μὴ νοήσας τὴν εὐαγγελικὴν φωνὴν σκανδαλίζειν ἔφη τὴν σάρκα τοῦ σωτῆρος καὶ μηδὲν ὠφελεῖν. ιβʹ ἑρμηνεία τῆς εὐαγγελικῆς λέξεως. ιγʹ ὅπως τὴν τοῦ Χριστοῦ βασιλείαν ἀρχὴν μὲν εἰληφέναι τὴν ἀπὸ τετρακοσίων ἐτῶν τέλος δὲ ἕξειν ἐν τῇ συντελείᾳ διεβεβαιοῦτο, διαστρόφους ποιούμενος τὰς τῶν θείων γραφῶν ἑρμηνείας. ιδ′ ἐξηγήσεις τῆς ὑγιοῦς διανοίας τῶν ἀναγνωσμάτων. ιεʹ ὅπως εἴρηται τὰ πάντα ὑποταγήσεσθαι τῷ υἱῷ καὶ αὐτὸν τῷ πατρὶ. ιςʹ ὅπως εἴρηται τῷ ἀποστόλῳ τὸ »τότε ἔσται ὁ θεὸς τὰ πάντα ἐν πᾶσιν«. 75ν ιζʹ ὅπως αἱ θεῖαι γραφαὶ τὰ περὶ τῆς τοῦ σωτῆρος ἡμῶν ἀτελευτήτου βασιλείας παριστῶσιν, καὶ ὡς Μάρκελλος γυμνῇ τῇ κεφαλῇ παυθήσεσθαι αὐτοῦ τὴν βασιλείαν ἀπεφαίνετο. ιηʹ ὅπως ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ υἱοῦ ἓν γενήσονται πάντες οἱ τῆς τότε μακαριότητος ἀξιούμενοι. ιθʹ ὅτι ὥσπερ ὁ πατὴρ",
          "candidate_score": 0.664691,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_17",
          "bdc_text": "CT IV 87-92 , Nr. 54f. nos de illius regno hactenus nihil aliud sensisse , quam quod prophetarum apostolorumque oracula de antichristo testentur .",
          "psc_chunk_id": "tlg2018.tlg009.1st1K-grc1_window_234",
          "psc_text": "τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν περί τε τῆς συντελείας τοῦ παντὸς περί τε τῶν ἐπαγγελιῶν ποτὲ μὲν διὰ παραβολῶν ποτὲ δὲ καὶ ἐν ἀπορρήτοις ἐξέφαινεν τοῖς αὐτοῦ μαθηταῖς, πρὸς οὓς ἔλεγεν »ὑμῖν δέδοται γνῶναι τὰ μυστήρια τοῦ θεοῦ«. ὧν οὐκ ἂν εὕροι τις τὰ ἴσα παρὰ Μωσεῖ ἢ παρὰ τοῖς λοιποῖς προφήταις. τί οὖν; ἐπεὶ μὴ τῷ Ἰουδαίων λαῷ παρεδόθη ταῦτα, εἰς ἐπιτήδειον καιρὸν φυλαττόμενα τῇ ἐκκλησίᾳ Χριστοῦ, παρὰ τοῦτο χρῆν ἡμᾶς τὴν δωρηθεῖσαν ἡμῖν χάριν ἀθετεῖν ἢ μειζόνως εὐχαριστεῖν τῷ τῆς τοσαύτης ἡμᾶς καταξιώσαντι γνώσεως; κατὰ τὸν αὐτὸν οὖν τρόπον καὶ τὰς περὶ τοῦ υἱοῦ διδασκαλίας ἐκ τῆς αὐτοῦ καινῆς διαθήκης προσήκοι ἂν ἀπολαμβάνειν, οὐδὲν ξενιζομένους εἰ μὴ τῷ σκληροκαρδίῳ λαῷ τὴν περὶ αὐτοῦ γνῶσιν ἀνεκάλυπτον οἱ τοῦ θεοῦ ἄνθρωποι, εἰς καιρὸν εὔκαιρον τὸν περὶ αὐτοῦ ταμιευόμενοι λόγον. οὐ γὰρ ἐδόκει ἐπιτήδειον εἶναι τὸ τηνικαῦτα ὑποσυρομένοις ἀνδράσιν ἐπὶ τὴν πολύθεον πλάνην παραδιδόναι τὸ περὶ πατρὸς καὶ υἱοῦ μυστήριον, οἷς οὐδὲ",
          "candidate_score": 0.664391,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_48_50",
          "bdc_text": "vgl . oben Nr. 971 , 2-8 mit Anm. 1 . ante relationem senatui faciendam silent , non dicam plus aequo . Relatione facta et scriptis oblatis , si quid scire te referet , non obticebo .",
          "psc_chunk_id": "tlg2018.tlg009.1st1K-grc1_window_364",
          "psc_text": "αὐτόν; ὅτι δογματίζειν μὲν ἡμεῖς περὶ ὧν μὴ ἀκριβῶς παρὰ τῶν θείων μεμαθήκαμεν γραφῶν οὐκ ἀσφαλὲς εἶναι νομίζομεν. πῶς γὰρ τοῦτο πράττειν δυνατὸν τοῖς καὶ τὰ ἑτέρων ἀνατρέπουσιν δόγματα; ἀλλ’ ἐροῦμεν πρὸς τοὺς τὸν ἀκριβῆ περὶ τούτου μαθεῖν παρ’ ἡμῶν βουλομένους λόγον, ὅτι πειθόμενοι τῷ ἱερῷ ἀποστόλῳ ἴσμεν ὅτι οὕτως ἡμᾶς ὁρᾶν τὰ ἀποκεκρυμμένα μυστήρια προσήκει, ὡς αὐτὸς ἔφη· βλέπομεν γὰρ ἄρτι« φησὶν δι’ ἐσόπτρου 〈ἐν〉 αἰνίγματι, τότε δὲ πρόσωπον πρὸς πρόσωπον« καὶ | τὰ ἑξῆς. ὥστε μή μου πυνθάνου περὶ ὧν σαφῶς παρὰ τῆς θείας γραφῆς μὴ μεμάθηκα· διὰ τοῦτο τοίνυν οὐδὲ περὶ τῆς θείας [γραφῆς] ἐκείνης τῆς τῷ λόγῳ κοινωνησάσης σαρκὸς σαφῶς εἰπεῖν δυνήσομαι. εἶθ’ ὁ μηδὲν λέγειν δύνασθαι ὁμολογῶν μηδὲ μεμαθηκέναι τι ἀπὸ τῆς γραφῆς. τοιαῦτα περὶ τῆς σαρκὸς ἀπεφήνατο, οὔτ’ ἀπὸ τῆς γραφῆς λαβὼν οὔτε ἀφ’ ἑτέρων παραλαβὼν οὔτε ἀπὸ τῆς ἐκκλησίας μαθών ἑαυτῷ δὲ ἀναπλάσας καὶ τῆς οἰκείας ἐνθυμήσεως ἐπινοήσας ξένον καὶ τῆς ἀληθείας ἀλλότριον",
          "candidate_score": 0.640048,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_30",
          "bdc_text": "Philippus quoque auctarium quoddamquoddam am Rande nachgetragen. egregium descripsit , in quo et ipse pontificatum suis coloribus , hoc est atris , graphice depinxitZu Melanchthons \"Tractatus de potestate et primatu papae\" s. oben Nr. 960 , 42f mit Anm. 11. .",
          "psc_chunk_id": "tlg2018.tlg009.1st1K-grc1_window_400",
          "psc_text": "ὑποδεξάμενον. ἀλλὰ Μάρκελλος ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν εἶναι ὁρίζεται, καὶ μίαν ὑπόστασιν δυσὶν ὀνόμασιν ὑποκειμένην· ἔτι μὴν καὶ τὴν βασιλείαν αὐτοῦ περιγράφειν τολμᾷ καὶ τέλος ἔσεσθαι τῆς Χριστοῦ βασιλείας ἀναιδῶς οὕτως ἀποφαίνεται μετὰ τὸν τῆς κρίσεως καιρόν, τοῦτον γράφων τὸν τρόπον (Nr. 101) μέγιστον ἡμῖν μυστήριον ἐνταῦθα ὁ ἀπόστολος ἀνακαλύπτει, τέλος 〈μὲν〉 ἔσεσθαι φάσκων τῆς Χριστοῦ βασιλείας· τέλος δὲ τότε, ὅταν πάντα ὑποταγῇ ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ. καὶ ἐπεξεργάζεται τὸν λόγον ᾧδέ πη λέγων (Nr. 102) ἔφαμεν ἐν τοῖς προάγουσιν ἡμῶν ῥητοῖς τὸν δεσπότην ἡμῶν τὸν Χριστὸν ἀρχὴν ἐσχηκέναι βασιλείας, ἐκ τῶν θείων γραφῶν ἀποδείξεσιν χρώμενοι. καὶ ἐπιλέγει (Nr. 102) καὶ ὅλως μυρίων ῥητῶν πρὸς μαρτυρίαν ἔστιν εὐπορήσαντα δεῖξαι. ὅτι ἀρχὴν βασιλείας εἴληφεν ὁ ἄνθρωπος διὰ τοῦ λόγου. | εἰ οὖν εἴληφεν ἀρχὴν βασιλείας πρὸ ἐτῶν ὅλων οὐ πλειόνων ἢ τετρακοσίων, οὐδὲν παράδοξον εἰ τὸν πρὸ οὕτως ὀλίγου χρόνου τῆς βασιλείας ταύτης τυχόντα ὁ ἀπόστολός φησιν παραδώσειν τὴν βασιλείαν τῷ",
          "candidate_score": 0.633366,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_45_47",
          "bdc_text": "De ecclesiis Helveticis quid actum sit , nondum potui expiscari ; nam nullas adhuc literas recepi ab AmbrosioAmbrosius Blarer. . Nostri vero legatiHans Betz und Matthäus Molckenpur ;",
          "psc_chunk_id": "tlg2018.tlg009.1st1K-grc1_window_364",
          "psc_text": "αὐτόν; ὅτι δογματίζειν μὲν ἡμεῖς περὶ ὧν μὴ ἀκριβῶς παρὰ τῶν θείων μεμαθήκαμεν γραφῶν οὐκ ἀσφαλὲς εἶναι νομίζομεν. πῶς γὰρ τοῦτο πράττειν δυνατὸν τοῖς καὶ τὰ ἑτέρων ἀνατρέπουσιν δόγματα; ἀλλ’ ἐροῦμεν πρὸς τοὺς τὸν ἀκριβῆ περὶ τούτου μαθεῖν παρ’ ἡμῶν βουλομένους λόγον, ὅτι πειθόμενοι τῷ ἱερῷ ἀποστόλῳ ἴσμεν ὅτι οὕτως ἡμᾶς ὁρᾶν τὰ ἀποκεκρυμμένα μυστήρια προσήκει, ὡς αὐτὸς ἔφη· βλέπομεν γὰρ ἄρτι« φησὶν δι’ ἐσόπτρου 〈ἐν〉 αἰνίγματι, τότε δὲ πρόσωπον πρὸς πρόσωπον« καὶ | τὰ ἑξῆς. ὥστε μή μου πυνθάνου περὶ ὧν σαφῶς παρὰ τῆς θείας γραφῆς μὴ μεμάθηκα· διὰ τοῦτο τοίνυν οὐδὲ περὶ τῆς θείας [γραφῆς] ἐκείνης τῆς τῷ λόγῳ κοινωνησάσης σαρκὸς σαφῶς εἰπεῖν δυνήσομαι. εἶθ’ ὁ μηδὲν λέγειν δύνασθαι ὁμολογῶν μηδὲ μεμαθηκέναι τι ἀπὸ τῆς γραφῆς. τοιαῦτα περὶ τῆς σαρκὸς ἀπεφήνατο, οὔτ’ ἀπὸ τῆς γραφῆς λαβὼν οὔτε ἀφ’ ἑτέρων παραλαβὼν οὔτε ἀπὸ τῆς ἐκκλησίας μαθών ἑαυτῷ δὲ ἀναπλάσας καὶ τῆς οἰκείας ἐνθυμήσεως ἐπινοήσας ξένον καὶ τῆς ἀληθείας ἀλλότριον",
          "candidate_score": 0.63085,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_60_62",
          "bdc_text": "deinde et a Basiliensibus non nihil studui rescireVgl . oben Nr. 943 , 1-19 mit Anm. 2. . Tu semper in hoc totus sis , ne scindamini inter vos ipsos .",
          "psc_chunk_id": "tlg2018.tlg009.1st1K-grc1_window_382",
          "psc_text": "πάντα ὑποταγήσεσθαι ὁ ἀπόστολος ἒφη καὶ ὡς τῇ αὐτῇ ὑποταγῇ καὶ αὐτὸν ὑποταγήσεσθαι τῷ πατρὶ διδάσκει λέγων »ὅταν δὲ τὰ πάντα αὐτῷ ὑποταγῇ. τότε καὶ αὐτὸς ὁ υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ ὑποτάξαντι αὐτῷ τὰ πάντα, ἵνα ᾖ ὁ θεὸς τὰ ἐν πᾶσιν« οὐκ ἀκούει· οὐ γὰρ ἐν τῷ υἱῷ φησιν τὰ πάντα« ἔσεσθαι τὸν θεόν, ἀλλ’ »ἐν πᾶσιν«· ὅπερ μᾶλλον ἔδοξεν ἂν συνάφειάν τινα πάντων καὶ ἕνωσιν σημαίνειν, εἰ πάντα μέλλοι ὁ θεὸς ἐν πᾶσιν εἶναι. τὴν δ’ ὑποταγὴν τοῦ υἱοῦ ἕνωσιν ἑρμηνεύει τοῦ λόγου, | ἓν καὶ ταὐτὸν γενησομένου τῷ πατρὶ καθ’ ἃ καὶ πρότερον ἦν, ὡς αὐτὸς ἔφη. εἰ τοίνυν ἕνωσιν εἶναι τὴν ὑποταγὴν τὴν πρὸς τὸν πατέρα ὁρίζεται, ἀκόλουθον ἂν εἴη καὶ τὴν πάντων πρὸς τὸν υἱὸν ὑποταγὴν τὴν αὐτὴν πρὸς αὐτὸν ἕνωσιν σημαίνειν, ὡς μηκέτ’ εἶναι τὸν υἱὸν καθ’ ἑαυτὸν μηδὲ τὰ ὑποταγησόμενα αὐτῷ πλήθη τῶν σῳζομένων ἰδίαν ζήσεσθαι ζωήν, συναλοιφὴν δέ τινα καὶ σύγχυσιν γίγνεσθαι τῶν",
          "candidate_score": 0.627762,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_60_62",
          "bdc_text": "deinde et a Basiliensibus non nihil studui rescireVgl . oben Nr. 943 , 1-19 mit Anm. 2. . Tu semper in hoc totus sis , ne scindamini inter vos ipsos .",
          "psc_chunk_id": "tlg2018.tlg009.1st1K-grc1_window_410",
          "psc_text": "τοῦτον τὸν τρόπον ἓν πρὸς τὸν πατέρα καὶ τὸν υἱὸν οἱ πάντες γενησόμεθα. ὥσπερ γὰρ αὐτὸς ἑαυτόν τε καὶ τον πατέρα ἓν εἶναι ἔλεγεν φάσκων »ἐγὼ καὶ ὁ πατὴρ ἕν ἐσμεν«, οὕτω καὶ πάντας ἡμᾶς κατὰ τὴν αὐτοῦ μίμσιν τῆς ἑνότητος τῆς αὐτῆς μετασχεῖν εὔχεται· οὐ κατὰ Μάρκελλον τοῦ λόγου ἑνουμένου τῷ θεῷ καὶ τῇ οὐσίᾳ συναφ συναφθησομένου, καθὼς δὲ ἐμαρτύρησεν ἡ ἀλήθεια, ὁ σωτὴρ αὐτὸς εἰπών »τὴν δόξαν ἣν ἔδωκάς μοι δέδωκα αὐτοῖς, ἵνα ὦσιν ἓν καθὼς ἡμεῖς ἕν· ἐγὼ ἐν αὐτοῖς καὶ σὺ ἐν ἐμοί, ἵνα ὦσιν τετελειωμένοι εἰς τὸ ἕν«· οὕτω γὰρ καὶ τότε καὶ τὸ ἀποστολικὸν λόγιον τέλους τεύξεται τὸ φῆσαν »ἵνα ᾖ ὁ θεὸς πάντα ἐν πᾶσιν«. καὶ ἐπειδὴ τρισὶν ῥητοῖς Μάρκελλος καὶ οἱ τὸν ὅμοιον αὐτῷ τρόπον Σαβελλίζοντες χρῆσθαι εἰώθασιν τὸν πατέρα καὶ τὸν υἱὸν ἓν εἶναι πειρώμενοι δεικνύναι, ποτὲ μὲν 〈τὸ〉 ἐγὼ καὶ 〈ὁ〉· πατὴρ ἕν ἐσμεν« θρυλοῦντες, ποτὲ δὲ τὸ »ὁ πατὴρ",
          "candidate_score": 0.622467,
          "ce_score": null
        }
      ]
    },
    {
      "rank": 4,
      "cf_id": "cf026",
      "work_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae",
      "max_score": 0.696848,
      "ce_confirmed": false,
      "evidence": [
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_25_27",
          "bdc_text": "Neues Testament , in : TRE III 21-24 . etc.",
          "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_426",
          "psc_text": "6: DE LIBRIS ET OFFICIIS ECCLESIASTICIS § 1 De veteri et novo testamento. Vetus Testamentum ideo dicitur, quia veniente Novo cessavit. De quo Apostolus meminit dicensCorinth. ii. 5, 17: 'vetera transierunt, et ecce facta sunt nova.' Testamentum [autem] Novum ideo nuncupatur, quia innovat. Non enim illud discunt nisi homines renovati ex vetustate per gratiam, et pertinentes iam ad Testamentum Novum, quod est regnum caelorum. Hebraei autem Vetus Testamentum, Esdra auctore, iuxta numerum litterarum suarum in viginti duos libros accipiunt, dividentes eos in tres ordines: Legis scilicet, Prophetarum et Hagiographorum. Primus ordo Legis in quinque libris accipitur, quorum primus est Bresith, quod est Genesis; secundus Veelle Semoth, quod est Exodus; tertius Vaiicra, quod est Leviticum; quartus Vaiedabber, quod est Numerus; quintus Elleaddebarim, quod est Deuteronomium. Hi sunt quinque libri Moysi, quos Hebraei Thora, Latini Legem appellant. Proprie autem Lex appellatur, quae per Moysen data est. Secundus ordo est prophetarum, in quo",
          "candidate_score": 0.696848,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_12",
          "bdc_text": "März ( Konstanz Stadtarchiv , Ref. A. Fasc. 16 , 202r. -223v. )",
          "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_472",
          "psc_text": "XI. Idus April. XVII. C. II. Non. April. XX. E. VIII. Kal. Mai. XXI. Secundus cyclus lunae. C. V. Idus April. XVIII. B. C. II. Kal. April. XX. E. XII. Kal. Mai. XXI. C. Non. April. XVII. C. V. Kal. April. XX. B. E. XVI. Kal. Mai. XX. C. Kal. April. XVI. E. XI. Kal. Mai. XVII. C. Idus April. XX. B. C. V. Kal. April. XV. E. XV. Kal. Mai. XVI. C. V. Idus April. XIX. C. VIII. Kal. April. XV. B. E. Idus April. XV. C. Non. April. XVIII. C. V. Kal. April. XXI. E. IV. Idus April. XV. B. C. Kal. April. XVII. E. XI. Kal. Mai. XVIII. Tertius cyclus lunae. C. VIII. Idus April. XV. C. IV. Kal. April. XVIII. B. E. XV. Kal. Mai. XVIII. C. V. Idus April. XXI. C. VIII. Kal. April. XVII. E. XVIII. Kal. Mai. XVIII. B. C. Non. April. XX.",
          "candidate_score": 0.642312,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_22_24",
          "bdc_text": "Summa : Man hat nichts mit ym wellen zuͦ schaffen haben , weder klains noch gros , als mit dem waren enchristenAntichrist . und mit der bestiaZu den apokalyptischen Tieren vgl. Otto Böcher , Art. Antichrist II .",
          "psc_chunk_id": "Isidorus-Hispalensis_Etymologiae_window_970",
          "psc_text": "cantibus, sive herbarum veneficio totis corporibus in feras transeunt. Siquidem et per naturam pleraque mutationem recipiunt, et corrupta in diversas species transformantur; sicut de vitulorum carnibus putridis apes, sicut de equis scarabaei, de mulis locustae, de cancris scorpiones. Ovidius Metam. 15, 369: Concava litorei si demas brachia cancri, scorpio exibit, caudaque minabitur unca. Liber 12: DE ANIMALIBUS § 1 De pecoribus et iumentis. Omnibus animantibus Adam primum vocabula indidit, appellans unicuique nomen ex praesenti institutione iuxta condicionem naturae cui serviret. Gentes autem unicuique animalium ex propria lingua dederunt vocabula. Non autem secundum Latinam linguam atque Graecam aut quarumlibet gentium barbararum nomina illa inposuit Adam, sed illa lingua quae ante diluvium omnium una fuit, quae Hebraea nuncupatur. Latine autem animalia sive animantia dicta, quod animentur vita et moveantur spiritu. Quadrupedia vocata, quia quattuor pedibus gradiuntur: quae dum sint similia pecoribus, tamen sub cura humana non sunt; ut cervi, dammae, onagri, et",
          "candidate_score": 0.621459,
          "ce_score": null
        }
      ]
    },
    {
      "rank": 5,
      "cf_id": "cf041",
      "work_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita",
      "max_score": 0.694568,
      "ce_confirmed": false,
      "evidence": [
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_41_43",
          "bdc_text": "Non enim caruit hoc collegium ingeniis praeposterevor praepostere gestrichenes z. zelotypis aut animis ab omnibus affectibus defecatis . Noluit vero admittere Lutherus quicquam contentiosi , cuius beneficio comicum finem accepit concordiae satis perplexum negotium , cum omnes expectaverimus tragicum . Iam nos et ab articulis et subscriptione liberati stabimus confessionibus Augustanis , quibus scilicet illas legibus recepimus Konstanz und die übrigen Tetrapolitana-Städte hatten 1532 ihre Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und zur Apologie ausdrücklich auf die Lehre beschränkt ;",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_1004",
          "psc_text": "Deinde uniuscujusque dogmatis relegens scripturam, alia quidem omnia tanquam divisionem Trinitatis introducentia culpans, repente disrupit, et solum consubstantialitatis dogma cum laude suscepit. Haec enim occasio fuit ut Novatiani bene agentes intra civitatem haberent rursus ecclesias. Admiratus namque princeps eorum concordiam circa fidem, lege praecepit ut propria oratoria detinerent, et privilegia suae Ecclesiae atque fidei possiderent. Verum aliarum religionum antistites propter discordiam suam in reprehensionem sui populi venientes aestuabant, tristitiaque confusi discedebant, et litteris consolabantur alterutros, ut non affligerentur cur eos plurimi relinquentes ad fidem consubstantialitatis accederent: dicentes multos quidem vocatos, paucos autem electos. Quod utique non dicebant, quando multum populum per potestatem sibimet aggregabant. SOCRATES, lib. V, cap. 10, p. 267. Imperator interea lege sancivit ut haeretici neque ecclesias haberent, neque de fide docerent, neque episcopos aut alios ordinarent; et alios quidem e civitatibus expelli, alios sine honore esse, neque frui communi civitate permisit. Insuper crudeles poenas adversus eos in",
          "candidate_score": 0.694568,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_43_45",
          "bdc_text": "Iam nos et ab articulis et subscriptione liberati stabimus confessionibus Augustanis , quibus scilicet illas legibus recepimus Konstanz und die übrigen Tetrapolitana-Städte hatten 1532 ihre Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und zur Apologie ausdrücklich auf die Lehre beschränkt ; vgl . oben Nr. 940 , 35-37 mit Anm. 14. . De ecclesiis Helveticis quid actum sit , nondum potui expiscari ;",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_822",
          "psc_text": "Tyanis ab Eusebio episcopo Caesareae Cappadociae, Athanasio Ancyrae, Pelagio Laodiciae, Zenone Tarsi, Paulo Emeseno, Ostresio Melitinense, et Gregorio Nazianzeno, aliisque multis, qui verbum consubstantialitatis servandum esse apud Antiochiam Joviano imperante decreverant. Releguntur ibi Liberii et Occidentalium litterae sacerdotum. Quamobrem gaudio repleti scripserunt universis Ecclesiis ut legerent decreta episcoporum apud Asiam celebrata, et Liberii litteras, Italorumque, Afrorum, atque Gallicanorum, nec non Siculorum. Detulerant enim horum litteras legati de Lampsaco destinati, ut considerarent omnium numerum sibimet concordantium. Plurima namque multitudo concilium Ariminense vincebat; pariterque scripserunt, ut in Tarsum Ciliciae convenirent certa die; et illi quidem hoc modo alterutros invitabant. Cumque synodus pararetur in Tarsum, convenientes in Antiochia Cariae, quasi 34 Asiani pontifices studium quidem concordiae ecclesiasticae collaudabant, consubstantialitatis vero nomen respuentes, fidem in Antiochia et Seleucia prolatam roborare nitebantur, 314 tanquam Luciani martyris existentem, et multorum sudoribus a progenitoribus suis approbatam. Verum imperator studio Eudoxii synodum in Cilicia celebrari prohibuit. SOZOMEN., lib.",
          "candidate_score": 0.679844,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_43_45",
          "bdc_text": "Iam nos et ab articulis et subscriptione liberati stabimus confessionibus Augustanis , quibus scilicet illas legibus recepimus Konstanz und die übrigen Tetrapolitana-Städte hatten 1532 ihre Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und zur Apologie ausdrücklich auf die Lehre beschränkt ; vgl . oben Nr. 940 , 35-37 mit Anm. 14. . De ecclesiis Helveticis quid actum sit , nondum potui expiscari ;",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_1004",
          "psc_text": "Deinde uniuscujusque dogmatis relegens scripturam, alia quidem omnia tanquam divisionem Trinitatis introducentia culpans, repente disrupit, et solum consubstantialitatis dogma cum laude suscepit. Haec enim occasio fuit ut Novatiani bene agentes intra civitatem haberent rursus ecclesias. Admiratus namque princeps eorum concordiam circa fidem, lege praecepit ut propria oratoria detinerent, et privilegia suae Ecclesiae atque fidei possiderent. Verum aliarum religionum antistites propter discordiam suam in reprehensionem sui populi venientes aestuabant, tristitiaque confusi discedebant, et litteris consolabantur alterutros, ut non affligerentur cur eos plurimi relinquentes ad fidem consubstantialitatis accederent: dicentes multos quidem vocatos, paucos autem electos. Quod utique non dicebant, quando multum populum per potestatem sibimet aggregabant. SOCRATES, lib. V, cap. 10, p. 267. Imperator interea lege sancivit ut haeretici neque ecclesias haberent, neque de fide docerent, neque episcopos aut alios ordinarent; et alios quidem e civitatibus expelli, alios sine honore esse, neque frui communi civitate permisit. Insuper crudeles poenas adversus eos in",
          "candidate_score": 0.67954,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_43_45",
          "bdc_text": "Iam nos et ab articulis et subscriptione liberati stabimus confessionibus Augustanis , quibus scilicet illas legibus recepimus Konstanz und die übrigen Tetrapolitana-Städte hatten 1532 ihre Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und zur Apologie ausdrücklich auf die Lehre beschränkt ; vgl . oben Nr. 940 , 35-37 mit Anm. 14. . De ecclesiis Helveticis quid actum sit , nondum potui expiscari ;",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_221",
          "psc_text": "pulcherrimum, sicut designatur ex ejus epistola ad Macarium ipsius civitatis episcopum destinata. THEODORETUS, lib. I, cap. 16, p. 45. CAPUT XVII. Libellus poenitentiae ab Eusebio et Theogonio datus. Eusebius igitur et Theogonius poenitentiae libellum summis episcopis dirigentes, ab exsilio revocati sunt imperiali praecepto, et suas Ecclesias receperunt, expellentes eos qui in ipsorum locis fuerant ordinati, id est Eusebius Amphionem, Chrestum vero Theogonius. Cujus libelli exemplar hoc est. Dudum quidem ante judicium condemnati a reverentia vestra, patienter ferre quae decreta sunt a sancto concilio vestro debuimus. Sed quia nimis absurdum est contra nosmetipsos dare calumniatoribus de taciturnitate probationem, propterea referimus quoniam nos et in fide una cucurrimus, et sensum examinantes de consubstantialitatis sermone cuncti pacificati sumus: nequaquam sequentes haeresim, sed commemorantes [ ms. Lyr., commorantes] ad cautelam Ecclesiarum quae nostrae subveniebant menti. Et satisfacientes eis a quibus per nos suaderi debuerat, in fide subscripsimus. Anathematismo autem non subnotavimus, non tanquam fidem",
          "candidate_score": 0.677137,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_43_45",
          "bdc_text": "Iam nos et ab articulis et subscriptione liberati stabimus confessionibus Augustanis , quibus scilicet illas legibus recepimus Konstanz und die übrigen Tetrapolitana-Städte hatten 1532 ihre Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und zur Apologie ausdrücklich auf die Lehre beschränkt ; vgl . oben Nr. 940 , 35-37 mit Anm. 14. . De ecclesiis Helveticis quid actum sit , nondum potui expiscari ;",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_1058",
          "psc_text": "consuetudo sublata est, dum, ut arbitror, minora peccata pro pudore confessionis et subtilitate examinantium patrarentur, SOZOMEN. lib. VII, cap. 16, p. 726. CAPUT XXXVI. De divisione haereticorum inter semetipsos. Dignum itaque judico non tacere quae apud alios gesta sunt, id est, apud Arianos, Novatianos, Macedonianos, et Eunomianos. Ecclesia namque divisa erat, et apud semetipsos singuli congregabantur. Quemadmodum enim, et pro quibus causis divisi sunt, sermone procedente narrabimus. Hoc autem sciendum est, quia imperator Theodosius nullum horum persequebatur praeter Eunomium, qui Constantinopoli collectas in domo faciebat, et conscriptos a se libros recitabat, ita ut ejus doctrina multi corrumperentur. Pro qua causa eum mulctavit exsilio, nullumque alium fatigavit neque sibimet communicare compulit; sed singulos per loca propria collectas celebrare permisit, et cultum tenere Christianitatis, sicut praecipere potuit. Et alios quidem permisit extra civitatem oratoria fabricare; Novatianos autem concordes suae fidei, intra urbem ecclesias habere concessit. De quibus quidem pauca dicenda sunt. Quadraginta",
          "candidate_score": 0.675446,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_43",
          "bdc_text": "Iam nos et ab articulis et subscriptione liberati stabimus confessionibus Augustanis , quibus scilicet illas legibus recepimus Konstanz und die übrigen Tetrapolitana-Städte hatten 1532 ihre Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und zur Apologie ausdrücklich auf die Lehre beschränkt ;",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_1004",
          "psc_text": "Deinde uniuscujusque dogmatis relegens scripturam, alia quidem omnia tanquam divisionem Trinitatis introducentia culpans, repente disrupit, et solum consubstantialitatis dogma cum laude suscepit. Haec enim occasio fuit ut Novatiani bene agentes intra civitatem haberent rursus ecclesias. Admiratus namque princeps eorum concordiam circa fidem, lege praecepit ut propria oratoria detinerent, et privilegia suae Ecclesiae atque fidei possiderent. Verum aliarum religionum antistites propter discordiam suam in reprehensionem sui populi venientes aestuabant, tristitiaque confusi discedebant, et litteris consolabantur alterutros, ut non affligerentur cur eos plurimi relinquentes ad fidem consubstantialitatis accederent: dicentes multos quidem vocatos, paucos autem electos. Quod utique non dicebant, quando multum populum per potestatem sibimet aggregabant. SOCRATES, lib. V, cap. 10, p. 267. Imperator interea lege sancivit ut haeretici neque ecclesias haberent, neque de fide docerent, neque episcopos aut alios ordinarent; et alios quidem e civitatibus expelli, alios sine honore esse, neque frui communi civitate permisit. Insuper crudeles poenas adversus eos in",
          "candidate_score": 0.673896,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_42_44",
          "bdc_text": "Noluit vero admittere Lutherus quicquam contentiosi , cuius beneficio comicum finem accepit concordiae satis perplexum negotium , cum omnes expectaverimus tragicum . Iam nos et ab articulis et subscriptione liberati stabimus confessionibus Augustanis , quibus scilicet illas legibus recepimus Konstanz und die übrigen Tetrapolitana-Städte hatten 1532 ihre Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und zur Apologie ausdrücklich auf die Lehre beschränkt ; vgl . oben Nr. 940 , 35-37 mit Anm. 14. .",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_822",
          "psc_text": "Tyanis ab Eusebio episcopo Caesareae Cappadociae, Athanasio Ancyrae, Pelagio Laodiciae, Zenone Tarsi, Paulo Emeseno, Ostresio Melitinense, et Gregorio Nazianzeno, aliisque multis, qui verbum consubstantialitatis servandum esse apud Antiochiam Joviano imperante decreverant. Releguntur ibi Liberii et Occidentalium litterae sacerdotum. Quamobrem gaudio repleti scripserunt universis Ecclesiis ut legerent decreta episcoporum apud Asiam celebrata, et Liberii litteras, Italorumque, Afrorum, atque Gallicanorum, nec non Siculorum. Detulerant enim horum litteras legati de Lampsaco destinati, ut considerarent omnium numerum sibimet concordantium. Plurima namque multitudo concilium Ariminense vincebat; pariterque scripserunt, ut in Tarsum Ciliciae convenirent certa die; et illi quidem hoc modo alterutros invitabant. Cumque synodus pararetur in Tarsum, convenientes in Antiochia Cariae, quasi 34 Asiani pontifices studium quidem concordiae ecclesiasticae collaudabant, consubstantialitatis vero nomen respuentes, fidem in Antiochia et Seleucia prolatam roborare nitebantur, 314 tanquam Luciani martyris existentem, et multorum sudoribus a progenitoribus suis approbatam. Verum imperator studio Eudoxii synodum in Cilicia celebrari prohibuit. SOZOMEN., lib.",
          "candidate_score": 0.672845,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_41_43",
          "bdc_text": "Non enim caruit hoc collegium ingeniis praeposterevor praepostere gestrichenes z. zelotypis aut animis ab omnibus affectibus defecatis . Noluit vero admittere Lutherus quicquam contentiosi , cuius beneficio comicum finem accepit concordiae satis perplexum negotium , cum omnes expectaverimus tragicum . Iam nos et ab articulis et subscriptione liberati stabimus confessionibus Augustanis , quibus scilicet illas legibus recepimus Konstanz und die übrigen Tetrapolitana-Städte hatten 1532 ihre Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und zur Apologie ausdrücklich auf die Lehre beschränkt ;",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_822",
          "psc_text": "Tyanis ab Eusebio episcopo Caesareae Cappadociae, Athanasio Ancyrae, Pelagio Laodiciae, Zenone Tarsi, Paulo Emeseno, Ostresio Melitinense, et Gregorio Nazianzeno, aliisque multis, qui verbum consubstantialitatis servandum esse apud Antiochiam Joviano imperante decreverant. Releguntur ibi Liberii et Occidentalium litterae sacerdotum. Quamobrem gaudio repleti scripserunt universis Ecclesiis ut legerent decreta episcoporum apud Asiam celebrata, et Liberii litteras, Italorumque, Afrorum, atque Gallicanorum, nec non Siculorum. Detulerant enim horum litteras legati de Lampsaco destinati, ut considerarent omnium numerum sibimet concordantium. Plurima namque multitudo concilium Ariminense vincebat; pariterque scripserunt, ut in Tarsum Ciliciae convenirent certa die; et illi quidem hoc modo alterutros invitabant. Cumque synodus pararetur in Tarsum, convenientes in Antiochia Cariae, quasi 34 Asiani pontifices studium quidem concordiae ecclesiasticae collaudabant, consubstantialitatis vero nomen respuentes, fidem in Antiochia et Seleucia prolatam roborare nitebantur, 314 tanquam Luciani martyris existentem, et multorum sudoribus a progenitoribus suis approbatam. Verum imperator studio Eudoxii synodum in Cilicia celebrari prohibuit. SOZOMEN., lib.",
          "candidate_score": 0.672276,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_43",
          "bdc_text": "Iam nos et ab articulis et subscriptione liberati stabimus confessionibus Augustanis , quibus scilicet illas legibus recepimus Konstanz und die übrigen Tetrapolitana-Städte hatten 1532 ihre Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und zur Apologie ausdrücklich auf die Lehre beschränkt ;",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_822",
          "psc_text": "Tyanis ab Eusebio episcopo Caesareae Cappadociae, Athanasio Ancyrae, Pelagio Laodiciae, Zenone Tarsi, Paulo Emeseno, Ostresio Melitinense, et Gregorio Nazianzeno, aliisque multis, qui verbum consubstantialitatis servandum esse apud Antiochiam Joviano imperante decreverant. Releguntur ibi Liberii et Occidentalium litterae sacerdotum. Quamobrem gaudio repleti scripserunt universis Ecclesiis ut legerent decreta episcoporum apud Asiam celebrata, et Liberii litteras, Italorumque, Afrorum, atque Gallicanorum, nec non Siculorum. Detulerant enim horum litteras legati de Lampsaco destinati, ut considerarent omnium numerum sibimet concordantium. Plurima namque multitudo concilium Ariminense vincebat; pariterque scripserunt, ut in Tarsum Ciliciae convenirent certa die; et illi quidem hoc modo alterutros invitabant. Cumque synodus pararetur in Tarsum, convenientes in Antiochia Cariae, quasi 34 Asiani pontifices studium quidem concordiae ecclesiasticae collaudabant, consubstantialitatis vero nomen respuentes, fidem in Antiochia et Seleucia prolatam roborare nitebantur, 314 tanquam Luciani martyris existentem, et multorum sudoribus a progenitoribus suis approbatam. Verum imperator studio Eudoxii synodum in Cilicia celebrari prohibuit. SOZOMEN., lib.",
          "candidate_score": 0.668132,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_9_11",
          "bdc_text": "vero , qui nunquam deserit suosVgl. Dtn 31 , 6. 8 u. ö. , simul finem fecit anxietatum nostrarum omnium , ut nihil omnino ad te scribendum sit aliud , quam ut cum bonis omnibus maiestatem dei celebretis magnifice . Nam quod concilium attinet , conclusum est nulla ratione quęrendum , quod ea non sit pontificis autoritas ; si vero vel ipse vel quisquam alius conetur exequi concilii sententiam , statuerunt principes cum urbibus defensare suos a violentia illa impiaDer Bundestagsabschied vom 6 .",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_54",
          "psc_text": "imperfectas esse voluit, et ad episcopos per appellationem refugiendum esse sancivit, si qui vellent civiles judices refutare: firmam vero illorum judicans sententiam potius quam judicum aliorum, et, tanquam ab imperatore prolatam, ab omnibus observandam, et inconvertibiles esse terminos synodales. Illud quoque nos relinquere dignum non est, quod pro utilitate sancitum est eorum qui in Ecclesiis manumittuntur. Cum propter subtilitatem legum etiam inviti possessores difficultatem paterentur circa dationem melioris libertatis, quam civilitatem Romanam vocant, tres posuit leges: decernens omnes in ecclesiis manumissos sub testimonio sacerdotum, per hanc piam adinventionem Romana civilitate frui; cujus indicium praesens etiam tempus servat. Nam moris erat de libertate leges scriptas in manumissionibus anteponi. Constantinus igitur hanc studens sane in omnibus honorabat religionem; erat quippe et per semetipsam gloriosa propter virtutem plurimorum tunc in ea pollentium. SOZOMEN., lib. I, cap. 9, p. 413. CAPUT X. De diversis confessoribus eorumque conversatione. Itaque persecutionibus jam cessantibus, adhuc multi confessorum",
          "candidate_score": 0.667972,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_36_38",
          "bdc_text": "Sic dominus respicit preces suorum ad se clamantium Vgl. Lk 18 , 7. . Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ; s. Bizer , Abendmahlsstreit 194-196 . .",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_223",
          "psc_text": "enim dignamini nunc in vultu vestro nos suscipere, habebitis in omnibus consonantes, et vestra sequentes pariter constituta: quando etiam eum qui in his accusatus est, placuit reverentiae vestrae clementiam promereri atque revocari. Absurdum namque est, si is qui putatur esse reus revocatur ad satisfaciendum in quibus ei derogabatur; ut nos contra nosmetipsos praebeamus per taciturnitatem increpationis judicium. Dignamini ergo, sicut vestrae convenit venerationi, et Deo amantissimum principem commonere, et preces tractare nostras, et velociter de nobis quae vobis conveniunt cogitare [ ms. Lyr., disputare]. Hic quidem libellus est reversionis Eusebii et Theogonii. Ex verbis autem ejus conjicio quia isti quidem dictatae fidei subscripserunt, damnationi vero Arii consentire noluerunt. Ex quo et Arius ante istos revocatus agnoscitur. Sed licet hoc ita se habere videatur, tamen Alexandriam accedere prohibitus est. Hoc autem ostenditur ex ejus cogitationibus, quas postea molitus invenitur, figmento suae poenitentiae, sicut opportune patefiet. SOCRATES, lib. I, cap. 10. Edit.",
          "candidate_score": 0.667288,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_15_17",
          "bdc_text": "nach einem ungn ädigen Empfang wurde ihm einzig eine Kopie der Antwort an den Kaiser ( s. oben Nr. 971 , Anm. 3 ) ausgehändigt. Vgl . Hubert Jedin , Geschichte des Konzils von Trient , Bd. I , Freiburg 1951 , S. 256-260 ; CT IV 87-92 , Nr. 54f. nos de illius regno hactenus nihil aliud sensisse , quam quod prophetarum apostolorumque oracula de antichristo testentur .",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_1144",
          "psc_text": "et rectitudinis testimonia perhibere. Athanasius autem defensor Nicaeni concilii, libris propriis contra Arianos voce clara testem suae fidei hunc virum vocat, illius libros conjungens suis, et haec dicens: Mirabilis, inquit, et laboriosissimus Origenes hoc de Filio Dei nobis testimonium perhibens, ait, coaeternum eum asseverans Patri. Ignorant igitur semetipsos derogatores Origenis, etiam laudatorem ejus Athanasium blasphemantes. Haec de Origene dicta sufficiant. Nunc sequamur historiam. SOCRATES, lib. VI, cap. 11 et 12. Edit. Christ. Vales. cap. 12, et 13, p. 318. CAPUT XII. Quomodo Joannes acceperit Epiphanium. Joannes igitur Constantinopoleos indignatus non est cur absque regulis in ejus ecclesia ordinationem fecerit Epiphanius; sed tamen rogabat ut inter episcopos cum eo maneret. At ille nec manere se cum eo, nec orare respondit, nisi Dioscorum et qui cum eo erant urbe depelleret, et ipse in librorum Origenis damnationem subscriberet. Joanne haec facere differente, et dicente non oportere ante catholicam cognitionem aliquid facere petulanter, ad",
          "candidate_score": 0.665958,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_43",
          "bdc_text": "Iam nos et ab articulis et subscriptione liberati stabimus confessionibus Augustanis , quibus scilicet illas legibus recepimus Konstanz und die übrigen Tetrapolitana-Städte hatten 1532 ihre Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und zur Apologie ausdrücklich auf die Lehre beschränkt ;",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_1058",
          "psc_text": "consuetudo sublata est, dum, ut arbitror, minora peccata pro pudore confessionis et subtilitate examinantium patrarentur, SOZOMEN. lib. VII, cap. 16, p. 726. CAPUT XXXVI. De divisione haereticorum inter semetipsos. Dignum itaque judico non tacere quae apud alios gesta sunt, id est, apud Arianos, Novatianos, Macedonianos, et Eunomianos. Ecclesia namque divisa erat, et apud semetipsos singuli congregabantur. Quemadmodum enim, et pro quibus causis divisi sunt, sermone procedente narrabimus. Hoc autem sciendum est, quia imperator Theodosius nullum horum persequebatur praeter Eunomium, qui Constantinopoli collectas in domo faciebat, et conscriptos a se libros recitabat, ita ut ejus doctrina multi corrumperentur. Pro qua causa eum mulctavit exsilio, nullumque alium fatigavit neque sibimet communicare compulit; sed singulos per loca propria collectas celebrare permisit, et cultum tenere Christianitatis, sicut praecipere potuit. Et alios quidem permisit extra civitatem oratoria fabricare; Novatianos autem concordes suae fidei, intra urbem ecclesias habere concessit. De quibus quidem pauca dicenda sunt. Quadraginta",
          "candidate_score": 0.664916,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_43",
          "bdc_text": "Iam nos et ab articulis et subscriptione liberati stabimus confessionibus Augustanis , quibus scilicet illas legibus recepimus Konstanz und die übrigen Tetrapolitana-Städte hatten 1532 ihre Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und zur Apologie ausdrücklich auf die Lehre beschränkt ;",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_221",
          "psc_text": "pulcherrimum, sicut designatur ex ejus epistola ad Macarium ipsius civitatis episcopum destinata. THEODORETUS, lib. I, cap. 16, p. 45. CAPUT XVII. Libellus poenitentiae ab Eusebio et Theogonio datus. Eusebius igitur et Theogonius poenitentiae libellum summis episcopis dirigentes, ab exsilio revocati sunt imperiali praecepto, et suas Ecclesias receperunt, expellentes eos qui in ipsorum locis fuerant ordinati, id est Eusebius Amphionem, Chrestum vero Theogonius. Cujus libelli exemplar hoc est. Dudum quidem ante judicium condemnati a reverentia vestra, patienter ferre quae decreta sunt a sancto concilio vestro debuimus. Sed quia nimis absurdum est contra nosmetipsos dare calumniatoribus de taciturnitate probationem, propterea referimus quoniam nos et in fide una cucurrimus, et sensum examinantes de consubstantialitatis sermone cuncti pacificati sumus: nequaquam sequentes haeresim, sed commemorantes [ ms. Lyr., commorantes] ad cautelam Ecclesiarum quae nostrae subveniebant menti. Et satisfacientes eis a quibus per nos suaderi debuerat, in fide subscripsimus. Anathematismo autem non subnotavimus, non tanquam fidem",
          "candidate_score": 0.664063,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_35_37",
          "bdc_text": "ad tutum enim portum deducta sunt omnia . Sic dominus respicit preces suorum ad se clamantium Vgl. Lk 18 , 7. . Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ;",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_748",
          "psc_text": "unum Deum, Patrem omnipotentem, et reliqua. Et subscriptio: Meletius episcopus Antiochiae obtuli, in suprascriptis consentiens, Eusebius Samosatenus, Evagrius Siculus, Uranius Apamiae, Zoilus Larissenus, Acacius Caesareae, Antipater Rhosi, Abramius Urimenus, Aristonicus Seleucobeli, Barlabentus Pergami, Uranius Melitinae, Magnus Chalcidis, Euthicius Eleutheropoleos, Josacius Armeniae majoris, Titus Bostrensis, Pelagius Laodiciae, Arabianus Adrensis, Piso Adadenus per Lamirionem presbyterum, Sabinianus Zeugmatis, Athanasius Ancyrae per Orphitum et Aetium presbyteros, Irenaeus Gazae, Piso Augustae, Patricius Palti per Lamirionem presbyterum, Anatolius Beroeae, Theotimus Aramenus, Lucianus Arcenus. Hunc itaque libellum in collectione synodalium Sabini conscriptum invenimus. Verum imperator propositum hoc habebat, ut blandimentis et suasione verborum discordantium contentiones abscinderet, dicens: Nulli quidem se quomodocunque credentium fore molestum, eos tamen diligere et nimis honorare qui principium ecclesiasticae unitati praeberent. Quia vero hoc egerit, etiam Themistius philosophus ait in laude quam in ejus protulit consulatu, ubi miratur imperatorem quod permiserit unumquemque colere sicut vellet; atque devicerit blandientium mores, quos valde deridens, ait",
          "candidate_score": 0.662258,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_37_39",
          "bdc_text": "Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ; s. Bizer , Abendmahlsstreit 194-196 . . Praeterea nihil motum est .",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_745",
          "psc_text": "qui libellum obtulerant Basilius Ancyrae, Sylvanus Tarsi, Sophronius Pompeiopoleos, Pasinicus Zilenus, Leontius Comanus, Callicrates Claudiopolites, Theophilus Castabalenus. Horum libellum imperator accipiens, eos sine responso dimisit, hoc tantummodo dicens: Ego contentiones odi, eos autem qui ad concordiam festinant diligo pariter et honoro. Quod audientes qui ad contentionem se praeparabant, quieverunt. Hoc ergo pro voto imperatoris est factum. Nam tunc intentio sectatorum Acacii revelata est; et, sicuti solebant, ad vota se principis contulerunt. Convenientes enim in Antiochia Syriae, habuerunt verba cum Meletio, qui ante paululum divisus ab eis, consubstantialitatem ita defendere videbatur. Hoc itaque fecerunt, quoniam eum honorari conspiciebant, principe tunc ibi morante. Communi ergo consilio libellum componentes, consubstantialitatem professi sunt, et Nicaenam roborantes fidem, obtulerunt imperatori. Cujus libelli verba sunt haec. Piissimo et Deo amabili domino nostro Joviano Victori, Augusto, synodus praesentium episcoporum ex diversis provinciis in Antiochena urbe convenientium. Quoniam ecclesiasticam pacem atque concordiam tua primum studuit pietas celebrare, bene",
          "candidate_score": 0.654216,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_7",
          "bdc_text": "Disputabamus enim - nec sine anxietate quadam - de quęrendo concilio , de obtemperanda vel respuenda illius sententia aliisque huius farinaeZur Redensart vgl. Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 ). .",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_518",
          "psc_text": "Leonas jussit ut quae viderentur unicuique proponerent. Porro qui praesentes erant non prius dixerunt quamlibet movendam esse quaestionem, nisi reliqui convenirent. Erant enim absentes episcopi Macedonius Constantinopolitanus, Basilius Ancyrae, et alii quidam accusari timentes. Et Macedonius quidem languorem finxit, Patrophilus oculorum dolorem, et alii similes adinvenerunt occasiones absentiae. Cumque Leonas etiam illis absentibus proponendam diceret quaestionem, rursus aiebant episcopi non aliter quidquam fieri, nisi impetitorum vita discuteretur. Accusati namque jam fuerant Cyrillus Hierosolymorum, Eustathius Sebastiae Armeniae, et alii quidam. Ob quam rem contentio inter praesentes exorta est. Alii namque dicebant vitas accusatorum discutiendas, alii vero ante fidem nihil esse quaerendum. Movebatque quaestionem imperatoris diversa sententia; cujus litteris, nunc de fide prius agendum, nunc de accusatorum conversatione, legebatur. Haec causa praesentes ad schisma perduxit, et in duas partes synodi multitudo divisa est. Unius enim partis dux erat Acacius Caesareae Palaestinae, Georgius Alexandriae, Ursacius Tyri, Eudoxius Antiochiae, quos alii triginta duo secuti",
          "candidate_score": 0.653607,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_15",
          "bdc_text": "nach einem ungn ädigen Empfang wurde ihm einzig eine Kopie der Antwort an den Kaiser ( s.",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_579",
          "psc_text": "civitatem. Ariani vero scriptum testimonium metuentes, Constantio suaserunt ut mitteret qui decretum de Meletio factum ab Eusebio revocaret. Tunc missus est veredarius qui haec velociter adimpleret. Cumque venisset et imperatoris verba nuntiasset, tunc Eusebius admirandus, commune, inquit, depositum non restituam, nisi omnes qui tradiderunt dicant. Quod dum qui fuerat missus renuntiasset, indignatus imperator, denuo misit, ut redderet quod accepit: adjiciens scripto, ut si reddere nollet, dexteram manum ejus abscinderet; verbo tamen jubens illi quem misit, ne faceret quod habebatur in litteris. Cumque epistolam legisset Eusebius, et invenisset poenam ab imperatore dictatam, cum dextera manu obtulit et sinistram, ambas incidi petens. Nam decretum, inquit, non dabo, clarum Arianae pestis indicium. Hanc ejus firmitatem Constantius videns, laudavit egregie. Mirantur enim et impii resistentium sibi laudes, cum gestorum magnitudine superantur. THEODORETUS, lib. II, cap. 32, p. 121. CAPUT L. Quomodo Julianus, negata Christiana religione, bellum contra Constantium parabat, et de morte Constantii. Haec",
          "candidate_score": 0.652229,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_37",
          "bdc_text": "Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ;",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_745",
          "psc_text": "qui libellum obtulerant Basilius Ancyrae, Sylvanus Tarsi, Sophronius Pompeiopoleos, Pasinicus Zilenus, Leontius Comanus, Callicrates Claudiopolites, Theophilus Castabalenus. Horum libellum imperator accipiens, eos sine responso dimisit, hoc tantummodo dicens: Ego contentiones odi, eos autem qui ad concordiam festinant diligo pariter et honoro. Quod audientes qui ad contentionem se praeparabant, quieverunt. Hoc ergo pro voto imperatoris est factum. Nam tunc intentio sectatorum Acacii revelata est; et, sicuti solebant, ad vota se principis contulerunt. Convenientes enim in Antiochia Syriae, habuerunt verba cum Meletio, qui ante paululum divisus ab eis, consubstantialitatem ita defendere videbatur. Hoc itaque fecerunt, quoniam eum honorari conspiciebant, principe tunc ibi morante. Communi ergo consilio libellum componentes, consubstantialitatem professi sunt, et Nicaenam roborantes fidem, obtulerunt imperatori. Cujus libelli verba sunt haec. Piissimo et Deo amabili domino nostro Joviano Victori, Augusto, synodus praesentium episcoporum ex diversis provinciis in Antiochena urbe convenientium. Quoniam ecclesiasticam pacem atque concordiam tua primum studuit pietas celebrare, bene",
          "candidate_score": 0.650243,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_37_39",
          "bdc_text": "Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ; s. Bizer , Abendmahlsstreit 194-196 . . Praeterea nihil motum est .",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_536",
          "psc_text": "de consubstantialitate decretum est, sine dubitatione tacebitur: quod plurimi Occidentalium sacerdotum pro reverentia Nicaeni concilii nimis amplectebantur. Hanc autem etiam imperator flexus est laudare conscriptionem: considerans multitudinem Arimino congregatam, et quia non peccaret qui similem Patri Filium diceret: idem esse virtute credens, consubstantialem et similis substantiae professionem; nihilque intellectu differre, nisi nominibus quae Scriptura divina nesciret. Hanc ergo sententiam habens, episcopos concordare praecepit in Ariminensis fide concilii. Cumque se altera die pararet ad consulatum (quod prima die mensis Januarii Romanorum more celebratur), totam diem et maximam noctis partem expendit, inter episcopos certamen habens, donec scripturae ex Arimino delatae subscriberent episcopi a Seleucia venientes. SOZOMEN., lib. IV, cap. 21 et 22. Edit. Christ. Vales., cap. 32 et 33, p. 577. 275 CAPUT XXXVI. Quomodo affirmaverint fidem Ariminensis concilii, et Aetium deposuerint simul et alios. Acacius autem et qui cum eo erant aliquantum tempus Constantinopolim commorantes, evocaverunt episcopos ex Bithynia, inter quos",
          "candidate_score": 0.647997,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_37_39",
          "bdc_text": "Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ; s. Bizer , Abendmahlsstreit 194-196 . . Praeterea nihil motum est .",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_1080",
          "psc_text": "Agapio discordiam habuisset, quem ipse episcopum fecerat Ephesi. Verum isti non propter religionem, sed propter praesulatum inimicitias inter se bellaque gesserunt. Gothi namque defendebant Agapium. Quamobrem plurimi clericorum eorum vanam gloriam fugientes, ad fidem consubstantialitatis utiliter accesserunt. Ariani siquidem triginta quinque annis divisi sunt inter alterutros, postea sub imperio Theodosii junioris consulatu Plintae ( An. Dom. 419) ab haeresi Psathyrianorum recedentes, uniti sunt, veluti lege decernentes nunquam capitulum propter quod divisi fuerant memorare. Sed hoc apud Constantinopolim gestum est. Verum in aliis civitatibus sub divisione manserunt. Haec de Arianis. Verum nec Eunomiani sine divisione manserunt. Nam et ipse Eunomius dudum ab Eudoxio, qui eum Cyzici ordinavit episcopum, segregatus est occasione accepta, eo quod Aetium doctorem ejus expulsum suscipere noluisset. Reliqui vero ab eo per schismata diversa partiti sunt. Prius itaque Theophronius quidam Cappadox ab Eunomio versare contentiones edoctus, et aliquid de Aristotelis Categoriis, et Περὶ ἑρμηνείας intelligens, fecit libros quos",
          "candidate_score": 0.647615,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_37",
          "bdc_text": "Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ;",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_519",
          "psc_text": "Movebatque quaestionem imperatoris diversa sententia; cujus litteris, nunc de fide prius agendum, nunc de accusatorum conversatione, legebatur. Haec causa praesentes ad schisma perduxit, et in duas partes synodi multitudo divisa est. Unius enim partis dux erat Acacius Caesareae Palaestinae, Georgius Alexandriae, Ursacius Tyri, Eudoxius Antiochiae, quos alii triginta duo secuti sunt. In alia parte fuit Georgius Laodiciae Syriae, Sophronius Pompeiopoleos Paphlagoniae, Eleusius Cyzici, quos plurimi sequebantur. Cumque placuisset ut prius de fide quaestio moveretur, hi quidem qui erant partis Acacii, Nicaenam fidem aperte negaverunt, aliamque fidem dictare nitebantur. Alterius vero partis numero pluriores, omnia quidem Nicaeni concilii receperunt: de sermone consubstantialitatis tantummodo querebantur. Multis igitur inter alterutros contentionibus usque ad vesperam generatis, novissime Sylvanus Tarsensis praesul Ecclesiae, voce magna clamavit, dicens non oportere novam dictari fidem, sed dudum in Antiochia expositam tempore dedicationis debere servari. Quo dicto sequaces sunt egressi. Alterius vero partis protulerunt fidem Antiochiae recitatam, quam relegentes solverunt",
          "candidate_score": 0.646599,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_37_39",
          "bdc_text": "Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ; s. Bizer , Abendmahlsstreit 194-196 . . Praeterea nihil motum est .",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_748",
          "psc_text": "unum Deum, Patrem omnipotentem, et reliqua. Et subscriptio: Meletius episcopus Antiochiae obtuli, in suprascriptis consentiens, Eusebius Samosatenus, Evagrius Siculus, Uranius Apamiae, Zoilus Larissenus, Acacius Caesareae, Antipater Rhosi, Abramius Urimenus, Aristonicus Seleucobeli, Barlabentus Pergami, Uranius Melitinae, Magnus Chalcidis, Euthicius Eleutheropoleos, Josacius Armeniae majoris, Titus Bostrensis, Pelagius Laodiciae, Arabianus Adrensis, Piso Adadenus per Lamirionem presbyterum, Sabinianus Zeugmatis, Athanasius Ancyrae per Orphitum et Aetium presbyteros, Irenaeus Gazae, Piso Augustae, Patricius Palti per Lamirionem presbyterum, Anatolius Beroeae, Theotimus Aramenus, Lucianus Arcenus. Hunc itaque libellum in collectione synodalium Sabini conscriptum invenimus. Verum imperator propositum hoc habebat, ut blandimentis et suasione verborum discordantium contentiones abscinderet, dicens: Nulli quidem se quomodocunque credentium fore molestum, eos tamen diligere et nimis honorare qui principium ecclesiasticae unitati praeberent. Quia vero hoc egerit, etiam Themistius philosophus ait in laude quam in ejus protulit consulatu, ubi miratur imperatorem quod permiserit unumquemque colere sicut vellet; atque devicerit blandientium mores, quos valde deridens, ait",
          "candidate_score": 0.645011,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_81_83",
          "bdc_text": "Vale cum charissimis fratribus Pellicano , LeoneLeo Jud. , Theodoro Theodor Bibliander. , Steinero et reliquis , quos omnes Christus servet . Datum Constantiae , 24 . martii 1537 .",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_760",
          "psc_text": "expositam in Nicaena urbe servandam. Scripsit autem et ipse, socium adhibens in suis litteris fratrem, quatenus in his quae placuerant duraretur. Nunc ergo etiam legem ipsam ponere necessarium est quae aperte et ejus pietatem praedicat, et Valentis tunc sinceritatem sine dubitatione demonstrat. THEODORETUS, lib. IV, cap. 6. Edit. Christ. Vales. cap. 7. p. 157. CAPUT IX. Edictum Valentiniani et Valentis de consubstantiali Trinitate. Impp. maximi, pii, victores, Augusti, Valentinianus, Valens et Gratianus, episcopis dioeceseos Asiae, Phrygiae, Carophrygiae, et Pacatianae, in Domino salutem. Tanto concilio in Illyrico celebrato, et subtiliter habita quaestione de salutari Verbo, ostenderunt ter beati pontifices Trinitatem consubstantialem Patris, et Filii, et Spiritus sancti. Quam nequaquam declinantes, juxta ministeria religionis magni Regis exercent. Hanc ergo praedicari decrevit nostra quoque potentia: ita tamen ut non dicant aliqui: Sequimur religionem imperatoris, hanc patriam gubernantis, et non illi potius obedientes qui nobis salutis mandata contradidit. Evangelium namque Christi nostri sic habet:",
          "candidate_score": 0.643833,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_118_120",
          "bdc_text": "Diss sag ich dorum , ob ir glichwol nit möchtend uff die form in die concordi komen , wie ir anglangt möchten werden , davon ich doch nichts gwisses wais , das ir doch sunst dem Luther früntlich engegen giengind . Item inter cętera : Als der churfürstJohann Friedrich von Sachsen .",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_457",
          "psc_text": "THEODORETUS, lib. II, cap. 15, p. 90. Igitur imperator illos quidem mittit in exsilium. Generale vero concilium fieri cogitabat, quatenus omnes Orientales episcopos venientes ad Occidentem, si posset, concordes efficeret. Quod cum propter itineris spatia difficile videretur, duplicem tractavit synodum celebrari: ut in Arimino quidem Itali qui tunc aderant convenirent, Orientales autem in Nicomedia Bithyniae civitate. Hoc ergo imperatore tractante, effectus non evenit ut voluit. Neutrum enim concilium sibimet concordavit, sed utrumque divisum est. Nam neque Arimino convenientes alterutris inter se consonare potuerunt, et Orientales in Seleucia Isauriae congregati, aliud schisma sunt passi; quod suo loco narrabitur. SOCRATES, lib. II, cap. 29. Edit. Christ. Vales. cap. 37, p. 131. 265 CAPUT XVII. Dialogus inter Liberium et Constantium gestus, et quomodo Liberius fuerit exsilio destinatus. Ego quidem Liberii per omnia famosissimi habitum pro veritate dialogum contra Constantium volo referre, quoniam a fidelibus illius temporis est conscriptus. Is enim post Julium Sylvestri",
          "candidate_score": 0.643205,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_37_39",
          "bdc_text": "Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ; s. Bizer , Abendmahlsstreit 194-196 . . Praeterea nihil motum est .",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_822",
          "psc_text": "Tyanis ab Eusebio episcopo Caesareae Cappadociae, Athanasio Ancyrae, Pelagio Laodiciae, Zenone Tarsi, Paulo Emeseno, Ostresio Melitinense, et Gregorio Nazianzeno, aliisque multis, qui verbum consubstantialitatis servandum esse apud Antiochiam Joviano imperante decreverant. Releguntur ibi Liberii et Occidentalium litterae sacerdotum. Quamobrem gaudio repleti scripserunt universis Ecclesiis ut legerent decreta episcoporum apud Asiam celebrata, et Liberii litteras, Italorumque, Afrorum, atque Gallicanorum, nec non Siculorum. Detulerant enim horum litteras legati de Lampsaco destinati, ut considerarent omnium numerum sibimet concordantium. Plurima namque multitudo concilium Ariminense vincebat; pariterque scripserunt, ut in Tarsum Ciliciae convenirent certa die; et illi quidem hoc modo alterutros invitabant. Cumque synodus pararetur in Tarsum, convenientes in Antiochia Cariae, quasi 34 Asiani pontifices studium quidem concordiae ecclesiasticae collaudabant, consubstantialitatis vero nomen respuentes, fidem in Antiochia et Seleucia prolatam roborare nitebantur, 314 tanquam Luciani martyris existentem, et multorum sudoribus a progenitoribus suis approbatam. Verum imperator studio Eudoxii synodum in Cilicia celebrari prohibuit. SOZOMEN., lib.",
          "candidate_score": 0.643034,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_37",
          "bdc_text": "Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ;",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_348",
          "psc_text": "non paterentur a concilio removeri Pauli defensores et Athanasii, illi repente discesserunt. Et venientes ad Philippopolim Thraciae, seorsum fecere concilium, et aperte jam consubstantialitatem anathematizaverunt; et sectam inaequalis substantiae epistolis conscribentes, ubique miserunt. Qui autem in Sardica convenerant, primum quidem horum damnavere vesaniam, deinde accusatores Athanasii dignitate privaverunt; et terminum fidei Nicaenae corroborantes, et tractatum de divinae substantiae inaequalitate respuentes, consubstantialitatem apertius tradiderunt, etiam ipsi ubique scripta propria dirigentes. Ex utraque ergo parte arbitrati sunt recte se facere; Orientales quidem, eo quod a se damnatos illi susciperent; Occidentales autem, quoniam ante cognitionem damnatores effugerant; et quoniam hi quidem Nicaenam servabant fidem, illi vero eam adulterare praesumpserant. Reddiderunt ergo locum Paulo et Athanasio, nec non et Marcello Ancyrae Galatiae, qui dudum, sicuti jam dictum est, fuerat condemnatus. SOCRATES, lib. II, cap. 16. Edit. Christ. Vales. cap. 20, p. 101. CAPUT XXIV. Litterae Sardicensis concilii ad universos episcopos. Quae vero Sardicae gesta",
          "candidate_score": 0.641797,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_37",
          "bdc_text": "Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ;",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_822",
          "psc_text": "Tyanis ab Eusebio episcopo Caesareae Cappadociae, Athanasio Ancyrae, Pelagio Laodiciae, Zenone Tarsi, Paulo Emeseno, Ostresio Melitinense, et Gregorio Nazianzeno, aliisque multis, qui verbum consubstantialitatis servandum esse apud Antiochiam Joviano imperante decreverant. Releguntur ibi Liberii et Occidentalium litterae sacerdotum. Quamobrem gaudio repleti scripserunt universis Ecclesiis ut legerent decreta episcoporum apud Asiam celebrata, et Liberii litteras, Italorumque, Afrorum, atque Gallicanorum, nec non Siculorum. Detulerant enim horum litteras legati de Lampsaco destinati, ut considerarent omnium numerum sibimet concordantium. Plurima namque multitudo concilium Ariminense vincebat; pariterque scripserunt, ut in Tarsum Ciliciae convenirent certa die; et illi quidem hoc modo alterutros invitabant. Cumque synodus pararetur in Tarsum, convenientes in Antiochia Cariae, quasi 34 Asiani pontifices studium quidem concordiae ecclesiasticae collaudabant, consubstantialitatis vero nomen respuentes, fidem in Antiochia et Seleucia prolatam roborare nitebantur, 314 tanquam Luciani martyris existentem, et multorum sudoribus a progenitoribus suis approbatam. Verum imperator studio Eudoxii synodum in Cilicia celebrari prohibuit. SOZOMEN., lib.",
          "candidate_score": 0.641558,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_37",
          "bdc_text": "Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ;",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_1080",
          "psc_text": "Agapio discordiam habuisset, quem ipse episcopum fecerat Ephesi. Verum isti non propter religionem, sed propter praesulatum inimicitias inter se bellaque gesserunt. Gothi namque defendebant Agapium. Quamobrem plurimi clericorum eorum vanam gloriam fugientes, ad fidem consubstantialitatis utiliter accesserunt. Ariani siquidem triginta quinque annis divisi sunt inter alterutros, postea sub imperio Theodosii junioris consulatu Plintae ( An. Dom. 419) ab haeresi Psathyrianorum recedentes, uniti sunt, veluti lege decernentes nunquam capitulum propter quod divisi fuerant memorare. Sed hoc apud Constantinopolim gestum est. Verum in aliis civitatibus sub divisione manserunt. Haec de Arianis. Verum nec Eunomiani sine divisione manserunt. Nam et ipse Eunomius dudum ab Eudoxio, qui eum Cyzici ordinavit episcopum, segregatus est occasione accepta, eo quod Aetium doctorem ejus expulsum suscipere noluisset. Reliqui vero ab eo per schismata diversa partiti sunt. Prius itaque Theophronius quidam Cappadox ab Eunomio versare contentiones edoctus, et aliquid de Aristotelis Categoriis, et Περὶ ἑρμηνείας intelligens, fecit libros quos",
          "candidate_score": 0.641394,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_37",
          "bdc_text": "Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ;",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_171",
          "psc_text": "qui judicentur ab aliis. Age nunc imitantes divinam clementiam in alterutrorum veniam condonantes, accusationes aboleamus alterutras; et de his quae ad fidem pertinent agere studeamus, cujus huc gratia convenimus. » Haec siquidem imperator dicens, uniuscujusque scripturam vacare, et libellos jussit ardere; diemque definivit qua solvi quae erant dubia conveniret. Ante constitutum vero convenientes apud semetipsos episcopi evocaverunt Arium, et propositis in commune suis opinionibus disputabant. Cumque, ut assolet, ad diversas quaestiones causa traheretur, alii quidem suadebant nihil innovandum circa antiquam fidei traditionem, et maxime quando morum simplicitas sine perscrutatione tradebatur, accedentibus ad fidei sacramentum. Alii vero respondebant non oportere sine examinatione sequi sententias antiquorum. Plurimi vero tunc convenientium episcoporum et sequentium eos clericorum, scientes disputare, hujusmodi elocutionum arte exercitati claruerunt, et imperatori atque his qui circa eum erant noti sunt facti. Ex illis enim et Athanasius tunc diaconus existens, dum cum Alexandro esset episcopo, hujus studii pars esse maxima videbatur,",
          "candidate_score": 0.640879,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_37",
          "bdc_text": "Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ;",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_748",
          "psc_text": "unum Deum, Patrem omnipotentem, et reliqua. Et subscriptio: Meletius episcopus Antiochiae obtuli, in suprascriptis consentiens, Eusebius Samosatenus, Evagrius Siculus, Uranius Apamiae, Zoilus Larissenus, Acacius Caesareae, Antipater Rhosi, Abramius Urimenus, Aristonicus Seleucobeli, Barlabentus Pergami, Uranius Melitinae, Magnus Chalcidis, Euthicius Eleutheropoleos, Josacius Armeniae majoris, Titus Bostrensis, Pelagius Laodiciae, Arabianus Adrensis, Piso Adadenus per Lamirionem presbyterum, Sabinianus Zeugmatis, Athanasius Ancyrae per Orphitum et Aetium presbyteros, Irenaeus Gazae, Piso Augustae, Patricius Palti per Lamirionem presbyterum, Anatolius Beroeae, Theotimus Aramenus, Lucianus Arcenus. Hunc itaque libellum in collectione synodalium Sabini conscriptum invenimus. Verum imperator propositum hoc habebat, ut blandimentis et suasione verborum discordantium contentiones abscinderet, dicens: Nulli quidem se quomodocunque credentium fore molestum, eos tamen diligere et nimis honorare qui principium ecclesiasticae unitati praeberent. Quia vero hoc egerit, etiam Themistius philosophus ait in laude quam in ejus protulit consulatu, ubi miratur imperatorem quod permiserit unumquemque colere sicut vellet; atque devicerit blandientium mores, quos valde deridens, ait",
          "candidate_score": 0.640632,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_81_83",
          "bdc_text": "Vale cum charissimis fratribus Pellicano , LeoneLeo Jud. , Theodoro Theodor Bibliander. , Steinero et reliquis , quos omnes Christus servet . Datum Constantiae , 24 . martii 1537 .",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_824",
          "psc_text": "Valentis tertio ( An. Dom. 370), cum undecim annis sedem Constantinopolitanae tenuisset Ecclesiae. Quamobrem Ariani in locum ejus ordinaverunt Demophilum. Verum praedicatores consubstantialitatis opportunum judicantes invenisse se tempus, Evagrium quemdam suae fidei constituerunt episcopum. Quem ordinavit Eustathius, dudum Antiochenus episcopus, qui prius quidem a Joviano fuerat de exsilio revocatus; tunc autem aderat in urbe Constantinopoli latenter degens, ut consubstantialitatis praedicatores sua praesentia roboraret. SOCRATES, lib. IV, c. 13. Edit. Christ. Vales. c. 14, p. 225. Hoc facto ex alio rursus initio persecutionem Ariani movebant. Haec gesta dum pervenissent ad principem, metuens ne seditione civitas turbaretur, militarem manum a Nicomedia Constantinopolim destinavit: praecipiens ut teneretur et ordinator et ordinatus, et alter alibi mitteretur in exsilium. Eustathius igitur in Bisam Thraciae civitatem mittitur, Evagrius in locum alium destinatur. His ita gestis, Ariani amplius efferati, vexabant vehementer orthodoxos, caedentes, contumeliis affligentes, carceribus recludentes, pecuniisque saepe damnificantes, et omnia contra eos facientes importabiliter. Quae",
          "candidate_score": 0.639924,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_86",
          "bdc_text": "März sein muß , ergibt sich aus den inhaltlichen Übereinstimmungen ;",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_1068",
          "psc_text": "sol esset in Ariete, Pascha celebrari deberet. Secundum Antiochenos autem Xanthico mense, secundum Romanos Aprili. Et hoc faciendum non sequendo modernos Judaeos, qui per omnia errare noscuntur, sed magis antiquos et Josephum. Sic enim ille in tertio Antiquitatis libro conscripsit. His itaque contendentibus omnes Occidentales usque ad Oceanum, post aequinoctium ex antiqua traditione Pascha celebrasse comperimus, nec aliquando habuisse discordiam. Non enim, sicuti quidam dicunt, celebratum sub Constantino concilium festivitatem Paschae mutavit. Nam ipse Constantinus discordantibus scribens, monet ut isti, cum pauci essent, imitarentur plures. Cujus epistolae partem ponere non omisi. Sic enim post alia dixit: Est enim ordo decorus, quem omnes Ecclesiae in universo orbe apud Occidentem, et Meridiem, et Arcturum, positae servare noscuntur, nec non etiam quidam Orientalium. Quapropter in praesenti bene se habere omnes aestimaverunt, et ego ipse vestrae quoque sapientiae placere promisi, ut quod in Romana civitate, Italia, et Africa, et universa Aegypto, Hispania, Galliis, Britanniis,",
          "candidate_score": 0.634189,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_14",
          "bdc_text": "Generaliter quoque et constanter responsum est legato pontificisMit dem päpstlichen Nuntius Peter van der Vorst wurden keine Verhandlungen geführt ;",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_395",
          "psc_text": "Constantius Maximus, pius, episcopis et presbyteris catholicae Ecclesiae salutem. Reverendissimus episcopus Athanasius non est Dei gratia derelictus; nam licet brevi tempore humana fuerit probatione submissus, tamen debitum providentiae universa perspicientis [ Ms. Lyr., prospicientis] noscitur suscepisse decretum: recipiens voluntate Dei nostroque judicio patriam suam, pariter et Ecclesiam cujus divino nutu praesul exstabat. Huic enim consequenter oportebat nostram adesse mansuetudinem; quatenus omnia adversus eum, et ejus communicatores definita, omnisque suspicio et illusio contra eum gesta, de caetero sit inanis et vacua; et relevatio, quam dudum clerici ejus habuerunt, competenter firma permaneat. Sed etiam hoc ejus gratiae adjiciendum esse censuimus, quatenus omnes ordinis sacri cognoscant, concessum omnibus sibi conjunctis, ut sine timore sint, sive episcopi, sive sint clerici; sufficit enim unicuique circa eum rectae voluntatis unio. Quicunque enim meliori judicio atque parte constituti, hujus eligunt communionem, hos omnes praecipimus ad instar praecedentis providentiae, etiam nunc voluntate Dei, nostrae gratiae largitatem adipisci. SOCRATES,",
          "candidate_score": 0.634051,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_15",
          "bdc_text": "nach einem ungn ädigen Empfang wurde ihm einzig eine Kopie der Antwort an den Kaiser ( s.",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_393",
          "psc_text": "continuo se daturum esse pronuntiante, repente subjunxit Athanasius, idem beneficium sibi largiri petens, quod quaerebat imperator accipere. Unam enim et ipse ecclesiam postulabat dari per singulas civitates declinantibus Arianorum communionem. Igitur Athanasii sententiam inutilem sibi cognoscentes Ariani, hoc quidem differendum esse dixerunt, et agendum quod placeret imperatori: quia imperator Paulo, et Athanasio, et Marcello, et Asclepae Gazae, et Lucio Adrianopoleos secundum ea quae in concilio Sardiceno placuerant, proprias restituerat sedes. Unde principalia sacra [ id est, sacrae litterae principis] per singulas civitates ad eorum mittebantur ecclesias, quibus jubebatur ut eos repente susciperent. Igitur in Ancyra, expulso Basilio, et pro eo introducto Marcello, non fortuita turba provenit, quae derogationem contraria sapientibus irrogavit: Asclepam vero continuo Gazaei susceperunt. In Constantinopolitana civitate Macedonius ad modicum tempus Paulo successit, apud semetipsum in Ecclesia remota collectiones agens. Pro Athanasio tamen solo imperator episcopis, et clericis, atque plebi scripsit, ut eum libenter susciperent. Insuper etiam quae",
          "candidate_score": 0.632584,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_121_123",
          "bdc_text": "uwer artikelDie Rede ist vom Schreiben der reformierten Städte der Eidgenossenschaft an Luther vom 12 . Januar ( WA Briefwechsel XII 241-275 ) . glesen und drinn funden das wort \"gaistlich essen\"WA Briefwechsel XII 255 , 245 .",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_1120",
          "psc_text": "ministravit. Ego autem etiam litteras ejus legi ad Leontium Ancyrae praesulem, quibus indicavit Scythas fuisse conversos in nostra provincia. Et cognoscens in quibusdam vicis Marcionis crevisse languorem, scripsit ejus loci pastoribus ut eos pellerent. Insuper etiam principis pro hac causa proferri petiit sanctionem. [ Haec desunt in mss. codicibus et in ed. V. ] Quod igitur ecclesiarum curam in animo habuerit secundum divinum Apostolum, satis haec docuerint. [ Haec autem desunt in edit. Valesii ] Licet autem etiam aliunde illius libertatem intelligere. THEODORETUS, lib. V, cap. 30, p. 236. CAPUT VI. De Gaina magistro militum ejusque rebellione. Gainas quidam genere Celticus, consilio barbarus, studio tyrannico vehementer elatus, eo tempore cum esset magister militum, multos suae gentis, multos etiam Romanorum sub suo magisterio habens, terrorem plurimis, etiam ipsi principi, meditatione tyrannidis inferebat; eratque Arianus. Is ergo rogavit imperatorem ut intra civitatem ei unam daret ecclesiam. At ille eum se placare promisit.",
          "candidate_score": 0.632386,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_11_13",
          "bdc_text": "si vero vel ipse vel quisquam alius conetur exequi concilii sententiam , statuerunt principes cum urbibus defensare suos a violentia illa impiaDer Bundestagsabschied vom 6 . März ( Konstanz Stadtarchiv , Ref. A. Fasc. 16 , 202r. -223v. ) enthält zwar die ablehnende Stellungnahme zum Konzil , aber keinen Beschluß über Abwehrmaßnahmen. .",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_342",
          "psc_text": "satisfacere nequivissent pro quo venerant, remisit eos ad propria. Post tres autem annos rursus orientales episcopi Occidentalibus aliam epistolam direxerunt, quam multorum versuum nominavere conscriptionem, eo quod ultra priores prolixo eloquio confecta videretur. In qua de substantia quidem Dei nullam fecere memoriam. Eos autem qui dicunt ex non existentibus Dei Filium, aut ex alia essentia, et non ex Deo, et quia fuerit aliquando tempus aut saeculum quando non erat, abdicarunt. Porro Eudoxium Germaniciae episcopum, Martyrium atque Macedonium portitores epistolarum, occidentales noluerunt suscipere sacerdotes, dicentes dogmata Nicaena sufficere, et nihil ulterius oportere tractari. Cumque Constans a fratre petens ut Athanasius suam reciperet sedem, resistentibus haereticis nihil impetrare valuisset, tunc Athanasius et Paulus adeuntes poposcerunt fieri synodum, eo quod pro defensione rectorum dogmatum expulsi probarentur. SOZOMEN., lib. III, cap. 9. Edit. Christ. Vales. cap. 10, p. 510. CAPUT XXI. Quod Constans fratrem pro fide moverit, et quod Constantius Sardicae concilium convocari praeceperit.",
          "candidate_score": 0.6283,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_99_101",
          "bdc_text": "zuͦ recht komen Hintergrund der Bemerkung Zwicks sind die von Konstanz in Schmalkalden vorgebrachten Beschwerden , bei denen es vor allem um Zinsen ging , die der Stadt von katholischer Seite streitig gemacht wurden ; s. Fabian , Quellen 119-167. . Das werdend sy aber widerum och thaintun. ;",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_287",
          "psc_text": "fidem, quam etiam propriae epistolae subjecerunt. Haec quidem in Hierosolymis gesta noscuntur. SOZOMEN., lib. II c. 26. Edit. Christ. Vales. c. 27, p. 484. Athanasius autem fugiens de Tyro, Constantinopolim venit, et quae passus est adito imperatore narravit: petens ut quae in Tyro fuerant gesta, examinarentur sub ejus quoque praesentia. Porro Constantinus imperator rationabilem petitionem ejus judicans, haec scripsit episcopis qui in Tyro convenerant. SOZOMEN., lib. II, cap. 27. Edit. Christ. Vales. cap. 28, p. 486. CAPUT VII. Epistola Constantini evocantis episcopos, ut Athanasii causas ipse cognosceret. Igitur imperator directa sacra epistola concilium evocavit, ut in sui praesentia Athanasii examinaret causam, cujus verba sunt haec. Victor Constantinus pius episcopis in Tyriorum urbe collectis. Ego quidem ignoro quae vestro concilio turbulenter atque cum tempestate decreta sunt. Apparet enim quoniam quadam tumultuosa indisciplinatione veritas est oppressa; vobis quippe non considerantibus quae Deo placent, propter jurgia quae contra proximos vestros habetis, et vota",
          "candidate_score": 0.624005,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_99",
          "bdc_text": "zuͦ recht komen Hintergrund der Bemerkung Zwicks sind die von Konstanz in Schmalkalden vorgebrachten Beschwerden , bei denen es vor allem um Zinsen ging , die der Stadt von katholischer Seite streitig gemacht wurden ;",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_287",
          "psc_text": "fidem, quam etiam propriae epistolae subjecerunt. Haec quidem in Hierosolymis gesta noscuntur. SOZOMEN., lib. II c. 26. Edit. Christ. Vales. c. 27, p. 484. Athanasius autem fugiens de Tyro, Constantinopolim venit, et quae passus est adito imperatore narravit: petens ut quae in Tyro fuerant gesta, examinarentur sub ejus quoque praesentia. Porro Constantinus imperator rationabilem petitionem ejus judicans, haec scripsit episcopis qui in Tyro convenerant. SOZOMEN., lib. II, cap. 27. Edit. Christ. Vales. cap. 28, p. 486. CAPUT VII. Epistola Constantini evocantis episcopos, ut Athanasii causas ipse cognosceret. Igitur imperator directa sacra epistola concilium evocavit, ut in sui praesentia Athanasii examinaret causam, cujus verba sunt haec. Victor Constantinus pius episcopis in Tyriorum urbe collectis. Ego quidem ignoro quae vestro concilio turbulenter atque cum tempestate decreta sunt. Apparet enim quoniam quadam tumultuosa indisciplinatione veritas est oppressa; vobis quippe non considerantibus quae Deo placent, propter jurgia quae contra proximos vestros habetis, et vota",
          "candidate_score": 0.623503,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_99",
          "bdc_text": "zuͦ recht komen Hintergrund der Bemerkung Zwicks sind die von Konstanz in Schmalkalden vorgebrachten Beschwerden , bei denen es vor allem um Zinsen ging , die der Stadt von katholischer Seite streitig gemacht wurden ;",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_309",
          "psc_text": "ac proceres. Quamobrem de dogmate rursus privatim et publice disputationes crebro proferebantur, et simul injuriae, inimicitiae et plurima quae ex talibus solent saepius evenire. SOZOMEN., lib. III, cap. 1, p. 497. CAPUT II. Quomodo Athanasius favore Constantini minoris Alexandriam remeaverit, et ejusdem Constantini epistola. Interea Athanasius ab occidentali parte in Alexandriam est reversus, quem etiam Constantinus vivens redire maluerat. Dicitur autem quia etiam testamento voluit hoc conscribere: sed quoniam ita defunctus est, ejus major filius Constantinus Hesperiarum partium princeps, hoc egit, litterasque hujusmodi ad populum destinavit Alexandrinum. Constantinus Caesar populo Ecclesiae catholicae, Alexandriae constituto. Neque vestram sacratissimam mentem arbitror ignorare, propterea Athanasium adorandae legis praedicatorem ad tempus in Gallias fuisse directum, quoniam ferocitas crudelium inimicorum ejus in periculo sacri ejus capitis imminebat: ne forsan per malignorum calliditatem aliquid incongruum sustineret. Ut ergo hoc evitaret, ab imminentibus sibi necessitatibus est ablatus. Et ita me jubente habitare praeceptus est [ ed., jussus",
          "candidate_score": 0.622059,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_120_122",
          "bdc_text": "Als der churfürstJohann Friedrich von Sachsen . uwer artikelDie Rede ist vom Schreiben der reformierten Städte der Eidgenossenschaft an Luther vom 12 . Januar ( WA Briefwechsel XII 241-275 ) .",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_821",
          "psc_text": "Athanasius irrationabilem furorem populi metuens, atque timens ne malorum faciendorum ipse causa esse videretur, quatuor mensibus semetipsum in sepulcro patris abscondit. Cumque propter ejus absentiam, seditionem desiderio ipsius populus excitasset, agnoscens imperator propter hoc Alexandriam esse turbatam, litteris indicavit, ut Athanasius licenter teneret Ecclesias. Et haec fuit causa ut usque ad Athanasii mortem Alexandrina non turbaretur Ecclesia. Quia vero post ejus mortem rursus Ariani eas Ecclesias invaserunt, post pauca narrabo. SOCRATES, lib. IV, cap. 12. Edit. Christ. Vales. cap. 13, p. 225. CAPUT XXVIII. De concilio Tyanensi, ubi litterae Liberii et Occidentalium sunt receptae. Illo siquidem tempore celebrabatur concilium in Tyanis ab Eusebio episcopo Caesareae Cappadociae, Athanasio Ancyrae, Pelagio Laodiciae, Zenone Tarsi, Paulo Emeseno, Ostresio Melitinense, et Gregorio Nazianzeno, aliisque multis, qui verbum consubstantialitatis servandum esse apud Antiochiam Joviano imperante decreverant. Releguntur ibi Liberii et Occidentalium litterae sacerdotum. Quamobrem gaudio repleti scripserunt universis Ecclesiis ut legerent decreta episcoporum apud Asiam",
          "candidate_score": 0.620699,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_120_122",
          "bdc_text": "Als der churfürstJohann Friedrich von Sachsen . uwer artikelDie Rede ist vom Schreiben der reformierten Städte der Eidgenossenschaft an Luther vom 12 . Januar ( WA Briefwechsel XII 241-275 ) .",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_1120",
          "psc_text": "ministravit. Ego autem etiam litteras ejus legi ad Leontium Ancyrae praesulem, quibus indicavit Scythas fuisse conversos in nostra provincia. Et cognoscens in quibusdam vicis Marcionis crevisse languorem, scripsit ejus loci pastoribus ut eos pellerent. Insuper etiam principis pro hac causa proferri petiit sanctionem. [ Haec desunt in mss. codicibus et in ed. V. ] Quod igitur ecclesiarum curam in animo habuerit secundum divinum Apostolum, satis haec docuerint. [ Haec autem desunt in edit. Valesii ] Licet autem etiam aliunde illius libertatem intelligere. THEODORETUS, lib. V, cap. 30, p. 236. CAPUT VI. De Gaina magistro militum ejusque rebellione. Gainas quidam genere Celticus, consilio barbarus, studio tyrannico vehementer elatus, eo tempore cum esset magister militum, multos suae gentis, multos etiam Romanorum sub suo magisterio habens, terrorem plurimis, etiam ipsi principi, meditatione tyrannidis inferebat; eratque Arianus. Is ergo rogavit imperatorem ut intra civitatem ei unam daret ecclesiam. At ille eum se placare promisit.",
          "candidate_score": 0.619952,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_120_122",
          "bdc_text": "Als der churfürstJohann Friedrich von Sachsen . uwer artikelDie Rede ist vom Schreiben der reformierten Städte der Eidgenossenschaft an Luther vom 12 . Januar ( WA Briefwechsel XII 241-275 ) .",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_1119",
          "psc_text": "28, p. 235. CAPUT V. De conversione Celticorum per Joannem. Videns igitur etiam populum Celticorum Arianis retibus laqueatum, et cogitans de eorum capienda salute, consilium hujusmodi venationis invenit. Ejusdem namque linguae presbyteros, diaconos atque lectores fecit, et unam eis ecclesiam dedit. Qua occasione multos eorum cepit, dum et ipse frequenter illic iret, et per interpretem Celticum divinas lectiones exponeret. Haec ergo intra civitatem crebro faciens, et plurimos ejus gentis Arianorum ad apostolica dogmata revocavit. Apud Scythas autem quidam erant desiderium salutis habentes, quo non poterant pervenire. Quod Joannes agnoscens, quaesivit viros apostolico zelo ferventes, eosque direxit, et desiderantibus salutis gratiam ministravit. Ego autem etiam litteras ejus legi ad Leontium Ancyrae praesulem, quibus indicavit Scythas fuisse conversos in nostra provincia. Et cognoscens in quibusdam vicis Marcionis crevisse languorem, scripsit ejus loci pastoribus ut eos pellerent. Insuper etiam principis pro hac causa proferri petiit sanctionem. [ Haec desunt in mss. codicibus et",
          "candidate_score": 0.61989,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_99_101",
          "bdc_text": "zuͦ recht komen Hintergrund der Bemerkung Zwicks sind die von Konstanz in Schmalkalden vorgebrachten Beschwerden , bei denen es vor allem um Zinsen ging , die der Stadt von katholischer Seite streitig gemacht wurden ; s. Fabian , Quellen 119-167. . Das werdend sy aber widerum och thaintun. ;",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_309",
          "psc_text": "ac proceres. Quamobrem de dogmate rursus privatim et publice disputationes crebro proferebantur, et simul injuriae, inimicitiae et plurima quae ex talibus solent saepius evenire. SOZOMEN., lib. III, cap. 1, p. 497. CAPUT II. Quomodo Athanasius favore Constantini minoris Alexandriam remeaverit, et ejusdem Constantini epistola. Interea Athanasius ab occidentali parte in Alexandriam est reversus, quem etiam Constantinus vivens redire maluerat. Dicitur autem quia etiam testamento voluit hoc conscribere: sed quoniam ita defunctus est, ejus major filius Constantinus Hesperiarum partium princeps, hoc egit, litterasque hujusmodi ad populum destinavit Alexandrinum. Constantinus Caesar populo Ecclesiae catholicae, Alexandriae constituto. Neque vestram sacratissimam mentem arbitror ignorare, propterea Athanasium adorandae legis praedicatorem ad tempus in Gallias fuisse directum, quoniam ferocitas crudelium inimicorum ejus in periculo sacri ejus capitis imminebat: ne forsan per malignorum calliditatem aliquid incongruum sustineret. Ut ergo hoc evitaret, ab imminentibus sibi necessitatibus est ablatus. Et ita me jubente habitare praeceptus est [ ed., jussus",
          "candidate_score": 0.61924,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_120_122",
          "bdc_text": "Als der churfürstJohann Friedrich von Sachsen . uwer artikelDie Rede ist vom Schreiben der reformierten Städte der Eidgenossenschaft an Luther vom 12 . Januar ( WA Briefwechsel XII 241-275 ) .",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_385",
          "psc_text": "in maximo gaudio Ecclesiam fecit esse Romanam. Putabatur enim etiam Orientis imperator eorum fidei consentire, eo quod ad se Athanasium fiducialiter evocaret. Julius autem in Alexandriam clericis atque plebi haec de Athanasio scripta direxit. SOCRATES, lib. II, cap. 18. Edit. Christ. Vales. cap. 23, p. 108. CAPUT XXIX. Epistola Julii ad Alexandrinos pro Athanasio. Julius archiepiscopus presbyteris, et diaconibus, et plebi, habitantibus in Alexandria, dilectissimis fratribus, in Domino salutem. Congaudeo vobis et ego, dilectissimi fratres, quoniam fructum vestrae fidei ante oculos jam videtis. Hoc etenim vere gestum quilibet inspiciet in fratre et coepiscopo nostro Athanasio, quem propter puritatem vitae suae et vestras orationes restituit vobis Deus. Ex hoc itaque creditur puras et charitate plenas orationes vestras ascendisse semper ad Deum. Memores enim estis promissionum coelestium atque dilectionis quam ex doctrina praedicti fratris mei Athanasii didicistis, et integrum cognovistis secundum insitam vobis fidem quam percepistis: quoniam non usque ad finem is",
          "candidate_score": 0.617437,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_108",
          "bdc_text": "wurdind der saxischen confession halb , davon ich och nechermals gschriben , davon ich och nechermals gschriben am Rande nachgetragen. Vgl. oben Z. 46-49. , ob ir sy nit mochtind annemen , alsvor als gestrichenes w.",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_348",
          "psc_text": "non paterentur a concilio removeri Pauli defensores et Athanasii, illi repente discesserunt. Et venientes ad Philippopolim Thraciae, seorsum fecere concilium, et aperte jam consubstantialitatem anathematizaverunt; et sectam inaequalis substantiae epistolis conscribentes, ubique miserunt. Qui autem in Sardica convenerant, primum quidem horum damnavere vesaniam, deinde accusatores Athanasii dignitate privaverunt; et terminum fidei Nicaenae corroborantes, et tractatum de divinae substantiae inaequalitate respuentes, consubstantialitatem apertius tradiderunt, etiam ipsi ubique scripta propria dirigentes. Ex utraque ergo parte arbitrati sunt recte se facere; Orientales quidem, eo quod a se damnatos illi susciperent; Occidentales autem, quoniam ante cognitionem damnatores effugerant; et quoniam hi quidem Nicaenam servabant fidem, illi vero eam adulterare praesumpserant. Reddiderunt ergo locum Paulo et Athanasio, nec non et Marcello Ancyrae Galatiae, qui dudum, sicuti jam dictum est, fuerat condemnatus. SOCRATES, lib. II, cap. 16. Edit. Christ. Vales. cap. 20, p. 101. CAPUT XXIV. Litterae Sardicensis concilii ad universos episcopos. Quae vero Sardicae gesta",
          "candidate_score": 0.61731,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_39_41",
          "bdc_text": "Praeterea nihil motum est . Quodsi vero non fuissent Lutherus et Philippus , poterat quorundam vel importunitate vel ardore non parum concisionis nasci . Non enim caruit hoc collegium ingeniis praeposterevor praepostere gestrichenes z. zelotypis aut animis ab omnibus affectibus defecatis .",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_1274",
          "psc_text": "rursus exorta est, et multi Philippum, cujus jam feci memoriam, plurimi Proclum eligebant. Potuitque Proclus tenere pontificatum, nisi quidam procerum prohibuissent, dicentes regulam ecclesiasticam non permittere eum qui alterius civitatis episcopus nominatus est, 377 ad alteram migrare civitatem; quod dictum populos revocavit. Cumque quatuor transissent menses post Nestorii damnationem, Maximianus ordinatur episcopus, in monachica quidem vita, presbyterorum tamen collegio constitutus. Is enim opinionem reverendi viri olim habuerat, eo quod propriis sumptibus monumenta fabricaret, ut in eis religiosorum corpora sepeliret. Erat enim idiota sermone; et sub quiete vivere potius eligebat. SOCRATES, lib. VII, cap. 34. Edit. Christ. Vales. cap. 35, p. 377. CAPUT VIII. Quod episcopi ex aliis ad alias Ecclesias sint mutati. Quia vero quidam dicebant ecclesiasticam regulam prohibere ne Proclus Constantinopolitanam teneret Ecclesiam, cum Cyzici [ mss. et ed. V., Cizico] fuisset ordinatus, volo pro hac re pauca narrare. Non enim mihi hoc vere dixisse videntur, sed aut invidia",
          "candidate_score": 0.613368,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_40",
          "bdc_text": "Quodsi vero non fuissent Lutherus et Philippus , poterat quorundam vel importunitate vel ardore non parum concisionis nasci .",
          "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_25",
          "psc_text": "potientur. Sed haec quidem sermo procedens, ut potuerit observabit. Convertar nunc ad narrationem rerum, cooperatorem invocans Deum. Hinc enim habebit praesens scriptura principium. SOZOMEN., lib. I, cap. 1, p. 400. CAPUT IV. A quo tempore historiae fecit initium, et quomodo Constantino signum crucis ostenditur, et qui imperatores et Caesares per idem fuere tempus. Crispo et Constantino Caesaribus atque consulibus ( Anno D. 322), Romanae quidem Ecclesiae Sylvestrius praesidebat. Alexandrinae autem Alexander, et Hierosolymorum Macarius, Antiochiae vero quae est apud Orontem [ ed. Frob., Orientem] post Romanum nondum quisquam fuerat ordinatus, persecutionibus scilicet prohibentibus. Non longo post tempore, hi qui in Nicaea collecti sunt, sapientia et eloquiis admirantes Eustathium, dignum approbaverunt sedi apostolicae praesidere; et cum esset episcopus vicinae Beroeae, eum in Antiochiam transtulerunt. Tunc ergo Christiani orientales quidem usque ad terminos Aegypti circa Libyam commorantes, non praesumebant aperte in ecclesias convenire, cum Licinius favorem quem in eos habuerat permutasset. Sed",
          "candidate_score": 0.598442,
          "ce_score": null
        }
      ]
    },
    {
      "rank": 6,
      "cf_id": "cf051",
      "work_id": "054_Leo-I_Epistolae",
      "max_score": 0.693035,
      "ce_confirmed": false,
      "evidence": [
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_41_43",
          "bdc_text": "Non enim caruit hoc collegium ingeniis praeposterevor praepostere gestrichenes z. zelotypis aut animis ab omnibus affectibus defecatis . Noluit vero admittere Lutherus quicquam contentiosi , cuius beneficio comicum finem accepit concordiae satis perplexum negotium , cum omnes expectaverimus tragicum . Iam nos et ab articulis et subscriptione liberati stabimus confessionibus Augustanis , quibus scilicet illas legibus recepimus Konstanz und die übrigen Tetrapolitana-Städte hatten 1532 ihre Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und zur Apologie ausdrücklich auf die Lehre beschränkt ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1402",
          "psc_text": "--V. Omnia Christianae religionis officia et mysteria apud Alexandriam esse intercepta. --VI. Scripta de fide prolixiora promittit, Anatolii incuriam taxat, catholicos commendat. LEO episcopus LEONI Augusto. CAP. I. Litteras clementiae tuae plenas virtute dei et lumine veritatis veneranter accepi: quibus cuperem, etiam in eo quod praesentiam meam pietas vestra necessariam existimat, obedire, ut majorem fructum conspectu vestri splendoris assequerer. Sed magis id vobis arbitror placiturum, quod eligendum ratio demonstravit. Nam cum sancto et spiritali studio in universum pacem Ecclesiae muniatis, nihilque sit convenientius 1322 fidei defendendae, quam his quae per omnia instruente Spiritu sancto, irreprehensibiliter definita sunt, inhaerere: ipsi videbimur bene statuta convellere, et auctoritates quas Ecclesia universalis amplexa est, ad arbitrium haereticae petitionis infringere, atque ita nullum collidendis collidendis Ecclesiis modum ponere, sed data licentia rebellandi, dilatare magis quam sopire certamina. Unde quia post illas Ephesinae synodi impietates, quibus Dioscori scelere fides catholica refutata et perversitas Eutychiana suscepta est,",
          "candidate_score": 0.693035,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_16_18",
          "bdc_text": "oben Nr. 971 , Anm. 3 ) ausgehändigt. Vgl . Hubert Jedin , Geschichte des Konzils von Trient , Bd. I , Freiburg 1951 , S. 256-260 ; CT IV 87-92 , Nr. 54f. nos de illius regno hactenus nihil aliud sensisse , quam quod prophetarum apostolorumque oracula de antichristo testentur . Eam mentem etiamnum esse nobis omnibus .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1277",
          "psc_text": "nostris insidiantur et syllabis, nullam illis vel tenuem occasionem demus, qua Nestoriano nos sensui congruere mentiantur. Plebem autem et clerum, omnemque fraternitatem ita debet diligentia tua ad profectum fidei cohortari, ut nihil te novum docere demonstres, sed ea omnium insinuare pectoribus quae venerandae memoriae Patres consona praedicatione docuerunt, cum quibus nostra in omnibus concordat epistola. Hoc autem non solum tuis verbis, sed et ipsa praecedentium expositionum recitatione 1255 monstrandum est: ut plebs Dei noverit ea sibi praesenti doctrina insinuari, quae Patres et acceperunt a praecedentibus suis, et posteris tradiderunt. Unde lectis primitus praedictorum sacerdotum assertionibus, tunc demum mea quoque scripta recitentur: ut aures fidelium probent non aliud nos quam quod a majoribus accepimus praedicare. Et quia ad haec discernenda minus exercitatos habent sensus, ex Patrum saltem litteris discant quam antiquum hoc malum sit, quod nunc a nobis tam in Nestorio quam in Eutyche, qui erubuerunt Evangelium Christi secundum ipsius Domini",
          "candidate_score": 0.687527,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_9_11",
          "bdc_text": "vero , qui nunquam deserit suosVgl. Dtn 31 , 6. 8 u. ö. , simul finem fecit anxietatum nostrarum omnium , ut nihil omnino ad te scribendum sit aliud , quam ut cum bonis omnibus maiestatem dei celebretis magnifice . Nam quod concilium attinet , conclusum est nulla ratione quęrendum , quod ea non sit pontificis autoritas ; si vero vel ipse vel quisquam alius conetur exequi concilii sententiam , statuerunt principes cum urbibus defensare suos a violentia illa impiaDer Bundestagsabschied vom 6 .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_655",
          "psc_text": "vestri est custos imperii, et coram sanctis angelis Christi, ut cuncta maneant intacta, sicut et ante judicium existebant. Exspectent autem majus criterium concilii, in quo omnis ex toto orbe episcoporum numerus congregetur; neque sinatis vos de alieno peccato onus sustinere; quod ut manifestius edicamus, urgentis necessitatis timore constringimur. Sed ante oculos proponite beatissimi Petri gloriam communesque cum ipso omnium apostolorum coronas, et martyrum gaudia, quibus non alia fuit causa 906 patiendi, nisi confessio verae Deitatis, et in Christo perfecta permansio. Quae confessio cum impie nunc a paucis quibusdam laedatur, omnes nostrarum partium Ecclesiae, omnesaue sacerdotes mansuetudini vestrae cum lacrymis supplicant propter appellationem in Flaviani episcopi libello contentam, ut speciale concilium jubeatis in Italiae partibus peragi, ut omnis conflictus repellatur vel mitigetur, nihilque devians vel dubium in fide sit; convenientibusque insuper etiam episcopis ab Orientalibus provinciis omnibus, quorum si qui de veritatis via exorbitarunt, salutaribus curationibus in integrum revocentur, et hi",
          "candidate_score": 0.680927,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_9_11",
          "bdc_text": "vero , qui nunquam deserit suosVgl. Dtn 31 , 6. 8 u. ö. , simul finem fecit anxietatum nostrarum omnium , ut nihil omnino ad te scribendum sit aliud , quam ut cum bonis omnibus maiestatem dei celebretis magnifice . Nam quod concilium attinet , conclusum est nulla ratione quęrendum , quod ea non sit pontificis autoritas ; si vero vel ipse vel quisquam alius conetur exequi concilii sententiam , statuerunt principes cum urbibus defensare suos a violentia illa impiaDer Bundestagsabschied vom 6 .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_152",
          "psc_text": "tumultum famulatur ecclesias, quae proprios amiserint sacerdotes. Trahuntur ordinandi ante hoc officium, his quibus praeficiendi sunt civitatibus ignorati. Ut enim notus qui fuerit et probatus per pacem petitur, ita per vim necesse est, qui ignotus adducitur, imponatur. Obtestor et obsecro, et sub Dei vos invocatione convenio, prohibete, fratres, talia, et omnem dissensionis materiam de vestris provinciis 639 removete. Certe nos ante Deum absolvimus, qui vos, ne permittatis ultra haec fieri, convenimus. Per pacem et quietem sacerdotes qui futuri sunt postulentur. Teneatur subscriptio clericorum, honoratorum testimonium, ordinis consensus et plebis. Qui praefuturus est omnibus, ab omnibus eligatur. Ordinationem sibi, ut ante jam diximus, singuli metropolitani suarum provinciarum cum his qui caeteros sacerdotii antiquitate praeveniunt, restituto sibi per nos jure defendant. Alienum jus alter sibi non audeat vindicare. Suis limitibus, suis terminis sit unusquisque contentus, et privilegium sibi debitum in alium transferre se posse, noverit non licere. Quod si quis negligens apostolicas",
          "candidate_score": 0.679857,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_80_82",
          "bdc_text": "Amen . Vale cum charissimis fratribus Pellicano , LeoneLeo Jud. , Theodoro Theodor Bibliander. , Steinero et reliquis , quos omnes Christus servet . Datum Constantiae , 24 .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1002",
          "psc_text": "Deo amantissime pater. CONSTANTINUS misericordia Dei episcopus metropolitanus Meletenus. Valere me in Domino ora, reverentissime pater. FRANCION episcopus metropolitanus Philippopolis. Valere me in Domino ora, amantissime pater. PERGAMIUS episcopus Antiochiae Pisidorum metropolis. Valere in Domino ora, Deo amantissime pater. LUCIANUS episcopus Byzae. Valere me in Domino ora, Deo amantissime pater. GREGORIUS episcopus Adrianopolis. Valere ora Deo amantissime pater. THEODORITUS episcopus Cyri. Valere me in Domino ora, domine, Deo amantissime pater. MELETIUS episcopus Larissae, vices agens beatissimi episcopi domni Apamiae Syriae, subscripsi. Valere ora, sanctissime pater. ACACIUS misericordia Dei episcopus civitatis Arthiae. Valere me in Domino ora, Deo amantissime pater. JOANNES episcopus Germaniciae. Valere me in Domino ora, Deo amantissime pater. JOSEPHUS episcopus Iliopolis. Valere me in Domino ora, Deo amantissime et sanctissime pater. CALOGERUS episcopus Claudiopolis. Valere me ora, Deo amantissime pater. Et subscripsi per Euphrosynum diaconem. HERACLIUS misericordia Dei episcopus Comanorum. Valere me in Domino ora, Deo amantissime pater.",
          "candidate_score": 0.673175,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_42_44",
          "bdc_text": "Noluit vero admittere Lutherus quicquam contentiosi , cuius beneficio comicum finem accepit concordiae satis perplexum negotium , cum omnes expectaverimus tragicum . Iam nos et ab articulis et subscriptione liberati stabimus confessionibus Augustanis , quibus scilicet illas legibus recepimus Konstanz und die übrigen Tetrapolitana-Städte hatten 1532 ihre Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und zur Apologie ausdrücklich auf die Lehre beschränkt ; vgl . oben Nr. 940 , 35-37 mit Anm. 14. .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1402",
          "psc_text": "--V. Omnia Christianae religionis officia et mysteria apud Alexandriam esse intercepta. --VI. Scripta de fide prolixiora promittit, Anatolii incuriam taxat, catholicos commendat. LEO episcopus LEONI Augusto. CAP. I. Litteras clementiae tuae plenas virtute dei et lumine veritatis veneranter accepi: quibus cuperem, etiam in eo quod praesentiam meam pietas vestra necessariam existimat, obedire, ut majorem fructum conspectu vestri splendoris assequerer. Sed magis id vobis arbitror placiturum, quod eligendum ratio demonstravit. Nam cum sancto et spiritali studio in universum pacem Ecclesiae muniatis, nihilque sit convenientius 1322 fidei defendendae, quam his quae per omnia instruente Spiritu sancto, irreprehensibiliter definita sunt, inhaerere: ipsi videbimur bene statuta convellere, et auctoritates quas Ecclesia universalis amplexa est, ad arbitrium haereticae petitionis infringere, atque ita nullum collidendis collidendis Ecclesiis modum ponere, sed data licentia rebellandi, dilatare magis quam sopire certamina. Unde quia post illas Ephesinae synodi impietates, quibus Dioscori scelere fides catholica refutata et perversitas Eutychiana suscepta est,",
          "candidate_score": 0.672774,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_41_43",
          "bdc_text": "Non enim caruit hoc collegium ingeniis praeposterevor praepostere gestrichenes z. zelotypis aut animis ab omnibus affectibus defecatis . Noluit vero admittere Lutherus quicquam contentiosi , cuius beneficio comicum finem accepit concordiae satis perplexum negotium , cum omnes expectaverimus tragicum . Iam nos et ab articulis et subscriptione liberati stabimus confessionibus Augustanis , quibus scilicet illas legibus recepimus Konstanz und die übrigen Tetrapolitana-Städte hatten 1532 ihre Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und zur Apologie ausdrücklich auf die Lehre beschränkt ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1315",
          "psc_text": "Ecclesia universalis agnoscat. Precor autem, quod vestrae novi clementiae convenire, ut eos maxime tueamini contra omnes insidias, quos mihi et vestrae mansuetudini propter amorem fidei placere cognoscitis, ut eos Constantinopolitanus episcopus laedendi non habeat facultatem. Data decimo septimo kalendas 1277 Maii, Aetio et Studio viris clarissimis consulibus. EPISTOLA CXXXV. AD ANATOLIUM EPISCOPUM. Per Nectarium agentem in rebus. SYNOPSIS. I. Intermissi litterarum commercii rationem reddit. --II. De destituto Andrea archidiacono et aliis in Ecclesia CP. restitutis laudat. --III. Majorem in agnoscenda culpa sinceritatem desiderat. LEO episcopus ANATOLIO episcopo. CAP. I. Si firmo incommutabilique proposito dilectio tua curam gratiae communis habuisset, nihil profecto, quod ullam anxietatem tibi ingereret, exstitisset. Non enim sinebat ratio ut ejus charitatem spernerem, quem amore pacis et studio reparandae catholicae fidei inter ipsa episcopatus rudimenta juvissem, optans in ecclesiasticis curis talem habere consortem; ut mihi de sanctis praecessoribus tuis, nec Joannis spiritualem copiosamque doctrinam, nec auctoritatem Attici, nec",
          "candidate_score": 0.672658,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_9_11",
          "bdc_text": "vero , qui nunquam deserit suosVgl. Dtn 31 , 6. 8 u. ö. , simul finem fecit anxietatum nostrarum omnium , ut nihil omnino ad te scribendum sit aliud , quam ut cum bonis omnibus maiestatem dei celebretis magnifice . Nam quod concilium attinet , conclusum est nulla ratione quęrendum , quod ea non sit pontificis autoritas ; si vero vel ipse vel quisquam alius conetur exequi concilii sententiam , statuerunt principes cum urbibus defensare suos a violentia illa impiaDer Bundestagsabschied vom 6 .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_977",
          "psc_text": "tam piissimus et Christi amicos imperatores, qui super hoc delectantur, quam clarissimum senatum, et totam, sicut dicere convenit, imperii civitatem, opportunum credidimus esse honoris ejus confirmationem ab universali concilio celebrari, et velut haec a tua sanctitate fuerint inchoata, eo quod fovere semper studeas,roboravimus, praesumentes, dum noverimus quia quidquid rectitudinis a filiis fit, ad patres recurrit, facientes hoc proprium sibi. Rogamus igitur, et tuis decretis nostrum honora judicium; et sicut nos capiti in bonis 1100 adjecimus consonantiam, sic et summitas tua filiis quod decet adimpleat. Sic enim et pii principes complacebunt, qui tamquam legem tuae sanctitatis judicium firmaverunt, et Constantinopolitana sedes suscipiet praemium, quae omne semper studium vobis ad causam pietatis explevit, et semetipsam vobis ad concordiam eodem zelo conjunxit. Ut autem cognoscatis quia nihil cuilibet donando per gratiam fecimus, aut per inimicitias adversando, sed ut nutu gubernati divino, omnem vobis gestorum vim insinuavimus, ad comprobationem nostrae sinceritatis, et ad eorum",
          "candidate_score": 0.672423,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_17_19",
          "bdc_text": "CT IV 87-92 , Nr. 54f. nos de illius regno hactenus nihil aliud sensisse , quam quod prophetarum apostolorumque oracula de antichristo testentur . Eam mentem etiamnum esse nobis omnibus . Lutherus autem velut in unum fascemZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 6 , 9 ( LB II 225 ) .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1277",
          "psc_text": "nostris insidiantur et syllabis, nullam illis vel tenuem occasionem demus, qua Nestoriano nos sensui congruere mentiantur. Plebem autem et clerum, omnemque fraternitatem ita debet diligentia tua ad profectum fidei cohortari, ut nihil te novum docere demonstres, sed ea omnium insinuare pectoribus quae venerandae memoriae Patres consona praedicatione docuerunt, cum quibus nostra in omnibus concordat epistola. Hoc autem non solum tuis verbis, sed et ipsa praecedentium expositionum recitatione 1255 monstrandum est: ut plebs Dei noverit ea sibi praesenti doctrina insinuari, quae Patres et acceperunt a praecedentibus suis, et posteris tradiderunt. Unde lectis primitus praedictorum sacerdotum assertionibus, tunc demum mea quoque scripta recitentur: ut aures fidelium probent non aliud nos quam quod a majoribus accepimus praedicare. Et quia ad haec discernenda minus exercitatos habent sensus, ex Patrum saltem litteris discant quam antiquum hoc malum sit, quod nunc a nobis tam in Nestorio quam in Eutyche, qui erubuerunt Evangelium Christi secundum ipsius Domini",
          "candidate_score": 0.671045,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_41_43",
          "bdc_text": "Non enim caruit hoc collegium ingeniis praeposterevor praepostere gestrichenes z. zelotypis aut animis ab omnibus affectibus defecatis . Noluit vero admittere Lutherus quicquam contentiosi , cuius beneficio comicum finem accepit concordiae satis perplexum negotium , cum omnes expectaverimus tragicum . Iam nos et ab articulis et subscriptione liberati stabimus confessionibus Augustanis , quibus scilicet illas legibus recepimus Konstanz und die übrigen Tetrapolitana-Städte hatten 1532 ihre Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und zur Apologie ausdrücklich auf die Lehre beschränkt ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_801",
          "psc_text": "Eutychen fidei fundamenta concuti; adversus quem concilium generale Pulcheria annitente celebrari cupit. 982 LEO episcopus PULCHERIAE Augustae. Gaudere me plurimum et exsultare in Domino pietatis tuae scripta fecerunt, quibus evidenter ostenditur quantum catholicam diligas fidem, et quantum haereticum detesteris errorem. Haeresis quippe est nimis impia et Evangelio veritatis inimica, quae non portionem aliquam laedere, sed ipsa Christianae religionis conatur fundamenta convellere, negans sempiterni Patris Filium sempiternum de utero beatae Virginis matris veram carnem nostrae sumpsisse naturae, et eos damnatione percellens, qui ab evangelica et apostolica fide nullo deduci errore potuerunt, illudque frustra praetendens quod Nicaenae synodi fidem teneat, cujus eum esse constat alienum, gloriosissima Augusta. Unde quia non deserit Ecclesiam suam divina protectio, dicente Domino: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem 983 saeculi (Matth. XXVIII, 20) ; eodemque opere et tempore spiritus Dei et clementiae vestrae sollicitudinem et curam nostri cordis accendit, ut de remediis procurandis eadem",
          "candidate_score": 0.66966,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_15_17",
          "bdc_text": "nach einem ungn ädigen Empfang wurde ihm einzig eine Kopie der Antwort an den Kaiser ( s. oben Nr. 971 , Anm. 3 ) ausgehändigt. Vgl . Hubert Jedin , Geschichte des Konzils von Trient , Bd. I , Freiburg 1951 , S. 256-260 ; CT IV 87-92 , Nr. 54f. nos de illius regno hactenus nihil aliud sensisse , quam quod prophetarum apostolorumque oracula de antichristo testentur .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_744",
          "psc_text": "ὑμᾶς τὰ τῶν βασιλικῶν γραμμάτων ἐπέσχε δεσμά, 951 ὥσπερ οὖν καὶ τοὺς ἀλλοὺς. Καὶ παρακαλῶ τὴν ὑμετέραν ὁσιότητα, καὶ ἰδεῖν αὐτοὺς πατρικῶς, καὶ τὰς ἀκλινεῖς ὑμῶν ἀκοὰς εὐμενεῖς αὐτοῖς παρασχεῖν, καὶ τὸ συκοφαντούμενον καὶ μάτην πολεμούμενόν μου γῆρας τῆς ὑμετέρας ἀξιῶσαι κηδεμονίας, καὶ πρὸ πάντων τῆς ἐπιβουλευομένης πίστεως παντὶ σθένει φροντίσαι, καὶ φυλάξαι ταῖς ἐκκλησίαις τὸν πατρῷον κλῆρον ἀκήρατον· ἵνα καὶ τὰς ἀντὶ τούτων ἀντιδόσεις δέξηται ὑμῶν ἡ ἁγιότης παρὰ τοῦ μεγαλοδώρου δεσπότου. ADMONITIO IN SEQUENTIS EPISTOLAE FRAGMENTUM. 1. Insigne quod subjicimus epistolae Anatolii fragmentum, ex quo hunc post Flaviani mortem ordinatum discimus, e codice Regio 940 a Cotelerio editum fuit inter Ecclesiae Graecae Monumenta tom. I, pag. 66. Istud Quesnellus secundae Leonis editioni inseruit, praemisitque epistolis 69, 70 et 71, datis mense Julio an. 450, in quibus de ipsius Anatolii ordinatione sermo est. In observationibus autem ad hoc fragmentum affirmat, circa haec tempora (praedictarum scilicet epistolarum Leonis) Flavianum obiisse;",
          "candidate_score": 0.669377,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_18_20",
          "bdc_text": "Eam mentem etiamnum esse nobis omnibus . Lutherus autem velut in unum fascemZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 6 , 9 ( LB II 225 ) . omnes Romani episcopi impietates recollegit ea veritate et puritate , ut nemo non sit intellecturus nullum unquam regnum turpius extitisse in mundo Gemeint sind Luthers Schmalkaldische Artikel ( WA L 160-254 ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_795",
          "psc_text": "Apostolus: Sicut per unius delictum in omnes homines in condemnationem, sic et per unius justitiam in omnes homines ad justificationem vitae. Sicut enim per inobedientiam unius hominis peccatores constituti sunt multi, ita et per unius hominis obedientiam justi constituentur multi (Rom. V, 18, 19) . Et iterum: Quia enim per hominem mors, et per hominem resurrectio mortuorum. Et sicut in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur (I Cor. XV, 2) . Hi utique omnes, qui licet in Adam sint nati, in Christo tamen inveniuntur renati, habentes fidei testimonium, et de justificatione gratiae, et de communione naturae: quam qui susceptam ab unigenito Dei Filio in utero Davidicae virginis diffitetur, ab omni sacramento Christianae religionis alienus est; et nec sponsum agnoscens, nec sponsam intelligens, nuptiali non potest interesse convivio. Caro enim Christi velamen est Verbi, quo omnis qui ipsum integre confitetur induitur. Erubescens autem illud, et quasi indignum refutans,",
          "candidate_score": 0.667886,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_35_37",
          "bdc_text": "ad tutum enim portum deducta sunt omnia . Sic dominus respicit preces suorum ad se clamantium Vgl. Lk 18 , 7. . Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1037",
          "psc_text": "Quoniam vero post judicium de illo opus erat (quem in finem diligentissime pius imperator sanctam synodum congregavit) ut in rectae vestrae fidei sensum omnium conveniret intelligentia, cum oratione et lacrymis, astante nobis in spiritu et cooperante per isthinc missos Deo charissimos viros tua sanctitate, habentes protectricem sanctissimam et speciosissimam Euphemiam martyrem, salutari huic operi nos ipsos omnes reliquis depositis curis dedidimus; et cum tempus postularet ut 1128 omnes congregati sanctissimi episcopi concordem definitionem ederent ad explicationem, et clariorem intelligentiam confessionis in Dominum nostrum Jesum Christum; Dominus Deus inventus, et non quaerentibus apparens, apparens autem etiam non interrogantibus eum, etsi quidam ab initio contentiose obstare conati sunt, ostendit tamen suam veritatem, et disposuit, ut unanime et contradictionis expers ab omnibus publicaretur scriptum, quod tum confirmaret constantium animos, tum invitaret ad viam veritatis omnes qui a veritate declinabant. Et quidem cum subscripsissemus unanimi consensu hujusmodi libello, qui conveneramus in consessu universalis nostrae",
          "candidate_score": 0.667668,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_15_17",
          "bdc_text": "nach einem ungn ädigen Empfang wurde ihm einzig eine Kopie der Antwort an den Kaiser ( s. oben Nr. 971 , Anm. 3 ) ausgehändigt. Vgl . Hubert Jedin , Geschichte des Konzils von Trient , Bd. I , Freiburg 1951 , S. 256-260 ; CT IV 87-92 , Nr. 54f. nos de illius regno hactenus nihil aliud sensisse , quam quod prophetarum apostolorumque oracula de antichristo testentur .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1397",
          "psc_text": "S. Leonis epistolam Graece redditum haberemus. At exstat hujus codicis Latina interpretatio, quam Epiphanius Scholasticus lucubravit. Hic autem cum nactus fuisset Leoninae epistolae Latinum exemplar, hoc suae versioni inseruit; et idcirco ex hoc codice, quem a Surio editum Baluzius cum duobus mss. Bellovacensi et Corbeiensi contulit, aliquot variantes suppetunt, quae nobis utiles fuere. 2. Huic epistolae causam dederunt imperatoris Leonis litterae, quas ob Alexandrinos tumultus ad universos metropolitas tradidit. In laudato codice encyclio, cujus ordo, ut in mss. exstat, ex Baluzio profertur tom. V Concil. Venetae edit. pag. 33 et seqq. cap. 6, describitur imperatoris epistola ad Anatolium Constantinopolitanum; et postea cap. 11 subjiciuntur caeterorum episcoporum nomina, ad quos litterae similes directae fuerunt, ac inter hos primo datae dicuntur Leoni reverentissimo urbis Romae pontifici. Imperialis epistola ad Anatolium cum quaedam ejusdem Constantinopolitani episcopi peculiaria continet, tum vero alia Leonis papae propria, quae eidem inserta erant (vide annot. 1 [Infra, n.",
          "candidate_score": 0.667499,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_17",
          "bdc_text": "CT IV 87-92 , Nr. 54f. nos de illius regno hactenus nihil aliud sensisse , quam quod prophetarum apostolorumque oracula de antichristo testentur .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1277",
          "psc_text": "nostris insidiantur et syllabis, nullam illis vel tenuem occasionem demus, qua Nestoriano nos sensui congruere mentiantur. Plebem autem et clerum, omnemque fraternitatem ita debet diligentia tua ad profectum fidei cohortari, ut nihil te novum docere demonstres, sed ea omnium insinuare pectoribus quae venerandae memoriae Patres consona praedicatione docuerunt, cum quibus nostra in omnibus concordat epistola. Hoc autem non solum tuis verbis, sed et ipsa praecedentium expositionum recitatione 1255 monstrandum est: ut plebs Dei noverit ea sibi praesenti doctrina insinuari, quae Patres et acceperunt a praecedentibus suis, et posteris tradiderunt. Unde lectis primitus praedictorum sacerdotum assertionibus, tunc demum mea quoque scripta recitentur: ut aures fidelium probent non aliud nos quam quod a majoribus accepimus praedicare. Et quia ad haec discernenda minus exercitatos habent sensus, ex Patrum saltem litteris discant quam antiquum hoc malum sit, quod nunc a nobis tam in Nestorio quam in Eutyche, qui erubuerunt Evangelium Christi secundum ipsius Domini",
          "candidate_score": 0.666847,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_9_11",
          "bdc_text": "vero , qui nunquam deserit suosVgl. Dtn 31 , 6. 8 u. ö. , simul finem fecit anxietatum nostrarum omnium , ut nihil omnino ad te scribendum sit aliud , quam ut cum bonis omnibus maiestatem dei celebretis magnifice . Nam quod concilium attinet , conclusum est nulla ratione quęrendum , quod ea non sit pontificis autoritas ; si vero vel ipse vel quisquam alius conetur exequi concilii sententiam , statuerunt principes cum urbibus defensare suos a violentia illa impiaDer Bundestagsabschied vom 6 .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_143",
          "psc_text": "confirmata fuisse judicia: adeo ut servata unitate spiritus in vinculo pacis, commeantibus hinc inde litteris, quod sancte agebatur, perpetuae proficeret charitati: quoniam sollicitudo nostra, non sua quaerens, sed quae sunt Christi, dignitatem divinitus datam nec Ecclesiis, nec Ecclesiarum sacerdotibus abrogabat. Sed hunc tramitem semper inter majores nostros et bene tentum, et salubriter custoditum Hilarius Ecclesiarum statum, et concordiam sacerdotum novis praesumptionibus turbaturus excessit; ita suae vos cupiens subdere potestati, ut se beato apostolo Petro non patiatur esse subjectum, ordinationes 635 sibi omnium per Gallias Ecclesiarum vindicans, et debitam metropolitanis sacerdotibus in suam transferens dignitatem; ipsius quoque beatissimi Petri reverentiam verbis arrogantioribus minuendo: cui cum prae caeteris solvendi et ligandi tradita sit potestas (Matth. XVI), pascendarum tamen ovium cura specialius mandata est (Joan. XII). Cui quisquis principatum aestimat denegandum, illius quidem nullo modo potest minuere dignitatem; sed inflatus spiritu superbiae suae, semetipsum in inferna demergit. CAP. III. Quae igitur apud nos",
          "candidate_score": 0.666548,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_36_38",
          "bdc_text": "Sic dominus respicit preces suorum ad se clamantium Vgl. Lk 18 , 7. . Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ; s. Bizer , Abendmahlsstreit 194-196 . .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1130",
          "psc_text": "quibusdam tepidis aut negligentibus accidit, nemo non metuat. Multum enim utile ac necessarium est ut peccatorum reatus ante ultimum diem sacerdotali supplicatione solvatur. CAP. IV. His autem qui in tempore necessitatis et in periculi urgentis instantia praesidium poenitentiae et mox reconciliationis implorant, nec satisfactio interdicenda est, nec reconciliatio deneganda: quia misericordiae Dei nec mensuras possumus ponere, nec tempora definire, apud quem nullas patitur veniae moras vera conversio, dicente Spiritu Dei per prophetam: Cum conversus ingemueris, tunc salvus eris (Isai XXX, 15, sec. LXX) . Et alibi: Dic tu iniquitates tuas prior, ut justificeris (Isai. XLIII, 26, sec. LXX) . Et iterum: Quia apud Dominum misericordia est, et copiosa apud eum redemptio (Ps. CXXIX, 7) . In dispensandis itaque Dei donis non debemus esse difficiles, nec accusantium se lacrymas gemitusque negligere, cum ipsam poenitendi affectionem ex Dei credamus inspiratione conceptam, dicente Apostolo: Ne forte det illis Deus poenitentiam, ut resipiscant a",
          "candidate_score": 0.66388,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_14_16",
          "bdc_text": "Generaliter quoque et constanter responsum est legato pontificisMit dem päpstlichen Nuntius Peter van der Vorst wurden keine Verhandlungen geführt ; nach einem ungn ädigen Empfang wurde ihm einzig eine Kopie der Antwort an den Kaiser ( s. oben Nr. 971 , Anm. 3 ) ausgehändigt. Vgl . Hubert Jedin , Geschichte des Konzils von Trient , Bd. I , Freiburg 1951 , S. 256-260 ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_962",
          "psc_text": "IN EPISTOLAM SEQUENTEM. 1. Quesnellus praestantissimam epistolam seu relationem synodi Chalcedonensis ad S. Leonem Graece et Latine inter Leonis Opera primus inseruit, ut in editionibus Conciliorum exhibetur; nullo tamen codice vel Graeco vel Latino usus est. Nos Graecum textum, qui est originalis, cum duobus mss. Venetis S. Marci 164 et 555 recensuimus. Quoad Latinum vero, duplex hujus relationis Latina versio habetur. Quesnellus eam unam dedit quae primum vulgata a Crabbo, in caeteras Conciliorum editiones transivit. At alia exstat interpretatio vetustior, quippe quae paulo post ipsum Chalcedonense concilium exarata fuit, et ex qua Vigilius papa in Constituto testimonium allegavit. Hanc primus edidit Baluzius. In tribus tantum codicibus adhuc inventa est, nimirum in Parisiensi, in Vaticano Reginae Suecorum, et in alio Vat. 1322. Hic autem postremus codex, qui quondam fuit Veronensis Ecclesiae, eo praestantior est quod quamplures subscriptiones Patrum nobis conservavit, quae in ipso originali Graeco desiderantur. Nobis sane, qui hanc versionem",
          "candidate_score": 0.662239,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_14_16",
          "bdc_text": "Generaliter quoque et constanter responsum est legato pontificisMit dem päpstlichen Nuntius Peter van der Vorst wurden keine Verhandlungen geführt ; nach einem ungn ädigen Empfang wurde ihm einzig eine Kopie der Antwort an den Kaiser ( s. oben Nr. 971 , Anm. 3 ) ausgehändigt. Vgl . Hubert Jedin , Geschichte des Konzils von Trient , Bd. I , Freiburg 1951 , S. 256-260 ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_455",
          "psc_text": "Chrysologus apostolicae auctoritatis callentissimus, observandum ac tenendum praedixerat epist. 25. Nihil pro apostolicarum definitionum auctoritate illustrius hoc totius Ecclesiae ac generalis synodi testimonio, quod Petrum in successoribus viventem et loquentem agnoscit. In Romana synodo sub Gelasio pronuntiatum fuit anathema, Si quispiam de hujus epistolae textu usque ad unum iota disputaverit, et non eam in omnibus venerabiliter receperit (Tom. V Concil. Ven. edit. pag. 387) . Et S. Gregorius, lib. VI, epist. 2: Si quis contra harum quatuor synodorum fidem, et contra sanctae memoriae Leonis papae tomum atque definitionem aliquid umquam loqui praesumit, anathema sit. 2. Hinc in fidei professionibus nihil frequentius quam post generalia concilia hujus epistolae doctrinam profiteri. Apud Orientales, ubi Eutychis haeresis turbas excitaverat, haec consuetudo primum inducta, ut liquet inter caetera ex aliquot epistolis Hormisdae, ex epistola Petri diaconi ad Fulgentium, et ex concilio Apamensi an. 535. Idem mos etiam ad Occidentales transivit, et diu etiam obtinuit.",
          "candidate_score": 0.661863,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_0_2",
          "bdc_text": "Salus et pax Christi Iesu sit tecum et cum omnibus charis ! Post cognitam Schmalkaldensis conventus hystoriam Vgl. oben Nr. 971 ; wahrscheinlich hatte Zwick inzwischen eine Abschrift des Berichts von Bonifacius Wolfhart an Thomas Gaßner erhalten ( s. Pollet , Bucer II 270 ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1369",
          "psc_text": "ita haereticorum impudentiae restitistis ut profiteremini in totius mundi pacem Chalcedonensis synodi vos esse custodes. Quod cum ex vestrae fidei sententia saluberrime definitum sit, quanto studiosius universali Ecclesiae est conferendum, ut tranquillitas fidei Christianae etiam vestro prosit imperio, nec improbitas haeretica in aliquo de suo molimine glorietur! Cujus pertinax et insidiosa contentio illico conquiescit, si imperiali potestate frenetur. Data kalendis Septembris, Constantino et Rufo viris clarissimis consulibus. ADMONITIO IN DUAS SEQUENTES EPISTOLAS 1. Quesnellus in codice Grimanico duas sequentes epistolas distinctas reperit, alteram Basilio Antiocheno, alteram Euxitheo Thessalonicensi et Juvenali Jerosolymitano inscriptam. In codice vero Ratisponensi una tantum profertur, sed cum inscriptione: Leo episcopus Basilio, Juvenali, Euxitheo, Petro, et Lucae episcopis. Hi duo postremi, ut ex codice encyclio discimus, sunt Petrus Corinthius et Lucas Dyrrachenus, ad quos pariter eamdem epistolam directam agnoscimus. Post primam periodum solius Basilii Antiocheni propriam, in eodem codice notatur: Usque huc Basilio; ex quo monemur, sequentia,",
          "candidate_score": 0.660073,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_0_2",
          "bdc_text": "Salus et pax Christi Iesu sit tecum et cum omnibus charis ! Post cognitam Schmalkaldensis conventus hystoriam Vgl. oben Nr. 971 ; wahrscheinlich hatte Zwick inzwischen eine Abschrift des Berichts von Bonifacius Wolfhart an Thomas Gaßner erhalten ( s. Pollet , Bucer II 270 ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_455",
          "psc_text": "Chrysologus apostolicae auctoritatis callentissimus, observandum ac tenendum praedixerat epist. 25. Nihil pro apostolicarum definitionum auctoritate illustrius hoc totius Ecclesiae ac generalis synodi testimonio, quod Petrum in successoribus viventem et loquentem agnoscit. In Romana synodo sub Gelasio pronuntiatum fuit anathema, Si quispiam de hujus epistolae textu usque ad unum iota disputaverit, et non eam in omnibus venerabiliter receperit (Tom. V Concil. Ven. edit. pag. 387) . Et S. Gregorius, lib. VI, epist. 2: Si quis contra harum quatuor synodorum fidem, et contra sanctae memoriae Leonis papae tomum atque definitionem aliquid umquam loqui praesumit, anathema sit. 2. Hinc in fidei professionibus nihil frequentius quam post generalia concilia hujus epistolae doctrinam profiteri. Apud Orientales, ubi Eutychis haeresis turbas excitaverat, haec consuetudo primum inducta, ut liquet inter caetera ex aliquot epistolis Hormisdae, ex epistola Petri diaconi ad Fulgentium, et ex concilio Apamensi an. 535. Idem mos etiam ad Occidentales transivit, et diu etiam obtinuit.",
          "candidate_score": 0.659833,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_80_82",
          "bdc_text": "Amen . Vale cum charissimis fratribus Pellicano , LeoneLeo Jud. , Theodoro Theodor Bibliander. , Steinero et reliquis , quos omnes Christus servet . Datum Constantiae , 24 .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1001",
          "psc_text": "amantissime pater. MAXIMUS episcopus magnae civitatis Antiochiae. Valere me in Domino ora, sanctissime et beatissime pater. JUVENALIS episcopus Hierosolymitanus. Valere me in Domino ora, sanctissime et beatissime pater. CYRIACUS episcopus Heracleae metropolis subscripsi per Deo amantissimum episcopum Lucianum. Ut supra. 1104 DIOGENES episcopus metropolis Cyzici. Ut supra. PHOTIUS episcopus Tyri metropolis. Ut supra. FLORENTIUS episcopus Sardensium civitatis metropolis Lydiae. Valere me ora, Deo amantissime pater. CONSTANTIUS episcopus metropolis Bostrae. Valere me ora, domine sanctissime et beatissime pater. THEODORUS episcopus metropolis Damasci. Valere me ora in Domino, Deo amantissime pater. SELEUCUS gratia Dei episcopus metropolis Amasiae. Valere me in Domino ora, Deo amantissime pater. CONSTANTINUS misericordia Dei episcopus metropolitanus Meletenus. Valere me in Domino ora, reverentissime pater. FRANCION episcopus metropolitanus Philippopolis. Valere me in Domino ora, amantissime pater. PERGAMIUS episcopus Antiochiae Pisidorum metropolis. Valere in Domino ora, Deo amantissime pater. LUCIANUS episcopus Byzae. Valere me in Domino ora, Deo amantissime pater.",
          "candidate_score": 0.659086,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_0_2",
          "bdc_text": "Salus et pax Christi Iesu sit tecum et cum omnibus charis ! Post cognitam Schmalkaldensis conventus hystoriam Vgl. oben Nr. 971 ; wahrscheinlich hatte Zwick inzwischen eine Abschrift des Berichts von Bonifacius Wolfhart an Thomas Gaßner erhalten ( s. Pollet , Bucer II 270 ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_467",
          "psc_text": "Romani hanc notatiunculam praefixere: Pleraque haec sanctorum Patrum testimonia a S. Leone adjuncta sunt epistolae ipsius 97 (nunc 165) ad Leonem Augustum, sed in aliquibus Graecis codicibus concilii hujus inseruntur etiam hoc loco, nimirum post laudatam epistolam ad Flavianum. Haec autem Stephanus Baluzius intelligens de actione secunda notavit: Haec testimonia non exstant in codicibus mss., neque in antiquis editionibus: ac tamen etsi in aliquibus Graecis, ut monent editores Romani, inserantur in hoc loco, puto tamen lecta non fuisse in synodo, adeoque frustra descripta esse in his gestis, in quibus nulla horum testimoniorum mentio est, sed epistolae tantum. Omnem vero difficultatem sustulit observatio trium Graecorum exemplarium Chalcedonensium, quae memoravimus e bibliotheca Veneta S. Marci. Cum enim in his laudata ad Flavianum epistola, ut innuimus, bis proferatur, nimirum ante gesta, et in ipsis gestis; memorata testimonia Patrum non subjiciuntur epistolae gestis insertae, ut a Romanis edita sunt; sed describuntur post epistolam quae",
          "candidate_score": 0.659013,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_129_131",
          "bdc_text": "Item der Butzer sölte wol lernen , daß er sines praticierens hinfür still stuͤndseine Umtriebe künftig zu unterlassen. , dann es hat weder sin consilium in FranckrichGemeint ist das 1534 auf Bitte des französischen Gesandten Chelius verfaßte Gutachten über die Beilegung des konfessionellen Zwistes ; s. HBBW V [Nr. 513 ] , S. 62 , Anm. 4 . noch sin yezig concordieren wol erschossenFrüchte getragen. .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_105",
          "psc_text": "sacerdotem, quod canonum fuerit regulis 615 definitum. Haec ergo ad provincias vestras, per Innocentium, Legitimum et Segetium, fratres et coepiscopos nostros, scripta direximus; ut quae male pullulasse noscuntur, radicitus evellantur, et messem Dominicam zizania nulla corrumpant. Ita enim fructum uberem quae sunt sincera praestabunt, si ea quae natam segetem enecare consueverunt diligentius amputentur. CAP. III. Usura laicis et clericis interdicta. Nec hoc quoque praetereundum esse duximus, quosdam lucri turpis cupiditate captos, usurariam exercere pecuniam, et fenore velle ditescere. Quod nos, non dicam in eos qui sunt in clericali officio constituti, sed et in laicos cadere, qui Christianos se dici cupiunt, condolemus. Quod vindicari acrius in eos qui fuerint confutati decernimus, ut omnis peccandi opportunitas adimatur. CAP. IV. Nec suo, nec alieno nomine fenus exerceat clericus. Illud etiam duximus praemonendum, ut sicut non suo, ita nec alieno nomine, aliquis clericorum exercere fenus attentet; indecens enim est crimen suum commodis alienis impendere.",
          "candidate_score": 0.658643,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_14_16",
          "bdc_text": "Generaliter quoque et constanter responsum est legato pontificisMit dem päpstlichen Nuntius Peter van der Vorst wurden keine Verhandlungen geführt ; nach einem ungn ädigen Empfang wurde ihm einzig eine Kopie der Antwort an den Kaiser ( s. oben Nr. 971 , Anm. 3 ) ausgehändigt. Vgl . Hubert Jedin , Geschichte des Konzils von Trient , Bd. I , Freiburg 1951 , S. 256-260 ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_10",
          "psc_text": "describantur, solas tamen antiquas collectiones urgebimus, quae sexto circiter saeculo compactae, majori auctoritate potiuntur, et ex quibus caeterae profectae sunt. 10. Epistola ad Septimum legitur in ms. Vat. Reginae collectionis primae ineunte VI saeculo lucubratae, quae nihil apocryphum praefert; in perantiqua collectione 4 codicum Lucensis et Corbertini; in vetusta collectione 5 et in collectione 8; ac tandem in codice Jesuitarum Parisiensium, qui licet in Conciliis perveniat ad an. 615, cum tamen Catalogum pontificum exhibeat desinentem in Felice successore Hormisdae, haec collectio in ipsa origine sub hoc tempus concinnata, videri potest, cui posteriora documenta subinde accesserint. Mirum autem videtur, Quesnellum hanc Leonis epistolam veluti spuriam repudiasse, nulla habita ratione codicum saltem collectionis 5, quam codicis Romanae Ecclesiae nomine edidit. Is quidem se ab hac objectione subducere potest, eo quod hunc codicem non totum simul compactum putavit, Leonis autem epistolas inter additamenta posterioris temporis retulit. Sed hoc commentitium effugium est, quod nulla",
          "candidate_score": 0.657954,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_72_74",
          "bdc_text": "Iam vero nihil est , quod addam , excepto catalogo omnium , qui fuerunt Schmalkaldi , quem hic habes Bullingers Abschrift eines Verzeichnisses aller Teilnehmer des Tags zu Schmalkalden findet sich in Zürich StA , E II 337 , 227r. -v . Thomas Gaßner hatte ein solches nach St . Gallen und vermutlich auch nach Konstanz gesandt ( s.",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_471",
          "psc_text": "88. Hinc nihil mirum si haec testimonia in documentis Graecis ante gesta Chalcedonensia laudatae epistolae subjecta fuerint, licet primum ejusdem epistolae exemplum iisdem caruerit: unde nec a nobis eidem subjicienda sunt. Cum vero apud Latinos nullum exemplum hactenus inventum sit in quo haec testimonia post epistolam ad Flavianum describantur, sed ea separatim edita et inserta occurrant in nonnullis antiquis Latinorum collectionibus, nimirum in collect. 5 Quesnelliana cap. 41, ubi ea descripta reperies tomo tertio, et in mss. collect. 3 cap. 82, nec non in codice Veronensi 38 cap. 37, satis probabile est solos Graecos, qui ea simul allata et allegata acceperant in Constantinopolitano conventu exemplaria scripsisse, in quibus ea epistola una cum testimoniis legeretur, ac exinde in Graecos codices ante gesta Chalcedonensia utraque simul traduxisse. Ex his autem apparet quam perperam P. Garnerius horum testimoniorum collectionem Theodoreto tribuerit, de quo tamen plura in observationibus ad notam ultimam Quesnelli. Inter testimonia",
          "candidate_score": 0.656893,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_129_131",
          "bdc_text": "Item der Butzer sölte wol lernen , daß er sines praticierens hinfür still stuͤndseine Umtriebe künftig zu unterlassen. , dann es hat weder sin consilium in FranckrichGemeint ist das 1534 auf Bitte des französischen Gesandten Chelius verfaßte Gutachten über die Beilegung des konfessionellen Zwistes ; s. HBBW V [Nr. 513 ] , S. 62 , Anm. 4 . noch sin yezig concordieren wol erschossenFrüchte getragen. .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1205",
          "psc_text": "pervenire, ut noverint pacem ecclesiasticam per concordiam Deo placitam debere servari. CAP. VI. Illud quoque dilectionem tuam convenit praecavere, ut praeter eos qui sunt Domini sacerdotes, nullus sibi docendi et praedicandi jus audeat vindicare, sive ille monachus, sive sit laicus, qui alicujus scientiae nomine glorietur. Quia etsi optandum est ut omnes Ecclesiae filii quae recta et sana sunt sapiant, non tamen permittendum est ut quisquam extra sacerdotalem ordinem constitutus gradum sibi praedicatoris assumat, cum in Ecclesia Dei omnia ordinata esse conveniat, ut in uno Christi corpore et excellentiora membra suum officium 1218 impleant, et inferiora superioribus non resultent. Data III idus Junii, Opilione viro clarissimo consule. EPISTOLA CXX. AD THEODORITUM EPISCOPUM CYRI. De fidei perseverantia. SYNOPSIS. I. Haereses non sine Ecclesiae utilitate ortas irretractabili judicio comprimi. --II. Christi esse victoriam, quam de haereticis Ecclesia reportat. -- III. Dioscori pervicacia etiam adversus Leonem saevientis. --IV. Scribentibus de rebus fidei sua verba",
          "candidate_score": 0.656165,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_14_16",
          "bdc_text": "Generaliter quoque et constanter responsum est legato pontificisMit dem päpstlichen Nuntius Peter van der Vorst wurden keine Verhandlungen geführt ; nach einem ungn ädigen Empfang wurde ihm einzig eine Kopie der Antwort an den Kaiser ( s. oben Nr. 971 , Anm. 3 ) ausgehändigt. Vgl . Hubert Jedin , Geschichte des Konzils von Trient , Bd. I , Freiburg 1951 , S. 256-260 ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_406",
          "psc_text": "cognitis judicari. Ad praedictum autem episcopum litteras dedi, quibus mihi displicere cognosceret quod ea quae in tanta causa gesta fuerant etiam nunc silentio detineret, cum studere debuerit primitus nobis cuncta reserare: quem credimus vel post admonitionem omnia ad nostram notitiam relaturum; ut in lucem ductis his quae adhuc videntur occulta, id quod evangelicae et apostolicae doctrinae convenit judicetur. Data XII kalendarum Martii, Asturio et Protogene viris clarissimis consulibus. ADMONITIO IN SEQUENTEM EPISTOLAM. 1. Duae litterarum S. Petri Chrysologi ad Eutychem Latinae editiones prodiere: altera, quae unicum seu primum tantum caput exhibet; altera, quae duo capitula complectitur. Quesnellus cum hanc prolixiorem epistolam et editionem genuinam haberet, quonam fato illa decurtata et non potius haec integra inserta fuerit in Vulgatis S. Leonis editionibus, se non assequi in notis professus est. Ex codicibus autem, qui eam fere decurtatam praeferunt, magna inter eruditos exstitit dubitatio, num secundum caput sincerum, an supposititium sit. Omnis autem",
          "candidate_score": 0.653288,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_19_21",
          "bdc_text": "Lutherus autem velut in unum fascemZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 6 , 9 ( LB II 225 ) . omnes Romani episcopi impietates recollegit ea veritate et puritate , ut nemo non sit intellecturus nullum unquam regnum turpius extitisse in mundo Gemeint sind Luthers Schmalkaldische Artikel ( WA L 160-254 ; BSLK 405-468 ) . .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_795",
          "psc_text": "Apostolus: Sicut per unius delictum in omnes homines in condemnationem, sic et per unius justitiam in omnes homines ad justificationem vitae. Sicut enim per inobedientiam unius hominis peccatores constituti sunt multi, ita et per unius hominis obedientiam justi constituentur multi (Rom. V, 18, 19) . Et iterum: Quia enim per hominem mors, et per hominem resurrectio mortuorum. Et sicut in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur (I Cor. XV, 2) . Hi utique omnes, qui licet in Adam sint nati, in Christo tamen inveniuntur renati, habentes fidei testimonium, et de justificatione gratiae, et de communione naturae: quam qui susceptam ab unigenito Dei Filio in utero Davidicae virginis diffitetur, ab omni sacramento Christianae religionis alienus est; et nec sponsum agnoscens, nec sponsam intelligens, nuptiali non potest interesse convivio. Caro enim Christi velamen est Verbi, quo omnis qui ipsum integre confitetur induitur. Erubescens autem illud, et quasi indignum refutans,",
          "candidate_score": 0.653261,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_14_16",
          "bdc_text": "Generaliter quoque et constanter responsum est legato pontificisMit dem päpstlichen Nuntius Peter van der Vorst wurden keine Verhandlungen geführt ; nach einem ungn ädigen Empfang wurde ihm einzig eine Kopie der Antwort an den Kaiser ( s. oben Nr. 971 , Anm. 3 ) ausgehändigt. Vgl . Hubert Jedin , Geschichte des Konzils von Trient , Bd. I , Freiburg 1951 , S. 256-260 ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_454",
          "psc_text": "Flavianus etiam monuerat (Epist. 26), cum etiam sine concilio, et antequam haberetur synodus Chalcedonensis, tota Ecclesia illam susceperit, eidemque episcopi suas subscriptiones apposuerint, non ut vim et auctoritatem illi adjicerent, sed ut se catholicos probarent, et ne, si renuerent, haeretici haberentur. Jam enim vulgatum fuerat, quod postea omnes reverendissimi episcopi clamaverunt in Chalcedonensi, act. 4, pag. 1403: Qui non consentit epistolae sanctissimi episcopi Leonis, haereticus est. Porro in eodem concilio, quo Ephesini latrocinii gesta rescindenda erant, maximis cum laudibus suscepta fuit act. 2 et 4, eoque honore habita ac si ab ipso Petro edita fuisset: quod et antequam ederetur, Petrus Chrysologus apostolicae auctoritatis callentissimus, observandum ac tenendum praedixerat epist. 25. Nihil pro apostolicarum definitionum auctoritate illustrius hoc totius Ecclesiae ac generalis synodi testimonio, quod Petrum in successoribus viventem et loquentem agnoscit. In Romana synodo sub Gelasio pronuntiatum fuit anathema, Si quispiam de hujus epistolae textu usque ad unum iota disputaverit,",
          "candidate_score": 0.652961,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_74_76",
          "bdc_text": "Gallen und vermutlich auch nach Konstanz gesandt ( s. Vadian BW V 419 ) . Eventuell könnte aber auch ein Verzeichnis der Theologen gemeint sein , wie es dem Bericht des Konstanzer Stadtschreibers Vögeli beiliegt ( s.",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_181",
          "psc_text": "Anastasium, quae in pluribus collectionibus integra est, duobus capitibus tertio et quarto praetermissis, descriptam reperimus in duobus antiquis mss. Vat. 1347 et Vat. Palat. 579, ex quibus si alii codices vel collectiones illam sumpsissent, parem defectum praeferrent, nec tamen ea idcirco in suspicionem vocari posset. Nonne quaedam etiam Gelasii litterae in aliquot collectionibus breviores sunt quam in Conciliis editae fuerunt? Celeberrima est ejus pontificis epistola ad Dardanos, quae non solum in Quesnelli collectione 5, cap. 50, verum etiam in omnibus fere mss. aliarum antiquarum collectionum tribus longioribus et novem brevioribus membris caret, quae tamen leguntur in mss. praestantissimae collect. 14, et exinde in Romana Epistolarum pontificum editione, ac in tomis Conciliorum edita sunt; quo ampliori exemplo Facundum Hermianensem usum fuisse haud dubitari potest. Sicut autem in memoratis paulo ante mss. epistolae Innocentii I, ad Toletanos, retentis solis decretis generalibus, caetera quae ad singulares causas et personas pertinent, praetermissa fuerunt, ita",
          "candidate_score": 0.652786,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_14_16",
          "bdc_text": "Generaliter quoque et constanter responsum est legato pontificisMit dem päpstlichen Nuntius Peter van der Vorst wurden keine Verhandlungen geführt ; nach einem ungn ädigen Empfang wurde ihm einzig eine Kopie der Antwort an den Kaiser ( s. oben Nr. 971 , Anm. 3 ) ausgehändigt. Vgl . Hubert Jedin , Geschichte des Konzils von Trient , Bd. I , Freiburg 1951 , S. 256-260 ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_827",
          "psc_text": "pro modestiae suae temperantia, ita futurum credimus studiosum charitatis et pacis, ut nequaquam sibi credat ablatum, quod fratri videat esse concessum. Data III non. Maii, Valentiniano Aug. 7 et Avieno v. c. conss. 1000 In fine hujus epistolae, haec quae sequuntur verba habentur in codd. Arelatensi et Vallicellano: Hoc praeceptum domini Leonis confirmatum est a sede apostolica, praesidente Symmacho papa, Probo v. c., consule. EPISTOLA LXVII. AD RAVENNIUM ARELATENSEM EPISCOPUM. SYNOPSIS. Mittit Ravennio celebrem suam ad Flavianum epistolam de incarnatione Verbi Dei adversus Eutychen, ut pro defensione fidei, per eum haec, vel Cyrilli Alexandrini epistola cunctis Galliae episcopis fideliter innotescat. Secreta etiam mandata legatis commissa indicat. Dilectissimo fratri RAVENNIO, LEO papa. Diu filios nostros Petronium presbyterum et Regulum diaconum in Urbe tenuimus: quoniam et de nostra hoc gratia merebantur, et fidei quae nunc quorumdam errore incessitur, ratio postulabat. Voluimus enim eos nostro interesse tractatui, et universa cognoscere quae per te",
          "candidate_score": 0.652671,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_85_87",
          "bdc_text": "] Lieber her und bruͦder , den brieffDaß der Brief , zu dem diese Beilage gehört , der obenstehende vom 24 . März sein muß , ergibt sich aus den inhaltlichen Übereinstimmungen ; vgl . etwa Z. 73-77 mit Z. 27-38 oder Z. 87-90 mit Z. 46-49 .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1270",
          "psc_text": "abjecisse significet; ego me illum in eam gratiam spondeo recepturum, ut in omnibus quae sunt Domino placitura consortium ejus amplectar: quoniam illa pax vera, illa charitas erit firma, in qua simul studebimus et catholicam fidem et Nicaenorum canonum decreta servare. Data septimo idus Martii, Aetio et Studio viris clarissimis consulibus. ADMONITIO IN TRES EPISTOLAS SEQUENTES. 1. Cur in edendis tribus sequentibus epistolis alium a Quesnelliano ordinem secuti simus, paucis dicendum est. Quesnellus primum ediderat epistolam hac in editione 131 ad Julianum cum data VII idus Martii; tum epist. 129, ad Proterium, cum data VI idus; ac tandem post insertam Proterii epistolam 133, ad Leonem. subjecit epist. 130, ad Marcianum, cum data V idus ejusdem mensis, rejecto in marginem VI idus. Hae datae diversae hunc ordinem exigebant. At cum in epist. 131, ad Julianum, c. 1, S. pontifex testetur se ad ipsum mittere exempla litterarum quas ad clementissimum imperatorem vel ad",
          "candidate_score": 0.652595,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_85_87",
          "bdc_text": "] Lieber her und bruͦder , den brieffDaß der Brief , zu dem diese Beilage gehört , der obenstehende vom 24 . März sein muß , ergibt sich aus den inhaltlichen Übereinstimmungen ; vgl . etwa Z. 73-77 mit Z. 27-38 oder Z. 87-90 mit Z. 46-49 .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1329",
          "psc_text": "epistolae credidi copulandum, ut de eo quod pietatem 1283 vestram prioribus petii litteris, deprecarer, ut oeconomos Constantinopolitanae Ecclesiae novo exemplo, et praecipue pietatis vestrae temporibus, a publicis judicibus non sinatis audiri; et hanc quoque injuriam sacris removeatis ordinibus; sed rationes Ecclesiae secundum traditum morem sacerdotali examine jubeatis inquiri. Datum quarto kalendas Junii, Aetio et Studio viris clarissimis consulibus. EPISTOLA CXXXVIII. AD EPISCOPOS GALLIARUM ET HISPANIARUM De Paschate. SYNOPSIS. Hanc formatam paschalis diei indicem ad Gallicanos episcopos mittit, per eosdem ad Hispaniarum Ecclesias transmittendam; ubi et controversiae status exponitur. Dilectissimis fratribus universis episcopis catholicis per Gallias et Hispanias constitutis, LEO Romae episcopus. Cum in omnibus divinorum praeceptorum regulis exsequendis sacerdotalem observantiam oporteat esse concordem, maxime nobis et principaliter providendum est, 1284 ne in paschalis festi die, vel ignorantia, vel praesumptio peccatum diversitatis incurrat. Unde quia tempus sacratissimae solemnitatis ita dispositos habet limites suos, ut salutare sacramentum nunc citius, nunc tardius oporteat",
          "candidate_score": 0.651997,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_95_97",
          "bdc_text": "hat , daß wir so lang verzogen honddie Unterzeichnung der Konkordie hinausgezögert haben. . Item so hat man dem kayser och ain dapfere antwurt gebenSiehe oben Nr. 971 , Anm. 3. , deren ich mich gar nit versechen hettdie ich gar nicht erwartet hätte. . Ich achtennehme an. och , man werde den pfaffen allenthalben in der evangelischen fursten und stetten landschafften hefftenbeschlagnahmen .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_713",
          "psc_text": "ἐκείνους οἵ τινες τὴν ἀλήθειαν τῆς σάρκοθς ἡμῶν ἐν τῷ Κυρίῳ Ἰησοῦ Χριστῷ 936 ἀρνοῦνται, ὁμοίᾳ ἀφοσιώσει καταδικάζομεν. Στήκετε τοίνυν ἐν τῷ πνεύματι τῆς (καθολικῆς) ἀληθείας, καὶ τὴν ἀποστολικὴν προτροπὴν τῇ διακονίᾳ τοῦ ἡμετέρου στόματος δέξασθε· ἐπειδὴ ὑμῖν κεχάρισθαι ὑπὲρ τοῦ Χριστοῦ, οὐ μόνον ἵνα εἰς αὐτόν πιστεύητε, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ αὐτοῦ πάσχειν. Μὴ θέλητε ὑπολαμβάνειν, ἀγαπητοὶ, ὅτι τῇ ἁγίᾳ αὐτοῦ ἐκκλησίᾳ ἀπολειφθήσεται ἢ ὑστερήσει ποτὲ ἡ θεῖα Ἐκκλησία [Forte ἐκδικία]. Ἐκλάμπει γὰρ τῆς πίστεως τὸ καθαρὸν, ὅταν ἀπ' οὐτῆς ὁ ῥύπος τῆς πλάνης χωρισθῇ. Ὅθεν πάλιν καὶ πάλιν ὑμᾶς ἐνώπιον τοῦ Κυρίου διάμαρτυρόμεθα ὁμοῦ καὶ ὑπομιμνήσκομεν, ἵνα ἀπό τῆς πίστεως ἐν ᾗ τεθεμελιωμένοι ἐστὲ, καὶ ἐν ᾗ τὸν Χριστιανικώτατον βασιλέα οἴδαμεν παραμένειν, μήτε ἑνέδραις, μήτε τισὶν ἀπάταις μετακινηθείητε· ἀλλ' εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ ἐπισκόπου ὑμῶν ἐκεῖνον τοῖς ὀφθαλμοῖς κατέχητε, ὑπὲρ οὗ αὐτὸς πάντα παθεῖν ἅπερ ἐπηνέχθη οὐκ ἐφοβήθη· οὗτινος ἐν πᾶσι μιμητὰς ὑμᾶς γενέσθαι ἐπιθυμοῦμεν, ἵνα κοινὸν μετ' αὐτοῦ",
          "candidate_score": 0.651871,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_85_87",
          "bdc_text": "] Lieber her und bruͦder , den brieffDaß der Brief , zu dem diese Beilage gehört , der obenstehende vom 24 . März sein muß , ergibt sich aus den inhaltlichen Übereinstimmungen ; vgl . etwa Z. 73-77 mit Z. 27-38 oder Z. 87-90 mit Z. 46-49 .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1470",
          "psc_text": "21 Martii anni 458, cum per Philoxenum agentem in rebus misit epistolas 160, 161 et 162. Poterat his hanc quoque epistolam annectere. Cum vero per eumdem Philoxenum imperator petiisset, ut S. Leo aliquos de suis fratribus optime instructos dirigeret, quos quidem dirigendos pollicetur ep. 162, c. 3, in hoc tempus harum litterarum transmissionem differendam censuit: et Domitianus ac Geminianus legati, sunt ea fidelis occasio cujus initio epistolae meminit. Cum vero hi legati discesserint cum praecedentibus litteris signatis die XVI kal. Septembris; hanc eamdem diem ex Leonis more huic quoque epistolae jure affixam agnoscimus. Hinc ex duobus diebus XIII vel XVI kal. Septembris, quorum alterum habent duo codices Trecopith. et Oxon. Quesnelli ac editiones Josiae Simleri, Surii, etc., alterum vero codex Theodoricianus ejusdem Quesnelli et noster praestantissimus Ratisponensis; hunc postremum cum antecedentibus litteris concinnentem praetulimus: facile autem fuit librariorum lapsu notam VI, disjunctis lateribus convertere in III, et scribere XIII pro",
          "candidate_score": 0.651786,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_74_76",
          "bdc_text": "Gallen und vermutlich auch nach Konstanz gesandt ( s. Vadian BW V 419 ) . Eventuell könnte aber auch ein Verzeichnis der Theologen gemeint sein , wie es dem Bericht des Konstanzer Stadtschreibers Vögeli beiliegt ( s.",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_471",
          "psc_text": "88. Hinc nihil mirum si haec testimonia in documentis Graecis ante gesta Chalcedonensia laudatae epistolae subjecta fuerint, licet primum ejusdem epistolae exemplum iisdem caruerit: unde nec a nobis eidem subjicienda sunt. Cum vero apud Latinos nullum exemplum hactenus inventum sit in quo haec testimonia post epistolam ad Flavianum describantur, sed ea separatim edita et inserta occurrant in nonnullis antiquis Latinorum collectionibus, nimirum in collect. 5 Quesnelliana cap. 41, ubi ea descripta reperies tomo tertio, et in mss. collect. 3 cap. 82, nec non in codice Veronensi 38 cap. 37, satis probabile est solos Graecos, qui ea simul allata et allegata acceperant in Constantinopolitano conventu exemplaria scripsisse, in quibus ea epistola una cum testimoniis legeretur, ac exinde in Graecos codices ante gesta Chalcedonensia utraque simul traduxisse. Ex his autem apparet quam perperam P. Garnerius horum testimoniorum collectionem Theodoreto tribuerit, de quo tamen plura in observationibus ad notam ultimam Quesnelli. Inter testimonia",
          "candidate_score": 0.651316,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_16",
          "bdc_text": "oben Nr. 971 , Anm. 3 ) ausgehändigt. Vgl . Hubert Jedin , Geschichte des Konzils von Trient , Bd. I , Freiburg 1951 , S. 256-260 ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_169",
          "psc_text": "4. Tertia editionis forma ex utraque anteriori conflata, quam editionem mixtam nuncupabimus, aliter in mss., aliter in editis invenitur. In codicibus enim quos vidimus, omissis capitibus 6, 7, 8, et dimidio noni, tota Hadrianea editio primum exhibetur, fere cum chronica notatione Dat. IV idus Augusti. Dein subjiciuntur velut appendix memorata capitula omissa et sumpta ex prima decurtata editione usque ad ejus finem, ita ut repetantur illa: Cum itaque omnibus, etc., quae in editione decurtata epistolam claudunt, in Hadrianea autem suo loco capite nono inserta fuerant. Hanc lectionem Quesnelllus reperit in duobus mss. Thuaneis, et uno Cantabrigensi. Nos reperimus in mss. quatuor collectionum 11, 20, 21 et 23, ad quas referri tres a Quesnello laudatos codices nihil ambigimus. Collectio 11, a qua caeterae collectiones hanc editionis formam videntur sumpsisse, praecipue consideranda est, cum antiquior sit Hincmari aetate, uti probavimus in praefat. ad epistolas num. 23. In uno tantum codice Veneto S.",
          "candidate_score": 0.650927,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_16",
          "bdc_text": "oben Nr. 971 , Anm. 3 ) ausgehändigt. Vgl . Hubert Jedin , Geschichte des Konzils von Trient , Bd. I , Freiburg 1951 , S. 256-260 ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_168",
          "psc_text": "verius Hadrianea appellanda est, cum omnes hi codices ad Hadrianeam collectionem 7 vere pertineant, ad eam scilicet quam aliquot additamentis Dionysiana auctiorem, Hadrianus I pontifex Carolo Magno in usum Occidentalium Ecclesiarum tradidit. Hinc plurima hujus collectionis inveniuntur ubique exemplaria, quae hanc epistolae formam tuentur. Duos tantum codices Thuaneos Gallicanos laudavit Quesnellus; sed multo plures in Galliis diffusos memorat P. Coustantius in praefatione laudata num. 128, inter quos unus est anni 805. Multos item antiquos ipsi Romae vidimus, quos nominavimus in praefat. ad epistolas num. 16. His addi possunt etiam codices collectionis 8, num. 17 indicati, qui Hadrianeam collectionem initio exhibent. 4. Tertia editionis forma ex utraque anteriori conflata, quam editionem mixtam nuncupabimus, aliter in mss., aliter in editis invenitur. In codicibus enim quos vidimus, omissis capitibus 6, 7, 8, et dimidio noni, tota Hadrianea editio primum exhibetur, fere cum chronica notatione Dat. IV idus Augusti. Dein subjiciuntur velut appendix memorata",
          "candidate_score": 0.650829,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_85_87",
          "bdc_text": "] Lieber her und bruͦder , den brieffDaß der Brief , zu dem diese Beilage gehört , der obenstehende vom 24 . März sein muß , ergibt sich aus den inhaltlichen Übereinstimmungen ; vgl . etwa Z. 73-77 mit Z. 27-38 oder Z. 87-90 mit Z. 46-49 .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1272",
          "psc_text": "emendavimus, ex quibus colligitur omnes has epistolas eodem die VI idus Martias signatas fuisse. 2. Quoad ordinem vero, cum ex laudato testimonio epistolae 131 liquet S. pontificem scripsisse litteras ad Marcianum et Proterium antequam ad Julianum scriberet, tum vero ex initio cap. 2 epistolae 130, ad Marcianum, ubi Leo se Proterio rescripsisse testatur, palam fit litteras ad Proterium epistolae ad Marcianum praecessisse. Itaque licet omnes hae epistolae eodem die notentur, ex ipsarum tamen contextu Leo scripsit primum ad Proterium, dein ad Marcianum, ac tandem ad Julianum, et hunc ordinem in editione servabimus. 1253 EPISTOLA CXXIX. AD PROTERIUM EPISCOPUM ALEXANDRINUM. SYNOPSIS. I. Episcoporum esse vigilare ne fidei unitas violetur, quod vel litterulae immutatione fieri potest. --II. Ex traditione SS. PP. et suam epistolam catholicam, et docendos esse populus, asserit. --III. Fidem, disciplinam et privilegia Ecclesiarum ex norma vetustatis esse servanda. LEO PROTERIO episcopo Alexandrino. CAP. I. Laetificaverunt me litterae dilectionis tuae,",
          "candidate_score": 0.650757,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_57_59",
          "bdc_text": "Januar ; s. oben Nr. 940 , 20-50. . Eandem movi Sangallensibus , hoc est Vadiano Vadian BW V 404f. ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_43",
          "psc_text": "collectionem 8 referentibus haec epistola legitur, nullum Januarii vestigium apparet. Hinc ergo cognoscimus in mss. hujus collectionis Januarii nomen omnino defuisse, ut in Vat. 5845; dein fuisse superadditum, ut in Vallicellano; tandem in textum irrepsisse, ut in Vercellensi, ac in Vat. 1353. Cum vero auctor collectionis 23, quae continetur in Ottoboniano 297, priores epistolas 15 ex codicibus collectionis 8 eodem ordine ad verbum descripserit; dum Januarii nomen inseruit, codice usus fuit laudatae collectionis 8 qui hoc nomen insertum vel superadditum habebat: unde tota hujus nominis auctoritas revocatur ad solam collectionis 8, quam tamen in ipsa origine hoc nomine caruisse ostendimus, ut eodem sane carent caeteri codices ac praesertim vetustis simarum omnium collectionum. Hinc ms. Florentin. S. Marci collectionis 13, ob Leoninas epistolas aliis nominibus insignis, ut videbimus in Admonit. ad epist. 12, sic epistolam, de qua agimus, inscribit: Leo Urbis Romae episcopus . . . . . Aquileiensi episcopo; ubi",
          "candidate_score": 0.650615,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_74_76",
          "bdc_text": "Gallen und vermutlich auch nach Konstanz gesandt ( s. Vadian BW V 419 ) . Eventuell könnte aber auch ein Verzeichnis der Theologen gemeint sein , wie es dem Bericht des Konstanzer Stadtschreibers Vögeli beiliegt ( s.",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_962",
          "psc_text": "IN EPISTOLAM SEQUENTEM. 1. Quesnellus praestantissimam epistolam seu relationem synodi Chalcedonensis ad S. Leonem Graece et Latine inter Leonis Opera primus inseruit, ut in editionibus Conciliorum exhibetur; nullo tamen codice vel Graeco vel Latino usus est. Nos Graecum textum, qui est originalis, cum duobus mss. Venetis S. Marci 164 et 555 recensuimus. Quoad Latinum vero, duplex hujus relationis Latina versio habetur. Quesnellus eam unam dedit quae primum vulgata a Crabbo, in caeteras Conciliorum editiones transivit. At alia exstat interpretatio vetustior, quippe quae paulo post ipsum Chalcedonense concilium exarata fuit, et ex qua Vigilius papa in Constituto testimonium allegavit. Hanc primus edidit Baluzius. In tribus tantum codicibus adhuc inventa est, nimirum in Parisiensi, in Vaticano Reginae Suecorum, et in alio Vat. 1322. Hic autem postremus codex, qui quondam fuit Veronensis Ecclesiae, eo praestantior est quod quamplures subscriptiones Patrum nobis conservavit, quae in ipso originali Graeco desiderantur. Nobis sane, qui hanc versionem",
          "candidate_score": 0.650473,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_16",
          "bdc_text": "oben Nr. 971 , Anm. 3 ) ausgehändigt. Vgl . Hubert Jedin , Geschichte des Konzils von Trient , Bd. I , Freiburg 1951 , S. 256-260 ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_595",
          "psc_text": "727, n. b) ad epist. 22, ubi similia exempla praeteriti temporis dore praesenti vel mox futura ab ipso Leone adhibita allegavimus. Duas autem epistolas eodem die ad eosdem dari a Leonis more alienum non est, ut ex exemplis in admonit. ad epist. 17 laudatis patet. 5. Unum monendum restat quoad Graecam hujus epistolae versionem, quae cum in editionibus Conciliorum puncta alicubi praeferat lacunas indicantia, de luxato exemplari Romanorum editorum initio dubitavimus. At Graecum textum conferentes cum ms. Vat. 1455, alterius originis ab eo quo Romani editores usi sunt, ac praeterea cum duobus codd. Venetis S. Marci 164 et 555 deprehendimus, nec puncta in illis esse, neque luxationem ullam, sed omnia distincte uno contextu describi; nec tamen quae in editionibus Graecis desunt, suppleri. Hinc antiquum Graecum interpretem ea quae desiderantur in Graeca versione consulto omisisse non improbabiliter conjicimus. Forte Julianus, qui Leonis epist. 93 ad synodum Nicaenam Graece interpretatus videtur, uti",
          "candidate_score": 0.650466,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_80_82",
          "bdc_text": "Amen . Vale cum charissimis fratribus Pellicano , LeoneLeo Jud. , Theodoro Theodor Bibliander. , Steinero et reliquis , quos omnes Christus servet . Datum Constantiae , 24 .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1003",
          "psc_text": "episcopus Germaniciae. Valere me in Domino ora, Deo amantissime pater. JOSEPHUS episcopus Iliopolis. Valere me in Domino ora, Deo amantissime et sanctissime pater. CALOGERUS episcopus Claudiopolis. Valere me ora, Deo amantissime pater. Et subscripsi per Euphrosynum diaconem. HERACLIUS misericordia Dei episcopus Comanorum. Valere me in Domino ora, Deo amantissime pater. 1105 IBAS episcopus Edessenae metropolis. Valere me in Domino ora, Deo amantissime pater. SOPHRONIUS episcopus Constantinae. Valere me in Domino ora, Deo amantissime pater. URANIUS episcopus Emissae. Valere me in Domino ora, Deo amantissime pater. EUSEBIUS episcopus Dorylaei. Valere me in Domino ora, Deo amantissime pater. AETHERIUS episcopus Smyrnae. Valere me in Domino ora, Deo amantissime pater. ZENOBIUS episcopus. Ut supra. THOMAS episcopus Theodosiopolis. Valere me in Domino, amantissime pater. SABAS episcopus Palti. Valere me in Domino, Deo, amantissime pater. Subscribens per Patricium episcopum. PATRICIUS episcopus Neocaesareae. Valere me in Domino ora, Deo amantissime pater. RINUS gratia Dei episcopus Junopolis.",
          "candidate_score": 0.649009,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_85_87",
          "bdc_text": "] Lieber her und bruͦder , den brieffDaß der Brief , zu dem diese Beilage gehört , der obenstehende vom 24 . März sein muß , ergibt sich aus den inhaltlichen Übereinstimmungen ; vgl . etwa Z. 73-77 mit Z. 27-38 oder Z. 87-90 mit Z. 46-49 .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_73",
          "psc_text": "in Commentario ad Canonem paschalem Victorii, cap. 1, pag. 72. Duae vero in ea quam Petavius et Bucherius ediderunt partes distinguendae, nimirum ipsa Cyrilli epistola ad Africanos, quae legitur correctior apud Dionysium; et ejus additio, quae ad aliam ejusdem Cyrilli epistolam pertinet. Has quidem duas distinctasque Cyrilli epistolas cum imperitus quidam reperisset agentes de Paschate, de eodem Paschate utrasque agere credidit: et idcirco epistolae ad Africanos, quam ex Dionysio primum descripsit, paucis verbis suo arbitrio immutatis, alteram, quae Bedae temporibus integra legebatur, initio praetermisso, subjecit atque inseruit; quae cum denuntiet diem Paschatis anni 444, eidem diei accommodata fuit a librario dies designata in priori ad Africanos epistola, nimirum IX kal. Maii. Hinc Bucherius non duas, sed unam epistolam habuit totum hoc documentum, eodemque credidit sermonem esse de solo Paschate ann. 444. 3. Sed si conferatur prima hujus pars cum Cyrilli epistola ad Africanos, quae a Dionysio conservata est, eadem reperientur",
          "candidate_score": 0.648823,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_57_59",
          "bdc_text": "Januar ; s. oben Nr. 940 , 20-50. . Eandem movi Sangallensibus , hoc est Vadiano Vadian BW V 404f. ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_42",
          "psc_text": "Altinas epicopus fuit, in ipso exordio epist. 1 nominetur velut is cujus causa Leo ad Aquileiensem scripsit. Neque tamen hi codices Januario suffragantur. 22. Solum cod. Vat. Ottobonianus 297 collectionis 23 et nonnulli codd. collectionis 8, uti Vercellensis et Vat. 1353, Januarium praeferunt. At hoc nomen codicibus collectionis 8 posterius insertum, cum antea in eadem collectione defuerit, manifestum est ex Vallicellano A. 5, et multo magis ex Vat. 5845, qui ad eamdem collectionem 8 pertinent: nam in Vallicellano legitur in textu, pag. 278, Aquileiensi episcopo, Januarii vero nomen superadditum cernitur; in Vaticano autem omnium vetustissimo codice 5845, in cujus additionibus collectionem 8 referentibus haec epistola legitur, nullum Januarii vestigium apparet. Hinc ergo cognoscimus in mss. hujus collectionis Januarii nomen omnino defuisse, ut in Vat. 5845; dein fuisse superadditum, ut in Vallicellano; tandem in textum irrepsisse, ut in Vercellensi, ac in Vat. 1353. Cum vero auctor collectionis 23, quae continetur in",
          "candidate_score": 0.648815,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_37_39",
          "bdc_text": "Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ; s. Bizer , Abendmahlsstreit 194-196 . . Praeterea nihil motum est .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1442",
          "psc_text": "ad custodiam catholicae fidei, cura dignamini sollicitiore respicere, evidenter agnoscitis quod magnis haereticorum audetur insidiis, ut inter Eutychis Dioscorique discipulos, et eum quem apostolica sedes direxerit, diligentior, tamquam nihil fuerit ante definitum, tractatus habeatur, et quod totius mundi catholici sacerdotes in sancta Chalcedonensi synodo probant gaudentque firmatum, in injuriam etiam sacratissimi concilii Nicaeni efficiatur infirmum. Quod enim nostris temporibus apud Chalcedonam de Domini nostri Jesu Christi incarnatione firmatum est, hoc etiam apud Nicaeam mysticus ille Patrum numerus definivit; ne catholicorum confessio aut unigenitum Dei Filium in aliquo crederet Patri imparem, aut eumdem, cum factus est filius hominis, non veram carnis nostrae atque animae habuisse naturam. CAP. II. Detestandum ergo nobis est perseveranterque vitandum, quod fraus haeretica nititur obtinere, nec in aliquam disceptationem pie et plene definita, revocanda sunt, ne ad arbitrium damnatorum ipsi de his videamur ambigere, quae manifestum est per omnia propheticis et evangelicis atque apostolicis auctoritatibus consonare. Unde",
          "candidate_score": 0.648198,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_13_15",
          "bdc_text": "enthält zwar die ablehnende Stellungnahme zum Konzil , aber keinen Beschluß über Abwehrmaßnahmen. . Generaliter quoque et constanter responsum est legato pontificisMit dem päpstlichen Nuntius Peter van der Vorst wurden keine Verhandlungen geführt ; nach einem ungn ädigen Empfang wurde ihm einzig eine Kopie der Antwort an den Kaiser ( s.",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_454",
          "psc_text": "Flavianus etiam monuerat (Epist. 26), cum etiam sine concilio, et antequam haberetur synodus Chalcedonensis, tota Ecclesia illam susceperit, eidemque episcopi suas subscriptiones apposuerint, non ut vim et auctoritatem illi adjicerent, sed ut se catholicos probarent, et ne, si renuerent, haeretici haberentur. Jam enim vulgatum fuerat, quod postea omnes reverendissimi episcopi clamaverunt in Chalcedonensi, act. 4, pag. 1403: Qui non consentit epistolae sanctissimi episcopi Leonis, haereticus est. Porro in eodem concilio, quo Ephesini latrocinii gesta rescindenda erant, maximis cum laudibus suscepta fuit act. 2 et 4, eoque honore habita ac si ab ipso Petro edita fuisset: quod et antequam ederetur, Petrus Chrysologus apostolicae auctoritatis callentissimus, observandum ac tenendum praedixerat epist. 25. Nihil pro apostolicarum definitionum auctoritate illustrius hoc totius Ecclesiae ac generalis synodi testimonio, quod Petrum in successoribus viventem et loquentem agnoscit. In Romana synodo sub Gelasio pronuntiatum fuit anathema, Si quispiam de hujus epistolae textu usque ad unum iota disputaverit,",
          "candidate_score": 0.648125,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_129",
          "bdc_text": "Item der Butzer sölte wol lernen , daß er sines praticierens hinfür still stuͤndseine Umtriebe künftig zu unterlassen. , dann es hat weder sin consilium in FranckrichGemeint ist das 1534 auf Bitte des französischen Gesandten Chelius verfaßte Gutachten über die Beilegung des konfessionellen Zwistes ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1159",
          "psc_text": "Consulente autem dilectione tua de his in quibus putaveris ambigendum, non deerit relationibus tuis meae responsionis instructio: ut sequestrata earum actione causarum, quae in quibusque Ecclesiis praesulum suorum debent cognitione firmari, hanc specialem curam vice mea functus assumas, ne haeresis vel Nestoriana vel Eutychiana in aliqua parte revirescat: quia in episcopo Constantinopolitano catholicus vigor non est, nec multum aut pro sacramento salutis humanae, aut pro sua est aestimatione sollicitus: cum si quid illi inesset spiritualis industriae, ita et a quibus ordinatus sit, et cui viro successerit cogitare deberet, ut magis beatum Flavianum, quam sui honoris sequeretur auctores. Et ideo cum piissimi principes secundum obsecrationem meam dignati fuerint fratrem Anatolium de his quae merito in querelam veniunt increpare, jungat charitas tua diligentiam suam, ut universa scandala, adhibita plenissima correctione resecentur, et a filii nostri Aetii cesset injuriis. Nam apud catholicum episcopum, etiam si erat quod quacumque de causa succensendum archidiacono videretur,",
          "candidate_score": 0.647833,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_37_39",
          "bdc_text": "Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ; s. Bizer , Abendmahlsstreit 194-196 . . Praeterea nihil motum est .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_707",
          "psc_text": "sancta SYNODUS quae in urbe Roma convenit, clero, honoratis, et plebi consistenti Constantinopoli, dilectissimis filiis in Domino salutem. CAP. I. In notitiam nostram, quae Ephesi contra opinionem omnium sunt acta, perlatis, magno animum nostrum fatemur moerore confusum: nec tantum licuisse iniquitati, 933 facile potuissemus credere, nisi filius noster Hilarus diaconus, qui a nobis vice nostra cum aliis ut interesset synodo missus fuerat, fugiens revertisset, declinans, ne injustae particeps esset sententiae. Quippe cum vox illic a nostris contradictionis emissa sit, quam Alexandrinus antistes, qui totum solus impotentiae suae vindicavit, audire contempsit, in consortium suae voluntatis invitos pertrahens sacerdotes, ut per vim coacti subscriberent, qui nullam damnationis causam idoneam reperissent. Sed hos ausus pio et Christiano principi confidimus minime placituros. Nunc quia Ecclesiam vestram hac ratione cognovimus dissipatam, consolandos adhortandosque vos esse credidimus nostris epistolis, ut pro catholicae fidei defensione perfidorum nequitiae resistatis. Nolumus enim dilectionem vestram hoc moerore percelli, cum major",
          "candidate_score": 0.647695,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_37",
          "bdc_text": "Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_707",
          "psc_text": "sancta SYNODUS quae in urbe Roma convenit, clero, honoratis, et plebi consistenti Constantinopoli, dilectissimis filiis in Domino salutem. CAP. I. In notitiam nostram, quae Ephesi contra opinionem omnium sunt acta, perlatis, magno animum nostrum fatemur moerore confusum: nec tantum licuisse iniquitati, 933 facile potuissemus credere, nisi filius noster Hilarus diaconus, qui a nobis vice nostra cum aliis ut interesset synodo missus fuerat, fugiens revertisset, declinans, ne injustae particeps esset sententiae. Quippe cum vox illic a nostris contradictionis emissa sit, quam Alexandrinus antistes, qui totum solus impotentiae suae vindicavit, audire contempsit, in consortium suae voluntatis invitos pertrahens sacerdotes, ut per vim coacti subscriberent, qui nullam damnationis causam idoneam reperissent. Sed hos ausus pio et Christiano principi confidimus minime placituros. Nunc quia Ecclesiam vestram hac ratione cognovimus dissipatam, consolandos adhortandosque vos esse credidimus nostris epistolis, ut pro catholicae fidei defensione perfidorum nequitiae resistatis. Nolumus enim dilectionem vestram hoc moerore percelli, cum major",
          "candidate_score": 0.647597,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_118_120",
          "bdc_text": "Diss sag ich dorum , ob ir glichwol nit möchtend uff die form in die concordi komen , wie ir anglangt möchten werden , davon ich doch nichts gwisses wais , das ir doch sunst dem Luther früntlich engegen giengind . Item inter cętera : Als der churfürstJohann Friedrich von Sachsen .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_567",
          "psc_text": "multa mihi fiducia est de pietatis tuae sublimissima fide, obsecro gloriosam clementiam tuam, ut sicut sancto studio tuo catholica praedicatio semper adjuta est, ita nunc quoque ejus faveas libertati; quam forte ideo permisit Dominus hac tentatione pulsari, ut quales intra Ecclesiam laterent, possent agnosci. Quorum plane non est negligenda curatio, ut nec ipsorum nos contristet amissio. CAP. IV. Augustissimus vero et Christianissimus imperator cupiens quam celerrime turbata componi, episcopali concilio, quod Ephesi vult haberi, nimium breve et angustum tempus indixit, diem kalendarum Augustarum praestituendo conventui; cum a tertio iduum Maiarum, quo serenitatis ejus scripta suscepimus, major pars reliqui sit temporis absumenda, ut profectio 857 sacerdotum, qui negotio sufficiant, valeat ordinari. Nam illud quod pietas ipsius etiam me credidit debere interesse concilio, etiamsi secundum aliquod praecedens exigeretur exemplum, nunc tamen nequaquam posset impleri: quia rerum praesentium nimis incerta conditio a tantae urbis populis me abesse non sineret; et in desperationem quamdam",
          "candidate_score": 0.647508,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_74_76",
          "bdc_text": "Gallen und vermutlich auch nach Konstanz gesandt ( s. Vadian BW V 419 ) . Eventuell könnte aber auch ein Verzeichnis der Theologen gemeint sein , wie es dem Bericht des Konstanzer Stadtschreibers Vögeli beiliegt ( s.",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_591",
          "psc_text": "Leonem acceptis primis Flaviani litteris cum gestis synodi Constantinopolitanae consilium cepisse mittendi legatos quatuor in Orientem, qui rem totam Constantinopoli componerent. Ad hunc unice finem scriptas primum credit epistolas plures, quae 13 Junii datae nunc leguntur. Solas autem duas nominat, scilicet epist. 28 ad Flavianum, et 32 ad archimandritas Constantinopolitanos, in quibus reapse nihil de synodo habetur, sed de fidei tantum causa per legatos curanda. Addit porro: At antequam legati profecti essent, acceptae sunt a Leone Theodosii litterae, quibus de indicta synodo monebatur; statimque iidem legati, qui ad fidei negotium cum Flaviano tractandum destinati erant, ad synodum directi sunt, eorumque tardata profectio, quo novis litteris scribendis tempus daretur, vel prioribus amplificandis; et in his de concilio fit mentio. Hac autem de causa et anterioribus et ultimis litteris eamdem chronicam notationem idibus Junii affixam innuit. 3. Nemini tamen haec satisfacere poterunt. Primo enim Flaviani litteras cum gestis Constantinopolitanae synodi a Leone",
          "candidate_score": 0.647465,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_68_70",
          "bdc_text": "s. Stadtarchiv Konstanz , Ref. A. Fasc. 10 , 407v. ( vgl . oben Nr. 943 , Anm. 2). . Hic cave , mi frater , ne quicquam tale ędatur , imo ne sciat Bucerus , qui et calamo valet et non caret ingenio vehementi . Quodsi ille vos prior irritarit , tum bonorum omnium iuditio licebit referire .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_890",
          "psc_text": "dilectio tua litteris, quas per nostros accipiet, plenius instruetur. Data idibus Aprilis, Adelfio viro clarissimo consule. 1042 EPISTOLA LXXXI. AD JULIANUM EPISCOPUM. SYNOPSIS. Julianum diu per Dioscori improbitatem vexatum monet lapsos in communionem recipi non debere, nisi perfidia cum auctoribus damnata. LEO episcopus JULIANO episcopo. Litteras fraternitatis tuae per filios nostros Constantinopolitanos clericos, nuntias tuae salutis accepi; quibus te magnis tribulationibus gravatum fuisse significas: cum utique non defuerit materia sollicitudinis et laboris, quae inter procaces catholicae fidei adversarios inhaerentem veritati animum fatigarent; isque, ut scribis, fuerit animus ut per occasionem necessitatis et nobis te et patriae praesentares. Quod vere futurum speraveram, ut apertius omnium haereticorum ambages tuo ore recognoscerem. Sed gratias Deo, quod ita et incolumitas tua, et Ecclesiae causa profecit, ut liberum tibi fuerit apud eos interim degere, quorum nobis probabilis consensus innotuit, sicut et fratris Anatolii scripta profitentur, et gesta quae apud ipsum coram nostris sunt confecta demonstrant,",
          "candidate_score": 0.647351,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_16",
          "bdc_text": "oben Nr. 971 , Anm. 3 ) ausgehändigt. Vgl . Hubert Jedin , Geschichte des Konzils von Trient , Bd. I , Freiburg 1951 , S. 256-260 ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_755",
          "psc_text": "brevi admonitione eisdem epistolis praemissa his verbis: Ex epistolarum subjectarum serie manifestum est scriptas eas fuisse consilio et hortatu sancti Leonis totiusque synodi, ex qua et cujus nomine datae sunt superiores pontificis litterae. Has igitur pro utrarumque affinitate hoc loco excudendas putavimus. Nam et clariorem illius synodi nobis ingerunt notitiam, cujus locum, tempus, materiem aliasque circumstantias aperiunt; et ab ipso Leone dictatae videntur. De quibus plura in dissertatione 1 de Vita et rebus gestis S. Leonis ad annum 449. Ipsae epistolae tres imperiales ad Theodosium. et alia ad Pulcheriam Leonis consilium palam testantur; has vero ab ipso Leone dictatas nihil indicat; quin nonnulla Leoninae scribendi rationi haudquaquam congruunt. 2. Quoad tempus vero, cum omnes tum quae traditae tum quae redditae fuerunt Augustorum epistolae, in una Chalcedonensi collectione exhibitae, chronica notatione careant, alii aliter opinati sunt. De quatuor prioribus epistolis in Orientem missis in primis statuendum est. Totum pendet ex interpretatione",
          "candidate_score": 0.647024,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_95_97",
          "bdc_text": "hat , daß wir so lang verzogen honddie Unterzeichnung der Konkordie hinausgezögert haben. . Item so hat man dem kayser och ain dapfere antwurt gebenSiehe oben Nr. 971 , Anm. 3. , deren ich mich gar nit versechen hettdie ich gar nicht erwartet hätte. . Ich achtennehme an. och , man werde den pfaffen allenthalben in der evangelischen fursten und stetten landschafften hefftenbeschlagnahmen .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_700",
          "psc_text": "οὐδὲ μία μάστιξ, οὐδὲ βάσανος ἠδύνατό με τῇ ἀδίκῳ αὐτῶν ἀποφάσει ποιεῖν συναινέσαι· ἀλλὰ πάντων καταλειφθέντων, ἐκεῖθεν ἀνεχώρουν, διὰ ἀγνώστων καὶ ἀνοδεύτων τόπων εἰς τὴν Ῥώμην ἀπῆλθον· τῷ εὐλαβεστάτω Πάπαᾳ πάντων τῶν ἐν Ἐφέσῳ πεπραγμένων ἱκανῶς μεμήνυται [Forte ἱκανὸς μηνυττὴς]. Ὂν ἡ ὑμετέρα προσκυνητὴ φιλανθρωπία μανθανέτω, μετὰ πάσης τῆς δυτικῆς (συνόδου) ἀποδοκιμάσαι πάντα τὰ ἐν Ἐφέσῳ κατὰ τῶν κανό νων διὰ θορύβου καὶ μίσους βιωτικοῦ ἀπὸ Διοσκόρου τοῦ ἐπισκόπου γενόμενα, καὶ μηδενὶ λόγῳ ταῦτα ὑποδεχθῆναι δύνασθαι ἀπὸ τῶν μερῶν τούτων, ἅπερ κατὰ δυναστείαν τοῦ προειρημέννου, οὐκ ἀνευ βλάβης τῆς πίστεως, εἰς πρόκριμα τοῦ ἁγίου ἀνδρὸς καὶ ἀθώου ἐπλημμέλησε [Forte ἐπλημμελήθη]. Καὶ ἅπερ τῇ σταθηρᾷ καὶ ἰσχυρᾷ αὐθεντίᾳ ὑπερ τῆς πίστεως σχεδὸν ἀπ' ἐμοῦ μεμήνυται, περιττὸν ἠγοῦμαι λέγειν· καὶ γὰρ ἀπὸ τῶν γραμμάτων τοῦ εὐλαβεστάτου Πάπα μαθήσεσθε. Ὅθεν δέσποινα 929 ἐπιφανεστάτη καὶ φιλανθρωποτάτη Αὐγούστα, ἡ προσκυνητή σου εὐσέβεια, ἥ τις καὶ τὴν ἀρχὴν λαβόντα καταλιμπάνειν οὐκ ὀφείλει, τοῦ εὐλαβοῦς τῆς ἀκεραίου",
          "candidate_score": 0.646812,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_16",
          "bdc_text": "oben Nr. 971 , Anm. 3 ) ausgehändigt. Vgl . Hubert Jedin , Geschichte des Konzils von Trient , Bd. I , Freiburg 1951 , S. 256-260 ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_170",
          "psc_text": "quatuor collectionum 11, 20, 21 et 23, ad quas referri tres a Quesnello laudatos codices nihil ambigimus. Collectio 11, a qua caeterae collectiones hanc editionis formam videntur sumpsisse, praecipue consideranda est, cum antiquior sit Hincmari aetate, uti probavimus in praefat. ad epistolas num. 23. In uno tantum codice Veneto S. Marci 79 collectionis 22 hanc tertiam rationem nacti sumus absque repetitione extremi capitis Cum itaque de omnibus, etc., ita ut lectioni Hadrianeae tria tantum capita omissa ex ed tione decurtata subjiciantur usque ad illa, vel corpore perdidisse. In editis autem Leonis Quesnello anterioribus ac in Conciliorum vulgatis quae ex codicibus hujus tertiae lectionis profecta sunt, editores, cum hanc formam incongruam deprehendissent, tam ob chronicam notam sitam ante tria capitula 6, 7 et 8, quam ob importunam repetitionem periodi Cum itaque de omnibus, nulla licet codicum auctoritate fulti, dederunt primo editionem Hadrianeam, excepta extrema periodo, Si quae vero aliae sunt causae,",
          "candidate_score": 0.646289,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_72_74",
          "bdc_text": "Iam vero nihil est , quod addam , excepto catalogo omnium , qui fuerunt Schmalkaldi , quem hic habes Bullingers Abschrift eines Verzeichnisses aller Teilnehmer des Tags zu Schmalkalden findet sich in Zürich StA , E II 337 , 227r. -v . Thomas Gaßner hatte ein solches nach St . Gallen und vermutlich auch nach Konstanz gesandt ( s.",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_178",
          "psc_text": "media quidem parte deficientem, quae tamen in omnibus tum Graecis tum Latinis concilii Chalcedonensis codicibus collectionis 17 integra legitur. In omnibus etiam collectionibus et mss. Latinis Sardicense concilium mutilum praefertur sine tribus extremis canonibus, qui in Graecis exemplaribus continentur. In cod. Vat. 1341, et in tribus aliis Gallicanis laudatis a Coustantio (Tom. I Epist. Rom. pont., p. 772), qui exhibent collectionem Hispanicam Innocentii I, epistola ad episcopos synodi Toletanae decurtata est, cum in ea desint numeri 2, 3, 4, 5, 6, 8, et pars etiam numeri primi. In mss. collectionis Hadrianeae solum initium describitur litterarum Hormisdae ad presbyteros, diaconos et archimandritas secundae Syriae, quas manuscripta collectionis praestantissimae 14 integras conservarunt. Et, ut alia ejusdem generis omittamus, in ipsa collect. 5 Quesnelliana num. 51, capite diminuta affertur Gelasii epistola ad Orientales. Quidni igitur pariter mutila proferri potuit epistola Leonis ad Africanos? 9. Exemplar quidem hujus epistolae, quod sine tribus capitibus editionis",
          "candidate_score": 0.646029,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_13_15",
          "bdc_text": "enthält zwar die ablehnende Stellungnahme zum Konzil , aber keinen Beschluß über Abwehrmaßnahmen. . Generaliter quoque et constanter responsum est legato pontificisMit dem päpstlichen Nuntius Peter van der Vorst wurden keine Verhandlungen geführt ; nach einem ungn ädigen Empfang wurde ihm einzig eine Kopie der Antwort an den Kaiser ( s.",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_455",
          "psc_text": "Chrysologus apostolicae auctoritatis callentissimus, observandum ac tenendum praedixerat epist. 25. Nihil pro apostolicarum definitionum auctoritate illustrius hoc totius Ecclesiae ac generalis synodi testimonio, quod Petrum in successoribus viventem et loquentem agnoscit. In Romana synodo sub Gelasio pronuntiatum fuit anathema, Si quispiam de hujus epistolae textu usque ad unum iota disputaverit, et non eam in omnibus venerabiliter receperit (Tom. V Concil. Ven. edit. pag. 387) . Et S. Gregorius, lib. VI, epist. 2: Si quis contra harum quatuor synodorum fidem, et contra sanctae memoriae Leonis papae tomum atque definitionem aliquid umquam loqui praesumit, anathema sit. 2. Hinc in fidei professionibus nihil frequentius quam post generalia concilia hujus epistolae doctrinam profiteri. Apud Orientales, ubi Eutychis haeresis turbas excitaverat, haec consuetudo primum inducta, ut liquet inter caetera ex aliquot epistolis Hormisdae, ex epistola Petri diaconi ad Fulgentium, et ex concilio Apamensi an. 535. Idem mos etiam ad Occidentales transivit, et diu etiam obtinuit.",
          "candidate_score": 0.645785,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_86",
          "bdc_text": "März sein muß , ergibt sich aus den inhaltlichen Übereinstimmungen ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_87",
          "psc_text": "jam praeparatis, communem annum facitis de embolismo, dum observatis lunam incensam in III nonas Martias juxta regulam Latinorum kal. Januarii, Dominica luna XXVII; et non observandum est in hoc anno pro causis 603 quas supra diximus. Sicut enim vitandum est Pascha, quod diximus, in hoc anno; ita cavendum est ne faciamus Pascha anni embolismi in anno communi, et communis in embolismo. Debemus enim investigare epactas lunares in mensibus totius anni, ut celebremus Pascha in luna primi mensis, in principio anni post veris exordium. Sol enim ipse quotidie terra marique pariter clauditur in fine diei, et in diei initio aperitur. Et finit sol cursum totius anni in XII kal. Aprilis, et lunaris globi plenitudo, vel diminutio, digitorum motu, rationis magisterio, et calculi supputatione aliqua praevidetur; ut numeremus XII tantum lunas juxta supputationem legalem Hebraeorum in anno communi, et XIII in embolismo secundum computationem dierum. Indicabo vero vobis, quod Pachomius insignis factis,",
          "candidate_score": 0.645743,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_10_12",
          "bdc_text": "Nam quod concilium attinet , conclusum est nulla ratione quęrendum , quod ea non sit pontificis autoritas ; si vero vel ipse vel quisquam alius conetur exequi concilii sententiam , statuerunt principes cum urbibus defensare suos a violentia illa impiaDer Bundestagsabschied vom 6 . März ( Konstanz Stadtarchiv , Ref. A. Fasc. 16 , 202r. -223v. )",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_770",
          "psc_text": "detrimentum est ex his quae gesta sunt, ut fides, quae antis temporibus regulariter custodita est a sacratissimo patre nostro Constantino, qui primus imperio splenduit Christianus, nuper turbata sit ad arbitrium unius hominis, qui in synodo Ephesinae civitatis odium et contentiones potius exercuisse narratur, militum praesentia et metu appetens Constantinopolitanae civitatis episcopum Flavianum, eo quod libellum ad apostolicam sedem miserit, et ad omnes episcopos harum partium, per eos qui directi fuerant in concilio a reverendissimo episcopo Romae, qui secundum definitiones Nicaeni concilii consueti sunt interesse, domine sacratissime fili, venerabilis imperator. Hac itaque gratia, tua mansuetudo tantis turbis resistens, veritatem fidei catholicae religionis immaculatam servari praecipiat: ut secundum formam et definitionem apostolicae sedis, quam etiam nos tamquam praecellentem similiter veneramur, in statu sacerdotii illaeso manente per omnia Flaviano, ad concilii et apostolicae sedis judicium 968 transmittatur, in qua primus ille, qui coelestes claves dignus fuit accipere, principatum episcopatus ordinavit; quando scilicet decet",
          "candidate_score": 0.645684,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_10_12",
          "bdc_text": "Nam quod concilium attinet , conclusum est nulla ratione quęrendum , quod ea non sit pontificis autoritas ; si vero vel ipse vel quisquam alius conetur exequi concilii sententiam , statuerunt principes cum urbibus defensare suos a violentia illa impiaDer Bundestagsabschied vom 6 . März ( Konstanz Stadtarchiv , Ref. A. Fasc. 16 , 202r. -223v. )",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_217",
          "psc_text": "ubi minores sunt plebes minoresque conventus, presbyterorum cura sufficiat, episcopalia autem gubernacula nonnisi majoribus populis et frequentioribus civitatibus oporteat praesidere, ne, quod sanctorum Patrum divinitus inspirata decreta vetuerunt, viculis et possessionibus, vel obscuris et solitariis municipiis tribuatur sacerdotale fastigium, et honor cui debent excellentiora committi, ipsa sui numerositate vilescat. Quod nunc in sua dioecesi Restitutus episcopus factum esse causatus est, et rationabiliter postulavit ut si episcopi eorum locorum in quibus non debuerant ordinari humana conditione decesserint, loca ipsa ad jus ejusdem antistis cui olim propria vel contigua fuerunt revertantur. Et inutile 668 est ut sacerdotalis dignitas inconsiderata ordinantis facilitate superflua multiplicatione minuatur. CAP. XI. De his autem quae in sacro virginitatis proposito constitutae, ut superius dictum est, barbaricam pertulere violentiam, et integritatem pudoris non animo, sed corpore perdiderunt, ea nobis videtur servanda moderatio, ut neque in viduarum dejiciantur gradum, nec in sacrarum et perseverantium virginum numero censeantur: quibus, si in",
          "candidate_score": 0.645677,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_80_82",
          "bdc_text": "Amen . Vale cum charissimis fratribus Pellicano , LeoneLeo Jud. , Theodoro Theodor Bibliander. , Steinero et reliquis , quos omnes Christus servet . Datum Constantiae , 24 .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1005",
          "psc_text": "ora, Deo amantissime pater. PAULUS episcopus sanctissimae Dei Ecclesiae Philiomelei. Valere me in Domino ora, domine pater. THEOCTISTUS episcopus Tyrai. Valere me in Domino ora, sanctissime pater. OLYMPIUS episcopus Sozopolitanae sanctissimae Dei Ecclesiae. Valere me ora, Deo sanctissime pater. JOANNES humilis episcopus civitatis Barbileorum. Valere me ora, Deo amantissime pater. VALERIUS episcopus civitatis Laodiciae Phinicae. Valere me in Domino ora, Deo amantissime pater. BASILIUS episcopus civitatis Nacholiae. Valere me in Domino ora, Deo amantissime pater. NOE episcopus civitatis. Valere me in Domino ora, Deo amantissime pater. URANIUS episcopus civitatis Ibororum. Valere me in Domino ora, Deo amantissime pater. MANASSES episcopus Theodosiopolis magnae Armeniae. Valere me ora in Domino, Deo amantissime pater. AURELIUS episcopus. Ora pro nobis, pater beatissime. 1106 RESTITUTIANUS episcopus. Ora pro nobis, sancte ac venerabilis papa. AMACIUS episcopus civitatis Sotorum. Valere me in Domino ora, Deo amantissime pater. MELETIUS episcopus Larissae. Valere me in Domino ora, Deo amantissime",
          "candidate_score": 0.645375,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_16",
          "bdc_text": "oben Nr. 971 , Anm. 3 ) ausgehändigt. Vgl . Hubert Jedin , Geschichte des Konzils von Trient , Bd. I , Freiburg 1951 , S. 256-260 ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_463",
          "psc_text": "perficiendam codices triginta et amplius expendimus, et inter hos sex vetustissimos. qui millenariam aetatem attingunt. Cum haec epistola invenitur in omnibus collectionibus, quas in praefatione recensuimus, exceptis collect. 4, 6, 7, 14, 15 et 16, tum vero ad praecipuos cujusque collectionis mss. libros eamdem relegimus, inter quos vetustissimi sunt Vat. Reg. collect. 1, Vat. 1342 collect. 3, Vindebon. collect. 5, Vat. 5845 collect. 8, Vat. Ottobon. 93 similis, Vat. 3791 collect. 11, qui duo bis ex diversis fontibus eamdem epistolam exhibent; Vat. 1322 et Veron. 57 collect. 17, et Ratispon. collect. 19. Caeteros inferioris aetatis codices in annotationibus, ubi opus erit, memorabimus. Inter Lectionaria relegimus antiquissimum Vat. 3836. Addendi sunt praeterea duo alii codices millenarii, Veronensis 8, in quo haec epistola Leonis post epistolas canonicas describitur, et alius Veronen. 58, qui hanc epistolam ante quaedam documenta synodi Chalcedonensis repraesentat. Cum primam hujus epistolae editionem citabimus, intelligimus primam editionem Sermonum S.",
          "candidate_score": 0.645245,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_129",
          "bdc_text": "Item der Butzer sölte wol lernen , daß er sines praticierens hinfür still stuͤndseine Umtriebe künftig zu unterlassen. , dann es hat weder sin consilium in FranckrichGemeint ist das 1534 auf Bitte des französischen Gesandten Chelius verfaßte Gutachten über die Beilegung des konfessionellen Zwistes ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1147",
          "psc_text": "Domino esse reparatum. Ac si quid adversum tanti operis consummationem de contrario spiritu sentitur oboriri, necesse est ut ad vestrae revocetur pietatis auxilium, quod ad custodiam catholicae veritatis divina providentia praeparavit: ut cum potestatis vestrae sit scandala etiam in longinquo nata resecare, multo magis ea quae sub vestris audent oculis surgere, non sinatis accrescere. Anatolii episcopi ordinationem, sicut scientia Dei testis est, suspectam (quod fatendum est) mihi fecerant consecrationis ejus auctores, nec dissimilem ab eligentibus arbitrabar electum; secutumque est ut cum communionem apostolicae sedis expeteret, diu dandis ad eum pacis epistolis abstinerem. Sed cum illi pietatis vestrae testimonium 1186 suffragaretur, et de fide atque unanimitate ejus optanda quaeque et placitura promitteret, professionem ejus ita credidi esse sinceram, ut tamen, qua observantia se agere deberet, non desinerem commonere, sedulo ipsi ac diligenter inculcans, ut de persecutoribus beatae memoriae Flaviani neminem auderet in suo habere consortio, et Eutychis haeretici sectatores tamquam inimicos",
          "candidate_score": 0.644546,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_10_12",
          "bdc_text": "Nam quod concilium attinet , conclusum est nulla ratione quęrendum , quod ea non sit pontificis autoritas ; si vero vel ipse vel quisquam alius conetur exequi concilii sententiam , statuerunt principes cum urbibus defensare suos a violentia illa impiaDer Bundestagsabschied vom 6 . März ( Konstanz Stadtarchiv , Ref. A. Fasc. 16 , 202r. -223v. )",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_151",
          "psc_text": "commune cunctis fratribus consulentes, et male ordinatum submoveri, et episcopum Projectum in suo sacerdotio permanere debere decrevimus: id statuentes ut si quisquam fratrum nostrorum in quacumque provincia decesserit, is sibi ordinationem vindicet sacerdotis, quem illius provinciae metropolitanum esse constiterit. Duae, ut videmus, causae transactae sunt, in quibus tamen multa sunt quae praeter rationem ecclesiasticam videantur esse commissa, et justi judicii debeant exspectare censuram. Sed nos diutius hic non possumus immorari, cum ad alia quae nobis cum vestra sanctitate sollicitius conferenda sunt provocemur. CAP. VI. Militaris manus, ut didicimus, per provincias sequitur sacerdotem, et armati praesidii praesumptione suffulto ad invadendas per tumultum famulatur ecclesias, quae proprios amiserint sacerdotes. Trahuntur ordinandi ante hoc officium, his quibus praeficiendi sunt civitatibus ignorati. Ut enim notus qui fuerit et probatus per pacem petitur, ita per vim necesse est, qui ignotus adducitur, imponatur. Obtestor et obsecro, et sub Dei vos invocatione convenio, prohibete, fratres, talia, et",
          "candidate_score": 0.644495,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_76_78",
          "bdc_text": "Eventuell könnte aber auch ein Verzeichnis der Theologen gemeint sein , wie es dem Bericht des Konstanzer Stadtschreibers Vögeli beiliegt ( s. Fabian , Quellen 159 ; vgl. unten Z. 84-86 ) . .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_471",
          "psc_text": "88. Hinc nihil mirum si haec testimonia in documentis Graecis ante gesta Chalcedonensia laudatae epistolae subjecta fuerint, licet primum ejusdem epistolae exemplum iisdem caruerit: unde nec a nobis eidem subjicienda sunt. Cum vero apud Latinos nullum exemplum hactenus inventum sit in quo haec testimonia post epistolam ad Flavianum describantur, sed ea separatim edita et inserta occurrant in nonnullis antiquis Latinorum collectionibus, nimirum in collect. 5 Quesnelliana cap. 41, ubi ea descripta reperies tomo tertio, et in mss. collect. 3 cap. 82, nec non in codice Veronensi 38 cap. 37, satis probabile est solos Graecos, qui ea simul allata et allegata acceperant in Constantinopolitano conventu exemplaria scripsisse, in quibus ea epistola una cum testimoniis legeretur, ac exinde in Graecos codices ante gesta Chalcedonensia utraque simul traduxisse. Ex his autem apparet quam perperam P. Garnerius horum testimoniorum collectionem Theodoreto tribuerit, de quo tamen plura in observationibus ad notam ultimam Quesnelli. Inter testimonia",
          "candidate_score": 0.64445,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_67_69",
          "bdc_text": "oben Nr. 934 , Anm. 12 ) berichtet und ihn aufgefordert , ihrer Veröffentlichung entgegenzuwirken ; s. Stadtarchiv Konstanz , Ref. A. Fasc. 10 , 407v. ( vgl . oben Nr. 943 , Anm. 2). . Hic cave , mi frater , ne quicquam tale ędatur , imo ne sciat Bucerus , qui et calamo valet et non caret ingenio vehementi .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_468",
          "psc_text": "sustulit observatio trium Graecorum exemplarium Chalcedonensium, quae memoravimus e bibliotheca Veneta S. Marci. Cum enim in his laudata ad Flavianum epistola, ut innuimus, bis proferatur, nimirum ante gesta, et in ipsis gestis; memorata testimonia Patrum non subjiciuntur epistolae gestis insertae, ut a Romanis edita sunt; sed describuntur post epistolam quae ante gesta exhibetur. Nec dubitamus quin in ipsis Graecis codicibus editorum Romanorum, qui praeferebant pariter hanc epistolam etiam ante gesta, ut liquet ex titulo ab iisdem proposito ante ipsa gesta cap. 7 (Tom. IV Concil. pag. 782), non dubitamus, inquam, quin eadem testimonia similiter legerentur post epistolam ante gesta descriptam. Solum, sicuti istam praetermittendam putarunt in documentis ante ipsa gesta, ne eamdem iterum in gestis repeterent; ita ea testimonia epistolae gestis insertae appendenda censuere: de quo cum non admonuissent lectores, difficultati a Baluzio inductae causam dedere. Cautius se gessit Rusticus diaconus, cum omissa hac epistola ante gesta, eo quod in",
          "candidate_score": 0.644396,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_97_99",
          "bdc_text": "Ich achtennehme an. och , man werde den pfaffen allenthalben in der evangelischen fursten und stetten landschafften hefftenbeschlagnahmen . und verbieten , was sy habend , ob man doch möchte et waneinmal . zuͦ recht komen Hintergrund der Bemerkung Zwicks sind die von Konstanz in Schmalkalden vorgebrachten Beschwerden , bei denen es vor allem um Zinsen ging , die der Stadt von katholischer Seite streitig gemacht wurden ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1159",
          "psc_text": "Consulente autem dilectione tua de his in quibus putaveris ambigendum, non deerit relationibus tuis meae responsionis instructio: ut sequestrata earum actione causarum, quae in quibusque Ecclesiis praesulum suorum debent cognitione firmari, hanc specialem curam vice mea functus assumas, ne haeresis vel Nestoriana vel Eutychiana in aliqua parte revirescat: quia in episcopo Constantinopolitano catholicus vigor non est, nec multum aut pro sacramento salutis humanae, aut pro sua est aestimatione sollicitus: cum si quid illi inesset spiritualis industriae, ita et a quibus ordinatus sit, et cui viro successerit cogitare deberet, ut magis beatum Flavianum, quam sui honoris sequeretur auctores. Et ideo cum piissimi principes secundum obsecrationem meam dignati fuerint fratrem Anatolium de his quae merito in querelam veniunt increpare, jungat charitas tua diligentiam suam, ut universa scandala, adhibita plenissima correctione resecentur, et a filii nostri Aetii cesset injuriis. Nam apud catholicum episcopum, etiam si erat quod quacumque de causa succensendum archidiacono videretur,",
          "candidate_score": 0.644121,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_10_12",
          "bdc_text": "Nam quod concilium attinet , conclusum est nulla ratione quęrendum , quod ea non sit pontificis autoritas ; si vero vel ipse vel quisquam alius conetur exequi concilii sententiam , statuerunt principes cum urbibus defensare suos a violentia illa impiaDer Bundestagsabschied vom 6 . März ( Konstanz Stadtarchiv , Ref. A. Fasc. 16 , 202r. -223v. )",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_238",
          "psc_text": "plebis assensu quemquam ordinet sacerdotem; sed eum Ecclesiae Dei praeficiat, quem totius civitatis consensus elegerit. Ut itaque nos desides non sumus in monendo quae custodiri debeant quaeque vitari, ita in exsequendis illis atque servandis neminem esse patimur negligentem: cum custodientem talia laus dignissima comitetur, et fructus, ut speramus, a Domino uberior obsequatur; devium vero et apostolicae constitutionis oblitum, obnoxium habitura sit et ecclesiastica et divina censura. CAP. IV. Illud quoque pari observantia ad sacerdotalis concordiae vinculum ab omnibus volumus custodiri, ut nullus episcopus alterius episcopis clericum sibi audeat vindicare, sine illius ad quem pertinet cessione, quam tamen evidentia scripta contineant: quoniam hoc et canonum definivit auctoritas et ipsa servandae unitatis ratio docet; ne omnis ordo ecclesiasticus 680 per hanc licentiam efficiatur instabilis. Altius itaque, fratres charissimi, quae a nobis pio mentis affectu decerni perspicitis, in pectora vestra descendant; ut nos, qui sollicite cupimus servare unitatem spiritus in vinculo pacis, praeceptionis",
          "candidate_score": 0.644016,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_16",
          "bdc_text": "oben Nr. 971 , Anm. 3 ) ausgehändigt. Vgl . Hubert Jedin , Geschichte des Konzils von Trient , Bd. I , Freiburg 1951 , S. 256-260 ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_40",
          "psc_text": "occasione statuetur de tempore quo et haec et altera ad Septimum, quibus nota chronica deest, datae fuerunt. Epistolam primam ad Januarium Aquileiensem traditam nullo satis certo fundamento praesumitur. Codices enim sine episcopi nomine praeferunt vel ad Aquileiensem episcopum, uti Vat. Reg. collectionis 1, Barber. et Vat. collectionis 3, Lucensis cum Colbertino collectionis 4, Vindebonensis collectionis 5, et Vaticanus 5845, in additionibus Dionysianis collectionis 8, vel Aquileio, uti Vat. et Ottobon. collectionis 11, ms. S. Crucis in Jerusalem collectionis 20 nec non mss. collectionum 21 et 22. Idem de suis codicibus affirmat Quesnellus, qui solum monet, duos posteriores Cisterc. et Isid. habere Ad metropolitanum episcopum Venetiae. Editores Lovanienses, quos alii deinceps secuti sunt, forte fuerunt primi qui absque ullius, quod sciamus, codicis testimonio apposuerunt titulum: Nicetae episcopo Aquileiensi. In mss. vero collectionum 12 et 24 descripta in primis epistola 2 ad Septimum, mox subjicitur epistola 1, Relatione, cum titulo Ad eumdem,",
          "candidate_score": 0.643389,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_10_12",
          "bdc_text": "Nam quod concilium attinet , conclusum est nulla ratione quęrendum , quod ea non sit pontificis autoritas ; si vero vel ipse vel quisquam alius conetur exequi concilii sententiam , statuerunt principes cum urbibus defensare suos a violentia illa impiaDer Bundestagsabschied vom 6 . März ( Konstanz Stadtarchiv , Ref. A. Fasc. 16 , 202r. -223v. )",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1204",
          "psc_text": "misi, praeter id quod ad causam fidei pertinebat gestum esse perhibetur, nullius erit penitus firmitatis: quia ad hoc tantum ab apostolica sunt sede directi, ut excisis haeresibus, catholicae essent fidei defensores. Quidquid enim praeter speciales causas synodalium conciliorum ad examen episcopale defertur, potest aliquam dijudicandi habere rationem, si nihil de eo est a sanctis Patribus apud Nicaeam definitum. Nam quod ab illorum regulis et constitutione discordat, apostolicae sedis numquam poterit obtinere consensum. Quanta vero hoc diligentia custodiatur a nobis, exemplaribus ejus epistolae, quam ad Constantinopolitanum episcopum, refrenantes ipsius cupiditatem, direximus, instrueris: quam in omnium fratrum et consacerdotum nostrorum facies notitiam pervenire, ut noverint pacem ecclesiasticam per concordiam Deo placitam debere servari. CAP. VI. Illud quoque dilectionem tuam convenit praecavere, ut praeter eos qui sunt Domini sacerdotes, nullus sibi docendi et praedicandi jus audeat vindicare, sive ille monachus, sive sit laicus, qui alicujus scientiae nomine glorietur. Quia etsi optandum est ut",
          "candidate_score": 0.643245,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_10_12",
          "bdc_text": "Nam quod concilium attinet , conclusum est nulla ratione quęrendum , quod ea non sit pontificis autoritas ; si vero vel ipse vel quisquam alius conetur exequi concilii sententiam , statuerunt principes cum urbibus defensare suos a violentia illa impiaDer Bundestagsabschied vom 6 . März ( Konstanz Stadtarchiv , Ref. A. Fasc. 16 , 202r. -223v. )",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_241",
          "psc_text": "682 VII. Ut bina per annos singulos (Al. per annum provincialia) episcoporum concilia celebrentur; et si res difficilis emerserit, quae non possit Thessalonicensis judicio terminari (Al. et in coll. Hisp., nec fuerit Thessalonicensis episcopi judicio terminata) , ad Romanum referatur antistitem. --VIII. Ut si quis episcopus suam deserens civitatem, majorem sedem ambitus causa petierit, non solum ecclesiam obtinere non poterit, sed et sua carere debebit (Al. et in Hisp., nec illam obtinere poterit, et sua carere debebit.) --IX. Ut nullus alienum clericum sollicitare vel tenere praesumat, suo episcopo non praebente consensum. --X. Ut in evocandis provincialibus episcopis, a Thessalonicensi pontifice moderatio conservetur. (Additur in Hisp., ne sub hoc colore sacerdotalis honor contumeliis addicatur; nec amplius quam bini de provinciis episcopi, quos metropolitani probaverint, dirigantur ).--XI. Ut non amplius a statuto concilii tempore, quam dies quindecim remorentur episcopi. (Additur in Hisp., Ut si inter eos de negotio fuerit oborta contentio, cuncta",
          "candidate_score": 0.642972,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_16",
          "bdc_text": "oben Nr. 971 , Anm. 3 ) ausgehändigt. Vgl . Hubert Jedin , Geschichte des Konzils von Trient , Bd. I , Freiburg 1951 , S. 256-260 ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_458",
          "psc_text": "3 Adventus habetur: Deinde episcopi legunt quartam et quintam lectionem de epistola S. Leonis papae missa Flaviano episcopo de Incarnatione Domini contra Eutychen haereticum. Idipsum in aliis Italiae Ecclesiis receptum didicimus ex quampluribus mss. Lectionariis aliarum urbium, quae eamdem epistolam aliis atque aliis diebus eodem Adventus tempore exhibent. Ex ms. bibliothecae Regiae Quesnellus collegit (Diss. 1 ad an. 449, n. 9), idem olim factitatum esse in Galliarum Ecclesiis, quod confirmari potest ex Lectionario S. Benigni Divionensis, quo Chiffletius usus est, cum eamdem epistolam edidit in calce operum Vigilii Tapsensis, nec non ex monumentis Gallicanis, quae a P. Martene laudantur De Antiquis monachorum Ritibus, lib. III, c. 2. Ex hujusmodi autem Lectionariis traducta fuit in aliquot collectiones Sermonum S. Leonis, quae ex Lectionariis originem ducunt. 4. Cum Gennadius, c. 70, Leonem inter ecclesiasticos scriptores retulit, hujus tantum epistolae fecit mentionem, eo quod haec super omnia ejus opera vulgatissima esset. Hinc autem",
          "candidate_score": 0.642963,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_16",
          "bdc_text": "oben Nr. 971 , Anm. 3 ) ausgehändigt. Vgl . Hubert Jedin , Geschichte des Konzils von Trient , Bd. I , Freiburg 1951 , S. 256-260 ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_183",
          "psc_text": "nimirum codices reperimus signatum num. 5845 continentem puram Dionysii collectionem, quam uti rarissimam Coustantius laudavit, quaeque desinit in epistolis Anastasii II. In hoc autem codice, qui antiquissimus est, et Decretalibus praemittit Dionysii epistolam ad Julianum presbyterum in hoc uno ms. inventam, et ex eodem editam, post descriptam puram collectionem Dionysii eodem antiquo charactere appendix subjicitur, in qua primo ponuntur tria concilia Symmachi papae, unum an. 501, alterum an. 502, ac tertium an. 499, tum vero afferuntur tituli sex decretorum papae Hilari, duo Simplicii, et unus Felicis; ac post titulos ipsa decreta recitantur: quae omnia postea Hadrianeae collectioni suo loco juxta ordinem temporum fuerunt inserta. Post decretum autem Felicis pag. 155 describitur Leonis epistola cum hoc titulo: In causa Lupicini episcopi: Leo universis episcopis per Caesariensem Mauritaniam constitutis. Cum de ordinationibus, et reliqua cum eadem Hadrianeae editionis forma atque lectione. Subjicitur huic epistolae Leonis pag. 157: Epistola Zosimi ad presbyteros Ravennae",
          "candidate_score": 0.64259,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_118_120",
          "bdc_text": "Diss sag ich dorum , ob ir glichwol nit möchtend uff die form in die concordi komen , wie ir anglangt möchten werden , davon ich doch nichts gwisses wais , das ir doch sunst dem Luther früntlich engegen giengind . Item inter cętera : Als der churfürstJohann Friedrich von Sachsen .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1161",
          "psc_text": "adhuc animo moveantur ignoro. Neque cujusquam sermone mihi patefactum est quas causas videantur antefatae praeferre discordiae: utrum scilicet Eutychianae perversitati tali furore famulentur, an implacabiliter doleant episcopum suum in hanc impietatem potuisse traduci, quod contra ipsorum locorum sanctorum testimonia, quibus totus mundus instruitur, ab incarnationis Dominicae veritate desciverit, et quod in aliis per indulgentiam curari placuit, in illo putent non esse veniale. Unde cupio me super his plenius edoceri, ut etiam talium correctioni congrue studeatur: quia aliud est contra fidem impie armari, aliud pro fide immoderatius commoveri. Chartas etiam quas Aetius presbyter ante indicavit esse directas, et Breviarum fidei, quod te misisse significas, necdum ad me noveris pervenisse. Unde, si expeditioris occasio se praebuerit perlatoris, libenter habeo, ut si qua est, quae utilis videatur, quam primum ad me mittatur instructio. De Aegyptiis monachis quam quieti, aut cujus sint fidei, scire desidero, et de Alexandrinae Ecclesiae pace quid ad vos veris",
          "candidate_score": 0.641942,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_10_12",
          "bdc_text": "Nam quod concilium attinet , conclusum est nulla ratione quęrendum , quod ea non sit pontificis autoritas ; si vero vel ipse vel quisquam alius conetur exequi concilii sententiam , statuerunt principes cum urbibus defensare suos a violentia illa impiaDer Bundestagsabschied vom 6 . März ( Konstanz Stadtarchiv , Ref. A. Fasc. 16 , 202r. -223v. )",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_216",
          "psc_text": "sunt regulis, ne quod ad tempus pia lenitate concessimus, justa posthac ultione 667 plectamus, in eos specialius et propensius commovendi, qui in episcopis ordinandis sanctorum Patrum statuta neglexerint, et quos refutare debuerant consecrarint. Unde si qui episcopi talem consecraverint sacerdotem qualem esse non liceat, etiamsi aliquo modo damnum proprii honoris evaserint, ordinationis tamen jus ulterius non habebunt, nec umquam ei sacramento intererunt, quod neglecto divino judicio immerito praestiterunt. CAP. X. Illud sane quod ad sacerdotalem pertinet dignitatem, inter omnia volumus canonum statuta servari, ut non in quibuslibet locis, neque in quibuscumque castellis, et ubi ante non fuerunt, episcopi consecrentur, cum ubi minores sunt plebes minoresque conventus, presbyterorum cura sufficiat, episcopalia autem gubernacula nonnisi majoribus populis et frequentioribus civitatibus oporteat praesidere, ne, quod sanctorum Patrum divinitus inspirata decreta vetuerunt, viculis et possessionibus, vel obscuris et solitariis municipiis tribuatur sacerdotale fastigium, et honor cui debent excellentiora committi, ipsa sui numerositate vilescat. Quod",
          "candidate_score": 0.641563,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_72_74",
          "bdc_text": "Iam vero nihil est , quod addam , excepto catalogo omnium , qui fuerunt Schmalkaldi , quem hic habes Bullingers Abschrift eines Verzeichnisses aller Teilnehmer des Tags zu Schmalkalden findet sich in Zürich StA , E II 337 , 227r. -v . Thomas Gaßner hatte ein solches nach St . Gallen und vermutlich auch nach Konstanz gesandt ( s.",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_469",
          "psc_text": "Solum, sicuti istam praetermittendam putarunt in documentis ante ipsa gesta, ne eamdem iterum in gestis repeterent; ita ea testimonia epistolae gestis insertae appendenda censuere: de quo cum non admonuissent lectores, difficultati a Baluzio inductae causam dedere. Cautius se gessit Rusticus diaconus, cum omissa hac epistola ante gesta, eo quod in gestis, inquit, inserta sit (Tom. IV Concil. pag. 1982) ; testimonia quoque eidem subjecta praetermisit citius quam epistolae gestis insertae subjiceret. Hinc autem factum est ut haec testimonia in Latinis codicibus collectionis Chalcedonensis, quae a Rustico prodeunt, ante gesta non inveniantur; in gestis vero absint, eo quod in iisdem locum non habeant. 9. Caeterum eadem testimonia, quae in Graecis codicibus leguntur post sequentem epistolam, auctorem habere S. Leonem, non minus quam illa quae post epist. 165 ad Leonem Augustum descripta dabuntur, nihil est dubitandum. Non solum enim eadem utrobique sunt, si exigua quaedam excipias; sed praeterea liquet ex epist. 71",
          "candidate_score": 0.640641,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_97_99",
          "bdc_text": "Ich achtennehme an. och , man werde den pfaffen allenthalben in der evangelischen fursten und stetten landschafften hefftenbeschlagnahmen . und verbieten , was sy habend , ob man doch möchte et waneinmal . zuͦ recht komen Hintergrund der Bemerkung Zwicks sind die von Konstanz in Schmalkalden vorgebrachten Beschwerden , bei denen es vor allem um Zinsen ging , die der Stadt von katholischer Seite streitig gemacht wurden ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_770",
          "psc_text": "detrimentum est ex his quae gesta sunt, ut fides, quae antis temporibus regulariter custodita est a sacratissimo patre nostro Constantino, qui primus imperio splenduit Christianus, nuper turbata sit ad arbitrium unius hominis, qui in synodo Ephesinae civitatis odium et contentiones potius exercuisse narratur, militum praesentia et metu appetens Constantinopolitanae civitatis episcopum Flavianum, eo quod libellum ad apostolicam sedem miserit, et ad omnes episcopos harum partium, per eos qui directi fuerant in concilio a reverendissimo episcopo Romae, qui secundum definitiones Nicaeni concilii consueti sunt interesse, domine sacratissime fili, venerabilis imperator. Hac itaque gratia, tua mansuetudo tantis turbis resistens, veritatem fidei catholicae religionis immaculatam servari praecipiat: ut secundum formam et definitionem apostolicae sedis, quam etiam nos tamquam praecellentem similiter veneramur, in statu sacerdotii illaeso manente per omnia Flaviano, ad concilii et apostolicae sedis judicium 968 transmittatur, in qua primus ille, qui coelestes claves dignus fuit accipere, principatum episcopatus ordinavit; quando scilicet decet",
          "candidate_score": 0.640584,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_86_88",
          "bdc_text": "März sein muß , ergibt sich aus den inhaltlichen Übereinstimmungen ; vgl . etwa Z. 73-77 mit Z. 27-38 oder Z. 87-90 mit Z. 46-49 . hab ich gschriben , daß in in wol mögend guͦt bruder lesen lassen .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_762",
          "psc_text": "scriptas mense Martio easdem locavimus. 6. Quamvis probabilius existimemus omnes has epistolas scriptas fuisse Latine, uti Latine pariter scribebantur leges, etiamsi in Oriente darentur, interiisse tamen credimus originale Latinum, solamque superesse Graecam versionem, et Latina exempla, quae ad nos transmissa fuerunt, esse antiquam interpretationem ex Graeco, eamque ab homine lucubratam Latini sermonis minus perito, ut constabit ex aliquot locis valde obscuris et pessime redditis, quae Augustorum originali nequaquam congruunt. Hac etiam de causa notatio temporis a Graeco collectore semper omissa, in Latino textu pariter desideratur, quae suppleta fuit, cum Latinae Chalcedonensis collectionis auctor Latina originalia invenit. Confer Praefat. in epistolas num. 36. 7. Nunc titulum, qui tribus imperialibus epistolis 55, 56 et 57, in collectione Chalcedonensi praefigitur, exhibemus. In Graeca collectione sic: Θεῖον γράμμα καταπεμφθὲν, τοῦτο μὲν τοῦ δεσπότου ἡμῶν Οὐαλεντινιανοῦ, τοῦτο δὲ τῆς θείας μνήμης Πλακιδίας, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τῆς προσκυνητῆς Βασιλίδος Εὐδοξίας, πρὸς τὸν τῆς θείας μνήμης",
          "candidate_score": 0.638902,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_70",
          "bdc_text": "Quodsi ille vos prior irritarit , tum bonorum omnium iuditio licebit referire .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_345",
          "psc_text": "facientibus gratiam Dei, praejudicare non potuit, ut primatus suos quocumque commercio in alterutrum transferentes, subsequentium suorum minuerent dignitatem et quia ultimum sibi anteposuerant, caeteris praeemineret. CAP. II. Praedicti igitur presbyteri, qui indignos se honoris sui ordine sunt professi, licet privari etiam sacerdotio mererentur; tamen, ut eis pro apostolicae sedis pietate parcatur, ultimi inter omnes Ecclesiae presbyteros habeantur; et, ut judicii sui sententiam ferant, inferiores etiam illo erunt quem propria sententia sibimet praetulere: caeteris omnibus presbyteris in eo ordine permanentibus, quem unicuique ordinationis suae tempus ascripsit. Nec quisquam praeter praedictos duos imminutae dignitatis 736 patiatur injuriam, sed in eorum tantummodo statum hoc recurrat opprobrium, qui novello et immature ordinato inferiores fieri delegerunt; ut illam evangelicam sententiam ad se sentiant pertinere, qua dicitur: Quo judicio judicaveritis, judicabitur de vobis: et qua mensura mensi fueritis, eadem remetietur vobis (Matth. XVII, 2; Marc. IV, 24; Luc. VI, 38) . Paulus vero presbyter ordinem suum,",
          "candidate_score": 0.638331,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_86",
          "bdc_text": "März sein muß , ergibt sich aus den inhaltlichen Übereinstimmungen ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_924",
          "psc_text": "his qui possunt supputationis et regulae istius habere peritiam: qualiter quarti anni futuri Dominicae resurrectionis dies sit tenendus. Nam cum venturum Pascha propitio Deo, decimo kalendarum aprilium die sit tenendum, 1060 sequenti autem pridie idus April. Tertio pridie nonas Aprilis; quarto sanctae memoriae Theophilus kalendas Maii constituit observandum: quod regula ecclesiastica penitus invenimus alienum; in nostris autem paschalibus cyclis, quod bene nosse dignaris, decimo quinto kalend. Maii ejusdem anni Pascha celebrandum esse sit scriptum. Et ideo, ut nobis omnibus ambiguitas auferatur, cum peritis quibusque diligentius hoc tua sollicitudo pertractet, ut in futurum hujusmodi caveamus errorem. Data octavo kalend. Julii, Adelfio viro clarissimo consule. EPISTOLA LXXXIX. AD MARCIANUM AUGUSTUM. SYNOPSIS De legatis ad concilium generale missis vice ejus acturis; ubi omnia ad fidei et pacis unitatem revocanda. LEO episcopus MARCIANO semper Augusto. Credebamus clementiam vestram id desiderio nostro posse praestare, ut praesenti necessitate respecta, differri ad opportunius tempus sacerdotalem synodum juberetis:",
          "candidate_score": 0.638116,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_72_74",
          "bdc_text": "Iam vero nihil est , quod addam , excepto catalogo omnium , qui fuerunt Schmalkaldi , quem hic habes Bullingers Abschrift eines Verzeichnisses aller Teilnehmer des Tags zu Schmalkalden findet sich in Zürich StA , E II 337 , 227r. -v . Thomas Gaßner hatte ein solches nach St . Gallen und vermutlich auch nach Konstanz gesandt ( s.",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_181",
          "psc_text": "Anastasium, quae in pluribus collectionibus integra est, duobus capitibus tertio et quarto praetermissis, descriptam reperimus in duobus antiquis mss. Vat. 1347 et Vat. Palat. 579, ex quibus si alii codices vel collectiones illam sumpsissent, parem defectum praeferrent, nec tamen ea idcirco in suspicionem vocari posset. Nonne quaedam etiam Gelasii litterae in aliquot collectionibus breviores sunt quam in Conciliis editae fuerunt? Celeberrima est ejus pontificis epistola ad Dardanos, quae non solum in Quesnelli collectione 5, cap. 50, verum etiam in omnibus fere mss. aliarum antiquarum collectionum tribus longioribus et novem brevioribus membris caret, quae tamen leguntur in mss. praestantissimae collect. 14, et exinde in Romana Epistolarum pontificum editione, ac in tomis Conciliorum edita sunt; quo ampliori exemplo Facundum Hermianensem usum fuisse haud dubitari potest. Sicut autem in memoratis paulo ante mss. epistolae Innocentii I, ad Toletanos, retentis solis decretis generalibus, caetera quae ad singulares causas et personas pertinent, praetermissa fuerunt, ita",
          "candidate_score": 0.637945,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_85",
          "bdc_text": "] Lieber her und bruͦder , den brieffDaß der Brief , zu dem diese Beilage gehört , der obenstehende vom 24 .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_537",
          "psc_text": "καὶ ἰσχύοντας αὐτὸν εἰς τὴν τοῦ δικαίου καὶ ἀγαθοῦ μεταγαγεῖν διάθεσιν· ἵν' ὅτι περ ἀμφιβάλλεσθαι οὐ δύναται, ὁποῖόν τι τυγχάνει τῆς τῶν χριστιανῶν ὁμολογίας τὸ ἀκέραιον, καὶ πάσης τῆς πλάνης τὸ φαῦλον καταδικασθείη, καὶ, εἰ ἀνανήψειεν, ὃς πεπλάνηται, ὑπὲρ συγγνώμης παρακαλέσων, τὴν τῶν ἐπισκόπων αὐτῷ βοήθειαν ἐπικουρῆσαι. Ἐπείπερ ἐν τῷ ἑαυτοῦ λιβέλλῳ τῷ πρὸς ἡμᾶς ἀποσταλέντι καὶ τοῦτο ἑαυτῶ πρὸς τὸ ἀξιωθῆναι συγγνώμης ἐφύλαξεν, ἐπαγγελλόμενος ἑαυτὸν διορθοῦν, εἴ τι δ' ἂν ἡ ἡμετέρα γνώμη περὶ τούτων, περὶ ὧν κακῶς ᾔσθετο, ἀποδοκιμάσειεν. Τί δὲ ἡ καθολικὴ Ἐκκλησία καθόλου περὶ τοῦ θείου μυστηρίου τῆς Δεσποτικῆς σαρκώσεως πιστεύει, καὶ διδάσκει, τῷ ἀδελφῷ ἡμῶν, καὶ συνεπισκόπῳ Φλαυιανῷ, σαφέστερον τὰ ἀπεσταλμένα γράμματα περιέχει. ADMONITIO IN EPISTOLAS SEQUENTES XXX ET XXXI. 1. Etsi duae quae ad Pulcheriam eadem die ac de eadem re scriptae inveniuntur epistolae, aliquot non tam sententiis quam verbis sint plane similes, in multis nihilominus discrepant inter se, et altera ob insertas additiones",
          "candidate_score": 0.637913,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_98_100",
          "bdc_text": "und verbieten , was sy habend , ob man doch möchte et waneinmal . zuͦ recht komen Hintergrund der Bemerkung Zwicks sind die von Konstanz in Schmalkalden vorgebrachten Beschwerden , bei denen es vor allem um Zinsen ging , die der Stadt von katholischer Seite streitig gemacht wurden ; s. Fabian , Quellen 119-167. .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_770",
          "psc_text": "detrimentum est ex his quae gesta sunt, ut fides, quae antis temporibus regulariter custodita est a sacratissimo patre nostro Constantino, qui primus imperio splenduit Christianus, nuper turbata sit ad arbitrium unius hominis, qui in synodo Ephesinae civitatis odium et contentiones potius exercuisse narratur, militum praesentia et metu appetens Constantinopolitanae civitatis episcopum Flavianum, eo quod libellum ad apostolicam sedem miserit, et ad omnes episcopos harum partium, per eos qui directi fuerant in concilio a reverendissimo episcopo Romae, qui secundum definitiones Nicaeni concilii consueti sunt interesse, domine sacratissime fili, venerabilis imperator. Hac itaque gratia, tua mansuetudo tantis turbis resistens, veritatem fidei catholicae religionis immaculatam servari praecipiat: ut secundum formam et definitionem apostolicae sedis, quam etiam nos tamquam praecellentem similiter veneramur, in statu sacerdotii illaeso manente per omnia Flaviano, ad concilii et apostolicae sedis judicium 968 transmittatur, in qua primus ille, qui coelestes claves dignus fuit accipere, principatum episcopatus ordinavit; quando scilicet decet",
          "candidate_score": 0.636963,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_72_74",
          "bdc_text": "Iam vero nihil est , quod addam , excepto catalogo omnium , qui fuerunt Schmalkaldi , quem hic habes Bullingers Abschrift eines Verzeichnisses aller Teilnehmer des Tags zu Schmalkalden findet sich in Zürich StA , E II 337 , 227r. -v . Thomas Gaßner hatte ein solches nach St . Gallen und vermutlich auch nach Konstanz gesandt ( s.",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_467",
          "psc_text": "Romani hanc notatiunculam praefixere: Pleraque haec sanctorum Patrum testimonia a S. Leone adjuncta sunt epistolae ipsius 97 (nunc 165) ad Leonem Augustum, sed in aliquibus Graecis codicibus concilii hujus inseruntur etiam hoc loco, nimirum post laudatam epistolam ad Flavianum. Haec autem Stephanus Baluzius intelligens de actione secunda notavit: Haec testimonia non exstant in codicibus mss., neque in antiquis editionibus: ac tamen etsi in aliquibus Graecis, ut monent editores Romani, inserantur in hoc loco, puto tamen lecta non fuisse in synodo, adeoque frustra descripta esse in his gestis, in quibus nulla horum testimoniorum mentio est, sed epistolae tantum. Omnem vero difficultatem sustulit observatio trium Graecorum exemplarium Chalcedonensium, quae memoravimus e bibliotheca Veneta S. Marci. Cum enim in his laudata ad Flavianum epistola, ut innuimus, bis proferatur, nimirum ante gesta, et in ipsis gestis; memorata testimonia Patrum non subjiciuntur epistolae gestis insertae, ut a Romanis edita sunt; sed describuntur post epistolam quae",
          "candidate_score": 0.636563,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_12_14",
          "bdc_text": "März ( Konstanz Stadtarchiv , Ref. A. Fasc. 16 , 202r. -223v. ) enthält zwar die ablehnende Stellungnahme zum Konzil , aber keinen Beschluß über Abwehrmaßnahmen. . Generaliter quoque et constanter responsum est legato pontificisMit dem päpstlichen Nuntius Peter van der Vorst wurden keine Verhandlungen geführt ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_455",
          "psc_text": "Chrysologus apostolicae auctoritatis callentissimus, observandum ac tenendum praedixerat epist. 25. Nihil pro apostolicarum definitionum auctoritate illustrius hoc totius Ecclesiae ac generalis synodi testimonio, quod Petrum in successoribus viventem et loquentem agnoscit. In Romana synodo sub Gelasio pronuntiatum fuit anathema, Si quispiam de hujus epistolae textu usque ad unum iota disputaverit, et non eam in omnibus venerabiliter receperit (Tom. V Concil. Ven. edit. pag. 387) . Et S. Gregorius, lib. VI, epist. 2: Si quis contra harum quatuor synodorum fidem, et contra sanctae memoriae Leonis papae tomum atque definitionem aliquid umquam loqui praesumit, anathema sit. 2. Hinc in fidei professionibus nihil frequentius quam post generalia concilia hujus epistolae doctrinam profiteri. Apud Orientales, ubi Eutychis haeresis turbas excitaverat, haec consuetudo primum inducta, ut liquet inter caetera ex aliquot epistolis Hormisdae, ex epistola Petri diaconi ad Fulgentium, et ex concilio Apamensi an. 535. Idem mos etiam ad Occidentales transivit, et diu etiam obtinuit.",
          "candidate_score": 0.636424,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_86",
          "bdc_text": "März sein muß , ergibt sich aus den inhaltlichen Übereinstimmungen ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1307",
          "psc_text": "constituunt, eo quod tunc initium verni temporis ab his qui hoc invenire valuerunt, cum omni diligentia praefixum esse videatur. Et manifeste quidem secundum cursum solis XXV die mensis Phamenoth, qui est XII kalendar. Aprilium, aequinoctium esse cognoscitur; sed non oportet ab hoc aequinoctio primi mensis exordium juxta cursum lunae prorsus affigere. Alioquin per omnia solis circulo lunae discursus concordare 1273 debuerat. Verum quia cunctis habentibus intellectum certum est quod velocissimum lunae motum cursus solis minime consequatur, age jam nunc breviter, Deo praestante, dubios instruamus, quod in secundum mensem nullo modo possimus excedere. Si enim in aequinoctio, id est XXV die mensis Phamenoth, qui est XII kal. Aprilium juxta cursum lunae mensis constitueretur initium, rationis esset opinari nonnullos in secundum mensem nos posse recedere. Nunc autem, quia XIV luna primi mensis per indictionem VIII, quae ventura est, XXII die mensis Pharmuthi, qui est XV kal. Maiar., invenitur, certum est quod initium",
          "candidate_score": 0.635682,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_86",
          "bdc_text": "März sein muß , ergibt sich aus den inhaltlichen Übereinstimmungen ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_916",
          "psc_text": "penes ipsos erat luna 22. Deinde excessissent praeterea triduo limitem ultimum Dominicarum paschalium, qui ipsis erat XI kal. Maias. Quoad hos quidem Dominicarum paschalium limites anno 444 res conciliata est, eo quod persuasum Leoni fuit sufficere, si eum limitem XI kal. Maias Passionis dies nequaquam excederet: quo factum est ut, servato hoc limite, in quem tum incurrit dies Passionis, Pascha etiam a Latinis Alexandrinorum calculum secutis eo anno celebratum fuerit biduo post, id est IX kal. Maii. Sed haec conciliandi ratio nihil proderat in quaestione de Paschate anni 455, quo non solum biduum, sed triduum paschali die prorogato, ipse dies Passionis eum limitem ultimum praeteribat. Putabant tandem Latini in Alexandrinorum rationem Pascha celebratum iri mense secundo, cum ex lege primo mense celebrandum sit; primum enim mensem a die aequinoctii 21 Martii ad diem 21 Aprilis computasse videntur. 4. Multa Alexandrini adversus haec Latinorum objecta protulerunt. Sed cum semper disputaverint in",
          "candidate_score": 0.635546,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_12_14",
          "bdc_text": "März ( Konstanz Stadtarchiv , Ref. A. Fasc. 16 , 202r. -223v. ) enthält zwar die ablehnende Stellungnahme zum Konzil , aber keinen Beschluß über Abwehrmaßnahmen. . Generaliter quoque et constanter responsum est legato pontificisMit dem päpstlichen Nuntius Peter van der Vorst wurden keine Verhandlungen geführt ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_454",
          "psc_text": "Flavianus etiam monuerat (Epist. 26), cum etiam sine concilio, et antequam haberetur synodus Chalcedonensis, tota Ecclesia illam susceperit, eidemque episcopi suas subscriptiones apposuerint, non ut vim et auctoritatem illi adjicerent, sed ut se catholicos probarent, et ne, si renuerent, haeretici haberentur. Jam enim vulgatum fuerat, quod postea omnes reverendissimi episcopi clamaverunt in Chalcedonensi, act. 4, pag. 1403: Qui non consentit epistolae sanctissimi episcopi Leonis, haereticus est. Porro in eodem concilio, quo Ephesini latrocinii gesta rescindenda erant, maximis cum laudibus suscepta fuit act. 2 et 4, eoque honore habita ac si ab ipso Petro edita fuisset: quod et antequam ederetur, Petrus Chrysologus apostolicae auctoritatis callentissimus, observandum ac tenendum praedixerat epist. 25. Nihil pro apostolicarum definitionum auctoritate illustrius hoc totius Ecclesiae ac generalis synodi testimonio, quod Petrum in successoribus viventem et loquentem agnoscit. In Romana synodo sub Gelasio pronuntiatum fuit anathema, Si quispiam de hujus epistolae textu usque ad unum iota disputaverit,",
          "candidate_score": 0.634825,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_51_53",
          "bdc_text": "Sed audioVgl . den oben Anm. 1 erwähnten Bericht Wolfharts . honestissimam mentionem vestri factam esse et Lutherum persancte testatum se vos in sinum amicitiae recepturum , modo quo nescio . Forte Argentinenses vel literas vel alias responsum adferent .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_863",
          "psc_text": "inseparabiliter atque indifferenter uniti, state constanter et viriliter agite; ac si quae sunt morae de his quae poscimus ordinandis, per occasiones tamen, quas fidas gratia divina providerit, litteris nos vestrae dilectionis instruite. Quia multum solatii est, 1024 cum sollicitis animis rerum desideratarum actio nuntiatur. Volumus autem ut hae litterae nostrae, quas ad vestram dilectionem misimus, etiam caeteris catholicis innotescant: quo intelligant se quoque ad defensionem fidei hisce nostris exhortationibus incitari. Data sexto idus Novembris, Valentiniano Augusto septies et Avieno consulibus. EPISTOLA LXXVI. MARCIANI IMPERATORIS AD ARCHIEPISCOPUM ROMAE LEONEM. Decimo kalendas Decembris Constantinopoli, domino nostro Valentiniano imperatore nostro piissimo septimum et Avieno clarissimis consulibus, sacrae litterae missae sunt a domino nostro Marciano perpetuo imperatore ad sanctissimum episcopum Leonem, quibus significabat eos qui ab eodem viro reverendissimo missi fuerant hilariter fuisse susceptos: quare cum omni alacritate eo se conferre dignetur, et synodum celebrare; vel, si hoc ei grave videbitur, suis litteris significet",
          "candidate_score": 0.634786,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_86_88",
          "bdc_text": "März sein muß , ergibt sich aus den inhaltlichen Übereinstimmungen ; vgl . etwa Z. 73-77 mit Z. 27-38 oder Z. 87-90 mit Z. 46-49 . hab ich gschriben , daß in in wol mögend guͦt bruder lesen lassen .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_923",
          "psc_text": "dilectionem tuam scripta transmisi, quae nostri quoque apud Constantinopolim cum mea epistola allegarunt. Et totam Constantinopolitanam Ecclesiam cum monasteriis omnibus et multis episcopis noveris praebuisse consensum, et subscriptionibus suis Nestorium atque Eutychen cum suis anathematizasse dogmatibus. Noveris etiam proxime me epistolam Constantinopolitani episcopi accepisse, quae refert Antiochenum episcopum missis per provincias suas tractoriis universos episcopos et epistolae meae praebuisse consensum, et Nestorium et Eutychen pari subscriptione damnasse. CAP. IV. Illud quoque curae tuae credimus injungendum, ut quia ratio paschalis festi experientiam tuam non latet, de eo quod in Theophili annotatione invenimus, quodque nos permovet, diligentius inquiras illic, atque pertractes cum his qui possunt supputationis et regulae istius habere peritiam: qualiter quarti anni futuri Dominicae resurrectionis dies sit tenendus. Nam cum venturum Pascha propitio Deo, decimo kalendarum aprilium die sit tenendum, 1060 sequenti autem pridie idus April. Tertio pridie nonas Aprilis; quarto sanctae memoriae Theophilus kalendas Maii constituit observandum: quod regula",
          "candidate_score": 0.633968,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_72_74",
          "bdc_text": "Iam vero nihil est , quod addam , excepto catalogo omnium , qui fuerunt Schmalkaldi , quem hic habes Bullingers Abschrift eines Verzeichnisses aller Teilnehmer des Tags zu Schmalkalden findet sich in Zürich StA , E II 337 , 227r. -v . Thomas Gaßner hatte ein solches nach St . Gallen und vermutlich auch nach Konstanz gesandt ( s.",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_334",
          "psc_text": "et S. Anselmus lib. V, cap. 69, et lib. VI, cap. 189, in pluribus codd. Vaticanis. Tandem, ut alia testimonia omittamus, Gerhohus praepositus Reicherspergensis ineunte saeculo XII totam epistolam ex Germanico codice descripsit in opere de Aedificio Dei, cap 60, quod editum est a P. Pez. in Thesauro Anecdot. tom. II, part. II, unde etiam in Germania hujus epistolae exemplum inveniebatur. 4. Hic tandem monendum est Gerardum Vossium, praepositum Tungrensem, qui primus omnium in appendice Operum S. Gregorii Thaumaturgi editionis Moguntinae ann. 1604 hanc epistolam typis dedit, usum fuisse codice card. Sirleti. Ex complexu autem caeterorum monumentorum, quae ex eodem codice se edidisse testatur, nec non ex titulo peculiari quem his litteris ex eodem ms. praefixit, colligimus eum codicem fuisse similem laudato ms. Vat. Ottobon. collect. 23. Potior autem aliorum quos laudavimus codicum auctoritas majorem epistolae fidem conciliat. 727 EPISTOLA XVII. AD UNIVERSOS EPISCOPOS PER SICILIAM CONSTITUTOS. SYNOPSIS. Constitutione perpetua",
          "candidate_score": 0.633538,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_14",
          "bdc_text": "Generaliter quoque et constanter responsum est legato pontificisMit dem päpstlichen Nuntius Peter van der Vorst wurden keine Verhandlungen geführt ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_455",
          "psc_text": "Chrysologus apostolicae auctoritatis callentissimus, observandum ac tenendum praedixerat epist. 25. Nihil pro apostolicarum definitionum auctoritate illustrius hoc totius Ecclesiae ac generalis synodi testimonio, quod Petrum in successoribus viventem et loquentem agnoscit. In Romana synodo sub Gelasio pronuntiatum fuit anathema, Si quispiam de hujus epistolae textu usque ad unum iota disputaverit, et non eam in omnibus venerabiliter receperit (Tom. V Concil. Ven. edit. pag. 387) . Et S. Gregorius, lib. VI, epist. 2: Si quis contra harum quatuor synodorum fidem, et contra sanctae memoriae Leonis papae tomum atque definitionem aliquid umquam loqui praesumit, anathema sit. 2. Hinc in fidei professionibus nihil frequentius quam post generalia concilia hujus epistolae doctrinam profiteri. Apud Orientales, ubi Eutychis haeresis turbas excitaverat, haec consuetudo primum inducta, ut liquet inter caetera ex aliquot epistolis Hormisdae, ex epistola Petri diaconi ad Fulgentium, et ex concilio Apamensi an. 535. Idem mos etiam ad Occidentales transivit, et diu etiam obtinuit.",
          "candidate_score": 0.633441,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_82_84",
          "bdc_text": "Datum Constantiae , 24 . martii 1537 . Totus tuus Io. Zvick. [ Beilage:",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1270",
          "psc_text": "abjecisse significet; ego me illum in eam gratiam spondeo recepturum, ut in omnibus quae sunt Domino placitura consortium ejus amplectar: quoniam illa pax vera, illa charitas erit firma, in qua simul studebimus et catholicam fidem et Nicaenorum canonum decreta servare. Data septimo idus Martii, Aetio et Studio viris clarissimis consulibus. ADMONITIO IN TRES EPISTOLAS SEQUENTES. 1. Cur in edendis tribus sequentibus epistolis alium a Quesnelliano ordinem secuti simus, paucis dicendum est. Quesnellus primum ediderat epistolam hac in editione 131 ad Julianum cum data VII idus Martii; tum epist. 129, ad Proterium, cum data VI idus; ac tandem post insertam Proterii epistolam 133, ad Leonem. subjecit epist. 130, ad Marcianum, cum data V idus ejusdem mensis, rejecto in marginem VI idus. Hae datae diversae hunc ordinem exigebant. At cum in epist. 131, ad Julianum, c. 1, S. pontifex testetur se ad ipsum mittere exempla litterarum quas ad clementissimum imperatorem vel ad",
          "candidate_score": 0.633196,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_86_88",
          "bdc_text": "März sein muß , ergibt sich aus den inhaltlichen Übereinstimmungen ; vgl . etwa Z. 73-77 mit Z. 27-38 oder Z. 87-90 mit Z. 46-49 . hab ich gschriben , daß in in wol mögend guͦt bruder lesen lassen .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_83",
          "psc_text": "fragmento legitur Beda tribuat epistolae Cyrilli ad S. Leonem, et in ipso fragmento agatur quidem de quaestione Paschatis anni 444, de qua eum Leoni respondisse Paschasinus prodidit. Idem vero auctor allegat tria Bedae testimonia: duo quibus ea epistola Cyrillo vindicatur, nimirum ex libro de temporum Ratione, et ex epistola ad Wichredam; tertium vero ex opusculo de Argumentis lunae, ubi ad Leonem scripta dicitur testibus Petavio et Bucherio, sed locum se non potuisse invenire fatetur. Certe in editione Coloniensi an. 1688, tom. I pag. 151, in eo tractatu de Argumentis lunae haec reperimus: Sic legitur in epistola quam beatus Cyrillus ad Leonem papam scripsit: Indicabo enim vobis, quid Bachumius (lege Pachomius) monachus, etc. quae quidem in fragmento mox recitando invenientur, sicut in eo leguntur etiam illa quae tum in opusculo de temporum ratione ejusdem editionis cap. 41, tom. II pag. 83, tum in epistola ad Wichredam eodem tomo pag. 230, ex",
          "candidate_score": 0.632883,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_51_53",
          "bdc_text": "Sed audioVgl . den oben Anm. 1 erwähnten Bericht Wolfharts . honestissimam mentionem vestri factam esse et Lutherum persancte testatum se vos in sinum amicitiae recepturum , modo quo nescio . Forte Argentinenses vel literas vel alias responsum adferent .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_803",
          "psc_text": "tutae esse non possunt, nisi quae ad divinam confessionem pertinent, et regia et sacerdotalis defendat auctoritas. Data decimo sexto kalendas Aprilis, Valentiniano Augusto septies, et Avieno, v. cl. consulibus. EPISTOLA LXI. AD MARTINUM ET FAUSTUM PRESBYTEROS. SYNOPSIS. I. De litteris ad eos scriptis monet. -- II. Hortatur ut fidei causam adjuvent, iisque sollicitudinem suam spondet. LEO episcopus, MARTINO, et FAUSTO presbyteris et archimandritis. CAP. I. Bonorum operum et spiritalium studiorum Deum auctorem esse non dubium est; qui quorum incitat mentes, adjuvat actiones. Quod nobis praesenti experimento 984 evidenter apparuit. Siquidem inter discretarum spatia longinqua regionum, unum sumpserunt corda nostra consilium, ut quod a nobis desiderabatis, eo vobis tempore quo epistolae vestrae mittebantur occurrerit, si tamen dilectioni vestrae tradi scripta nostra potuere, quae non solum apostolicae sedis auctoritate, sed etiam sanctae synodi, quae ad nos frequens convenerat, unanimitate directa sunt, ut in his quantam curam totius Ecclesiae habeamus appareat; hortando scilicet",
          "candidate_score": 0.632825,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_72",
          "bdc_text": "Iam vero nihil est , quod addam , excepto catalogo omnium , qui fuerunt Schmalkaldi , quem hic habes Bullingers Abschrift eines Verzeichnisses aller Teilnehmer des Tags zu Schmalkalden findet sich in Zürich StA , E II 337 , 227r. -v .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_471",
          "psc_text": "88. Hinc nihil mirum si haec testimonia in documentis Graecis ante gesta Chalcedonensia laudatae epistolae subjecta fuerint, licet primum ejusdem epistolae exemplum iisdem caruerit: unde nec a nobis eidem subjicienda sunt. Cum vero apud Latinos nullum exemplum hactenus inventum sit in quo haec testimonia post epistolam ad Flavianum describantur, sed ea separatim edita et inserta occurrant in nonnullis antiquis Latinorum collectionibus, nimirum in collect. 5 Quesnelliana cap. 41, ubi ea descripta reperies tomo tertio, et in mss. collect. 3 cap. 82, nec non in codice Veronensi 38 cap. 37, satis probabile est solos Graecos, qui ea simul allata et allegata acceperant in Constantinopolitano conventu exemplaria scripsisse, in quibus ea epistola una cum testimoniis legeretur, ac exinde in Graecos codices ante gesta Chalcedonensia utraque simul traduxisse. Ex his autem apparet quam perperam P. Garnerius horum testimoniorum collectionem Theodoreto tribuerit, de quo tamen plura in observationibus ad notam ultimam Quesnelli. Inter testimonia",
          "candidate_score": 0.632238,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_46_48",
          "bdc_text": "nam nullas adhuc literas recepi ab AmbrosioAmbrosius Blarer. . Nostri vero legatiHans Betz und Matthäus Molckenpur ; vgl . oben Nr. 971 , 2-8 mit Anm. 1 .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_467",
          "psc_text": "Romani hanc notatiunculam praefixere: Pleraque haec sanctorum Patrum testimonia a S. Leone adjuncta sunt epistolae ipsius 97 (nunc 165) ad Leonem Augustum, sed in aliquibus Graecis codicibus concilii hujus inseruntur etiam hoc loco, nimirum post laudatam epistolam ad Flavianum. Haec autem Stephanus Baluzius intelligens de actione secunda notavit: Haec testimonia non exstant in codicibus mss., neque in antiquis editionibus: ac tamen etsi in aliquibus Graecis, ut monent editores Romani, inserantur in hoc loco, puto tamen lecta non fuisse in synodo, adeoque frustra descripta esse in his gestis, in quibus nulla horum testimoniorum mentio est, sed epistolae tantum. Omnem vero difficultatem sustulit observatio trium Graecorum exemplarium Chalcedonensium, quae memoravimus e bibliotheca Veneta S. Marci. Cum enim in his laudata ad Flavianum epistola, ut innuimus, bis proferatur, nimirum ante gesta, et in ipsis gestis; memorata testimonia Patrum non subjiciuntur epistolae gestis insertae, ut a Romanis edita sunt; sed describuntur post epistolam quae",
          "candidate_score": 0.632057,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_51_53",
          "bdc_text": "Sed audioVgl . den oben Anm. 1 erwähnten Bericht Wolfharts . honestissimam mentionem vestri factam esse et Lutherum persancte testatum se vos in sinum amicitiae recepturum , modo quo nescio . Forte Argentinenses vel literas vel alias responsum adferent .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1182",
          "psc_text": "πίστεως ἀνήκειν δοκιμάσει, ἐμῷ ὀνόματι τῇ ὑμετέρᾳ εὐσεβείᾳ θαῤῥῶν ὑποβάλλει· ἐπειδὴ ὁμολογουμένως ἐπίσταμαι εἰς πάντων τούτων διόρθωσιν καὶ ἐκδίκησιν, τοῦ Θεοῦ ἐπιτρέποντος, ὑμᾶς ἐπαρκεῖν. EPISTOLA CXVI. AD PULCHERIAM AUGUSTAM. SYNOPSIS. I. Pro vigore fidei et sanctionibus contra rebelles monachos editis gratias agit. --II. Se ad Chalcedonenses episcopos litteras dedisse consensus sui testes. LEO episcopus PULCHERIAE Augustae. CAP. I. Quamvis nullas nunc litteras tuae pietatis acceperim, scribente tamen gloriosissimo principe, non aliter dignatione ipsius sum gavisus, quam si mihi etiam tuae serenitatis redderentur alloquia. Unde consuetudinem debiti a me officii oportuit custodiri, qua me significarem clementiae vestrae salute gaudere, et incessabilibus a Deo precibus postulare ut vos, et Romanae reipublicae, et catholicae Ecclesiae in omni prosperitate conservet. De vigore autem fidei vestrae, qua indesinenter Domino sacrificium laudis offertis, quantas Deo gratias agam, enarrare non valeo: quoniam principibus temporis nostri non 1207 solum potentiam regiam, sed etiam sacerdotalem cognoscimus inesse doctrinam. Indicante",
          "candidate_score": 0.631991,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_82_84",
          "bdc_text": "Datum Constantiae , 24 . martii 1537 . Totus tuus Io. Zvick. [ Beilage:",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_759",
          "psc_text": "post festum S. Petri die 29 Junii an. 450. Error ex duobus manifeste detegitur. Primum quia hoc anno Valentinianus Romae erat mense Martio, quo legem edidit Novellis insertam tit. 7, de Indulgentiis reliquorum, nec non mense Aprili ex tit. 38, de Naviculariis annuis, etc., ex quibus dies festus S. Petri, ante quem ille pridie Romam advenerat, dies 29 Junii esse non potest. Secundo quia cum Theodosius obierit die 28 Julii anni ejusdem 450, si post diem 29 Junii scriptae ac missae ad eum fuissent epistolae, post ejus mortem Constantinopolim pervenissent, nec potuisset alias, quae exstant, epistolas reddere. Alius igitur dies festus S. Petri cum Tillemontio et Pagio quaerendus est, et anterior quidem die III nonas Martii an. 450, quo memorata lex de Indulgentiis reliquorum data fuit. Ex antiquissimo Kalendario Bucheriano, in quo dies festi Romanae Ecclesiae notantur, discimus VIII kal. Martii Romae celebratum fuisse festum hoc titulo ibidem signatum: Natale",
          "candidate_score": 0.631704,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_40_42",
          "bdc_text": "Quodsi vero non fuissent Lutherus et Philippus , poterat quorundam vel importunitate vel ardore non parum concisionis nasci . Non enim caruit hoc collegium ingeniis praeposterevor praepostere gestrichenes z. zelotypis aut animis ab omnibus affectibus defecatis . Noluit vero admittere Lutherus quicquam contentiosi , cuius beneficio comicum finem accepit concordiae satis perplexum negotium , cum omnes expectaverimus tragicum .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1079",
          "psc_text": "gloriosam clementiam vestram ecclesiasticae studere concordiae, et 1151 his quae pacificae congruunt unitati, piissimum praestare consensum, precor et sedula suggestione vos obsecro, ut ausus improbos unitati Christianae pacique contrarios ab omni pietatis vestrae abdicetis assensu, et fratris mei Anatolii, nocituram ipsi, si perstiterit, cupiditatem salubriter comprimatis: ne ea quae vestrae gloriae atque temporibus inimica sunt cupiens, major suis velit esse prioribus; liberumque illi sit quantis potuerit splendere virtutibus; quarum non aliter particeps erit, nisi charitate magis voluerit ornari quam ambitione distendi. Hanc autem improbi desiderii conceptionem numquam quidem debuit intra cordis sui recipere secretum; sed cum illi fratres et coepiscopi mei, qui vice mea aderant, obviarent, ab illicito appetitu ex eorum saltem salubri contradictione cessasset. Nam et vestrae pietatis apices, et ipsius scripta declarant, legatos sedis apostolicae, sicut oportuit, contradictione justissima restitisse: ut inexcusabilior esset praesumptio quae se nec increpata cohiberet. CAP. V. Unde quia convenit fidei vestrae vel gloriae,",
          "candidate_score": 0.631195,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_40_42",
          "bdc_text": "Quodsi vero non fuissent Lutherus et Philippus , poterat quorundam vel importunitate vel ardore non parum concisionis nasci . Non enim caruit hoc collegium ingeniis praeposterevor praepostere gestrichenes z. zelotypis aut animis ab omnibus affectibus defecatis . Noluit vero admittere Lutherus quicquam contentiosi , cuius beneficio comicum finem accepit concordiae satis perplexum negotium , cum omnes expectaverimus tragicum .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1100",
          "psc_text": "praejudicium Nicaeni concilii illicitis ausibus consensurum. --V. Canones synodi CP. ad sedem Romanam numquam missos, Anatolio male patrocinari. --VI. Satius esse ut cupiditatem deponat, charitatem sectetur. LEO episcopus ANATOLIO episcopo. CAP. I. Manifestato, sicut optavimus, per gratiam Dei lumine evangelicae veritatis, et ab universali Ecclesia perniciosissimi erroris nocte depulsa, ineffabiliter gaudemus 1159 in Domino quod creditae nobis dispensationis labor ad desideratum pervenit effectum, sicut etiam epistolae tuae textus eloquitur; ut, secundum apostolicam doctrinam, idipsum dicamus omnes, et non sint in nobis schismata: simus autem perfecti in eodem sensu et in eadem scientia (I Cor. I, 10) . In cujus operis devotione gratulamur dilectionem tuam esse consortem: ut et corrigendis tua prodesset industria, et ab omni te deviantium participatione purgares. Decessore enim tuo beatae memoriae Flaviano, propter defensionem catholicae veritatis ejecto, non immerito credebatur quod ordinatores tui, contra sanctorum canonum constituta, viderentur sui similem consecrasse. Sed affuit misericordia Dei, in hoc",
          "candidate_score": 0.630877,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_11_13",
          "bdc_text": "si vero vel ipse vel quisquam alius conetur exequi concilii sententiam , statuerunt principes cum urbibus defensare suos a violentia illa impiaDer Bundestagsabschied vom 6 . März ( Konstanz Stadtarchiv , Ref. A. Fasc. 16 , 202r. -223v. ) enthält zwar die ablehnende Stellungnahme zum Konzil , aber keinen Beschluß über Abwehrmaßnahmen. .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_216",
          "psc_text": "sunt regulis, ne quod ad tempus pia lenitate concessimus, justa posthac ultione 667 plectamus, in eos specialius et propensius commovendi, qui in episcopis ordinandis sanctorum Patrum statuta neglexerint, et quos refutare debuerant consecrarint. Unde si qui episcopi talem consecraverint sacerdotem qualem esse non liceat, etiamsi aliquo modo damnum proprii honoris evaserint, ordinationis tamen jus ulterius non habebunt, nec umquam ei sacramento intererunt, quod neglecto divino judicio immerito praestiterunt. CAP. X. Illud sane quod ad sacerdotalem pertinet dignitatem, inter omnia volumus canonum statuta servari, ut non in quibuslibet locis, neque in quibuscumque castellis, et ubi ante non fuerunt, episcopi consecrentur, cum ubi minores sunt plebes minoresque conventus, presbyterorum cura sufficiat, episcopalia autem gubernacula nonnisi majoribus populis et frequentioribus civitatibus oporteat praesidere, ne, quod sanctorum Patrum divinitus inspirata decreta vetuerunt, viculis et possessionibus, vel obscuris et solitariis municipiis tribuatur sacerdotale fastigium, et honor cui debent excellentiora committi, ipsa sui numerositate vilescat. Quod",
          "candidate_score": 0.630813,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_72_74",
          "bdc_text": "Iam vero nihil est , quod addam , excepto catalogo omnium , qui fuerunt Schmalkaldi , quem hic habes Bullingers Abschrift eines Verzeichnisses aller Teilnehmer des Tags zu Schmalkalden findet sich in Zürich StA , E II 337 , 227r. -v . Thomas Gaßner hatte ein solches nach St . Gallen und vermutlich auch nach Konstanz gesandt ( s.",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_372",
          "psc_text": "Chalcedonensis, ubi quamplurima documenta ad Eutychem pertinentia diligentius collecta fuerunt, reperitur, et ordine quidem post epistolam 22, ut apud Baluzium videre licet tom. IV Concilior. Venetae editionis pag. 1981, quod ipsum hanc priorem, illam posteriorem confirmat. 6. Hinc pariter conjicere licet, interpretationem epistolae 22, incipientem Nulla res diaboli, quae in laudatis antiquis collectionibus exstat, et in nonnullis etiam reperitur una cum actis synodi Constantinopolitanae in Eutychem eidem epistolae a Flaviano subjectis, primam interpretationem esse, quae statim promulgata, subinde in collectionibus recepta fuit: dum alia interpretatio, quae incipit Nihil est, in sola vetusta collectione Latina Chalcedonensi reperitur, ex qua postmodum in posteriorem collectionem 22, cum aliis documentis Chalcedonensibus traducta fuit. Illa vetustior interpretatio statim ab initio confecta, Leoni usui fuit, antequam dogmaticas ad Flavianum litteras scriberet; sicut indubium est, eidem usui fuisse interpretationem actorum synodi Constantinopolitanae in Eutychem, quae simul edita in collectionibus 3 et 8, una cum laudata antiquiori versione",
          "candidate_score": 0.630689,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_72",
          "bdc_text": "Iam vero nihil est , quod addam , excepto catalogo omnium , qui fuerunt Schmalkaldi , quem hic habes Bullingers Abschrift eines Verzeichnisses aller Teilnehmer des Tags zu Schmalkalden findet sich in Zürich StA , E II 337 , 227r. -v .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_469",
          "psc_text": "Solum, sicuti istam praetermittendam putarunt in documentis ante ipsa gesta, ne eamdem iterum in gestis repeterent; ita ea testimonia epistolae gestis insertae appendenda censuere: de quo cum non admonuissent lectores, difficultati a Baluzio inductae causam dedere. Cautius se gessit Rusticus diaconus, cum omissa hac epistola ante gesta, eo quod in gestis, inquit, inserta sit (Tom. IV Concil. pag. 1982) ; testimonia quoque eidem subjecta praetermisit citius quam epistolae gestis insertae subjiceret. Hinc autem factum est ut haec testimonia in Latinis codicibus collectionis Chalcedonensis, quae a Rustico prodeunt, ante gesta non inveniantur; in gestis vero absint, eo quod in iisdem locum non habeant. 9. Caeterum eadem testimonia, quae in Graecis codicibus leguntur post sequentem epistolam, auctorem habere S. Leonem, non minus quam illa quae post epist. 165 ad Leonem Augustum descripta dabuntur, nihil est dubitandum. Non solum enim eadem utrobique sunt, si exigua quaedam excipias; sed praeterea liquet ex epist. 71",
          "candidate_score": 0.630578,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_122_124",
          "bdc_text": "Januar ( WA Briefwechsel XII 241-275 ) . glesen und drinn funden das wort \"gaistlich essen\"WA Briefwechsel XII 255 , 245 . etc. , hat ers dem landgrafenPhilipp von Hessen. zaiget .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1329",
          "psc_text": "epistolae credidi copulandum, ut de eo quod pietatem 1283 vestram prioribus petii litteris, deprecarer, ut oeconomos Constantinopolitanae Ecclesiae novo exemplo, et praecipue pietatis vestrae temporibus, a publicis judicibus non sinatis audiri; et hanc quoque injuriam sacris removeatis ordinibus; sed rationes Ecclesiae secundum traditum morem sacerdotali examine jubeatis inquiri. Datum quarto kalendas Junii, Aetio et Studio viris clarissimis consulibus. EPISTOLA CXXXVIII. AD EPISCOPOS GALLIARUM ET HISPANIARUM De Paschate. SYNOPSIS. Hanc formatam paschalis diei indicem ad Gallicanos episcopos mittit, per eosdem ad Hispaniarum Ecclesias transmittendam; ubi et controversiae status exponitur. Dilectissimis fratribus universis episcopis catholicis per Gallias et Hispanias constitutis, LEO Romae episcopus. Cum in omnibus divinorum praeceptorum regulis exsequendis sacerdotalem observantiam oporteat esse concordem, maxime nobis et principaliter providendum est, 1284 ne in paschalis festi die, vel ignorantia, vel praesumptio peccatum diversitatis incurrat. Unde quia tempus sacratissimae solemnitatis ita dispositos habet limites suos, ut salutare sacramentum nunc citius, nunc tardius oporteat",
          "candidate_score": 0.630307,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_72",
          "bdc_text": "Iam vero nihil est , quod addam , excepto catalogo omnium , qui fuerunt Schmalkaldi , quem hic habes Bullingers Abschrift eines Verzeichnisses aller Teilnehmer des Tags zu Schmalkalden findet sich in Zürich StA , E II 337 , 227r. -v .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_467",
          "psc_text": "Romani hanc notatiunculam praefixere: Pleraque haec sanctorum Patrum testimonia a S. Leone adjuncta sunt epistolae ipsius 97 (nunc 165) ad Leonem Augustum, sed in aliquibus Graecis codicibus concilii hujus inseruntur etiam hoc loco, nimirum post laudatam epistolam ad Flavianum. Haec autem Stephanus Baluzius intelligens de actione secunda notavit: Haec testimonia non exstant in codicibus mss., neque in antiquis editionibus: ac tamen etsi in aliquibus Graecis, ut monent editores Romani, inserantur in hoc loco, puto tamen lecta non fuisse in synodo, adeoque frustra descripta esse in his gestis, in quibus nulla horum testimoniorum mentio est, sed epistolae tantum. Omnem vero difficultatem sustulit observatio trium Graecorum exemplarium Chalcedonensium, quae memoravimus e bibliotheca Veneta S. Marci. Cum enim in his laudata ad Flavianum epistola, ut innuimus, bis proferatur, nimirum ante gesta, et in ipsis gestis; memorata testimonia Patrum non subjiciuntur epistolae gestis insertae, ut a Romanis edita sunt; sed describuntur post epistolam quae",
          "candidate_score": 0.630104,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_72",
          "bdc_text": "Iam vero nihil est , quod addam , excepto catalogo omnium , qui fuerunt Schmalkaldi , quem hic habes Bullingers Abschrift eines Verzeichnisses aller Teilnehmer des Tags zu Schmalkalden findet sich in Zürich StA , E II 337 , 227r. -v .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_372",
          "psc_text": "Chalcedonensis, ubi quamplurima documenta ad Eutychem pertinentia diligentius collecta fuerunt, reperitur, et ordine quidem post epistolam 22, ut apud Baluzium videre licet tom. IV Concilior. Venetae editionis pag. 1981, quod ipsum hanc priorem, illam posteriorem confirmat. 6. Hinc pariter conjicere licet, interpretationem epistolae 22, incipientem Nulla res diaboli, quae in laudatis antiquis collectionibus exstat, et in nonnullis etiam reperitur una cum actis synodi Constantinopolitanae in Eutychem eidem epistolae a Flaviano subjectis, primam interpretationem esse, quae statim promulgata, subinde in collectionibus recepta fuit: dum alia interpretatio, quae incipit Nihil est, in sola vetusta collectione Latina Chalcedonensi reperitur, ex qua postmodum in posteriorem collectionem 22, cum aliis documentis Chalcedonensibus traducta fuit. Illa vetustior interpretatio statim ab initio confecta, Leoni usui fuit, antequam dogmaticas ad Flavianum litteras scriberet; sicut indubium est, eidem usui fuisse interpretationem actorum synodi Constantinopolitanae in Eutychem, quae simul edita in collectionibus 3 et 8, una cum laudata antiquiori versione",
          "candidate_score": 0.630052,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_46_48",
          "bdc_text": "nam nullas adhuc literas recepi ab AmbrosioAmbrosius Blarer. . Nostri vero legatiHans Betz und Matthäus Molckenpur ; vgl . oben Nr. 971 , 2-8 mit Anm. 1 .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_52",
          "psc_text": "Si enim de praeteritis litteris et de re olim insinuata loqueretur, vi verbi duximus commonendam, omnis rectae syntaxeos ratio posset et haberet exigeret. Id autem si evidens judicetur, epistolam primam ad Januarium traditam non fuisse consequens fit. Ita enim Leo indicat se duxisse eum nunc monere, ac si antea de eadem re numquam monuerit. Igitur epistola prima, in qua eadem monitio fusius ingeritur, non ad Januarium, sed ad aliquem ejus praedecessorem tradita dici debet. 25. Ex his porro tempus duarum sequentium epistolarum elicitur, et cur ab his initium duxerimus, manifestum fiet. Annus 444, cui has epistolas auctoritate libri de Promissionibus adjudicavit Quesnellus, explicato eodem testimonio et auctoritate Photii satis revincitur. Multo autem magis repellitur opinio Antelmii, qui easdem epistolas attribuit anno 447. Non leve in speciem videri potest illud cui potissimum insistit Antelmius epist. 1 num. 11 pag. 7, nimirum in epistola ad Aquileiensem episcopum, c. 1 mentionem fieri decretorum",
          "candidate_score": 0.629813,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_82_84",
          "bdc_text": "Datum Constantiae , 24 . martii 1537 . Totus tuus Io. Zvick. [ Beilage:",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_644",
          "psc_text": "testatur. At hoc in hypothesi ejusdem chronicae notationis in utraque epistola satis ingeniose dictum videri potest, non tamen probabiliter, verisimillimum enim est Leonem ad Pulcheriam misisse exemplar, quod originali ad Theodosium tradito responderet. Hypothesim vero ejusdem diei in epistola signati, ex Latino textu pendet, quod non esse proprium hujus epistolae, sed ex epist. 44 sumptum jam demonstravimus. Repudiata vero hac hypothesi id ita evenisse conjici potest. S. pontifex primo scripsit epistolam 43. Haec sane in omnibus tum Venetis, tum Vaticanis Graecis codicibus, nec non in illis quos vetus interpres Latinus, seu Rusticus vidit, primo loco constanter describitur ante epistolam 44, quod anterioris temporis indicium est; at post aliquot dies; cum jam discessissent ii quibus epist. 43 tradita fuerat, eamdem S. Leo aliquibus mutatis, ac pluribus additis, renovavit, aliisque tradidit perferendam, ita ut, priori, si fieri posset, revocata vel suppressa, hanc Theodosio offerrent; ejusdemque exemplum litteris ad Pulcheriam scriptis junxit. Ita",
          "candidate_score": 0.62909,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_64",
          "bdc_text": "Deinde , quod nuper quoque sum hortatus Siehe oben Nr. 954 , 8-10. , ne per vos aliqua ratione irritetur Lutherus adeoque totus iste consensus nostrorum .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_802",
          "psc_text": "esse constat alienum, gloriosissima Augusta. Unde quia non deserit Ecclesiam suam divina protectio, dicente Domino: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem 983 saeculi (Matth. XXVIII, 20) ; eodemque opere et tempore spiritus Dei et clementiae vestrae sollicitudinem et curam nostri cordis accendit, ut de remediis procurandis eadem utrique cuperemus: quae prius poposci, nunc quoque instantius peto, majore utens fiducia deprecandi, posteaquam praesidium venerandae exhortationis accepi. Spero autem affuturam misericordiam Dei, ut cooperante clementia vestra, pestiferi erroris possit morbus auferri: ut quidquid, ipso inspirante atque auxiliante, potuerit salubriter fieri, cum vestrae fidei laude peragatur: quoniam res humanae aliter tutae esse non possunt, nisi quae ad divinam confessionem pertinent, et regia et sacerdotalis defendat auctoritas. Data decimo sexto kalendas Aprilis, Valentiniano Augusto septies, et Avieno, v. cl. consulibus. EPISTOLA LXI. AD MARTINUM ET FAUSTUM PRESBYTEROS. SYNOPSIS. I. De litteris ad eos scriptis monet. -- II. Hortatur ut fidei causam",
          "candidate_score": 0.628721,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_66_68",
          "bdc_text": "Februar von der Apologie Biblianders ( s. oben Nr. 934 , Anm. 12 ) berichtet und ihn aufgefordert , ihrer Veröffentlichung entgegenzuwirken ; s. Stadtarchiv Konstanz , Ref. A. Fasc. 10 , 407v. ( vgl . oben Nr. 943 , Anm. 2). .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_73",
          "psc_text": "in Commentario ad Canonem paschalem Victorii, cap. 1, pag. 72. Duae vero in ea quam Petavius et Bucherius ediderunt partes distinguendae, nimirum ipsa Cyrilli epistola ad Africanos, quae legitur correctior apud Dionysium; et ejus additio, quae ad aliam ejusdem Cyrilli epistolam pertinet. Has quidem duas distinctasque Cyrilli epistolas cum imperitus quidam reperisset agentes de Paschate, de eodem Paschate utrasque agere credidit: et idcirco epistolae ad Africanos, quam ex Dionysio primum descripsit, paucis verbis suo arbitrio immutatis, alteram, quae Bedae temporibus integra legebatur, initio praetermisso, subjecit atque inseruit; quae cum denuntiet diem Paschatis anni 444, eidem diei accommodata fuit a librario dies designata in priori ad Africanos epistola, nimirum IX kal. Maii. Hinc Bucherius non duas, sed unam epistolam habuit totum hoc documentum, eodemque credidit sermonem esse de solo Paschate ann. 444. 3. Sed si conferatur prima hujus pars cum Cyrilli epistola ad Africanos, quae a Dionysio conservata est, eadem reperientur",
          "candidate_score": 0.628187,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_46_48",
          "bdc_text": "nam nullas adhuc literas recepi ab AmbrosioAmbrosius Blarer. . Nostri vero legatiHans Betz und Matthäus Molckenpur ; vgl . oben Nr. 971 , 2-8 mit Anm. 1 .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_589",
          "psc_text": "ADMONITIO IN EPISTOLAM SEQUENTEM. 1. Verba cap. 1 et 4, direximus atque miserimus, quibus legati ab Urbe directi, et epistola ad Flavianum data idibus Junii missa traditur, indicare videntur sequentem epistolam scriptam fuisse post laudatas litteras ad Flavianum, immo etiam post legatorum discessum, qui profecti dicuntur in epist. 38, data die 23 Julii, quin et epist. 36, data die 20 Junii, ut probabilius ostendemus annot. 3 in ipsam epistolam (Col. 812, n. º); quod tamen in rem praesentem nihilum refert. In eadem epist. 38, memoratur adventus Basilii diaconi, qui profectis jam legatis, Flaviani epistolam ad Leonem detulerat. Si is esset idem Basilius, qui Juliani quoque litteras attulisse traditur, multo evidentius haec epistola scripta dicenda esset post idus Junias, quando legati nondum ab Urbe erant profecti. Ita ex duabus epistolis ad Julianum, quas de eadem re eodem die scriptas credere videtur difficile, sola praecedens epistola data fuisset idibus Junii, sequens vero",
          "candidate_score": 0.628011,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_72",
          "bdc_text": "Iam vero nihil est , quod addam , excepto catalogo omnium , qui fuerunt Schmalkaldi , quem hic habes Bullingers Abschrift eines Verzeichnisses aller Teilnehmer des Tags zu Schmalkalden findet sich in Zürich StA , E II 337 , 227r. -v .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_454",
          "psc_text": "Flavianus etiam monuerat (Epist. 26), cum etiam sine concilio, et antequam haberetur synodus Chalcedonensis, tota Ecclesia illam susceperit, eidemque episcopi suas subscriptiones apposuerint, non ut vim et auctoritatem illi adjicerent, sed ut se catholicos probarent, et ne, si renuerent, haeretici haberentur. Jam enim vulgatum fuerat, quod postea omnes reverendissimi episcopi clamaverunt in Chalcedonensi, act. 4, pag. 1403: Qui non consentit epistolae sanctissimi episcopi Leonis, haereticus est. Porro in eodem concilio, quo Ephesini latrocinii gesta rescindenda erant, maximis cum laudibus suscepta fuit act. 2 et 4, eoque honore habita ac si ab ipso Petro edita fuisset: quod et antequam ederetur, Petrus Chrysologus apostolicae auctoritatis callentissimus, observandum ac tenendum praedixerat epist. 25. Nihil pro apostolicarum definitionum auctoritate illustrius hoc totius Ecclesiae ac generalis synodi testimonio, quod Petrum in successoribus viventem et loquentem agnoscit. In Romana synodo sub Gelasio pronuntiatum fuit anathema, Si quispiam de hujus epistolae textu usque ad unum iota disputaverit,",
          "candidate_score": 0.627974,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_45_47",
          "bdc_text": "De ecclesiis Helveticis quid actum sit , nondum potui expiscari ; nam nullas adhuc literas recepi ab AmbrosioAmbrosius Blarer. . Nostri vero legatiHans Betz und Matthäus Molckenpur ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_470",
          "psc_text": "non habeant. 9. Caeterum eadem testimonia, quae in Graecis codicibus leguntur post sequentem epistolam, auctorem habere S. Leonem, non minus quam illa quae post epist. 165 ad Leonem Augustum descripta dabuntur, nihil est dubitandum. Non solum enim eadem utrobique sunt, si exigua quaedam excipias; sed praeterea liquet ex epist. 71 fuisse collecta post pseudosynodum Ephesinam, atque Abundio et Asterio episcopis, Basilio et Senatori presbyteris Constantinopolim missis ab ipso pontifice tradita, ut doctrinam epistolae ad Flavianum Graecorum et Latinorum Patrum auctoritatibus confirmarent; eademque una cum ipsis litteris in Constantinopolitano conventu a legatis fuisse producta ante synodum Chalcedonensem, manifestum est ex epist. 88. Hinc nihil mirum si haec testimonia in documentis Graecis ante gesta Chalcedonensia laudatae epistolae subjecta fuerint, licet primum ejusdem epistolae exemplum iisdem caruerit: unde nec a nobis eidem subjicienda sunt. Cum vero apud Latinos nullum exemplum hactenus inventum sit in quo haec testimonia post epistolam ad Flavianum describantur, sed",
          "candidate_score": 0.627244,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_11_13",
          "bdc_text": "si vero vel ipse vel quisquam alius conetur exequi concilii sententiam , statuerunt principes cum urbibus defensare suos a violentia illa impiaDer Bundestagsabschied vom 6 . März ( Konstanz Stadtarchiv , Ref. A. Fasc. 16 , 202r. -223v. ) enthält zwar die ablehnende Stellungnahme zum Konzil , aber keinen Beschluß über Abwehrmaßnahmen. .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_217",
          "psc_text": "ubi minores sunt plebes minoresque conventus, presbyterorum cura sufficiat, episcopalia autem gubernacula nonnisi majoribus populis et frequentioribus civitatibus oporteat praesidere, ne, quod sanctorum Patrum divinitus inspirata decreta vetuerunt, viculis et possessionibus, vel obscuris et solitariis municipiis tribuatur sacerdotale fastigium, et honor cui debent excellentiora committi, ipsa sui numerositate vilescat. Quod nunc in sua dioecesi Restitutus episcopus factum esse causatus est, et rationabiliter postulavit ut si episcopi eorum locorum in quibus non debuerant ordinari humana conditione decesserint, loca ipsa ad jus ejusdem antistis cui olim propria vel contigua fuerunt revertantur. Et inutile 668 est ut sacerdotalis dignitas inconsiderata ordinantis facilitate superflua multiplicatione minuatur. CAP. XI. De his autem quae in sacro virginitatis proposito constitutae, ut superius dictum est, barbaricam pertulere violentiam, et integritatem pudoris non animo, sed corpore perdiderunt, ea nobis videtur servanda moderatio, ut neque in viduarum dejiciantur gradum, nec in sacrarum et perseverantium virginum numero censeantur: quibus, si in",
          "candidate_score": 0.626973,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_57_59",
          "bdc_text": "Januar ; s. oben Nr. 940 , 20-50. . Eandem movi Sangallensibus , hoc est Vadiano Vadian BW V 404f. ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_2",
          "psc_text": "epistola ad Januarium exploditur, approbare non audet. Solum in fine pronuntiat, si haec epistola non niteretur auctoritate non levi, et necesse esset alterutram ad Januarium vel ad Septimum veluti supposititiam repudiare, illam potius quam istam rejiciendam videri. Nihil tamen pro abjudicanda alterutra satis vehemens atque convincens allatum esse fatetur in ipso opere, art. 7, pag. 431. § I De codicibus diversarum collectionum, in quibus memoratae epistolae continentur. 3. Antequam nostram aperiamus sententiam, qua omnes has epistolas vindicandas credimus, memorandi in primis sunt mss. codices et collectiones in quibus una, vel duae, vel tres laudatae epistolae reperiuntur; hinc enim potissimum vindiciarum argumentum elicietur. Sola epistola prima ad Aquileiensem episcopum, de qua nemo ambigit, invenitur in codicibus collectionis tertiae Barber. 2888, et Vat. 1342, necnon in exemplo Sichardi. 4. Sola epistola 18 ad Januarium exstat in collectione Dionysii Exigui, et ex Dionysio in Hispanica et Hadrianea et in Isidoriana pura. Hic autem",
          "candidate_score": 0.626952,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_15",
          "bdc_text": "nach einem ungn ädigen Empfang wurde ihm einzig eine Kopie der Antwort an den Kaiser ( s.",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1397",
          "psc_text": "S. Leonis epistolam Graece redditum haberemus. At exstat hujus codicis Latina interpretatio, quam Epiphanius Scholasticus lucubravit. Hic autem cum nactus fuisset Leoninae epistolae Latinum exemplar, hoc suae versioni inseruit; et idcirco ex hoc codice, quem a Surio editum Baluzius cum duobus mss. Bellovacensi et Corbeiensi contulit, aliquot variantes suppetunt, quae nobis utiles fuere. 2. Huic epistolae causam dederunt imperatoris Leonis litterae, quas ob Alexandrinos tumultus ad universos metropolitas tradidit. In laudato codice encyclio, cujus ordo, ut in mss. exstat, ex Baluzio profertur tom. V Concil. Venetae edit. pag. 33 et seqq. cap. 6, describitur imperatoris epistola ad Anatolium Constantinopolitanum; et postea cap. 11 subjiciuntur caeterorum episcoporum nomina, ad quos litterae similes directae fuerunt, ac inter hos primo datae dicuntur Leoni reverentissimo urbis Romae pontifici. Imperialis epistola ad Anatolium cum quaedam ejusdem Constantinopolitani episcopi peculiaria continet, tum vero alia Leonis papae propria, quae eidem inserta erant (vide annot. 1 [Infra, n.",
          "candidate_score": 0.626823,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_57_59",
          "bdc_text": "Januar ; s. oben Nr. 940 , 20-50. . Eandem movi Sangallensibus , hoc est Vadiano Vadian BW V 404f. ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_458",
          "psc_text": "3 Adventus habetur: Deinde episcopi legunt quartam et quintam lectionem de epistola S. Leonis papae missa Flaviano episcopo de Incarnatione Domini contra Eutychen haereticum. Idipsum in aliis Italiae Ecclesiis receptum didicimus ex quampluribus mss. Lectionariis aliarum urbium, quae eamdem epistolam aliis atque aliis diebus eodem Adventus tempore exhibent. Ex ms. bibliothecae Regiae Quesnellus collegit (Diss. 1 ad an. 449, n. 9), idem olim factitatum esse in Galliarum Ecclesiis, quod confirmari potest ex Lectionario S. Benigni Divionensis, quo Chiffletius usus est, cum eamdem epistolam edidit in calce operum Vigilii Tapsensis, nec non ex monumentis Gallicanis, quae a P. Martene laudantur De Antiquis monachorum Ritibus, lib. III, c. 2. Ex hujusmodi autem Lectionariis traducta fuit in aliquot collectiones Sermonum S. Leonis, quae ex Lectionariis originem ducunt. 4. Cum Gennadius, c. 70, Leonem inter ecclesiasticos scriptores retulit, hujus tantum epistolae fecit mentionem, eo quod haec super omnia ejus opera vulgatissima esset. Hinc autem",
          "candidate_score": 0.62645,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_121_123",
          "bdc_text": "uwer artikelDie Rede ist vom Schreiben der reformierten Städte der Eidgenossenschaft an Luther vom 12 . Januar ( WA Briefwechsel XII 241-275 ) . glesen und drinn funden das wort \"gaistlich essen\"WA Briefwechsel XII 255 , 245 .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1329",
          "psc_text": "epistolae credidi copulandum, ut de eo quod pietatem 1283 vestram prioribus petii litteris, deprecarer, ut oeconomos Constantinopolitanae Ecclesiae novo exemplo, et praecipue pietatis vestrae temporibus, a publicis judicibus non sinatis audiri; et hanc quoque injuriam sacris removeatis ordinibus; sed rationes Ecclesiae secundum traditum morem sacerdotali examine jubeatis inquiri. Datum quarto kalendas Junii, Aetio et Studio viris clarissimis consulibus. EPISTOLA CXXXVIII. AD EPISCOPOS GALLIARUM ET HISPANIARUM De Paschate. SYNOPSIS. Hanc formatam paschalis diei indicem ad Gallicanos episcopos mittit, per eosdem ad Hispaniarum Ecclesias transmittendam; ubi et controversiae status exponitur. Dilectissimis fratribus universis episcopis catholicis per Gallias et Hispanias constitutis, LEO Romae episcopus. Cum in omnibus divinorum praeceptorum regulis exsequendis sacerdotalem observantiam oporteat esse concordem, maxime nobis et principaliter providendum est, 1284 ne in paschalis festi die, vel ignorantia, vel praesumptio peccatum diversitatis incurrat. Unde quia tempus sacratissimae solemnitatis ita dispositos habet limites suos, ut salutare sacramentum nunc citius, nunc tardius oporteat",
          "candidate_score": 0.62612,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_64",
          "bdc_text": "Deinde , quod nuper quoque sum hortatus Siehe oben Nr. 954 , 8-10. , ne per vos aliqua ratione irritetur Lutherus adeoque totus iste consensus nostrorum .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_801",
          "psc_text": "Eutychen fidei fundamenta concuti; adversus quem concilium generale Pulcheria annitente celebrari cupit. 982 LEO episcopus PULCHERIAE Augustae. Gaudere me plurimum et exsultare in Domino pietatis tuae scripta fecerunt, quibus evidenter ostenditur quantum catholicam diligas fidem, et quantum haereticum detesteris errorem. Haeresis quippe est nimis impia et Evangelio veritatis inimica, quae non portionem aliquam laedere, sed ipsa Christianae religionis conatur fundamenta convellere, negans sempiterni Patris Filium sempiternum de utero beatae Virginis matris veram carnem nostrae sumpsisse naturae, et eos damnatione percellens, qui ab evangelica et apostolica fide nullo deduci errore potuerunt, illudque frustra praetendens quod Nicaenae synodi fidem teneat, cujus eum esse constat alienum, gloriosissima Augusta. Unde quia non deserit Ecclesiam suam divina protectio, dicente Domino: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem 983 saeculi (Matth. XXVIII, 20) ; eodemque opere et tempore spiritus Dei et clementiae vestrae sollicitudinem et curam nostri cordis accendit, ut de remediis procurandis eadem",
          "candidate_score": 0.62602,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_121_123",
          "bdc_text": "uwer artikelDie Rede ist vom Schreiben der reformierten Städte der Eidgenossenschaft an Luther vom 12 . Januar ( WA Briefwechsel XII 241-275 ) . glesen und drinn funden das wort \"gaistlich essen\"WA Briefwechsel XII 255 , 245 .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_421",
          "psc_text": "voluit eas litteras quas Leonem melius instructum plenius reddidisse aut brevi redditurum praesumebat. Enim vero si has dogmaticas Leonis litteras ille legisset, non videtur scripturus fuisse: Extra consensum Romanae civitatis episcopi causas fidei audire (seu ex Graeco cognoscere, aut dijudicare) non possumus; quae verba nondum sibi notam Romani episcopi sententiam declarant. Igitur haec Chrysologi epistola sub idem tempus data videtur, quo Leo scripsit epistolas 23 et 24, id est circa Februarium an. 449. Forte idem ille vir, qui Theodosii atque Eutychis litteras ad S. Leonem attulit, Ravennam etiam cum ejusdem Theodosii litteris ad Valentinianum transivit, et hac occasione epistolam Eutychis ad Chrysologum detulit. Huic autem Constantinopolim revertenti, dum Valentiniani responsa referret, Chrysologus tradidit hanc epistolam ad Eutychem, ut citius ac tutius traderetur. Certe autem non scripsit post notitiam actorum in Eutychem, aut definitivo Leonis epistolae, ut in Quesnelli sententia praesumendum est. EPISTOLA XXV, PETRI CHRYSOLOGI EPISCOPI RAVENNATIS AD EUTYCHEM PRESBYTERUM.",
          "candidate_score": 0.625843,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_46_48",
          "bdc_text": "nam nullas adhuc literas recepi ab AmbrosioAmbrosius Blarer. . Nostri vero legatiHans Betz und Matthäus Molckenpur ; vgl . oben Nr. 971 , 2-8 mit Anm. 1 .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_41",
          "psc_text": "habere Ad metropolitanum episcopum Venetiae. Editores Lovanienses, quos alii deinceps secuti sunt, forte fuerunt primi qui absque ullius, quod sciamus, codicis testimonio apposuerunt titulum: Nicetae episcopo Aquileiensi. In mss. vero collectionum 12 et 24 descripta in primis epistola 2 ad Septimum, mox subjicitur epistola 1, Relatione, cum titulo Ad eumdem, ac si eidem Septimo data fuerit: et idcirco quidem in uno codice Fesulano, et altero Florentino S. Laurentii signato num. 14, pluteo 21, qui aliquot epistolas exhibent ex mss. collectionis 24, epistolae primae haec inscriptio praefigitur: Leo Septimo episcopo. Id procul dubio erroneum est, cum Septimus, qui non Aquileiensis, sed Altinas epicopus fuit, in ipso exordio epist. 1 nominetur velut is cujus causa Leo ad Aquileiensem scripsit. Neque tamen hi codices Januario suffragantur. 22. Solum cod. Vat. Ottobonianus 297 collectionis 23 et nonnulli codd. collectionis 8, uti Vercellensis et Vat. 1353, Januarium praeferunt. At hoc nomen codicibus collectionis 8 posterius",
          "candidate_score": 0.625708,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_46_48",
          "bdc_text": "nam nullas adhuc literas recepi ab AmbrosioAmbrosius Blarer. . Nostri vero legatiHans Betz und Matthäus Molckenpur ; vgl . oben Nr. 971 , 2-8 mit Anm. 1 .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_470",
          "psc_text": "non habeant. 9. Caeterum eadem testimonia, quae in Graecis codicibus leguntur post sequentem epistolam, auctorem habere S. Leonem, non minus quam illa quae post epist. 165 ad Leonem Augustum descripta dabuntur, nihil est dubitandum. Non solum enim eadem utrobique sunt, si exigua quaedam excipias; sed praeterea liquet ex epist. 71 fuisse collecta post pseudosynodum Ephesinam, atque Abundio et Asterio episcopis, Basilio et Senatori presbyteris Constantinopolim missis ab ipso pontifice tradita, ut doctrinam epistolae ad Flavianum Graecorum et Latinorum Patrum auctoritatibus confirmarent; eademque una cum ipsis litteris in Constantinopolitano conventu a legatis fuisse producta ante synodum Chalcedonensem, manifestum est ex epist. 88. Hinc nihil mirum si haec testimonia in documentis Graecis ante gesta Chalcedonensia laudatae epistolae subjecta fuerint, licet primum ejusdem epistolae exemplum iisdem caruerit: unde nec a nobis eidem subjicienda sunt. Cum vero apud Latinos nullum exemplum hactenus inventum sit in quo haec testimonia post epistolam ad Flavianum describantur, sed",
          "candidate_score": 0.625355,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_82_84",
          "bdc_text": "Datum Constantiae , 24 . martii 1537 . Totus tuus Io. Zvick. [ Beilage:",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_592",
          "psc_text": "tardata profectio, quo novis litteris scribendis tempus daretur, vel prioribus amplificandis; et in his de concilio fit mentio. Hac autem de causa et anterioribus et ultimis litteris eamdem chronicam notationem idibus Junii affixam innuit. 3. Nemini tamen haec satisfacere poterunt. Primo enim Flaviani litteras cum gestis Constantinopolitanae synodi a Leone acceptas, antequam Theodosii epistola de indicto concilio deferretur, non solum absque ullo fundamento, verum etiam contra documentorum fidem praesumit. Priores enim Flaviani litteras cum gestis Constantinopolitanis ad ersus Eutychen sese recepisse Leo significavit solum epist. 27, data die 21 Maii, cum Theodosii epistolam die 13 ejusdem mensis sibi traditam fuisse testetur epist. 31. Praeterea ante diem 13 Maii scripta praesumitur celebris epist. 28 ad Flavianum, et legati jam destinati. At die 21 ejusdem mensis, quo data fuit epist. 27, se eidem epist. 28 scribendae operam dare profitetur, nondumque cogitasse eam legatis tradere, inquit enim: De hac re plenius per eum",
          "candidate_score": 0.625303,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_82_84",
          "bdc_text": "Datum Constantiae , 24 . martii 1537 . Totus tuus Io. Zvick. [ Beilage:",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1310",
          "psc_text": "occasiones rei hujus assumens. Sic namque et praecessores nostri, si quando dubietas orta est, praedicere festinabant, ut ubique consonanter ageretur sacra festivitas. Quod etiam nunc juxta priscam consuetudinem credimus in Domino praedicari in Ecclesiis et unam fidem, unum baptisma, unam solemnitatem 1274 sacratissimam paschalem ab omnibus Christianis ubique celebrari in Christo Jesu Domino nostro, quia in ipso vivimus, et movemur, et sumus (Act. XVII, 28) . Transferre vero hanc epistolam in Latinae vocis eloquium non satis certum esse putavimus, ne forte Graecizantes potius apud nos, nec jam valentes haec diligenter exprimere, laederent veritatem propter informem sermonem atque incongruum; et qui forte non ita possit ardenter scienterque transferri, sicut causa poscebat. Saluta eam quae tecum est fraternitatem. Te quae nobiscum est salutat in Domino. Et alia manu: Valere te, et nostri meminisse, domine, precor, dilectissime et desideratissime frater EPISTOLA CXXXIV. AD MARCIANUM AUGUSTUM. SYNOPSIS. I. Laudato Marciano, promittit Anatolio gratiam suam,",
          "candidate_score": 0.624981,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_121_123",
          "bdc_text": "uwer artikelDie Rede ist vom Schreiben der reformierten Städte der Eidgenossenschaft an Luther vom 12 . Januar ( WA Briefwechsel XII 241-275 ) . glesen und drinn funden das wort \"gaistlich essen\"WA Briefwechsel XII 255 , 245 .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_458",
          "psc_text": "3 Adventus habetur: Deinde episcopi legunt quartam et quintam lectionem de epistola S. Leonis papae missa Flaviano episcopo de Incarnatione Domini contra Eutychen haereticum. Idipsum in aliis Italiae Ecclesiis receptum didicimus ex quampluribus mss. Lectionariis aliarum urbium, quae eamdem epistolam aliis atque aliis diebus eodem Adventus tempore exhibent. Ex ms. bibliothecae Regiae Quesnellus collegit (Diss. 1 ad an. 449, n. 9), idem olim factitatum esse in Galliarum Ecclesiis, quod confirmari potest ex Lectionario S. Benigni Divionensis, quo Chiffletius usus est, cum eamdem epistolam edidit in calce operum Vigilii Tapsensis, nec non ex monumentis Gallicanis, quae a P. Martene laudantur De Antiquis monachorum Ritibus, lib. III, c. 2. Ex hujusmodi autem Lectionariis traducta fuit in aliquot collectiones Sermonum S. Leonis, quae ex Lectionariis originem ducunt. 4. Cum Gennadius, c. 70, Leonem inter ecclesiasticos scriptores retulit, hujus tantum epistolae fecit mentionem, eo quod haec super omnia ejus opera vulgatissima esset. Hinc autem",
          "candidate_score": 0.624836,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_72",
          "bdc_text": "Iam vero nihil est , quod addam , excepto catalogo omnium , qui fuerunt Schmalkaldi , quem hic habes Bullingers Abschrift eines Verzeichnisses aller Teilnehmer des Tags zu Schmalkalden findet sich in Zürich StA , E II 337 , 227r. -v .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_466",
          "psc_text": "qui Graecam collectionem Chalcedonensem complectitur; nec non ad alium item Venetum 165, qui nonnullas ejusdem collectionis partes continet. Hos ut distinguamus, codicem 164 primum ms. Venetum appellabimus, secundum vero codicem 165. Cum vero haec epistola in his Venetis codicibus duplici loco legatur, primum inter epistolas ante gesta, dein in ipsis gestis concilii, in quo lecta fuit; nonnumquam utrumque textum ejusdem codicis contulimus, et idcirco variantes lectiones primo vel secundo loco exhibitas allegabimus. 8. Hac occasione dicendum est aliquid de testimoniis Patrum, quae huic epist. 28 ad Flavianum in editis Conciliorum act. 2 Graece et Latine subjecta inveniuntur. His testimoniis editores Romani hanc notatiunculam praefixere: Pleraque haec sanctorum Patrum testimonia a S. Leone adjuncta sunt epistolae ipsius 97 (nunc 165) ad Leonem Augustum, sed in aliquibus Graecis codicibus concilii hujus inseruntur etiam hoc loco, nimirum post laudatam epistolam ad Flavianum. Haec autem Stephanus Baluzius intelligens de actione secunda notavit: Haec testimonia",
          "candidate_score": 0.624786,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_82_84",
          "bdc_text": "Datum Constantiae , 24 . martii 1537 . Totus tuus Io. Zvick. [ Beilage:",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1272",
          "psc_text": "emendavimus, ex quibus colligitur omnes has epistolas eodem die VI idus Martias signatas fuisse. 2. Quoad ordinem vero, cum ex laudato testimonio epistolae 131 liquet S. pontificem scripsisse litteras ad Marcianum et Proterium antequam ad Julianum scriberet, tum vero ex initio cap. 2 epistolae 130, ad Marcianum, ubi Leo se Proterio rescripsisse testatur, palam fit litteras ad Proterium epistolae ad Marcianum praecessisse. Itaque licet omnes hae epistolae eodem die notentur, ex ipsarum tamen contextu Leo scripsit primum ad Proterium, dein ad Marcianum, ac tandem ad Julianum, et hunc ordinem in editione servabimus. 1253 EPISTOLA CXXIX. AD PROTERIUM EPISCOPUM ALEXANDRINUM. SYNOPSIS. I. Episcoporum esse vigilare ne fidei unitas violetur, quod vel litterulae immutatione fieri potest. --II. Ex traditione SS. PP. et suam epistolam catholicam, et docendos esse populus, asserit. --III. Fidem, disciplinam et privilegia Ecclesiarum ex norma vetustatis esse servanda. LEO PROTERIO episcopo Alexandrino. CAP. I. Laetificaverunt me litterae dilectionis tuae,",
          "candidate_score": 0.624735,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_90",
          "bdc_text": "den Bericht der Konstanzer Gesandten über das Treffen der Straßburger mit den Abgeordneten der übrigen oberländischen Städte in :",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_471",
          "psc_text": "88. Hinc nihil mirum si haec testimonia in documentis Graecis ante gesta Chalcedonensia laudatae epistolae subjecta fuerint, licet primum ejusdem epistolae exemplum iisdem caruerit: unde nec a nobis eidem subjicienda sunt. Cum vero apud Latinos nullum exemplum hactenus inventum sit in quo haec testimonia post epistolam ad Flavianum describantur, sed ea separatim edita et inserta occurrant in nonnullis antiquis Latinorum collectionibus, nimirum in collect. 5 Quesnelliana cap. 41, ubi ea descripta reperies tomo tertio, et in mss. collect. 3 cap. 82, nec non in codice Veronensi 38 cap. 37, satis probabile est solos Graecos, qui ea simul allata et allegata acceperant in Constantinopolitano conventu exemplaria scripsisse, in quibus ea epistola una cum testimoniis legeretur, ac exinde in Graecos codices ante gesta Chalcedonensia utraque simul traduxisse. Ex his autem apparet quam perperam P. Garnerius horum testimoniorum collectionem Theodoreto tribuerit, de quo tamen plura in observationibus ad notam ultimam Quesnelli. Inter testimonia",
          "candidate_score": 0.624544,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_57_59",
          "bdc_text": "Januar ; s. oben Nr. 940 , 20-50. . Eandem movi Sangallensibus , hoc est Vadiano Vadian BW V 404f. ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_759",
          "psc_text": "post festum S. Petri die 29 Junii an. 450. Error ex duobus manifeste detegitur. Primum quia hoc anno Valentinianus Romae erat mense Martio, quo legem edidit Novellis insertam tit. 7, de Indulgentiis reliquorum, nec non mense Aprili ex tit. 38, de Naviculariis annuis, etc., ex quibus dies festus S. Petri, ante quem ille pridie Romam advenerat, dies 29 Junii esse non potest. Secundo quia cum Theodosius obierit die 28 Julii anni ejusdem 450, si post diem 29 Junii scriptae ac missae ad eum fuissent epistolae, post ejus mortem Constantinopolim pervenissent, nec potuisset alias, quae exstant, epistolas reddere. Alius igitur dies festus S. Petri cum Tillemontio et Pagio quaerendus est, et anterior quidem die III nonas Martii an. 450, quo memorata lex de Indulgentiis reliquorum data fuit. Ex antiquissimo Kalendario Bucheriano, in quo dies festi Romanae Ecclesiae notantur, discimus VIII kal. Martii Romae celebratum fuisse festum hoc titulo ibidem signatum: Natale",
          "candidate_score": 0.624404,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_64",
          "bdc_text": "Deinde , quod nuper quoque sum hortatus Siehe oben Nr. 954 , 8-10. , ne per vos aliqua ratione irritetur Lutherus adeoque totus iste consensus nostrorum .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_805",
          "psc_text": "quantum fieri potest, vestra dilectio ut omnibus Ecclesiae filiis innotescat quid contra impium sensum secundum doctrinam evangelicam et apostolicam praedicemus. Quia licet plene, quae semper fuisset atque esset catholicorum sententia scripserimus, tamen nunc quoque ad confirmandas omnium mentes non parum exhortationis addidimus. Memor enim sum me sub illius nomine Ecclesiae praesidere, cujus a Domino Jesu Christo est glorificata confessio, et cujus fides omnes quidem haereses destruit, sed maxime impietatem praesentis erroris expugnat; et intelligo mihi aliud non licere quam ut omnes conatus meos ei causae in qua universalis Ecclesiae salus infestatur impendam. Ne autem aliqua negligentiae occasione scripta nostra ad vos non potuerint pervenire, exemplaria eorumdem 985 nunc mittenda credidimus: ut nullo modo fidei quam defendimus praedicatio vestrae notitiae subtrahatur. Data decimo sexto 986 kalendas Aprilis, Valentiniano Augusto septies et Avieno, v. cl. consulibus. EPISTOLA LXII. THEODOSII IMPERATORUS AD VALENTINIANUM AUGUSTUM, Qua respondet epistolae LV. Domino meo VALENTINIANO Augusto THEODOSIUS.",
          "candidate_score": 0.624317,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_57_59",
          "bdc_text": "Januar ; s. oben Nr. 940 , 20-50. . Eandem movi Sangallensibus , hoc est Vadiano Vadian BW V 404f. ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_44",
          "psc_text": "ut eodem sane carent caeteri codices ac praesertim vetustis simarum omnium collectionum. Hinc ms. Florentin. S. Marci collectionis 13, ob Leoninas epistolas aliis nominibus insignis, ut videbimus in Admonit. ad epist. 12, sic epistolam, de qua agimus, inscribit: Leo Urbis Romae episcopus . . . . . Aquileiensi episcopo; ubi intervallo vacuo episcopi nomen ignotum significatur. Adempta igitur auctoritate quorumdam codicum, qui Januarium praeferunt, nihil fundamenti ex codicibus superest, quo cogamur affirmare epistolam 1 datam eidem Januario, ad quem epist. 18 scriptam fuisse manifestum est. 23. Traditam vero fuisse ad aliquem Januarii praecessorem et in ipso quidem pontificatus Leonis exordio, aliunde colligere licet. Photius in Bibliotheca vetustum codicem referens, qui sub saeculi VI initia lucubratus, exactissimam Pelagianarum rerum historiam ex peculiaribus documentis derivatam continebat, haec de Pelagianorum gestis sub Leonis pontificatu tradit cod. 54: Cum temporis deinde progressu sectae hujus homines per haeresis suae abjurationem Ecclesiae restituti essent; iterum malum",
          "candidate_score": 0.624266,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_97",
          "bdc_text": "Ich achtennehme an. och , man werde den pfaffen allenthalben in der evangelischen fursten und stetten landschafften hefftenbeschlagnahmen .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_784",
          "psc_text": "μηδὲ συμμετρίαν, ἄνευ τῆς προσοχῆς τῆς θειότητος πάντα πεπρᾶχθαι μεμαθήκαμεν, ὅστε τὴν πρόληψιν καὶ τὴν ἀδικίαν καὶ εἰς τινῶν καταδίκην λέγεσθαι κρατεῖν· ἃ τοῖς ἡμετέροις καιροῖς φρικτὰ εἶναι δοκεῖ. Ὀφείλει τοίνυν ἡ πίστις ἰδικῶς κρατεῖν, δέσποινα ἁγιωτάτη καὶ προσκυνητή θύγατερ Αὐγούστα. Τοιγαροῦν ἡ σὴ φιλανθρωπία κατὰ τὴν καθολικὴν πίστιν, ὅπερ ἀεί μεθ' ἡμῶν πεποίηκε, καὶ νῦν ὁμοίως συμπνεῦσαι καταξιωσάτω· ὥστε πᾶν ὃ ἐν ἐκείνῃ τῇ τεταραγμένῃ καὶ ἀθλίῃ συνόδῳ τετύπωται, πάσης ἀποκινηθείη δυμάμεως· καὶ πάντων ἀκεραίων μενόντων, εἰς τὸν ἀποστολικὸν θρόνον, ἐν ᾧ πρῶτος ὁ μακαριώτατος τῶν ἀποστόλων Πέτρος, τὰ κλεῖθρα τῶν οὐρανῶν ὑποδεξάμενος, τὴν ἀρχιερωσύνην ἐκόσμησε, τοῦ ἐπὶ [Leg. κληρωσαμἐνῃ] ὑπόθεσις παραπεμφθείη. Ὀφείλομεν γὰρ τῇ ἀθανάτῳ πόλει ἀπονέμειν ἐν πᾶσι τὰ πρωτεῖα, τῇ διὰ τῆς ἰδίας ἀρετῆς, τοῦ κόσμου κληρῶσαι μὲν, ἢ τὴν δεσποτείαν, καὶ τῇ ἡμετέρᾳ βασιλείᾳ τὸν κύκλον καὶ διοικητέον καὶ φυλακτέον ἐπιτρεψάσῃ. 975 EPISTOLA LIX. AD CLERUM ET PLEBEM CONSTANTINOPOLITANAE URBIS. SYNOPSIS. I. Gratulatur quod et",
          "candidate_score": 0.624231,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_11",
          "bdc_text": "si vero vel ipse vel quisquam alius conetur exequi concilii sententiam , statuerunt principes cum urbibus defensare suos a violentia illa impiaDer Bundestagsabschied vom 6 .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_241",
          "psc_text": "682 VII. Ut bina per annos singulos (Al. per annum provincialia) episcoporum concilia celebrentur; et si res difficilis emerserit, quae non possit Thessalonicensis judicio terminari (Al. et in coll. Hisp., nec fuerit Thessalonicensis episcopi judicio terminata) , ad Romanum referatur antistitem. --VIII. Ut si quis episcopus suam deserens civitatem, majorem sedem ambitus causa petierit, non solum ecclesiam obtinere non poterit, sed et sua carere debebit (Al. et in Hisp., nec illam obtinere poterit, et sua carere debebit.) --IX. Ut nullus alienum clericum sollicitare vel tenere praesumat, suo episcopo non praebente consensum. --X. Ut in evocandis provincialibus episcopis, a Thessalonicensi pontifice moderatio conservetur. (Additur in Hisp., ne sub hoc colore sacerdotalis honor contumeliis addicatur; nec amplius quam bini de provinciis episcopi, quos metropolitani probaverint, dirigantur ).--XI. Ut non amplius a statuto concilii tempore, quam dies quindecim remorentur episcopi. (Additur in Hisp., Ut si inter eos de negotio fuerit oborta contentio, cuncta",
          "candidate_score": 0.623097,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_53_55",
          "bdc_text": "Forte Argentinenses vel literas vel alias responsum adferent . Certi nihil est mihi . Si quid receperitis , fac , obsecro , ut nos quoque sciamus .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1386",
          "psc_text": "sit assertio, ut nihil recipiat vel in sensu vel in sermone novitatis: quia quidquid tunc a nobis scriptum est, ex apostolica et evangelica probatur sumptum esse doctrina. Datum kalendis Septembris, Constantino et Rufo consulibus. 1315 EPISTOLA CLIII. AD AETIUM PRESBYTERUM CP. SYNOPSIS. I. ut litteras in Orientem scriptas unicuique dirigat. --II. Se pariter misisse litteras a Gallis et Italis ad se scriptas. Item et de aliis. LEO AETIO presbytero. CAP. I. Accepimus dilectionis tuae litteras, quae diligentiam tuam in causa Ecclesiae testarentur; et breviter interim cohortamur ut coeptis vigilanter insistas, ne haereticorum perversitas quidquam, quo Ecclesia Domini turbetur, obtineat. Nos autem pro diligentia nostri et ad clementissimum principem, et ad magnificum virum Patricium Asparem necessaria in causa fidei scripta transmisimus, quae sine dubio effectum congruum poterunt obtinere, si etiam vestra cura pervigilet. Placuit etiam nobis ut ad metropolitanos episcopos generales litteras mitteremus, quae animum eorum firment atque corroborent: ut sciant",
          "candidate_score": 0.622829,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_122_124",
          "bdc_text": "Januar ( WA Briefwechsel XII 241-275 ) . glesen und drinn funden das wort \"gaistlich essen\"WA Briefwechsel XII 255 , 245 . etc. , hat ers dem landgrafenPhilipp von Hessen. zaiget .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_90",
          "psc_text": "ordinavit synodus Nicaena, lunas XIV 605 omnium annorum per decemnovennalem cyclum, ut non fallamur in luna XIV cum Judaeis et haereticis, qui dicuntur tessares koedecatitae. Et constitutum est in omnibus synodis, praeter synodum Gangrensem et Caesariensem, ut non faceret ulla Ecclesia, vel civitas, et omnis regio contraria his quae statuta sunt de Pascha in Nicaeno concilio. Credite mihi quod si non scripsisset synodus Nicaena cyclum lunarem primi mensis, sufficeret cyclus lapidis Silenitis in Perside ad exemplum rationis paschalis, cujus candor interior cum luna primi mensis crescit et decrescit. Ideo nuntiavi vobis haec omnia, eo quod dubitastis de luna primi mensis in hoc anno. Ideo praecipio vobis ne faciatis Pascha in mense Martii in anno embolismi, sed in IX kal. Maii in unitate Ecclesiae catholicae. Verum Agnum veri Israelitae immaculatum immaculati comedamus: quia in una domo 606 praeceptum est Israeli carnali agnum anniculum comedere. De quo agno immaculato veracissime praeceptum est:",
          "candidate_score": 0.62248,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_46_48",
          "bdc_text": "nam nullas adhuc literas recepi ab AmbrosioAmbrosius Blarer. . Nostri vero legatiHans Betz und Matthäus Molckenpur ; vgl . oben Nr. 971 , 2-8 mit Anm. 1 .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1400",
          "psc_text": "pontificis litteras imperialibus encyclicis redditas negavit ad an. 457, n. 11. Cum enim hae litterae pontificis codici encyclio inserantur, has non minus quam caeteras aliorum episcoporum in eodem codice contentas imperiali epistolae encyclicae rescriptas agnoscimus. Hinc etiam c. 4 mentio fit exemplarium precum catholicorum et Eutychianorum, quae una cum imperialibus litteris transmissae in eodem codice encyclio exhibentur cap. 7 et 9. Imperatoris epistola circa Octobrem an. 457 per magistrianos ad universos metropolitas celerrime directa fuit. Hinc duo episcopi Agapitus Rhodius pag. 1892, et Lucas Dyrrachenus pag. 1927, se eas litteras hieme recepisse subindicant. Quod si Marcellinus comes in Chronico ad an. 458, et Augusti litteras et episcoporum responsa commemorat, id ea de causa accidit, quod licet imperialis encyclica missa fuerit an. 457, pleraque tamen responsa nonnisi an. 458 pervenere, unde Varadati monachi epistola (pag. 1934) die 27 Augusti signatur. Ita nihil est cur sequentem Leonis epistolam imperiali encyclicae redditam dubitemus.",
          "candidate_score": 0.621737,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_99",
          "bdc_text": "zuͦ recht komen Hintergrund der Bemerkung Zwicks sind die von Konstanz in Schmalkalden vorgebrachten Beschwerden , bei denen es vor allem um Zinsen ging , die der Stadt von katholischer Seite streitig gemacht wurden ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1418",
          "psc_text": "nulla adhuc correctione purgatum sit, et Atticum presbyterum tuum ad eam insolentiam solentiam profecisse cognoscam, ut in Ecclesia 1328 contra catholicam fidem et Chalcedonensem synodum audeat disputare: cogor vehementius de tua dissimulatione causari. Nam quod incommonitus facere debuisti, miror etiam post evidentia nostra script neglectum. Et ideo acrius moneo neque amplius dissimulandum esse protestor, si hominem pestilentem ulterius in tua habendum communione credideris; quem nos, si fieri potest, emendari malumus quam perire; ut scilicet si correctum se videri cupit et in societate ecclesiastica permanere, de eo loco unde contra catholicam fidem multa disseruit, aperte nunc ipsius fidei praedicator appareat, et nihil Eutychiani dogmatis praetermittat, quod non manifestatione suae professionis Christiano populo audiente condemnet: ne, ut dixi, plurimum dissimulatio ista te maculet, si vel hic tam noxius, vel Andreas impietatis ipsius socius, nec correcti fuerint, nec repulsi. EPISTOLA CLVIII. AD EPISCOPOS CATHOLICOS AEGYPTI APUD CONSTANTINOPOLIM CONSTITUTOS. SYNOPSIS. Consolatur episcopos pro fide",
          "candidate_score": 0.621657,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_53_55",
          "bdc_text": "Forte Argentinenses vel literas vel alias responsum adferent . Certi nihil est mihi . Si quid receperitis , fac , obsecro , ut nos quoque sciamus .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1162",
          "psc_text": "te misisse significas, necdum ad me noveris pervenisse. Unde, si expeditioris occasio se praebuerit perlatoris, libenter habeo, ut si qua est, quae utilis videatur, quam primum ad me mittatur instructio. De Aegyptiis monachis quam quieti, aut cujus sint fidei, scire desidero, et de Alexandrinae Ecclesiae pace quid ad vos veris nuntiis perferatur; ad cujus episcopum vel ordinatores 1193 ipsius, seu clericos, qualia scripta direxerim, missis exemplaribus scire te volui. Ad clementissimum quoque principem, et ad religiosissimam Augustam quis nunc meus sermo sit missus, directa exemplaria perdocebunt. CAP. IV. Utrum autem epistola mea, quam de incarnationis Dominicae fide incolumi adhuc sanctae memoriae Flaviano, ad dilectionem tuam per Basilium diaconum miseram, fraternitati tuae tradita sit, scire desidero: quoniam suspectum habeo quod de ejus textu nullum umquam indicium reddidisti. 1194 Gestorum synodalium, quae omnibus diebus concilii in Chalcedonensi civitate confecta sunt, parum clara propter linguae diversitatem apud nos habetur in structio. Et ideo",
          "candidate_score": 0.621425,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_82_84",
          "bdc_text": "Datum Constantiae , 24 . martii 1537 . Totus tuus Io. Zvick. [ Beilage:",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_965",
          "psc_text": "1323, 4166 et 5405, quos Romani editores potuerunt expendere, nullum purum Rustici invenimus. Solus autem Chigianus 483 purus et integer est, qui tamen post editionem Romanam Alexandro VII pontifice indeptus fuit. In ipsa vero Rustici versione emendanda Baluzius duobus mss. Rustici usus est, Corbeiensi et Divionensi. Tria alia exemplaria nos adhibuimus, Chigianum laudatum, Vat. 1323, et antiquissimum Veronensis capituli signatum num. 57. Hanc interpretationem uti Graeco magis cohaerentem e regione Graeci originalis dabimus: dein antiquiorem cum subscriptionibus subjiciemus. 3. Hic vero praemonendum est editores Romanos et ex iisdem Quesnellum interpretationi Rustici affixisse in margine nonnullas lectiones ex Graeco accuratius redditas, quae a nobis in annotationibus non omittentur; ac praeterea alias lectiones nonnumquam adjecisse, quas cum ex antiquiori versione codicis Vaticani 1322 sumptas deprehenderimus, praetermittendas credidimus: satis enim ex ipsa antiqua versione, quae subjicietur, elici poterunt. 4. Quoad tempus hujus relationis, quod in omnibus et Graecis et Latinis codicibus deest, pauca.",
          "candidate_score": 0.620864,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_46_48",
          "bdc_text": "nam nullas adhuc literas recepi ab AmbrosioAmbrosius Blarer. . Nostri vero legatiHans Betz und Matthäus Molckenpur ; vgl . oben Nr. 971 , 2-8 mit Anm. 1 .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_591",
          "psc_text": "Leonem acceptis primis Flaviani litteris cum gestis synodi Constantinopolitanae consilium cepisse mittendi legatos quatuor in Orientem, qui rem totam Constantinopoli componerent. Ad hunc unice finem scriptas primum credit epistolas plures, quae 13 Junii datae nunc leguntur. Solas autem duas nominat, scilicet epist. 28 ad Flavianum, et 32 ad archimandritas Constantinopolitanos, in quibus reapse nihil de synodo habetur, sed de fidei tantum causa per legatos curanda. Addit porro: At antequam legati profecti essent, acceptae sunt a Leone Theodosii litterae, quibus de indicta synodo monebatur; statimque iidem legati, qui ad fidei negotium cum Flaviano tractandum destinati erant, ad synodum directi sunt, eorumque tardata profectio, quo novis litteris scribendis tempus daretur, vel prioribus amplificandis; et in his de concilio fit mentio. Hac autem de causa et anterioribus et ultimis litteris eamdem chronicam notationem idibus Junii affixam innuit. 3. Nemini tamen haec satisfacere poterunt. Primo enim Flaviani litteras cum gestis Constantinopolitanae synodi a Leone",
          "candidate_score": 0.620703,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_46_48",
          "bdc_text": "nam nullas adhuc literas recepi ab AmbrosioAmbrosius Blarer. . Nostri vero legatiHans Betz und Matthäus Molckenpur ; vgl . oben Nr. 971 , 2-8 mit Anm. 1 .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_962",
          "psc_text": "IN EPISTOLAM SEQUENTEM. 1. Quesnellus praestantissimam epistolam seu relationem synodi Chalcedonensis ad S. Leonem Graece et Latine inter Leonis Opera primus inseruit, ut in editionibus Conciliorum exhibetur; nullo tamen codice vel Graeco vel Latino usus est. Nos Graecum textum, qui est originalis, cum duobus mss. Venetis S. Marci 164 et 555 recensuimus. Quoad Latinum vero, duplex hujus relationis Latina versio habetur. Quesnellus eam unam dedit quae primum vulgata a Crabbo, in caeteras Conciliorum editiones transivit. At alia exstat interpretatio vetustior, quippe quae paulo post ipsum Chalcedonense concilium exarata fuit, et ex qua Vigilius papa in Constituto testimonium allegavit. Hanc primus edidit Baluzius. In tribus tantum codicibus adhuc inventa est, nimirum in Parisiensi, in Vaticano Reginae Suecorum, et in alio Vat. 1322. Hic autem postremus codex, qui quondam fuit Veronensis Ecclesiae, eo praestantior est quod quamplures subscriptiones Patrum nobis conservavit, quae in ipso originali Graeco desiderantur. Nobis sane, qui hanc versionem",
          "candidate_score": 0.620685,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_11",
          "bdc_text": "si vero vel ipse vel quisquam alius conetur exequi concilii sententiam , statuerunt principes cum urbibus defensare suos a violentia illa impiaDer Bundestagsabschied vom 6 .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_217",
          "psc_text": "ubi minores sunt plebes minoresque conventus, presbyterorum cura sufficiat, episcopalia autem gubernacula nonnisi majoribus populis et frequentioribus civitatibus oporteat praesidere, ne, quod sanctorum Patrum divinitus inspirata decreta vetuerunt, viculis et possessionibus, vel obscuris et solitariis municipiis tribuatur sacerdotale fastigium, et honor cui debent excellentiora committi, ipsa sui numerositate vilescat. Quod nunc in sua dioecesi Restitutus episcopus factum esse causatus est, et rationabiliter postulavit ut si episcopi eorum locorum in quibus non debuerant ordinari humana conditione decesserint, loca ipsa ad jus ejusdem antistis cui olim propria vel contigua fuerunt revertantur. Et inutile 668 est ut sacerdotalis dignitas inconsiderata ordinantis facilitate superflua multiplicatione minuatur. CAP. XI. De his autem quae in sacro virginitatis proposito constitutae, ut superius dictum est, barbaricam pertulere violentiam, et integritatem pudoris non animo, sed corpore perdiderunt, ea nobis videtur servanda moderatio, ut neque in viduarum dejiciantur gradum, nec in sacrarum et perseverantium virginum numero censeantur: quibus, si in",
          "candidate_score": 0.620039,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_90",
          "bdc_text": "den Bericht der Konstanzer Gesandten über das Treffen der Straßburger mit den Abgeordneten der übrigen oberländischen Städte in :",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_178",
          "psc_text": "media quidem parte deficientem, quae tamen in omnibus tum Graecis tum Latinis concilii Chalcedonensis codicibus collectionis 17 integra legitur. In omnibus etiam collectionibus et mss. Latinis Sardicense concilium mutilum praefertur sine tribus extremis canonibus, qui in Graecis exemplaribus continentur. In cod. Vat. 1341, et in tribus aliis Gallicanis laudatis a Coustantio (Tom. I Epist. Rom. pont., p. 772), qui exhibent collectionem Hispanicam Innocentii I, epistola ad episcopos synodi Toletanae decurtata est, cum in ea desint numeri 2, 3, 4, 5, 6, 8, et pars etiam numeri primi. In mss. collectionis Hadrianeae solum initium describitur litterarum Hormisdae ad presbyteros, diaconos et archimandritas secundae Syriae, quas manuscripta collectionis praestantissimae 14 integras conservarunt. Et, ut alia ejusdem generis omittamus, in ipsa collect. 5 Quesnelliana num. 51, capite diminuta affertur Gelasii epistola ad Orientales. Quidni igitur pariter mutila proferri potuit epistola Leonis ad Africanos? 9. Exemplar quidem hujus epistolae, quod sine tribus capitibus editionis",
          "candidate_score": 0.619691,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_45",
          "bdc_text": "De ecclesiis Helveticis quid actum sit , nondum potui expiscari ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_718",
          "psc_text": "ἠδυνήθη, ὅμως καὶ ἰδικοῖς γράμμασι τὴν ἀγάπην ὑμῶν προτρέψασθαι ἀκόλουθον εἶναι ἡγησάμεθα, ἵνα μεμνημένοι τῆς ἁγίας (ἐπαγγελίας ὑμῶν,) ἥ τις ἰδικῶς ἐν πίστει καὶ ἀγάπῃ συνίσταται, πάντα τὰ σκάνδαλα τὰ κατέναντι τῆς ἐκκλησίας διεγερθέντα, ἀπὸ τῆς ὑμετέρας καρδίας ἀποβάλησθε· τοῦ μακαρίου ἀποστόλου τὰς ἀποφάσεις εὐσεβεῖ γνώμῃ διακατέχοντες· Εἴ τις ὑμᾶς εὐαγγελίζεται παρ' ὃ παρελάβετε, ἀνάθεμα ἔστω· καὶ φυλάττοντες ὁμοψυχίαν μετὰ τοῦ ἀδελφοῦ ἡμῶν Φλαβιανοῦ τοῦ ἐπισκόπου, ὅν τινα πρὸς καιρὸν ὁ κύριος συνεχώρησε τῶν ἀσεβῶν ταῖς ἐπισκευαῖς πειραθῆναι, ἵνα δόκιμον ἑαυτῷ τὸν ἴδιον ἀρχιερέα, 940 διὰ τῆς ὑπομονῆς ποιήσῃ λαμπρότερον, αὗται γὰρ αἱ ταραχαὶ ἀναγκαίως, βοηθούσης τῆς τοῦ Θεοῦ χάριτος, τάχιον διαλυθήσονται, καὶ πᾶν τὸ ἀποδοκιμασθὲν, ἀπὸ τῆς καθαρότητος τῆς ἐκκλησίας, ἥτις οὔτε σπῖλον οὔτε ῥυτίδα ἐπιδέχεται, ἀποῤῥιφήσεται· μάλιστα ὅτι ἁπὸ τῆς μανιώδους αἰτίας [Forte ἀμαθίας] εἰς τοσοῦτον ἔφθασαν, ἵνα κατέναντι τοῦ μυστηρίου τῆς σωτηρίας τῶν ἀνθρώπων, ἡ τῆς ἐνσαρκώσεως τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἀλήθεια ἀρνήσηται, καὶ ὁ τῆς",
          "candidate_score": 0.61895,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_58_60",
          "bdc_text": "s. oben Nr. 940 , 20-50. . Eandem movi Sangallensibus , hoc est Vadiano Vadian BW V 404f. ; deinde et a Basiliensibus non nihil studui rescireVgl .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_372",
          "psc_text": "Chalcedonensis, ubi quamplurima documenta ad Eutychem pertinentia diligentius collecta fuerunt, reperitur, et ordine quidem post epistolam 22, ut apud Baluzium videre licet tom. IV Concilior. Venetae editionis pag. 1981, quod ipsum hanc priorem, illam posteriorem confirmat. 6. Hinc pariter conjicere licet, interpretationem epistolae 22, incipientem Nulla res diaboli, quae in laudatis antiquis collectionibus exstat, et in nonnullis etiam reperitur una cum actis synodi Constantinopolitanae in Eutychem eidem epistolae a Flaviano subjectis, primam interpretationem esse, quae statim promulgata, subinde in collectionibus recepta fuit: dum alia interpretatio, quae incipit Nihil est, in sola vetusta collectione Latina Chalcedonensi reperitur, ex qua postmodum in posteriorem collectionem 22, cum aliis documentis Chalcedonensibus traducta fuit. Illa vetustior interpretatio statim ab initio confecta, Leoni usui fuit, antequam dogmaticas ad Flavianum litteras scriberet; sicut indubium est, eidem usui fuisse interpretationem actorum synodi Constantinopolitanae in Eutychem, quae simul edita in collectionibus 3 et 8, una cum laudata antiquiori versione",
          "candidate_score": 0.618916,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_45",
          "bdc_text": "De ecclesiis Helveticis quid actum sit , nondum potui expiscari ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_677",
          "psc_text": "διεπεμψάμεθα, τῶν ἐπισκόπων ταῖς ἀκοαῖς δημοσιευθῆναι ὁ τῆς Ἀλεξανδρείας ἐπίσκοπος συνεχώρησεν, οὕτω τῇ φανερότητι τῆς καθαρᾶς πίστεως, ἡν τινα θεόθεν, ἐμπνευσθεῖσαν καὶ παρελάβομεν, καὶ φυλάττομεν, πᾶσα φιλονεικία, καὶ ταραχὴ ἡσύχασεν ἄν· ἵνα μήτε ἡ' ἀπαιδευσία περαιτέρω παρεφρόνησε, μήτε ἀφορμὴν βλάβης ἡ ἀφροσύνη ἐξεῦρεν. Ἀλλ' ὅταν τὰ ἴδια πράγματα τῆς Ἑκκλησίας ἀφορμῇ ἐγυμνάζετο, ἐτολμήθη δι' ὀλίγων ἀσεβείας, ὅπερ τὰς ἁπανταχοῦ Ἐκκλησίας ἐτραυμάτισε. Μεμαθήκαμεν γὰρ οὐχὶ ἀδήλῳ φήμῃ, ἀλλὰ βεβαίῳ διαγγέλματι διὰ Ἰλάρου τοῦ ἡμετέρου διακόνου, ὅς τις πέφευγε διὰ τὸ μὴ ἀναγκασθῆναι βιαίως ὑπογράψαι· καὶ ἐπείσθημεν μὲν ἐν τῇ συνόδῳ συνελθεῖν πλείστους ἐπισκόπους· οἳ δηλαδὴ τῇ χρησίμῳ συγγενεῖ προνοίᾳ ἐν τῷ κριτηρίῳ συμβαλέσθαι ἠδυνήθησαν, εἰ ἐκεῖνος, ὅς τις ἑαυτῷ τόπον ἄρχοντος ἐξεδίκησεν, ἐπισκοπικὴν ἐπιείκειαν φυλάξαι ἠνέσχετο, ἵνα, ὡς τὸ ἔθος ἔχει, πάντων ἐλευθερίως προενεχθεισῶν τῶν ἀποφάσεων, ἐκεῖνο ἡσύχῳ καὶ δικαίᾳ ὁρισθῇ διαγνώσει, ὅπερ καὶ τῇ πίστει συνέτρεχε, καὶ τοῖς πλανωμένοις συνεβάλλετο· ἐν αὐτῇῇ γὰρ τῇ κρίσει οἀ πάντας, οὃς συνελθεῖν συνιέναι",
          "candidate_score": 0.618227,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_52",
          "bdc_text": "honestissimam mentionem vestri factam esse et Lutherum persancte testatum se vos in sinum amicitiae recepturum , modo quo nescio .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1322",
          "psc_text": "Carosus monachus compescatur. LEO episcopus MARCIANO Augusto. CAP. I. Litterarum clementiae vestrae multiplex gratia debita a me veneratione suscepta est, et gratulanter agnovi quam piam curam Christianae religionis, ut consuevistis, 1280 habeatis; cum inter Domini sacerdotes eam vultis firmare concordiam, quae et universali Ecclesiae et divino apta sit cultui. Illa enim probabilis pax et charitas vera est, quam plenissime beatus apostolus praedicat dicens: Charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta (I Tim. I, 5) . Obsequens itaque et libenter assentiens sanctis vestrae pietatis hortatibus, fratris et coepiscopi mei Anatolii scriptis reciproco, ut debui, sermone respondi, qui cessationem alloquii mei suo silentio debuit imputare: cum ad litteras meas, quibus eum fraterna charitate monueram ut a reprehensibili ambitione discederet, ulterius respondere neglexit. Ego vero, qui apud illum tacui, clementiae vestrae pro pace universalis Ecclesiae quae essent profutura suggerere pro mea cura non destiti. Nam et vestra mansuetudo insinuationem",
          "candidate_score": 0.616983,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_10",
          "bdc_text": "Nam quod concilium attinet , conclusum est nulla ratione quęrendum , quod ea non sit pontificis autoritas ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1361",
          "psc_text": "Chalcedonensem synodum de Domini Christi incarnatione firmata nulla permiseritis retractatione pulsari: quia in illo concilio per Spiritum sanctum congregato, tam plenis atque perfectis definitionibus cuncta firmata sunt, ut nihil ei regulae quae ex divina inspiratione prolata est, aut addi possit aut minui, gloriosissime imperator. CAP. II. Hoc autem etiam apud clementiae vestrae scientiam non ambigimus esse perspicuum: siquidem, ut multorum ante relatione comperimus, molitiones haereticorum, quae contra praedictae synodi auctoritatem conabantur assurgere, nihil ex hoc permiseritis audere. Unde quod negandum illis sponte vidistis, gloriosum vobis est universali Ecclesiae me supplicante concedere, et incommutabiliter perpetueque praestare ut quae secundum Evangelium Christi et praedicationis apostolicae veritatem omnibus retro saeculis, una fide, unaque intelligentia roborata sunt, nulla ulterius possint actione convelli. Prout ergo misericordia Dei, consilio Spiritus sui mentem vestrae pietatis instruxerit, sanctae primitus Alexandrinae Ecclesiae pacis reparatione consulite, et per catholicos sacerdotes talem provideri jubete pontificem quo et 1302 in actuum probitate",
          "candidate_score": 0.616701,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_45",
          "bdc_text": "De ecclesiis Helveticis quid actum sit , nondum potui expiscari ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1120",
          "psc_text": "ἀχρίστως ὑποβαλεῖν ἠβουλήθης στηρίγματα, παρὰ τῶν ἐμῶν ἀδελφῶν σχῆμα συναινέσεως, ἥντινά σοι εἰς σὴν ὕβριν τὴν σχυλθεῖσαν αἰδῶ παρεσχηκέναι γινώσκει· Μνήσθητι τί ὁ Δεσπότης τῷ ἕνα τῶν μικρῶν τούτων σκανδαλίζοντι ἀπειλεῖ, καὶ συνετῶς νόησον ὁποῖον εἴη τοῦ Θεοῦ δικαστήριον ὑπεισελευσόμενος ὁ τοσαύταις ἐκκλησίαις, τοσούτοις ἱερεῦσι σκάνδαλον ἐμβαλεῖν μὴ φοβηθείς. Ὁμολογῶ γὰρ ἐμαυτὸν οὕτως τῇ ἀγάπῃ πάσης τῆς ἀδελφότητος συνέχεσθαι, ὥστε μηδενὶ πάντη αὐτῶν ἐν τούτοις, ἅπερ καθ' ἑαυτῶν αἰτοῦσι, συντίθεσθαι. Δυνήσῃ δὲ σαφέστερα γνῶναι ἐμὲ τῇ σῇ ἀγάπῃ καλοτελεῖ ψυχῇ ἀντιβαίνενι, ὅπως ἂν ὑγιεῖ λογισμῷ ἀπὸ πάσης τῆς ἐκκλησιαστικῆς ταραχῆς σεαυτὸν ἐπίσχῃς· μὴ· παρασπαθείη τῶν ἐπαρχιωτῶν τὰ δίκαια· μήτε τῶν ἀρχῆθεν τετυπωμένων προνομίων οἱ μητροπολῖται ἀποστερηθεῖεν ἐπίσκοποι μηδέ που Ἀλεξανδρέων θρόνου τῆς τιμῆς, ἧς τινος διὰ τοῦ ἁγίου Μάρκου τοῦ εὐαγγελιστοῦ τοῦ μαθητοῦ τοῦ ἁγίου Πέτρου ἠξιώθη, παραπόληται· μήτε διὰ Διόσκορον διὰ τὴν ἰταμότητα τῆς ἰδίας δυσσεβείας πεσόντα, τὸ φῶς τῆς τοσαύτης Ἐκκλησίας σκότῳ ἀλλοτρίῳ ἀμαυρωθείη, καὶ ἡ Ἀντιοχέων ὁμοίως",
          "candidate_score": 0.616307,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_52",
          "bdc_text": "honestissimam mentionem vestri factam esse et Lutherum persancte testatum se vos in sinum amicitiae recepturum , modo quo nescio .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1175",
          "psc_text": "II. Quamvis autem de praeclaro fidei vestrae opere nihil vestra pietas indicarit, mihi tamen per veneratorem una mecum specialiter vestrum, fratrem meum Julianum episcopum innotuisse significo, quam pio dignati fueritis responso imperitorum monachorum animos et cohibere pariter et docere: ut, si illos non penitus deseruit divina miseratio, sentiant se et didicisse quod credant, et agnovisse quod timeant. Quia vero omnibus modis obediendum est pietatis vestrae religiosissimae voluntati, constitutionibus synodalibus, quae mihi de confirmatione fidei catholicae, et de haereticorum 1205 damnatione placuerunt, libens adjeci sententiam meam; quae ut ad notitiam omnium sacerdotum Ecclesiarumque perveniat, vestrae clementiae praeceptio ordinare dignabitur. Affuturam credo et spero gratiam Dei, quae tam sanctam tanti principis curam plenissimum desiderii sui fructum faciat obtinere, ut omnibus dissentiendi occasionibus amputatis, apostolicae ubique doctrinae pax regnet et veritas. Fratri autem meo Juliano episcopo noverit vestra clementia hoc me proprie delegasse, ut quidquid illic ad custodiam fidei pertinere probaverit, meo nomine",
          "candidate_score": 0.616062,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_120_122",
          "bdc_text": "Als der churfürstJohann Friedrich von Sachsen . uwer artikelDie Rede ist vom Schreiben der reformierten Städte der Eidgenossenschaft an Luther vom 12 . Januar ( WA Briefwechsel XII 241-275 ) .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1164",
          "psc_text": "EPISCOPOS, QUI IN SANCTA SYNODO CHALCEDONENSI CONGREGATI FUERUNT, DIRECTA. SYNOPSIS. I. Se consentire his quae Chalcedone circa fidem constituta sunt. --II. Numquam id a se ratum esse habendum, quod adversus Nicaenos canones ibidem actum est. LEO episcopus, sanctae SYNODO apud Chalcedonem habitae. CAP. I. Omnem quidem fraternitatem vestram nosse non ambigo, definitionem sanctae synodi, quae ob confirmationem fidei in Chalcedonensi civitate celebrata est, toto corde me fuisse complexum: quia nulla 1195 sinebat ratio ut qui unitatem catholicae fidei dolebam ab haereticis fuisse turbatam, non exsultanter in integrum rediisse gauderem. Hoc autem non solum ex ipso beatissimae consensionis effectu, sed etiam ex epistolis meis, quas post reditum meorum ad Constantinopolitanae urbis antistitem dedi, potuissetis agnoscere, si vobis responsionem sedis apostolicae manifestare voluisset. Ne ergo per malignos interpretes dubitabile videatur utrum quae in synodo Chalcedonensi per unanimitatem vestram de fide statuta sunt approbem, haec ad omnes fratres et coepiscopos nostros, qui praedicto",
          "candidate_score": 0.615876,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_90",
          "bdc_text": "den Bericht der Konstanzer Gesandten über das Treffen der Straßburger mit den Abgeordneten der übrigen oberländischen Städte in :",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_591",
          "psc_text": "Leonem acceptis primis Flaviani litteris cum gestis synodi Constantinopolitanae consilium cepisse mittendi legatos quatuor in Orientem, qui rem totam Constantinopoli componerent. Ad hunc unice finem scriptas primum credit epistolas plures, quae 13 Junii datae nunc leguntur. Solas autem duas nominat, scilicet epist. 28 ad Flavianum, et 32 ad archimandritas Constantinopolitanos, in quibus reapse nihil de synodo habetur, sed de fidei tantum causa per legatos curanda. Addit porro: At antequam legati profecti essent, acceptae sunt a Leone Theodosii litterae, quibus de indicta synodo monebatur; statimque iidem legati, qui ad fidei negotium cum Flaviano tractandum destinati erant, ad synodum directi sunt, eorumque tardata profectio, quo novis litteris scribendis tempus daretur, vel prioribus amplificandis; et in his de concilio fit mentio. Hac autem de causa et anterioribus et ultimis litteris eamdem chronicam notationem idibus Junii affixam innuit. 3. Nemini tamen haec satisfacere poterunt. Primo enim Flaviani litteras cum gestis Constantinopolitanae synodi a Leone",
          "candidate_score": 0.614733,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_10",
          "bdc_text": "Nam quod concilium attinet , conclusum est nulla ratione quęrendum , quod ea non sit pontificis autoritas ;",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1245",
          "psc_text": "Verbum sine carne non efficit. Sine Verbi enim potentia nec conciperet Virgo, nec pareret (Luc. I, 31): et sine veritate carnis obvoluta pannis infantia non jaceret (Luc. II, 7). Sine Verbi potentia non adorarent magi puerum novo sidere declaratum (Matth. II, 11): et sine veritate carnis non juberetur transferri in Aegyptum puer, et ab Herodis persecutione subduci: sine Verbi potentia non diceret vox Patris missa de coelo: Hic est filius meus dilectus, in quo mihi complacui (Matth. III, 17) : et sine veritate carnis non protestaretur Joannes: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi (Joan. I, 29) . Sine Verbi potentia non fieret redintegratio debilium, et vivificatio mortuorum: et sine veritate carnis, nec cibus jejuno, nec somnus esset necessarius fatigato. Postremo, sine Verbi potentia non se Dominus Patri profiteretur aequalem, et sine veritate carnis non idem diceret Patrem se esse majorem: cum catholica fides utrumque suscipiat, utrumque defendat, quae",
          "candidate_score": 0.611276,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_52",
          "bdc_text": "honestissimam mentionem vestri factam esse et Lutherum persancte testatum se vos in sinum amicitiae recepturum , modo quo nescio .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1165",
          "psc_text": "ex epistolis meis, quas post reditum meorum ad Constantinopolitanae urbis antistitem dedi, potuissetis agnoscere, si vobis responsionem sedis apostolicae manifestare voluisset. Ne ergo per malignos interpretes dubitabile videatur utrum quae in synodo Chalcedonensi per unanimitatem vestram de fide statuta sunt approbem, haec ad omnes fratres et coepiscopos nostros, qui praedicto concilio interfuerunt, scripta direxi, quae gloriosissimus et clementissimus princeps, sicut poposci, in notitiam vestram mittere pro catholicae fidei amore dignabitur: ut et fraterna universitas, et omnium fidelium corda cognoscant me non solum per fratres, qui vicem meam exsecuti sunt, sed etiam per approbationem gestorum synodalium, propriam vobiscum unisse sententiam: in sola 1197 videlicet causa fidei, quod saepe dicendum est, propter quam generale concilium, et ex praecepto Christianorum principum, et ex consensu apostolicae sedis placuit congregari; ut damnatis haereticis, qui corrigi noluissent, nulla penitus resideret de vera Domini nostri Jesu Christi incarnatione dubitatio. Unde si quis umquam ausus fuerit vel Nestorii",
          "candidate_score": 0.610122,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_13",
          "bdc_text": "enthält zwar die ablehnende Stellungnahme zum Konzil , aber keinen Beschluß über Abwehrmaßnahmen. .",
          "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_374",
          "psc_text": "Domnum et ad alios Orientis episcopos, Occidentales, et potissimum Romanum pontificem de tanta haeresi commonendum neglexerit. Idem Flavianus statim post condemnationem Eutychis satis a Florentio monitus fuerat, dum soluto conventu ad superiorem domus partem ascenderet, ipsum Eutychem ad Romanum, Alexandrinum et Hierosolymitanum episcopos appellasse; unde metuendum ipsi erat ne, si statim ad Leonem non scriberet, is pontificem praeveniret. Sed plura addere ad refellendum Quesnellianum praejudicium sive commentum opus non est. 8. Inter duas porro Latinas versiones quas memoravimus, epistolae sequentis, licet illa quae incipit Nulla res sit prima et antiquior altera, cujus initium Nihil est, cum tamen a minus perito vel non admodum diligenti interprete Latine reddita, originali Graeco minus exacte respondeat, alia autem versio, quae in Chalcedonensi collectione exhibetur, a peritiore ac diligentiore interprete lucubrata, ad Graecum textum propius accedat, hanc posteriorem quidem, at satis vetustam illi priori anteferentes, Graeco textui e regione annectendam credidimus. Postea vero antiquiorem versionem",
          "candidate_score": 0.601287,
          "ce_score": null
        }
      ]
    },
    {
      "rank": 7,
      "cf_id": "cf021",
      "work_id": "035_Augustinus-Hipponensis_Quaestiones-XVII-in-Matthaeum",
      "max_score": 0.692979,
      "ce_confirmed": false,
      "evidence": [
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_17_19",
          "bdc_text": "CT IV 87-92 , Nr. 54f. nos de illius regno hactenus nihil aliud sensisse , quam quod prophetarum apostolorumque oracula de antichristo testentur . Eam mentem etiamnum esse nobis omnibus . Lutherus autem velut in unum fascemZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 6 , 9 ( LB II 225 ) .",
          "psc_chunk_id": "035_Augustinus-Hipponensis_Quaestiones-XVII-in-Matthaeum_window_37",
          "psc_text": "[Ib. XIII, 51, 52, 44.] Intellexistis haec omnia? Dicunt ei: Etiam. Ait illis: Ideo omnis scriba doctus in regno coelorum, similis est homini patrifamilias, qui profert de thesauro suo nova et vetera. Utrum ista conclusione exponere voluit quem dixerit thesaurum in agro absconditum: quoniam sanctae Scripturae intelliguntur, quae nomine duorum Testamentorum, Novi et Veteris, concluduntur; quemadmodum apud alium evangelistam, gladium bis acutum tali conclusione videtur exponere (Apoc. I, 16)? An quia in parabolis ista locutus est; et cum quaesisset ab eis utrum intellexissent, responderunt se intellexisse; fortasse ista similitudine ultima patrisfamilias proferentis de thesauro suo nova et vetera, ostendere voluit eum doctum habendum esse in Ecclesia, qui etiam Scripturas veteres parabolis explicatas intellexerit, ab istis novis accipiens regulas? Quia et ista Dominus per parabolas enuntiavit, quamvis ipse Christus esset finis illorum; id est, ut in eo illa vetera complerentur: ut si ipse in quo illa complentur et manifestantur, per parabolas",
          "candidate_score": 0.692979,
          "ce_score": null
        }
      ]
    },
    {
      "rank": 8,
      "cf_id": "cf033",
      "work_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis",
      "max_score": 0.692608,
      "ce_confirmed": false,
      "evidence": [
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_5_7",
          "bdc_text": "s. Vadian BW V 421-424. , Bullingere omnium omnino charissime , intelligo non opus esse quicquam tibi ad priores literas Nicht erhalten ( vgl. oben Nr. 971 , 9-11 ) . respondere . Disputabamus enim - nec sine anxietate quadam - de quęrendo concilio , de obtemperanda vel respuenda illius sententia aliisque huius farinaeZur Redensart vgl. Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 ). .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1690",
          "psc_text": "Fratres non contristet. ] Quod ita exponit Hildemarus: « Nulli debet acrius responsum dare, sed eis bonum sermonem in omnibus tribuere; » sive, ut ait Bernardus, « Nihil faciat vel dicat per quod possint rationabiliter contristari: » verbi gratia, « In denegando quae debet dare, vel in dando tardius quam debeat, » ut loquitur Boherius. Si quis autem frater ab eo forte aliquid irrationabiliter postulet, non spernendo eum contristet, etc.] Ita S. Benedictus, in monasterio S. Sequani cellerarius, et postea abba Anianensis (In ejus Vita, n. 9, saec. IV), « juxta praeceptum Regulae totis viribus sese componere, ac licita petentibus sine mora studebat largiri; male petentibus denegare, impossibilia exquirentibus blande excusare. » Et ante eum sanctus Leobinus factus cellerarius (Saec. I Bened.), « ita se reddidit providum, ut nec superpetenti daret aliquid superfluum, nec indigenti congruum subtraheret alimentum. » Quid autem sive petendo, sive distribuendo observari deceat, docent sequentes versiculi",
          "candidate_score": 0.692608,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_0_2",
          "bdc_text": "Salus et pax Christi Iesu sit tecum et cum omnibus charis ! Post cognitam Schmalkaldensis conventus hystoriam Vgl. oben Nr. 971 ; wahrscheinlich hatte Zwick inzwischen eine Abschrift des Berichts von Bonifacius Wolfhart an Thomas Gaßner erhalten ( s. Pollet , Bucer II 270 ;",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2845",
          "psc_text": "Casibus S. Galli cap. 11, ubi referens qua ratione episcopi et abbates ad visitandum S. Galli asceterium missi ab Ottone imperatore recepti fuerint: « Adveniunt omnes, inquit, festive receptis Cives apostolorum responsorium canitur. Abbas in auditorio debilis residens, introductis quidem eis assurgit. Legitur considentibus lectio de charitate et de pedisequa ejus discretione. Qua finita assurgunt omnes in abbatis et fratrum oscula. Deinde abbas: Benedicti vos a Domino. Et fratres: Qui fecit coelum et terram. » Et ita forte capiendus est locus ex Vita S. Alcadri abbatis Gemmeticensis, num. 11 (Saec. II Ben.). « Susceptis monachis ad domum auditorii eos perduxit. » Est autem auditorium locus capitulo proximus: locutorium appellare solent. Auditorii tamen nomine hic capitulum intelligit noster Mabillonius. Quarto, exponebatur hospiti recitata lectio, ut docet Hildemarus: « Si autem talis fuerit hospes, debet etiam exponi lectio; » patetque ex supra citato libro Usuum Cisterciensium, cap. 87, et ex Adalgiso monacho",
          "candidate_score": 0.687243,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_5_7",
          "bdc_text": "s. Vadian BW V 421-424. , Bullingere omnium omnino charissime , intelligo non opus esse quicquam tibi ad priores literas Nicht erhalten ( vgl. oben Nr. 971 , 9-11 ) . respondere . Disputabamus enim - nec sine anxietate quadam - de quęrendo concilio , de obtemperanda vel respuenda illius sententia aliisque huius farinaeZur Redensart vgl. Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 ). .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_424",
          "psc_text": "venerabilem Eigilem abbatem Fuldensem, qui, teste Candido in ejus Vita n. 22 Saec. IV Bened. part. I, « audiebat libenter consilium fratrum, et eorum collocutionibus saepissime fruebatur; sciebat enim scriptum: Omnia fac cum consilio; atque ideo non se sublimiorem, nec prudentiorem caeteris aestimabat, neque etiam inani tumore tractabat se consolatione alterius non indigere. » Sed inter alios maxime spectandus S. Stephanus abbas Obazinensis, qui, ut legitur in ejus Vitae lib. II, n. 14 Tom. IV Misc. Baluz., « Nihil quamvis parvum sine alterius consilio facere voluerit: quod si res in promptu esset, nec dilationem admitteret, ipse vero in praesenti non haberet nisi aliquem ex simplicibus fratribus, aut unum forte ex familia, non tamen vel ab illo consilium quaerere dubitabat. » Caeterum ut hoc caput paucis absolvam, S. Benedictus res majoris momenti omnium fratrum consilio; minora seniorum duntaxat; sed minima quae omni fere momento eveniunt, solius abbatis prudentiae submittit. CAPUT IV.",
          "candidate_score": 0.686973,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_5_7",
          "bdc_text": "s. Vadian BW V 421-424. , Bullingere omnium omnino charissime , intelligo non opus esse quicquam tibi ad priores literas Nicht erhalten ( vgl. oben Nr. 971 , 9-11 ) . respondere . Disputabamus enim - nec sine anxietate quadam - de quęrendo concilio , de obtemperanda vel respuenda illius sententia aliisque huius farinaeZur Redensart vgl. Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 ). .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_781",
          "psc_text": "Et sane S. Benedictus qui illo 183 capite omne cum excommunicatis colloquium prohibet, capitis titulum ita effert: De his qui sine jussione abbatis junguntur excommunicatis; non dicit junguntur vel loquuntur; quia utrumque sub verbo junguntur intelligitur. Addet aliquis locum ex cap. 49 de observatione Quadragesimae, in qua S. Pater praecipit aliquid subtrahi de loquacitate aliorum temporum; confirmaturque ex perpetua ordinis praxi, cujus exemplum videre est in Vita S. Frodoberti abbatis Cellensis Saec. II Bened., p. 630 , ubi quandoque cum discipulis colloquium familiare habuisse dicitur. Hinc fit ut taedio non afficiantur monachi, et severius post haec silentium observetur, ut docet S. Hildegardis. Pertimescendumque est ne si diutius aut silentio, aut orationi occupetur animus, tandem deficiat, sicut arcus, qui, cum nimis aut diutius distenditur, vel debilitatur, vel frangitur. Nec refert quod Regula cap. 42 jubet omni tempore silentio studere monachos; nam multum differunt semper silere, et omni tempore silentio studere; semper",
          "candidate_score": 0.685385,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_5_7",
          "bdc_text": "s. Vadian BW V 421-424. , Bullingere omnium omnino charissime , intelligo non opus esse quicquam tibi ad priores literas Nicht erhalten ( vgl. oben Nr. 971 , 9-11 ) . respondere . Disputabamus enim - nec sine anxietate quadam - de quęrendo concilio , de obtemperanda vel respuenda illius sententia aliisque huius farinaeZur Redensart vgl. Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 ). .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3646",
          "psc_text": "in capitulo 874 pronuntietur, ut videre est in concilio Aquisgranensi, canone 69, in libello Supplici monachorum Fuldensium, num. 1, in Vita S. Benedicti Animensis, in Vita S. Odonis, in mss. Germaniae Consuetudinibus, in Historia Relationis S. Walarici, et apud Bernardum Cassinensem, in hunc locum sic scribentem: « Hoc in consuetudinem est conversum apud nos, quod quolibet die unum Regulae capitulum legatur. Imo debet diligenter exponi ad ignorantiam crassam tollendam omnino. Novitii vero totiens debent ruminare legendo, ut totam ex integro sicut psalterium mente perfecte sciant. » Sed et Boherius: « Apud nos, inquit, in capitulo consuevit legi quotidie, et qualibet die infra capitulum istius Regulae, exceptis diebus XII lectionum, et vigiliis festivitatum, quibus pronuntiatur evangelium homiliae, ut in vigilia Paschae, Pentecostes, et similibus. Dividuntur tamen ad instar psalmorum prolixiorum, prooemium hujus Regulae, cap. 2, 43, 48, 63, 64, 65. Constitutiones vero papales bis in anno legi debent, et semel in",
          "candidate_score": 0.678885,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_127_129",
          "bdc_text": "vgl. SI VII 904-906 ) . , nun essend ir in dannocht nitdoch ( auch) nicht . wie ain schwinin braten\" etc. Item der Butzer sölte wol lernen , daß er sines praticierens hinfür still stuͤndseine Umtriebe künftig zu unterlassen. , dann es hat weder sin consilium in FranckrichGemeint ist das 1534 auf Bitte des französischen Gesandten Chelius verfaßte Gutachten über die Beilegung des konfessionellen Zwistes ;",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2020",
          "psc_text": "Salomon abbas tribus in anno diebus in scholarum aedibus carnibus vesci pueris concessit saeculo X, teste Ekkehardo juniore lib. VI de Casibus S. Galli, cap. 1, quod signo est antea abstinuisse omnino. Praeterea Udalricus docet (Lib. III, c. 8) pueros in eodem refectorio cum aliis manducare; id quod habent etiam Benignianae Consuetudines mss. His accedit Boherius in secundo commentario, ubi quod in primo dixerat retractans, sic loquitur: « Percontari libet quaenam sit ista districtio Regulae, quae istis relaxari jubetur? Nunquid vescentur carnibus 483 contra regularem vigorem? Non puto quidem, quia de eis nihil Magister in ipsis sicut de infirmis excipit, debilibus, et aegrotis: et quanquam hae quidem aetates possint dici debiles, tamen ratio hujus textus cessat in eis; quia carnes utique comeduntur pro reparatione et melioramento naturae; quoniam infantia semper melioratur et senectus diminuitur. Relaxabuntur ergo eis jejunia, ministrabuntur frequentius piscium, et aliarum rerum liquamina, et horas edendi praevenient etiam",
          "candidate_score": 0.678477,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_69_71",
          "bdc_text": "Hic cave , mi frater , ne quicquam tale ędatur , imo ne sciat Bucerus , qui et calamo valet et non caret ingenio vehementi . Quodsi ille vos prior irritarit , tum bonorum omnium iuditio licebit referire . Orandus est autem dominus , ut omni simultate inter doctos sublata tanquam unus vir coeamus adversus antichristum et mundum , bestias atrocissimas .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1377",
          "psc_text": "Est itaque inferior, et superior sine loco, est amplus sine latitudine, est subtilis sine attenuatione. » 328 Et oculos Domini. ] « Oculus Dei, inquit Hildemarus, dicitur illa vis divina qua cuncta videt, sicut auris dicitur illa vis divina qua cuncta audit. » Sive, ut ait Bern. Cass., « Oculorum ejus speculatio est infallibilis, et plenissimae scientiae ipsius cognitio. » Speculari bonos et malos. ] Bonos ut corrigantur, ait iterum Hildemarus, sicut respexit Petrum; malos ut puniantur, et condemnentur, sicut respexisse legitur castra Aegyptiorum, solis adinstar, qui et ceram liquefacit et lutum indurat. Maxime tamen hoc sine aliqua dubitatione credamus. ] Quod ait maxime non sic capiendum est, quasi Deus magis uno esset in loco, quam alio; sed ad nos referri debet, non ad Deum ipsum, ut post Hildemarum docet Bernardus Cassin. Et certe, « licet semper videamur, sed tunc etiam praesentamus et ostendimus nos quasi facie ad faciem cum",
          "candidate_score": 0.678331,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_127_129",
          "bdc_text": "vgl. SI VII 904-906 ) . , nun essend ir in dannocht nitdoch ( auch) nicht . wie ain schwinin braten\" etc. Item der Butzer sölte wol lernen , daß er sines praticierens hinfür still stuͤndseine Umtriebe künftig zu unterlassen. , dann es hat weder sin consilium in FranckrichGemeint ist das 1534 auf Bitte des französischen Gesandten Chelius verfaßte Gutachten über die Beilegung des konfessionellen Zwistes ;",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2209",
          "psc_text": "carnes, ut videre est in locis supra citatis, tum hoc capite tum cap. 36. Idem docent Bernardus Cassinensis, Nicolaus de Fractura, Richardus de S. Angelo, Petrus Boherius, Joannes de Turrecremata, Theobaldus Artaldus, Joannes Craesbeeck, Matthias Lambertus, Nicolaus Bravus, Hugo Menardus, Benedictus Haeftenus, et alii. Ratio est a fortiori. Si enim grossiores quadrupedum carnes sanctus Benedictus vetuit, multo magis suaviores dulcioresque volatilium. Nam mens SS. doctorum est in minori comprehendere majus; quare cum minus delicatas esse quadrupedum carnes quam avium, usus et experientia docuerit, haud dubium quin quadrupedia vetando, vetuerit et altilia. Ita fere argumentantur Hildemarus, Bernardus Cassinensis, Richardus, et alii. Deinde « minime credendum est, inquit Menardus, a S. Benedicto tales institui monachos, qui pedum numero delicias escarum dijudicent, cum ipse capite 36 Regulae carnis esu exceptis aegrotis monachos arceat. Nec vero inferri potest quadrupedum interdictione volatilium esum esse permissum; nam cum unum prohibetur, non statim alterum permitti concludendum est,",
          "candidate_score": 0.677098,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_5_7",
          "bdc_text": "s. Vadian BW V 421-424. , Bullingere omnium omnino charissime , intelligo non opus esse quicquam tibi ad priores literas Nicht erhalten ( vgl. oben Nr. 971 , 9-11 ) . respondere . Disputabamus enim - nec sine anxietate quadam - de quęrendo concilio , de obtemperanda vel respuenda illius sententia aliisque huius farinaeZur Redensart vgl. Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 ). .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3528",
          "psc_text": "vitabat V. Eigil abbas Fuldensis (Saec. IV Ben. part, I), qui, ut scribit Candidus in ejus Vita, n. 8 « accusatorum nugas et frivola vaniloquia audire non consensit, sciens se inde magis turbari quam jucundari. Suspicionem prorsus menti suae quietis amator non permisit dominari, neque angulosis vir simplex delectabatur insidiis. » In ipsis autem imperiis sit providus et consideratus. ] Et quantum ad personas quibus committuntur et quantum ad res ipsas quae fieri imperantur, ut loquitur Bernardus. Sive secundum Deum, sive secundum saeculum sint. ] « Id est sive in temporalibus, sive in spiritalibus, » inquit Richardus de Sancto Angelo. Hildemarus haec verba non ad imperia, sed ad opera quae injunguntur refert: nimirum virgulam post consideratus ponens, reliqua consequenter ita legit: Et sive secundum Deum, sive secundum saeculum sit opera quam injungit, discernat atque temperet. Quod ideo fecit, inquit Bernardus Cassinensis, « propter hoc quod in aliquibus regulis est bis",
          "candidate_score": 0.676708,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_5_7",
          "bdc_text": "s. Vadian BW V 421-424. , Bullingere omnium omnino charissime , intelligo non opus esse quicquam tibi ad priores literas Nicht erhalten ( vgl. oben Nr. 971 , 9-11 ) . respondere . Disputabamus enim - nec sine anxietate quadam - de quęrendo concilio , de obtemperanda vel respuenda illius sententia aliisque huius farinaeZur Redensart vgl. Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 ). .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_336",
          "psc_text": "Id est indisciplinatos et inquietos debet durius arguere, etc.] Clara prorsus et perspicua apostolicae sententiae expositio, cui proinde nihil superaddendum videtur: obiter tantum hic notabo Hildemarum, quem sub Petri diaconi Bernardus Cassinensis, sub nomine Pauli diaconi Boherius hunc ad locum citant, observare, indisciplinatos esse tribus modis: 1º Alii nec intelligunt nec verecundantur disciplinam, et in peccatum labuntur; 2º alii intelligunt et verecundantur excommunicationem, sed consuetudine et cupidine peccati illud committunt; 3º alii, qui sive intelligant, sive non, dicunt se nolle disciplinam suscipere: quasi diceret: Alii sunt indisciplinati ex ignorantia, alii ex negligentia, alii ex contemptu. Neque dissimulet peccata delinquentium. ] Aliquando abbas delinquentium peccata dissimulat, ne forte suis videatur 81 minus mansuetus aut dulcis; at in hoc maxime crudelem se demonstrat. « Crudelis est, inquit S. Basilius Reg. brev. interr. 4, qui tacet, et non arguit, quemadmodum qui venenum sineret in eo qui morsus est a venenata bestia, nec illud",
          "candidate_score": 0.676691,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_127_129",
          "bdc_text": "vgl. SI VII 904-906 ) . , nun essend ir in dannocht nitdoch ( auch) nicht . wie ain schwinin braten\" etc. Item der Butzer sölte wol lernen , daß er sines praticierens hinfür still stuͤndseine Umtriebe künftig zu unterlassen. , dann es hat weder sin consilium in FranckrichGemeint ist das 1534 auf Bitte des französischen Gesandten Chelius verfaßte Gutachten über die Beilegung des konfessionellen Zwistes ;",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2193",
          "psc_text": "testimonium commendat, quod fuerat ipse monachus Fuldensis monasterii, quod sub strictiori et severiori Regulae S. Benedicti observatione S. Bonifacius fundaverat, misso in Italiam S. Sturmio, qui in melius ordinatis monasteriis puriorem verioremque Regulae sensum addiceret, a Fuldensibus monachis postea ad praxim reducendum, ac proinde Rabanus loqui haud potuit, praeter sensum suo in monasterio intellectum. Eadem fuit sententia Dietrici Mettensis episcopi, qui aliquando loquens de disciplina quam ipse studens in monasterio S. Galli viderat (Ekkehard. de Casibus S. Galli, cap. 11): « Erant, inquit, alii qui solis volatilibus, quod unius cum piscibus creaturae sint, licite uterentur. » His accedit sancta Hildegardis, cujus haec verba: « Carnium esus infirmis omnino, debilibusque pro reparatione concedatur. Carnes tam quadrupedum quam volatilium intelligi volens, et nullas carnes quas homines comedere solent excipiens. At ubi meliorati fuerint, a carnibus more solito abstineant, scilicet a carnibus quadrupedum; quia sani illas et succum earum comedere non solebant, sed",
          "candidate_score": 0.676686,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_36_38",
          "bdc_text": "Sic dominus respicit preces suorum ad se clamantium Vgl. Lk 18 , 7. . Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ; s. Bizer , Abendmahlsstreit 194-196 . .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2456",
          "psc_text": "et si cui offertur a priore, et accipere renuerit, hoc quod prius recusavit, aut aliud omnino non percipiat usque ad emendationem congruam. ] Quem ad locum Smaragdus: « Hyperbaton hoc est, quod aliter ordinatum intelligitur ita: Cui aliquid a priore offertur, et renuerit accipere, hora qua desideraverit, subauditur accipere; aut hoc percipiat quod prius recusavit, aut aliud omnino nihil. « Eodem modo sanctum Benedictum intelligit citatus a Bernardo Petrus Diaconus. Verum huic expositioni repugnant nonnullae versiones Gallicae, et S. Basilius, a quo S. Pater potuit istud accepisse; nam interrogatus (Regul. brevium, inter. 134): « Si quis iratus recusaverit ea sumere quae ad usum sunt necessaria? » respondet: « Talis dignus est nequidem accipere cum petierit, quousque istud vitium vel potius vitia in eo esse sanata antistes judicaverit. » CAPUT XLIV. De iis qui excommunicantur, quomodo satisfaciant. Qui pro gravioribus culpis ab oratorio et a mensa excommunicatur, hora qua opus Dei",
          "candidate_score": 0.676085,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_0_2",
          "bdc_text": "Salus et pax Christi Iesu sit tecum et cum omnibus charis ! Post cognitam Schmalkaldensis conventus hystoriam Vgl. oben Nr. 971 ; wahrscheinlich hatte Zwick inzwischen eine Abschrift des Berichts von Bonifacius Wolfhart an Thomas Gaßner erhalten ( s. Pollet , Bucer II 270 ;",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3439",
          "psc_text": "missa, aut accedentibus hospitibus, aut professis post missam, aut in missa Evangelio dicto a textu Evangelii sine cruce in quibusdam monasteriis, ut exponit in primo commentario Boherius. De modo dandi et accipiendi in missa pacem ante communionem, de qua hunc locum interpretor, vide quae diximus in l. II de Antiq. monach. Ritibus, c. 3 Ad communionem. ] Hunc locum de communione corporis et sanguinis Christi exponunt omnes commentatores, nullo, quem sciam, refragante, ad quam cuncti suo quique ordine accedebant, ita tamen ut ministri altaris alios praecederent. Ubi observandum venit quod scribit Udalricus (Lib. II, cap. 30), scilicet quod si abbas justis ex causis aliquem conversum in capitulo, aut in refectorio, elevare voluerit, tamen « ad pacem, et ad communionem, sicut et ad aquam benedictam, secundum ordinem suae conversionis » accedere debet. Porro qui justis ex causis aberant a missa, communicaturi tamen properabant circa tempus orationis dominicae, ut discimus ex Regula",
          "candidate_score": 0.675457,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_18_20",
          "bdc_text": "Eam mentem etiamnum esse nobis omnibus . Lutherus autem velut in unum fascemZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 6 , 9 ( LB II 225 ) . omnes Romani episcopi impietates recollegit ea veritate et puritate , ut nemo non sit intellecturus nullum unquam regnum turpius extitisse in mundo Gemeint sind Luthers Schmalkaldische Artikel ( WA L 160-254 ;",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_286",
          "psc_text": "Quapropter apud Rufinum abbas Poemen dicebat Lib. III de Vit. Pat. n. 183: « Homo qui alios docet, et non facit ea quae docet, similis est fonti alto, qui omnium res lavat, et omnes satiat potu, seipsum autem lavare non potest, sed habet et immunditias, et sordes limorum. » Ex quibus patet quam merito celebratum saeculo VII concilium Aurelianense statuerit, « ut si quis abbas cautus in regimine, et humilis, et castus, sobriusque, misericors, et discretus non fuerit, ac divina praecepta verbis et exemplis non ostenderit, ab episcopo in cujus consistit territorio, et a vicinis abbatibus, et caeteris Dominum timentibus a suo arceatur honore, etiamsi omnis congregatio vitiis suis consentiens abbatem eum habere voluerit. » Id est omnia bona et sancta factis amplius quam verbis ostendat. ] Quod ita exponit Hildemarus: Utrumque vult S. Benedictus, id est doctrinam verborum et operum; sed quia sunt multi qui non possunt utrumque peragere,",
          "candidate_score": 0.675151,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_5_7",
          "bdc_text": "s. Vadian BW V 421-424. , Bullingere omnium omnino charissime , intelligo non opus esse quicquam tibi ad priores literas Nicht erhalten ( vgl. oben Nr. 971 , 9-11 ) . respondere . Disputabamus enim - nec sine anxietate quadam - de quęrendo concilio , de obtemperanda vel respuenda illius sententia aliisque huius farinaeZur Redensart vgl. Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 ). .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_417",
          "psc_text": "Boll. 4 Mart.: « Ante altare eum ducens, regulari disciplinae subdidit, atque tam acriter verberare coepit, ut inter dolores exclamaret. » Certe disciplinam in Regula S. Benedicti pro corporali aliqua vindicta sumi patet ex ejusdem Regulae cap. 65, ubi vitiosum praepositum verbis admoneri praecipit usque quater, et si non emendaverit, addit, adhibeatur ei correptio disciplinae regularis. Ipse tamen abbas cum timore Dei et observatione regulae omnia faciat. ] Primo cum timore Dei, quia, ut dicit citatus a Boherio Cassiodorus, « semper bene geritur, si coelestis metus humanis moribus apponatur. » Deinde cum observatione regulae, ut ostenderet non minus abbatem quam monachos regulae subdi. Sciens se procul dubio de omnibus judiciis suis aequissimo judici Deo rationem redditurum. ] Quod frequenter abbati S. Pater ingerit, praesertim cum aliquid ei potestatis concedit, ut de accepto et concesso honore haud extollatur, ac semper cogitans quale suscepit onus, in Dei timore permaneat. Si qua vero",
          "candidate_score": 0.674833,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_69_71",
          "bdc_text": "Hic cave , mi frater , ne quicquam tale ędatur , imo ne sciat Bucerus , qui et calamo valet et non caret ingenio vehementi . Quodsi ille vos prior irritarit , tum bonorum omnium iuditio licebit referire . Orandus est autem dominus , ut omni simultate inter doctos sublata tanquam unus vir coeamus adversus antichristum et mundum , bestias atrocissimas .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1376",
          "psc_text": "« Deus autem ubique esse dicitur, quia ipse manet intra omnia, ipse extra omnia, ipse super omnia, ipse infra omnia. Et superior per potentiam, et inferior per sustentationem: exterior per magnitudinem, et interior per subtilitatem. Sursum regens, deorsum continens, extra circumdans, interius penetrans. Nec alia ex parte superior, alia inferior; aut alia ex parte exterior, atque ex alia manet interior; sed unus idemque totus ubique, praesidendo sustinens, circumdando penetrans, penetrando circumdans, unde superius praesidens, inferius inde sustinens, et unde exterius ambiens, inde interius replens; sine inquietudine superius regens, sine labore inferius sustinens; interius sine extenuatione penetrans, exterius sine extensione circumdans. Est itaque inferior, et superior sine loco, est amplus sine latitudine, est subtilis sine attenuatione. » 328 Et oculos Domini. ] « Oculus Dei, inquit Hildemarus, dicitur illa vis divina qua cuncta videt, sicut auris dicitur illa vis divina qua cuncta audit. » Sive, ut ait Bern. Cass., « Oculorum",
          "candidate_score": 0.673976,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_69_71",
          "bdc_text": "Hic cave , mi frater , ne quicquam tale ędatur , imo ne sciat Bucerus , qui et calamo valet et non caret ingenio vehementi . Quodsi ille vos prior irritarit , tum bonorum omnium iuditio licebit referire . Orandus est autem dominus , ut omni simultate inter doctos sublata tanquam unus vir coeamus adversus antichristum et mundum , bestias atrocissimas .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_93",
          "psc_text": "timentes Dominum de bona observantia sua non se reddunt elatos, sed ipsa in se bona, non a se posse, sed a Domino fieri existimantes, operantem in se Dominum magnificant. ] Quia vero non dormit neque dormitat adversarius, et, ut optime notavit S. Bernardus Serm. 54 in Cant.: « Si non potest impedire actionem, tentat intentionem, suadens quatenus effectum gratiae arroges tibi; » ideo postquam a malo declinare, bonum facere, justitiam sectari, diabolicas suggestiones spernere, volentem ingredi Dei tabernaculum praecepit, caute omnino subjecit: Qui de bona observantia non se reddunt elatos, sed ipsa in se bona, etc. Quibus verbis tria docet: 1º de bona observantia elationem fugere; 2º Deum, non se boni operis auctorem agnoscere; 3º consequenter Deum in se operantem magnificare. Qui timentes Dominum de bona observantia sua non se reddunt elatos ], seipsos magni aliquid esse existimantes, cum tamen nihil sunt; sed potius infra omnes sese deprimentes, ut 24",
          "candidate_score": 0.673859,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_69_71",
          "bdc_text": "Hic cave , mi frater , ne quicquam tale ędatur , imo ne sciat Bucerus , qui et calamo valet et non caret ingenio vehementi . Quodsi ille vos prior irritarit , tum bonorum omnium iuditio licebit referire . Orandus est autem dominus , ut omni simultate inter doctos sublata tanquam unus vir coeamus adversus antichristum et mundum , bestias atrocissimas .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_964",
          "psc_text": "Porro ad conservandam vilitatem duos nobis versiculos hosce proponit alter Bernardus, scilicet Cassinensis: Spernere mundum, spernere nullum, spernere sese, Spernere se sperni, quattuor ista beant. Et ad omnia quae sibi injunguntur velut operarium malum et indignum se judicet. ] Non modo vilitate et extremitate contentum vult esse monachum S. P. Benedictus, sed ipsa etiam vilitate et extremitate indignum se reputare; ita ut quaecunque sibi vilia in victu, vestitu, etc., ministrentur, etiam viliora sibi deberi existimet; quocunque constituatur loco licet humili, etiam altiori quam mereatur constitutum reputet; quaecunque injungatur obedientia 227 vel abjectior, digniorem tamen meritis agnoscat. Sicut enim qui a furca redimitur (exemplum est Hildemari), si ab eo a quo redemptus est domino vilis ei aliqua opera injungatur, non audet respondere se nolle adeo vili se non occupandum labore, majoribus dignum, sed cum omni animi demissione mandatum suscipit: ita et monachus a saeculi vinculis divina benignitate ereptus, quodcunque jusserit abbas",
          "candidate_score": 0.672806,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_5_7",
          "bdc_text": "s. Vadian BW V 421-424. , Bullingere omnium omnino charissime , intelligo non opus esse quicquam tibi ad priores literas Nicht erhalten ( vgl. oben Nr. 971 , 9-11 ) . respondere . Disputabamus enim - nec sine anxietate quadam - de quęrendo concilio , de obtemperanda vel respuenda illius sententia aliisque huius farinaeZur Redensart vgl. Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 ). .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2077",
          "psc_text": "in secunda libri sui editione, non de communione eucharistica S. Benedictum intelligit, sed de communione precum et charitatis; cujus a lectore signum aliquod S. Pater omnibus dari voluerit, priusquam incipiat legere. Egregium sane charitatis indicium frustulum panis privatim edere ante lectionem! Et hanc interpretationem ab eruditissimo et in traditione versatissimo viro accepisse se fatetur dissertator; cui non deferre haudquaquam potuerit. Ita praevaluerunt in gratiam viri doctissimi, doctioris fortasse semel praeconcepta praejudicia. Adeo ineptam contra germanum S. Benedicti sensum opinionem singulari tractatu refutavit noster Mabillonius, quem habet sub prelo. Ejus rationes quilibet videre poterit; nos sola traditione, de qua dissertator gloriatur, licet nullum inde protulerit argumentum aliqua auctoritate firmatum, contenti erimus. Itaque sancti Benedicti textum de communione eucharistica intelligendum esse constans est omnium qui a tempore sancti Benedicti scripserunt hanc in rem, auctorum sententia. In primis Magister, qui ante mille annos suam scripsit Regulam, ex Benedictina magna ex parte desumptam, sancti",
          "candidate_score": 0.672527,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_127_129",
          "bdc_text": "vgl. SI VII 904-906 ) . , nun essend ir in dannocht nitdoch ( auch) nicht . wie ain schwinin braten\" etc. Item der Butzer sölte wol lernen , daß er sines praticierens hinfür still stuͤndseine Umtriebe künftig zu unterlassen. , dann es hat weder sin consilium in FranckrichGemeint ist das 1534 auf Bitte des französischen Gesandten Chelius verfaßte Gutachten über die Beilegung des konfessionellen Zwistes ;",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2210",
          "psc_text": "Deinde « minime credendum est, inquit Menardus, a S. Benedicto tales institui monachos, qui pedum numero delicias escarum dijudicent, cum ipse capite 36 Regulae carnis esu exceptis aegrotis monachos arceat. Nec vero inferri potest quadrupedum interdictione volatilium esum esse permissum; nam cum unum prohibetur, non statim alterum permitti concludendum est, ut Levit. XIX, cum dicitur, Non maledices surdo, nec coram caeco pones offendiculum: male quidem inferret aliquis ex ejusmodi legibus permitti non surdis maledicere, et videntibus ponere offendiculum; quia potest accedere peculiaris ratio, ut ejusmodi prohibitio fiat, etiamsi alterum expresse non prohibeatur. » Sed ad id quod ex cap. 36, ubi carnes absolute interdicuntur, infertur, respondent alii veteres aves sub carnis nomine non comprehendisse, imo utrumque distinxisse, ut videre est in Regula S. Caesarii (Cap. 24): « Pullos et carnes nunquam sani accipiant; » et in Vita S. Pardulfi (In ejus Vit. Saec. 3) qui « nunquam carnium, neque volatilium",
          "candidate_score": 0.672445,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_5_7",
          "bdc_text": "s. Vadian BW V 421-424. , Bullingere omnium omnino charissime , intelligo non opus esse quicquam tibi ad priores literas Nicht erhalten ( vgl. oben Nr. 971 , 9-11 ) . respondere . Disputabamus enim - nec sine anxietate quadam - de quęrendo concilio , de obtemperanda vel respuenda illius sententia aliisque huius farinaeZur Redensart vgl. Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 ). .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3703",
          "psc_text": "Deus, obedire nihil vetat. 3º In eadem etiam addicti obedientia sibi invicem obtemperare possunt, verbi gratia, cum pannos lavaturi fratres mittuntur, delicati alicujus fratris hoc ab eo deprecantis pannos ipse lavare potest; coquinae officio deputatus, socio in hac arte minus versato aliquid circa coquinae ministerium petenti obedire potest. Primam et tertiam responsionem proferunt etiam Bernardus Cassinensis et Boherius. Quod si quis contentiosus reperitur, corripiatur. ] Quem in locum Hildemarus: « Et bene, inquit, cum obedientiae fecit mentionem, subjunxit: Si quis contentiosus fuerit, corripiatur, quia nulli magis contentio congruit, quam inobedienti. » Contentiosus autem eidem Hildemaro « est ille, qui quidquid agit, semper eum murmurio vel detractione agit, sive cum defensione mala, atque ingenio. » Secundum Bernardum Cassinensem vero « contentiosus ad inobedientiam attinet; sed hic plus importat, videlicet quod non solum obedire contemnit, sed etiam cum imperante superbe contendit. » At Boherio contentiosus est ille, « qui alium incitat sermonibus",
          "candidate_score": 0.671484,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_36_38",
          "bdc_text": "Sic dominus respicit preces suorum ad se clamantium Vgl. Lk 18 , 7. . Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ; s. Bizer , Abendmahlsstreit 194-196 . .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2077",
          "psc_text": "in secunda libri sui editione, non de communione eucharistica S. Benedictum intelligit, sed de communione precum et charitatis; cujus a lectore signum aliquod S. Pater omnibus dari voluerit, priusquam incipiat legere. Egregium sane charitatis indicium frustulum panis privatim edere ante lectionem! Et hanc interpretationem ab eruditissimo et in traditione versatissimo viro accepisse se fatetur dissertator; cui non deferre haudquaquam potuerit. Ita praevaluerunt in gratiam viri doctissimi, doctioris fortasse semel praeconcepta praejudicia. Adeo ineptam contra germanum S. Benedicti sensum opinionem singulari tractatu refutavit noster Mabillonius, quem habet sub prelo. Ejus rationes quilibet videre poterit; nos sola traditione, de qua dissertator gloriatur, licet nullum inde protulerit argumentum aliqua auctoritate firmatum, contenti erimus. Itaque sancti Benedicti textum de communione eucharistica intelligendum esse constans est omnium qui a tempore sancti Benedicti scripserunt hanc in rem, auctorum sententia. In primis Magister, qui ante mille annos suam scripsit Regulam, ex Benedictina magna ex parte desumptam, sancti",
          "candidate_score": 0.670987,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_5_7",
          "bdc_text": "s. Vadian BW V 421-424. , Bullingere omnium omnino charissime , intelligo non opus esse quicquam tibi ad priores literas Nicht erhalten ( vgl. oben Nr. 971 , 9-11 ) . respondere . Disputabamus enim - nec sine anxietate quadam - de quęrendo concilio , de obtemperanda vel respuenda illius sententia aliisque huius farinaeZur Redensart vgl. Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 ). .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2738",
          "psc_text": "atque scurrilibus verbis; interdum quoque ob gravitatem silentii, et ab ipsis quae videri poterant necessaria; jejunet manus ab otiosis signis, et ab operibus omnibus, quaecunque non sunt imperata; sed et multo magis anima ipsa jejunet a vitiis, et propria voluntate. » Observant autem hic Bernardus Cassinensis et Boherius S. Benedictum non dixisse absolute abstineamus a vitiis, sed temperemus: quia nonnulla existunt vitia quae licet propter manentem in nobis concupiscentiam penitus eradicare nequeamus, ea saltem adusque radicem truncare, et sic temperare possumus. Orationi cum fletibus, lectioni, et compunctioni cordis, atque abstinentiae operam demus. ] Quinque hic praescribit S. legislator, quibus ut liberius vacarent veteres monachi, ab omni hominum frequentia separati, aut in cellis reclusi vivebant, aut in solitudinem se recipiebant, cujus rei praxim videre est in Vita S. Marii abbatis Bodanensis. n. 4; S. Marculfi abbatis Nantuensis, n. 12; S. Samsonis l. II, n. 12; S. Aemiliani, n. 10, et alibi",
          "candidate_score": 0.669965,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_36_38",
          "bdc_text": "Sic dominus respicit preces suorum ad se clamantium Vgl. Lk 18 , 7. . Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ; s. Bizer , Abendmahlsstreit 194-196 . .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2791",
          "psc_text": "Boherii, S. Patrem Benedictum hoc loco respexisse ad canones ecclesiasticos prohibentes in ecclesia fieri convivia: « Honestatem docet B. Benedictus, inquit Hildemarus, sequens auctoritatem canonicam: praecipiunt enim canones in concilio Laodicensi, cap. 24, cujus titulus iste: In ecclesiis prandia fieri non debeant. ] Et tamen diu post Laodicenum concilium haec in ecclesiis edendi consuetudo perseveravit, etiam apud monachos. Vide Hist. monast. Orientis Gallice scriptam, l. II, cap. 2, n. 9. Expleto opere Dei, omnes cum summo silentio exeant. ] Haec enim fuit priscorum monachorum religio, ut summum semper in oratorio silentium custodirent, maxime divinas laudes celebrantes: « Si acciderit ut psallendi tempore vel orandi, aut in medio lectionis aliquis loquatur, aut rideat, inquit Regula sancti Pachomii (Art. 1), solvet cingulum, et, inclinata cervice, manibus ad inferiora depressis, stabit ante altare, et a principe monasterii increpabitur. » Et infra (Art. 68): « Qui una oratione tardius venerit, vel qui mussitaverit, aut",
          "candidate_score": 0.669894,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_69_71",
          "bdc_text": "Hic cave , mi frater , ne quicquam tale ędatur , imo ne sciat Bucerus , qui et calamo valet et non caret ingenio vehementi . Quodsi ille vos prior irritarit , tum bonorum omnium iuditio licebit referire . Orandus est autem dominus , ut omni simultate inter doctos sublata tanquam unus vir coeamus adversus antichristum et mundum , bestias atrocissimas .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_417",
          "psc_text": "Boll. 4 Mart.: « Ante altare eum ducens, regulari disciplinae subdidit, atque tam acriter verberare coepit, ut inter dolores exclamaret. » Certe disciplinam in Regula S. Benedicti pro corporali aliqua vindicta sumi patet ex ejusdem Regulae cap. 65, ubi vitiosum praepositum verbis admoneri praecipit usque quater, et si non emendaverit, addit, adhibeatur ei correptio disciplinae regularis. Ipse tamen abbas cum timore Dei et observatione regulae omnia faciat. ] Primo cum timore Dei, quia, ut dicit citatus a Boherio Cassiodorus, « semper bene geritur, si coelestis metus humanis moribus apponatur. » Deinde cum observatione regulae, ut ostenderet non minus abbatem quam monachos regulae subdi. Sciens se procul dubio de omnibus judiciis suis aequissimo judici Deo rationem redditurum. ] Quod frequenter abbati S. Pater ingerit, praesertim cum aliquid ei potestatis concedit, ut de accepto et concesso honore haud extollatur, ac semper cogitans quale suscepit onus, in Dei timore permaneat. Si qua vero",
          "candidate_score": 0.669759,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_5_7",
          "bdc_text": "s. Vadian BW V 421-424. , Bullingere omnium omnino charissime , intelligo non opus esse quicquam tibi ad priores literas Nicht erhalten ( vgl. oben Nr. 971 , 9-11 ) . respondere . Disputabamus enim - nec sine anxietate quadam - de quęrendo concilio , de obtemperanda vel respuenda illius sententia aliisque huius farinaeZur Redensart vgl. Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 ). .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2257",
          "psc_text": "requisitus quid de ea sentiret, pro innata sibi modestia humiliter respondit, non deesse sibi argumenta atque auctoritates veterum scriptorum, quibus tota dissertatoris disputatio cum suis responsis subvertatur; at nolle se heminae ac potationis patronum exhibere. Ejus ego vestigiis lubens insisterem, dissertatorisve rationes silentio praetermittens, cum in bona, qua versatur, fide, de heminae mensura valere juberem, illud Ambrosii recolens: Indecorum quippe est homines curare de cibo, qui militant de regno (Lib. VII in Luc.) , nisi me praesentis argumenti materia ejus responsa discutere cogeret: quod etsi longe viribus impar, profundam viri eruditissimi doctrinam suspiciens, aggrediar, non contentionis 539 studio, aut ampliandae vini mensurae desiderio; sed solo veritatis illustrandae intuitu, laudans interim in dissertatore abstinentiae amorem, quem omnium monachorum animis ita inspirasse percuperem, ut omnes a vino abstinere persuasisset. Cum nullum in tota dissertatione novum proponat argumentum, aut si quid novi proposuerit, totum in responsis ad objecta consistat, dissertationem interim relinquens, responsiones",
          "candidate_score": 0.669439,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_5_7",
          "bdc_text": "s. Vadian BW V 421-424. , Bullingere omnium omnino charissime , intelligo non opus esse quicquam tibi ad priores literas Nicht erhalten ( vgl. oben Nr. 971 , 9-11 ) . respondere . Disputabamus enim - nec sine anxietate quadam - de quęrendo concilio , de obtemperanda vel respuenda illius sententia aliisque huius farinaeZur Redensart vgl. Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 ). .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3507",
          "psc_text": "V de Antiq. monachorum Ritibus. Cogitet semper quale onus suscepit. ] In quem locum Hildemarus: « Sciendum est enim quia non dicit honor, sed onus, id est pondus, et bene pondus dicit illum suscepisse, et non honorem, quia qui hoc pondus suscipit, non ut honoretur suscipere illud debet, sed ut laboret, et aliis proficiat. » Sciatque sibi oportere prodesse magis quam praeesse. Ita quoque S. Bernardus (Serm. 36 de diversis): « Puritatem quidem cordis in eo praelatus habeat, ut prodesse desideret, non praeesse, ut scilicet proprium commodum, vel honorem saeculi, seu aliud quidpiam in praelatione non quaerat, praeter solum beneplacitum Dei, et animarum salutem. » Et alibi: « Improbe satis praeesse affectas, quibus prodesse non curas; et 841 quorum non zelas salutem, subjectionem nimis ambitiose vindicas tibi. » Et iterum ad Eugenium papam (Lib. III de Consid., c. 1): « Ita et tu praesis, ut provideas, ut consulas, ut procures,",
          "candidate_score": 0.668958,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_5_7",
          "bdc_text": "s. Vadian BW V 421-424. , Bullingere omnium omnino charissime , intelligo non opus esse quicquam tibi ad priores literas Nicht erhalten ( vgl. oben Nr. 971 , 9-11 ) . respondere . Disputabamus enim - nec sine anxietate quadam - de quęrendo concilio , de obtemperanda vel respuenda illius sententia aliisque huius farinaeZur Redensart vgl. Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 ). .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1795",
          "psc_text": "Consuetudines S. Benigni Divion. c. 31 habent: « Omnia dicit nostrum, nisi de patre, vel matre, vel de peccato. » Quod si quisquam hoc nequissimo vitio deprehensus fuerit delectari, admoneatur semel et iterum; si non emendaverit, correptioni subjaceat. ] Quod S. Pater alibi exprimit his verbis (Cap. 55): « Et si cui inventum fuerit quod ab abbate non acceperit, gravissimae disciplinae subjaceat. » Quid vero sit gravissimae disciplinae subjici, ita exponunt Regulae commentatores, Hildemarus: « Si per furtum habuit illam rem, si grandis est, sicut jam diximus, id est quatuor valens denariis; eo modo in minori culpa judicandus est. Si autem major est, tunc debet res incendi; et ipse in graviori culpa judicandus est. » Bernardus Cassinensis: « Gradibus non servatis, excommunicationem intelligo gravissimam disciplinam, ut sicut de notorio proprietario dictum est puniatur. » Econtra Boherius in primo comm.: « Dic, inquit, quod prius semel et iterum debet proprietarius admoneri",
          "candidate_score": 0.6689,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_128_130",
          "bdc_text": "wie ain schwinin braten\" etc. Item der Butzer sölte wol lernen , daß er sines praticierens hinfür still stuͤndseine Umtriebe künftig zu unterlassen. , dann es hat weder sin consilium in FranckrichGemeint ist das 1534 auf Bitte des französischen Gesandten Chelius verfaßte Gutachten über die Beilegung des konfessionellen Zwistes ; s. HBBW V [Nr. 513 ] , S. 62 , Anm. 4 .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2020",
          "psc_text": "Salomon abbas tribus in anno diebus in scholarum aedibus carnibus vesci pueris concessit saeculo X, teste Ekkehardo juniore lib. VI de Casibus S. Galli, cap. 1, quod signo est antea abstinuisse omnino. Praeterea Udalricus docet (Lib. III, c. 8) pueros in eodem refectorio cum aliis manducare; id quod habent etiam Benignianae Consuetudines mss. His accedit Boherius in secundo commentario, ubi quod in primo dixerat retractans, sic loquitur: « Percontari libet quaenam sit ista districtio Regulae, quae istis relaxari jubetur? Nunquid vescentur carnibus 483 contra regularem vigorem? Non puto quidem, quia de eis nihil Magister in ipsis sicut de infirmis excipit, debilibus, et aegrotis: et quanquam hae quidem aetates possint dici debiles, tamen ratio hujus textus cessat in eis; quia carnes utique comeduntur pro reparatione et melioramento naturae; quoniam infantia semper melioratur et senectus diminuitur. Relaxabuntur ergo eis jejunia, ministrabuntur frequentius piscium, et aliarum rerum liquamina, et horas edendi praevenient etiam",
          "candidate_score": 0.668893,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_36_38",
          "bdc_text": "Sic dominus respicit preces suorum ad se clamantium Vgl. Lk 18 , 7. . Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ; s. Bizer , Abendmahlsstreit 194-196 . .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1245",
          "psc_text": "editionis. Purgent se ab hujusmodi vitio. ] Scilicet rancoris, iracundiae, dissidii, contentionis, sicuti locum istum explicat Hincmarus Rhemensis episcopus ad Rotrudem sic scribens (Apud Flodoard. l. III Hist. Rhem., cap. 27): « Scitis quia Regula quam professae estis, propter scandalorum spinas, quae oriri in monasterio solent, orationem dominicam in matutinis et vespertinis officiis, ita ut omnes illam audiant, a priore orari praecipit, ut timentes convenientiam qua dicimus: Dimitte nobis debita nostra sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, omnem rancorem de corde nostro pellamus. » Duabus porro de causis orationem dominicam alta voce decantari voluisse S. Benedictum post Hildemarum docet Durandus (Lib. III Ration., cap. 3), scilicet propter simplices, et astutos. Propter simplices, ut audientes orationem dominicam, illam memoria retineant: sed hanc rationem merito refellit Haeftenus l. VII, tract. 8, disq. 3. Propter astutos, qui si taciti orationem dominicam recitarent, petitionem de dimittendis peccatis praetermitterent, ne forte duplici se vinculo ligarent.",
          "candidate_score": 0.668858,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_127_129",
          "bdc_text": "vgl. SI VII 904-906 ) . , nun essend ir in dannocht nitdoch ( auch) nicht . wie ain schwinin braten\" etc. Item der Butzer sölte wol lernen , daß er sines praticierens hinfür still stuͤndseine Umtriebe künftig zu unterlassen. , dann es hat weder sin consilium in FranckrichGemeint ist das 1534 auf Bitte des französischen Gesandten Chelius verfaßte Gutachten über die Beilegung des konfessionellen Zwistes ;",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2237",
          "psc_text": "carnibus causa rationabilis afferri nulla queat, manifestum est nec abbatem cum monachis circa esum carnium dispensare posse, nisi forte in certis quibusdam casibus extraordinariis, qui vix intra mille annos semel evenient. Caeterum necdum nobis reperire licuit summorum pontificum bullas monachis Benedictinis ter in hebdomada carnes edendi licentiam facientes; aut si quae sunt, certis quibusdam monasteriis pro causa rationabili, et hoc forte ad tempus, non vero omnibus et pro semper datae fuerunt. Imo non pauca occurrunt conciliorum decreta quibus intermissa in coenobiis a carnibus abstinentia restituatur. CAPUT XL. De mensura potus. Unusquisque proprium habet donum ex Deo: alius sic, alius vero sic. Et ideo cum aliqua scrupulositate a nobis mensura victus aliorum constituitur. Tamen infirmorum contuentes imbecillitatem, credimus heminam 534 vim per singulos sufficere per diem. Quibus autem donat Deus tolerantiam abstinentiae, propriam se habituros mercedem sciant. Quod si, aut loci necessitas, vel labor, aut ardor aestatis amplius poposcerit, in arbitrio",
          "candidate_score": 0.668667,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_128_130",
          "bdc_text": "wie ain schwinin braten\" etc. Item der Butzer sölte wol lernen , daß er sines praticierens hinfür still stuͤndseine Umtriebe künftig zu unterlassen. , dann es hat weder sin consilium in FranckrichGemeint ist das 1534 auf Bitte des französischen Gesandten Chelius verfaßte Gutachten über die Beilegung des konfessionellen Zwistes ; s. HBBW V [Nr. 513 ] , S. 62 , Anm. 4 .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2193",
          "psc_text": "testimonium commendat, quod fuerat ipse monachus Fuldensis monasterii, quod sub strictiori et severiori Regulae S. Benedicti observatione S. Bonifacius fundaverat, misso in Italiam S. Sturmio, qui in melius ordinatis monasteriis puriorem verioremque Regulae sensum addiceret, a Fuldensibus monachis postea ad praxim reducendum, ac proinde Rabanus loqui haud potuit, praeter sensum suo in monasterio intellectum. Eadem fuit sententia Dietrici Mettensis episcopi, qui aliquando loquens de disciplina quam ipse studens in monasterio S. Galli viderat (Ekkehard. de Casibus S. Galli, cap. 11): « Erant, inquit, alii qui solis volatilibus, quod unius cum piscibus creaturae sint, licite uterentur. » His accedit sancta Hildegardis, cujus haec verba: « Carnium esus infirmis omnino, debilibusque pro reparatione concedatur. Carnes tam quadrupedum quam volatilium intelligi volens, et nullas carnes quas homines comedere solent excipiens. At ubi meliorati fuerint, a carnibus more solito abstineant, scilicet a carnibus quadrupedum; quia sani illas et succum earum comedere non solebant, sed",
          "candidate_score": 0.6684,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_19_21",
          "bdc_text": "Lutherus autem velut in unum fascemZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 6 , 9 ( LB II 225 ) . omnes Romani episcopi impietates recollegit ea veritate et puritate , ut nemo non sit intellecturus nullum unquam regnum turpius extitisse in mundo Gemeint sind Luthers Schmalkaldische Artikel ( WA L 160-254 ; BSLK 405-468 ) . .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_286",
          "psc_text": "Quapropter apud Rufinum abbas Poemen dicebat Lib. III de Vit. Pat. n. 183: « Homo qui alios docet, et non facit ea quae docet, similis est fonti alto, qui omnium res lavat, et omnes satiat potu, seipsum autem lavare non potest, sed habet et immunditias, et sordes limorum. » Ex quibus patet quam merito celebratum saeculo VII concilium Aurelianense statuerit, « ut si quis abbas cautus in regimine, et humilis, et castus, sobriusque, misericors, et discretus non fuerit, ac divina praecepta verbis et exemplis non ostenderit, ab episcopo in cujus consistit territorio, et a vicinis abbatibus, et caeteris Dominum timentibus a suo arceatur honore, etiamsi omnis congregatio vitiis suis consentiens abbatem eum habere voluerit. » Id est omnia bona et sancta factis amplius quam verbis ostendat. ] Quod ita exponit Hildemarus: Utrumque vult S. Benedictus, id est doctrinam verborum et operum; sed quia sunt multi qui non possunt utrumque peragere,",
          "candidate_score": 0.667686,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_5_7",
          "bdc_text": "s. Vadian BW V 421-424. , Bullingere omnium omnino charissime , intelligo non opus esse quicquam tibi ad priores literas Nicht erhalten ( vgl. oben Nr. 971 , 9-11 ) . respondere . Disputabamus enim - nec sine anxietate quadam - de quęrendo concilio , de obtemperanda vel respuenda illius sententia aliisque huius farinaeZur Redensart vgl. Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 ). .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3438",
          "psc_text": "Pater subdit. Qui abbas non conturbet gregem sibi commissum, etc.] Hic, ut scribit Bernardus Cassinensis, « triplici freno considerationem constringit abbatis. Primo quod paci subditorum intendat, gregem non conturbando. Secundo quod omnia juste disponat, potestatis libertate non abutendo. Tertio quod tam opera quam judicia Deo sunt cognita, et semper timeat discussionem extremi judicii cogitando. » Sic accedant ad pacem. ] Scilicet quae datur in missa, ut docent Bernardus Cassinensis, Nicolaus de Fractura, Richardus de S. Angelo, Boherius in secundo commentario, Theobaldus Artaldus, et Nicolaus Bravus; vel quae datur advenientibus hospitibus aut in missa, ut Menardus; vel tandem quae datur in missa, aut accedentibus hospitibus, aut professis post missam, aut in missa Evangelio dicto a textu Evangelii sine cruce in quibusdam monasteriis, ut exponit in primo commentario Boherius. De modo dandi et accipiendi in missa pacem ante communionem, de qua hunc locum interpretor, vide quae diximus in l. II de Antiq.",
          "candidate_score": 0.666863,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_5_7",
          "bdc_text": "s. Vadian BW V 421-424. , Bullingere omnium omnino charissime , intelligo non opus esse quicquam tibi ad priores literas Nicht erhalten ( vgl. oben Nr. 971 , 9-11 ) . respondere . Disputabamus enim - nec sine anxietate quadam - de quęrendo concilio , de obtemperanda vel respuenda illius sententia aliisque huius farinaeZur Redensart vgl. Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 ). .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_390",
          "psc_text": "] Juxta illud Scripturae: Qui sapiens est audit consilia Prov. XII . Non patiens ab aliis eorum interrumpi sermones, qui coeperint loqui, donec ex integro consilium expresserint: nec ipse indigne ferens aliquos suae contrariam promere sententiam. Tractet apud se. ] Licet aliud nihil ab abbate videatur desiderare S. Benedictus quam ut fratrum exquirat audiatque consilia, liberam ei postea quidquid libuerit exsequendi potestatem tribuens, idque ipsum exigere videatur natura consilii, antiquus tamen in ordine 94 Benedictino mos invaluit, ut auditis abbas fratrum sententiis, eas non ipse solus, sed cum senioribus sive prudentibus quibusdam fratribus expendat, quaeve sit sanior discernat, ac tandem quid sit faciendum dijudicet, ut patet ex antiquis Regulae commentatoribus Smaragdo et Hildemaro. « Quod consilium unusquisque dederit libenter audiat, et postea in secreto cum senioribus tantum fratribus qui utilius quive inutilius consilium dedit, subtiliter et acute discernat, » inquit Smaragdus. Rem paulo fusius exponit Hildemarus. Hic tradit in primis",
          "candidate_score": 0.666636,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_36_38",
          "bdc_text": "Sic dominus respicit preces suorum ad se clamantium Vgl. Lk 18 , 7. . Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ; s. Bizer , Abendmahlsstreit 194-196 . .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1523",
          "psc_text": "excommunicationis vel disciplinae mensura debet extendi: qui culparum modus in abbatis pendeat judicio. Si quis tamen frater in levioribus culpis invenitur, a mensae participatione privetur. Privati autem a mensae consortio, ista erit ratio: ut in oratorio psalmum, aut antiphonam non imponat neque lectionem, recitet, usque ad satisfactionem. Refectionem autem cibi, post fratrum refectionem solus accipiat. Ut si, verbi gratia, fratres reficiunt sexta hora, ille frater nona; si fratres nona, ille vespera, usque dum satisfactione congrua veniam consequatur. COMMENTARIUS. Secundum modum culpae excommunicationis vel disciplinae mensura debet extendi. ] De excommunicatione quasi in genere dixit superiori capite S. P. Benedictus, de eadem velut in specie isto et sequenti, in quibus agit de levioribus et gravioribus culpis; neque enim unam eamdemque omnium culparum poenam vult esse, uti contendebant olim Stoici, qui cum omnia hominum peccata esse aequalia assererent, aequali etiam vindicta censebant esse perstringenda; quorum errorem a Joviniano haeretico postea suscitatum confoderunt",
          "candidate_score": 0.666561,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_5_7",
          "bdc_text": "s. Vadian BW V 421-424. , Bullingere omnium omnino charissime , intelligo non opus esse quicquam tibi ad priores literas Nicht erhalten ( vgl. oben Nr. 971 , 9-11 ) . respondere . Disputabamus enim - nec sine anxietate quadam - de quęrendo concilio , de obtemperanda vel respuenda illius sententia aliisque huius farinaeZur Redensart vgl. Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 ). .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1590",
          "psc_text": "sic: Frater, ego multum compatior tibi, et multum desiderarem salutem animae tuae, et diligo te in Christo Jesu; et ideo compatiendo tibi ego obtinui a domno abbate quod liceat me loqui tibi. Haec autem quae dicturus sum dico ex me, et rogo te quod si tu aliquando loquaris abbati reconciliatus, sibi non dicas quod tibi dixerim verba ista; et tunc incipiat suas consolationes et alia verba ad animam lucrandam apta. » Hanc autem sollicitudinem cellerario, si prudens sit, committi posse asserit Hildemarus, in cujus monasterio illius erat excommunicatis cibum ministrare. Et consolentur eum, ne forte abundantiori tristitia absorbeatur. ] Ne sic desperans in aeternum pereat. Sed, sicut ait Apostolus, confirmetur in eo charitas. ] Quod Bernardus Cassinensis exponit eum charitate firmare. Similiter Haeftenus (Lib. VIII, tract. 4, disq. 5): « Ita, inquit, in charitate confirmetur, ut non vacillet circa statum suum immutandum, aut a bono proposito deficiat, et praefracte rebellis",
          "candidate_score": 0.666308,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_0_2",
          "bdc_text": "Salus et pax Christi Iesu sit tecum et cum omnibus charis ! Post cognitam Schmalkaldensis conventus hystoriam Vgl. oben Nr. 971 ; wahrscheinlich hatte Zwick inzwischen eine Abschrift des Berichts von Bonifacius Wolfhart an Thomas Gaßner erhalten ( s. Pollet , Bucer II 270 ;",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2846",
          "psc_text": "» Est autem auditorium locus capitulo proximus: locutorium appellare solent. Auditorii tamen nomine hic capitulum intelligit noster Mabillonius. Quarto, exponebatur hospiti recitata lectio, ut docet Hildemarus: « Si autem talis fuerit hospes, debet etiam exponi lectio; » patetque ex supra citato libro Usuum Cisterciensium, cap. 87, et ex Adalgiso monacho in lib. Mir. S. Theoderici cap. 15, ubi refert Rodulfum abbatem suo in monasterio excepisse Robertum Flandrensem comitem, et reginam, eisque ad mensam adhibuisse lectionem ex Vita S. Theoderici: « Beatissimi Theoderici Vitam virtutibus illustrem coram eis a fratribus lectam et expositam, quasi saluberrimum animae ferculum illis apposuit, quod prae caeteris sumptibus et impensis uterque magni fecit. » Quinto, ubi ignotus advenisset monachus, lectioni tota simul congregatio aderat, ut manifestum est ex Capitulis monachorum ad Augiam directorum (Cap. 12): « Omnes hospites supervenientes cum lectione divina suscipiunt; incognitis tamen monachis ad lectionem omnis pariter concurrit congregatio, ut Christus in eis",
          "candidate_score": 0.666199,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_5_7",
          "bdc_text": "s. Vadian BW V 421-424. , Bullingere omnium omnino charissime , intelligo non opus esse quicquam tibi ad priores literas Nicht erhalten ( vgl. oben Nr. 971 , 9-11 ) . respondere . Disputabamus enim - nec sine anxietate quadam - de quęrendo concilio , de obtemperanda vel respuenda illius sententia aliisque huius farinaeZur Redensart vgl. Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 ). .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_400",
          "psc_text": "Hoc enim humilitati, cum qua dari consilium jussit, repugnat. « Quae major potest esse superbia, inquit S. Bernardus Serm. 2, de Resurrect., quam si unus suum judicium praeferat universae congregationis judicio, quasi solus haberet spiritum Dei? » Neque vero sic capienda sunt, S. Benedicti verba, quasi omnino sententiam suam tueri prohiberet; imo licet ad objecta respondere, quodque sibi visum fuerit sanius, validissimis, quoad fieri potest, rationibus firmare, dummodo omnis absit obstinatio aut pertinacia. Sed quid si insurgat loquenti contrarius aliquis? Audi Hildemarum: « Quod si alter e latere surgit dicens. Quia hoc quod dicis nec bonum, nec verum est, hic debet ille alter caute vigilare, ne in procacitatem cadat; id est debet dicere abbati: Si vobis placet, ego mittam rationem quam de hac re sentio, et non debet contra illum fratrem qui sibi contrarie dixit aliquid contrarium dicere. Quod si abbas dederit licentiam, dicat rationem humiliter illius rei ita: Tantas",
          "candidate_score": 0.665777,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_5_7",
          "bdc_text": "s. Vadian BW V 421-424. , Bullingere omnium omnino charissime , intelligo non opus esse quicquam tibi ad priores literas Nicht erhalten ( vgl. oben Nr. 971 , 9-11 ) . respondere . Disputabamus enim - nec sine anxietate quadam - de quęrendo concilio , de obtemperanda vel respuenda illius sententia aliisque huius farinaeZur Redensart vgl. Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 ). .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1846",
          "psc_text": "» Nostros vero quod spectat S. Salaberga, Laudunensis abbatissa (In ejus Vit. n. 24, saec. II Bened.) « coquinam, vel reliquas causas [ Forte curas], quae monasticis rebus peragi solent, vicissim suis hebdomadibus ministrabat. » S. Benedictus, abbas Anianensis teste Ardone ejus discipulo, in ejus Vita, num. 14, « laborantibus fratribus ipse aliquando collaborare, aliquando autem eorum ad vescendum decoquere victum, librumque 443 etiam pariter circa coquinam occupatus scribere satagebat; lignamina vero saepe propter penuriam boum humeris propriis cum discipulis deferebat. » De Eigili etiam, Fuldensi abbate, ita scribit Candidus in ejus Vita, n. 24 (Saec. IV Ben., part. I): « Hic quoque, sicut semper facere consueverat, cum consilio et consensu fratrum suorum constituit atque decrevit, ut fratres qui extra monasterium ministeria praevidere noscuntur, fratribus infra monasterium commanentibus per singulas anni septimanas juxta ordinationem praepositi vel decanorum in cibo, et potu, atque aliis quibuslibet commodis monasticae vitae congruentibus, super indictam",
          "candidate_score": 0.665369,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_64_66",
          "bdc_text": "Deinde , quod nuper quoque sum hortatus Siehe oben Nr. 954 , 8-10. , ne per vos aliqua ratione irritetur Lutherus adeoque totus iste consensus nostrorum . Nam audio Theodorum parasse aliquid in Bucerum Johannes Jung hatte Zwick bereits um den 11 . Februar von der Apologie Biblianders ( s.",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_331",
          "psc_text": "Collat., n. 44: « Sane qui propterea non objurgat, quia vel aptius tempus exspectat, vel metuit ne increpati deteriores fiant, et invalidos pejus noceant, hoc non est negligentia, vel cupiditatis occasio, sed consilium charitatis: nam, ut in XX Moralium libro dicitur. Sancti viri cum vident quosdam sua verba despicere, dum eos intelligunt divinitus deseri, gementes conticescunt; unde est illud: Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena? scriptum est: Noli arguere derisorem, ne oderit te. Tacent ergo sancti viri, non ut eorum odium timeatur, sed ne illi odiendo pejores fiant. » His concinit S. Bernardus, seu quilibet auctor tractatus de Passione Domini, cap. 19, ubi sic loquitur: « Sunt quandoque malorum vitia arguendo, quandoque tacite sufferenda, secundum quod uniuscujusque, qui talis est, videris expedire; quia non omnes aegroti uno genere medicinae curantur. » Verum si sic miscere debent praelati temporibus tempora, ut correctionem in illud tempus differant quo fructuose eam sustinere",
          "candidate_score": 0.665328,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_127_129",
          "bdc_text": "vgl. SI VII 904-906 ) . , nun essend ir in dannocht nitdoch ( auch) nicht . wie ain schwinin braten\" etc. Item der Butzer sölte wol lernen , daß er sines praticierens hinfür still stuͤndseine Umtriebe künftig zu unterlassen. , dann es hat weder sin consilium in FranckrichGemeint ist das 1534 auf Bitte des französischen Gesandten Chelius verfaßte Gutachten über die Beilegung des konfessionellen Zwistes ;",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2021",
          "psc_text": "debilibus, et aegrotis: et quanquam hae quidem aetates possint dici debiles, tamen ratio hujus textus cessat in eis; quia carnes utique comeduntur pro reparatione et melioramento naturae; quoniam infantia semper melioratur et senectus diminuitur. Relaxabuntur ergo eis jejunia, ministrabuntur frequentius piscium, et aliarum rerum liquamina, et horas edendi praevenient etiam regulares. » Adducitque postea concilii Aquisgranensis auctoritatem, quod magnum Francorum concilium vocat. Porro cum alimentorum nomine non solum cibos, sed etiam vestes habitationemque intelligendas esse doceat in utroque comment. praedictus Boherius; in his cum pietate prospiciendum est eis. Et quidem quo ad vestimenta Hildemarum jam audivimus: S. Fructuosus vero in Regula monastica communi praescribit (Cap. 8) ut « vestimentum et calceamentum sic eis (senibus) praebeantur, ut absque foco frigoris ab eis asperitas arceatur. » Habitationem etiam singularem senibus debuisse concedi docet hoc ratiocinio Haeftenus (Lib. I, tract. 5, disq. 12): « Cum tempore S. Benedicti non haberent religiosi singuli distinctas",
          "candidate_score": 0.665298,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_0_2",
          "bdc_text": "Salus et pax Christi Iesu sit tecum et cum omnibus charis ! Post cognitam Schmalkaldensis conventus hystoriam Vgl. oben Nr. 971 ; wahrscheinlich hatte Zwick inzwischen eine Abschrift des Berichts von Bonifacius Wolfhart an Thomas Gaßner erhalten ( s. Pollet , Bucer II 270 ;",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2077",
          "psc_text": "in secunda libri sui editione, non de communione eucharistica S. Benedictum intelligit, sed de communione precum et charitatis; cujus a lectore signum aliquod S. Pater omnibus dari voluerit, priusquam incipiat legere. Egregium sane charitatis indicium frustulum panis privatim edere ante lectionem! Et hanc interpretationem ab eruditissimo et in traditione versatissimo viro accepisse se fatetur dissertator; cui non deferre haudquaquam potuerit. Ita praevaluerunt in gratiam viri doctissimi, doctioris fortasse semel praeconcepta praejudicia. Adeo ineptam contra germanum S. Benedicti sensum opinionem singulari tractatu refutavit noster Mabillonius, quem habet sub prelo. Ejus rationes quilibet videre poterit; nos sola traditione, de qua dissertator gloriatur, licet nullum inde protulerit argumentum aliqua auctoritate firmatum, contenti erimus. Itaque sancti Benedicti textum de communione eucharistica intelligendum esse constans est omnium qui a tempore sancti Benedicti scripserunt hanc in rem, auctorum sententia. In primis Magister, qui ante mille annos suam scripsit Regulam, ex Benedictina magna ex parte desumptam, sancti",
          "candidate_score": 0.664574,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_127_129",
          "bdc_text": "vgl. SI VII 904-906 ) . , nun essend ir in dannocht nitdoch ( auch) nicht . wie ain schwinin braten\" etc. Item der Butzer sölte wol lernen , daß er sines praticierens hinfür still stuͤndseine Umtriebe künftig zu unterlassen. , dann es hat weder sin consilium in FranckrichGemeint ist das 1534 auf Bitte des französischen Gesandten Chelius verfaßte Gutachten über die Beilegung des konfessionellen Zwistes ;",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2504",
          "psc_text": "« Id est in domo cujuslibet artis, » inquit Boherius. Quamvis Paulus Augustinus a Janua, Theobaldus Artaldus, et quaedam versiones Gallicae hunc textum intelligant de mensae ministerio. In pistrino. ] Pistrinum Boherio « est locus ubi farina deponitur, et fit panis. Et haec quidem parare, inquit, monachorum est. » Nimirum per vices olim in quibusdam saltem monasteriis fratres id praestabant, ut patet ex Vita S. Samsonis (Num. 16, saec. I Ben.): « Frater autem ejusdem presbyteri vicissentibus se per ordinem caeteris monachis hujus monasterii pistor effectus est. » Et in Vita S. Austrebertae (Saec. III Ben.): « Erat consuetudo ut vicissim a sororibus coquerentur panes. » 599 Aut fregerit quidpiam. ] Quanta severitate veteres monachi eos plecterent qui aliquid fregissent docet Cassianus his verbis (Lib. IV, cap. 16): « Si quis gillonem fictilem, quem baucalem nuncupant, casu aliquo fregerit, non aliter negligentiam suam quam publica diluet poenitentia; cunctisque in synaxi",
          "candidate_score": 0.663799,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_0_2",
          "bdc_text": "Salus et pax Christi Iesu sit tecum et cum omnibus charis ! Post cognitam Schmalkaldensis conventus hystoriam Vgl. oben Nr. 971 ; wahrscheinlich hatte Zwick inzwischen eine Abschrift des Berichts von Bonifacius Wolfhart an Thomas Gaßner erhalten ( s. Pollet , Bucer II 270 ;",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1196",
          "psc_text": "antiquam atque ab apostolis traditam consuetudinem, cujus meminit Liturgia S. Marci: « State audiamus S. Evangelium. » Missa S. Basilii: « Legitur Evangelium stantibus omnibus cum timore et reverentia. » Constitutiones apostolicae apud Clementem (Lib. II, cap. 57): « Cum legitur Evangelium, presbyteri et diaconi, universusque populus magno cum silentio stent. » S. Germani Theoria mystica: « Verbum Dei est, audiamus recti S. Evangelium. » Rodulfus, in Vita Rabani, n. 42 (Saec. IV, part. II): « Cum in ecclesia publice missarum agerentur solemnia, et lectio legeretur Evangelii stantibus omnibus juxta morem cum silentio et reverentia. » Idipsum ab Anastasio papa auctoritate apostolica firmatum scribit Anastasius Bibliothecarius in illius Vita, et Micrologus in lib. de Observ. eccles., c. 9. Exstat hac de re ejus constitutio in Gratiani decreto (De Cons. dist. 1, c. Apostolica) his verbis concepta; « Apostolica auctoritate mandamus, dum sancta Evangelia in ecclesia recitantur, sacerdotes et caeteri omnes",
          "candidate_score": 0.66378,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_0_2",
          "bdc_text": "Salus et pax Christi Iesu sit tecum et cum omnibus charis ! Post cognitam Schmalkaldensis conventus hystoriam Vgl. oben Nr. 971 ; wahrscheinlich hatte Zwick inzwischen eine Abschrift des Berichts von Bonifacius Wolfhart an Thomas Gaßner erhalten ( s. Pollet , Bucer II 270 ;",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2841",
          "psc_text": "sermones in Cassinensi bibliotheca vidit noster Mabillonius. Rodulfus abbas monasterii S. Theodorici prope Rhemos, coram Roberto Flandrensium comite, et Danorum regina Vitam S. Theoderici (Saec. I Ben) jussit legi, ut scribit Adalgisus in lib. Mirac. ejus, cap. 15. Denique Patres congregationis Anglicanae statuunt (In cap. 53), ut « ducatur ad cellam hospitum, ubi a fratre cui mandatur cura hospitum legatur lectio ex I Joan., cap. IV, Charissimi, diligamus, etc., usque ad finem; et dicatur, Tu autem, Domine, et statim prosternat se coram hospite, deosculans terram, quo Christus in eo adoretur juxta regulam. » Secundo, statim post factam in ecclesia orationem, et exhibitum pacis osculum, antequam hospes duceretur in hospitium, fiebat hujusmodi lectio, ut videre est in libro Usuum Cisterciensium (Cap. 87): « Osculentur eos, et postmodum resideant, et lecta sententia, si expositione indiget hospes, exponatur ei; deinde ducatur ad hospitium, vel praesentetur hospitali; fratres autem redeant in claustrum; » et",
          "candidate_score": 0.663606,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_127_129",
          "bdc_text": "vgl. SI VII 904-906 ) . , nun essend ir in dannocht nitdoch ( auch) nicht . wie ain schwinin braten\" etc. Item der Butzer sölte wol lernen , daß er sines praticierens hinfür still stuͤndseine Umtriebe künftig zu unterlassen. , dann es hat weder sin consilium in FranckrichGemeint ist das 1534 auf Bitte des französischen Gesandten Chelius verfaßte Gutachten über die Beilegung des konfessionellen Zwistes ;",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1855",
          "psc_text": "saeculo acquiratur, non perfunctorie, aut tepide ministerium istud persolvi debet; nam bonum gradum non simpliciter ministranti promittit Apostolus, sed bene ministranti: porro ut bene ac debite ministretur, tria potissimum a coquinae hebdomadariis requirit S. Adalardus in 445 Statutis. 1º Ut continuum inter laborandum silentium custodiant. 2º Ut pro necessariis tantum modo rebus loquantur ministri. 3º « Ut ipsum silentium cum fructu alterius mercedis ab omnibus illis ibi servari possit; psalmi, inquit, sine intermissione canendi sunt. » Docet postea quem in psallendo modum observare deberent. Ista disciplina vigebat apud Cluniacenses, teste Udalrico lib. II, cap. 35, ubi assignat psalmodiam in coquina recitandam. In mss. etiam S. Benigni Consuetudinibus cap. 35 haec lego: « Ibi in coquina summum silentium, nulla vox, et pauca signa, excepta psalmodia, quae canitur. » Praeterea utile erit silentium et psalmodiam pio aliquo atque interiori animi affectu condire, ad instar egregii illius coqui monasterii Alexandriae de quo S.",
          "candidate_score": 0.663478,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_6_8",
          "bdc_text": "respondere . Disputabamus enim - nec sine anxietate quadam - de quęrendo concilio , de obtemperanda vel respuenda illius sententia aliisque huius farinaeZur Redensart vgl. Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 ). . Dominusin der Vorlage DNS .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_258",
          "psc_text": "rebus transitoriis, et terrenis, atque caducis; sed semper cogitet quia animas suscepit regendas, de quibus et rationem redditurus est; et ne causetur de minore forte substantia, meminerit scriptum: Primum quaerite regnum Dei et justitiam ejus: et haec omnia adjicientur vobis Matth. VI . Et iterum: Nihil deest timentibus eum Psal. XXXIII . Sciatque quia qui suscipit animas regendas paret se ad rationem reddendam. Et quantum sub cura sua fratrum se habere scierit numerum, agnoscat pro certo quia in die judicii ipsarum omnium animarum redditurus est Domino rationem, sine dubio addita et suae animae: et ita semper timens 63 futuram discussionem pastoris de creditis ovibus, cum de alienis ratiociniis cavet, redditur de suis sollicitus; et cum de admonitionibus suis emendationem aliis subministrat ipse efficitur a vitiis emendatus. COMMENTARIUS Abbas qui praeesse dignus est monasterio. ] Abbatis nomine S. Benedictus vocat eum qui fratribus in monasterio praeficitur: quo nomine etiam, ut notat",
          "candidate_score": 0.663026,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_127_129",
          "bdc_text": "vgl. SI VII 904-906 ) . , nun essend ir in dannocht nitdoch ( auch) nicht . wie ain schwinin braten\" etc. Item der Butzer sölte wol lernen , daß er sines praticierens hinfür still stuͤndseine Umtriebe künftig zu unterlassen. , dann es hat weder sin consilium in FranckrichGemeint ist das 1534 auf Bitte des französischen Gesandten Chelius verfaßte Gutachten über die Beilegung des konfessionellen Zwistes ;",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1995",
          "psc_text": "jaceat, nec consueta jejunia solvat, nec cibos refectorii mutet. » Neque etiam quod S. Pater ait pro reparatione ita stricte sumendum, quasi infirmis, de quorum reparatione, instante morte, desperatur, denegandus esset carnium esus: nam licet vires non reparet, eas tamen utcunque sustentat, vitamque aliquantisper producit. Sexto, istud S. P. Benedicti statutum permissivum esse, non praeceptivum: 477 quapropter « infirmi si a carne penitus abstinerent, non propter hoc regulam violarent; carnibus namque vesci in regula non est praeceptum monachis, sed permissum, » inquit Goffridus Vindocinensis. Nec defuere plurimi ex priscis monachis qui etiam aegroti carnibus abstinerent. De Condatiscensibus audiendus est in primis anonymus, in Vita sancti Lupicini abbatis, num. 2 (Boll., 21 Mart.): « Cum nullus in Condatiscenci praesertim coenobio hodie usque, in Christi nomine, de animali quidquam, exceptis lactibus, aut de alitibus, praeter ova, infirmans duntaxat audeat degustare, iste tamen saepissime, ne stillam quidem olei, aut, lactis pulticulae saltem suae",
          "candidate_score": 0.663016,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_36_38",
          "bdc_text": "Sic dominus respicit preces suorum ad se clamantium Vgl. Lk 18 , 7. . Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ; s. Bizer , Abendmahlsstreit 194-196 . .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1553",
          "psc_text": "l. X, c. 27)? cujus excommunicationem certe non contempsit imperator, licet omnino eam improbet S. Odo abbas Cluniacensis lib. I Collat. Secundo. Regula S. Benedicti non fuit ab initio approbata ab Ecclesia, cujus est hujusmodi excommunicandi potentiam dare. Huic argumento respondet Haeftenus tacite approbatam fuisse ab Ecclesia Regulam S. Benedicti, nec opus fuisse tunc expresso apostolicae sedis diplomate, quod necdum hoc sibi reservasset Ecclesia, sed satis fuisse episcopi in cujus dioecesi monasteria aedificabantur approbationem. Certe longe alia est hodierna Ecclesiae disciplina a disciplina illorum temporum. Tertio. Gravior esset monachorum conditio, si pro quavis graviori culpa, hoc est pro quovis mortali peccato excommunicentur. Sed non eo ipso quo quis in graviorem culpam incidisset, nisi forte ob materiae gravitatem, excommunicatione feriebatur; nam triplex ex parte excommunicantis praecedere debet monitio; et ex parte excommunicandi contumacia et contemptus. Deinde hoc statuto non praeceptum abbati dedit S. Pater, sed potestatem, qua ille cum summa discretione",
          "candidate_score": 0.663002,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_86_88",
          "bdc_text": "März sein muß , ergibt sich aus den inhaltlichen Übereinstimmungen ; vgl . etwa Z. 73-77 mit Z. 27-38 oder Z. 87-90 mit Z. 46-49 . hab ich gschriben , daß in in wol mögend guͦt bruder lesen lassen .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1173",
          "psc_text": "Martius et Aprilis solent incidere, ad solitum pensum aliquid addi postulabat: quanquam, si S. Benedicti attendatur intentio, nihil praeter Regulam egerint bonae voluntatis fratres, qui tres Septembri et Octobri lectiones in codice recitant, sicuti praedicti commentatores sentiunt. Quam breve responsorium subsequatur. ] Breve utique, quod ex uno alicujus psalmi versiculo componi solet, ut notat Boherius. Ut nunquam minus a duodecim psalmorum quantitate ad vigilias nocturnas dicatur. ] Eumdem psalmorum numerum tanquam sacratum et coelitus acceptum etiam in dominica S. P. Benedictus retinuit; eumdem praescribit concilium Turon. II, can. 18; eumdem persolvebant ad vigilias et ad vespertinam synaxim Aegyptii monachi ex Cassian. l. II, cap. 5 et 6; eumdem S. Pachomio pro suis monachis ab angelo injunctum fuisse tradit Palladius in Laus. c. 38; eumdem et alii monachi observabant ex Regula Solitariorum. Deinde etiam, ut docet Hildemarus, obtinuit consuetudo per Ecclesias Africanas et Occidentales, ut duodecim psalmos ad vigilias nocturnas decantarent.",
          "candidate_score": 0.662859,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_127_129",
          "bdc_text": "vgl. SI VII 904-906 ) . , nun essend ir in dannocht nitdoch ( auch) nicht . wie ain schwinin braten\" etc. Item der Butzer sölte wol lernen , daß er sines praticierens hinfür still stuͤndseine Umtriebe künftig zu unterlassen. , dann es hat weder sin consilium in FranckrichGemeint ist das 1534 auf Bitte des französischen Gesandten Chelius verfaßte Gutachten über die Beilegung des konfessionellen Zwistes ;",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_997",
          "psc_text": "quoties ad opus manuum plus quam opus fuerat incitavit, et fractum viribus caeteris regularibus exercitiis reddidit invalidum? etc. » Tertiam rationem indicat Cassianus his verbis (Lib. V, cap. 23): « Quidquid extra consuetudinem praesumitur usumque communem, ut vanitatis, et gloriae, atque ostentationis morbo pollutum antiquissima Patrum traditio notavit, nec quemquam ex his quos merito scientiae ac discretionis enituisse pervidimus, vel quos ad imitandum gratia Christi velut spendidissima luminaria omnibus praelocavit, esu panis, qui apud eos vilis habetur et facilis, abstinuisse cognovimus; nec eorum quempiam, qui hanc regulam declinantes praetermisso panis usu, leguminum, vel olerum, seu pomorum refectionem sectati sunt, inter probatissimos habitum aliquando conspeximus; sed ne discretionis quidem aut scientiae gratiam consecutum. » Eamdem rationem adducit lib. I, cap. 3, et lib. II, cap. 18; et S. Basilius Regul. brev., interrog. 138; et S. Bern. de Grad. humil. cap. 14. Quarta ratio secundum Boherium est, quod singularis monachus abnegatam in",
          "candidate_score": 0.662757,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_36_38",
          "bdc_text": "Sic dominus respicit preces suorum ad se clamantium Vgl. Lk 18 , 7. . Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ; s. Bizer , Abendmahlsstreit 194-196 . .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1547",
          "psc_text": "asseruit Hildemarus sacros canones, qui hominem ab Ecclesia separant, ex hoc capite tractos fuisse. Et certe excommunicato negat communem mensam, oratorii ingressum, fratrum colloquium, benedictionem transeuntium, alicujus consortium, sive cohabitationem; a quibus excommunicatione nodatos prohibet Ecclesia; ut patet ex duobus hisce versibus, quos refert S. Thomas. Si pro delictis anathema quis efficiatur, Os, orare, vale, communio, mensa negetur. Et licet communio, quatenus sacramentorum participationem involvit, minus expresse hoc nominetur in capitulo, ab ea tamen satis privari intelligitur, cum ab oratorio in quo solet suscipi suspenditur. Et plane si pro levioribus culpis excommunicati nec celebrare nec communicare publice poterant, ut superiori capite vidimus ex Hildemaro, Statutis Lanfranci, Bernardo Cassin. etc., a fortiori majori perculsus excommunicatione 369, nec publice, nec privatim, celebrare aut communicare poterit. Tertio, de excommunicatione tanquam de maxima omnium poena loqui videtur S. Benedictus cum ait (Cap. 23): Si intelligit quanta sit poena, excommunicationi subjaceat. Quarto, hujusmodi traditum Satanae",
          "candidate_score": 0.662754,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_36_38",
          "bdc_text": "Sic dominus respicit preces suorum ad se clamantium Vgl. Lk 18 , 7. . Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ; s. Bizer , Abendmahlsstreit 194-196 . .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_719",
          "psc_text": "excludunt odium quam sol cognoscat occasum, qui dicenti Apostolo per inobedientiam contradicunt, statuimus tandiu abstinentia macerandos, quandiu ad veram se concordiam ultronea satisfactione convertant. » S. Columbanus ( In Poenit. ): « Si quis iracundiam, vel tristitiam, vel invidiam tenet contra fratrem suum, ut tempus tenuerit (id est quandiu servaverit iracundiam), erit poenitentia ejus in pane et aqua: si vero prima die confessus fuerit, viginti quatuor psalmos. » Scribit etiam S. Joannes Climacus de monachis monasterii Alexandrini Grad. 4, « quod qui se reconciliari non paterentur, ab mensa tantisper arcebantur, quoad positis odiis amicitiam redintegrarent, aut omnino a contubernio sodalitatis ejiciebantur. » Cassinenses In Declar. ad cap. 70 vero simultates inter se exercentes, et reconciliari invicem recusantes a divinis suspendunt, officio et gradu privant, ac tandem in simultate pertinaciter remanentes carceri mancipant. Et de Dei misericordia nunquam desperare. ] Apposite omnino S. Benedictus, praemissa pro inimicis oratione et cum discordantibus",
          "candidate_score": 0.661942,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_128_130",
          "bdc_text": "wie ain schwinin braten\" etc. Item der Butzer sölte wol lernen , daß er sines praticierens hinfür still stuͤndseine Umtriebe künftig zu unterlassen. , dann es hat weder sin consilium in FranckrichGemeint ist das 1534 auf Bitte des französischen Gesandten Chelius verfaßte Gutachten über die Beilegung des konfessionellen Zwistes ; s. HBBW V [Nr. 513 ] , S. 62 , Anm. 4 .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2209",
          "psc_text": "carnes, ut videre est in locis supra citatis, tum hoc capite tum cap. 36. Idem docent Bernardus Cassinensis, Nicolaus de Fractura, Richardus de S. Angelo, Petrus Boherius, Joannes de Turrecremata, Theobaldus Artaldus, Joannes Craesbeeck, Matthias Lambertus, Nicolaus Bravus, Hugo Menardus, Benedictus Haeftenus, et alii. Ratio est a fortiori. Si enim grossiores quadrupedum carnes sanctus Benedictus vetuit, multo magis suaviores dulcioresque volatilium. Nam mens SS. doctorum est in minori comprehendere majus; quare cum minus delicatas esse quadrupedum carnes quam avium, usus et experientia docuerit, haud dubium quin quadrupedia vetando, vetuerit et altilia. Ita fere argumentantur Hildemarus, Bernardus Cassinensis, Richardus, et alii. Deinde « minime credendum est, inquit Menardus, a S. Benedicto tales institui monachos, qui pedum numero delicias escarum dijudicent, cum ipse capite 36 Regulae carnis esu exceptis aegrotis monachos arceat. Nec vero inferri potest quadrupedum interdictione volatilium esum esse permissum; nam cum unum prohibetur, non statim alterum permitti concludendum est,",
          "candidate_score": 0.661841,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_36_38",
          "bdc_text": "Sic dominus respicit preces suorum ad se clamantium Vgl. Lk 18 , 7. . Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ; s. Bizer , Abendmahlsstreit 194-196 . .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1895",
          "psc_text": "pacem, ad communionem, praeter illos qui pro nimia senectute, vel infirmitate, inter illos stare non possunt, qui tamen separatim communicant. Si quis vero hoc spiritali dono, id est corporis et sanguinis Domini nostri Jesu Christi se privaverit, Pater monasterii, qui praesens semper esse debet dum communicant, 454 cur hoc illi evenerit scire debet omnino. » De aliis vero Germaniae monachis ita praescribunt Germaniae Consuetudines mss. n. 21: « Communionem dominicam tempore duodecim lectionum, pacem, oblationem quoque tempore suo nullus praetermittere audeat absque permissu prioris. » Et certe citra omnem dubitationem videtur S. Pater Benedictus priscorum monachorum aemulatus fuisse exempla, qui, teste Cassiano (Lib. III, c. 2), sabbatis dominicisque diebus sacrae communionis obtentu hora tertia convenire solebant; quique, ut scribit S. Joannes Damascenus (In Vita SS. Barlaam, et Iosap., lib. I de Vit. Patr.), « procul inter se constructis aediculis dominicis diebus ad unam et eamdem ecclesiam pergunt ac divina mysteria,",
          "candidate_score": 0.661436,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_36_38",
          "bdc_text": "Sic dominus respicit preces suorum ad se clamantium Vgl. Lk 18 , 7. . Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ; s. Bizer , Abendmahlsstreit 194-196 . .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2435",
          "psc_text": "ad collectam tuba insonuerit per diem, qui una oratione tardius venerit, superioris increpationis ordine increpetur, et stet in loco convivi. Noctu vero, quia corporis infirmitati plus aliquid conceditur, qui post tres orationes venerit, eodem in collecta, et in vescendi loco, ordine corripiatur. » Ordo autem superior is erat (Cap. 1): « Solvet cingulum, et inclinata cervice, manibus ad inferiora depressis, ante altare stabit; et a principe monasterii increpabitur. Hoc idem faciet et in conventu fratrum, cum ad vescendum paritet convenerint. » In Regula S. Caesarii ad monachos (Cap. 11), ut « si tardus venerit, statim de ferula in manus accipiat. » Et in Regula ad virgines (Cap. 10), ut secundo ac tertio admonita, « a communione, vel convivio separetur. » In Regula Tarnatensi (Cap. 5), ut « exclusus pro reatu tanti facinoris confundatur. » In Regula S. Fructuosi (Cap. 18), ut « ad orationes diurnas qui post primum psalmum non",
          "candidate_score": 0.661306,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_0_2",
          "bdc_text": "Salus et pax Christi Iesu sit tecum et cum omnibus charis ! Post cognitam Schmalkaldensis conventus hystoriam Vgl. oben Nr. 971 ; wahrscheinlich hatte Zwick inzwischen eine Abschrift des Berichts von Bonifacius Wolfhart an Thomas Gaßner erhalten ( s. Pollet , Bucer II 270 ;",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2831",
          "psc_text": "suos, et dabant eis pacem, et sic eos recipiebant in domum suam. « Cistercienses 677 vero statuunt (Lib. Usuum Cist., c. 87) ut post orationem egressi ab ecclesia « dicat Benedicite qui sententiam debet legere; deinde flectant semel coram omnibus genua, et erecti osculentur eos, et postmodum resideant. » In ipsa autem salutatione omnis exhibeatur humilitas.] Omnis, id est tam mentis quam corporis, ut loquuntur commentatores. Salutatio autem, juxta Boherium, « fit communiter verbo, manu et osculo; quandoque fit solo verbo: unde Hispanorum salutatio est Humiliamus nos, ad quod facit verbum sequens Francorum, Deus vos salvet; Lombardorum, Benevehau; Sarracenorum, Ey ylla Melaac. Multi tamen salutant hodie inclinando caput, pileumque, sive caputium a capite in totum vel in partem amovendo. » Omnibus venientibus sive discedentibus hospitibus inclinato capite, vel prostrato omni corpore in terra, Christus in eis adoretur, qui et suscipitur. ] Quem in locum Hildemarus: « Reges, inquit, et episcopos,",
          "candidate_score": 0.660927,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_128_130",
          "bdc_text": "wie ain schwinin braten\" etc. Item der Butzer sölte wol lernen , daß er sines praticierens hinfür still stuͤndseine Umtriebe künftig zu unterlassen. , dann es hat weder sin consilium in FranckrichGemeint ist das 1534 auf Bitte des französischen Gesandten Chelius verfaßte Gutachten über die Beilegung des konfessionellen Zwistes ; s. HBBW V [Nr. 513 ] , S. 62 , Anm. 4 .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2021",
          "psc_text": "debilibus, et aegrotis: et quanquam hae quidem aetates possint dici debiles, tamen ratio hujus textus cessat in eis; quia carnes utique comeduntur pro reparatione et melioramento naturae; quoniam infantia semper melioratur et senectus diminuitur. Relaxabuntur ergo eis jejunia, ministrabuntur frequentius piscium, et aliarum rerum liquamina, et horas edendi praevenient etiam regulares. » Adducitque postea concilii Aquisgranensis auctoritatem, quod magnum Francorum concilium vocat. Porro cum alimentorum nomine non solum cibos, sed etiam vestes habitationemque intelligendas esse doceat in utroque comment. praedictus Boherius; in his cum pietate prospiciendum est eis. Et quidem quo ad vestimenta Hildemarum jam audivimus: S. Fructuosus vero in Regula monastica communi praescribit (Cap. 8) ut « vestimentum et calceamentum sic eis (senibus) praebeantur, ut absque foco frigoris ab eis asperitas arceatur. » Habitationem etiam singularem senibus debuisse concedi docet hoc ratiocinio Haeftenus (Lib. I, tract. 5, disq. 12): « Cum tempore S. Benedicti non haberent religiosi singuli distinctas",
          "candidate_score": 0.6608,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_36_38",
          "bdc_text": "Sic dominus respicit preces suorum ad se clamantium Vgl. Lk 18 , 7. . Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ; s. Bizer , Abendmahlsstreit 194-196 . .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1104",
          "psc_text": "vidimus in ecclesia Turonensi, non sine fundamento interpretari posset aliquis. Quae cum ita se habeant, nemo jam non videt qua ratione etiam in nocte prolixiori vigilias ad auroram usque producere possent; alioquin si matutinas laudes una cum nocturnis mediis adhuc in tenebris persolvissent, non septies exemplo prophetae, sed sexies laudem Deo dixissent, ut notat iterum Hildemarus ad cap. 11. Unde nec S. Hildegardis absolute dicit diebus dominicis indultum fuisse a S. P. Benedictino post matutinas somnum; sed tantum si tempus permiserit, ita ut maturius surrexerint; quo casu, ut dicit Hildemarus, « tunc si dies non fuerit, debet prior signum tangere, ut dormiant; » tuncque, ut existimo, laudes a nocturnis separabant: quia non nisi incipiente luce ex Regula dicendae sunt. Atque ex dictis hactenus patet quod diebus dominicis vigiliae prolixiores, et nocturna synaxis in lucem usque producta matutinum soporem non admittunt, ut scribebat Stephanus Tornacensis ad novitium Pontiniacensem, qui Cisterciense institutum",
          "candidate_score": 0.660658,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_97_99",
          "bdc_text": "Ich achtennehme an. och , man werde den pfaffen allenthalben in der evangelischen fursten und stetten landschafften hefftenbeschlagnahmen . und verbieten , was sy habend , ob man doch möchte et waneinmal . zuͦ recht komen Hintergrund der Bemerkung Zwicks sind die von Konstanz in Schmalkalden vorgebrachten Beschwerden , bei denen es vor allem um Zinsen ging , die der Stadt von katholischer Seite streitig gemacht wurden ;",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3230",
          "psc_text": "nullam rem excepit, nec fundum aliquem, nec villam, nec rusticos, nec servos, nec ancilias, nec aliquid hujusmodi excepit. Sed constat nihil exceptum esse. Patet igitur haec quae posuimus excepta non esse. » Et infra idem probat auctoritate et exemplo S. Gregorii, S. Mauri, et S. Columbani. Verum etsi liceat monachis terras habere et praedia, longe tamen praeferimus eos qui majores divitias aestimantes Christi paupertatem aemulari, omnes omnino possessiones respuunt, quales exstiterunt ex priscis non pauci, ut S. Euthymius, qui oblatos ab Eudoxia Augusta reditus recusavit; ut S. Sabas, qui in simili casu imperatori respondisse dicitur (Tom. III Monum. Eccles. Graec., p. 343): « Qui pro vestra pietate precantur, hujusmodi reditu non egent; pars enim eorum ac reditus Dominus est; » ut S. Paemen (Ibid., tom. I, pag. 593), qui « nolebat quidquam a quoquam accipere, ad vitandam nimirum turbae vexationem; » ut S. Lupicinius abbas (Lib. de Vitis Patr., cap.",
          "candidate_score": 0.660597,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_0_2",
          "bdc_text": "Salus et pax Christi Iesu sit tecum et cum omnibus charis ! Post cognitam Schmalkaldensis conventus hystoriam Vgl. oben Nr. 971 ; wahrscheinlich hatte Zwick inzwischen eine Abschrift des Berichts von Bonifacius Wolfhart an Thomas Gaßner erhalten ( s. Pollet , Bucer II 270 ;",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1901",
          "psc_text": "Patrum assertione haec utraque reor posse fieri; id est et missas quotidie celebrare, et sacrosancta corporis et sanguinis Domini mysteria quotidie cum tremore et timore sumere. » Sed et ut de nostris etiam mentionem faciamus, S. Dunstanus in sua Concordia (Cap. 1) praescribit ut « post pacem fratres quotidie (nisi qui crimine se aliquo vel carnis fragilitate reos cognoverunt) regulari studio prorsus intenti, eucharistiam accipere non renuant, attendentes illud quod ait B. Augustinus in libro de Verbis Domini, quod videlicet in oratione dominica non annuum, sed quotidianum poscimus panem. » In mss. quoque Germaniae Consuetud. num. 28 legitur: « quotidie tamen eant cuncti ad pacem et ad communionem per totam hebdomadam Paschae. » Postea vero, refrigescente in dies monachorum fervore, res primum in statum revocanda fuit. Quapropter inter Statuta Petri abbatis Sylvae Majoris istud reperitur (Anno 1188): « Monemus omnes et singulos nostros subditos qui non sunt in sacerdotio constituti,",
          "candidate_score": 0.659991,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_20_22",
          "bdc_text": "omnes Romani episcopi impietates recollegit ea veritate et puritate , ut nemo non sit intellecturus nullum unquam regnum turpius extitisse in mundo Gemeint sind Luthers Schmalkaldische Artikel ( WA L 160-254 ; BSLK 405-468 ) . . Summa :",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_286",
          "psc_text": "Quapropter apud Rufinum abbas Poemen dicebat Lib. III de Vit. Pat. n. 183: « Homo qui alios docet, et non facit ea quae docet, similis est fonti alto, qui omnium res lavat, et omnes satiat potu, seipsum autem lavare non potest, sed habet et immunditias, et sordes limorum. » Ex quibus patet quam merito celebratum saeculo VII concilium Aurelianense statuerit, « ut si quis abbas cautus in regimine, et humilis, et castus, sobriusque, misericors, et discretus non fuerit, ac divina praecepta verbis et exemplis non ostenderit, ab episcopo in cujus consistit territorio, et a vicinis abbatibus, et caeteris Dominum timentibus a suo arceatur honore, etiamsi omnis congregatio vitiis suis consentiens abbatem eum habere voluerit. » Id est omnia bona et sancta factis amplius quam verbis ostendat. ] Quod ita exponit Hildemarus: Utrumque vult S. Benedictus, id est doctrinam verborum et operum; sed quia sunt multi qui non possunt utrumque peragere,",
          "candidate_score": 0.659722,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_128_130",
          "bdc_text": "wie ain schwinin braten\" etc. Item der Butzer sölte wol lernen , daß er sines praticierens hinfür still stuͤndseine Umtriebe künftig zu unterlassen. , dann es hat weder sin consilium in FranckrichGemeint ist das 1534 auf Bitte des französischen Gesandten Chelius verfaßte Gutachten über die Beilegung des konfessionellen Zwistes ; s. HBBW V [Nr. 513 ] , S. 62 , Anm. 4 .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2241",
          "psc_text": "Sane 535 cum sanctus Pater tarde venientem ad mensam solum reficere jubet, sublata ei portione sua vini, non de infirmis debilibusque loquitur, sed de sanis maxime. At de his videsis Haeftenum lib. X, tract. 4, disq. 3. Credimus heminam vini per singulos sufficere per diem. ] De nomine heminae consentiunt inter se viri eruditi; at de mensura ipsa non parum litigant. Jacobus Brolius Parisiensis Sancti Germani monasterii monachus, vir doctus et religiosus, varias diversorum sententias refert, nulli tamen certo adhaerens. Prima est Petri Masii abbatis Casalis Benedicti, qui in Constitutionibus suae congregationis (Const. ms. Casalis Ben., cap. 57) heminae mensuram ita definit: « Hemina, sicut a quibusdam expositoribus Regulae accepimus, est mensura continens unam libram cum quarta parte alicujus liquoris; et est quasi tertia pars quartae vini Parisiensis. » Secunda est Smaragdi, qui sanctum Isidorum describens (Isid. l. XVI Orig., c. 25): « Hemina vini, ait, appendit libram unam, quae",
          "candidate_score": 0.658905,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_0_2",
          "bdc_text": "Salus et pax Christi Iesu sit tecum et cum omnibus charis ! Post cognitam Schmalkaldensis conventus hystoriam Vgl. oben Nr. 971 ; wahrscheinlich hatte Zwick inzwischen eine Abschrift des Berichts von Bonifacius Wolfhart an Thomas Gaßner erhalten ( s. Pollet , Bucer II 270 ;",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2844",
          "psc_text": "Tertio, haec olim lectio fiebat in auditorio, ut patet ex Vita sancti Guillelmi ducis et monachi Gellonensis (Saec. IV Ben.), ubi narratur quomodo suo susceptus fuerit in monasterio. Ac primo quidem num. 21, longe occurritur ei a fratribus, ducitur ad orationem, ecclesiaeque dona confert. Et postea, num. 22: « Completa oratione, factaque cunctis altaribus 680 sua cuique digna veneratione . . . . itur in auditorium, et osculatis fratribus, lectaque ex more lectione, factoque pro tempore brevi sermone de animae aedificatione, mox vir Dei subinfert, et indicat manifeste cur ipse venerit. » Idem videre est apud Ekkehardum in lib. de Casibus S. Galli cap. 11, ubi referens qua ratione episcopi et abbates ad visitandum S. Galli asceterium missi ab Ottone imperatore recepti fuerint: « Adveniunt omnes, inquit, festive receptis Cives apostolorum responsorium canitur. Abbas in auditorio debilis residens, introductis quidem eis assurgit. Legitur considentibus lectio de charitate et de pedisequa",
          "candidate_score": 0.658623,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_128_130",
          "bdc_text": "wie ain schwinin braten\" etc. Item der Butzer sölte wol lernen , daß er sines praticierens hinfür still stuͤndseine Umtriebe künftig zu unterlassen. , dann es hat weder sin consilium in FranckrichGemeint ist das 1534 auf Bitte des französischen Gesandten Chelius verfaßte Gutachten über die Beilegung des konfessionellen Zwistes ; s. HBBW V [Nr. 513 ] , S. 62 , Anm. 4 .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_997",
          "psc_text": "quoties ad opus manuum plus quam opus fuerat incitavit, et fractum viribus caeteris regularibus exercitiis reddidit invalidum? etc. » Tertiam rationem indicat Cassianus his verbis (Lib. V, cap. 23): « Quidquid extra consuetudinem praesumitur usumque communem, ut vanitatis, et gloriae, atque ostentationis morbo pollutum antiquissima Patrum traditio notavit, nec quemquam ex his quos merito scientiae ac discretionis enituisse pervidimus, vel quos ad imitandum gratia Christi velut spendidissima luminaria omnibus praelocavit, esu panis, qui apud eos vilis habetur et facilis, abstinuisse cognovimus; nec eorum quempiam, qui hanc regulam declinantes praetermisso panis usu, leguminum, vel olerum, seu pomorum refectionem sectati sunt, inter probatissimos habitum aliquando conspeximus; sed ne discretionis quidem aut scientiae gratiam consecutum. » Eamdem rationem adducit lib. I, cap. 3, et lib. II, cap. 18; et S. Basilius Regul. brev., interrog. 138; et S. Bern. de Grad. humil. cap. 14. Quarta ratio secundum Boherium est, quod singularis monachus abnegatam in",
          "candidate_score": 0.658351,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_20",
          "bdc_text": "omnes Romani episcopi impietates recollegit ea veritate et puritate , ut nemo non sit intellecturus nullum unquam regnum turpius extitisse in mundo Gemeint sind Luthers Schmalkaldische Artikel ( WA L 160-254 ;",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_286",
          "psc_text": "Quapropter apud Rufinum abbas Poemen dicebat Lib. III de Vit. Pat. n. 183: « Homo qui alios docet, et non facit ea quae docet, similis est fonti alto, qui omnium res lavat, et omnes satiat potu, seipsum autem lavare non potest, sed habet et immunditias, et sordes limorum. » Ex quibus patet quam merito celebratum saeculo VII concilium Aurelianense statuerit, « ut si quis abbas cautus in regimine, et humilis, et castus, sobriusque, misericors, et discretus non fuerit, ac divina praecepta verbis et exemplis non ostenderit, ab episcopo in cujus consistit territorio, et a vicinis abbatibus, et caeteris Dominum timentibus a suo arceatur honore, etiamsi omnis congregatio vitiis suis consentiens abbatem eum habere voluerit. » Id est omnia bona et sancta factis amplius quam verbis ostendat. ] Quod ita exponit Hildemarus: Utrumque vult S. Benedictus, id est doctrinam verborum et operum; sed quia sunt multi qui non possunt utrumque peragere,",
          "candidate_score": 0.657443,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_91_93",
          "bdc_text": "Bizer , Abendmahlsstreit 199f. , und habend sich bezugtvon sich bezeugt. , och gebeten , daß man alles , so er der concordy halb ghandlet , im besten welle uffnemen , dann es alles im besten ghandlet worden sye etc . Hinc etiam michi scribit Ein entsprechender Brief Bucers an Zwick ist nicht überliefert. , ut dissimulemus nos non subscripsisse articulis , ne ullam occasionem demus inquirendi amplius . Ym sye aber wie im well , so sind wir weder ainer anderen antwurt noch der subscriptione halbhalb über der Zeile nachgetragen. erforderet ;",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2404",
          "psc_text": "Factis completoriis in ultimo dicunt hunc versum: Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium circumstantiae labiis meis; mox ingrediantur silentium, et suis se collocent lectis, et tanto silentio redigantur, ut usque ad nocturnos putetur nullus ibi esse de fratribus. » Quod si inventus fuerit quisquam praevaricari hanc taciturnitatis regulam, gratiori vindictae subjacent. ] Qualis autem esse debeat, S. Pater non explicat. In Poenis incerti auctoris, apud S. Basilium, decernitur (Num. 12), ut « si quis inveniatur nocte privatim cum aliquo agere, aut locum ubi dormit mutare praeter voluntatem ad hoc de ignatorum, excommunicetur. » Et item (Num. 15): « Si quis vesperi post Pater noster inveniatur colloquens, excommunicetur. » Idem praestitisse legitur S. Benedictus in sanctimoniales linguae plus debito indulgentes. De aliis violati silentii poenis vide Haeftenum lib. VI, tract. 3, disq. 13. Sed quaeret aliquis quandonam silentium nocturnum obligare incipiat: incepto, an finito completorio, et iterum quandonam desinat. Primum",
          "candidate_score": 0.655947,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_128_130",
          "bdc_text": "wie ain schwinin braten\" etc. Item der Butzer sölte wol lernen , daß er sines praticierens hinfür still stuͤndseine Umtriebe künftig zu unterlassen. , dann es hat weder sin consilium in FranckrichGemeint ist das 1534 auf Bitte des französischen Gesandten Chelius verfaßte Gutachten über die Beilegung des konfessionellen Zwistes ; s. HBBW V [Nr. 513 ] , S. 62 , Anm. 4 .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2210",
          "psc_text": "Deinde « minime credendum est, inquit Menardus, a S. Benedicto tales institui monachos, qui pedum numero delicias escarum dijudicent, cum ipse capite 36 Regulae carnis esu exceptis aegrotis monachos arceat. Nec vero inferri potest quadrupedum interdictione volatilium esum esse permissum; nam cum unum prohibetur, non statim alterum permitti concludendum est, ut Levit. XIX, cum dicitur, Non maledices surdo, nec coram caeco pones offendiculum: male quidem inferret aliquis ex ejusmodi legibus permitti non surdis maledicere, et videntibus ponere offendiculum; quia potest accedere peculiaris ratio, ut ejusmodi prohibitio fiat, etiamsi alterum expresse non prohibeatur. » Sed ad id quod ex cap. 36, ubi carnes absolute interdicuntur, infertur, respondent alii veteres aves sub carnis nomine non comprehendisse, imo utrumque distinxisse, ut videre est in Regula S. Caesarii (Cap. 24): « Pullos et carnes nunquam sani accipiant; » et in Vita S. Pardulfi (In ejus Vit. Saec. 3) qui « nunquam carnium, neque volatilium",
          "candidate_score": 0.65579,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_48_50",
          "bdc_text": "vgl . oben Nr. 971 , 2-8 mit Anm. 1 . ante relationem senatui faciendam silent , non dicam plus aequo . Relatione facta et scriptis oblatis , si quid scire te referet , non obticebo .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_781",
          "psc_text": "Et sane S. Benedictus qui illo 183 capite omne cum excommunicatis colloquium prohibet, capitis titulum ita effert: De his qui sine jussione abbatis junguntur excommunicatis; non dicit junguntur vel loquuntur; quia utrumque sub verbo junguntur intelligitur. Addet aliquis locum ex cap. 49 de observatione Quadragesimae, in qua S. Pater praecipit aliquid subtrahi de loquacitate aliorum temporum; confirmaturque ex perpetua ordinis praxi, cujus exemplum videre est in Vita S. Frodoberti abbatis Cellensis Saec. II Bened., p. 630 , ubi quandoque cum discipulis colloquium familiare habuisse dicitur. Hinc fit ut taedio non afficiantur monachi, et severius post haec silentium observetur, ut docet S. Hildegardis. Pertimescendumque est ne si diutius aut silentio, aut orationi occupetur animus, tandem deficiat, sicut arcus, qui, cum nimis aut diutius distenditur, vel debilitatur, vel frangitur. Nec refert quod Regula cap. 42 jubet omni tempore silentio studere monachos; nam multum differunt semper silere, et omni tempore silentio studere; semper",
          "candidate_score": 0.655785,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_128_130",
          "bdc_text": "wie ain schwinin braten\" etc. Item der Butzer sölte wol lernen , daß er sines praticierens hinfür still stuͤndseine Umtriebe künftig zu unterlassen. , dann es hat weder sin consilium in FranckrichGemeint ist das 1534 auf Bitte des französischen Gesandten Chelius verfaßte Gutachten über die Beilegung des konfessionellen Zwistes ; s. HBBW V [Nr. 513 ] , S. 62 , Anm. 4 .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2237",
          "psc_text": "carnibus causa rationabilis afferri nulla queat, manifestum est nec abbatem cum monachis circa esum carnium dispensare posse, nisi forte in certis quibusdam casibus extraordinariis, qui vix intra mille annos semel evenient. Caeterum necdum nobis reperire licuit summorum pontificum bullas monachis Benedictinis ter in hebdomada carnes edendi licentiam facientes; aut si quae sunt, certis quibusdam monasteriis pro causa rationabili, et hoc forte ad tempus, non vero omnibus et pro semper datae fuerunt. Imo non pauca occurrunt conciliorum decreta quibus intermissa in coenobiis a carnibus abstinentia restituatur. CAPUT XL. De mensura potus. Unusquisque proprium habet donum ex Deo: alius sic, alius vero sic. Et ideo cum aliqua scrupulositate a nobis mensura victus aliorum constituitur. Tamen infirmorum contuentes imbecillitatem, credimus heminam 534 vim per singulos sufficere per diem. Quibus autem donat Deus tolerantiam abstinentiae, propriam se habituros mercedem sciant. Quod si, aut loci necessitas, vel labor, aut ardor aestatis amplius poposcerit, in arbitrio",
          "candidate_score": 0.655656,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_129_131",
          "bdc_text": "Item der Butzer sölte wol lernen , daß er sines praticierens hinfür still stuͤndseine Umtriebe künftig zu unterlassen. , dann es hat weder sin consilium in FranckrichGemeint ist das 1534 auf Bitte des französischen Gesandten Chelius verfaßte Gutachten über die Beilegung des konfessionellen Zwistes ; s. HBBW V [Nr. 513 ] , S. 62 , Anm. 4 . noch sin yezig concordieren wol erschossenFrüchte getragen. .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2020",
          "psc_text": "Salomon abbas tribus in anno diebus in scholarum aedibus carnibus vesci pueris concessit saeculo X, teste Ekkehardo juniore lib. VI de Casibus S. Galli, cap. 1, quod signo est antea abstinuisse omnino. Praeterea Udalricus docet (Lib. III, c. 8) pueros in eodem refectorio cum aliis manducare; id quod habent etiam Benignianae Consuetudines mss. His accedit Boherius in secundo commentario, ubi quod in primo dixerat retractans, sic loquitur: « Percontari libet quaenam sit ista districtio Regulae, quae istis relaxari jubetur? Nunquid vescentur carnibus 483 contra regularem vigorem? Non puto quidem, quia de eis nihil Magister in ipsis sicut de infirmis excipit, debilibus, et aegrotis: et quanquam hae quidem aetates possint dici debiles, tamen ratio hujus textus cessat in eis; quia carnes utique comeduntur pro reparatione et melioramento naturae; quoniam infantia semper melioratur et senectus diminuitur. Relaxabuntur ergo eis jejunia, ministrabuntur frequentius piscium, et aliarum rerum liquamina, et horas edendi praevenient etiam",
          "candidate_score": 0.655596,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_91_93",
          "bdc_text": "Bizer , Abendmahlsstreit 199f. , und habend sich bezugtvon sich bezeugt. , och gebeten , daß man alles , so er der concordy halb ghandlet , im besten welle uffnemen , dann es alles im besten ghandlet worden sye etc . Hinc etiam michi scribit Ein entsprechender Brief Bucers an Zwick ist nicht überliefert. , ut dissimulemus nos non subscripsisse articulis , ne ullam occasionem demus inquirendi amplius . Ym sye aber wie im well , so sind wir weder ainer anderen antwurt noch der subscriptione halbhalb über der Zeile nachgetragen. erforderet ;",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2390",
          "psc_text": "praevaricari hanc taciturnitatis regulam, graviori vindictae subjaceat: excepto si necessitas hospitum supervenerit, aut forte abbas aliquid jusserit. Quod tamen et ipsum cum summa gravitate et moderatione honestissime fiat. COMMENTARIUS. Omni tempore silentio debent studere monachi, etc.] Hoc S. P. Benedicti effatum, quod explicuimus supra, ad cap. 6, nihil absolute determinat, sed solum praeparat et disponit discipulos ad proximum decretum: « Exeuntes a completorio, nulla sit denuo licentia cuiquam loqui aliquid. » Et ideo omni tempore, sive jejunii, sive prandii.] Id est, sive sit tempus jejunii, sive non; quia jejunantes non prandebant, unde prandium et jejunium opponuntur. Si tempus fuerit prandii, mox ut surrexerint a coena.] Cum nimirum coenant, hoc est, tempore duntaxat paschali: nam tota aestate non videtur sanctus Pater coenam concessisse, ut diximus superiori capite. Igitur mox ut surrexerint a mensa: « Illud mox, inquit Hildemarus, non pro continuatione positum est; sed quia noluit sanctus Benedictus, ut grande intervallum",
          "candidate_score": 0.654096,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_128_130",
          "bdc_text": "wie ain schwinin braten\" etc. Item der Butzer sölte wol lernen , daß er sines praticierens hinfür still stuͤndseine Umtriebe künftig zu unterlassen. , dann es hat weder sin consilium in FranckrichGemeint ist das 1534 auf Bitte des französischen Gesandten Chelius verfaßte Gutachten über die Beilegung des konfessionellen Zwistes ; s. HBBW V [Nr. 513 ] , S. 62 , Anm. 4 .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2504",
          "psc_text": "« Id est in domo cujuslibet artis, » inquit Boherius. Quamvis Paulus Augustinus a Janua, Theobaldus Artaldus, et quaedam versiones Gallicae hunc textum intelligant de mensae ministerio. In pistrino. ] Pistrinum Boherio « est locus ubi farina deponitur, et fit panis. Et haec quidem parare, inquit, monachorum est. » Nimirum per vices olim in quibusdam saltem monasteriis fratres id praestabant, ut patet ex Vita S. Samsonis (Num. 16, saec. I Ben.): « Frater autem ejusdem presbyteri vicissentibus se per ordinem caeteris monachis hujus monasterii pistor effectus est. » Et in Vita S. Austrebertae (Saec. III Ben.): « Erat consuetudo ut vicissim a sororibus coquerentur panes. » 599 Aut fregerit quidpiam. ] Quanta severitate veteres monachi eos plecterent qui aliquid fregissent docet Cassianus his verbis (Lib. IV, cap. 16): « Si quis gillonem fictilem, quem baucalem nuncupant, casu aliquo fregerit, non aliter negligentiam suam quam publica diluet poenitentia; cunctisque in synaxi",
          "candidate_score": 0.653878,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_80_82",
          "bdc_text": "Amen . Vale cum charissimis fratribus Pellicano , LeoneLeo Jud. , Theodoro Theodor Bibliander. , Steinero et reliquis , quos omnes Christus servet . Datum Constantiae , 24 .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2380",
          "psc_text": "Fuliensium, c. 41) a jejunio eximunt festa Sanctorum Omnium, Nativitatis Domini, Circumcisionis, Epiphaniae, Purificationis, et titularis monasterii. Et certe cum jejunia magis sint afflictionis quam exsultationis, non conveniunt in diebus laetitae, inquit S. Thomas (2-2, quaest, 147, a. 5, ad 3). Unde et veteres solvere jejunium solebant in martyrum solemnitatibus, quod ne eveniret in Quadragesima, concilium Laodicenum cap. 51 statuit ne martyrum festa in Quadragesima celebrarentur. Laudabiliores tamen qui festa sanctorum spiritualibus potius quam corporalibus gaudiis student celebrare, et animabus potius quam corporibus reficiendis, in hisce festis laborant. Qua de re Cistercienses commendat Petrus Venerabilis, lib. I, epist. 28, idque actitant etiam nunc magna cum laude nonnullae monachorum et monialium congregationes. In Quadragesima vero usque ad Pascha ad vesperam reficiant. ] Id quod singulare non exstitit monachis, sed omnibus etiam Christianis fuit commune: quae consuetudo adhuc tempore sancti Bernardi vigebat, uti ipse testatur, fratres suos initio Quadragesimae sic alloquens (Serm.",
          "candidate_score": 0.653072,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_129_131",
          "bdc_text": "Item der Butzer sölte wol lernen , daß er sines praticierens hinfür still stuͤndseine Umtriebe künftig zu unterlassen. , dann es hat weder sin consilium in FranckrichGemeint ist das 1534 auf Bitte des französischen Gesandten Chelius verfaßte Gutachten über die Beilegung des konfessionellen Zwistes ; s. HBBW V [Nr. 513 ] , S. 62 , Anm. 4 . noch sin yezig concordieren wol erschossenFrüchte getragen. .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_430",
          "psc_text": "XVIII. 58. Mala sua praeterita cum lacrymis vel gemitu quotidie in oratione Deo confiteri, de ipsis malis de caetero emendare Psal. VI. Desideria carnis non perficere; voluntatem propriam odire Gal. V. 60. Praeceptis abbatis in omnibus obedire Hebr. XIII , etiamsi ipse aliter 104 (quod absit) agat, memores illud dominicum praeceptum, Quae dicunt, facite: quae autem faciunt, facere nolite Matth. III . dicatur Matth. III. 62. Praecepta Dei factis quotidie adimplere Eccli. VI . 63. Castitatem amare I Tim. V. 64. Nullum odire Luc. XIX. 65. Zelum non habere, invidiam non exercere Gal. V. 66. Contentionem non amare II Tim. II. 67. Elationem fugere Psal. CXXX. 68. Seniores venerari Levit. XIX. 69. Juniores diligere I Tim. V. 70. In Christi amore pro inimicis orare Matth. V. 71. Cum discordante ante solis occasum in pacem redire Eph. IV. 72. Et de Dei misericordia nunquam desperare Ezech. XVIII. Ecce haec sunt instrumenta",
          "candidate_score": 0.652569,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_91_93",
          "bdc_text": "Bizer , Abendmahlsstreit 199f. , und habend sich bezugtvon sich bezeugt. , och gebeten , daß man alles , so er der concordy halb ghandlet , im besten welle uffnemen , dann es alles im besten ghandlet worden sye etc . Hinc etiam michi scribit Ein entsprechender Brief Bucers an Zwick ist nicht überliefert. , ut dissimulemus nos non subscripsisse articulis , ne ullam occasionem demus inquirendi amplius . Ym sye aber wie im well , so sind wir weder ainer anderen antwurt noch der subscriptione halbhalb über der Zeile nachgetragen. erforderet ;",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1366",
          "psc_text": "» Antequam caput istud absolvam, observabo cum Boherio in secundo comm., hujus capitis initio, quosdam olim existimasse S. Patrem Benedictum Gallicano usum esse Psalterio; quod ex iis locis colligebant, quae S. Pater citat ex Psalterio in Regula, in quibus variae reperiuntur lectiones quae non exstant in Romano, bene autem in Gallicano. CAPUT XIX. De disciplina psallendi. Ubique credimus divinam esse praesentiam, et oculos Domini in omni loco speculari bonos et malos: maxime tamen hoc sine aliqua dubitatione credamus, cum ad opus divinum assistimus. Ideo semper memores simus quod ait propheta: Servite Domino in timore; et iterum, Psallite sapienter; et, In conspectu angelorum psallam tibi. Ergo consideremus qualiter oporteat nos in conspectu divinitatis et angelorum ejus esse: et sic stemus ad psallendum, ut mens nostra concordet voci nostrae. COMMENTARIUS Hactenus de divinis officiis satis fuse S. Benedictus, singulas illius horas assignando, singulas horarum partes distribuendo, psalmorum ordinem disponendo: unum restare videbatur,",
          "candidate_score": 0.651113,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_91_93",
          "bdc_text": "Bizer , Abendmahlsstreit 199f. , und habend sich bezugtvon sich bezeugt. , och gebeten , daß man alles , so er der concordy halb ghandlet , im besten welle uffnemen , dann es alles im besten ghandlet worden sye etc . Hinc etiam michi scribit Ein entsprechender Brief Bucers an Zwick ist nicht überliefert. , ut dissimulemus nos non subscripsisse articulis , ne ullam occasionem demus inquirendi amplius . Ym sye aber wie im well , so sind wir weder ainer anderen antwurt noch der subscriptione halbhalb über der Zeile nachgetragen. erforderet ;",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2342",
          "psc_text": "I, cap. 18. Dunstanus vero praescribit ut mediante hora quinta cantetur sexta, dehinc manibus lotis adeant mensam. 559 Ante praedictam vero sextam horam non videmus sanctum Benedictum, aut quemquam alium monachorum magistrum aliquid cibi fratribus suis, saltem omnibus, praegustandum concessisse; nonnulli quidem ad nonam aut vesperam refectionem distulerunt; at qui sextam praeveniret invenimus neminem: una est Vita S. Samsonis (Saec. I Bened.), in cujus num. 16 haec lego: « Consuetudo erat in hujus monasterii lege, herbas hortinas per poculum ad sanitatem convenientes fricare, ac singulis fratribus in suis vasculis scyphunculo non grandi ad sanitatem particulatim dividere, ut quando de tertia celebranda veniebant, paratum jam poculum hortinis mixtum herbis reperirent. » Ante hanc autem tertiam horam, ut id etiam obiter observem, quidquam cibi praegustare religio Britannis erat, ut patet ex Beda in Vita sancti Cuthberti, et ex Vita sancti Guthlaci anachoretae, num. 29, saec. III Bened. Et ad seram coenent. ]",
          "candidate_score": 0.650593,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_128_130",
          "bdc_text": "wie ain schwinin braten\" etc. Item der Butzer sölte wol lernen , daß er sines praticierens hinfür still stuͤndseine Umtriebe künftig zu unterlassen. , dann es hat weder sin consilium in FranckrichGemeint ist das 1534 auf Bitte des französischen Gesandten Chelius verfaßte Gutachten über die Beilegung des konfessionellen Zwistes ; s. HBBW V [Nr. 513 ] , S. 62 , Anm. 4 .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2202",
          "psc_text": "Eccles. Graec., pag. 428), ad quem aliquando in prandio S. Epiphanius avem apposuit; quam ille recusavit dicens: Ignosce mihi, pater, quia ex qua accepi istum habitum, non manducavi quidquam necisum: non dixit quia hoc monachis vetitum est. Et certe S. Epiphanium non latebant monachorum vivendi leges, ut eas a viro sanctissimo violari vellet. Jam vero post S. Benedictum innumera proferunt monasteriorum bene ordinatorum exempla, in quibus volatilium esus erat in usu: unde si praxis optima sit legum interpres, concludunt permissas a S. Benedicto volatilium carnes. Hujuscemodi exempla habemus in Vita S. Bertulfi abbatis Bobiensis auctore Jona monacho ejus discipulo, num. 21 (Saec. II Ben.), in quo praepositus monasterii triginta fratribus vineae custodibus anatem divisisse legitur; in Vita S. Judoci (Saec. II Ben.), qui, ut scribit anonymus in ejus Vita num. 10, gallinas SIBI nutrire consueverat; in Vita S. Cuthberti (Saec. II Ben.) auctore Beda cap. 36, qui aliquando hospitibus monachis",
          "candidate_score": 0.649931,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_91_93",
          "bdc_text": "Bizer , Abendmahlsstreit 199f. , und habend sich bezugtvon sich bezeugt. , och gebeten , daß man alles , so er der concordy halb ghandlet , im besten welle uffnemen , dann es alles im besten ghandlet worden sye etc . Hinc etiam michi scribit Ein entsprechender Brief Bucers an Zwick ist nicht überliefert. , ut dissimulemus nos non subscripsisse articulis , ne ullam occasionem demus inquirendi amplius . Ym sye aber wie im well , so sind wir weder ainer anderen antwurt noch der subscriptione halbhalb über der Zeile nachgetragen. erforderet ;",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_782",
          "psc_text": "S. Hildegardis. Pertimescendumque est ne si diutius aut silentio, aut orationi occupetur animus, tandem deficiat, sicut arcus, qui, cum nimis aut diutius distenditur, vel debilitatur, vel frangitur. Nec refert quod Regula cap. 42 jubet omni tempore silentio studere monachos; nam multum differunt semper silere, et omni tempore silentio studere; semper silere est nunquam loqui, at vero potest aliquis etiam loquendo silentio studere, puta necessaria duntaxat proferendo, idque breviter, et submissa voce: quamvis laudemus, beatosque praedicemus eos qui possunt valentque ita perpetuo silere, ut nullo hominum consortio indigeant; atque ut hoc nobis aliquando donum Deus concedat, obnixe deprecamur. Tertium, ex abbatis pendere arbitrio assignare dies, horas, tempus seu spatium, locum, modumque colloquii. Communis tamen ordinis usus obtinuit, ut non nisi privatis diebus abbas colloquium permitteret, dominicis festisque diebus duodecim lectionum continuo silentio consecratis. Et certe inter quinque capitula quae receptis concilii Aquisgran. capitulis addiderunt Centuriatores Tom. II Capitul. Baluz., p. 1092",
          "candidate_score": 0.648808,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_37_39",
          "bdc_text": "Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ; s. Bizer , Abendmahlsstreit 194-196 . . Praeterea nihil motum est .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2791",
          "psc_text": "Boherii, S. Patrem Benedictum hoc loco respexisse ad canones ecclesiasticos prohibentes in ecclesia fieri convivia: « Honestatem docet B. Benedictus, inquit Hildemarus, sequens auctoritatem canonicam: praecipiunt enim canones in concilio Laodicensi, cap. 24, cujus titulus iste: In ecclesiis prandia fieri non debeant. ] Et tamen diu post Laodicenum concilium haec in ecclesiis edendi consuetudo perseveravit, etiam apud monachos. Vide Hist. monast. Orientis Gallice scriptam, l. II, cap. 2, n. 9. Expleto opere Dei, omnes cum summo silentio exeant. ] Haec enim fuit priscorum monachorum religio, ut summum semper in oratorio silentium custodirent, maxime divinas laudes celebrantes: « Si acciderit ut psallendi tempore vel orandi, aut in medio lectionis aliquis loquatur, aut rideat, inquit Regula sancti Pachomii (Art. 1), solvet cingulum, et, inclinata cervice, manibus ad inferiora depressis, stabit ante altare, et a principe monasterii increpabitur. » Et infra (Art. 68): « Qui una oratione tardius venerit, vel qui mussitaverit, aut",
          "candidate_score": 0.648712,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_64_66",
          "bdc_text": "Deinde , quod nuper quoque sum hortatus Siehe oben Nr. 954 , 8-10. , ne per vos aliqua ratione irritetur Lutherus adeoque totus iste consensus nostrorum . Nam audio Theodorum parasse aliquid in Bucerum Johannes Jung hatte Zwick bereits um den 11 . Februar von der Apologie Biblianders ( s.",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_330",
          "psc_text": "in tempus differt increpationem, quam ille iratus aut perturbatus ferre non posset, et tunc non modo non prodesse, sed etiam obesse plurimum posset. Egregie enim citatus ab Hildemaro S. Gregorius: « Perturbati, inquit, quid audiant ignorant; sed ad se reducti tanto libentius exhortationis verba recipiunt, quanto se tranquillius toleratos erubescunt; menti autem furore ebriae omne rectum, quod dicitur, perversum videtur: unde et Nabal ebrio culpam suam Abigail laudabiliter tacuit, quam digesto laudabiliter dixit. » Quapropter si quando tacere et parcere videntur superiores, non semper negligentiae, sed aliquando prudentiae eorum silentium ascribendum est, juxta illud S. Odonis abbatis Cluniacensis Lib. III Collat., n. 44: « Sane qui propterea non objurgat, quia vel aptius tempus exspectat, vel metuit ne increpati deteriores fiant, et invalidos pejus noceant, hoc non est negligentia, vel cupiditatis occasio, sed consilium charitatis: nam, ut in XX Moralium libro dicitur. Sancti viri cum vident quosdam sua verba despicere, dum",
          "candidate_score": 0.648541,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_65_67",
          "bdc_text": "Nam audio Theodorum parasse aliquid in Bucerum Johannes Jung hatte Zwick bereits um den 11 . Februar von der Apologie Biblianders ( s. oben Nr. 934 , Anm. 12 ) berichtet und ihn aufgefordert , ihrer Veröffentlichung entgegenzuwirken ;",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2904",
          "psc_text": "Angelo, exponitur eulogium, id est testamentum. Extra de Testamentis cap. Vos quidem, et Codex lib. II, cap. Jubemus. » 694 Nono: « Vel dicas, addit idem Richardus, quod sunt boni sermones facti de aliquo, sic exponit pe. san. extra de do. et cantu. Cum olim, super prima glossa. » Jam vero quaeritur quo sensu hic eulogia a S. P. Benedicto sumatur. Nonnulli, ut scribit Bernardus Cassinensis, eulogias dixerunt esse adjectivum ad litteras. Menardus de eulogiis panis, quas antiqui Patres sine superioris licentia dare prohibuerunt, ut videre est in Regula sancti Caesarii, cap. 23, et S. Donati, cap. 53, S. Benedictum intelligit. Hildemaro, « eulogiae sunt munera majora, veluti sunt cappa serica, vel aliud, quaeque majoris pretii sunt. » Idem sentiunt Bernardus Cassinensis et Boherius. Richardus autem de S. Angelo dicit esse gaudeolas. Ego vero eulogiarum nomine omne munerum genus prohibitum existimo. Atque ita Benedictus Haeftenus: « Asserendum videtur, inquit, interdictas",
          "candidate_score": 0.648034,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_91_93",
          "bdc_text": "Bizer , Abendmahlsstreit 199f. , und habend sich bezugtvon sich bezeugt. , och gebeten , daß man alles , so er der concordy halb ghandlet , im besten welle uffnemen , dann es alles im besten ghandlet worden sye etc . Hinc etiam michi scribit Ein entsprechender Brief Bucers an Zwick ist nicht überliefert. , ut dissimulemus nos non subscripsisse articulis , ne ullam occasionem demus inquirendi amplius . Ym sye aber wie im well , so sind wir weder ainer anderen antwurt noch der subscriptione halbhalb über der Zeile nachgetragen. erforderet ;",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2048",
          "psc_text": "intelligatur 490; nec S. Benedictum eam prohibuisse vocem quae ab uno audiatur, sed quae ab omnibus. Aitque primam sententiam esse praeponendam; nam summum silentium non minus suppressam quam altam vocem supprimit. Porro quam hic S. Pater de servando ad mensam silentio legem tulit, hanc ab antiquis accepisse monachis pro comperto est. De Aegyptiis S. Hieronymus (Epist. 22): « Nullus, inquit, in cibo strepitus est, nemo dum comedit loquitur; » et Cassianus (Lib. IV, c. 17): « Apud Aegyptios, et maxime Tabennensiotas tantum silentium ab omnibus exhibetur, ut cum in unum tanta numerositas fratrum refectionis obtentu consederit, nullus nec mutire quidem audeat, praeter eum qui suae decaniae praeest; qui tamen si quid mensae superinferri aut auferri necessarium esse perviderit, sonitu potius quam voce significat; tantaque vescentibus eis silentii hujus disciplina servatur, ut cucullis ultra oculorum palpebras demissis (ne scilicet liber aspectus habeat curiosius copiam evagandi), nihil amplius intueantur quam mensam, et",
          "candidate_score": 0.647856,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_4_6",
          "bdc_text": "Am folgenden Tag unterrichtete Zwick auch Vadian ; s. Vadian BW V 421-424. , Bullingere omnium omnino charissime , intelligo non opus esse quicquam tibi ad priores literas Nicht erhalten ( vgl. oben Nr. 971 , 9-11 ) . respondere .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3648",
          "psc_text": "Instit., dist. 6, cap. 1. Ne quis fratrum de ignorantia se excuset. ] Ex his postremis hujus capituli verbis recte omnino Bernardus Cassinensis infert, non modo legendam, sed insuper exponendam esse Regulam; alioquin de ejus ignorantia posset se aliquis excusare. Et certe nonnulla occurrunt in textu Regulae loca quae varios possunt sortiri sensus, nec facile, ni exponantur, intelligi queunt. Bernardo lucem praetulerat Hildemarus, « quia, inquit, nihil valet illa lectio, nisi fuerit ejus traditio adhibita. » Hinc congregata Aquisgrani synodus decernit (Can. 70). « ut ad capitulum lectio tradatur (id est exponatur). Similiter ad collationem, si tempus fuerit opportunum. » Et Alcuinus ad fratres Wiremutensis et Girwensis ecclesiae scribens (Epist. 49): « Vos vero qui estis patres et pastores sanctae congregationis, docete diligentissime fraterno amore familiam, quam accepistis regendam, omneque bonitatis exemplum in vobismetipsis ostendite; saepiusque Regula S. Benedicti in conventu fratrum propria exponatur lingua, ut intelligi possit ab omnibus.",
          "candidate_score": 0.647509,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_49_51",
          "bdc_text": "ante relationem senatui faciendam silent , non dicam plus aequo . Relatione facta et scriptis oblatis , si quid scire te referet , non obticebo . Sed audioVgl . den oben Anm. 1 erwähnten Bericht Wolfharts .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_781",
          "psc_text": "Et sane S. Benedictus qui illo 183 capite omne cum excommunicatis colloquium prohibet, capitis titulum ita effert: De his qui sine jussione abbatis junguntur excommunicatis; non dicit junguntur vel loquuntur; quia utrumque sub verbo junguntur intelligitur. Addet aliquis locum ex cap. 49 de observatione Quadragesimae, in qua S. Pater praecipit aliquid subtrahi de loquacitate aliorum temporum; confirmaturque ex perpetua ordinis praxi, cujus exemplum videre est in Vita S. Frodoberti abbatis Cellensis Saec. II Bened., p. 630 , ubi quandoque cum discipulis colloquium familiare habuisse dicitur. Hinc fit ut taedio non afficiantur monachi, et severius post haec silentium observetur, ut docet S. Hildegardis. Pertimescendumque est ne si diutius aut silentio, aut orationi occupetur animus, tandem deficiat, sicut arcus, qui, cum nimis aut diutius distenditur, vel debilitatur, vel frangitur. Nec refert quod Regula cap. 42 jubet omni tempore silentio studere monachos; nam multum differunt semper silere, et omni tempore silentio studere; semper",
          "candidate_score": 0.64614,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_91_93",
          "bdc_text": "Bizer , Abendmahlsstreit 199f. , und habend sich bezugtvon sich bezeugt. , och gebeten , daß man alles , so er der concordy halb ghandlet , im besten welle uffnemen , dann es alles im besten ghandlet worden sye etc . Hinc etiam michi scribit Ein entsprechender Brief Bucers an Zwick ist nicht überliefert. , ut dissimulemus nos non subscripsisse articulis , ne ullam occasionem demus inquirendi amplius . Ym sye aber wie im well , so sind wir weder ainer anderen antwurt noch der subscriptione halbhalb über der Zeile nachgetragen. erforderet ;",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2392",
          "psc_text": "sed postquam surrexerint servitores, quoniam omnes ad illam lectionem debent ad completorium convenire. » Eamdem sequitur sententiam Joannes Craesbeeck, uti et Cassinenses, qui in antiquis Declarationibus hunc ad locum sic scribunt: « Intellige mox largo modo, quia plerumque differunt per horam, vel amplius, ne hujusmodi lectio ob recentem coenam sit taediosa. » Addit Haeftenus (Lib. IX, tract. 5, disq. 5): « Praeterea, ut lector, et minister mensae interea coenare, omniaque suis locis reponere possint. Denique, ut aliqua animi relaxatio concedatur religiosis, quibus grave forte foret ab una lectione, quam in coena ad mensam audiverunt, ad aliam statim accedere, adeoque utramque facile negligerent. » 571 Sed in contrariam abit sententiam Petrus Boherius, qui relatis supra citatis Bernardi Cassinensis verbis addit: « Sed ista expositio mihi non placet; nec servitorum exspectatio eam juvat, licet contrariam practicetur saltem apud nos. » Et certe si ex sequentibus sancti Benedicti verbis de ejus mente judicium",
          "candidate_score": 0.645598,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_67_69",
          "bdc_text": "oben Nr. 934 , Anm. 12 ) berichtet und ihn aufgefordert , ihrer Veröffentlichung entgegenzuwirken ; s. Stadtarchiv Konstanz , Ref. A. Fasc. 10 , 407v. ( vgl . oben Nr. 943 , Anm. 2). . Hic cave , mi frater , ne quicquam tale ędatur , imo ne sciat Bucerus , qui et calamo valet et non caret ingenio vehementi .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2909",
          "psc_text": "Catellus monachus, et eum postea Urbicus abbas praepositum monasterii Lucusiani sub Bono abbate fieri petiisset, negavit S. pontifex, quia, inquit (Lib. IX, epist. 42), « quod monachus non sit agnovimus: ex parva enim eulogia quam Bonus monachus accepit, partem petendo contentionem facere in itinere minime timuit, quod ex quanta amaritudine cordis descenderit, poterit tua dilectio scire, si Regulam monachorum nosse voluisset. » Antiquiores etiam monachi (Cassian. lib. IV, cap. 16) scribentes aut recipientes absque permissione litteras, congregatis in synaxi fratribus, prostratos in terram veniam postulare jubebant, quandiu culpam abbas indulsisset. Poenae incerti auctoris, apud S. Basilium, num. 49, eos excommunicant; S. Columbanus in Poenitentiali superpositione damnat; S. Isidori Regula, cap. 16, triduana excommunicatione etiam emendandos decernit. Denique in ms. codice 47 bibliothecae Cassinensis inter casus priori reservatos ab annis fere trecentis tertium exstat: « Quod nullus mittat litteram vel ambasciatam extra monasterium, nec ab aliquo ea recipiat sine licentia. »",
          "candidate_score": 0.645131,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_86_88",
          "bdc_text": "März sein muß , ergibt sich aus den inhaltlichen Übereinstimmungen ; vgl . etwa Z. 73-77 mit Z. 27-38 oder Z. 87-90 mit Z. 46-49 . hab ich gschriben , daß in in wol mögend guͦt bruder lesen lassen .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1172",
          "psc_text": "cognoscat necdum eo tempore in Romana Ecclesia, sicut nunc leguntur, sacras Scripturas legi morem fuisse; sed post aliquod tempus hoc institutum esse sive a papa Gregorio, sive, ut ab aliis affirmatur, ab Honorio. » Unicam hic quaestionem movet Hildemarus, et post eum Bernardus Cass., Boherius, et Turrecremata, cur nimirum S. Pater unicam duntaxat lectionem mensibus Septembri et Octobri praescripserit, qui tamen aequales cum Martio et Aprili, in quibus tres instituit lectiones, habent noctes; aiuntque hoc potissimum factum esse ad sublevandos 276 fratres ab illis magnis laboribus quos in colligendis frugibus et vindemiis subire coguntur. Adde quod quadragesimale tempus, in quod Martius et Aprilis solent incidere, ad solitum pensum aliquid addi postulabat: quanquam, si S. Benedicti attendatur intentio, nihil praeter Regulam egerint bonae voluntatis fratres, qui tres Septembri et Octobri lectiones in codice recitant, sicuti praedicti commentatores sentiunt. Quam breve responsorium subsequatur. ] Breve utique, quod ex uno alicujus psalmi versiculo",
          "candidate_score": 0.644777,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_37_39",
          "bdc_text": "Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ; s. Bizer , Abendmahlsstreit 194-196 . . Praeterea nihil motum est .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1553",
          "psc_text": "l. X, c. 27)? cujus excommunicationem certe non contempsit imperator, licet omnino eam improbet S. Odo abbas Cluniacensis lib. I Collat. Secundo. Regula S. Benedicti non fuit ab initio approbata ab Ecclesia, cujus est hujusmodi excommunicandi potentiam dare. Huic argumento respondet Haeftenus tacite approbatam fuisse ab Ecclesia Regulam S. Benedicti, nec opus fuisse tunc expresso apostolicae sedis diplomate, quod necdum hoc sibi reservasset Ecclesia, sed satis fuisse episcopi in cujus dioecesi monasteria aedificabantur approbationem. Certe longe alia est hodierna Ecclesiae disciplina a disciplina illorum temporum. Tertio. Gravior esset monachorum conditio, si pro quavis graviori culpa, hoc est pro quovis mortali peccato excommunicentur. Sed non eo ipso quo quis in graviorem culpam incidisset, nisi forte ob materiae gravitatem, excommunicatione feriebatur; nam triplex ex parte excommunicantis praecedere debet monitio; et ex parte excommunicandi contumacia et contemptus. Deinde hoc statuto non praeceptum abbati dedit S. Pater, sed potestatem, qua ille cum summa discretione",
          "candidate_score": 0.644357,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_86_88",
          "bdc_text": "März sein muß , ergibt sich aus den inhaltlichen Übereinstimmungen ; vgl . etwa Z. 73-77 mit Z. 27-38 oder Z. 87-90 mit Z. 46-49 . hab ich gschriben , daß in in wol mögend guͦt bruder lesen lassen .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1904",
          "psc_text": "95): « Communicare debent fratres clerici et conversi in Natali Domini, Epiphania, Pascha, Pentecoste. De Consec. dist. 2, cap. Et si non frequentius, et cap. A quibusdam, et cap. Saeculares. Et ex institutione Grandimontensis ordinis fratres in festo Ascensionis Domini, Assumptionis beatae Mariae, et omnium SS., et prima dominica cujuslibet mensis, et in omnibus diebus dominicis diaconatum et subdiaconatum facientes. » Similem 456 fere observantiam de Cassinensibus suis refert Bernardus Cassinensis, cum nunc Regulae locum exponens, sic loquitur: « Religiosi vero tenentur ad minus prima die mensis communicare secundum Statuta domini Gregorii papae IX; et confessionem facere generalem. Consuetudo tamen nostra est certis festivitatibus generaliter communicare, quae plures sunt quam sint menses in anno, ut servetur Statutum; et ultra hoc singulis diebus dominicis communicant ministri altaris; et quoties abbas celebrat in conventu ministri de consuetudine communicare debent, secundum quod etiam fit in Ecclesia Romana, quando scilicet habet summus pontifex celebrare.",
          "candidate_score": 0.644205,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_86_88",
          "bdc_text": "März sein muß , ergibt sich aus den inhaltlichen Übereinstimmungen ; vgl . etwa Z. 73-77 mit Z. 27-38 oder Z. 87-90 mit Z. 46-49 . hab ich gschriben , daß in in wol mögend guͦt bruder lesen lassen .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3649",
          "psc_text": "Et Alcuinus ad fratres Wiremutensis et Girwensis ecclesiae scribens (Epist. 49): « Vos vero qui estis patres et pastores sanctae congregationis, docete diligentissime fraterno amore familiam, quam accepistis regendam, omneque bonitatis exemplum in vobismetipsis ostendite; saepiusque Regula S. Benedicti in conventu fratrum propria exponatur lingua, ut intelligi possit ab omnibus. » Similiter S. Dunstanus (In Concord. cap. 1): « Residentibus legatur Regula, vel si dies festus fuerit, evangelium ipsius diei, de qua lectione a priore, prout Dominus dederit, dicatur. » Et Udalricus de capitulo feriae 5 in Coena Domini (Lib. I, c. 12): « Exposita Regulae sententia, jubente domno abbate, consurgit camerarius, etc. » Denique Joannes Trithemius (Praefat. ad lib. Region. claustr.): « Sicut moris est observationibus Bursfeldensibus, cujus unionis et observantiae secundum regulam S. Benedicti sumus, paragraphum unum de eadem Regula, quae nobis capitulariter ter in anno legi consuevit, fratribus meis 875 singulis diebus compellor declarare: super qua subit",
          "candidate_score": 0.643178,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_37_39",
          "bdc_text": "Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ; s. Bizer , Abendmahlsstreit 194-196 . . Praeterea nihil motum est .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2077",
          "psc_text": "in secunda libri sui editione, non de communione eucharistica S. Benedictum intelligit, sed de communione precum et charitatis; cujus a lectore signum aliquod S. Pater omnibus dari voluerit, priusquam incipiat legere. Egregium sane charitatis indicium frustulum panis privatim edere ante lectionem! Et hanc interpretationem ab eruditissimo et in traditione versatissimo viro accepisse se fatetur dissertator; cui non deferre haudquaquam potuerit. Ita praevaluerunt in gratiam viri doctissimi, doctioris fortasse semel praeconcepta praejudicia. Adeo ineptam contra germanum S. Benedicti sensum opinionem singulari tractatu refutavit noster Mabillonius, quem habet sub prelo. Ejus rationes quilibet videre poterit; nos sola traditione, de qua dissertator gloriatur, licet nullum inde protulerit argumentum aliqua auctoritate firmatum, contenti erimus. Itaque sancti Benedicti textum de communione eucharistica intelligendum esse constans est omnium qui a tempore sancti Benedicti scripserunt hanc in rem, auctorum sententia. In primis Magister, qui ante mille annos suam scripsit Regulam, ex Benedictina magna ex parte desumptam, sancti",
          "candidate_score": 0.643115,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_63_65",
          "bdc_text": "Hoc centies monui et moneo . Deinde , quod nuper quoque sum hortatus Siehe oben Nr. 954 , 8-10. , ne per vos aliqua ratione irritetur Lutherus adeoque totus iste consensus nostrorum . Nam audio Theodorum parasse aliquid in Bucerum Johannes Jung hatte Zwick bereits um den 11 .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2268",
          "psc_text": "Igitur Cassiodorus sive Theodoricus, cujus nomine quinque primos epistolarum libros scripsit, aliud nihil volebat quam fraudulenta pondera mensurasque abolere, quibus forte exactores tributorum, quos ipse publicis uti ponderibus et mensuris jubet, subditos suos non parum gravabant. At vero exinde nullus conficiet antiquas Romanorum mensuras, sive ab ipso, sive alio ante eum non fuisse mutatas. Nec plus proficit dissertator cum posteriores Prisciano et consequenter sancto Benedicto auctores, heminam decem duntaxat unciis fecisse, volens demonstrare; ad id probandum in medium adducit sanctum Isidorum (Dissert. n. 17). Nam quodnam sit de mente sancti Isidori hac in parte ferendum judicium, docet nos ipse dissertator, asserens sanctum Isidorum res ab aliis antiquioribus auctoribus dictas, a se sine ullo examine collectas scripsisse. Et certe sanctus Isidorus, ut ostendit noster Menardus, sibi ipsi contradicit. Qui etiam, quamvis sibi non contradiceret dissertatori, qui Romanae heminae uncias omnino decem tribuit, non faveret. Nam S. Isidorus duodecim unciis, et quidem",
          "candidate_score": 0.642333,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_97_99",
          "bdc_text": "Ich achtennehme an. och , man werde den pfaffen allenthalben in der evangelischen fursten und stetten landschafften hefftenbeschlagnahmen . und verbieten , was sy habend , ob man doch möchte et waneinmal . zuͦ recht komen Hintergrund der Bemerkung Zwicks sind die von Konstanz in Schmalkalden vorgebrachten Beschwerden , bei denen es vor allem um Zinsen ging , die der Stadt von katholischer Seite streitig gemacht wurden ;",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3217",
          "psc_text": "cap. Significatum, et cap. Cum virum de Regularibus. Sed tandem concilium Tridentinum (Sess. 25, de Regul., c. 15) invalidam irritamque professionem omnem religiosam infra annos 16 factam declaravit. Vide Petri Damiani opusc. 16, cap. 6. Res si quas habet aut eroget prius pauperibus, etc.] Quam periculosa sit et noxia monachis rerum terrenarum possessio S. Benedictus agnoscens, atque antiquiorum Patrum vestigiis insistens, nullum ante voluit ad solemnem vitae religiosae professionem admittere, quam rebus omnibus ac possessionibus omnino renuntiaret. Sic veteres illi Tabennenses Aegyptiique monachi summa diligentia, ut ait Cassianus, perquirebant, ne suscepto tironi de pristinis facultatibus suis vel unius nummi contagio inhaereret: « Sciunt enim, inquit (Lib. IV, c. 3), eum sub monasterii disciplina diuturnum esse non posse; sed ne humilitatis quidem aut obedientiae apprehensurum esse virtutem, nec illa coenobii paupertate ac districtione contentum fore, si in conscientia ejus pecuniae quantulumcunque latitaverit; sed ubi primum exorta fuerit qualibet occasione commotio, fiducia",
          "candidate_score": 0.64149,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_4_6",
          "bdc_text": "Am folgenden Tag unterrichtete Zwick auch Vadian ; s. Vadian BW V 421-424. , Bullingere omnium omnino charissime , intelligo non opus esse quicquam tibi ad priores literas Nicht erhalten ( vgl. oben Nr. 971 , 9-11 ) . respondere .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3509",
          "psc_text": "doctum lege divina. ] Etsi « constet neminem prorsus ob imperitiam litterarum a perfectione cordis excludi, nec rusticitatem obesse ad capessendam cordis atque animae puritatem, » ut loquitur Cassianus (Collat. 10, cap. 14); imo cum saepe « scientia saecularis, teste S. Bernardo (Serm. 9, in Cant.), inebriet curiositate, non charitate, impleus, non nutriens, inflans, non aedificans, ingurgitans, non confortans; » necessariam esse nihilominus abbati, et omni animarum pastori, si non saecularem, saltem divinae legis scientiam nemo jure dubitaverit: quin et saecularem, si ea recte utatur, omnino perutilem. Divinae vero legis scientiam Hildemarus interpretatur Veteris et Novi Testamenti cognitionem: ego autem praeterea sanctiones tam ecclesiasticas quam monasticas, sanctorumque Patrum scripta. Ut sciat et sit unde proferat nova et vetera. ] Quod Richardus de S. Angelo exponit dicta Novi et Veteris Testamenti. Verum Hildemaro « ille scit nova et vetera proferre, qui cognoscit dicere poenam perpetuam, et gaudium patriae coelestis. Quid enim,",
          "candidate_score": 0.641445,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_48_50",
          "bdc_text": "vgl . oben Nr. 971 , 2-8 mit Anm. 1 . ante relationem senatui faciendam silent , non dicam plus aequo . Relatione facta et scriptis oblatis , si quid scire te referet , non obticebo .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2404",
          "psc_text": "Factis completoriis in ultimo dicunt hunc versum: Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium circumstantiae labiis meis; mox ingrediantur silentium, et suis se collocent lectis, et tanto silentio redigantur, ut usque ad nocturnos putetur nullus ibi esse de fratribus. » Quod si inventus fuerit quisquam praevaricari hanc taciturnitatis regulam, gratiori vindictae subjacent. ] Qualis autem esse debeat, S. Pater non explicat. In Poenis incerti auctoris, apud S. Basilium, decernitur (Num. 12), ut « si quis inveniatur nocte privatim cum aliquo agere, aut locum ubi dormit mutare praeter voluntatem ad hoc de ignatorum, excommunicetur. » Et item (Num. 15): « Si quis vesperi post Pater noster inveniatur colloquens, excommunicetur. » Idem praestitisse legitur S. Benedictus in sanctimoniales linguae plus debito indulgentes. De aliis violati silentii poenis vide Haeftenum lib. VI, tract. 3, disq. 13. Sed quaeret aliquis quandonam silentium nocturnum obligare incipiat: incepto, an finito completorio, et iterum quandonam desinat. Primum",
          "candidate_score": 0.641413,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_49_51",
          "bdc_text": "ante relationem senatui faciendam silent , non dicam plus aequo . Relatione facta et scriptis oblatis , si quid scire te referet , non obticebo . Sed audioVgl . den oben Anm. 1 erwähnten Bericht Wolfharts .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_806",
          "psc_text": "Et si avygne que ascune tense, oue autre desordinement, soit celle mise en silence par tice, et teigne la penaunce tres jour. Denique Carthusienses in Nova Collectione Statutorum (II part., c. 14, n. 7): « Qui absque licentia silentium fregerit, culpam suam recognoscat, et disciplinam cum virgis accipiat in dominica proxime sequenti . . . . Si assuetus fuerit in frangendo, vino privetur, aut ad terram comedat, vel alia poena arbitrio prioris puniatur. » Et alibi (Cap. 8, n. 5): « Dicentes autem culpas suas de fractione silentii debent exprimere locum, vices et qualitates personarum; et tenentur disciplinas cum virgis a praesidente recipere. . . . Et omnes priores servent, et servare faciant istud statutum de disciplinis pro fractione silentii dandis; alias visitatores super hoc provideant. » Quia scriptum est: In multiloquio non effugies peccatum. « Nam multiloquium, ut ait S. Joannes Climacus (Grad. 11), sedes est vanae gloriae, per",
          "candidate_score": 0.64136,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_3_5",
          "bdc_text": "vgl. Vadian BW V 418-420 ) . Am folgenden Tag unterrichtete Zwick auch Vadian ; s. Vadian BW V 421-424. , Bullingere omnium omnino charissime , intelligo non opus esse quicquam tibi ad priores literas Nicht erhalten ( vgl. oben Nr. 971 , 9-11 ) .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679",
          "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset",
          "candidate_score": 0.639567,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_58_60",
          "bdc_text": "s. oben Nr. 940 , 20-50. . Eandem movi Sangallensibus , hoc est Vadiano Vadian BW V 404f. ; deinde et a Basiliensibus non nihil studui rescireVgl .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1146",
          "psc_text": "Volens renuntiare saeculo, inquit S. Pachomius (In Regul. art. 26) ,. . .manebit paucis diebus foris ante januam, et docebitur orationem dominicam, et psalmos quantos potuerit discere. » Et alibi (Art. 80): « Omnino nullus erit in monasterio qui non discat litteras, et de Scripturis aliquid teneat, quod minimum est, usque ad Novum Testamentum et Psalterium. » S. Basilius (In Animadv. num. 1): « Si quis integra corporis valetudine orationes facere, aut psalmos memoriae mandare neglexerit, excusans excusationes in peccatis, hic a caeterorum consortio segregetur, aut hebdomadam unam jejunet. » S. Ferreolus: « Omnis qui nomen vult monachi vindicare, litteras ei ignorare non liceat; quin etiam psalmos totos memoriter teneat; neque se quacunque excusatione defendat quominus sancto hoc studio capiatur. » S. Hieronymus Rusticum monachum instituens (Epist. 4): « Nunquam de manu et oculis tuis recedat liber; discatur Psalterium ad verbum. » Et alibi de Aegyptiis monachis loquens (Epist. 22):",
          "candidate_score": 0.638929,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_114_116",
          "bdc_text": "guͦt und nutz sye , das alle menschen und alle kilchen eben uff ain ding verbunden sin muͤsind . Etlich mainendsind dieser Meinung. , und ist gwiss , daß guͦt were ainhellig mit ainanderen sin ; daß es aber ebend uff ain form sin muͤse , achten och ich nit allerding das best sin .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_453",
          "psc_text": "28: « Omnes homines aeque diligendi sunt; sed cum omnibus prodesse non possis, his potissimum consulendum est qui pro locorum et temporum, vel quarumlibet rerum opportunitatibus constrictius tibi quasi quadam sorte junguntur. Sicut enim si tibi abundaret aliquid quod dari oporteret ei qui non habet, nec duobus dari potuisset, si tibi occurrerent duo, quorum neuter alium vel indigentia, vel erga te aliqua necessitate superaret, nihil justius faceres quam ut sorte eligeres cui dandum esset quod dari utrique non posset: sic in hominibus quibus omnibus consulere nequeas, pro sorte habendum est, prout quosque tibi colligatius temporaliter adhaerere potuerit. » Necessitas hujus instrumenti repetitur ex necessitate amoris Dei, ejusque legis servandae: neque enim Deum diligere, ejusque legem custodire poterimus aliquando, nisi invicem dilexerimus. Hinc S. Bernardus Serm. 33, de Divers.: « Haec est professio fidei Christianae, ut qui vivit, jam non sibi vivat, sed ei qui pro omnibus mortuus est; nec mihi",
          "candidate_score": 0.638723,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_58_60",
          "bdc_text": "s. oben Nr. 940 , 20-50. . Eandem movi Sangallensibus , hoc est Vadiano Vadian BW V 404f. ; deinde et a Basiliensibus non nihil studui rescireVgl .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1081",
          "psc_text": "in Reomensi S. Joannis monasterio colligimus ex libro de Translatione et miraculis ejus, n. 1; sed et S. Galli abbatis discipulos post laborem matutinalis officii quiescendi gratia lectos revisisse auctor est Walfridus in Vita S. Gadi cap. 26 (Saec. II). Similiter S. Geremarus abbas Flaviacensis completo officio revertens in dormitorium in stratu suo collocare se consueverat. ut habent ejus acta n. 14. Idem viguisse in Longoretico monasterio discimus ex Visione Baronti, n. 7, saeculo II Bened.; in Pauliacensi sanctimonialium ex Vita S. Austrobertae, n. 15, saec. III, part. I; in Lindisfarnensis ex Carmine Ethilvulfi monachi cap. 10, 21, 22; in monasterio S. Corbiniani ex ejus Vita auctore Aribone n. 3, denique in Suessionensi B. M. Parthenone aliis in ecclesia vigiliis et orationibus insistentibus, aliae post nocturnum officium dormire permittebantur ex Vita S. Drausii episc., n. 17, apud Bolland., 5 Martii. Sed haec merae indulgentiae, et praeter Regulam S. Benedicti, quae",
          "candidate_score": 0.6383,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_3_5",
          "bdc_text": "vgl. Vadian BW V 418-420 ) . Am folgenden Tag unterrichtete Zwick auch Vadian ; s. Vadian BW V 421-424. , Bullingere omnium omnino charissime , intelligo non opus esse quicquam tibi ad priores literas Nicht erhalten ( vgl. oben Nr. 971 , 9-11 ) .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2658",
          "psc_text": "cum Polichronio doctrinae scientiis imbuti fuerunt Severus Trevirensis, Albinus Catalaunensis, Aventinus Trecensis episcopi, et S. Aemilianus: omnes vitae merito et sanctitate insignes. Idem de Britanniae monachis asserendum esse constat, tum ex vita S. Gildae abbatis Ruyensis (Saec. I Bened.), qui sub finem saeculi V abbati « Hilduto traditur imbuendus, qui suscipiens sanctum puerulum, sacris litteris coepit instruere illum; et videns eum formae specie fulgentem, ac liberalibus studiis instantissime intentum, benigno amore dilexit, etc. » Sub eodem magistro profecere etiam Samson et Paulus, quorum primus Dolensis, alter Oximensis fuit episcopus ex ejusdem Vitae n. 3. Et quidem de S. Samsone constat ex ejus Vita n. 7, ab auctore subaequali scripta, ubi de Hilduto sive Eltuto magistro sic disserit: « Ille vero Eltutus de totis Scripturis Veteris ac Novi Testamenti, et omnis philosophiae generis, geometriae scilicet ac rhetoricae grammaticae, et arithmeticae, et omnium artium philosophiae omnium Britannorum peritissimus erat. » Additque: «",
          "candidate_score": 0.638177,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_49_51",
          "bdc_text": "ante relationem senatui faciendam silent , non dicam plus aequo . Relatione facta et scriptis oblatis , si quid scire te referet , non obticebo . Sed audioVgl . den oben Anm. 1 erwähnten Bericht Wolfharts .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2045",
          "psc_text": "adoriri. » Et de hac forte benedictione capiendus est can. 62 concil. Aquisg.: « Ut abbas, praepositus, et decanus quamvis presbyteri non sint, lectoribus benedictionem tribuant; » et can. 67: « Ut lector stando benedictionem postulet. » Summumque fiat silentium ad mensam. ] Duplex hic silentium a S. P. Benedicto indictum in Regula distinguunt commentatores. Unum simpliciter dictum, et sine addito, quod non omnem omnino locutionem prohibet, sed aliam duntaxat, quo sensu silere dicitur qui alteri ad aurem loquitur, sicuti Martha in Evangelio Mariae sorori silentio dixisse refertur: Magister adest et vocat te; ubi silentio idem est ac suppressa voce, ut docet S. Augustinus. Alterum summum, seu cum aliquo hujusmodi addito, quod tam altam quam suppressam vocem, omnemque omnino sonitum excludit, quale est illud quod hic ad mensam, cap, 42, post completorium, et, cap. 52, in oratorio indicitur. Primum silentium illud est cui omni tempore studere debent monachi; secundum quod",
          "candidate_score": 0.63709,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_113_115",
          "bdc_text": "So ir sy möchtend annemen , ob es dannochtdarüber hinaus . guͦt und nutz sye , das alle menschen und alle kilchen eben uff ain ding verbunden sin muͤsind . Etlich mainendsind dieser Meinung. , und ist gwiss , daß guͦt were ainhellig mit ainanderen sin ;",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_453",
          "psc_text": "28: « Omnes homines aeque diligendi sunt; sed cum omnibus prodesse non possis, his potissimum consulendum est qui pro locorum et temporum, vel quarumlibet rerum opportunitatibus constrictius tibi quasi quadam sorte junguntur. Sicut enim si tibi abundaret aliquid quod dari oporteret ei qui non habet, nec duobus dari potuisset, si tibi occurrerent duo, quorum neuter alium vel indigentia, vel erga te aliqua necessitate superaret, nihil justius faceres quam ut sorte eligeres cui dandum esset quod dari utrique non posset: sic in hominibus quibus omnibus consulere nequeas, pro sorte habendum est, prout quosque tibi colligatius temporaliter adhaerere potuerit. » Necessitas hujus instrumenti repetitur ex necessitate amoris Dei, ejusque legis servandae: neque enim Deum diligere, ejusque legem custodire poterimus aliquando, nisi invicem dilexerimus. Hinc S. Bernardus Serm. 33, de Divers.: « Haec est professio fidei Christianae, ut qui vivit, jam non sibi vivat, sed ei qui pro omnibus mortuus est; nec mihi",
          "candidate_score": 0.636747,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_15",
          "bdc_text": "nach einem ungn ädigen Empfang wurde ihm einzig eine Kopie der Antwort an den Kaiser ( s.",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2421",
          "psc_text": "cum omnia etiam imperfecta, ut ad opus Dei debite celebrandum convolarent, relinquere deberent; imperfectum opus Dei, alios etiam suis discursibus perturbando, derelinquunt. Quam procul ab his erat S. Liudgenus episcopus (In ejus Vita, auctore anonym., cap. 32, saec. IV Ben., pag. 46; vide cap. 33), qui accersitus tertio ab imperatore Carolo Magno, venientibus nuntiis dum divinis interesset officiis, aliud nihil respondit quam se proxime peracto officio eos secuturum. Cumque, expleta psalmodia, ad imperatorem accessisset isque rogasset cur tot invitatus nuntiis statim venire despexisset, respondit: « Quia Deum et tibi, o rex, et cunctis hominibus praeponendum arbitrabar; hoc enim mihi praecepisti curam episcopalem committens; idcirco a tuis vocatus nuntiis, Omnipotentis servitium intermittere inconveniens judicavi. At mox divino peracto obsequio, paratior ad regis imperium veni. Quod responsum ejus imperator optimus veneratus: Gratias, ait, habeto, episcope, quia talem te modo reperio qualem antea aestimabam. Fuerunt aliqui qui facta bonitatis tuae malevole apud me",
          "candidate_score": 0.636412,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_112_114",
          "bdc_text": "Darus erwachst noch ain frag by mir : So ir sy möchtend annemen , ob es dannochtdarüber hinaus . guͦt und nutz sye , das alle menschen und alle kilchen eben uff ain ding verbunden sin muͤsind .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_453",
          "psc_text": "28: « Omnes homines aeque diligendi sunt; sed cum omnibus prodesse non possis, his potissimum consulendum est qui pro locorum et temporum, vel quarumlibet rerum opportunitatibus constrictius tibi quasi quadam sorte junguntur. Sicut enim si tibi abundaret aliquid quod dari oporteret ei qui non habet, nec duobus dari potuisset, si tibi occurrerent duo, quorum neuter alium vel indigentia, vel erga te aliqua necessitate superaret, nihil justius faceres quam ut sorte eligeres cui dandum esset quod dari utrique non posset: sic in hominibus quibus omnibus consulere nequeas, pro sorte habendum est, prout quosque tibi colligatius temporaliter adhaerere potuerit. » Necessitas hujus instrumenti repetitur ex necessitate amoris Dei, ejusque legis servandae: neque enim Deum diligere, ejusque legem custodire poterimus aliquando, nisi invicem dilexerimus. Hinc S. Bernardus Serm. 33, de Divers.: « Haec est professio fidei Christianae, ut qui vivit, jam non sibi vivat, sed ei qui pro omnibus mortuus est; nec mihi",
          "candidate_score": 0.636125,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_86_88",
          "bdc_text": "März sein muß , ergibt sich aus den inhaltlichen Übereinstimmungen ; vgl . etwa Z. 73-77 mit Z. 27-38 oder Z. 87-90 mit Z. 46-49 . hab ich gschriben , daß in in wol mögend guͦt bruder lesen lassen .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2579",
          "psc_text": "Petrus Boherius, et Joannes de Turrecremata. Et sic horam integram cum dimidia, hoc est septimam totam et mediam octavam somno impendebant. Regulae Tarnatensis, S. Isidori et S. Fructuosi tres quieti meridianae horas concedunt. Cassinenses a Pascha (Declarat. Cassin., cap. 48), sive a festo S. Benedicti ad medium Aprilem una hora, a medio Aprili ad medium Augustum duabus horis, inde ad idus Septembris una hora dormiunt et silent. Ad silentium quod spectat, scribit Hildemarus quod incipi debet ad tertiam, quamvis id Regula non dicat; sed loquitur haud dubium secundum usum sui monasterii. Si autem necessitas loci vel paupertas exegerit, ut ad fruges colligendas per se occupentur. ] Etiam omissa lectione, ut praescribit supra citatus canon 17 concilii Aquisgranensis, et antea Regula secunda et tertia SS. Patrum cap. 5, et Regula S. Macarii cap. 10, atque ut S. Maurum fecisse docet Faustus (In ejus Vita num. 15), scribens eum cum fratribus ad",
          "candidate_score": 0.635718,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_49_51",
          "bdc_text": "ante relationem senatui faciendam silent , non dicam plus aequo . Relatione facta et scriptis oblatis , si quid scire te referet , non obticebo . Sed audioVgl . den oben Anm. 1 erwähnten Bericht Wolfharts .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2793",
          "psc_text": "psallitur, nullus loqui praesumat. » Regula S. Aureliani ad monachos (Cap. 29): « Dum psallitur, . . . nec operari, nec loqui praesumant. » Regula Tarnatensis (Cap. 6): « Qui aliis orantibus vel psallentibus fabulari praesumpserit, non solum fraternitati, sed etiam Divinitati reum se esse non dubitet. » Regula S. Isidori (Cap. 7): « Quando celebrantur psalmorum spiritalia sacramenta, refugiat monachus risus vel fabulas. » Hinc S. Joannes Climacus (Grad. 4) de monachis Alexandrinis disserens: « Cumque frequenter, ait, precibus eorum interessemus, animadvertit sanctus illorum praeses quosdam inter se sermocinari; quos ille per totam hebdomadam ante fores templi statui jussit, et ab omnibus tum ingredientibus tum egredientibus veniam petere. » Et quod nostros spectat, in antiquis S. Benedicti Anianensis Consuetudinibus (Tom. IV Analect.) praescriptum lego « in oratorio summum silentium, summam psallendi reverentiam,. . . . in sacrario magnum silentium et nitidissimam administrationem: » Et infra: « Vidimus etiam et",
          "candidate_score": 0.635095,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_49_51",
          "bdc_text": "ante relationem senatui faciendam silent , non dicam plus aequo . Relatione facta et scriptis oblatis , si quid scire te referet , non obticebo . Sed audioVgl . den oben Anm. 1 erwähnten Bericht Wolfharts .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2046",
          "psc_text": "ut docet S. Augustinus. Alterum summum, seu cum aliquo hujusmodi addito, quod tam altam quam suppressam vocem, omnemque omnino sonitum excludit, quale est illud quod hic ad mensam, cap, 42, post completorium, et, cap. 52, in oratorio indicitur. Primum silentium illud est cui omni tempore studere debent monachi; secundum quod certis tantum temporibus ac locis observare debent. Ita ferme Smaragdus, Hildemarus, Bernardus Cassinensis, et Boherius. Ut nullius mussitatio, vel vox, nisi solius legentis audiatur. ] Haec verba S. Pater addidit, ut ostendat quale hoc capite silentium praescripserit; summum scilicet, vocem omnem, omnemque mussitationem excludens. Quid autem sit mussitatio declarat his verbis Boherius: « Mussitatio est aliquod signum vocis confusae, ut est tussis simulata, vel quasi excreare volens, vel sibilus honestus. Nonnunquam mussitatio est idem quod leniter vel caute loqui, vel loqui sub silentio. Aliquando mussitare idem est quod murmurare. » Eodem fere modo loquuntur Hildemarus et Bernardus Cassinensis. Hic vero",
          "candidate_score": 0.634217,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_49_51",
          "bdc_text": "ante relationem senatui faciendam silent , non dicam plus aequo . Relatione facta et scriptis oblatis , si quid scire te referet , non obticebo . Sed audioVgl . den oben Anm. 1 erwähnten Bericht Wolfharts .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3438",
          "psc_text": "Pater subdit. Qui abbas non conturbet gregem sibi commissum, etc.] Hic, ut scribit Bernardus Cassinensis, « triplici freno considerationem constringit abbatis. Primo quod paci subditorum intendat, gregem non conturbando. Secundo quod omnia juste disponat, potestatis libertate non abutendo. Tertio quod tam opera quam judicia Deo sunt cognita, et semper timeat discussionem extremi judicii cogitando. » Sic accedant ad pacem. ] Scilicet quae datur in missa, ut docent Bernardus Cassinensis, Nicolaus de Fractura, Richardus de S. Angelo, Boherius in secundo commentario, Theobaldus Artaldus, et Nicolaus Bravus; vel quae datur advenientibus hospitibus aut in missa, ut Menardus; vel tandem quae datur in missa, aut accedentibus hospitibus, aut professis post missam, aut in missa Evangelio dicto a textu Evangelii sine cruce in quibusdam monasteriis, ut exponit in primo commentario Boherius. De modo dandi et accipiendi in missa pacem ante communionem, de qua hunc locum interpretor, vide quae diximus in l. II de Antiq.",
          "candidate_score": 0.633842,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_86_88",
          "bdc_text": "März sein muß , ergibt sich aus den inhaltlichen Übereinstimmungen ; vgl . etwa Z. 73-77 mit Z. 27-38 oder Z. 87-90 mit Z. 46-49 . hab ich gschriben , daß in in wol mögend guͦt bruder lesen lassen .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2578",
          "psc_text": "est ad necessarias. » Et tamen Cluniacenses in claustro cantare aut legere poterant, ut docet Udalricus lib. II, cap. 24. Sed et sanctus Anselmus prior Beccensis meridiano tempore emendandis libris in claustro intendisse legitur (In ejus Vita num. 21, Bolland. 21 April.). Id quod non permittunt antiqua Carthusiensium Statuta, in quibus legitur (Part. II, c. 18): « In aestate cum aliqui operantur, vel emendant libros, non debent sine speciali licentia tempore dormitionis operari. » Et agatur nona temperius mediante octava hora. ] Id est media post elapsam septimam, et ante incoeptam nonam, uti exponunt Hildemarus, Bernardus Cassinensis, Nicolaus de Fractura, Petrus Boherius, et Joannes de Turrecremata. Et sic horam integram cum dimidia, hoc est septimam totam et mediam octavam somno impendebant. Regulae Tarnatensis, S. Isidori et S. Fructuosi tres quieti meridianae horas concedunt. Cassinenses a Pascha (Declarat. Cassin., cap. 48), sive a festo S. Benedicti ad medium Aprilem una hora,",
          "candidate_score": 0.633332,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_49_51",
          "bdc_text": "ante relationem senatui faciendam silent , non dicam plus aequo . Relatione facta et scriptis oblatis , si quid scire te referet , non obticebo . Sed audioVgl . den oben Anm. 1 erwähnten Bericht Wolfharts .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2048",
          "psc_text": "intelligatur 490; nec S. Benedictum eam prohibuisse vocem quae ab uno audiatur, sed quae ab omnibus. Aitque primam sententiam esse praeponendam; nam summum silentium non minus suppressam quam altam vocem supprimit. Porro quam hic S. Pater de servando ad mensam silentio legem tulit, hanc ab antiquis accepisse monachis pro comperto est. De Aegyptiis S. Hieronymus (Epist. 22): « Nullus, inquit, in cibo strepitus est, nemo dum comedit loquitur; » et Cassianus (Lib. IV, c. 17): « Apud Aegyptios, et maxime Tabennensiotas tantum silentium ab omnibus exhibetur, ut cum in unum tanta numerositas fratrum refectionis obtentu consederit, nullus nec mutire quidem audeat, praeter eum qui suae decaniae praeest; qui tamen si quid mensae superinferri aut auferri necessarium esse perviderit, sonitu potius quam voce significat; tantaque vescentibus eis silentii hujus disciplina servatur, ut cucullis ultra oculorum palpebras demissis (ne scilicet liber aspectus habeat curiosius copiam evagandi), nihil amplius intueantur quam mensam, et",
          "candidate_score": 0.633159,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_49_51",
          "bdc_text": "ante relationem senatui faciendam silent , non dicam plus aequo . Relatione facta et scriptis oblatis , si quid scire te referet , non obticebo . Sed audioVgl . den oben Anm. 1 erwähnten Bericht Wolfharts .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3593",
          "psc_text": "nuntiare, nec ibi remanere deceat, intrare et quo vult ire permittat. » Huc facit quod in Vita S. Alexandri acoemeti abbatis lego (Bolland., 15 Januar.), quod nimirum ad monasterium Petri fratris sui veniens, « fratre uno secum assumpto, januam pulsat. Janitor vero, praestolare, inquit, tantisper; sine primum ad praepositum referam, et tunc ingredieris. » Erat autem ad januam fenestella, per quam ostiarius venientes respiciebat et alioquebatur, ut patet tum ex Vita S. Agili abbatis Resbacensis, cap. 20 (Saec. II Ben.): « Audivit ad 862 portam monasterii veluti plangentis hominis exilem vocem, apertaque fenestra, quae portae inhaerebat, cernit ante fores pauperem jacere ulceribus plenum; » tum ex Vita S. Eudociae, n. 29 (Bolland., 1 Mart.), ubi Philostratus quidam sub monachi habitu « progressus ad ejusdem Parthenonis occlusas fores, cum ostium pulsasset, adfuit puella janitrix una e loci virginibus, quae aperta non plane fenestella januae, per rimulam vocis transmissioni solius exiliter patentem,",
          "candidate_score": 0.632593,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_58_60",
          "bdc_text": "s. oben Nr. 940 , 20-50. . Eandem movi Sangallensibus , hoc est Vadiano Vadian BW V 404f. ; deinde et a Basiliensibus non nihil studui rescireVgl .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1066",
          "psc_text": "veteres monachos Psalterium memoriter discere: nam meditari apud antiquos saepe sumitur pro simplici lectione, ut in secunda Regula SS. Patrum cap. 5, sive pro studio; unde antiqua versio Gallica ms. Conchensis monasterii hunc Regulae textum ita vertit: Le temps qui reste après vigile soit occupé à dire Psautier ou à étudier. Quinto, non solum Psalterium, sel alios insuper Scripturae libros ex mente S. Benedicti memoriae commendandos esse existimo, maxime cum nonnullas lectiones ad opus Dei memoriter recitari voluerit, communisque apud veteres monachos usus obtinuerit, Scripturam memoriae mandandi. Addo praeterea occultos illius variosque sensus esse rimandos: nam Scripturae sacrae studium apud eos praecipuum fuisse constat; unde etiam Hildemarus nolenti vigilare fratri, et nihil se adjuvante Domino indigere dicenti, « Abbas, inquit, talem propositionem debet proponere, quam ille frater non possit solvere, ut humilietur, » aliquem scilicet Scripturae locum perdifficilem cujus sensum frater ille negligens et superbus ignoret. Sexto, denique non sic",
          "candidate_score": 0.63249,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_49_51",
          "bdc_text": "ante relationem senatui faciendam silent , non dicam plus aequo . Relatione facta et scriptis oblatis , si quid scire te referet , non obticebo . Sed audioVgl . den oben Anm. 1 erwähnten Bericht Wolfharts .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_776",
          "psc_text": "omnem prorsus hominum cogitationem superare videtur quod de Fontis-Ebraldi sanctimonialibus scribit Willelmus Malmesburiensis Lib. V de Regibus Angl.: « Praeter caeterarum illecebrarum abdicationem, quantulum illud est, quod in nullo 182 loco loquantur praeter in capitulo, proposita a magistro perennis taciturnitatis regula, quia semel laxato silentio feminae pronae sunt ad mussitandum frivola; » quamvis postea, hoc est anno 1450, haec silentii districtio auctoritate summi pontificis ita temperata est, « ut liceat loqui post preces, ut vocant, primas; deinde post signum ad laborem factum, » quemadmodum observat Joannes Picardus in notis ad cap. 15 lib. I Hist. Neubrig. Vide S. Stephani Obaz. Vitam, lib. I, n. 9. Secundum. Quamvis nullum Regula determinate designet tempus quo fratres inter se conveniant, convenientius tamen ipsis interdum mutuis colloquiis animi relaxandi indulgentiam esse concedendam; inhumanum est enim hominem in taciturnitate semper esse, et non loqui, inquit S. Hildegardis, atque ita senserunt S. Antonius In Constit. monast.",
          "candidate_score": 0.631757,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_126_128",
          "bdc_text": "\"Summer gotBeteuerungsformel ( so mir Gott helfe ; vgl. SI VII 904-906 ) . , nun essend ir in dannocht nitdoch ( auch) nicht . wie ain schwinin braten\" etc.",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2386",
          "psc_text": "ut videre est apud Gratianum, de Consec. dist. 1, cap. Solent. Atque postremo hoc modo veteres monachi jejunium solvere solebant, ut patet ex dictis, maxime ex sancti Hieronymi testimonio ad Eustochium scribentis, quod apud eos « a Pascha ad Pentecosten coenae mutantur in prandia, quo et traditioni Ecclesiae satis fiat, et ventrem cibo non onerent duplicato. » Vide Regulam Magistri, cap. 53. His praenotatis explicatu non est difficile quomodo luce adhuc diei omnia consummarent, etiam hieme, cum non jejunarent. Nam, 1º cum 569 sanctus Pater ad coenam non indulgere videatur nisi tertiam librae panis partem cum aliquibus ad summum fructibus, hanc absque ullo corporis incommodo et sanitatis periculo consummare poterant ante horam decimam, id est ante nostram horam post meridiem quartam, etiam ad sextam prandentes. 2º Jejunium hora solita reficientes solvere poterant, aliquid solito lautius edendo, verbi gratia, pisces cum aliis diebus in solis leguminibus coenam acciperent. 3º Ad sextam",
          "candidate_score": 0.629316,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_58_60",
          "bdc_text": "s. oben Nr. 940 , 20-50. . Eandem movi Sangallensibus , hoc est Vadiano Vadian BW V 404f. ; deinde et a Basiliensibus non nihil studui rescireVgl .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2028",
          "psc_text": "Hanc porro lectionem ad mensam adeo necessariam existimavit S. P. Benedictus, ut ad omnes omnino mensas eam frequentari voluerit; ut indicat absoluta et indeterminata ejus locutio mensis edentium fratrum lectio deesse non debet. Hinc synodus Aquisgranensis (Can. 28): « Servitores non ad unam mensam, sed in propriis locis post refectionem fratrum reficiantur, quibus eadem lectio quae fratribus recitata est, recitetur. » Cujus statuti praxim videre est apud Cluniacenses, quibus « tempore refectionis nunquam deerat lectio utrisque mensis, » ut loquitur Joannes Monachus in Vita S. Odonis, lib. I, num. 30: unde et Udalricus agens de lectore hebdomadario (Lib. II, cap. 34), « librum, inquit, in quo legendum est, in refectorium portat et reportat qui legit ad servitores. » Idem habent Divionenses S. Benigni Consuetudines mss., cap. 37. Idem etiam ex recentioribus Congregationibus institutum amplexi sunt Cassinenses, ubi major est congregatio, Coelestini, Olivetani, et Fulienses, ut in eorum Declarationibus sive Constitutionibus",
          "candidate_score": 0.627811,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_58_60",
          "bdc_text": "s. oben Nr. 940 , 20-50. . Eandem movi Sangallensibus , hoc est Vadiano Vadian BW V 404f. ; deinde et a Basiliensibus non nihil studui rescireVgl .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1535",
          "psc_text": "Cluniacensis monasterii apud Udalricum l. II, c. 18, et ms. S. Benigni Divionensis c. 32, solum habent: « Non offert, non osculatur textum evangelii, non accedit ad pacem. » Sed ab hac poenitentia abstinebant in festis duodecim lectionum, ex praedictis Lanfranci statutis, Cons. Cluniac. et S. Benigni, donec privati dies redirent; in quibus privatis diebus etiam privatim missas celebrare poterant, ut habet Caerem. Bursfeldensium, et docet Petrus Boherius in primo commentario. Usque ad satisfactionem. ] Id est donec ab excommunicatione solvatur; quomodo autem solveretur dicemus postea ad cap. 44. Refectionem autem cibi post fratrum refectionem solus accipiat. ] Id est, sine servitore sibi ministrante, sine consortio fratris secum comedentis, in aliquo diversorio a communi fratrum refectorio separato, vel in communi refectorio post fratrum refectionem, uti exponit Bernardus Cassinensis. Ex antiquis etiam definitionibus Cisterc. (Dist. 7, c. 5): « Extra refectorium ubi abbati visum fuerit secundum regulam comedant. Nec post refectionem",
          "candidate_score": 0.627428,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_58_60",
          "bdc_text": "s. oben Nr. 940 , 20-50. . Eandem movi Sangallensibus , hoc est Vadiano Vadian BW V 404f. ; deinde et a Basiliensibus non nihil studui rescireVgl .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1853",
          "psc_text": "Cluniacenses quam apud Cistercienses a coquinae hebdomadariis distinctus erat refectorarius, qui, adjutus ab aliis fratribus, si necesse esset, quotidie refectorium parabat, mantilibus, cochlearibus, cultellis, pane et vino mensas sternebat, cujus officium fusius descriptum habes apud Udalricum, lib. III, cap. 21, in Consuetud. S. Benigni, cap. 42, et in lib. Usuum Cister., cap. 118. Quia exinde major merces et charitas acquiritur. ] Quia exinde, scilicet vel ex aegritudine, aut ex causa gravis utilitatis, major merces acquiritur, si et illa patienter portetur, et ista debita devotione persolvatur; vel exinde, id est ex eo quod omnes sibi invicem serviunt, major merces et charitas acquiritur, ac proinde nullus ab hoc officio excusandus, ut nec mercede privetur. Qualis autem et quanta sit illa merces exprimit S. Basilius his verbis: « Magnum opus ministrare, regnumque coelorum procurans. Sagena est enim virtutum omnia in se mandata Dei comprehendens; et primo humilitatem omnem in se virtutem comprehendentem, et",
          "candidate_score": 0.625537,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_64",
          "bdc_text": "Deinde , quod nuper quoque sum hortatus Siehe oben Nr. 954 , 8-10. , ne per vos aliqua ratione irritetur Lutherus adeoque totus iste consensus nostrorum .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3516",
          "psc_text": "autem circa singulos ita mansuetus fuit, et communis, et facilis, ut neminem fratrum puro nomine clamitaret, neque cum typho saecularis dominationis aliquibus quamvis parvulis imperaret. » In ipsa autem correptione prudenter agat. ] Qualiter fieri debeat correptio, alio juvat ex ore audire: « In his, qui plerumque contingere solent, lapsibus et erroribus, inquit S. Dorotheus monasteriorum praefectos alloquens (Doctr. 17), ne nimium indigneris; sed absque animi perturbatione illius erroris aut delicti deformitatem et damnum ostende. Increpa quidem, si opus fuerit, servata tamen utriusque personae qualitate, et dignitate, et tempore opportuno. Noli vero in parvis erratis minimisque delictis nimius exactor et severus indagator existere, tanquam et tu nimium fueris justus, et perfectus juris interpres. Noli etiam frequenter et assidue increpare et arguere; 843 hoc enim grave admodum est, et durum, et ex assiduitate vilescit, minimeque sentitur. Neque superbe et cum imperio praesis et imperes; sed cum animi humilitate et mansuetudine consulta",
          "candidate_score": 0.624601,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_58_60",
          "bdc_text": "s. oben Nr. 940 , 20-50. . Eandem movi Sangallensibus , hoc est Vadiano Vadian BW V 404f. ; deinde et a Basiliensibus non nihil studui rescireVgl .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2692",
          "psc_text": "de accurata, qua obscuriores extricatioresque difficultates studiose elucidantur, intelligi debet. Quarto. Dicunt exemplum Christi et SS. apostolorum, qui nunquam studuisse, aliquando manibus laborasse leguntur, nullum studiis monachorum obicem afferre, cum infusam coelitus habuerint scientiam, quam ubi similiter acceperint monachi, libenter a studiis abstinebunt. Porro quod de labore apostolorum dicitur, solos Paulum et Barnabam respicere; nam caeteri apostoli nullum egisse opus manuum leguntur post adventum Spiritus sancti, ut docet Rupertus (Rupert. lib. III in Reg. S. Ben. cap. 5) et ante eum S. Augustinus (S. Aug. de Opere monach.). Imo quod Paulus laboravit, non necessitate, sed, ut ipse ait, ne quod Evangelio poneret impedimentum: « Infirmorum periculis, inquit S. Augustinus, ne falsis suspicionibus agitati, odissent quasi venale Evangelium, tanquam paternis maternisque visceribus tremefactus hoc fecit. » Qua eadem ratione S. doctor hortatur monachos ad laborem: « Miseremini ergo et compatimini, et ostendite hominibus, non vos in otio facilem victum, sed per",
          "candidate_score": 0.624593,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_58_60",
          "bdc_text": "s. oben Nr. 940 , 20-50. . Eandem movi Sangallensibus , hoc est Vadiano Vadian BW V 404f. ; deinde et a Basiliensibus non nihil studui rescireVgl .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3668",
          "psc_text": "Quod vero S. Benedictus addit vel quocunque ire, Menardus id intelligit « de his qui in via diriguntur, ut tantum ad locum ad quem missi sunt, nec declinando ad dextram vel ad sinistram recta se conferant. » Sed omnes Cassinenses commentatores id interpretantur de discursu intra claustra monasterii, ut nec vagari per monasterium sine abbatis jussu liceat. Et certe id non expedit, nec nisi noxium fratribus esse potest; unde etiam Regula sancti Pachomii (Art. 47): « Nullus neque ambulandi in monasterio, neque extra murum monasterii procedendi habeat facultatem, nisi interrogaverit praepositum et ille concesserit. » Et Poenae incerti auctoris, apud S. Basilium (Num. 37): « Si quis egressus fuerit ad ostiarium sive janitorem, si non permissum fuerit ipsi a designatis praefectis, careat benedictione. Si vero egressus fuerit ad munitionis prospectum, excommunicetur. » Vide Regulam SS. Pauli et Stephani, cap. 26, et lib. de Antiquis monachorum Ritibus, cap. 17 CAPUT LXVIII.",
          "candidate_score": 0.623709,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_111",
          "bdc_text": "Vil minder wurdind ir sy annemen simpliciter und on furwortohne ( einschränkende ) Vorbemerkung. .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_407",
          "psc_text": "contemnunt, audiant S. Bernardum ad Lotharium imperatorem scribentem Epist. 139: « Verendum est ne minimorum neglectus impedimentum sit maximorum; » et Scripturam: Qui spernit modica paulatim decidet. Nullus ergo dicat: Haec regula nihil est, haec observantia parva, istud praeceptum festuca est. O festuca quidem initio, sed quae processu temporis in trabem evadit! Festuca nutrita fit trabes, inquit S. Augustinus Serm. 19, de Script.. Certe terret me Bernardus cum dicit Serm. 1, in Conv. S. Pauli, « Cavete ne quis parva reputet, quamlibet parva scienter delinquere convincatur. Nemo dicat in corde suo: Levia sunt ista, non curo corrigere, non est magnum si in his maneam venialibus 98 minimisque peccatis: haec est enim dilectissimi impoenitentia, haec blasphemia in Spiritum sanctum, blasphemia irremissibilis. » Sed demus parva sint peccata, nunquid ideo spernenda? « Noli despicere peccata tua, quia parva sunt, inquit S. Augustinus Serm, 292, in append. Serm. S. Aug. seu quivis alius,",
          "candidate_score": 0.623438,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_58_60",
          "bdc_text": "s. oben Nr. 940 , 20-50. . Eandem movi Sangallensibus , hoc est Vadiano Vadian BW V 404f. ; deinde et a Basiliensibus non nihil studui rescireVgl .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2645",
          "psc_text": "destinabant, scientiis informare omnino satagebant, Domini per prophetam comminationem formidantes: Quia repulisti scientiam, repellam te, ne sacerdotio fungaris mihi; et illud: Ignorans ignorabitur. Tertium, perversa Massalianorum haereticorum et quorumdam vagantium monachorum doctrina, qui aut orationis, aut praedicationis obtentu, laborem non solum tanquam inutilem, sed etiam ut malum, et evangelicis verbis contrarium in servis Dei damnabant; quorum dogma impium refutarunt S. Epiphanius lib. III Contra haereses, haer. 80, et S. Augustinus eo in opusculo quod hortatu Aurelii Carthaginensis episcopi conscripsit de Opere monachorum (Cap. 30), « ne boni fratres apostolicis praeceptis obedientes, a pigris et inobedientibus etiam praevaricatores dicerentur; ut qui non operantur, saltem illos qui operantur sibi anteponendos esse non dubitent, » ut loquitur ipse sanctus doctor: quod tamen non sic dicit quasi laborantes absolute non laborantibus judicaret esse meliores; nam et eos qui perfectionis gratia reclusioni se dedunt, non solum laborantibus non postponit, verum etiam « horum, inquit (Cap.",
          "candidate_score": 0.622972,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_58_60",
          "bdc_text": "s. oben Nr. 940 , 20-50. . Eandem movi Sangallensibus , hoc est Vadiano Vadian BW V 404f. ; deinde et a Basiliensibus non nihil studui rescireVgl .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1145",
          "psc_text": "consonum est intentioni S. Benedicti, ut dicit Bernardus Cassinensis. De non sedendo ad opus Dei integrum edidit Petrus Damiani opusculum 39; quod, si lubet, consule. Legantur vicissim a fratribus in codice super analogium tres lectiones. ] Cum S. P. Benedictus lectiones in codice legi praecipiat, recte ex hoc loco Haeftenus infert psalmos sine libro memoriter ex mente S. legislatoris esse cantandos: optime enim distinxit inter duos hosce loquendi modos; legantur, et dicantur. Priori utitur S. Pater cum de psalmis, posteriori cum de lectionibus agit. Et sane id evincit antiqua veterum monachorum consuetudo, psalterium aliosque sacrae paginae libros memoriae commendandi: « Volens renuntiare saeculo, inquit S. Pachomius (In Regul. art. 26) ,. . .manebit paucis diebus foris ante januam, et docebitur orationem dominicam, et psalmos quantos potuerit discere. » Et alibi (Art. 80): « Omnino nullus erit in monasterio qui non discat litteras, et de Scripturis aliquid teneat, quod minimum est,",
          "candidate_score": 0.622603,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_58_60",
          "bdc_text": "s. oben Nr. 940 , 20-50. . Eandem movi Sangallensibus , hoc est Vadiano Vadian BW V 404f. ; deinde et a Basiliensibus non nihil studui rescireVgl .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1078",
          "psc_text": "in claustro sese recipiebant, ex cap. 84; unde S. Bernardus singularem monachum describens (De Grad. humil.), aliis in claustro quiescentibus, inquit, solus remanet in oratorio: ubi quod dicit quiescentibus non de corporea, sed de spiritali quiete intelligendum est, ut patet ex Aelredo abbate hom. de duobus discipulis euntibus in Emmaus, et ex Gilberto de Hoillandia Serm. 23, in Cant. Denique apud primos B. Stephani abbatis Obazinensis discipulos (Tom. IV Misc. Baluz.), « illud quod post vigilias intervallum restabat, non quieti aut somno deputabatur sed peculiaribus orationibus aut operibus manuum inserviebat, » ut legitur in ejus Vita, n. 7. Istud autem institutum antiquis monachis, ut vidimus hactenus, inviolabile 254 duplici ex causa commendat Joannes Cassianus: 1º ne purificationem nostram nocturnis orationibus acquisitam invidus hostis illusione somni contaminet; 2º ne somnus ille inertiam in monacho parturiat, ac per totum diem vigorem ejus obtundat, cordis pinguedinem exhauriat, et debilem reddat eum adversus insidias",
          "candidate_score": 0.622116,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_122_124",
          "bdc_text": "Januar ( WA Briefwechsel XII 241-275 ) . glesen und drinn funden das wort \"gaistlich essen\"WA Briefwechsel XII 255 , 245 . etc. , hat ers dem landgrafenPhilipp von Hessen. zaiget .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2228",
          "psc_text": "sanctus Theodorus Siceota (In ejus Vita n. 63, Boll. 22 April.), quos ea de causa ad oppidum remittebat. Imo inter objecta Graecorum tempore Michaelis Cerularii Latinis improperarunt (Humberti lib. contr. Graec. calumanias) , quod sanctus Benedictus infirmis carnis esum concedit; et inter querelas quas Innocentii III tempore adversus Latinos renovarunt, quinquagesima tertia haec erat: Ipsorum monachi carne vescuntur. Quid quod monachis ad Ecclesiae dignitates assumptis, extra infirmitatis necessitatem, carnibus vesci prorsus illicitum erat? Cujus rei illustre habemus exemplum in persona Hincmari ex monacho Dionysiano archiepiscopi Rhemensis, quem ex morbo recens convalescentem Pardulus Laudunensis episcopus monet, « ne a lardo sive quadrupedibus abstineat, donec sanitas confirmetur, et sic ad siccos, et miseros, tardioresque monasticos cibos rediatur. » Quapropter haudquaquam mirum videri debet si sanctus Fructuosus monachum qui abstinentiam « violaverit, et contra sanctionem regulae usumque veternum, vesci carnibus praesumpserit, sex mensium spatio retrusioni et poenitentiae » subjacere decernat (Cap. 5). Quae",
          "candidate_score": 0.621064,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_58_60",
          "bdc_text": "s. oben Nr. 940 , 20-50. . Eandem movi Sangallensibus , hoc est Vadiano Vadian BW V 404f. ; deinde et a Basiliensibus non nihil studui rescireVgl .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_781",
          "psc_text": "Et sane S. Benedictus qui illo 183 capite omne cum excommunicatis colloquium prohibet, capitis titulum ita effert: De his qui sine jussione abbatis junguntur excommunicatis; non dicit junguntur vel loquuntur; quia utrumque sub verbo junguntur intelligitur. Addet aliquis locum ex cap. 49 de observatione Quadragesimae, in qua S. Pater praecipit aliquid subtrahi de loquacitate aliorum temporum; confirmaturque ex perpetua ordinis praxi, cujus exemplum videre est in Vita S. Frodoberti abbatis Cellensis Saec. II Bened., p. 630 , ubi quandoque cum discipulis colloquium familiare habuisse dicitur. Hinc fit ut taedio non afficiantur monachi, et severius post haec silentium observetur, ut docet S. Hildegardis. Pertimescendumque est ne si diutius aut silentio, aut orationi occupetur animus, tandem deficiat, sicut arcus, qui, cum nimis aut diutius distenditur, vel debilitatur, vel frangitur. Nec refert quod Regula cap. 42 jubet omni tempore silentio studere monachos; nam multum differunt semper silere, et omni tempore silentio studere; semper",
          "candidate_score": 0.62082,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_58_60",
          "bdc_text": "s. oben Nr. 940 , 20-50. . Eandem movi Sangallensibus , hoc est Vadiano Vadian BW V 404f. ; deinde et a Basiliensibus non nihil studui rescireVgl .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1062",
          "psc_text": "vero restat post vigilias a fratribus, qui Psalterii et lectionum, seu cantus aliquid indigent, meditationi inserviatur, sicut praecipit Regula, usquequo aliquod indicium lucis appareat; » ex Statutis Lanfranci, quae decernunt (Cap. 1), ut post nocturnos « infantes cum luminaribus in capitulo diligenter a magistris custodiantur, canentes quod necessarium erit; » ex Consuetudinibus Cluniacensis monasterii, in quibus Udalricus exprimens quid per intervallum ageretur, « pueri, inquit, sedent in capitulo, et per aliquem praecinentem cantum addiscunt; » denique ex Vita S. Gildasii abbatis Ruyensis n. 42 (Saec. I Bened., pag. 150): « Nocte quadam dum pueriles monachi ad mensam sederent, et psalmos firmarent, adversarius adfuit. » Tandem Guido Juvenalis in Gallica versione sanctum Benedictum ita intelligit, ut qui legere, praevidere et quaerere aliquid opus habent id exsequantur: alii vero contemplationi seu rerum divinarum meditationi vacent, Regulae textum contra fidem omnium mss. ita corrumpens: Quod vero restat post vigilias, a fratribus (nisi qui",
          "candidate_score": 0.620508,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_58_60",
          "bdc_text": "s. oben Nr. 940 , 20-50. . Eandem movi Sangallensibus , hoc est Vadiano Vadian BW V 404f. ; deinde et a Basiliensibus non nihil studui rescireVgl .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2553",
          "psc_text": "quia tunc vere monachi sunt, si labore manuum suarum vivunt, sicut et patres nostri et apostoli. Omnia tamen mensurate fiant propter pusillanimes. A calendis autem Octobris usque ad caput Quadragesimae, usque in horam secundam plenam lectioni vacent: hora secunda agatur tertia; et usque nonam omnes in opus suum laborent quod eis injungitur. Facto autem primo signo horae nonae, disjungant se ab opere suo singuli; et sint parati dum secundum signum pulsaverit. Post refectionem autem, vacent lectionibus suis aut psalmis. In Quadragesimae vero diebus, a mane usque ad tertiam 611 plenam, vacent lectionibus suis, et usque ad decimam horam plenam operentur quod eis injungitur. In quibus diebus Quadragesimae, accipiant omnes singulos codices de bibliotheca, quos per ordinem ex integro legant. Qui codices in caput Quadragesimae dandi sunt. Ante omnia sane deputentur, unus aut duo seniores, qui circumeant monasterium horis quibus vacant fratres lectioni: et videant ne forte inveniatur frater accidiosus, qui",
          "candidate_score": 0.620392,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_127",
          "bdc_text": "vgl. SI VII 904-906 ) . , nun essend ir in dannocht nitdoch ( auch) nicht .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2316",
          "psc_text": "praxis, ex eorum regulis aliisque scriptis, priusquam ejus textum attingamus, ante referre duximus alicujus operae pretium. 553 Imprimis Regula sancti Antonii haec habet (Num. 2): « Jejuna usque ad nonam singulis diebus, excepto sabbato et dominico die. Adveniente vero nona, ne adeas cellam cujusquam fratrum, et cum sederis ad comedendum, ora prius, tum comede. » Regula sanctorum Patrum Serapionis, Macarii, Paphnutii, et alterius Macarii (Cap. 9): « Debet ergo iste ordo teneri, fratres, ut nullo die nisi hora nona reficiant fratres in monasterio, excepta dominica die et quinquagesima die Pentecostes. » Paulo severior erat monachorum sub sancto Eusebio abbate montis Coryphes in Syria saeculo IV, viventium continentia: hic enim, ut legimus in ejus Vita, num. 7 (Bolland., 23 Januar.), « cibum capiebat tertio et quarto quoque die. Iis autem qui secum habitabant, jubebat vesci alternis diebus. » Austerior adhuc monachorum in monte Sina de quibus S. Nilus (Histor. caedis SS.",
          "candidate_score": 0.619701,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_114",
          "bdc_text": "guͦt und nutz sye , das alle menschen und alle kilchen eben uff ain ding verbunden sin muͤsind .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_453",
          "psc_text": "28: « Omnes homines aeque diligendi sunt; sed cum omnibus prodesse non possis, his potissimum consulendum est qui pro locorum et temporum, vel quarumlibet rerum opportunitatibus constrictius tibi quasi quadam sorte junguntur. Sicut enim si tibi abundaret aliquid quod dari oporteret ei qui non habet, nec duobus dari potuisset, si tibi occurrerent duo, quorum neuter alium vel indigentia, vel erga te aliqua necessitate superaret, nihil justius faceres quam ut sorte eligeres cui dandum esset quod dari utrique non posset: sic in hominibus quibus omnibus consulere nequeas, pro sorte habendum est, prout quosque tibi colligatius temporaliter adhaerere potuerit. » Necessitas hujus instrumenti repetitur ex necessitate amoris Dei, ejusque legis servandae: neque enim Deum diligere, ejusque legem custodire poterimus aliquando, nisi invicem dilexerimus. Hinc S. Bernardus Serm. 33, de Divers.: « Haec est professio fidei Christianae, ut qui vivit, jam non sibi vivat, sed ei qui pro omnibus mortuus est; nec mihi",
          "candidate_score": 0.619155,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_122_124",
          "bdc_text": "Januar ( WA Briefwechsel XII 241-275 ) . glesen und drinn funden das wort \"gaistlich essen\"WA Briefwechsel XII 255 , 245 . etc. , hat ers dem landgrafenPhilipp von Hessen. zaiget .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2855",
          "psc_text": "lib. VI de Rebus Hispaniae, cap. 14. Conradus rex Romanorum in die Innocentium cum duobus episcopis comedit in refectorio monasterii S. Galli una cum monachis, vilibus eorum cibis contentus; sicut et postridie fecit solo pane et fabis crudis satiatus, ut habetur in Vita S. Notkeri, cap. 16. Certe vix dici potest quanta Cistercienses religione hanc custodierint observantiam, quot decretis, quot statutis vetuerint ne carnes ullo modo ministrarentur hospitibus: « Episcopis et aliis personis, inquiunt in libro Institutionum (Dist. 13, cap. 3), quae non sunt de ordine nostro infra septa abbatiae, et in domibus contiguis carnes nullatenus ministrentur, nec comedere permittantur, nisi graviter infirmentur. » Et in capitulo generali anni 1192: « Abbates qui hospitibus in sexta feria caseum et ova apposuerint, tribus diebus sint in levi culpa, uno eorum in pane et aqua. » In libro Definit. antiq., renovato praedicto decreto libri Institutionum, addunt (Dist. 13, cap. 2): « Saeculares",
          "candidate_score": 0.618464,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_58_60",
          "bdc_text": "s. oben Nr. 940 , 20-50. . Eandem movi Sangallensibus , hoc est Vadiano Vadian BW V 404f. ; deinde et a Basiliensibus non nihil studui rescireVgl .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1386",
          "psc_text": "refugiat monachus risus et fabulas; sed hoc meditetur corde quod psallitur ore. » Regula Magistri (Cap. 47): « Quod sonat in voce, ipsum sit in mente 330 psallentis. » S. Bernardus: « Nihil aliud dum psallitis, quam quod psallitis cogitetis. » Talis erat S. Adalardus, abbas Corbeiensis, qui, referente Paschasio Ratberto in ejus Vita, n. 27 (Saec. IV, part. I): « Si ad Dei intrasset officium, ut idem jucundo animo solitus erat dicere, mox omnes cogitationes, et causas rerum temporalium ante ostium reponebat, et secum totus ingrediebatur, ut totus Deo ac sibi adesset. » Tales erant nostri Meldenses S. Faronis, quorum probata ad Deum attentio Otgerii militis conversionem perfectam operata est, uti habetur in ejus Vita, n. 19 ( Ibidem ). Tales Sancti-Gallenses, quorum devotionem ad opus Dei experimento didicisse leguntur imperatores Ottho et Conradus, apud Ekkehardum, in lib. de casibus S. Galli. Talis denique in Cluniacensi Benedictus monachus (Petr.",
          "candidate_score": 0.617877,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_127",
          "bdc_text": "vgl. SI VII 904-906 ) . , nun essend ir in dannocht nitdoch ( auch) nicht .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2327",
          "psc_text": "diebus quarta et sexta feria usque ad nonam jejunent, quia sicut equis frena sunt imponenda, ita corpora nostra jejuniis sunt infrenanda. A Pentecoste usque ad calendas Septembris quarta, et sexta, septimaque feria jejunent usque ad nonam: reliquis vero diebus ad sextam reficiant, et ad vesperam coenent. A calendis autem Septembris usque ad caput Quadragesimae ad nonam semper reficiant, nisi forte quis voluerit jejunium usque ad versperam protelare. In Quadragesima vero usque ad Pascha ad vesperam reficiant . . . . Praeterea quoque si quis voluerit omni tempore jejunare, exceptis dominicis et aliarum festivitatum diebus, non prohibeatur ei; quia sic faciebant sancti Patres nostri Antonius, et Benedictus, nec non Macarius, et caeteri alii. » Sanctorum etiam in servandis jejuniis exempla nobis proponit Regula ms. incerti auctoris (Cap. 5, in ms. biblioth. reginae Sueciae); « A S. Pascha usque ad Pentecosten, inquit, sicut ait sanctus Benedictus, ad sextam reficiendum est, et ad",
          "candidate_score": 0.616296,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_127",
          "bdc_text": "vgl. SI VII 904-906 ) . , nun essend ir in dannocht nitdoch ( auch) nicht .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2386",
          "psc_text": "ut videre est apud Gratianum, de Consec. dist. 1, cap. Solent. Atque postremo hoc modo veteres monachi jejunium solvere solebant, ut patet ex dictis, maxime ex sancti Hieronymi testimonio ad Eustochium scribentis, quod apud eos « a Pascha ad Pentecosten coenae mutantur in prandia, quo et traditioni Ecclesiae satis fiat, et ventrem cibo non onerent duplicato. » Vide Regulam Magistri, cap. 53. His praenotatis explicatu non est difficile quomodo luce adhuc diei omnia consummarent, etiam hieme, cum non jejunarent. Nam, 1º cum 569 sanctus Pater ad coenam non indulgere videatur nisi tertiam librae panis partem cum aliquibus ad summum fructibus, hanc absque ullo corporis incommodo et sanitatis periculo consummare poterant ante horam decimam, id est ante nostram horam post meridiem quartam, etiam ad sextam prandentes. 2º Jejunium hora solita reficientes solvere poterant, aliquid solito lautius edendo, verbi gratia, pisces cum aliis diebus in solis leguminibus coenam acciperent. 3º Ad sextam",
          "candidate_score": 0.615188,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_49",
          "bdc_text": "ante relationem senatui faciendam silent , non dicam plus aequo .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_781",
          "psc_text": "Et sane S. Benedictus qui illo 183 capite omne cum excommunicatis colloquium prohibet, capitis titulum ita effert: De his qui sine jussione abbatis junguntur excommunicatis; non dicit junguntur vel loquuntur; quia utrumque sub verbo junguntur intelligitur. Addet aliquis locum ex cap. 49 de observatione Quadragesimae, in qua S. Pater praecipit aliquid subtrahi de loquacitate aliorum temporum; confirmaturque ex perpetua ordinis praxi, cujus exemplum videre est in Vita S. Frodoberti abbatis Cellensis Saec. II Bened., p. 630 , ubi quandoque cum discipulis colloquium familiare habuisse dicitur. Hinc fit ut taedio non afficiantur monachi, et severius post haec silentium observetur, ut docet S. Hildegardis. Pertimescendumque est ne si diutius aut silentio, aut orationi occupetur animus, tandem deficiat, sicut arcus, qui, cum nimis aut diutius distenditur, vel debilitatur, vel frangitur. Nec refert quod Regula cap. 42 jubet omni tempore silentio studere monachos; nam multum differunt semper silere, et omni tempore silentio studere; semper",
          "candidate_score": 0.609427,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_41",
          "bdc_text": "Non enim caruit hoc collegium ingeniis praeposterevor praepostere gestrichenes z. zelotypis aut animis ab omnibus affectibus defecatis .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3713",
          "psc_text": "His aliqua ex parte conformis est Regula Cujusdam ad monachos (Cap. 7): « Si quis tardior ad veniam inventus fuerit, sive aliqua verba religioni contraria, sive pro excusatione delicti sui protulerit; mittendus est in carcerem, et poeniteat secundum quod judicaverit senior, usquequo corrigatur. Si autem obstinatus invenitur, separandus est a fratribus. » Richardus autem de S. Angelo hanc expulsionem ita intelligit, ut expulsus « ponatur in alio arctiori monasterio; alias daretur vagandi materia, quod esse non debet. » Sed loquitur secundum jura recentiora, non juxta priscum veterum monachorum morem, qui contumaces de monasterio exturbabant, ne una ovis morbida totum gregem contaminaret. CAPUT LXXII De zelo bono, quem debent habere monachi. 892 Sicut est zelus amaritudinis malus, qui separat a Deo et ducit ad infernum, ita est zelus bonus qui separat a vitiis et ducit ad Deum et ad vitam aeternam. Hunc ergo zelum ferventissimo amore exerceant monachi; id est, ut",
          "candidate_score": 0.604031,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_49",
          "bdc_text": "ante relationem senatui faciendam silent , non dicam plus aequo .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_776",
          "psc_text": "omnem prorsus hominum cogitationem superare videtur quod de Fontis-Ebraldi sanctimonialibus scribit Willelmus Malmesburiensis Lib. V de Regibus Angl.: « Praeter caeterarum illecebrarum abdicationem, quantulum illud est, quod in nullo 182 loco loquantur praeter in capitulo, proposita a magistro perennis taciturnitatis regula, quia semel laxato silentio feminae pronae sunt ad mussitandum frivola; » quamvis postea, hoc est anno 1450, haec silentii districtio auctoritate summi pontificis ita temperata est, « ut liceat loqui post preces, ut vocant, primas; deinde post signum ad laborem factum, » quemadmodum observat Joannes Picardus in notis ad cap. 15 lib. I Hist. Neubrig. Vide S. Stephani Obaz. Vitam, lib. I, n. 9. Secundum. Quamvis nullum Regula determinate designet tempus quo fratres inter se conveniant, convenientius tamen ipsis interdum mutuis colloquiis animi relaxandi indulgentiam esse concedendam; inhumanum est enim hominem in taciturnitate semper esse, et non loqui, inquit S. Hildegardis, atque ita senserunt S. Antonius In Constit. monast.",
          "candidate_score": 0.600392,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_62",
          "bdc_text": "Tu semper in hoc totus sis , ne scindamini inter vos ipsos .",
          "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1376",
          "psc_text": "« Deus autem ubique esse dicitur, quia ipse manet intra omnia, ipse extra omnia, ipse super omnia, ipse infra omnia. Et superior per potentiam, et inferior per sustentationem: exterior per magnitudinem, et interior per subtilitatem. Sursum regens, deorsum continens, extra circumdans, interius penetrans. Nec alia ex parte superior, alia inferior; aut alia ex parte exterior, atque ex alia manet interior; sed unus idemque totus ubique, praesidendo sustinens, circumdando penetrans, penetrando circumdans, unde superius praesidens, inferius inde sustinens, et unde exterius ambiens, inde interius replens; sine inquietudine superius regens, sine labore inferius sustinens; interius sine extenuatione penetrans, exterius sine extensione circumdans. Est itaque inferior, et superior sine loco, est amplus sine latitudine, est subtilis sine attenuatione. » 328 Et oculos Domini. ] « Oculus Dei, inquit Hildemarus, dicitur illa vis divina qua cuncta videt, sicut auris dicitur illa vis divina qua cuncta audit. » Sive, ut ait Bern. Cass., « Oculorum",
          "candidate_score": 0.600323,
          "ce_score": null
        }
      ]
    },
    {
      "rank": 9,
      "cf_id": "cf021",
      "work_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1",
      "max_score": 0.69121,
      "ce_confirmed": false,
      "evidence": [
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_36",
          "bdc_text": "Sic dominus respicit preces suorum ad se clamantium Vgl. Lk 18 , 7. .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_414",
          "psc_text": "nocere posse monstrabis. Et in nomine Dei nostri magnificabimur: et confessio tui nominis non solum non perdet, sed etiam magnificabit nos. 7. [vers. 7.] Impleat Dominus omnes petitiones tuas: impleat Dominus non solum petitiones quas habuisti in terra, sed etiam quibus in coelo interpellas pro nobis. Nunc cognovi quoniam salvum fecit Dominus Christum suum; nunc mihi per prophetiam demonstratum est, quoniam resuscitabit Dominus Christum suum. Exaudiet illum de coelo sancto suo: exaudiet illum, non de terra tantum, ubi se petiit clarificari (Joan. XVII, 1); verum etiam de coelo, ubi jam ad dexteram Patris interpellans pro nobis (Rom. VIII, 34), diffudit inde Spiritum sanctum super credentes in se. In potentatibus salus dexterae ejus: potentatus nostri sunt salus favoris ejus, cum etiam de tribulatione dat auxilium, ut quando infirmamur, tunc potentes simus (II Cor. XII, 10). Nam vana salus hominum (Psal. LIX, 13), quae non dexterae, sed sinistrae ejus est: hac enim",
          "candidate_score": 0.69121,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_9",
          "bdc_text": "vero , qui nunquam deserit suosVgl. Dtn 31 , 6. 8 u. ö. , simul finem fecit anxietatum nostrarum omnium , ut nihil omnino ad te scribendum sit aliud , quam ut cum bonis omnibus maiestatem dei celebretis magnifice .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_3518",
          "psc_text": "Peccator es; magnificetur ut vocet: confiteris; magnificetur ut ignoscat: jam juste vivis; magnificetur ut regat: perseveras usque in finem; magnificetur ut glorificet. Semper ergo magnificetur Dominus. Hoc dicant justi; hoc dicant qui quaerunt eum. Quisquis hoc non dicit, non quaerit eum. Ecce, magnificetur Dominus. Exsultent et jucundentur omnes qui quaerunt eum; et dicant, Semper magnificetur Dominus, qui diligunt salutare ejus. Ab illo est enim illis salus, non a se. Salutare Domini Dei nostri, Salvator Dominus noster Jesus Christus: quisquis diligit Salvatorem, confitetur se sanatum; quisquis se confitetur sanatum, misse se confitetur aegrotum. Dicant ergo, Semper magnificetur Dominus, qui diligunt salutare tuum: non salutare suum, quasi se ipsi salvent; non quasi salutare hominis, tanquam ab illo salventur. Nolite, inquit, confidere in principes, et in filios hominum, in quibus non est salus (Psal. CXLV, 2, 3) . Quare hoc? Domini est salus, et super populum tuum benedictio tua (Psal III, 9) .",
          "candidate_score": 0.682086,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_36",
          "bdc_text": "Sic dominus respicit preces suorum ad se clamantium Vgl. Lk 18 , 7. .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_3857",
          "psc_text": "Illum quippe quem invocas, in te vocas. Quid est enim invocare, nisi in teipsum vocare? Si invocatur a te, id est, si vocatur in te, ad quem accedit? Ad superbum non accedit. Certe altus est; non eum attingit elatus. Omnia sublimia ut contingamus, attollimus nos; et si attingere non possumus, machinamenta aliqua vel scalas quaerimus, ut sublimati sublimia contingamus: contra Deus; et altus est, et ab humilibus contingitur. Scriptum est, Prope est Dominus his qui obtriverunt cor (Psal. XXXIII, 19) : tritura cordis, pietas, humilitas. Qui se conterit, irascitur sibi: se habeat iratum, ut illum habeat propitium; se habeat judicem, ut illum habeat defensorem. Ergo invocatus Deus venit. Ad quem venit? Ad superbum non venit. Audi aliud testimonium: Excelsus Dominus, et humilia respicit; excelsa autem a longe cognoscit (Psal. CXXXVII, 6) . Excelsus Dominus, et humilia respicit, non a longe; excelsa autem a longe cognoscit. Et ne forte cum dictum",
          "candidate_score": 0.680168,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_26_28",
          "bdc_text": "TRE III 21-24 . etc. Qui tituli graviter commoverunt legatum existimantem Germaniam totam esse deploratam desperatamque , quod sanctissimum istud ecclesiae caput et Christi vicarium pro bestia illa et homine illo peccatiVgl. 2Thess 2 , 3 .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_45",
          "psc_text": "multitudo resistentem mentem ducit in lege peccati: Domine, quid multiplicati sunt qui tribulant me, multi insurgunt adversum me? Et quoniam plerumque coacervatione vitiorum subrepit desperatio sanitatis, tanquam ipsis vitiis insultantibus animae, vel etiam diabolo et angelis ejus per noxias suggestiones ut desperemus operantibus, verissime dicitur: Multi dicunt animae meae: Non est salus illi in Deo ejus. Tu autem, Domine, susceptor meus es; haec enim spes est, quod naturam humanam in Christo suscipere dignatus est. Gloria mea: ex illa regula, ne quis sibi aliquid tribuat. Et exaltans caput meum: sive ipsum qui omnium nostrum caput est, sive uniuscujusque nostrum spiritum, quod caput est animae et carnis; caput enim mulieris vir, et caput viri Christus (I Cor. XI, 3) . Exaltatur autem mens, cum jam dici potest, Mente servio legi Dei (Rom. VII, 25) ; ut caetera hominis pacata subdantur, cum jam carnis resurrectione absorbetur mors in victoriam (I Cor. XV, 54).",
          "candidate_score": 0.675583,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_36",
          "bdc_text": "Sic dominus respicit preces suorum ad se clamantium Vgl. Lk 18 , 7. .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1576",
          "psc_text": "clamavi ad te, Domine (Psal. CXXIX, 1) . Et qui jam de profundo clamant, non penitus in profundo sunt: clamor ipse jam levat. Sunt alii profundius in profundo, qui nec sentiunt se esse in profundo. Tales sunt superbi contemptores, non pii deprecatores, non lacrymosi clamatores: sed tales, quales alio loco Scriptura designat: Peccator cum venerit in profundum malorum, contemnit (Prov. XVIII, 3) . Cui enim parum est esse peccatorem, nisi etiam non sit peccatorum suorum confessor, sed defensor, altius in profundo est. Ille autem qui de profundo exclamavit, jam ab imo profundi caput ut clamaret levavit: auditus est, eductus est de lacu miseriae, et de luto limi. Jam habet fidem, quam non habebat; habet spem, sine qua erat; in Christo ambulat, qui in diabolo errabat. Ideo enim, Posuit, inquit, supra petram pedes meos, et direxit gressus meos. Petra autem erat Christus (I Cor. X, 4). Simus super petram, dirigantur gressus",
          "candidate_score": 0.674225,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_78_80",
          "bdc_text": "vgl. unten Z. 84-86 ) . . Quibus cum adfuerit dominus , curandum est , ne confidamus plus iusto humanis viribus , sed toti nitamur divinae benevolentiae et , ut fortes sumus contra papam , ita in nobis ipsis antichristi regnum modis omnibus et vere execremur . Amen .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_3202",
          "psc_text": "Domini in Evangelio: Nemo ponens manum super aratrum et respiciens retro, aptus est regno Dei (Luc. IX, 62) . Quid ergo debeo facere? Quod ait Apostolus: Quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus (Philipp. III, 13) . Retro enim nostra omnia quae transierunt, iniqua sunt. Nemo ex bono venit ad Christum: omnes peccaverunt: credendo justificantur (Rom. III, 22). Perfecta justitia non erit, nisi in illa vita; tamen ad provectum, et mores boni ab ipso inspirantur, ab ipso donantur. Noli ergo tua merita computare, noli. Et si suggerit iniquitas, noli consentire. Quid enim ait?] Iniquitatem si conspexi in corde meo, non exaudiat Dominus. 23. [vers. 19.] Propterea exaudivit me Deus. Quia iniquitatem non conspexi in corde meo. Et intendit voci orationis meae. 24. [vers. 20.] Benedictus Deus meus, qui non amovit deprecationem meam, et misericordiam suam a me. Tenet sensum ab eo loco, ubi ait, Venite, audite, et narrabo",
          "candidate_score": 0.672921,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_26_28",
          "bdc_text": "TRE III 21-24 . etc. Qui tituli graviter commoverunt legatum existimantem Germaniam totam esse deploratam desperatamque , quod sanctissimum istud ecclesiae caput et Christi vicarium pro bestia illa et homine illo peccatiVgl. 2Thess 2 , 3 .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2725",
          "psc_text": "ut titulus non corrumpatur. Aliquot psalmi sic praenotati sunt (Psal. LVI-LVIII), sed tamen in omnibus passio Domini praenuntiatur. Ergo et hic intelligamus Domini passionem, et loquatur nobis Christus caput et corpus. Sic semper, aut prope semper audiamus voces Christi de Psalmo, ut non solum intueamur caput illud unum mediatorem Dei et hominum, hominem Christum Jesum (I Tim. II, 5); qui etiam secundum divinitatem in principio erat Verbum, Deus apud Deum, quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis (Joan. I, 1, 14), caro ex semine Abraham, ex semine David de Maria virgine (Matth. I, 1): non ergo illum solum qui est caput nostrum cogitemus, quando audimus Christum loqui; sed cogitemus Christum caput et corpus, totum integrum quemdam virum. Nobis enim dicitur, Vos autem estis corpus Christi et membra (I Cor. XII, 27) , ab apostolo Paulo. Et de illo dicitur ab eodem Apostolo quia est caput Ecclesiae (Ephes. I,",
          "candidate_score": 0.671403,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_69_71",
          "bdc_text": "Hic cave , mi frater , ne quicquam tale ędatur , imo ne sciat Bucerus , qui et calamo valet et non caret ingenio vehementi . Quodsi ille vos prior irritarit , tum bonorum omnium iuditio licebit referire . Orandus est autem dominus , ut omni simultate inter doctos sublata tanquam unus vir coeamus adversus antichristum et mundum , bestias atrocissimas .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_3222",
          "psc_text": "Vides illum passum damnum, aut humiliatum, aut orbitate percussum: quid credis? Iste aliquid mali fecit, ut hoc illi contingeret. Tale cor habeant, talem animum inimici mei. Ignoras, o homo; vere tu tibi inimicus es, qui per aestatem tibi non colligis quod iste collegit. Modo intus formica comedit labores aestatis: sed eam colligentem videre poteras; manducantem videre non potes. Ista, fratres, quantum Dominus dedit, quantum suggerere et imbuere dignatus est infirmitatem et humilitatem nostram, quantum capimus pro modulo nostro, diximus, quare det Deus omnia ista permixta et bonis et malis, et quare auferat et bonis et malis. Dedit tibi; non extollaris: abstulit tibi; non frangaris. Times ne auferat; bono potest auferre et malo: melius ergo bonus quod Dei est amittis, sed Deum tenes. Sic ergo et ille malus; ipsum hortamur: Passurus es damnum; (quis non passurus est orbitatem?) aliquis casus irruet, aliqua calamitas de transverso, undecumque plenus est mundus, exempla non",
          "candidate_score": 0.670388,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_29_31",
          "bdc_text": "haberi et credi . Philippus quoque auctarium quoddamquoddam am Rande nachgetragen. egregium descripsit , in quo et ipse pontificatum suis coloribus , hoc est atris , graphice depinxitZu Melanchthons \"Tractatus de potestate et primatu papae\" s. oben Nr. 960 , 42f mit Anm. 11. . In hoc negotio igitur liberavit nos Christus multo et magno metu , cui perpetuae gratiae sint .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2798",
          "psc_text": "Ne magnitudine, inquit, revelationum extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphizet. Propter quod ter Dominum rogavi, ut discederet a me; et dixit mihi: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur (II Cor. XII, 7-10) . Videte quae sint consummationes. Apostolus, doctor gentium, pater fidelium per Evangelium, accepit stimulum carnis a quo colaphizaretur. Quis nostrum hoc dicere auderet, nisi ille confiteri non erubesceret? Si enim dixerimus hoc non passum fuisse Paulum; cum ei quasi honorem deferimus, mendacem facimus. Sed quia verax est, et verum dixit; oportet ut credamus datum illi esse angelum satanae, ne magnitudine revelationum extolleretur. Ecce quam timendus est serpens superbiae! Quid itaque factum est istis? In peccato suo comprehensi sunt, quia Christum occiderunt, et de ipsa magnitudine peccati plus humiliati sunt, et majore humilitate erigi meruerunt: hoc est, Comprehendantur in superbia sua. Et ex maledicto et mendacio annuntiabuntur consummationes: id est,",
          "candidate_score": 0.670081,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_27_29",
          "bdc_text": "etc. Qui tituli graviter commoverunt legatum existimantem Germaniam totam esse deploratam desperatamque , quod sanctissimum istud ecclesiae caput et Christi vicarium pro bestia illa et homine illo peccatiVgl. 2Thess 2 , 3 . haberi et credi .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_3027",
          "psc_text": "esse fortes martyres, nisi intuerentur eum qui primus passus est; nec talia sustinerent in passione, qualia ille, nisi talia sperarent in resurrectione, qualia ipse de se demonstravit: novit autem Sanctitas Vestra caput nostrum esse Dominum nostrum Jesum Christum, omnesque illi cohaerentes membra esse illius capitis; ejusque vocem jam habetis notissimam, quoniam non ex solo capite, sed etiam ex corpore loquitur; vocesque ejus non tantum ipsum Dominum Jesum Christum, qui jam ascendit in coelum, vel significant vel praedicant, sed etiam ejus membra caput proprium secutura: agnoscamus hic non solum illius vocem, sed et nostram. Et nemo dicat quod hodie in tribulatione passionum non sumus. Semper enim audistis hoc, quia illis temporibus Ecclesia quasi tota simul impellebatur, nunc autem per singulos tentatur. Alligatus est quidem diabolus, ne faciat quantum potest, ne faciat quantum vult; tamen tantum tentare sinitur, quantum expedit proficientibus. Non nobis expedit esse sine tentationibus: nec rogemus Deum ut non",
          "candidate_score": 0.670072,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_27_29",
          "bdc_text": "etc. Qui tituli graviter commoverunt legatum existimantem Germaniam totam esse deploratam desperatamque , quod sanctissimum istud ecclesiae caput et Christi vicarium pro bestia illa et homine illo peccatiVgl. 2Thess 2 , 3 . haberi et credi .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2725",
          "psc_text": "ut titulus non corrumpatur. Aliquot psalmi sic praenotati sunt (Psal. LVI-LVIII), sed tamen in omnibus passio Domini praenuntiatur. Ergo et hic intelligamus Domini passionem, et loquatur nobis Christus caput et corpus. Sic semper, aut prope semper audiamus voces Christi de Psalmo, ut non solum intueamur caput illud unum mediatorem Dei et hominum, hominem Christum Jesum (I Tim. II, 5); qui etiam secundum divinitatem in principio erat Verbum, Deus apud Deum, quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis (Joan. I, 1, 14), caro ex semine Abraham, ex semine David de Maria virgine (Matth. I, 1): non ergo illum solum qui est caput nostrum cogitemus, quando audimus Christum loqui; sed cogitemus Christum caput et corpus, totum integrum quemdam virum. Nobis enim dicitur, Vos autem estis corpus Christi et membra (I Cor. XII, 27) , ab apostolo Paulo. Et de illo dicitur ab eodem Apostolo quia est caput Ecclesiae (Ephes. I,",
          "candidate_score": 0.669794,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_79_81",
          "bdc_text": "Quibus cum adfuerit dominus , curandum est , ne confidamus plus iusto humanis viribus , sed toti nitamur divinae benevolentiae et , ut fortes sumus contra papam , ita in nobis ipsis antichristi regnum modis omnibus et vere execremur . Amen . Vale cum charissimis fratribus Pellicano , LeoneLeo Jud. , Theodoro Theodor Bibliander. , Steinero et reliquis , quos omnes Christus servet .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_3800",
          "psc_text": "superbiam eorum in finem; nam et ipsi jam Christum cognoverunt. Finis enim Legis Christus, ad justitiam omni credenti (Rom. X, 4) . Quam bene illis optat? Quasi iratus loquitur, et maledicere videtur: et utinam eveniat quod maledicit! imo jam in nomine Christi evenire gaudeamus. Jam tenentes sceptrum, subduntur ligno crucis; jam fit quod praedictum est: Adorabunt eum omnes reges terrae; omnes gentes servient illi (Psal. LXXI, 11) . Jam in frontibus regum pretiosius est signum crucis, quam gemma diadematis. Eleva manum tuam in superbiam eorum in finem. Quanta maligne operatus est inimicus in sanctis tuis! In his quae sancta tua erant; id est, in templo, in sacerdotio, in illis omnibus Sacramentis, quae illo tempore fuerunt, quanta maligne operatus est inimicus! Revera inimicus tunc operatus est. Gentes enim tunc, quae hoc fecerunt, deos falsos colebant, simulacra adorabant, daemonibus serviebant; operati sunt tamen multa mala in sanctis Dei. Quando possent, nisi permitterentur?",
          "candidate_score": 0.669687,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_36",
          "bdc_text": "Sic dominus respicit preces suorum ad se clamantium Vgl. Lk 18 , 7. .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_29",
          "psc_text": "Dominus praecipit, ut in cubiculis clausis, id est, in secretis cordis sine strepitu oretur (Matth. VI, 6). Nec facile quisquam dixerit hac voce minus orari, si nullus verborum sonus reddatur ex corpore; quoniam et silentes cum in cordibus oramus, si alienae ab affectu orantis cogitationes intercurrant, nondum dici potest: Voce mea ad Dominum clamavi. Neque hoc recte dicitur, nisi cum sola anima, nihil carnis nihilque carnalium intentionum in oratione attrahens, loquitur Domino, ubi solus audit; clamor autem etiam iste dicitur, propter vim ipsius intentionis. Et exaudivit me de monte sancto suo: montem quidem ipsum Dominum per Prophetam dictum habemus, ut scriptum est, lapidem praecisum sine manibus crevisse in magnitudinem montis (Dan. II, 35). Sed hoc ab ipsius persona non potest accipi, nisi forte ita dicere voluit: De memetipso, tanquam de monte sancto suo, me exaudivit, cum habitaret in me, id est, in ipso monte. Planius autem est et expeditius, si",
          "candidate_score": 0.669443,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_70_72",
          "bdc_text": "Quodsi ille vos prior irritarit , tum bonorum omnium iuditio licebit referire . Orandus est autem dominus , ut omni simultate inter doctos sublata tanquam unus vir coeamus adversus antichristum et mundum , bestias atrocissimas . Iam vero nihil est , quod addam , excepto catalogo omnium , qui fuerunt Schmalkaldi , quem hic habes Bullingers Abschrift eines Verzeichnisses aller Teilnehmer des Tags zu Schmalkalden findet sich in Zürich StA , E II 337 , 227r. -v .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_3202",
          "psc_text": "Domini in Evangelio: Nemo ponens manum super aratrum et respiciens retro, aptus est regno Dei (Luc. IX, 62) . Quid ergo debeo facere? Quod ait Apostolus: Quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus (Philipp. III, 13) . Retro enim nostra omnia quae transierunt, iniqua sunt. Nemo ex bono venit ad Christum: omnes peccaverunt: credendo justificantur (Rom. III, 22). Perfecta justitia non erit, nisi in illa vita; tamen ad provectum, et mores boni ab ipso inspirantur, ab ipso donantur. Noli ergo tua merita computare, noli. Et si suggerit iniquitas, noli consentire. Quid enim ait?] Iniquitatem si conspexi in corde meo, non exaudiat Dominus. 23. [vers. 19.] Propterea exaudivit me Deus. Quia iniquitatem non conspexi in corde meo. Et intendit voci orationis meae. 24. [vers. 20.] Benedictus Deus meus, qui non amovit deprecationem meam, et misericordiam suam a me. Tenet sensum ab eo loco, ubi ait, Venite, audite, et narrabo",
          "candidate_score": 0.668898,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_26_28",
          "bdc_text": "TRE III 21-24 . etc. Qui tituli graviter commoverunt legatum existimantem Germaniam totam esse deploratam desperatamque , quod sanctissimum istud ecclesiae caput et Christi vicarium pro bestia illa et homine illo peccatiVgl. 2Thess 2 , 3 .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_46",
          "psc_text": "caput est animae et carnis; caput enim mulieris vir, et caput viri Christus (I Cor. XI, 3) . Exaltatur autem mens, cum jam dici potest, Mente servio legi Dei (Rom. VII, 25) ; ut caetera hominis pacata subdantur, cum jam carnis resurrectione absorbetur mors in victoriam (I Cor. XV, 54). Voce mea ad Dominum clamavi: voce illa intima et intentissima. Et exaudivit me de monte sancto suo: de ipso per quem nobis subvenit, et quo mediatore nos exaudit. Ego dormivi, et somnum cepi; et exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me: quis hoc non potest fidelium dicere, recolens mortem peccatorum suorum, et donum regenerationis? Non timebo millia populi circumdantis me. Exceptis his quae universaliter Ecclesia sustinuit et sustinet, habet etiam unusquisque tentationes quibus circumvallatus haec dicat: Exsurge, Domine, salvum me fac, Deus meus; hoc est, Fac me exsurgere. Quoniam tu percussisti omnes adversantes milti sine causa: recte in praedestinatione dicitur de diabolo",
          "candidate_score": 0.668822,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_34_36",
          "bdc_text": "Non minus autem feliciter cessit concordiae negotium ; ad tutum enim portum deducta sunt omnia . Sic dominus respicit preces suorum ad se clamantium Vgl. Lk 18 , 7. .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1751",
          "psc_text": "16. [vers. 9.] Ideo sequitur: In die mandavit Dominus misericordiam suam, et nocte declarabit. Nulli vacat audire in tribulatione. Attendite cum vobis bene est; audite cum vobis bene est: discite, cum tranquilli estis, sapientiae disciplinam, et verbum Dei ut cibum colligite. Quando enim quisque in tribulatione est, prodesse illi debet quod securus audivit. Et enim in rebus prosperis mandat tibi Deus misericordiam suam, si ei fideliter servieris; quia liberat te de tribulatione; sed non tibi declarat ipsam misericordiam, quam tibi per diem mandavit, nisi per noctem. Cum venerit ipsa tribulatio, tunc adjutorio te non deserit: ostendit tibi verum fuisse quod tibi per diem mandavit. Etenim scriptum est quodam loco: Speciosa misericordia Domini in tempore tribulationis, sicut nubes pluviae in tempore siccitatis (Eccli. XXXV, 26) . In die mandavit Dominus misericordiam suam, et nocte declarabit. Non tibi ostendit quia subvenit tibi, nisi venerit tibi tribulatio, unde eruaris ab illo qui tibi",
          "candidate_score": 0.6684,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_79",
          "bdc_text": "Quibus cum adfuerit dominus , curandum est , ne confidamus plus iusto humanis viribus , sed toti nitamur divinae benevolentiae et , ut fortes sumus contra papam , ita in nobis ipsis antichristi regnum modis omnibus et vere execremur .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_3202",
          "psc_text": "Domini in Evangelio: Nemo ponens manum super aratrum et respiciens retro, aptus est regno Dei (Luc. IX, 62) . Quid ergo debeo facere? Quod ait Apostolus: Quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus (Philipp. III, 13) . Retro enim nostra omnia quae transierunt, iniqua sunt. Nemo ex bono venit ad Christum: omnes peccaverunt: credendo justificantur (Rom. III, 22). Perfecta justitia non erit, nisi in illa vita; tamen ad provectum, et mores boni ab ipso inspirantur, ab ipso donantur. Noli ergo tua merita computare, noli. Et si suggerit iniquitas, noli consentire. Quid enim ait?] Iniquitatem si conspexi in corde meo, non exaudiat Dominus. 23. [vers. 19.] Propterea exaudivit me Deus. Quia iniquitatem non conspexi in corde meo. Et intendit voci orationis meae. 24. [vers. 20.] Benedictus Deus meus, qui non amovit deprecationem meam, et misericordiam suam a me. Tenet sensum ab eo loco, ubi ait, Venite, audite, et narrabo",
          "candidate_score": 0.667376,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_134_136",
          "bdc_text": "uff erden , dann das er nit ruw haben werd. Gott sye mit ym und uns allen . Hęc nulli hominum quam tibi , quibus lectis da Vulcano . Vale , cor meum .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2055",
          "psc_text": "Venenati enim cordis est ista sanies, eructans in Deum putorem blasphemiae, et quod pejus est manus curantis repellens, morsum serpentis non repellens. Hoc dixi, repellit a se cor hominis verbi Dei severitatem, et admittit ad se male suadentis serpentis blanditias. Contra hos ergo cantat sermo divinus, et jam in isto psalmo loquitur nobis. Ad quem psalmum intentam ego facerem Sanctitatem Vestram, nisi ipse nos faceret omnes intentos; nec nos solos, sed totum orbem terrarum. Audite enim quemadmodum coepit. 2. [vers. 2.] Audite haec omnes gentes. Non ergo vos soli qui hic estis. Nam vox nostra quanta est, ut sic clamemus, ut audiant omnes gentes? Clamavit enim per Apostolos Dominus noster Jesus Christus, clamavit tot linguis quas misit; et videmus hunc psalmum qui ante non recitabatur nisi in una gente, in synagoga Judaeorum, recitari per totum orbem terrarum, per omnes Ecclesias, impletumque esse quod hic dictum est, Audite haec omnes gentes.",
          "candidate_score": 0.665991,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_117_119",
          "bdc_text": "Nocetur enim hoc modo et libertati christianę , et plus aequo astringimur hominum inventis . Diss sag ich dorum , ob ir glichwol nit möchtend uff die form in die concordi komen , wie ir anglangt möchten werden , davon ich doch nichts gwisses wais , das ir doch sunst dem Luther früntlich engegen giengind . Item inter cętera :",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_516",
          "psc_text": "vestram (Ibid., 26) : intelligitur quidem secundum tempus, fratres; quia etsi ex ipsa humana conditione et infirmitate mortalitatis, quam portamus, subrepit ira christiano, non debet diu teneri et fieri pridiana. Ejice illam de corde antequam occidat lux ista visibilis, ne te deserat lux illa invisibilis. Sed et aliter bene intelligitur, quia est noster sol justitiae veritas Christus, non iste sol qui adoratur a Paganis et Manichaeis, et videtur etiam a peccatoribus; sed ille alius cujus veritate humana natura illustratur, ad quem gaudent Angeli, hominum autem infirmatae acies cordis etsi trepidant sub radiis ejus, ad eum tamen contemplandum per mandata purgantur. Cum coeperit iste sol in homine habitare per fidem, non tantum in te valeat iracundia quae in te nascitur, ut occidat super iracundiam tuam, id est, deserat Christus mentem tuam; quia non vult habitare Christus cum iracundia tua. Videtur enim quasi ipse a te occidere, cum tu ab ipso occidas:",
          "candidate_score": 0.664994,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_28",
          "bdc_text": "Qui tituli graviter commoverunt legatum existimantem Germaniam totam esse deploratam desperatamque , quod sanctissimum istud ecclesiae caput et Christi vicarium pro bestia illa et homine illo peccatiVgl. 2Thess 2 , 3 .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2725",
          "psc_text": "ut titulus non corrumpatur. Aliquot psalmi sic praenotati sunt (Psal. LVI-LVIII), sed tamen in omnibus passio Domini praenuntiatur. Ergo et hic intelligamus Domini passionem, et loquatur nobis Christus caput et corpus. Sic semper, aut prope semper audiamus voces Christi de Psalmo, ut non solum intueamur caput illud unum mediatorem Dei et hominum, hominem Christum Jesum (I Tim. II, 5); qui etiam secundum divinitatem in principio erat Verbum, Deus apud Deum, quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis (Joan. I, 1, 14), caro ex semine Abraham, ex semine David de Maria virgine (Matth. I, 1): non ergo illum solum qui est caput nostrum cogitemus, quando audimus Christum loqui; sed cogitemus Christum caput et corpus, totum integrum quemdam virum. Nobis enim dicitur, Vos autem estis corpus Christi et membra (I Cor. XII, 27) , ab apostolo Paulo. Et de illo dicitur ab eodem Apostolo quia est caput Ecclesiae (Ephes. I,",
          "candidate_score": 0.664086,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_36_38",
          "bdc_text": "Sic dominus respicit preces suorum ad se clamantium Vgl. Lk 18 , 7. . Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ; s. Bizer , Abendmahlsstreit 194-196 . .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_180",
          "psc_text": "Quod in isto psalmo intelligi potest, si quisque pia mente, Domino adjuvante, distinguat inter justorum praemia et supplicia peccatorum, quemadmodum his duobus universa creatura, quam Deus a se conditam regit, mirifica et paucis cognita pulchritudine decoratur. Ita ergo ait, Confitebor Domino secundum justitiam ejus, tanquam ille qui viderit non factas tenebras a Deo, sed ordinatas tamen. Deus enim dixit: Fiat lux, et facta est lux (Gen. I, 3) . Non dixit: Fiant tenebrae, et factae sunt tenebrae; et tamen ipsas ordinavit. Et ideo dicitur: Divisit Deus inter lucem et tenebras, et vocavit Deus lucem diem, et tenebras vocavit noctem (Ibid., 4, 5) . Ista distinctio: aliud fecit, et ordinavit; aliud autem non fecit, sed tamen etiam hoc ordinavit. Jam vero tenebris significari peccata, et in propheta invenitur, qui dixit, Et tenebrae tuae tanquam meridies erunt (Isai. LVIII, 10) , et in apostolo dicente, Qui odit fratrem suum, in tenebris est",
          "candidate_score": 0.663649,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_28",
          "bdc_text": "Qui tituli graviter commoverunt legatum existimantem Germaniam totam esse deploratam desperatamque , quod sanctissimum istud ecclesiae caput et Christi vicarium pro bestia illa et homine illo peccatiVgl. 2Thess 2 , 3 .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_45",
          "psc_text": "multitudo resistentem mentem ducit in lege peccati: Domine, quid multiplicati sunt qui tribulant me, multi insurgunt adversum me? Et quoniam plerumque coacervatione vitiorum subrepit desperatio sanitatis, tanquam ipsis vitiis insultantibus animae, vel etiam diabolo et angelis ejus per noxias suggestiones ut desperemus operantibus, verissime dicitur: Multi dicunt animae meae: Non est salus illi in Deo ejus. Tu autem, Domine, susceptor meus es; haec enim spes est, quod naturam humanam in Christo suscipere dignatus est. Gloria mea: ex illa regula, ne quis sibi aliquid tribuat. Et exaltans caput meum: sive ipsum qui omnium nostrum caput est, sive uniuscujusque nostrum spiritum, quod caput est animae et carnis; caput enim mulieris vir, et caput viri Christus (I Cor. XI, 3) . Exaltatur autem mens, cum jam dici potest, Mente servio legi Dei (Rom. VII, 25) ; ut caetera hominis pacata subdantur, cum jam carnis resurrectione absorbetur mors in victoriam (I Cor. XV, 54).",
          "candidate_score": 0.66336,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_87_89",
          "bdc_text": "vgl . etwa Z. 73-77 mit Z. 27-38 oder Z. 87-90 mit Z. 46-49 . hab ich gschriben , daß in in wol mögend guͦt bruder lesen lassen . Darnebend muͦs ich uch in ain örle runenins Ohr flüstern ( im Vertrauen sagen). , quod Butzerus sua aut suppressit aut dissimulavit et finito convento accessit ipse cum legatis Argentinensibus urbium nostrarum legatos et ministrosVgl .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1157",
          "psc_text": "fiat. In sinu enim secretum agnoscitur. Et quidem, fratres, et nos orare sic bene admonemur in sinu nostro, ubi Deus videt, ubi Deus audit, quo nullus oculus humanus penetrat, quo non videt nisi qui subvenit; ubi oravit Susanna, et cum ejus vox ab hominibus non audiretur, a Deo tamen audita est (Dan. XIII, 35, 44). Et hoc bene admonemur: sed in Domino nostro aliquid plus debemus intelligere, quia et ipse oravit. Et quidem cilicium ejus non agnoscimus in Evangelio secundum litteram. Nec jejunium ejus tempore passionis secundum litteram: adeoque ea exposuimus in allegoria et similitudine dicta, ut potuimus. Orationem vero ejus et de cruce audivimus: Deus meus, Deus meus, utquid me dereliquisti (Psal. XXI, 2; Matth. XXVII, 46) ? Sed et ibi nos eramus. Quando enim eum dereliquit Pater, a quo nunquam discessit? Legimus etiam in monte orasse solum Jesum, legimus pernoctasse in oratione; etiam sub tempus ipsius passionis (Id.",
          "candidate_score": 0.661215,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_134_136",
          "bdc_text": "uff erden , dann das er nit ruw haben werd. Gott sye mit ym und uns allen . Hęc nulli hominum quam tibi , quibus lectis da Vulcano . Vale , cor meum .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1615",
          "psc_text": "In omnibus gentibus. Quare in omnibus gentibus? Quia semen est Abrahae, in quo benedicentur omnes gentes (Gen. XII, 3, et XXII, 18). Quare in omnibus gentibus? Quia in omnem terram exivit sonus eorum (Psal. XVIII, 5). In Ecclesia magna. Ecce labia mea non prohibebo, Domine tu cognovisti. Labia mea loquuntur, non ea prohibebo loqui. Sonant quidem labia mea ad aures hominum, sed tu cognovisti cor meum. Labia mea non prohibebo, Domine tu cognovisti. Aliud audit homo, aliud agnoscit Deus. Ne in labiis solis esset annuntiatio, et diceretur de nobis. Quae dicunt vobis, facite, quae autem faciunt, facere nolite (Matth. XXIII, 3) : aut ipsi populo, laudanti Deum ore, non corde, diceretur, Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me (Isai. XXIX, 13) : sona labiis, propinqua corde. Corde enim creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem (Rom. X, 10). Qualis ille latro inventus est,",
          "candidate_score": 0.659126,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_20",
          "bdc_text": "omnes Romani episcopi impietates recollegit ea veritate et puritate , ut nemo non sit intellecturus nullum unquam regnum turpius extitisse in mundo Gemeint sind Luthers Schmalkaldische Artikel ( WA L 160-254 ;",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2445",
          "psc_text": "videtis; sed adversus principes et potestates et rectores mundi, tenebrarum harum (Ephes. VI, 12) . Ne forte cum dixisset, mundi, intelligeres daemones esse rectores coeli et terrae; mundi dixit, tenebrarum harum; mundi dixit, amatorum mundi; mundi dixit, impiorum et iniquorum; mundi dixit, de quo dicit Evangelium: Et mundus eum non cognovit (Joan. I, 10) . Si enim mundus non cognovit lucem, quia lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt, et ipsae tenebrae quae non comprehenderunt lucem praesentem, mundi nomine appellantur; harum tenebrarum sunt illi rectores. De ipsis ergo rectoribus habemus determinatam Scripturarum sententiam, quod omnino inde reditus alicujus eorum sperandus non est. At vero de ipsis tenebris quarum illi rectores sunt, non sumus certi ne forte qui erant tenebrae, fiant lux. Fidelibus quippe jam factis dicit Apostolus, Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino (Ephes. V, 8) : tenebrae in vobis, lux in Domino. Ergo, fratres, omnes",
          "candidate_score": 0.65551,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_77_79",
          "bdc_text": "Fabian , Quellen 159 ; vgl. unten Z. 84-86 ) . . Quibus cum adfuerit dominus , curandum est , ne confidamus plus iusto humanis viribus , sed toti nitamur divinae benevolentiae et , ut fortes sumus contra papam , ita in nobis ipsis antichristi regnum modis omnibus et vere execremur .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_772",
          "psc_text": "contra quos orandum est, diabolus et angeli ejus: ipsi nobis invident regnum coelorum, ipsi nolunt ut ascendamus unde illi dejecti sunt: ab his oremus erui animam nostram. Nam et quando adversum nos homines incitantur, vasa ipsorum fiunt. Proinde Paulus apostolus admonens nos quam cauti esse contra inimicos debeamus, ait servis Dei qui tribulationes patiebantur, utique seditionibus, improbitatibus, inimicitiis hominum: Non est vobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, id est, non adversus homines, sed adversus principes et potestates et rectores mundi (Ephes. VI, 12) . Cujus mundi? coeli et terrae? Absit. Hujus mundi rector non est nisi Creator. Sed quem dicit mundum? Amatores mundi. Denique addit, et exponit, Quod dico mundi, tenebrarum harum. Quarum utique tenebrarum, nisi infidelium et impiorum? Nam ex impiis et infidelibus cum essent facti pii et fideles, sic eos alloquitur idem apostolus, Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino (Id. V, 8) . Adversus spiritualia,",
          "candidate_score": 0.655056,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_134_136",
          "bdc_text": "uff erden , dann das er nit ruw haben werd. Gott sye mit ym und uns allen . Hęc nulli hominum quam tibi , quibus lectis da Vulcano . Vale , cor meum .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1990",
          "psc_text": "et Deus erat Verbum: omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil (Joan. I, 1-3). Ille est ante omnia, per quem facta sunt omnia. Psallite ergo Deo nostro, psallite. 9. [vers. 8.] Quoniam rex omnis terrae Deus. Quid enim? Et ante, non omnis terrae Deus? Nonne et coeli et terrae Deus, cum utique per illum facta sunt omnia? Quis posset dicere non esse Deum suum? Sed non omnes homines agnoverunt Deum suum; et ubi agnoscebatur, quasi ibi tantum Deus erat. Notus in Judaea Deus (Psal. LXXV, 2): nondum filiis Core dicebatur, Omnes gentes, plaudite manibus. Ille enim Deus notus in Judaea, rex omnis terrae Deus est. Jam ab omnibus agnoscitur, quia impletum est quod dicit Isaias, Ipse Deus tuus qui eruit te, universae terrae Deus vocabitur (Isai. LIV, 5) . Quoniam rex omnis terrae Deus: psallite intelligenter. Docet nos et admonet nos ut psallamus intelligenter: non quaeramus",
          "candidate_score": 0.653728,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_34_36",
          "bdc_text": "Non minus autem feliciter cessit concordiae negotium ; ad tutum enim portum deducta sunt omnia . Sic dominus respicit preces suorum ad se clamantium Vgl. Lk 18 , 7. .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_3072",
          "psc_text": "Dominus tuus, de cujus passione modo loquebamur? Nonne infirmitatem tuam portabat, quando dixit: Tristis est anima mea usque ad mortem? Nonne teipsum in se figurabat, cum dicebat: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste? Non enim duo corda et diversa, Patris, et Filii; sed in forma servi portavit cor tuum, ut doceret illud exemplo suo. Jam ecce quasi aliud cor tuum invenit tribulatio, volens transire quod imminebat: sed noluit Deus. Non consentit Deus cordi tuo; consenti tu cordi Dei. Audi vocem ipsius: Verum non quod ego volo, sed quod tu vis, Pater (Matth. XXVI, 38, 39) . 19. Laudabuntur ergo omnes recti corde. Quid sequitur? Si laudabuntur omnes recti corde, damnabuntur perversi corde. Duo tibi modo proposita sunt; elige cum tempus est. Si recto corde fueris, ad dexteram eris, et laudaberis. Quomodo? Venite, benedicti Patris mei; percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi. Perverso autem corde",
          "candidate_score": 0.653689,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_134_136",
          "bdc_text": "uff erden , dann das er nit ruw haben werd. Gott sye mit ym und uns allen . Hęc nulli hominum quam tibi , quibus lectis da Vulcano . Vale , cor meum .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_620",
          "psc_text": "Vox Domini commoventis solitudinem: vox Domini commoventis ad fidem Gentes quondam sine spe et sine Deo in hoc mundo (Ephes. II, 12); ubi nullus propheta, nullus verbi Dei praedicator, veluti nullus homo habitaverat. Et commovebit Dominus desertum Cades: et tunc celebrari faciet Dominus sanctum verbum Scripturarum suarum, quod a Judaeis non intelligentibus deserebatur. 9. [vers. 9.] Vox Domini perficientis cervos: vox enim Domini primo perficit superatores et repulsores venenosarum linguarum. Et revelabit silvas: et tunc eis revelabit opacitates divinorum librorum et umbracula mysteriorum, ubi cum libertate pascantur. Et in templo ejus unusquisque dicit gloriam: et in Ecclesia ejus omnis in spem aeternam regeneratus laudat Deum pro suo quisque dono, quod a sancto Spiritu accepit. 10. [vers. 10.] Dominus diluvium inhabitat: Dominus ergo primum inhabitat diluvium hujus saeculi in sanctis suis, tanquam in arca, ita in Ecclesia custoditis. Et sedebit Dominus rex in aeternum: et deinde sedebit regnans in eis in",
          "candidate_score": 0.652582,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_116_118",
          "bdc_text": "daß es aber ebend uff ain form sin muͤse , achten och ich nit allerding das best sin . Nocetur enim hoc modo et libertati christianę , et plus aequo astringimur hominum inventis . Diss sag ich dorum , ob ir glichwol nit möchtend uff die form in die concordi komen , wie ir anglangt möchten werden , davon ich doch nichts gwisses wais , das ir doch sunst dem Luther früntlich engegen giengind .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_516",
          "psc_text": "vestram (Ibid., 26) : intelligitur quidem secundum tempus, fratres; quia etsi ex ipsa humana conditione et infirmitate mortalitatis, quam portamus, subrepit ira christiano, non debet diu teneri et fieri pridiana. Ejice illam de corde antequam occidat lux ista visibilis, ne te deserat lux illa invisibilis. Sed et aliter bene intelligitur, quia est noster sol justitiae veritas Christus, non iste sol qui adoratur a Paganis et Manichaeis, et videtur etiam a peccatoribus; sed ille alius cujus veritate humana natura illustratur, ad quem gaudent Angeli, hominum autem infirmatae acies cordis etsi trepidant sub radiis ejus, ad eum tamen contemplandum per mandata purgantur. Cum coeperit iste sol in homine habitare per fidem, non tantum in te valeat iracundia quae in te nascitur, ut occidat super iracundiam tuam, id est, deserat Christus mentem tuam; quia non vult habitare Christus cum iracundia tua. Videtur enim quasi ipse a te occidere, cum tu ab ipso occidas:",
          "candidate_score": 0.647009,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_55",
          "bdc_text": "Si quid receperitis , fac , obsecro , ut nos quoque sciamus .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2379",
          "psc_text": "sciat si diligatis illum (Deut. XIII, 3) ? Quid est, ut sciat? Ut dono suo scire vos faciat. Sic ergo et hic, Deus de coelo prospexit super filios hominum, ut videret si est intelligens aut requirens Deum. Adsit ipse, et donet nobis ut quod cor nostrum fecit concipere, faciat et parere. Apostolus dicit: Nos autem non spiritum hujus mundi accepimus, sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis. Hoc Spiritu ergo quo cognoscimus quae a Deo donata sunt nobis, discernimus inter nos et eos quibus haec donata non sunt, et ex nobis illos cognoscimus. Quia si nos aliquod bonum habere non potuisse intelligimus, nisi illo donante et largiente a quo sunt omnia bona; simul videmus nihil tale posse habere eos quibus haec Deus non donavit. Ista dignoscentia nobis ex Spiritu Dei est; et eo quo videmus hoc, Deus videt; quia id Deus facit ut",
          "candidate_score": 0.645877,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_37_39",
          "bdc_text": "Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ; s. Bizer , Abendmahlsstreit 194-196 . . Praeterea nihil motum est .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_3364",
          "psc_text": "Scripturarum sanctarum sensus de Christo Deo asserti sunt contra Photinum! quam multi de homine Christo contra Manichaeum! quam multi de Trinitate contra Sabellium! quam multi de unitate Trinitatis contra Arianos, Eunomianos, Macedonianos! quam multi de catholica Ecclesia toto orbe diffusa, et de malorum commixtione usque in finem saeculi, quod bonis in sacramentorum ejus societate non obsint, adversus Donatistas et Luciferianos aliosque, si qui sunt, qui simili errore a veritate dissentiunt! quam multi contra caeteros haereticos, quos enumerare vel commemorare nimis longum est, et praesenti operi non necessarium! Quorum tamen sensuum probati assertores, aut prorsus laterent, aut non ita eminerent, ut eos eminere fecerunt superborum contradictiones, quos velut tauros, id est jugo disciplinae pacifico lenique non subditos, commemorat Apostolus, ubi talem dixit eligendum ad episcopatum, ut potens sit exhortari in doctrina sana, et contradicentes redarguere (Tit. I, 9) . Sunt enim multi non subditi; hi sunt tauri elatione cervicis impatientes aratri",
          "candidate_score": 0.644089,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_134",
          "bdc_text": "uff erden , dann das er nit ruw haben werd. Gott sye mit ym und uns allen .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1990",
          "psc_text": "et Deus erat Verbum: omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil (Joan. I, 1-3). Ille est ante omnia, per quem facta sunt omnia. Psallite ergo Deo nostro, psallite. 9. [vers. 8.] Quoniam rex omnis terrae Deus. Quid enim? Et ante, non omnis terrae Deus? Nonne et coeli et terrae Deus, cum utique per illum facta sunt omnia? Quis posset dicere non esse Deum suum? Sed non omnes homines agnoverunt Deum suum; et ubi agnoscebatur, quasi ibi tantum Deus erat. Notus in Judaea Deus (Psal. LXXV, 2): nondum filiis Core dicebatur, Omnes gentes, plaudite manibus. Ille enim Deus notus in Judaea, rex omnis terrae Deus est. Jam ab omnibus agnoscitur, quia impletum est quod dicit Isaias, Ipse Deus tuus qui eruit te, universae terrae Deus vocabitur (Isai. LIV, 5) . Quoniam rex omnis terrae Deus: psallite intelligenter. Docet nos et admonet nos ut psallamus intelligenter: non quaeramus",
          "candidate_score": 0.640569,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_55",
          "bdc_text": "Si quid receperitis , fac , obsecro , ut nos quoque sciamus .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1190",
          "psc_text": "quae intrinsecus sunt: Et Pater tuus, qui videt in abscondito, reddet tibi (Matth. VI, 6) . Quis est qui non claudit ostium? Qui talia petit a Deo pro magno et ibi constituit omnes preces suas, ut accipiat ea quae sunt hujus saeculi bona. Patet ostium tuum, turba videt cum oras. Quid est claudere ostium tuum? Ut hoc petas a Deo, quod solus Deus novit quomodo tibi det. Quid est hoc propter quod claudis ostium, et petis? Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit (Isai. LXIV, 4; I Cor. II, 9). Et forte non ascendit in ipsum cubile tuum, id est in cor tuum. Sed Deus novit quid tibi daturus est. Quando autem erit? Quando revelabitur Dominus, quando apparebit judex. Quid enim manifestius quam quod dicturus est ad dexteram positis? Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi (Matth. XXV, 34)",
          "candidate_score": 0.639519,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_134",
          "bdc_text": "uff erden , dann das er nit ruw haben werd. Gott sye mit ym und uns allen .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2967",
          "psc_text": "Orate pro illo per Christum. Prorsus hodiernam precem pro illo fundite Domino Deo nostro. Scimus enim et certi sumus quia oratio vestra delet omnes impietates ejus. Dominus vobiscum. IN PSALMUM LXII ENARRATIO. SERMO AD PLEBEM. 1. Propter eos qui forte rudes sunt adhuc ad nomen Christi, quia undique colligit qui pro omnibus dedit sanguinem suum, dicendum est paucis quod et illi libenter audiant qui noverunt, et discant qui non noverunt. Psalmi isti quos cantamus, antequam Dominus noster Jesus Christus natus esset ex virgine Maria, Spiritu Dei dictante dicti et conscripti sunt. Fuit enim David rex in Judaeorum gente; quae gens una colebat Deum unum, qui fecit coelum et terram, mare et omnia quae in ipsis sunt, sive quae videntur, sive quae non videntur. Caeterae autem gentes, aut idola colebant quae manibus suis fecerant, aut creaturam Dei, non ipsum Creatorem, id est, aut solem, aut lunam, aut stellas, aut mare, aut",
          "candidate_score": 0.639333,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_81_83",
          "bdc_text": "Vale cum charissimis fratribus Pellicano , LeoneLeo Jud. , Theodoro Theodor Bibliander. , Steinero et reliquis , quos omnes Christus servet . Datum Constantiae , 24 . martii 1537 .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_4139",
          "psc_text": "in nomine Domini (Matth. XXI, 9) ; in qua erat et congregatio puerorum in quibus dixit impletum, Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem (Psal. VIII, 3) . Hinc etiam illi post ejus resurrectionem, quorum die uno tria, et alio quinque millia baptizati sunt (Act. II, 41, et IV, 4), in animam unam et cor unum charitatis igne conflati; quorum nemo dicebat aliquid proprium, sed erant illis omnia communia (Id. IV, 32): hinc sancti diaconi, quorum Stephanus ante Apostolos martyrio est coronatus (Id. VII, 58): hinc tot Ecclesiae Judaeae quae in Christo erant, quibus erat facie Paulus ignotus (Gal. I, 22), notus autem saevitia famosissima, sed notior Christi misericordissima gratia: hinc et ipse secundum praemissam de se prophetiam, Lupus rapax, mane rapiens, et ad vesperum dividens escas (Gen. XLIX, 27) , id est, prius rapiens persecutor ad mortem, postea pascens praedicator ad vitam. Hi erant ex illo populo haereditas Dei.",
          "candidate_score": 0.638447,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_134",
          "bdc_text": "uff erden , dann das er nit ruw haben werd. Gott sye mit ym und uns allen .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2150",
          "psc_text": "egit? Vocavit terram a solis ortu usque ad occasum. Qui vocavit terram a solis ortu usque ad occasum, Dominus noster et Salvator est Jesus Christus. Verbum caro factum, ut inhabitaret in nobis. Dominus ergo noster Jesus Christus Deus deorum est; quia per ipsum facta sunt omnia, et sine ipso factum est nihil. Verbum Dei, si Deus est, utique Deus deorum est: utrum autem sit Deus, Evangelium respondet, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum (Joan. I, 14, 1) . Et si omnia per ipsum facta sunt, sicut consequenter dicit, et dii si qui facti sunt, per ipsum facti sunt. Unus enim Deus non factus, et vere Deus ipse solus. Ipse autem solus Deus, Pater et Filius et Spiritus sanctus, unus Deus. 2. Dii ergo quorum Deus est verus Deus, qui sunt, aut ubi sunt? Dicit alius psalmus: Deus stetit in synagoga deorum; in medio",
          "candidate_score": 0.637649,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_63_65",
          "bdc_text": "Hoc centies monui et moneo . Deinde , quod nuper quoque sum hortatus Siehe oben Nr. 954 , 8-10. , ne per vos aliqua ratione irritetur Lutherus adeoque totus iste consensus nostrorum . Nam audio Theodorum parasse aliquid in Bucerum Johannes Jung hatte Zwick bereits um den 11 .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2677",
          "psc_text": "Dictum est de illis et quod avari erant et amatores pecuniae: et omnis vita eorum, etiam praeterita, descripta est a Domino in Evangelio. Qui legit diligenter Evangelium, invenit unde illi ambas aures obturabant. Intendat Charitas Vestra: Dominus quid fecit? Contrivit dentes eorum in ore ipsorum. Quid est, in ore ipsorum? Ut ore suo contra se pronuntiarent: coegit illos ore suo in se sententiam dicere. Calumniari volebant ei propter tributum: non dixit ille, Licet reddere tributum, aut, non licet reddere. Et volebat dentes eorum, quibus inhiabant ut morderent, conterere; sed in ore ipsorum volebat. Si diceret, Solvatur Caesari tributum; calumniarentur illi quod maledixisset genti Judaeorum, eam tributariam faciendo. Ex peccato enim tributum reddebant humiliati, sicut illis in Lege praedictum erat. Tenemus illum, aiunt, maledictorem gentis nostrae, si nos jusserit tributum persolvere: si autem dixerit, Nolite solvere, tenemus eum quod contradixerit nobis devotos esse Caesari. Talem bicipitem laqueum quasi capiendo Domino posuerunt.",
          "candidate_score": 0.636792,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_112_114",
          "bdc_text": "Darus erwachst noch ain frag by mir : So ir sy möchtend annemen , ob es dannochtdarüber hinaus . guͦt und nutz sye , das alle menschen und alle kilchen eben uff ain ding verbunden sin muͤsind .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1615",
          "psc_text": "In omnibus gentibus. Quare in omnibus gentibus? Quia semen est Abrahae, in quo benedicentur omnes gentes (Gen. XII, 3, et XXII, 18). Quare in omnibus gentibus? Quia in omnem terram exivit sonus eorum (Psal. XVIII, 5). In Ecclesia magna. Ecce labia mea non prohibebo, Domine tu cognovisti. Labia mea loquuntur, non ea prohibebo loqui. Sonant quidem labia mea ad aures hominum, sed tu cognovisti cor meum. Labia mea non prohibebo, Domine tu cognovisti. Aliud audit homo, aliud agnoscit Deus. Ne in labiis solis esset annuntiatio, et diceretur de nobis. Quae dicunt vobis, facite, quae autem faciunt, facere nolite (Matth. XXIII, 3) : aut ipsi populo, laudanti Deum ore, non corde, diceretur, Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me (Isai. XXIX, 13) : sona labiis, propinqua corde. Corde enim creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem (Rom. X, 10). Qualis ille latro inventus est,",
          "candidate_score": 0.633693,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_61_63",
          "bdc_text": "oben Nr. 943 , 1-19 mit Anm. 2. . Tu semper in hoc totus sis , ne scindamini inter vos ipsos . Hoc centies monui et moneo .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2586",
          "psc_text": "futuri sunt post nos usque in finem saeculi. Tota enim Ecclesia constans ex omnibus fidelibus, quia fideles omnes membra sunt Christi, habet illud caput positum in coelis quod gubernat corpus suum; etsi separatum est visione, sed annectitur charitate. Quia ergo totus Christus caput est et corpus ejus; propterea in omnibus Psalmis sic audiamus voces capitis, ut audiamus et voces corporis. Noluit enim loqui separatim, quia noluit esse separatus, dicens: Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi (Matth. XXVIII, 20) . Si nobiscum est, loquitur in nobis, loquitur de nobis, loquitur per nos; quia et nos loquimur in illo: et ideo verum loquimur quia in illo loquimur. Nam quando in nobis et ex nobis loqui voluerimus, in mendacio remanebimus. 2. [vers. 1.] Quia ergo passionem Domini cantat iste psalmus, vide quem titulum habeat: In finem. Finis Christus est (Rom. X, 4). Quare dictus est finis? Non qui consumat, sed qui",
          "candidate_score": 0.632557,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_49_51",
          "bdc_text": "ante relationem senatui faciendam silent , non dicam plus aequo . Relatione facta et scriptis oblatis , si quid scire te referet , non obticebo . Sed audioVgl . den oben Anm. 1 erwähnten Bericht Wolfharts .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_29",
          "psc_text": "Dominus praecipit, ut in cubiculis clausis, id est, in secretis cordis sine strepitu oretur (Matth. VI, 6). Nec facile quisquam dixerit hac voce minus orari, si nullus verborum sonus reddatur ex corpore; quoniam et silentes cum in cordibus oramus, si alienae ab affectu orantis cogitationes intercurrant, nondum dici potest: Voce mea ad Dominum clamavi. Neque hoc recte dicitur, nisi cum sola anima, nihil carnis nihilque carnalium intentionum in oratione attrahens, loquitur Domino, ubi solus audit; clamor autem etiam iste dicitur, propter vim ipsius intentionis. Et exaudivit me de monte sancto suo: montem quidem ipsum Dominum per Prophetam dictum habemus, ut scriptum est, lapidem praecisum sine manibus crevisse in magnitudinem montis (Dan. II, 35). Sed hoc ab ipsius persona non potest accipi, nisi forte ita dicere voluit: De memetipso, tanquam de monte sancto suo, me exaudivit, cum habitaret in me, id est, in ipso monte. Planius autem est et expeditius, si",
          "candidate_score": 0.632041,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_132_134",
          "bdc_text": "So stats yez gantz wol unsethalb. Ich furcht aber nichts wirsmehr ; Schlimmeres . uff erden , dann das er nit ruw haben werd. Gott sye mit ym und uns allen .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_958",
          "psc_text": "securitatem. Exsultet terra, sed et timeat. Exsultet: quare? Quia misericordia Domini plena est terra. Timeat: quare? Quia sic congregavit in utrem aquas maris, ut poneret in thesauris abyssos. Fit ergo in illa quod alibi breviter utrumque dicitur: Servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore (Psal. II, 11) . 12. Timeat Dominum omnis terra: ab ipso autem commoveantur omnes qui inhabitant orbem terrae. Non timeant alterum pro illo: ab ipso commoveantur omnes qui inhabitant orbem terrae. Fera saevit? Deum time. Serpens insidiatur? Deum time. Homo te odit? Deum time. Diabolus te impugnat? Deum time. Tota enim creatura sub illo est quem juberis timere. Quoniam ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt. Hoc in Psalmo sequitur. Cum enim dixisset, Ab ipso commoveantur omnes qui inhabitant orbem terrae: ne converteret se homo ad timendum aliquid aliud, et aversus a timore Dei, timeret pro illo aliquam creaturam, et adoraret",
          "candidate_score": 0.6316,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_126_128",
          "bdc_text": "\"Summer gotBeteuerungsformel ( so mir Gott helfe ; vgl. SI VII 904-906 ) . , nun essend ir in dannocht nitdoch ( auch) nicht . wie ain schwinin braten\" etc.",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1751",
          "psc_text": "16. [vers. 9.] Ideo sequitur: In die mandavit Dominus misericordiam suam, et nocte declarabit. Nulli vacat audire in tribulatione. Attendite cum vobis bene est; audite cum vobis bene est: discite, cum tranquilli estis, sapientiae disciplinam, et verbum Dei ut cibum colligite. Quando enim quisque in tribulatione est, prodesse illi debet quod securus audivit. Et enim in rebus prosperis mandat tibi Deus misericordiam suam, si ei fideliter servieris; quia liberat te de tribulatione; sed non tibi declarat ipsam misericordiam, quam tibi per diem mandavit, nisi per noctem. Cum venerit ipsa tribulatio, tunc adjutorio te non deserit: ostendit tibi verum fuisse quod tibi per diem mandavit. Etenim scriptum est quodam loco: Speciosa misericordia Domini in tempore tribulationis, sicut nubes pluviae in tempore siccitatis (Eccli. XXXV, 26) . In die mandavit Dominus misericordiam suam, et nocte declarabit. Non tibi ostendit quia subvenit tibi, nisi venerit tibi tribulatio, unde eruaris ab illo qui tibi",
          "candidate_score": 0.630394,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_126_128",
          "bdc_text": "\"Summer gotBeteuerungsformel ( so mir Gott helfe ; vgl. SI VII 904-906 ) . , nun essend ir in dannocht nitdoch ( auch) nicht . wie ain schwinin braten\" etc.",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1752",
          "psc_text": "tibi per diem mandavit. Etenim scriptum est quodam loco: Speciosa misericordia Domini in tempore tribulationis, sicut nubes pluviae in tempore siccitatis (Eccli. XXXV, 26) . In die mandavit Dominus misericordiam suam, et nocte declarabit. Non tibi ostendit quia subvenit tibi, nisi venerit tibi tribulatio, unde eruaris ab illo qui tibi per diem promisit. Ideo admonemur imitari formicam (Prov. VI, 6). Sicut enim prosperitas saeculi significatur die, adversitas saeculi significatur nocte: ita alio modo prosperitas saeculi significatur aestate, adversitas saeculi significatur hieme. Et quid facit formica? Per aestatem colligit, quod ei per hiemem prosit. Ergo cum est aestas, cum bene est vobis, cum tranquilli estis, audite verbum Domini. Unde enim fieri potest ut in hac tempestate saeculi hujus sine tribulatione totum hoc mare transeatis? unde fieri potest? cui hoc hominum contigit? Si contigit alicui, plus metuenda est ipsa tranquillitas. In die mandavit Dominus misericordiam suam, et nocte declarabit. 17. [vers. 10-12.]",
          "candidate_score": 0.629288,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_132_134",
          "bdc_text": "So stats yez gantz wol unsethalb. Ich furcht aber nichts wirsmehr ; Schlimmeres . uff erden , dann das er nit ruw haben werd. Gott sye mit ym und uns allen .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_957",
          "psc_text": "omnium corda, quid ad tempus proferat, unde proferat, quantam potestatem tribuat malis in bonos, ad judicandos quidem malos, erudiendos autem bonos. Novit quomodo haec agat, qui ponit in thesauris abyssos. Fiat ergo quod sequitur: Timeat Dominum omnis terra. Non glorietur superba laetitia temeraria exsultatione, dicens: Jam congregata est velut in utrem aqua maris; quis mihi aliquid faciet? quis nocere audebit? Nescis quia posuit ille in thesauris abyssos, nescis unde proferat quod opus est ad flagellandum te pater tuus? Qui quidem in disciplinam tuam habet abyssi thesauros, quibus te erudiat ad thesauros coelorum. Ergo redi ad timorem, qui jam ibas in securitatem. Exsultet terra, sed et timeat. Exsultet: quare? Quia misericordia Domini plena est terra. Timeat: quare? Quia sic congregavit in utrem aquas maris, ut poneret in thesauris abyssos. Fit ergo in illa quod alibi breviter utrumque dicitur: Servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore (Psal. II, 11) .",
          "candidate_score": 0.626194,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_112_114",
          "bdc_text": "Darus erwachst noch ain frag by mir : So ir sy möchtend annemen , ob es dannochtdarüber hinaus . guͦt und nutz sye , das alle menschen und alle kilchen eben uff ain ding verbunden sin muͤsind .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2159",
          "psc_text": "omnes gentes, incipientibus ab Jerusalem. Audi, Per omnes gentes: Vocavit terram a solis ortu usque ad occasum. Audi, Incipientibus ab Jerusalem: Ex Sion species decoris ejus. Ergo. Vocavit terram a solis ortu usque ad occasum, concordat verbis Domini dicentis: Oportebat Christum pati, et resurgere a mortuis tertia die, et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes (Luc. XXIV, 46, 47) . Omnes enim gentes sunt a solis ortu usque ad occasum. Quod vero Ex Sion species decoris ejus, quod inde coepit decus Evangelii ejus, quod inde annuntiari coepit speciosus forma prae filiis hominum (Psal. XLIV, 3), concordat verbis Domini dicentis, Incipientibus ab Jerusalem. Concinunt nova veteribus, vetera novis: dicunt ad invicem seraphim duo, Sanctus, sanctus, sanctus Dominus Deus Sabaoth (Isai. VI, 3) . Et consonant duo Testamenta, et unam vocem habent duo Testamenta: audiatur vox concinentium Testamentorum, non calumniantium exhaeredatorum. Fecit ergo ista Deus deorum, Vocavit",
          "candidate_score": 0.625773,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_112_114",
          "bdc_text": "Darus erwachst noch ain frag by mir : So ir sy möchtend annemen , ob es dannochtdarüber hinaus . guͦt und nutz sye , das alle menschen und alle kilchen eben uff ain ding verbunden sin muͤsind .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2056",
          "psc_text": "ut audiant omnes gentes? Clamavit enim per Apostolos Dominus noster Jesus Christus, clamavit tot linguis quas misit; et videmus hunc psalmum qui ante non recitabatur nisi in una gente, in synagoga Judaeorum, recitari per totum orbem terrarum, per omnes Ecclesias, impletumque esse quod hic dictum est, Audite haec omnes gentes. Ad hoc solum volo intentos facere animos vestros, ne propter laborem corporalem non erigatis animum, terrente vos longitudine psalmi hujus. Si potuerit, finietur hodie: si non, restabit nobis aliquid in crastinum diem; tamen vos semper intenti estote. Tantum enim audietis, si Dominus voluerit, quantum vos non gravet, sed relevet. Audite haec, omnes gentes: unde estis et vos. Auribus percipite, omnes qui habitatis orbem. Hoc iterum videtur repetisse, quasi parum fuerit quod dixit, Audite. Quod dico, inquit, audite, auribus percipite, hoc est, nolite transeunter audire. Quid est, auribus percipite? Quod Dominus dicebat, Qui habet aures audiendi, audiat (Matth. XI, 25) :",
          "candidate_score": 0.623751,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_121_123",
          "bdc_text": "uwer artikelDie Rede ist vom Schreiben der reformierten Städte der Eidgenossenschaft an Luther vom 12 . Januar ( WA Briefwechsel XII 241-275 ) . glesen und drinn funden das wort \"gaistlich essen\"WA Briefwechsel XII 255 , 245 .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_300",
          "psc_text": "scriptum est, Et erunt duo in carne una (Gen. II, 24) , si ad libidinem quisque interpretetur, laqueum pluit super peccatorem; sin autem intelligas, sicut ille qui ait, Ego autem dico in Christo et in Ecclesia (Ephes. V, 32) , imbrem pluit super fertilem terram: eadem autem nube, id est divina Scriptura, utrumque factum est. Item Dominus dicit: Non quod intrat in os vestrum, vos coinquinat, sed quod exit (Matth. XV, 11) . Audit hoc peccator, et gulam parat voracitati: audit hoc justus, et a ciborum discernendorum superstitione munitur. Et hic igitur eadem Scripturarum nube, pro suo cujusque merito, et peccatori pluvia laqueorum, et justo pluvia ubertatis infusa est. 11. Ignis et sulphur et spiritus procellae pars calicis eorum. Haec poena eorum est atque exitus, per quos blasphematur nomen Dei, ut primo cupiditatum suarum igne vastentur, deinde malorum operum putore a coetu beatorum abjiciantur, postremo abrepti atque submersi, ineffabiles poenas",
          "candidate_score": 0.623639,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_130_132",
          "bdc_text": "s. HBBW V [Nr. 513 ] , S. 62 , Anm. 4 . noch sin yezig concordieren wol erschossenFrüchte getragen. . So stats yez gantz wol unsethalb. Ich furcht aber nichts wirsmehr ;",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_3075",
          "psc_text": "docet timere, quam quisquam hominum non timere. Timuit enim omnis homo: et annuntiaverunt opera Dei. Inter illos nos computet Deus, qui timuerunt, et annuntiaverunt. Quia timemus, annuntiamus vobis, fratres. Videmus alacritatem vestram ad audiendum verbum, et ad exigendum videmus vota vestra, videmus affectus vestros. Bene compluitur terra; frumenta, non spinas generet: frumentis horreum paratur; ignis spinis. Nosti quid facias de agro tuo; et nescit Deus quid faciat de servo suo? Quod pluit in agrum uberem, dulce est; et quod pluit in agrum spinosum, dulce est. Numquid pluviam accusat qui spinas genuerit? Nonne erit pluvia illa testis in judicio Dei; et dicet: Ego dulcis super omnes veni? Tu ergo quid proferas vide, ut quid tibi paretur attendas. Profers frumentum; horreum spera: profers spinas; ignem spera. Sed nondum venit aut tempus horrei, aut tempus ignis: modo ergo paretur, et non timebitur. In nomine Christi et qui loquimur vivimus, et quibus loquimur vivitis:",
          "candidate_score": 0.620154,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_116",
          "bdc_text": "daß es aber ebend uff ain form sin muͤse , achten och ich nit allerding das best sin .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2239",
          "psc_text": "Quamvis ergo aliquid bonum in te sit, quamvis jam intelligas non ex te esse quod bonum est, sed a Deo te accepisse; tamen in eo ipso, si te extuleris super alium non habentem, invidus teneris, nondum laudator meus eris. Primo ergo corrigere a via pessima, incipe vivere bene: intellige quia non corrigeris nisi dono Dei; a Domino enim gressus hominis diriguntur (Psal. XXXVI, 23). Hoc cum intellexeris, fave et aliis, ut sint quod et tu es: quia hoc eras et tu, quod illi sunt. Fave quantum potes, et noli desperare; non enim usque ad te dives est Deus. Non ergo laudat, qui male vivendo offendit Dominum; non laudat, qui cum jam coeperit bene vivere, de suo putat esse quod bene vivit, non acceptum a Deo: nec ille laudat, qui cum sciat se quod bene vivit accepisse a Deo, tamen usque ad se vult esse divitem Deum. Ille itaque qui dicebat,",
          "candidate_score": 0.613263,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_62",
          "bdc_text": "Tu semper in hoc totus sis , ne scindamini inter vos ipsos .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_701",
          "psc_text": "Ego sum vitis, vos estis palmites, Pater meus agricola est; et: Sine me, inquit, nihil potestis facere (Joan. XV, 5) . Domine, si sine te nihil, totum in te. Etenim quidquid ille operatur per nos, nos videmur operari. Potest ille multum et totum sine nobis, nos nihil sine ipso. 5. [vers. 2.] Ergo in quacumque ecstasi loquatur, sive pavore, sive excessu mentis, congruunt quae dicuntur. Dicamus in Christi corpore, dicamus omnes quasi unus, quia omnes unitas, dicamus: In te, Domine, speravi, non confundar in aeternum. Illam, inquit, confusionem perhorresco, quae est in aeternum. Nam est quaedam confusio temporalis utilis, perturbatio animi respicientis peccata sua, respectione horrentis, horrore erubescentis, erubescentia corrigentis; unde dicit et Apostolus: Quam enim gloriam habuistis tunc in his, in quibus nunc erubescitis (Rom. VI, 21) ? Ergo erubescere illos dicit jam fideles, non de praesentibus donis, sed de praeteritis peccatis. Hanc confusionem non formidet christianus: imo si",
          "candidate_score": 0.610543,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_106",
          "bdc_text": "So vil uch aignosenEidgenossen. antrifft , ist by mir ain question :",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2019",
          "psc_text": "suis meritis glorietur; sed qui gloriatur, in Domino glorietur (Id. I, 31). Quia tunc est illa magna civitas, tunc in ea cognoscitur Dominus, cum suscipiet eam: quomodo suscipit medicus aegrotum curandum, non sicut est amandum. Etenim febrem odit medicus. Non amat medicus aegrotum, et amat medicus aegrotum: si aegrotum amaret, semper aegrotum optaret; rursus si aegrotum non amaret, ad aegrotum non veniret: sed amat aegrotum, ut faciat sanum. Suscepit ergo hanc civitatem Dominus, et agnitus est in ea, id est, gratia ipsius cognita est in illa civitate; quia quidquid habet illa civitas quae gloriatur in Domino, non habet de se. Propter hoc enim dicitur: Quid enim habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis (Id. IV, 7) ? Deus in domibus ejus cognoscetur, cum suscipiet eam. 5. [vers. 5-7.] Quoniam ecce reges terrae collecti sunt. Jam ecce illa latera aquilonis videte quomodo veniant, videte quomodo dicant,",
          "candidate_score": 0.608634,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_114",
          "bdc_text": "guͦt und nutz sye , das alle menschen und alle kilchen eben uff ain ding verbunden sin muͤsind .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2159",
          "psc_text": "omnes gentes, incipientibus ab Jerusalem. Audi, Per omnes gentes: Vocavit terram a solis ortu usque ad occasum. Audi, Incipientibus ab Jerusalem: Ex Sion species decoris ejus. Ergo. Vocavit terram a solis ortu usque ad occasum, concordat verbis Domini dicentis: Oportebat Christum pati, et resurgere a mortuis tertia die, et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes (Luc. XXIV, 46, 47) . Omnes enim gentes sunt a solis ortu usque ad occasum. Quod vero Ex Sion species decoris ejus, quod inde coepit decus Evangelii ejus, quod inde annuntiari coepit speciosus forma prae filiis hominum (Psal. XLIV, 3), concordat verbis Domini dicentis, Incipientibus ab Jerusalem. Concinunt nova veteribus, vetera novis: dicunt ad invicem seraphim duo, Sanctus, sanctus, sanctus Dominus Deus Sabaoth (Isai. VI, 3) . Et consonant duo Testamenta, et unam vocem habent duo Testamenta: audiatur vox concinentium Testamentorum, non calumniantium exhaeredatorum. Fecit ergo ista Deus deorum, Vocavit",
          "candidate_score": 0.607361,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_131_133",
          "bdc_text": "noch sin yezig concordieren wol erschossenFrüchte getragen. . So stats yez gantz wol unsethalb. Ich furcht aber nichts wirsmehr ; Schlimmeres .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_3075",
          "psc_text": "docet timere, quam quisquam hominum non timere. Timuit enim omnis homo: et annuntiaverunt opera Dei. Inter illos nos computet Deus, qui timuerunt, et annuntiaverunt. Quia timemus, annuntiamus vobis, fratres. Videmus alacritatem vestram ad audiendum verbum, et ad exigendum videmus vota vestra, videmus affectus vestros. Bene compluitur terra; frumenta, non spinas generet: frumentis horreum paratur; ignis spinis. Nosti quid facias de agro tuo; et nescit Deus quid faciat de servo suo? Quod pluit in agrum uberem, dulce est; et quod pluit in agrum spinosum, dulce est. Numquid pluviam accusat qui spinas genuerit? Nonne erit pluvia illa testis in judicio Dei; et dicet: Ego dulcis super omnes veni? Tu ergo quid proferas vide, ut quid tibi paretur attendas. Profers frumentum; horreum spera: profers spinas; ignem spera. Sed nondum venit aut tempus horrei, aut tempus ignis: modo ergo paretur, et non timebitur. In nomine Christi et qui loquimur vivimus, et quibus loquimur vivitis:",
          "candidate_score": 0.604096,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_49",
          "bdc_text": "ante relationem senatui faciendam silent , non dicam plus aequo .",
          "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2232",
          "psc_text": "Deus noster, et non silebit, Arguam te. Et quid tibi faciam arguendo te? quid tibi faciam? Modo te non vides; facio ut videas te. Quia si videres te, et displiceres tibi, placeres mihi: quia vero non te videns placuisti tibi, displicebis et mihi et tibi; mihi cum judicaberis; tibi, cum ardebis. Quid enim tibi faciam, inquit? Constituam te ante faciem tuam. Quid enim vis latere teipsum? In dorso tuo tibi es, non te vides: facio ut te videas; quod post dorsum posuisti, ante faciem ponam; videbis foeditatem tuam, non ut corrigas, sed ut erubescas. Jam quia dicit ista, fratres, desperandus est ille cui dicitur? Nonne illa civitas de qua dictum est, Triduum, et Ninive evertetur, intra triduum idonea fuit converti, orare, plangere, de poena imminenti misericordiam promereri (Jonae III, 4-10)? Audiant ergo qui tales sunt, dum licet audire et tacentem. Veniet enim, et non silebit, et arguet, quando correctioni locus",
          "candidate_score": 0.601655,
          "ce_score": null
        }
      ]
    },
    {
      "rank": 10,
      "cf_id": "cf025",
      "work_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II",
      "max_score": 0.690327,
      "ce_confirmed": false,
      "evidence": [
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_16_18",
          "bdc_text": "oben Nr. 971 , Anm. 3 ) ausgehändigt. Vgl . Hubert Jedin , Geschichte des Konzils von Trient , Bd. I , Freiburg 1951 , S. 256-260 ; CT IV 87-92 , Nr. 54f. nos de illius regno hactenus nihil aliud sensisse , quam quod prophetarum apostolorumque oracula de antichristo testentur . Eam mentem etiamnum esse nobis omnibus .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1890",
          "psc_text": "peccata mundi (Joan. I, 29) . Ecce divisis quidem temporibus missi, et tamen concorditer de Redemptoris nostri innocentia sentientes, eumdem agnum Joannes ostendendo, Isaias praevidendo, Abel offerendo locutus est; et quem Joannes in ostensione, quem Isaias in locutione, hunc Abel significando in manibus tenuit. 70. Quia igitur quomodo Pleiades stellae de humanitate Redemptoris sibi concinant diximus, nunc quomodo in ostendenda unitate Trinitatis concorditer luceant demonstremus. Diversis quippe temporibus huic mundo David, Isaias et Paulus apparuit; sed tamen nullus eorum alteri diversum sensit, quia etsi semetipsos non noverant facie, unum tamen didicerant ex divina cognitione. David quippe ut auctorem omnium Deum in Trinitate ostenderet, dixit: Benedicat nos Deus, Deus 949 noster, benedicat nos Deus (Psal. LXVI, 8) . Ac ne tertio Deum nominans tres Deos dixisse putaretur, illico unitatem ejusdem Trinitatis insinuans addidit: Et metuant eum omnes fines terrae (Ibid.) . Qui enim nos eos, sed eum subdidit, unum tria quae",
          "candidate_score": 0.690327,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_7_9",
          "bdc_text": "Disputabamus enim - nec sine anxietate quadam - de quęrendo concilio , de obtemperanda vel respuenda illius sententia aliisque huius farinaeZur Redensart vgl. Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 ). . Dominusin der Vorlage DNS . vero , qui nunquam deserit suosVgl. Dtn 31 , 6. 8 u. ö. , simul finem fecit anxietatum nostrarum omnium , ut nihil omnino ad te scribendum sit aliud , quam ut cum bonis omnibus maiestatem dei celebretis magnifice .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2732",
          "psc_text": "non timens omnia patitur. 41. Dei timorem amisit. Quanto sui damno.---Factus est ergo ut nullum timeret, nullum videlicet, 1135 quia nec Deum, sed neque hoc quod passurus est metuit. Cui nimirum felicius fuerat timendo vitare supplicia quam non timendo tolerare. Appetitum itaque celsitudinis vertit in rigorem mentis, ut jam per duritiam se male egisse non sentiat, qui praeesse per gloriam quaerebat. Nam quia jus quaesitae potestatis non obtinuit, quasi quoddam superbiae suae remedium insaniam insensibilitatis invenit; et quia provectu transgredi cuncta non potuit, despectu se contra cuncta praeparavit. [Vet. XV.] Cujus adhuc superbia studiose describitur, cum protinus subinfertur: CAPUT XXII. VERS. 25.---Omne sublime videt. 42. Diaboli ejusque membrorum immensa superbia. Saul propter elationem reprobatus. Davidis in suprema dignitate humilitas.---Id est, cunctos velut infra se positos quasi de sublimi respicit, quia dum per intentionem contra auctorem nititur, aestimare sibi quemlibet similem dedignatur. Quod apte etiam ejus membris congruit, quia omnes iniqui",
          "candidate_score": 0.688199,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_36",
          "bdc_text": "Sic dominus respicit preces suorum ad se clamantium Vgl. Lk 18 , 7. .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_134",
          "psc_text": "poena subjungitur, cum protinus subinfertur: CAPUT VIII. VERS. 9.---Nunquid clamorem ejus audiet Deus, cum venerit super illum angustia? 15. Qui Deum non audit in lege loquentem, orans in extremis a Deo non audietur.---Clamorem ejus angustiae tempore Deus non audit, quia tranquillitatis tempore in praeceptis suis ipse clamantem Dominum non audivit. Scriptum quippe est: Qui avertit aurem suam ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis (Prov. XXVIII, 9) . Sanctus itaque vir intuens quia omnes qui nunc operari recta contemnunt extremo se tempore ad petitionis verba convertunt, dicit: Nunquid clamorem ejus audiet Deus? Quibus profecto verbis vocibus nostri Redemptoris obsequitur, qui ait: Novissime veniunt et fatuae virgines, dicentes: Domine, Domine, aperi nobis. Et respondetur eis: Amen dico vobis, nescio vos (Matth. XXV, 11) ; quia tanto magna tunc exercetur severitas, quanto nunc major misericordia prorogatur; et districte tunc judicium non correctis exerit, qui pietatem nunc delinquentibus patienter impendit. Hinc etenim propheta",
          "candidate_score": 0.683304,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_69_71",
          "bdc_text": "Hic cave , mi frater , ne quicquam tale ędatur , imo ne sciat Bucerus , qui et calamo valet et non caret ingenio vehementi . Quodsi ille vos prior irritarit , tum bonorum omnium iuditio licebit referire . Orandus est autem dominus , ut omni simultate inter doctos sublata tanquam unus vir coeamus adversus antichristum et mundum , bestias atrocissimas .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2368",
          "psc_text": "opera sanctorum sequentium patefecit, ut his auditis disceret de virtutum suarum culmine quam humilia sentire debuisset, nunc ei cum quo hoste bellum gerat ostenditur, et vires fraudesque illius subtilius indicantur, ut qui ad colloquium auctoris sui perductus est, argumenta adversarii aperte cognoscat. Verbis enim sequentibus fideli famulo Dominus cunctas hostis callidi machinationes insinuat, omne quod opprimendo rapit, omne quod insidiando circumvolat, omne quod minando terret, omne quod suadendo blanditur, omne quod desperando frangit, omne quod promittendo decipit. Cuncta ergo tergiversationis ejus certamina exorditur, dicens: CAPUT XII [Vet. X, Rec. IX]. VERS. 10.---Ecce Behemoth, quem feci tecum. 16. Omnia creata sunt simul secundum substantiam, non secundum speciem.---Quem sub Behemoth nomine nisi antiquum hostem insinuat, qui interpretatus ex Hebraea voce, in Latina lingua animal sonat? Cujus inferius, dum malitia subditur, patenter persona monstratur. Sed cum de Deo scriptum sit quia fecit omnia simul (Eccli. XVIII, 1) , cur hoc animal cum homine",
          "candidate_score": 0.682751,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_9",
          "bdc_text": "vero , qui nunquam deserit suosVgl. Dtn 31 , 6. 8 u. ö. , simul finem fecit anxietatum nostrarum omnium , ut nihil omnino ad te scribendum sit aliud , quam ut cum bonis omnibus maiestatem dei celebretis magnifice .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2732",
          "psc_text": "non timens omnia patitur. 41. Dei timorem amisit. Quanto sui damno.---Factus est ergo ut nullum timeret, nullum videlicet, 1135 quia nec Deum, sed neque hoc quod passurus est metuit. Cui nimirum felicius fuerat timendo vitare supplicia quam non timendo tolerare. Appetitum itaque celsitudinis vertit in rigorem mentis, ut jam per duritiam se male egisse non sentiat, qui praeesse per gloriam quaerebat. Nam quia jus quaesitae potestatis non obtinuit, quasi quoddam superbiae suae remedium insaniam insensibilitatis invenit; et quia provectu transgredi cuncta non potuit, despectu se contra cuncta praeparavit. [Vet. XV.] Cujus adhuc superbia studiose describitur, cum protinus subinfertur: CAPUT XXII. VERS. 25.---Omne sublime videt. 42. Diaboli ejusque membrorum immensa superbia. Saul propter elationem reprobatus. Davidis in suprema dignitate humilitas.---Id est, cunctos velut infra se positos quasi de sublimi respicit, quia dum per intentionem contra auctorem nititur, aestimare sibi quemlibet similem dedignatur. Quod apte etiam ejus membris congruit, quia omnes iniqui",
          "candidate_score": 0.679938,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_9_11",
          "bdc_text": "vero , qui nunquam deserit suosVgl. Dtn 31 , 6. 8 u. ö. , simul finem fecit anxietatum nostrarum omnium , ut nihil omnino ad te scribendum sit aliud , quam ut cum bonis omnibus maiestatem dei celebretis magnifice . Nam quod concilium attinet , conclusum est nulla ratione quęrendum , quod ea non sit pontificis autoritas ; si vero vel ipse vel quisquam alius conetur exequi concilii sententiam , statuerunt principes cum urbibus defensare suos a violentia illa impiaDer Bundestagsabschied vom 6 .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1241",
          "psc_text": "celebratur, ut alius eligatur, alius repellatur occulte, sed nullus injuste. Hoc ergo quod in maximis fieri cernimus, etiam in nobis singulis caute timeamus. Sic enim intenduntur divina judicia super unam animam, sicut super unam urbem; sic super unam urbem, sicut super unam gentem; sic super unam gentem, sicut super universam generis humani multitudinem; quia et sic intendit Dominus singulis, ac si vacet a cunctis; et sic simul intendit omnibus, ac si vacet a singulis. Qui enim omnia administrando implet, regit implendo; nec universis deest, cum disponit unum; nec uni deest, cum disponit universos, cuncta scilicet naturae suae potentia quietus operatur. Quid ergo mirum quia non angustatur intentus, qui operatur quietus? Dicatur itaque quia hoc subtile judicium exercet et super gentem, et super omnes homines. [Rec. XIV.] Quia igitur de specie transivit ad genus, nunc de genere se convertit ad speciem, et quid Judaea proprie mereatur, ostendit dicens: CAPUT XVI [Vet.",
          "candidate_score": 0.678906,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_28_30",
          "bdc_text": "Qui tituli graviter commoverunt legatum existimantem Germaniam totam esse deploratam desperatamque , quod sanctissimum istud ecclesiae caput et Christi vicarium pro bestia illa et homine illo peccatiVgl. 2Thess 2 , 3 . haberi et credi . Philippus quoque auctarium quoddamquoddam am Rande nachgetragen. egregium descripsit , in quo et ipse pontificatum suis coloribus , hoc est atris , graphice depinxitZu Melanchthons \"Tractatus de potestate et primatu papae\" s. oben Nr. 960 , 42f mit Anm. 11. .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2172",
          "psc_text": ". Qui tamen repente commutatus, ab hoste praedicator efficitur, et in cunctis mundi partibus Redemptoris sui nomen insinuat, supplicia pro veritate tolerat, pati se quae irrogaverat exsultat; alios blandimentis vocat, alios ad fidem terroribus revocat. Istis regnum pollicetur coelestis patriae, illis minatur ignem gehennae. Hos per auctoritatem corrigit, illos ad viam rectitudinis per humilitatem trahit, atque in omni latere ad manum se sui rectoris inclinat, et tanta arte Dei aream congregat, quanta illam prius elatione ventilabat. [Vet. XV] 35. Paulus abstinentia corpus castigans, ventri deditos ferit.---Sed neque hoc abhorret a Paulo, quod rhinoceros buxei coloris dicitur, et elephantorum ventres cornu ferire perhibetur. Quia enim vivere sub rigore legis assuevit, arctius caeteris in illo custodia uniuscujusque virtutis inolevit Quid enim per colorem buxeum, nisi abstinentiae pallor exprimitur? Cui ipse se tenaciter adhaerere testatur, dicens: Castigo corpus meum, et servituti subjicio, ne forte aliis praedicans ipse reprobus efficiar (I Cor. IX, 27)",
          "candidate_score": 0.678518,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_36",
          "bdc_text": "Sic dominus respicit preces suorum ad se clamantium Vgl. Lk 18 , 7. .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2775",
          "psc_text": "Deum; quidve Deum homini respondere.---Audire nostrum est sono aliunde venienti aurem alio positam commodare. At contra Deo, cui nil extra est, audire proprie est sub semetipso surgentia desideria nostra percipere. Ad Deum ergo, qui et tacentium corda cognoscit, loqui nostrum est non vocibus gutturis id quod sentimus prodere, sed promptis ad illum desideriis inhiare. Et quia ideo quisque interrogat, ut discere valeat quod ignorat, homini Deum interrogare est in conspectu ejus nescientem se cognoscere. Respondere autem Dei, est eum qui se humiliter nescientem cognoverit occultis inspirationibus erudire. Ait ergo beatus Job: Audi, et ego loquar. Ac si diceret: Misericorditer desideria mea percipe, ut dum haec tua pietas percipiens adjuvat, ad te multipliciora consurgant. Bona quippe vota quoties effectum percipiunt, multiplicantur. Unde alias scriptum est: Ego clamavi, quoniam exaudisti me (Psal. XVI, 6) . Non enim ait: Quia clamavi, exaudisti me; sed clamavi, quoniam exaudisti me. Qui enim loquens exauditus fuerat,",
          "candidate_score": 0.675826,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_6_8",
          "bdc_text": "respondere . Disputabamus enim - nec sine anxietate quadam - de quęrendo concilio , de obtemperanda vel respuenda illius sententia aliisque huius farinaeZur Redensart vgl. Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 ). . Dominusin der Vorlage DNS .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_121",
          "psc_text": "cur de eis peccare pertimescat, rationis causas insinuat, cum subjungit: CAPUT V [Rec. V]. IBID.---Neque enim reprehendit me cor meum in omni via mea. 9. Audientes praecepta divina nec facientes coarguit.---Ac si aperte dicat: Pro vobis non debeo ad culpam pertrahi, qui peccare in propriis formidavi. Sciendum vero est quod quisquis a praeceptis dominicis discordat opere, quoties ea audit a corde suo reprehenditur atque confunditur, quia id quod non fecerit memoratur. Nam in quo se errasse considerat, ipsa se latenter conscientia accusat. Unde David propheta deprecatur, dicens: Tunc non confundar, dum respicio in omnia mandata tua (Psal. CXVIII, 6) . Graviter namque unusquisque confunditur quando mandata Dei vel legendo, vel audiendo respicit, quae vivendo contempsit. Hinc enim Joannis voce dicitur: Si cor nostrum non reprehenderit nos, fiduciam habemus ad Deum; et quidquid petierimus ab eo, accipiemus (Joan. III, 21) ; ac si diceret: Si id quod praecipit facimus, id quod",
          "candidate_score": 0.672133,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_26_28",
          "bdc_text": "TRE III 21-24 . etc. Qui tituli graviter commoverunt legatum existimantem Germaniam totam esse deploratam desperatamque , quod sanctissimum istud ecclesiae caput et Christi vicarium pro bestia illa et homine illo peccatiVgl. 2Thess 2 , 3 .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_216",
          "psc_text": "in eis antiquus ille fidei atque innocentiae splendor, irruente perfidia, malitiae se nocte fuscavit. Quia igitur quid fuit audivimus: Locus scilicet sapphiri lapides ejus, et glebae illius aurum, nunc jam dilectus ille Deo populus cur tanta haec bona perdiderit audiamus. Sequitur. CAPUT XXXIV [Vet. XXI]. VERS. 7.---Semitam ignoravit avis, nec intuitus est oculos vulturis. 54. Humilitatis Christi vias ignorantes, ejus mortis fructum amiserunt.---Quis hoc loco avis nomine, nisi ille signatur, qui corpus carneum quod assumpsit, ascendendo ad aethera libravit? Qui apte quoque etiam vulturis appellatione exprimitur. Vultur quippe dum volat, si jacens cadaver conspicit, ad esum se cadaveris deponit; et plerumque sic in morte capitur, dum ad mortuum animal de summis venit. Recte ergo mediator Dei et hominum redemptor noster vulturis appellatione signatur, qui manens in altitudine divinitatis suae, quasi a quodam volatu sublimi cadaver mortalitatis nostrae conspexit in infimis, et sese de coelestibus ad ima submisit. Fieri quippe propter",
          "candidate_score": 0.671326,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_78_80",
          "bdc_text": "vgl. unten Z. 84-86 ) . . Quibus cum adfuerit dominus , curandum est , ne confidamus plus iusto humanis viribus , sed toti nitamur divinae benevolentiae et , ut fortes sumus contra papam , ita in nobis ipsis antichristi regnum modis omnibus et vere execremur . Amen .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2397",
          "psc_text": "et populum sanctorum secundum voluntatem suam, et dirigetur dolus in manu ejus (Ibid., 24, 25) . Robustos namque interficit, cum eos qui mente invicti sunt corporaliter vincit. Vel certe robustos et populum sanctorum secundum voluntatem suam interficit, cum eos qui robusti ac sancti credebantur ad nutum suae voluntatis trahit. In cujus manu dolus dirigitur, quia in illo fraus per opus adjuvatur. Quod enim fallendo dicit, hoc mira faciendo asserit; nam quidquid mendax lingua simulat, hoc quasi verum esse manus operis ostentat. 27. Daniel et Paulus de Antichristo eadem docent.---Hinc rursum dicit: Contra principem principum consurget, et sine manu conteretur (Ibid., 25) . Hinc Paulus ait: Ita ut in templo Dei sedeat ostendens se tanquam sit Deus (II Thess. II, 4) . Hinc rursum ait. Quem Dominus Jesus interficiet spiritu oris sui, et destruet illustratione adventus sui. Quod enim per Danielem dictum est: Contra Principem principum consurget (Dan. VIII, 25) ,",
          "candidate_score": 0.670463,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_8_10",
          "bdc_text": "Dominusin der Vorlage DNS . vero , qui nunquam deserit suosVgl. Dtn 31 , 6. 8 u. ö. , simul finem fecit anxietatum nostrarum omnium , ut nihil omnino ad te scribendum sit aliud , quam ut cum bonis omnibus maiestatem dei celebretis magnifice . Nam quod concilium attinet , conclusum est nulla ratione quęrendum , quod ea non sit pontificis autoritas ;",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_949",
          "psc_text": "II, 7) . Unde Petrus apostolus, cum diceret: Parati semper ad satisfactionem omni poscenti vos rationem de ea quae in vobis est spe (I Pet. III, 15) , in ipsa doctrinae scientia qualitatem docendi asseruit esse servandam, subdens: Sed cum modestia et timore, conscientiam habentes bonam (Ibid., 16) . Hoc autem quod discipulo Paulus ait: Praecipe haec, et doce cum omni imperio (I Tim. IV, 11; Tit. II, 15) ; non dominationem potentiae, sed auctoritatem suadet vitae. Cum imperio quippe docetur quod prius agitur quam dicatur. Nam doctrinae subtrahit fiduciam, quando conscientia praepedit linguam. Non ergo ei potestatem elatae locutionis, sed bonae fiduciam insinuavit actionis. Unde etiam de Domino scriptum est: Erat enim docens, sicut potestatem habens, non sicut Scribae et Pharisaei (Matth. VII, 29) . Singulariter namque ac principaliter solus ex potestate bona locutus est, quia ex infirmitate mala nulla commisit. Ex divinitatis quippe potentia habuit id quod nobis",
          "candidate_score": 0.669195,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_87_89",
          "bdc_text": "vgl . etwa Z. 73-77 mit Z. 27-38 oder Z. 87-90 mit Z. 46-49 . hab ich gschriben , daß in in wol mögend guͦt bruder lesen lassen . Darnebend muͦs ich uch in ain örle runenins Ohr flüstern ( im Vertrauen sagen). , quod Butzerus sua aut suppressit aut dissimulavit et finito convento accessit ipse cum legatis Argentinensibus urbium nostrarum legatos et ministrosVgl .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_850",
          "psc_text": "Clauso quippe ostio petit in cubiculo, qui, tacente ore, in conspectu supernae pietatis fundit affectum mentis. Et vox auditur in abscondito, cum per sancta desideria silenter clamatur. Unde recte quoque per Psalmistam dicitur: Desiderium pauperum exaudivit Dominus; praeparationem cordis eorum audivit auris tua (Psal. XIX, 17) . Sed beatus Job quem sibi in exaudiendo desiderio adjutorem quaerat, subjunctis verbis aperit, dicens: CAPUT XVIII [Vet. XIX]. IBID.---Et librum scribat ipse qui judicat. 44. Quaerendus adjutor Christus, qui est legislator et judex. Ezechielis de eo vaticinium.---Quia enim timenti adhuc populo lex est transmissa per servum, diligentibus vero filiis Evangelii gratia est collata per Dominum, qui ad redemptionem nostram veniens novum nobis testamentum condidit, sed de ejusdem nos testamenti mandato discutiens, quandoque etiam judex venit, necessarium non est ut per expositionem clarescat quia librum scribit ipse qui judicat. Ipsa enim per se Veritas dicit: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio",
          "candidate_score": 0.667319,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_35_37",
          "bdc_text": "ad tutum enim portum deducta sunt omnia . Sic dominus respicit preces suorum ad se clamantium Vgl. Lk 18 , 7. . Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ;",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2809",
          "psc_text": "VI, 28) . Hinc rursum ait: Cum stabitis ad orandum, dimittite si quid habetis adversus aliquem, ut et Pater vester qui in coelis est dimittat vobis peccata vestra (Marc. XI, 25) . Quantum vero pro se obtinuit, qui pro aliis intervenit, illico demonstratur, cum subditur: CAPUT XII [Rec. VIII]. Ibid.---Addidit Dominus omnia quaecunque fuerant Job duplicia. 22. Juxta afflictionis pondus disponitur mensura consolationis.---Cuncta quae amiserat duplicia recepit, quia per pietatem benigni judicis tentationis nostrae dispendium vincunt suffragia consolationum. Minus autem tentat probatio quam remuneratio consolatur, ut ex retributionis merito leve fuisse quod toleravit agnoscat, qui ex percussionis pondere grave se aliquid tolerare judicabat. Unde afflictae quoque Judaeae dicitur: Ad punctum in modico dereliqui te, et in miserationibus magnis congregabo te (Isai. LIV, 7) . Aliquando vero juxta afflictionis pondus disponitur mensura consolationis. Unde alias scriptum est: Secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo consolationes tuae laetificaverunt animam meam (Psal. XCIII,",
          "candidate_score": 0.666562,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_102_104",
          "bdc_text": "des wurt man wertig sindarauf wird man gefaßt sein. . Gott stande der gerechtikait by! Im cathalogo der predigerVgl . oben Z. 58-62 mit Anm. 25 .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1381",
          "psc_text": "Cum enim accepisset ut Evangelium praedicans de Evangelio viveret, et Evangelium audientibus contulit, et tamen Evangelii sumptibus sustentari recusavit. Cur ergo iste judicetur ut regnet, qui minus quod servaret accepit, sed majus quod viveret invenit? Dicatur igitur recte: Judicium pauperibus tribuit, quia quanto huic mundo magna humilitate despecti sunt, tanto tunc acceptis sedibus majore culmine potestatis excrescunt. Unde et sequitur: CAPUT XXVIII [Rec. XXI]. VERS. 7.---Non auferet a justo oculos suos, et reges in solio collocat in perpetuum, et illic eriguntur. 52. Deus justos tunc magis respicit, cum injuste affliguntur.---Abstulisse enim a justis oculos suos fortasse Dominus creditur, quia injustorum crudelitatibus hic sine vindicta lacerantur; sed famulos suos tunc magis respicit, cum injuste eos nequitia persequentis affligit. Videns enim quid hic humiliter tolerent, nimirum jam praevidet quid illic eis misericorditer recompenset. Non ergo aufert a justo oculos suos. Ecce iste humiliter ingemiscit, ille superbit et nequiter floret. Iste cor conterit,",
          "candidate_score": 0.666297,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_35_37",
          "bdc_text": "ad tutum enim portum deducta sunt omnia . Sic dominus respicit preces suorum ad se clamantium Vgl. Lk 18 , 7. . Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ;",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2810",
          "psc_text": "aliquid tolerare judicabat. Unde afflictae quoque Judaeae dicitur: Ad punctum in modico dereliqui te, et in miserationibus magnis congregabo te (Isai. LIV, 7) . Aliquando vero juxta afflictionis pondus disponitur mensura consolationis. Unde alias scriptum est: Secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo consolationes tuae laetificaverunt animam meam (Psal. XCIII, 19) . In ea enim mensura consolatum se in qua afflictus fuerat indicat, qui laetificatum se secundum multitudinem dolorum clamat. Non autem minime lector instruitur, si ipsum remunerationis ordinem contempletur. Excessum quippe correctio, correctionem poenitentia, poenitentiam venia, 1153 veniam vero munera subsequuntur. Sed quia, divinae dispensationis permissione percussus, etiam amicorum verbis afflictus est, divinae pietatis muneribus consolatus, etiam humana debet charitate refoveri; ut undique ei consolationis gaudia respondeant, quem undique dolorum tristia et adversa lacerabant. Unde et subditur: CAPUT XIII. VERS. 11. Venerunt autem ad eum omnes fratres sui, et universae sorores suae, et cuncti qui noverant eum prius; et",
          "candidate_score": 0.665515,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_87_89",
          "bdc_text": "vgl . etwa Z. 73-77 mit Z. 27-38 oder Z. 87-90 mit Z. 46-49 . hab ich gschriben , daß in in wol mögend guͦt bruder lesen lassen . Darnebend muͦs ich uch in ain örle runenins Ohr flüstern ( im Vertrauen sagen). , quod Butzerus sua aut suppressit aut dissimulavit et finito convento accessit ipse cum legatis Argentinensibus urbium nostrarum legatos et ministrosVgl .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2090",
          "psc_text": "Linguam tuam adhaerere faciam palato tuo, et eris mutus, nec quasi vir objurgans, quia domus exasperans est (Ezech. III, 26) . 83. Aliquando pro doctoris et auditorum merito vel culpa, datur aut negatur. De accepto nemo extollatur. Spem comitetur timor.---Aliquando autem sermo praedicationis propter utrosque datur, aliquando propter utrosque subtrahitur. Propter utrosque enim datur, sicut divina voce Paulo apud Corinthios dicitur: Noli timere, sed loquere (Act. XVIII, 9) . Et paulo post: Quia populus multus est mihi in hac civitate (Ibid. 10) . Propter utrosque vero subtrahitur, sicut Heli sacerdos et pravam filiorum cognovit actionem, et dignam increpationis non exercuit vocem; cum profecto futurum esset ut in mortis supplicio et istos reatus flagitii, et illum silentii poena multaret (I Reg. III, 12, seq.) . Inter haec igitur cum vel pro quo sermo detur, vel propter quem subtrahatur, ignoramus, unum est salubre remedium, nec de his quae aliis magis accepimus, nosmetipsos",
          "candidate_score": 0.665513,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_87_89",
          "bdc_text": "vgl . etwa Z. 73-77 mit Z. 27-38 oder Z. 87-90 mit Z. 46-49 . hab ich gschriben , daß in in wol mögend guͦt bruder lesen lassen . Darnebend muͦs ich uch in ain örle runenins Ohr flüstern ( im Vertrauen sagen). , quod Butzerus sua aut suppressit aut dissimulavit et finito convento accessit ipse cum legatis Argentinensibus urbium nostrarum legatos et ministrosVgl .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_977",
          "psc_text": "lectulo. 37. Vox Dei auditur quando tranquilla mente ab operibus saecularibus quiescitur.---Quid est quod per somnium nobis locutio divinitatis innotescit, nisi quod Dei secreta non cognoscimus, si in terrenis desideriis vigilemus? In somnio enim exteriores sensus dormiunt, et interiora cernuntur. Si ergo interna contemplari volumus, ab externa implicatione dormiamus. Vox videlicet Dei quasi per somnium auditur, quando tranquilla mente ab hujus saeculi actione quiescitur, et in ipso mentis silentio divina praecepta pensantur. Cum enim ab externis actionibus mens sopitur, tunc plenius mandatorum Dei pondus agnoscitur. Tunc verba Dei mens vivacius penetrat, cum ad se admittere curarum saecularium tumultus recusat. Male autem homo vigilat, quando eum saecularium negotiorum aestus insolenter inquietat. Aurem quippe cordis terrenarum cogitationum turba dum perstrepit claudit, atque in secretario mentis, quanto minus curarum tumultuantium sonus compescitur, tanto amplius vox praesidentis judicis non auditur. Neque enim perfecte homo sufficit ad utraque divisus, sed dum sic interius erudiri appetit,",
          "candidate_score": 0.664673,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_9",
          "bdc_text": "vero , qui nunquam deserit suosVgl. Dtn 31 , 6. 8 u. ö. , simul finem fecit anxietatum nostrarum omnium , ut nihil omnino ad te scribendum sit aliud , quam ut cum bonis omnibus maiestatem dei celebretis magnifice .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2759",
          "psc_text": "Immundus est apud Deum omnis qui exaltat cor suum (Prov. XVI, 5, juxta text. Hebr. et LXX) . Audiant omnes: Quid superbis, terra et cinis (Eccli. X, 9) ? Contra hujus languoris pestem audiamus cuncti quod magistra Veritas docet dicens: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde (Matth. XI, 29) . [Vet. XXII.] 54. Hominem superbum non esse, docet Deus humilis.---Ad hoc namque unigenitus Dei Filius formam infirmitatis nostrae suscepit, ad hoc invisibilis, non solum visibilis, sed etiam despectus apparuit, ad hoc contumeliarum ludibria, irrisionum opprobria, passionumque tormenta toleravit, ut superbum non esse hominem doceret humilis Deus. Quanta ergo humilitatis virtus est, propter quam solam veraciter edocendam is qui sine aestimatione 1141 magnus est, usque ad passionem factus est parvus? Quia enim originem perditioni nostrae superbia praebuit diaboli, instrumentum redemptionis nostrae inventa est humilitas Dei. Hostis quippe noster magnus inter omnia conditus, videri super omnia voluit elatus. Redemptor",
          "candidate_score": 0.66364,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_56_58",
          "bdc_text": "Quanquam suspicer non omnino somnium fuisse quaestionem , quam tibi de recipiendis confessionibus Augustanis moviAm 31 . Januar ; s. oben Nr. 940 , 20-50. .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_977",
          "psc_text": "lectulo. 37. Vox Dei auditur quando tranquilla mente ab operibus saecularibus quiescitur.---Quid est quod per somnium nobis locutio divinitatis innotescit, nisi quod Dei secreta non cognoscimus, si in terrenis desideriis vigilemus? In somnio enim exteriores sensus dormiunt, et interiora cernuntur. Si ergo interna contemplari volumus, ab externa implicatione dormiamus. Vox videlicet Dei quasi per somnium auditur, quando tranquilla mente ab hujus saeculi actione quiescitur, et in ipso mentis silentio divina praecepta pensantur. Cum enim ab externis actionibus mens sopitur, tunc plenius mandatorum Dei pondus agnoscitur. Tunc verba Dei mens vivacius penetrat, cum ad se admittere curarum saecularium tumultus recusat. Male autem homo vigilat, quando eum saecularium negotiorum aestus insolenter inquietat. Aurem quippe cordis terrenarum cogitationum turba dum perstrepit claudit, atque in secretario mentis, quanto minus curarum tumultuantium sonus compescitur, tanto amplius vox praesidentis judicis non auditur. Neque enim perfecte homo sufficit ad utraque divisus, sed dum sic interius erudiri appetit,",
          "candidate_score": 0.662802,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_87_89",
          "bdc_text": "vgl . etwa Z. 73-77 mit Z. 27-38 oder Z. 87-90 mit Z. 46-49 . hab ich gschriben , daß in in wol mögend guͦt bruder lesen lassen . Darnebend muͦs ich uch in ain örle runenins Ohr flüstern ( im Vertrauen sagen). , quod Butzerus sua aut suppressit aut dissimulavit et finito convento accessit ipse cum legatis Argentinensibus urbium nostrarum legatos et ministrosVgl .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_849",
          "psc_text": "clamamus. Hinc est, quod in eremo populus vocibus perstrepit, et Moyses a strepitu verborum tacet; et tamen silens aure divinae pietatis auditur, cum dicitur: Quid clamas ad me (Exod. XIV, 15) ? Intus ergo in desiderio est clamor secretus, qui ad humanas aures non pervenit, et tamen auditum conditoris replet. Hinc est quod Anna ad Templum pergens, ore quidem tacuit, et tamen tot sui desiderii voces emisit (I Reg. I, 13) . Hinc in Evangelio Dominus dicit: Intra in cubiculum tuum, et clauso ostio in abscondito, et Pater tuus, qui videt in abscondito, reddet tibi (Matth. VI, 6) . 719 Clauso quippe ostio petit in cubiculo, qui, tacente ore, in conspectu supernae pietatis fundit affectum mentis. Et vox auditur in abscondito, cum per sancta desideria silenter clamatur. Unde recte quoque per Psalmistam dicitur: Desiderium pauperum exaudivit Dominus; praeparationem cordis eorum audivit auris tua (Psal. XIX, 17) . Sed beatus Job",
          "candidate_score": 0.662726,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_79",
          "bdc_text": "Quibus cum adfuerit dominus , curandum est , ne confidamus plus iusto humanis viribus , sed toti nitamur divinae benevolentiae et , ut fortes sumus contra papam , ita in nobis ipsis antichristi regnum modis omnibus et vere execremur .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2397",
          "psc_text": "et populum sanctorum secundum voluntatem suam, et dirigetur dolus in manu ejus (Ibid., 24, 25) . Robustos namque interficit, cum eos qui mente invicti sunt corporaliter vincit. Vel certe robustos et populum sanctorum secundum voluntatem suam interficit, cum eos qui robusti ac sancti credebantur ad nutum suae voluntatis trahit. In cujus manu dolus dirigitur, quia in illo fraus per opus adjuvatur. Quod enim fallendo dicit, hoc mira faciendo asserit; nam quidquid mendax lingua simulat, hoc quasi verum esse manus operis ostentat. 27. Daniel et Paulus de Antichristo eadem docent.---Hinc rursum dicit: Contra principem principum consurget, et sine manu conteretur (Ibid., 25) . Hinc Paulus ait: Ita ut in templo Dei sedeat ostendens se tanquam sit Deus (II Thess. II, 4) . Hinc rursum ait. Quem Dominus Jesus interficiet spiritu oris sui, et destruet illustratione adventus sui. Quod enim per Danielem dictum est: Contra Principem principum consurget (Dan. VIII, 25) ,",
          "candidate_score": 0.660306,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_6_8",
          "bdc_text": "respondere . Disputabamus enim - nec sine anxietate quadam - de quęrendo concilio , de obtemperanda vel respuenda illius sententia aliisque huius farinaeZur Redensart vgl. Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 ). . Dominusin der Vorlage DNS .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_970",
          "psc_text": "verba responderit tibi. Semel loquetur Deus, et secundo idipsum non repetet. 34. In Scriptura sacra quidquid scire nos decet, docet Deus.---Afflicti cordis est proprium ut in omne quod appetit, et tamen rerum ordinem contrarium sentit, si possit fieri, cur ita, vel non ita sit, divinis sibi responderi vocibus velit, ut Deum de cuncta rerum controversia consulat, et responsionis ejus cognita ratione conquiescat. Eliu autem praevidens quod scripturam sacram Dominus conderet, ut in ea vel publicis vel occultis cunctorum quaestionibus responderet, ait: Adversus eum contendis, quod non ad omnia verba responderit tibi. Semel loquetur Deus, et secundo idipsum non repetet. Ac si diceret: Deus singulorum cordibus privatis vocibus non respondet, sed tale eloquium construit, per quod cunctorum quaestionibus satisfaciat. [Vet. XIX.] In scripturae quippe ejus eloquio causas nostras singuli si requirimus, invenimus, nec opus est ut in eo quod specialiter quisque tolerat responderi sibi divina voce specialiter quaerat. Ibi enim nobis",
          "candidate_score": 0.658844,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_89_91",
          "bdc_text": "Darnebend muͦs ich uch in ain örle runenins Ohr flüstern ( im Vertrauen sagen). , quod Butzerus sua aut suppressit aut dissimulavit et finito convento accessit ipse cum legatis Argentinensibus urbium nostrarum legatos et ministrosVgl . den Bericht der Konstanzer Gesandten über das Treffen der Straßburger mit den Abgeordneten der übrigen oberländischen Städte in : Bizer , Abendmahlsstreit 199f. , und habend sich bezugtvon sich bezeugt. , och gebeten , daß man alles , so er der concordy halb ghandlet , im besten welle uffnemen , dann es alles im besten ghandlet worden sye etc .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_849",
          "psc_text": "clamamus. Hinc est, quod in eremo populus vocibus perstrepit, et Moyses a strepitu verborum tacet; et tamen silens aure divinae pietatis auditur, cum dicitur: Quid clamas ad me (Exod. XIV, 15) ? Intus ergo in desiderio est clamor secretus, qui ad humanas aures non pervenit, et tamen auditum conditoris replet. Hinc est quod Anna ad Templum pergens, ore quidem tacuit, et tamen tot sui desiderii voces emisit (I Reg. I, 13) . Hinc in Evangelio Dominus dicit: Intra in cubiculum tuum, et clauso ostio in abscondito, et Pater tuus, qui videt in abscondito, reddet tibi (Matth. VI, 6) . 719 Clauso quippe ostio petit in cubiculo, qui, tacente ore, in conspectu supernae pietatis fundit affectum mentis. Et vox auditur in abscondito, cum per sancta desideria silenter clamatur. Unde recte quoque per Psalmistam dicitur: Desiderium pauperum exaudivit Dominus; praeparationem cordis eorum audivit auris tua (Psal. XIX, 17) . Sed beatus Job",
          "candidate_score": 0.65755,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_56_58",
          "bdc_text": "Quanquam suspicer non omnino somnium fuisse quaestionem , quam tibi de recipiendis confessionibus Augustanis moviAm 31 . Januar ; s. oben Nr. 940 , 20-50. .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1961",
          "psc_text": "pravis non auditur.---Qui tamen concentus reprobis dormit, quia eorum cordibus nequaquam per vocem compunctionis innotescit. Non enim considerare illam desiderabilem supernorum civium frequentiam student, nullo ardoris radio illa solemnitatis internae festa conspiciunt, nulla in intimis contemplationis penna sublevantur. Solis namque visibilibus serviunt, et idcirco nihil supernae suavitatis intrinsecus audiunt, quia eos, sicut superius diximus, in aure cordis curarum saecularium surdi tumultus premunt. Quia igitur occulti dispensatione judicii quod aliis aperitur aliis clauditur, quod aliis detegitur aliis occultatur, dicatur recte: Quis enarrabit coelorum rationem, et concentum coeli quis dormire faciet? Quod tamen tunc nobis latius innotuit, cum Redemptor noster per dispensationis 966 mysterium apparens, et indignis misericordiam praebuit, et eos a se qui digni videbantur exclusit. Unde hic quoque apte subjungitur: CAPUT VI [Vet. X, Rec. VI]. VERS. 38.---Quando fundabatur pulvis in terram, et glebae compingebantur. 22. Peccatores pulveri similes, quolibet tentationis flatu rapiuntur. Spiritus sancti gratia solidantur, et charitate compinguntur.---Quis",
          "candidate_score": 0.657369,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_117_119",
          "bdc_text": "Nocetur enim hoc modo et libertati christianę , et plus aequo astringimur hominum inventis . Diss sag ich dorum , ob ir glichwol nit möchtend uff die form in die concordi komen , wie ir anglangt möchten werden , davon ich doch nichts gwisses wais , das ir doch sunst dem Luther früntlich engegen giengind . Item inter cętera :",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_268",
          "psc_text": "insania.---Quia enim argento saepe eloquia divina designantur possunt argenti vocabulo etiam ejusdem eloquii scriptores intelligi, quorum vita inter turbas hominum resplenduit luce virtutum. Sed quia lex peccata indicare potuit, non auferre, non quisquam veterum patrum, non legislator Moyses humani generis redemptor exstitit. Argentum ergo in commutatione hujus sapientiae non appenditur, quia quilibet sancti esse potuerunt, in comparatione unigeniti Filii Dei nullius meriti fuisse pensantur, qui nisi hujus sapientiae servos se esse cognoscerent, sancti nullatenus fuissent. Ad hoc quippe illi missi sunt, ut in cordibus hominum viam huic sapientiae praedicando praepararent, neque ut pro ea, sed per eam subjectos populos regerent. Quia enim certum erat quod per accessum temporum deficientis saeculi languores excrescerent, actum est ut aeterna Dei sapientia in fine saeculorum per semetipsam veniret ad grandem hunc et nimiae infirmitatis aegrotum, id est per totum mundum jacens languidum genus humanum, ut transmissis prius praedicatoribus, quasi quibusdam visitatoribus, tanto postmodum major",
          "candidate_score": 0.657079,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_79",
          "bdc_text": "Quibus cum adfuerit dominus , curandum est , ne confidamus plus iusto humanis viribus , sed toti nitamur divinae benevolentiae et , ut fortes sumus contra papam , ita in nobis ipsis antichristi regnum modis omnibus et vere execremur .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1020",
          "psc_text": "unusquisque superni doni gratiam in tranquillitate quietis percipit, sed quantum perceperit, in adversitate perturbationis ostendit. Tabescat ergo caro, ut nudentur ossa. Feriamur paternis correptionibus, ut quantum proficimus agnoscamus. Flagellis enim Domini pinguedo carnalis delectationis atteritur, sed virtutum nostrarum ossa patefiunt. Decus nostrum exterius ipsa hujus mundi adversitate foedatur, sed quid in nobis intrinsecus latebat ostenditur. Caesis namque apostolis denuntiatum est ne loquerentur ultra in nomine Jesu, sed magna exsultatione gavisi sunt, quod digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati, suisque adversariis cum fiducia responderunt: Obedire oportet Deo magis quam hominibus (Act. V, 29) . Ecce inter adversa validius fidei robur emicuit; ecce concisa est integritas carnium, sed patefacta sunt ossa virtutum. Hinc de eis per Sapientiam dicitur: Deus tentavit illos, et invenit illos dignos se (Sap. III, 5) . Tentati sunt quippe adversitate plagarum, sed digni inventi sunt nudatione ossium. Nam quia haec eorum illa tentatio est quae ex",
          "candidate_score": 0.656703,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_89_91",
          "bdc_text": "Darnebend muͦs ich uch in ain örle runenins Ohr flüstern ( im Vertrauen sagen). , quod Butzerus sua aut suppressit aut dissimulavit et finito convento accessit ipse cum legatis Argentinensibus urbium nostrarum legatos et ministrosVgl . den Bericht der Konstanzer Gesandten über das Treffen der Straßburger mit den Abgeordneten der übrigen oberländischen Städte in : Bizer , Abendmahlsstreit 199f. , und habend sich bezugtvon sich bezeugt. , och gebeten , daß man alles , so er der concordy halb ghandlet , im besten welle uffnemen , dann es alles im besten ghandlet worden sye etc .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_979",
          "psc_text": "atque idcirco divinam vocem percipere meruit, quia per supernam gratiam quanto magis ab appetendis exterioribus torpuit, tanto verius ad cognoscenda interiora vigilavit. Rursus Israelitici populi turbis praelatus, ut legis praecepta percipiat, in montem ducitur, atque ut interna penetret, ab externis tumultibus occultatur (Exod. XIX, 3) . [Vet. XXI.] 38. Qui exterioribus ministeriis deserviunt, studiose ad cordis secreta refugiant.---Unde et sancti viri qui exterioribus ministeriis deservire officii necessitate coguntur, studiose semper ad cordis secreta refugiunt; ibique cogitationis intimae cacumen ascendunt, et legem quasi in montibus percipiunt, dum, postpositis tumultibus actionum temporalium, in contemplationis suae vertice supernae voluntatis sententiam perscrutantur. Hinc est quod idem Moyses crebro de rebus dubiis ad tabernaculum redit, ibique secreto Dominum consulit, et quid certi decernat agnoscit. Relictis quippe turbis ad tabernaculum redire, est, postpositis exteriorum tumultibus, secretum mentis intrare. Ibi enim Dominus consulitur, et quod foris agendum est publice, intus silenter auditur. Hoc quotidie boni rectores faciunt,",
          "candidate_score": 0.656288,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_89_91",
          "bdc_text": "Darnebend muͦs ich uch in ain örle runenins Ohr flüstern ( im Vertrauen sagen). , quod Butzerus sua aut suppressit aut dissimulavit et finito convento accessit ipse cum legatis Argentinensibus urbium nostrarum legatos et ministrosVgl . den Bericht der Konstanzer Gesandten über das Treffen der Straßburger mit den Abgeordneten der übrigen oberländischen Städte in : Bizer , Abendmahlsstreit 199f. , und habend sich bezugtvon sich bezeugt. , och gebeten , daß man alles , so er der concordy halb ghandlet , im besten welle uffnemen , dann es alles im besten ghandlet worden sye etc .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_980",
          "psc_text": "quod idem Moyses crebro de rebus dubiis ad tabernaculum redit, ibique secreto Dominum consulit, et quid certi decernat agnoscit. Relictis quippe turbis ad tabernaculum redire, est, postpositis exteriorum tumultibus, secretum mentis intrare. Ibi enim Dominus consulitur, et quod foris agendum est publice, intus silenter auditur. Hoc quotidie boni rectores faciunt, cum se res dubias discernere non posse cognoscunt, ad secretum mentis, velut ad quoddam tabernaculum revertuntur; divina lege perspecta, quasi coram posita arca, Dominum consulunt, et quod prius intus tacentes audiunt, hoc foris postmodum agentes innotescunt. Ut enim exterioribus officiis inoffense deserviant, ad secreta cordis recurrere incessabiliter curant; et sic vocem Dei quasi per somnium audiunt, dum in meditatione mentis 750 a carnalibus motibus abstrahuntur. Hinc est quod sponsa in Canticis canticorum sponsi vocem quasi per somnium audierat, quae dicebat: Ego dormio, et cor meum vigilat (Cant. V, 2) . Ac si diceret: Dum exteriores sensus ab hujus vitae sollicitudinibus",
          "candidate_score": 0.656087,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_7",
          "bdc_text": "Disputabamus enim - nec sine anxietate quadam - de quęrendo concilio , de obtemperanda vel respuenda illius sententia aliisque huius farinaeZur Redensart vgl. Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 ). .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_121",
          "psc_text": "cur de eis peccare pertimescat, rationis causas insinuat, cum subjungit: CAPUT V [Rec. V]. IBID.---Neque enim reprehendit me cor meum in omni via mea. 9. Audientes praecepta divina nec facientes coarguit.---Ac si aperte dicat: Pro vobis non debeo ad culpam pertrahi, qui peccare in propriis formidavi. Sciendum vero est quod quisquis a praeceptis dominicis discordat opere, quoties ea audit a corde suo reprehenditur atque confunditur, quia id quod non fecerit memoratur. Nam in quo se errasse considerat, ipsa se latenter conscientia accusat. Unde David propheta deprecatur, dicens: Tunc non confundar, dum respicio in omnia mandata tua (Psal. CXVIII, 6) . Graviter namque unusquisque confunditur quando mandata Dei vel legendo, vel audiendo respicit, quae vivendo contempsit. Hinc enim Joannis voce dicitur: Si cor nostrum non reprehenderit nos, fiduciam habemus ad Deum; et quidquid petierimus ab eo, accipiemus (Joan. III, 21) ; ac si diceret: Si id quod praecipit facimus, id quod",
          "candidate_score": 0.653884,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_31_33",
          "bdc_text": "In hoc negotio igitur liberavit nos Christus multo et magno metu , cui perpetuae gratiae sint . Lutherus letaliter decubuit illicZu Luthers Erkrankung vgl . WA Briefwechsel VIII 46-48. , sed restitutus est favore Christi .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_923",
          "psc_text": "(I Cor. IV, 7) ? Rursum ne dari nobis bonum gratiae pro nostris praecedentibus meritis crederemus, idem Apostolus admonet, dicens: Gratia estis salvati per fidem, et hoc non ex vobis, sed Dei donum est, non ex operibus, ut ne quis glorietur (Ephes. II, 8) . Qui etiam de semetipso ait: Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et contumeliosus; sed misericordiam consecutus sum (I Tim. I, 13) . Quibus verbis aperte declarat quod gratia non pro meritis tribuatur, dum ex seipso docuit et quid de malitia meruit, et quid de benevolentia accepit. Rursum nonnulli jactant se habere quod non habent, sicut divina voce per prophetam de Moab dicitur: Superbiam ejus, et arrogantiam ejus ego novi, et quod non sit juxta eam virtus ejus (Jerem. XLVIII, 29) . Et sicut angelo Ecclesiae Laodiceae dicitur: Quia dicis quod dives sum, et locupletatus, et nullius egeo; et nescis quia tu es miser, et miserabilis,",
          "candidate_score": 0.653557,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_24",
          "bdc_text": "und mit der bestiaZu den apokalyptischen Tieren vgl. Otto Böcher , Art. Antichrist II .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2622",
          "psc_text": "quidem est quod redolent, sed nigrum quod lucent. Olent enim per simulationem justitiae, sed obscurum ardent per nequitiae perpetrationem. Quorum simulationis malitiam Joannes in Apocalypsi brevi descriptione comprehendit, dicens: Vidi aliam bestiam ascendentem de terra, habentem duo cornua similia agni, et loquebatur ut draco (Apoc. XIII, 11) . Priorem quippe bestiam, id est Antichristum superiore jam descriptione narraverat; post quem etiam haec alia bestia ascendisse dicitur, quia post eum multitudo praedicatorum illius ex terrena potestate gloriatur. De terra quippe ascendere est de terrena gloria superbire. Quae habet duo cornua agni similia, quia per hypocrisim sanctitatis eam quam in se veraciter Dominus habuit singularem sibi inesse et sapientiam mentitur et vitam. Sed quia sub agni specie auditoribus reprobis serpentinum virus infundit, recte illic subditur: Et loquebatur ut draco. Ista ergo bestia, id est praedicantium multitudo, si aperte ut draco loqueretur, agno similis non appareret; sed assumit agni speciem, ut draconis exerceat",
          "candidate_score": 0.652675,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_56_58",
          "bdc_text": "Quanquam suspicer non omnino somnium fuisse quaestionem , quam tibi de recipiendis confessionibus Augustanis moviAm 31 . Januar ; s. oben Nr. 940 , 20-50. .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_981",
          "psc_text": "vocem Dei quasi per somnium audiunt, dum in meditatione mentis 750 a carnalibus motibus abstrahuntur. Hinc est quod sponsa in Canticis canticorum sponsi vocem quasi per somnium audierat, quae dicebat: Ego dormio, et cor meum vigilat (Cant. V, 2) . Ac si diceret: Dum exteriores sensus ab hujus vitae sollicitudinibus sopio, vacante mente vivacius interna cognosco. Foris dormio, sed intus cor vigilat, quia dum exteriora quasi non sentio, interiora solerter apprehendo. 39. Nonnisi obscure et quasi visione nocturna, divina et interna contemplamur.---Bene ergo Eliu ait quia per somnium loquitur Deus, atque apte subdidit, In visione nocturna. Nocturna enim visio apparere contemplatione mentis sub quibusdam imaginibus solet. In diurna autem luce certius cernimus, in nocturna vero visione cunctanter videmus. Et quia sancti omnes quandiu in hac vita sunt divinae naturae secreta quasi sub quadam imaginatione conspiciunt, quia videlicet necdum sicut sunt ea manifestius contemplantur, bene Eliu, postquam dixit Deum nobis per",
          "candidate_score": 0.652142,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_71",
          "bdc_text": "Orandus est autem dominus , ut omni simultate inter doctos sublata tanquam unus vir coeamus adversus antichristum et mundum , bestias atrocissimas .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1523",
          "psc_text": "gehennae tenebrae, cum gravi amaritudinis obscuritate pensatur. Quia ergo superbum cor prius terrore concutitur, ut concussum in amore solidetur, recte nunc dicitur: Audiet auditionem in terrore vocis ejus. Ubi et bene subjungitur: Et sonum de ore illius procedentem 34. Utrumque praestat spiritus sanctus de ore Domini procedens.---Sonus de ore Dei est vis timoris de superna irruens aspiratione, quia cum nos de venturis Dominus aspirando replet, procul dubio de male gestis praeteritis terret. Potest autem per os Dei, unigenitus designari Filius, qui sicut brachium ejus dicitur, quia per eum cuncta Pater operatur, de quo propheta ait: Et brachium Domini cui revelatum est (Isai. LIII, 1) ? de quo Joannes dicit: Omnia per ipsum facta sunt (Joan. I, 3) ; ita etiam os dicitur. Hinc est enim quod propheta ait: Os enim Domini locutum est haec (Isai. LVIII, 14) . Per quem nobis omnia loquitur, ac si oris nomine patenter diceretur verbum,",
          "candidate_score": 0.65091,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_70",
          "bdc_text": "Quodsi ille vos prior irritarit , tum bonorum omnium iuditio licebit referire .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_779",
          "psc_text": "ab eo in quo sibi placent mentis oculos divertunt, omnem in se de peractis bonis laetitiam deprimunt, et de his quae se minus egisse intelligunt tristitiam requirunt, indignos se aestimant, et pene soli bona sua non vident, quae in se videnda omnibus ad exemplum praebent. Hinc est quod Paulus, dum expleta in se bona postponeret, et sola adhuc reliqua quae essent explenda cogitaret, dixit: Ego me non arbitror apprehendisse (Philip. III, 13) . Hinc est quod ut posset se de bonis quae agebat humiliare, studebat ad animum praeterita mala reducere, dicens: Qui prius fui blasphemus, et perseculor, et contumeliosus (I Tim. I, 13) . [Vet. VII.] 13. Quando bona a se facta in memoriam revocari, aut narrare liceat.---Qui et si aliquando dixit: Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servari (II Tim. IV, 7) ? Intuendum summopere est quia illud eo tempore intulit quo jam ex corpore discessurum se esse cognovit.",
          "candidate_score": 0.648092,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_64_66",
          "bdc_text": "Deinde , quod nuper quoque sum hortatus Siehe oben Nr. 954 , 8-10. , ne per vos aliqua ratione irritetur Lutherus adeoque totus iste consensus nostrorum . Nam audio Theodorum parasse aliquid in Bucerum Johannes Jung hatte Zwick bereits um den 11 . Februar von der Apologie Biblianders ( s.",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2337",
          "psc_text": "nosmetipsos funditus succendentes, igne doloris ardemus. Quia igitur duplex in poenitentia gemitus debetur, beatus Job divinae vocis increpatione proficiens, atque in sua reprehensione succrescens, dixisse se unum et alterum poenitens fatetur, ac si aperte dicat: Et erga bona per negligentiam torpui, et ad mala per audaciam prorupi: CAP. XL, VERS. 1, 2.---Respondens autem Dominus Job de turbine, dixit: Accinge sicut vir lumbos tuos, interrogabo te, et indica mihi. [Vet. III, Rec. V.] Quid sit Dominum de turbine respondere, quid beatum Job lumbos accingere, quid interrogare Dei, quid hominis indicare, primo jam Domini sermone tractatum est (Sup. lib. XXVIII, n. 1 et seq.) . Quia ergo lectoris taedio parcimus, curamus summopere ne dicta replicemus. Sequitur: CAPUT IV. VERS. 3.---Nunquid irritum facies judicium meum, et condemnabis me, ut tu justificeris? 1049 5. Job juste correptus, ut occultis Dei judiciis etiam nesciens subderetur.---Quisquis contra Domini flagella semetipsum defendere nititur, flagellantis judicium evacuare conatur.",
          "candidate_score": 0.645295,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_24_26",
          "bdc_text": "und mit der bestiaZu den apokalyptischen Tieren vgl. Otto Böcher , Art. Antichrist II . Neues Testament , in : TRE III 21-24 .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2622",
          "psc_text": "quidem est quod redolent, sed nigrum quod lucent. Olent enim per simulationem justitiae, sed obscurum ardent per nequitiae perpetrationem. Quorum simulationis malitiam Joannes in Apocalypsi brevi descriptione comprehendit, dicens: Vidi aliam bestiam ascendentem de terra, habentem duo cornua similia agni, et loquebatur ut draco (Apoc. XIII, 11) . Priorem quippe bestiam, id est Antichristum superiore jam descriptione narraverat; post quem etiam haec alia bestia ascendisse dicitur, quia post eum multitudo praedicatorum illius ex terrena potestate gloriatur. De terra quippe ascendere est de terrena gloria superbire. Quae habet duo cornua agni similia, quia per hypocrisim sanctitatis eam quam in se veraciter Dominus habuit singularem sibi inesse et sapientiam mentitur et vitam. Sed quia sub agni specie auditoribus reprobis serpentinum virus infundit, recte illic subditur: Et loquebatur ut draco. Ista ergo bestia, id est praedicantium multitudo, si aperte ut draco loqueretur, agno similis non appareret; sed assumit agni speciem, ut draconis exerceat",
          "candidate_score": 0.644971,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_65_67",
          "bdc_text": "Nam audio Theodorum parasse aliquid in Bucerum Johannes Jung hatte Zwick bereits um den 11 . Februar von der Apologie Biblianders ( s. oben Nr. 934 , Anm. 12 ) berichtet und ihn aufgefordert , ihrer Veröffentlichung entgegenzuwirken ;",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_577",
          "psc_text": "adversariorum voces insolentes sustinens, dum cernit quod ejus praedicatio non admittitur, quorumdam duritiam deserens, praedicationis suae verba moderatur. Perpendens etenim persecutores suos ad exhortationis suae vocem deteriores existere, magis eligit tacere. Cumque indignos qui audiant conspicit, praedicationem suam obducto silentio astringit. Unde apte subjungit: CAPUT XXI. IBID.---Et frenum posuit in os meum. 47. A praedicatione feriendum est, cum ii qui verbum Dei excipiunt, inde pejores fiunt.---Frenum sibi apud quosdam positum cognoverant, qui dicebant: Vobis oportebat primum loqui verbum Dei, sed quoniam repellitis illud, et indignos vos judicatis aeternae vitae, ecce convertimur ad gentes (Act. XIII, 46) . Frenum silentii sibi superimpositum sancti viri apud dura reproborum corda conspiciunt, qui per Prophetam dicunt: Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena (Psal. CXXXVI, 4) ? Frenum poni etiam Paulus admonuit, qui discipulo praecepit, dicens: Haereticum post primam et secundam correptionem devita, sciens quia subversus est qui ejusmodi est, et delinquit proprio judicio",
          "candidate_score": 0.644492,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_56",
          "bdc_text": "Quanquam suspicer non omnino somnium fuisse quaestionem , quam tibi de recipiendis confessionibus Augustanis moviAm 31 .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_977",
          "psc_text": "lectulo. 37. Vox Dei auditur quando tranquilla mente ab operibus saecularibus quiescitur.---Quid est quod per somnium nobis locutio divinitatis innotescit, nisi quod Dei secreta non cognoscimus, si in terrenis desideriis vigilemus? In somnio enim exteriores sensus dormiunt, et interiora cernuntur. Si ergo interna contemplari volumus, ab externa implicatione dormiamus. Vox videlicet Dei quasi per somnium auditur, quando tranquilla mente ab hujus saeculi actione quiescitur, et in ipso mentis silentio divina praecepta pensantur. Cum enim ab externis actionibus mens sopitur, tunc plenius mandatorum Dei pondus agnoscitur. Tunc verba Dei mens vivacius penetrat, cum ad se admittere curarum saecularium tumultus recusat. Male autem homo vigilat, quando eum saecularium negotiorum aestus insolenter inquietat. Aurem quippe cordis terrenarum cogitationum turba dum perstrepit claudit, atque in secretario mentis, quanto minus curarum tumultuantium sonus compescitur, tanto amplius vox praesidentis judicis non auditur. Neque enim perfecte homo sufficit ad utraque divisus, sed dum sic interius erudiri appetit,",
          "candidate_score": 0.643905,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_69",
          "bdc_text": "Hic cave , mi frater , ne quicquam tale ędatur , imo ne sciat Bucerus , qui et calamo valet et non caret ingenio vehementi .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2474",
          "psc_text": "se malitiae similitudinem trahunt. Qui electos Dei operiunt, dum contra illos in atrocitate persecutionis temporaliter convalescunt. Hoc autem loco umbra nequitiae torpor accipitur, in qua iste Behemoth dormit, quia contra corda charitate calentia sollicitus vigilat, in frigidis autem mentibus securus jacet. Dormire enim in sanctorum mentibus non potest, quia et si quando se in eis ad breve momentum collocat, ipse eum desideriorum coelestium aestus fatigat, et quasi toties ut recedat pungitur, quoties ab eis amore intimo ad aeterna suspiratur. Tantae eum voces excitant, quantae ex illorum mentibus sanctae cogitationes ad coelum clamant. Unde fit ut bonarum actionum armis territus, ac suspiriorum spiculis percussus fugiat, et ad corda reproborum frigida rediens, eam quam securus possideat malitiae umbram quaerat. Quae ubi ab illo inveniatur ostenditur, cum protinus subinfertur: In secreto calami. [Vet. IV.] 7. Calami et arundinis variae significationes in sacra Scriptura.---In sacro eloquio calami vel arundinis appellatione aliquando verbum manens, aliquando",
          "candidate_score": 0.64284,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_64_66",
          "bdc_text": "Deinde , quod nuper quoque sum hortatus Siehe oben Nr. 954 , 8-10. , ne per vos aliqua ratione irritetur Lutherus adeoque totus iste consensus nostrorum . Nam audio Theodorum parasse aliquid in Bucerum Johannes Jung hatte Zwick bereits um den 11 . Februar von der Apologie Biblianders ( s.",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_961",
          "psc_text": "casuri semper in praecipiti stant? Salomone attestante, qui ait: Ante ruinam exaltatur cor, et ante gloriam humiliatur (Prov. XVI, 18) . Sequitur: VERS. 8-11.---Dixisti ergo in auribus meis, et vocem verborum tuorum audivi. [Rec. X.]. Atque eamdem vocem subjungens, ait: Mundus sum ego, et absque delicto immaculatus, et non est iniquitas in me. Quia querelas in me reperit, ideo arbitratus est me inimicum sibi. Posuit in nervo pedes meos, custodivit omnes semitas meas. Moxque contra haec verba quae beatum Job dixisse narravit sententiam suam proferens, ait: CAPUT XVII. VERS. 12.---Hoc est ergo in quo non es justificatus. 30. Student magis increpare, quam consolari.---Profecto beatus Job veraciter dixerat quod absque culpa fuerit flagellatus. Hoc enim ipse de se, quod de illo ad diabolum Dominus dixit: Commovisti me adversus eum, ut affligerem illum frustra (Job. II, 3) . Sed Eliu non credidit, cessante culpa, potuisse eum etiam pro gratia flagellari. Nesciebat enim",
          "candidate_score": 0.64192,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_56",
          "bdc_text": "Quanquam suspicer non omnino somnium fuisse quaestionem , quam tibi de recipiendis confessionibus Augustanis moviAm 31 .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_981",
          "psc_text": "vocem Dei quasi per somnium audiunt, dum in meditatione mentis 750 a carnalibus motibus abstrahuntur. Hinc est quod sponsa in Canticis canticorum sponsi vocem quasi per somnium audierat, quae dicebat: Ego dormio, et cor meum vigilat (Cant. V, 2) . Ac si diceret: Dum exteriores sensus ab hujus vitae sollicitudinibus sopio, vacante mente vivacius interna cognosco. Foris dormio, sed intus cor vigilat, quia dum exteriora quasi non sentio, interiora solerter apprehendo. 39. Nonnisi obscure et quasi visione nocturna, divina et interna contemplamur.---Bene ergo Eliu ait quia per somnium loquitur Deus, atque apte subdidit, In visione nocturna. Nocturna enim visio apparere contemplatione mentis sub quibusdam imaginibus solet. In diurna autem luce certius cernimus, in nocturna vero visione cunctanter videmus. Et quia sancti omnes quandiu in hac vita sunt divinae naturae secreta quasi sub quadam imaginatione conspiciunt, quia videlicet necdum sicut sunt ea manifestius contemplantur, bene Eliu, postquam dixit Deum nobis per",
          "candidate_score": 0.641568,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_64_66",
          "bdc_text": "Deinde , quod nuper quoque sum hortatus Siehe oben Nr. 954 , 8-10. , ne per vos aliqua ratione irritetur Lutherus adeoque totus iste consensus nostrorum . Nam audio Theodorum parasse aliquid in Bucerum Johannes Jung hatte Zwick bereits um den 11 . Februar von der Apologie Biblianders ( s.",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1272",
          "psc_text": "Deus etiam perhibuit frustra percussum (Job. II, 3) . Quid ergo vox percussi superbum sonuit, quae a sententia ferientis nullatenus discrepavit? Incaute sunt humiles (22, q. 2, c. Incaute) , qui se mendacio illaqueant, dum arrogantiam vitant; imo mentiendo superbiunt, quia contra veritatem se erigunt quam relinquunt. Qui enim, necessitate cogente, vera de se bona loquitur, tanto magis humilitati jungitur, quanto et veritati sociatur. An Paulus humilis non fuit, quando aemulatione veritatis contra falsos apostolos tot de se discipulis fortia gesta narravit (I Tim. II, 7; Act. XX, 18, 19) Qui nimirum veritati inimicus existeret, si abscondendo virtutes proprias, praedicatores errorum praevalere permisisset. Sed quia arrogantes viri in eo quod bonorum dicta superbe examinant, verborum magis superficiem quam rerum ordinem pensant, Eliu beati Job sententias disciplinam credidit non sonasse. [Vet. III.] Quia vero saepe asperitas superborum usque ad duritiam maledictionis extenditur, illico contra beatum Job, quasi ad Deum faciens verba,",
          "candidate_score": 0.640729,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_81_83",
          "bdc_text": "Vale cum charissimis fratribus Pellicano , LeoneLeo Jud. , Theodoro Theodor Bibliander. , Steinero et reliquis , quos omnes Christus servet . Datum Constantiae , 24 . martii 1537 .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_813",
          "psc_text": "Dum enim pensamus quales erga alios fuimus, esse circa nos tales alios minus dolemus, quia aliena injustitia in nobis vindicat quod in se juste nostra conscientia accusat. Sequitur: CAPUT XIV [Rec. VIII]. VERS. 32.---Foris non mansit peregrinus, ostium meum viatori patuit. 27. Misericordiae in parcendo succedat misericordia in largiendo.---Quia, teste Paulo, charitas patiens et benigna 711 describitur (I Cor. XIII, 4) , per patientiam aliena mala aequanimiter tolerat, per benignitatem quoque bona misericorditer impendit sua. Unde beatus Job et patienter domesticos maledicentes pertulit, et viatores atque peregrinos apud se benigne suscepit: illis morum exempla tribuens, istis exteriorum ope concurrens; illis per mansuetudinem non concitus ad irascendum, istis per misericordiam ad subveniendum paratus. Vir enim sanctus Redemptorem generis humani per prophetiae spiritum intuens, praedicamenta quoque illius in opere servabat, quibus nos admonet, dicens: Dimittite, et dimittetur vobis; date, et dabitur vobis (Luc. VI, 37) . Dare namque nostrum ad res pertinet",
          "candidate_score": 0.639773,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_86",
          "bdc_text": "März sein muß , ergibt sich aus den inhaltlichen Übereinstimmungen ;",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_365",
          "psc_text": "illam futurum est tribulationibus angustari, ut haec tempora cum magno suspirio desideret quae nos cum magno dolore toleramus. Dicat ergo, dicat per vocem beati Job: Quis mihi tribuat ut sim juxta menses pristinos? Quia enim statutus dierum numerus menses vocantur, quid aliud nomine signat mensium, nisi collectiones animarum? Dies quippe dum colliguntur in mensibus, subtrahuntur, quia et in hoc tempore sancta Ecclesia, dum veritatis luce splendentes animas colligit, in intimis abscondit. Aliquando etiam mensis pro perfectione ponitur, sicut propheta ait: Erit mensis ex mense (Isai. LXVI, 23) ; perfectio videlicet eis in requie, quibus nunc perfectio fuerit in operatione. [Vet. IX.] Reminiscatur ergo perfectionis pristinae, reducat ad memoriam quanta praedicatione sua collectis animabus reportabat lucra, et angustata tribulationibus dicat: Quis mihi tribuat, ut sim juxta menses pristinos? In quibus profecto mensibus qualis fuerit, enumerando subjungit, dicens: CAPUT XI. VERS. 2, 3.---Secundum dies, quibus Deus custodiebat me, quando splendebat lucerna ejus",
          "candidate_score": 0.636759,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_98",
          "bdc_text": "und verbieten , was sy habend , ob man doch möchte et waneinmal .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2829",
          "psc_text": "scientiae boni et mali ne tetigeritis (Ibid., 16) . Qui enim ab uno quolibet bono subjectos vetat, necesse est ut multa concedat, ne obedientis mens funditus intereat, si a bonis omnibus penitus repulsa jejunat. Omnes autem paradisi arbores ad esum Dominus concessit, cum ab una prohibuit, ut creaturam suam, quam nolebat exstingui, sed provehi, tanto facilius ab una restringeret, quanto ad cunctas latius relaxaret. 30. Quando nullius meriti sit obedientia, quando minimi.---Sed quia nonnunquam nobis hujus mundi prospera, nonnunquam vero jubentur adversa, sciendum summopere est quod obedientia aliquando, si de suo aliquid habeat, nulla est; aliquando autem, si de suo aliquid non habeat, minima (8, q. 1, c. Sciendum) . Nam cum hujus mundi successus praecipitur, 1157 cum locus superior imperatur, is qui ad percipienda haec obedit, obedientiae sibi virtutem evacuat, si ad haec etiam ex proprio, desiderio anhelat. Neque enim se sub obedientia dirigit, qui ad accipienda hujus vitae",
          "candidate_score": 0.63637,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_24",
          "bdc_text": "und mit der bestiaZu den apokalyptischen Tieren vgl. Otto Böcher , Art. Antichrist II .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2132",
          "psc_text": "traditionem quam acceperunt a nobis (II Thess. III, 6) . Hunc pedem Joannes Caio formidabat, qui cum multa Diotrephis mala praemisisset, adjunxit: Charissime, noli imitari malum, sed quod bonum est (III Joan. 11) . Hunc ipse Synagogae dux infirmo suo gregi metuebat, dicens: Quando ingressus fueris terram quam Dominus Deus dabit tibi, cave ne imitari velis abominationes illarum gentium (Deut. XVIII, 9) . Obliviscitur etiam quod bestia agri conterat, quia nimirum si diabolus in hoc mundo saeviens editos in bona conversatione filios rapiat, hypocrita omnino non curat. Hanc autem agri bestiam Paulus ovis quae posuerat metuebat dicens: Timeo, ne sicut serpens Evam seduxit astutia sua, ita corrumpantur sensus vestri a charitate, quae est 1004 in Christo Jesu (II Cor. XI, 3) . Hanc agri bestiam discipulis metuebat Petrus, cum diceret: Adversarius vester diabolus, quasi leo rugiens circuit, quaerens quem devoret, cui resistite fortes in fide (I Pet. V, 8) .",
          "candidate_score": 0.635028,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_69",
          "bdc_text": "Hic cave , mi frater , ne quicquam tale ędatur , imo ne sciat Bucerus , qui et calamo valet et non caret ingenio vehementi .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2479",
          "psc_text": "temporali deditae, arundini similes.---Hoc ergo loco quid aliud appellatione calami, nisi mentes saecularium temporali gloriae deditae designantur? Qui tanto apud semetipsos intus inanescunt, quanto alti et nitidi exterius ostenduntur, quia dum ad exteriorem gloriam per superficiem defluunt, nulla intus firmitate solidantur. More quippe calami intus sunt quidem per fatuitatem vacui, sed foris per speciem et ostentationem pulchri; sed quanto ab eis exterior gloria studiosius quaeritur, tanto eorum corda gravioribus cogitationum stimulis agitantur. Unde recte nunc Behemoth iste in secreto calami dormire perhibetur, quia quorum studia ad appetitum temporalis nitoris atque altitudinis commovet, eorum corda tacitus tenet; et quasi ipse ibi quietus dormit, ubi eos quos possidet quiescere non permittit. Dum enim excedere caeteros bonorum altitudine ambiunt, dum more calami per nitorem exterioris munditiae justorum speciem, quasi solidarum arborum corticem, vincunt, in hoc quod ipsi interius vacui remanent, locum Behemoth isti, ubi apud se requiescere debeat, praebent. [Vet. V.] Unde et",
          "candidate_score": 0.634785,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_98",
          "bdc_text": "und verbieten , was sy habend , ob man doch möchte et waneinmal .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2828",
          "psc_text": "cum obedientes remunerat, non relinquit? [Vet. XIII.] 19. Malum nunquam fieri debet per obedientiam, sed bonum aliquando intermitti.---Sciendum vero est quod nunquam per obedientiam malum fieri aliquando autem debet per obedientiam bonum quod agitur, intermitti. Neque enim mala in paradiso arbor exstitit, quam Deus homini ne contingeret interdixit (Genes. II) . Sed ut melius per obedientiae meritum homo bene conditus cresceret, dignum fuerat ut etiam a bono prohiberetur, quatenus tanto verius hoc quod ageret virtus esset, quanto et a bono cessans, auctori suo se subditum humilius exhiberet. Sed notandum quod illic dicitur: Ex omni ligno paradisi comedite, de ligno autem scientiae boni et mali ne tetigeritis (Ibid., 16) . Qui enim ab uno quolibet bono subjectos vetat, necesse est ut multa concedat, ne obedientis mens funditus intereat, si a bonis omnibus penitus repulsa jejunat. Omnes autem paradisi arbores ad esum Dominus concessit, cum ab una prohibuit, ut creaturam suam, quam",
          "candidate_score": 0.633242,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_14",
          "bdc_text": "Generaliter quoque et constanter responsum est legato pontificisMit dem päpstlichen Nuntius Peter van der Vorst wurden keine Verhandlungen geführt ;",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1185",
          "psc_text": "Omnis enim Christi fide praeditus membrum utique summi sacerdotis effectus est, sicut cunctis fidelibus Petrus apostolus dicit: Vos autem genus electum, regale sacerdotium (I Pet. II, 9) . Et sicut Joannes apostolus dicit: Fecisti nos Deo nostro regnum et sacerdotes (Apoc. II, 6) . Sarcerdos ergo in altari ignem nutriens, quotidie ligna subjiciat, id est fidelis quisque, ne in eo charitatis flamma deficiat, in corde suo tam exempla praecedentium quam sacrae Scripturae testimonia congerere non desistat. Nam quasi quaedam fomenta igni dare est in excitatione charitatis vel exempla patrum vel praecepta dominica ministrare. Quia etenim interna novitas nostra ipsa quotidie hujus vitae conversatione veterascit, ignis iste adhibitis lignis nutriendus est, ut dum per usum se nostrae vetustatis extenuat, per patrum testimonia et exempla reviviscat. Et bene illic praecipitur ut mane ligna per dies singulos congerantur. Haec quippe non fiunt, nisi cum nox caetitatis exstinguitur. Vel certe quia mane prima pars",
          "candidate_score": 0.63246,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_47_49",
          "bdc_text": "Nostri vero legatiHans Betz und Matthäus Molckenpur ; vgl . oben Nr. 971 , 2-8 mit Anm. 1 . ante relationem senatui faciendam silent , non dicam plus aequo .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_861",
          "psc_text": "[Vet. XXI.] 47. Diversi profectuum gradus per Danielem expressi.---Bene autem Daniel propheta, loquente ad se Domino, dum positionem nobis sui corporis insinuare studuit, haec meritorum incrementa signavit. Ait enim: Audivi vocem verborum ejus, et audiens jacebam consternatus super faciem meam, vultusque meus haerebat terrae. Et ecce manus tetigit me, et erexit me super genua mea, et super articulos manuum mearum, et dixit ad me: Daniel vir desideriorum, intellige verba quae ego loquor ad te, et sta in gradu tuo; nunc enim missus sum ad te. Cumque dixisset mihi sermonem istum, steti tremens, et ait ad me: Noli metuere (Dan. X, 9) . Quam videlicet positionem sui corporis, dum verba intrinsecus loquentis audiret, nequaquam nobis tanta cura exprimeret, si a mysteriis vacare cognovisset. In Scriptura enim sacra justi viri non solum quod dicunt prophetia est, sed etiam plerumque quod agunt. Vir itaque sanctus internis mysteriis plenus per positionem quoque corporis exprimit",
          "candidate_score": 0.630524,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_64",
          "bdc_text": "Deinde , quod nuper quoque sum hortatus Siehe oben Nr. 954 , 8-10. , ne per vos aliqua ratione irritetur Lutherus adeoque totus iste consensus nostrorum .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_121",
          "psc_text": "cur de eis peccare pertimescat, rationis causas insinuat, cum subjungit: CAPUT V [Rec. V]. IBID.---Neque enim reprehendit me cor meum in omni via mea. 9. Audientes praecepta divina nec facientes coarguit.---Ac si aperte dicat: Pro vobis non debeo ad culpam pertrahi, qui peccare in propriis formidavi. Sciendum vero est quod quisquis a praeceptis dominicis discordat opere, quoties ea audit a corde suo reprehenditur atque confunditur, quia id quod non fecerit memoratur. Nam in quo se errasse considerat, ipsa se latenter conscientia accusat. Unde David propheta deprecatur, dicens: Tunc non confundar, dum respicio in omnia mandata tua (Psal. CXVIII, 6) . Graviter namque unusquisque confunditur quando mandata Dei vel legendo, vel audiendo respicit, quae vivendo contempsit. Hinc enim Joannis voce dicitur: Si cor nostrum non reprehenderit nos, fiduciam habemus ad Deum; et quidquid petierimus ab eo, accipiemus (Joan. III, 21) ; ac si diceret: Si id quod praecipit facimus, id quod",
          "candidate_score": 0.62966,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_23_25",
          "bdc_text": "Man hat nichts mit ym wellen zuͦ schaffen haben , weder klains noch gros , als mit dem waren enchristenAntichrist . und mit der bestiaZu den apokalyptischen Tieren vgl. Otto Böcher , Art. Antichrist II . Neues Testament , in :",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2622",
          "psc_text": "quidem est quod redolent, sed nigrum quod lucent. Olent enim per simulationem justitiae, sed obscurum ardent per nequitiae perpetrationem. Quorum simulationis malitiam Joannes in Apocalypsi brevi descriptione comprehendit, dicens: Vidi aliam bestiam ascendentem de terra, habentem duo cornua similia agni, et loquebatur ut draco (Apoc. XIII, 11) . Priorem quippe bestiam, id est Antichristum superiore jam descriptione narraverat; post quem etiam haec alia bestia ascendisse dicitur, quia post eum multitudo praedicatorum illius ex terrena potestate gloriatur. De terra quippe ascendere est de terrena gloria superbire. Quae habet duo cornua agni similia, quia per hypocrisim sanctitatis eam quam in se veraciter Dominus habuit singularem sibi inesse et sapientiam mentitur et vitam. Sed quia sub agni specie auditoribus reprobis serpentinum virus infundit, recte illic subditur: Et loquebatur ut draco. Ista ergo bestia, id est praedicantium multitudo, si aperte ut draco loqueretur, agno similis non appareret; sed assumit agni speciem, ut draconis exerceat",
          "candidate_score": 0.628322,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_69",
          "bdc_text": "Hic cave , mi frater , ne quicquam tale ędatur , imo ne sciat Bucerus , qui et calamo valet et non caret ingenio vehementi .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2475",
          "psc_text": "suspiriorum spiculis percussus fugiat, et ad corda reproborum frigida rediens, eam quam securus possideat malitiae umbram quaerat. Quae ubi ab illo inveniatur ostenditur, cum protinus subinfertur: In secreto calami. [Vet. IV.] 7. Calami et arundinis variae significationes in sacra Scriptura.---In sacro eloquio calami vel arundinis appellatione aliquando verbum manens, aliquando doctorum peritia, aliquando mobilitas mentis, aliquando nitor gloriae temporalis accipitur. Per calamum quippe Verbi aeternitas designatur, cum voce Patris per Psalmistam dicitur: Lingua mea calamus scribae velociter scribentis (Psal. XLIV, 2) . Quia enim quod loquimur transit, quod scribimus permanet, lingua Patris scribae calamus dicitur, quia ab eo est Verbum illi coaeternum, ac sine transitu generatum. Rursum per calamum scriptorum doctrina exprimitur, sicut de sancta Ecclesia propheta pollicetur, dicens: In cubilibus in quibus dracones prius habitabant, orietur viror calami et junci (Isai. XXXV, 7) . Qua nimirum sententia, sicut in hoc opere longe superius diximus (Sup. lib. XXIX, n. 51)",
          "candidate_score": 0.628,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_132_134",
          "bdc_text": "So stats yez gantz wol unsethalb. Ich furcht aber nichts wirsmehr ; Schlimmeres . uff erden , dann das er nit ruw haben werd. Gott sye mit ym und uns allen .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2729",
          "psc_text": "XXI. IBID.---Qui factus est ut nullum timeret. 40. Primus angelus sic conditus, ut Deum caste timeret. Vinxit eum libertas quam appetiit.---Sic quidem factus est per naturam, ut conditorem suum caste timere debuisset, timore videlicet sobrio et securo; non timore quem foras charitas mittit, sed timore, qui in saeculum saeculi permanet (I Joan. IV, 18) , id est quem charitas gignit. Aliter enim timet conjugem uxor amans, aliter dominum ancilla peccans. Sic ergo fuerat iste conditus, quatenus timore laeto auctorem suum et amans metueret, et metuens amaret. Sed sua perversitate talis factus est, ut nullum timeret. Ei quippe a quo conditus fuerat subesse despexit. Ita enim Deus super omnia est, ut ipse sub nullo sit. Leviathan vero iste ejus celsitudinis culmen aspiciens, jus perversae libertatis appetit, ut et praeesset caeteris, et nulli subesset, dicens: Ascendam super altitudinem nubium, et similis ero Altissimo (Isai. XIV, 14) . Cujus eo ipso similitudinem perdidit,",
          "candidate_score": 0.626689,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_121_123",
          "bdc_text": "uwer artikelDie Rede ist vom Schreiben der reformierten Städte der Eidgenossenschaft an Luther vom 12 . Januar ( WA Briefwechsel XII 241-275 ) . glesen und drinn funden das wort \"gaistlich essen\"WA Briefwechsel XII 255 , 245 .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1009",
          "psc_text": "terrenae conversationis calcat, ad supernam patriam per praecedentium patrum exempla se sublevat. Et quia per contemplationis donum gratia spiritali satiatur, apte subjungitur: Panis ei datus est, id est refectionem spiritalis gratiae percipit, quia se a bonis infimis coelestia sperando suspendit. Hinc etiam de sancta Ecclesia per David Dominus dicit: Pauperes ejus saturabo panibus (Psal. CXXXI, 15) , quia in illa mentes humilium positae spiritalium implentur refectione donorum. Rursum per panem divinae doctrinae eruditio 756 designatur, sicut per prophetam dicitur: Qui habitatis in terra Austri, cum panibus occurrite fugienti (Isai. XXI, 14) . In terra quippe Austri habitant qui in sancta Ecclesia positi superni Spiritus charitate perflantur. Fugit autem qui hujus mundi mala evadere concupiscit. Qui ergo in terra Austri habitat, fugienti cum panibus occurrat, id est, is qui jam sancto Spiritu intra Ecclesiam plenus est eum qui mala sua evadere nititur eruditionis alloquio consoletur. Fugienti scilicet cum panibus occurrere est",
          "candidate_score": 0.624521,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_69",
          "bdc_text": "Hic cave , mi frater , ne quicquam tale ędatur , imo ne sciat Bucerus , qui et calamo valet et non caret ingenio vehementi .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_849",
          "psc_text": "clamamus. Hinc est, quod in eremo populus vocibus perstrepit, et Moyses a strepitu verborum tacet; et tamen silens aure divinae pietatis auditur, cum dicitur: Quid clamas ad me (Exod. XIV, 15) ? Intus ergo in desiderio est clamor secretus, qui ad humanas aures non pervenit, et tamen auditum conditoris replet. Hinc est quod Anna ad Templum pergens, ore quidem tacuit, et tamen tot sui desiderii voces emisit (I Reg. I, 13) . Hinc in Evangelio Dominus dicit: Intra in cubiculum tuum, et clauso ostio in abscondito, et Pater tuus, qui videt in abscondito, reddet tibi (Matth. VI, 6) . 719 Clauso quippe ostio petit in cubiculo, qui, tacente ore, in conspectu supernae pietatis fundit affectum mentis. Et vox auditur in abscondito, cum per sancta desideria silenter clamatur. Unde recte quoque per Psalmistam dicitur: Desiderium pauperum exaudivit Dominus; praeparationem cordis eorum audivit auris tua (Psal. XIX, 17) . Sed beatus Job",
          "candidate_score": 0.623512,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_22_24",
          "bdc_text": "Summa : Man hat nichts mit ym wellen zuͦ schaffen haben , weder klains noch gros , als mit dem waren enchristenAntichrist . und mit der bestiaZu den apokalyptischen Tieren vgl. Otto Böcher , Art. Antichrist II .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2622",
          "psc_text": "quidem est quod redolent, sed nigrum quod lucent. Olent enim per simulationem justitiae, sed obscurum ardent per nequitiae perpetrationem. Quorum simulationis malitiam Joannes in Apocalypsi brevi descriptione comprehendit, dicens: Vidi aliam bestiam ascendentem de terra, habentem duo cornua similia agni, et loquebatur ut draco (Apoc. XIII, 11) . Priorem quippe bestiam, id est Antichristum superiore jam descriptione narraverat; post quem etiam haec alia bestia ascendisse dicitur, quia post eum multitudo praedicatorum illius ex terrena potestate gloriatur. De terra quippe ascendere est de terrena gloria superbire. Quae habet duo cornua agni similia, quia per hypocrisim sanctitatis eam quam in se veraciter Dominus habuit singularem sibi inesse et sapientiam mentitur et vitam. Sed quia sub agni specie auditoribus reprobis serpentinum virus infundit, recte illic subditur: Et loquebatur ut draco. Ista ergo bestia, id est praedicantium multitudo, si aperte ut draco loqueretur, agno similis non appareret; sed assumit agni speciem, ut draconis exerceat",
          "candidate_score": 0.622324,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_69",
          "bdc_text": "Hic cave , mi frater , ne quicquam tale ędatur , imo ne sciat Bucerus , qui et calamo valet et non caret ingenio vehementi .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2271",
          "psc_text": "et fremens sorbet terram, nec reputat tubae sonare clangorem. 83. Utrique, per sanctum fervorem et proficiendi curam resistitur.---Contra equum clangor tubae insonat, quando electi mentem in eo quod agit fortiter e vicino quaedam posita culpa terribiliter tentat. Sed fervens et fremens sorbet terram, quia nimio ardore semetipsum discutit; et quidquid in se terrenum reperit, quotidie proficiendo consumit. Et clangorem tubae sonare non reputat, quia consideratione forti omne vitium quod de virtutis gloria nascitur sollicitus declinat. Sonare enim clangorem tubae reputaret, si fortasse propter aliud quod prave suboritur alia agere recta metueret. Quia ergo ad agenda fortia ante insonantia tentamenta non trepidat, in fervore suo positus clangorem tubae minime formidat. Saepe autem dum prosperari se virtutibus conspicit, ne ipsa illum virtutum prosperitas elevet, pulsari se tentationibus gaudet. Unde et apte subjungitur: CAPUT XLIII. VERS. 25.---Ubi audierit buccinam, dicit Vah. 84. Quia multos diuturna pax inertes reddit, sancti tentari gaudent.---Multos enim pejus",
          "candidate_score": 0.621879,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_19",
          "bdc_text": "Lutherus autem velut in unum fascemZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 6 , 9 ( LB II 225 ) .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1893",
          "psc_text": "qui cum diversi generis animalia videre se diceret, adjunxit: Junctaeque erant pennae eorum alterius ad alterum (Ezech. I, 9) . Pennae quippe animalium alterius ad alterum junctae sunt, quia etsi dissimilia sunt quae agunt, uno tamen eodemque sensu sibi sanctorum voces virtutesque sociantur. Et quamvis alius rationabiliter cuncta agendo sit homo, alius in passionibus fortis adversa mundi non timendo sit leo, alius per abstinentiam semetipsum vivam hostiam offerendo sit vitulus, alius se in alta rapiendo contemplationis volatu sit aquila, pennis se tamen dum volant tangunt, quia et confessione vocum, et virtutum sibi unanimitate junguntur. Quod quia solius divinae virtutis est, et disjunctis temporibus missos in fidei praedicatione conjungere, et dissimilibus virtutibus praeditos fulgore intentionis unire, recte dicitur, Nunquid conjungere valebis micantes stellas Pleiades? Ac si dicat ut ego, qui unus omnia impleo, atque in unitatis sensu electorum mentes implendo conjungo. 72. Arcturus totam Ecclesiam significat. Docet fidei simul ac bonorum",
          "candidate_score": 0.621396,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_47_49",
          "bdc_text": "Nostri vero legatiHans Betz und Matthäus Molckenpur ; vgl . oben Nr. 971 , 2-8 mit Anm. 1 . ante relationem senatui faciendam silent , non dicam plus aequo .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1779",
          "psc_text": "Ecce ante potentis faciem intra sui se latebras silentii abscondit, et sicut persecutioni publicae, sic occulto locum dedit timori. Bene de talibus dicitur: Dilexerunt gloriam hominum magis quam Dei (Joan. XII, 43) . Quisquis igitur talis est, si haec districte judicantur, etsi persecutio publica defuit, tamen tacendo 925 Christum negavit. Non ergo desunt vel in pace Ecclesiae Antichristi tentamenta. Nemo itaque illa persecutionis extremae tempora quasi sola perhorrescat. Apud iniquos namque quotidie res Antichristi agitur, quia in eorum cordibus mysterium suum jam nunc, occultus operatur. Et si multi nunc specie tenus intra Ecclesiam constituti simulant se esse quod non sunt, in adventu tamen judicis prodentur quod sunt: de quibus bene Salomon ait: Vidi impios sepultos, qui etiam cum adhuc viverent, in loco sancto erant, et laudabantur in civitate, quasi justorum operum (Eccle. VIII, 10) . Igitur postquam de iniquis dictum est, Restituetur ut lutum signaculum, et stabit sicut vestimentum, et",
          "candidate_score": 0.621091,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_69",
          "bdc_text": "Hic cave , mi frater , ne quicquam tale ędatur , imo ne sciat Bucerus , qui et calamo valet et non caret ingenio vehementi .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2427",
          "psc_text": "consilia dum quasi blanda provisione consulunt, cor a forti intentione invertunt; et dum dulcia resonant, ad noxia inclinant. Quasi ergo aeris fistulae sunt, quae dum libenter audiuntur, ab interna intentione animum in exterioris vitae delectationem dejiciunt. Hoc enim Behemoth iste magnopere ad exsequendam deceptionem satagit, ut dum perversitatis suae consilium quasi utile ostendit, suaviter valeat sonare quod dicit, quatenus et ostensa utilitate mentem mulceat, et absconsa iniquitate corrumpat. [Vet. XXI.] 41. Exemplis palam fit. Qua arte divitiis acquirendis insudare suadeat.---Quae apertius in cunctis ostendimus, si pauca breviter consiliorum ejus argumenta pandamus. Ecce enim quidam rebus contentus propriis, decrevit nullis mundi hujus occupationibus implicari, valde formidans quietis suae commoda perdere, et valde despiciens cum peccatis lucra cumulare. 1068 Ad hunc hostis callidus veniens, ut intentionem bonae devotionis subruat, quasi utilitatis consilium subministrat, dicens: Ea quidem quae habes, in praesenti sufficiunt, sed his deficientibus quid acturus es? Si enim post haec nulla",
          "candidate_score": 0.62103,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_69",
          "bdc_text": "Hic cave , mi frater , ne quicquam tale ędatur , imo ne sciat Bucerus , qui et calamo valet et non caret ingenio vehementi .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2480",
          "psc_text": "quietus dormit, ubi eos quos possidet quiescere non permittit. Dum enim excedere caeteros bonorum altitudine ambiunt, dum more calami per nitorem exterioris munditiae justorum speciem, quasi solidarum arborum corticem, vincunt, in hoc quod ipsi interius vacui remanent, locum Behemoth isti, ubi apud se requiescere debeat, praebent. [Vet. V.] Unde et in Evangelio Dominus dicit quod spiritus exiens qui in locis aridis et inaquosis requiem non invenit, quia domum quam reliquerat vacuam scopisque mundatam reperit, hanc multiplicior intravit (Matth. XII, 43, seq.) . Quia enim fluxa fit terra quae infunditur, loca arentia atque inaquosa sunt corda justorum, quae per disciplinae fortitudinem ab omni carnalis concupiscentiae humore siccantur. Unde hic quoque adhuc ubi Behemoth iste dormiat, demonstratur, cum protinus subditur: In locis humentibus. 1080 9. Carnales homines locis humidis similes. Diabolus hominibus per elationem vel per luxuriam dominatur.---Loca enim humentia sunt terrenorum hominum mentes, quas humor carnalis concupiscentiae, quia replet, fluidas facit.",
          "candidate_score": 0.62084,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_69",
          "bdc_text": "Hic cave , mi frater , ne quicquam tale ędatur , imo ne sciat Bucerus , qui et calamo valet et non caret ingenio vehementi .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2049",
          "psc_text": "premat. Sicque fit ut dum repressa vitia reniti quidem nobis patimur, et tamen haec nobiscum congredi ex aequo prohibemus, nec vitia contra virtutem praevaleant, nec rursum virtus cum vitiorum 985 omnimoda exstinctione succumbat. Qua in re sola elatio funditus exstinguitur, quia quamvis victoriae serviat, ad edomandam tamen cogitationum superbiam continua nobis pugna servatur. Unde bene hic, quia unusquisque vir continens et debitae necessitati congruit, et violentae voluptati contradicit, voce dominica dicitur: Clamorem exactoris non audit. Quia autem discretus vir eo ad intelligenda superiora se elevat, quo in se carnis incentiva castigat, recte post contemptum exactoris clamorem subditur. CAPUT XIX [Rec. XV]. VERS. 8.---Circumspicit montes pascuae suae. 64. Ad intelligenda sublimia valet ascendere, qui carnis incentiva castigavit.---Montes pascuae sunt altae contemplationes internae refectionis. Sancti enim viri quanto magis se exterius despiciendo dejiciunt, tanto amplius interius revelationum contemplatione pascuntur. Unde scriptum est: Ascensus in corde ejus disposuit in convalle lacrymarum (Psal. LXXXIII,",
          "candidate_score": 0.617983,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_116",
          "bdc_text": "daß es aber ebend uff ain form sin muͤse , achten och ich nit allerding das best sin .",
          "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2879",
          "psc_text": "aut incaute mala, aut bona non bene dixerim. Tunc enim bene dicitur bonum, cum is qui dicit, soli ei a quo accepit per id appetit placere quod dicit. Et quidem mala me aliqua etsi dixisse non invenio, tamen quia omnino non dixerim, non defendo. Bona vero si qua divinitus accipiens dixi, meo videlicet vitio minus me bene dixisse profiteor. Nam ad me intrinsecus rediens, postpositis verborum foliis, postpositis sententiarum ramis, dum ipsam subtiliter radicem meae intentionis inspicio, Deo quidem ex ea me summopere placere voluisse cognosco, sed eidem intentioni qua Deo placere studeo furtim se nescio quomodo intentio humanae laudis interserit. Quod cum jam postmodum tardeque discerno, invenio me aliter agere quod scio me aliter inchoasse. Sic etenim saepe intentionem nostram, dum ante Dei oculos recte incipitur, et eam velut in itinere comprehendens, intentio humanae laudis assequitur, sicut pro necessitate quidem cibus sumitur, sed in ipso esu, dum furtim gula",
          "candidate_score": 0.609464,
          "ce_score": null
        }
      ]
    },
    {
      "rank": 11,
      "cf_id": "cf021",
      "work_id": "032_Augustinus-Hipponensis_De-moribus-Ecclesiae",
      "max_score": 0.689768,
      "ce_confirmed": false,
      "evidence": [
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_69_71",
          "bdc_text": "Hic cave , mi frater , ne quicquam tale ędatur , imo ne sciat Bucerus , qui et calamo valet et non caret ingenio vehementi . Quodsi ille vos prior irritarit , tum bonorum omnium iuditio licebit referire . Orandus est autem dominus , ut omni simultate inter doctos sublata tanquam unus vir coeamus adversus antichristum et mundum , bestias atrocissimas .",
          "psc_chunk_id": "032_Augustinus-Hipponensis_De-moribus-Ecclesiae_window_182",
          "psc_text": "Ad oris enim signaculum dicitis pertinere, ab omni continere blasphemia. Est autem blasphemia, cum aliqua mala dicuntur de bonis. Itaque jam vulgo blasphemia non accipitur, nisi mala verba de Deo dicere: de hominibus namque dubitari potest; Deus vero sine controversia bonus est. Si ergo ratio convicerit, neminem de Deo pejora quam vos dicere, ubi erit memorabile oris signaculum? Docet enim ratio, nec sane recondita, sed in promptu sita et exposita omnium intellectui, sed invicta et eo invictior quod eam nemo ignorare permittitur, Deum esse incorruptibilem, incommutabilem, inviolabilem, in quem nulla indigentia, nulla imbecillitas, nulla miseria cadere possit. Usque adeo autem ista omnis anima rationalis communiter sentit, ut etiam vos cum dicuntur, annuatis. 21. Sed cum fabulas vestras narrare coeperitis, et corruptibilem, et commutabilem, et violabilem, et indigentiae obnoxium, et imbecillitatem admittentem, et a miseria non tutum Deum mira caecitate possessi suadetis, et mira caecitate possessis etiam persuadetis. Atque hoc parum",
          "candidate_score": 0.689768,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_102_104",
          "bdc_text": "des wurt man wertig sindarauf wird man gefaßt sein. . Gott stande der gerechtikait by! Im cathalogo der predigerVgl . oben Z. 58-62 mit Anm. 25 .",
          "psc_chunk_id": "032_Augustinus-Hipponensis_De-moribus-Ecclesiae_window_84",
          "psc_text": "Imo vero et haec, et alia plura perceperat, quae uno sancto Dei Spiritu, ut in istis Novi Testamenti, sic in illis, qui soli adhuc erant, Libris divina praecepta fortitudinis conscripta sunt. CAPUT XXIV.-- De justitia et prudentia. 44. Quid de justitia quae ad Deum pertinet? Nonne, cum et Dominus dicat, Non potestis duobus dominis servire (Matth. VI, 24) , et Apostolus redarguat eos qui creaturae potius quam Creatori serviunt (Rom. I, 25); in Veteri Testamento prius dictum est, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies? (Deut. VI, 13.) Sed quid opus est hinc plura dicere, cum sententiis talibus ibi plena sint omnia? Hanc ergo justitia vitae regulam dabit huic amatori de quo sermo est, ut Deo quem diligit, id est summo bono, summae sapientiae, summae paci, libentissime serviat; caeteraque omnia partim subjecta sibi regat, partim subjicienda praesumat. Quae norma vivendi, ut docuimus, utriusque Testamenti auctoritate roboratur. 45. Nec de",
          "candidate_score": 0.671475,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_127_129",
          "bdc_text": "vgl. SI VII 904-906 ) . , nun essend ir in dannocht nitdoch ( auch) nicht . wie ain schwinin braten\" etc. Item der Butzer sölte wol lernen , daß er sines praticierens hinfür still stuͤndseine Umtriebe künftig zu unterlassen. , dann es hat weder sin consilium in FranckrichGemeint ist das 1534 auf Bitte des französischen Gesandten Chelius verfaßte Gutachten über die Beilegung des konfessionellen Zwistes ;",
          "psc_chunk_id": "032_Augustinus-Hipponensis_De-moribus-Ecclesiae_window_198",
          "psc_text": "laser, distento ventre cum gratulatione ructantem, et quotidie talia requirentem, non inveniri quemadmodum a tribus signaculis, id est a regula sanctitatis excidisse videatur; alium vero fruges vilissimas fumoso obsonio condientem, tantum que hinc assumentem, quantum refectioni corporis sufficit, et tres cyathos vini sustentandae valetudinis gratia sorbentem, et ab illo victu ad istum transeuntem, certo supplicio praeparari? CAPUT XIV.-- Tribus causis abstinetur laudabiliter a certis ciborum generibus. 31. At enim ait Apostolus, Bonum est, fratres, non manducare carnem, neque bibere vinum (Rom. XIV, 21) . Quasi veroquisquam nostrum id bonum neget: sed aut eo fine quem superius commemoravi, secundum quem dicitur, Et carnis curam ne feceritis in concupiscentiis (Ib., XIII, 14) : aut eis quos rursus idem Paulus ostendit; id est, aut refrenandae gulae causa, quae his rebus solet rabidius immoderatiusque raptari; aut ne frater offendatur, aut ab infirmis idolio communicetur. Eo enim tempore, quo haec scribebat Apostolus, multa immolatitia caro",
          "candidate_score": 0.665321,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_127_129",
          "bdc_text": "vgl. SI VII 904-906 ) . , nun essend ir in dannocht nitdoch ( auch) nicht . wie ain schwinin braten\" etc. Item der Butzer sölte wol lernen , daß er sines praticierens hinfür still stuͤndseine Umtriebe künftig zu unterlassen. , dann es hat weder sin consilium in FranckrichGemeint ist das 1534 auf Bitte des französischen Gesandten Chelius verfaßte Gutachten über die Beilegung des konfessionellen Zwistes ;",
          "psc_chunk_id": "032_Augustinus-Hipponensis_De-moribus-Ecclesiae_window_204",
          "psc_text": "hominibus. Itaque quae pacis sunt sectemur, et quae aedificationis sunt in invicem. Noli propter escam destruere opus Dei. Omnia quidem munda sunt, sed malum est homini qui per offensionem manducat. Bonum est non manducare carnem, et non bibere vinum, neque in quo frater tuus offenditur, aut scandalizatur, aut infirmatur. Tu fidem habes penes temetipsum, habe coram Deo. Beatus qui non judicat semetipsum in eo quod probat. Qui autem discernit, si manducaverit damnatus est, quia non ex fide. Omne autem quod non est ex fide, peccatum est. Debemus autem nos firmiores imbecillitates infirmorum sustinere, et non nobis placere. Unusquisque nostrum proximo suo placeat in bonum, ad aedificationem. Etenim Christus non sibi placuit (Rom. XIV, et XV, 1-3) . 33. Satisne apparet Apostolum eis praecepisse ut carnes non manducarent, neque vinum biberent quicumque firmiores essent, quia infirmos offendebant non eis congruendo, et faciebant ut putarent eos qui fide omnia munda judicabant, in",
          "candidate_score": 0.663699,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_129_131",
          "bdc_text": "Item der Butzer sölte wol lernen , daß er sines praticierens hinfür still stuͤndseine Umtriebe künftig zu unterlassen. , dann es hat weder sin consilium in FranckrichGemeint ist das 1534 auf Bitte des französischen Gesandten Chelius verfaßte Gutachten über die Beilegung des konfessionellen Zwistes ; s. HBBW V [Nr. 513 ] , S. 62 , Anm. 4 . noch sin yezig concordieren wol erschossenFrüchte getragen. .",
          "psc_chunk_id": "032_Augustinus-Hipponensis_De-moribus-Ecclesiae_window_198",
          "psc_text": "laser, distento ventre cum gratulatione ructantem, et quotidie talia requirentem, non inveniri quemadmodum a tribus signaculis, id est a regula sanctitatis excidisse videatur; alium vero fruges vilissimas fumoso obsonio condientem, tantum que hinc assumentem, quantum refectioni corporis sufficit, et tres cyathos vini sustentandae valetudinis gratia sorbentem, et ab illo victu ad istum transeuntem, certo supplicio praeparari? CAPUT XIV.-- Tribus causis abstinetur laudabiliter a certis ciborum generibus. 31. At enim ait Apostolus, Bonum est, fratres, non manducare carnem, neque bibere vinum (Rom. XIV, 21) . Quasi veroquisquam nostrum id bonum neget: sed aut eo fine quem superius commemoravi, secundum quem dicitur, Et carnis curam ne feceritis in concupiscentiis (Ib., XIII, 14) : aut eis quos rursus idem Paulus ostendit; id est, aut refrenandae gulae causa, quae his rebus solet rabidius immoderatiusque raptari; aut ne frater offendatur, aut ab infirmis idolio communicetur. Eo enim tempore, quo haec scribebat Apostolus, multa immolatitia caro",
          "candidate_score": 0.655949,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_32_34",
          "bdc_text": "Lutherus letaliter decubuit illicZu Luthers Erkrankung vgl . WA Briefwechsel VIII 46-48. , sed restitutus est favore Christi . Non minus autem feliciter cessit concordiae negotium ;",
          "psc_chunk_id": "032_Augustinus-Hipponensis_De-moribus-Ecclesiae_window_114",
          "psc_text": "(Luc. XII, 49) . Quae duae voces unius Dei in duobus Testamentis signatae, sanctificationem animae concordi attestatione declarant, ut fiat aliquando illud quod item in Novam Scripturam de Veteri assumptum est, Absorpta est mors in victoriam. Ubi est, mors, aculeus tuus? ubi est, mors, contentio tua (I Cor. XV, 54, 55) ? Quod unum isti haeretici intelligere si valerent, nusquam profecto Deum nisi apud te atque in tuo gremio, minime superbi et bene pacati venerarentur. Merito apud te divina praecepta late diffuseque servantur. Merito apud te bene intelligitur, quam sit gravius cognita, quam incognita lege peccare. Aculeus enim mortis peccatum, virtus autem peccati lex (Ibid. 56) , qua gravius feriat et interimat contempti praecepti conscientia. Merito apud te visum est, quam sit sub lege operatio vana, cum libido animum vastat, et cohibetur poenae metu, non amore virtutis obruitur. Merito tibi tam multi hospitales, multi officiosi, multi misericordes, multi docti, multi",
          "candidate_score": 0.653055,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_128_130",
          "bdc_text": "wie ain schwinin braten\" etc. Item der Butzer sölte wol lernen , daß er sines praticierens hinfür still stuͤndseine Umtriebe künftig zu unterlassen. , dann es hat weder sin consilium in FranckrichGemeint ist das 1534 auf Bitte des französischen Gesandten Chelius verfaßte Gutachten über die Beilegung des konfessionellen Zwistes ; s. HBBW V [Nr. 513 ] , S. 62 , Anm. 4 .",
          "psc_chunk_id": "032_Augustinus-Hipponensis_De-moribus-Ecclesiae_window_204",
          "psc_text": "hominibus. Itaque quae pacis sunt sectemur, et quae aedificationis sunt in invicem. Noli propter escam destruere opus Dei. Omnia quidem munda sunt, sed malum est homini qui per offensionem manducat. Bonum est non manducare carnem, et non bibere vinum, neque in quo frater tuus offenditur, aut scandalizatur, aut infirmatur. Tu fidem habes penes temetipsum, habe coram Deo. Beatus qui non judicat semetipsum in eo quod probat. Qui autem discernit, si manducaverit damnatus est, quia non ex fide. Omne autem quod non est ex fide, peccatum est. Debemus autem nos firmiores imbecillitates infirmorum sustinere, et non nobis placere. Unusquisque nostrum proximo suo placeat in bonum, ad aedificationem. Etenim Christus non sibi placuit (Rom. XIV, et XV, 1-3) . 33. Satisne apparet Apostolum eis praecepisse ut carnes non manducarent, neque vinum biberent quicumque firmiores essent, quia infirmos offendebant non eis congruendo, et faciebant ut putarent eos qui fide omnia munda judicabant, in",
          "candidate_score": 0.651441,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_130_132",
          "bdc_text": "s. HBBW V [Nr. 513 ] , S. 62 , Anm. 4 . noch sin yezig concordieren wol erschossenFrüchte getragen. . So stats yez gantz wol unsethalb. Ich furcht aber nichts wirsmehr ;",
          "psc_chunk_id": "032_Augustinus-Hipponensis_De-moribus-Ecclesiae_window_136",
          "psc_text": "et XIII, 24-43). CAPUT XXXV.-- Conjugium et possessiones baptizatis etiam concessa per Apostolum. 77. Vos interea quid saevitis, quid excaecammi studio partium? Quid tanti erroris longa defensione implicamini? Fruges in agro, frumenta in area quaerite: apparebunt facile, seseque offerent ipsa quaerentibus. Quid nimis in purgamenta oculos intenditis? quid ab opimi horti ubertate imperitos homines sepium asperitate terretis? Est certus aditus, quamvis paucioribus notus, qua possit intrari, quem vos aut esse non creditis, aut invenire non vultis. Sunt in Ecclesia catholica innumerabiles fideles qui hoc mundo non utantur, sunt qui utantur tanquam non utentes (I Cor. VII, 31), ut ab Apostolo dicitur; quod illis temporibus jam probatum est, quibus ad idolorum cultum Christiani cogebantur. Quot enim tunc pecuniosi homines, quot patresfamilias rusticani, quot negotiatores, quot militares, quot primates urbium suarum, quot denique senatores, utriusque sexus, haec omnia vana et temporalia relinquentes, quibus utique quamvis uterentur, non detinebantur, mortem pro salubri fide",
          "candidate_score": 0.620957,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_13",
          "bdc_text": "enthält zwar die ablehnende Stellungnahme zum Konzil , aber keinen Beschluß über Abwehrmaßnahmen. .",
          "psc_chunk_id": "032_Augustinus-Hipponensis_De-moribus-Ecclesiae_window_128",
          "psc_text": "manducat, et gratias agit Deo: et qui non manducat, Domino non manducat, et gratias agit Deo. Et item in consequentibus: Itaque unusquisque nostrum pro se rationem reddet. Non ergo amplius judicemus invicem; sed hoc judicate magis, ne ponatis offendiculum fratri vel scandalum. Scio et confido in Domino Jesu, quia nihil commune per ipsum, nisi ei qui existimat quid commune esse, illi commune est. Potuitne magis ostendere, non in ipsis rebus quibus vescimur, sed in animo esse vim quamdam, quae ad eum valeat maculandum; et propterea iis etiam qui ad haec contemnenda sunt idonei, certoque sciunt non se pollui, si quid ciborum sine turpi cupiditate altitudine mentis assumpserint, charitatem tamen esse intuendam? Vide quid sequatur: Nam si propter escam frater tuus contristatur, jam non secundum charitatem ambulas (Rom. XIV, 2-21) . 72. Lege caetera; nam longum est omnia interponere; et invenies praeceptum iis qui possunt ista contemnere, id est firmioribus et",
          "candidate_score": 0.603111,
          "ce_score": null
        }
      ]
    },
    {
      "rank": 12,
      "cf_id": "cf010",
      "work_id": "004_Cyprianus-Carthaginensis_Epistolae-2",
      "max_score": 0.68923,
      "ce_confirmed": false,
      "evidence": [
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_71",
          "bdc_text": "Orandus est autem dominus , ut omni simultate inter doctos sublata tanquam unus vir coeamus adversus antichristum et mundum , bestias atrocissimas .",
          "psc_chunk_id": "004_Cyprianus-Carthaginensis_Epistolae-2_window_367",
          "psc_text": "Sacrificans diis eradicabitur, nisi Domino soli (Exod. XXII, 19) . Item Dominus denuo loquitur et dicit: Adoraverunt eos quos fecerunt digiti eorum, et curvatus est homo et humiliatus est vir, et non laxabo illis (Isa. II, 8, 9) . In Apocalypsi quoque legimus iram Domini comminantis et dicentis: Si quis adorat bestiam et imaginem ejus, et accipit notam in fronte sua et in manu, bibet et ipse de vino irae Dei mixto in poculo irae ejus, et punietur igne et sulphure sub oculis sanctorum Angelorum et sub oculis Agni, et fumus de tormentis eorum in saecula saeculorum ascendet, nec habebunt requiem die ac nocte qui adorant bestiam et imaginem ejus (Apoc. XIV, 9-11) . II. Cum ergo haec tormenta, haec supplicia in die judicii Dominus comminetur iis qui diabolo obtemperant et idolis sacrificant, quomodo se putat posse agere pro Dei sacerdote qui obtemperavit et servivit diaboli sacerdotibus? aut quomodo putat",
          "candidate_score": 0.68923,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_102_104",
          "bdc_text": "des wurt man wertig sindarauf wird man gefaßt sein. . Gott stande der gerechtikait by! Im cathalogo der predigerVgl . oben Z. 58-62 mit Anm. 25 .",
          "psc_chunk_id": "004_Cyprianus-Carthaginensis_Epistolae-2_window_452",
          "psc_text": "temporariam poenam, sed gloriam sempiternam, cum scriptum sit: Pretiosa est in conspectu Domini mors justorum ejus (Psal. CXV, 15) . Et iterum: Sacrificium Deo spiritus contribulatus, cor contritum et humiliatum Deus non despicit (Psalm. L, 19) . Et iterum, ubi loquitur Scriptura divina de tormentis quae martyres Dei consecrant et in ipsa passionis probatione sanctificant: Et si coram hominibus tormenta passi sunt, spes eorum immortalitate plena est. Et in paucis vexati, in multis bene disponentur, quoniam Deus tentavit illos, et invenit illos dignos se. Tamquam aurum in fornace probavit illos et quasi holocausti hostiam accepit illos, et in tempore erit respectus illorum. Fulgebunt justi, et tamquam scintillae in arundineto discurrent. Judicabunt nationes et dominabuntur populis, et regnabit eorum dominus in perpetuum (Sap. III, 4-8) . Quando ergo judicaturos vos et regnaturos cum Christo Domino cogitatis, exultetis necesse est et futurorum gaudio praesentia supplicia calcetis, scientes ab initio mundi sic institutum",
          "candidate_score": 0.664931,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_55_57",
          "bdc_text": "Si quid receperitis , fac , obsecro , ut nos quoque sciamus . Quanquam suspicer non omnino somnium fuisse quaestionem , quam tibi de recipiendis confessionibus Augustanis moviAm 31 . Januar ;",
          "psc_chunk_id": "004_Cyprianus-Carthaginensis_Epistolae-2_window_415",
          "psc_text": "examinent. Si autem alii revelatum fuerit sedenti, ille prior taceat (I Cor. XIV, 29, 30) . Qua in parte docuit et ostendit multa singulis in melius revelari, et debere unumquemque, non pro eo quod semel imbiberat et tenebat pertinaciter congredi, sed, si quid melius et utilius extiterit, libenter amplecti. Non enim vincimur quando offeruntur nobis meliora, sed instruimur, maxime in his quae ad Ecclesiae unitatem pertinent et spei ac fidei nostrae veritatem; ut nos sacerdotes Dei, et Ecclesiae ejus de ipsius dignatione praepositi sciamus remissam peccatorum non nisi in Ecclesia dari posse, nec posse adversarios Christi quidquam sibi circa ejus gratiam vindicare. IV. Quod quidem et Agrippinus, bonae memoriae vir, cum caeteris coepiscopis suis qui illo in tempore in provincia Africa et Numidia Ecclesiam Domini gubernabant, statuit et librato consilii communis examine firmavit. Quorum sententiam et religiosam et legitimam et salutarem, fidei et Ecclesiae catholicae congruentem, nos etiam secuti sumus.",
          "candidate_score": 0.663606,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_35_37",
          "bdc_text": "ad tutum enim portum deducta sunt omnia . Sic dominus respicit preces suorum ad se clamantium Vgl. Lk 18 , 7. . Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ;",
          "psc_chunk_id": "004_Cyprianus-Carthaginensis_Epistolae-2_window_127",
          "psc_text": "post gravem lapsum, vera poenitentia et humilitate tota promereri Dominum possint. Legi autem et universorum confessorum litteras, quas voluerunt per me collegis omnibus 27 innotescere et ad eos pacem a se datam pervenire de quibus apud nos ratio constiterit quid post commissum egerint. Quae res cum omnium nostrum consilium et sententiam exspectet, praejudicare ego et soli mihi rem communem vindicare non audeo. Et ideo instetur interim epistolis quas ad vos proxime feceram, quarum exemplum collegis quoque multis jam misi; qui rescripserunt placere sibi quod statuimus, nec ab eo recedendum esse donec, pace nobis a Domino reddita, in unum convenire et singulorum causas examinare possimus. Sed et quid mihi Caldonius collega meus scripserit quidque ego ei rescripserim ut sciretis, utriusque epistolae exemplum litteris meis junxi. Quod totum peto fratribus nostris legatis, ut magis ac magis ad patientiam componantur, nec delicto proprio adjiciant adhuc aliud delictum, dum nec nobis nec Evangelio volunt",
          "candidate_score": 0.660608,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_94_96",
          "bdc_text": "darum uns gott wol gwarnet und gwisengut gelehrt und geleitet . hat , daß wir so lang verzogen honddie Unterzeichnung der Konkordie hinausgezögert haben. . Item so hat man dem kayser och ain dapfere antwurt gebenSiehe oben Nr. 971 , Anm. 3. , deren ich mich gar nit versechen hettdie ich gar nicht erwartet hätte. .",
          "psc_chunk_id": "004_Cyprianus-Carthaginensis_Epistolae-2_window_465",
          "psc_text": "Vos autem, fratres charissimi, pro disciplina quam de mandatis Dominicis a me semper accepistis, et secundum quod me tractante saepissime didicistis, quietem et tranquillitatem tenete, nec quisquam vestrum aliquem tumultum fratribus moveat, aut ultro se gentilibus offerat. Apprehensus enim et traditus loqui debet; siquidem in nobis Dominus positus illa hora loquatur, qui nos confiteri magis voluit quam profiteri. Quid autem de caetero nos observare conveniat antequam in me super confessione nominis Dei proconsul sententiam ferat, instruente Domino in commune disponemus. Incolumes vos, fratres charissimi, Dominus noster in Ecclesia sua permanere faciat et conservare dignetur. Ita fiat per suam misericordiam. 167 Tres epistolae quae sequuntur inter epistolas Cypriani reperiuntur in quibusdam libris antiquis. EPISTOLA CORNELII PAPAE AD CYPRIANUM. Dilectionis tuae non delectabilia et contra fidei regulam scripta suscepi, in quibus nauseas recognovi, et venena sermonum adversus catholicam per totum orbem diffusam Ecclesiam horribilibus a te superseri zizaniis non laudavi. Quae peto",
          "candidate_score": 0.659947,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_94_96",
          "bdc_text": "darum uns gott wol gwarnet und gwisengut gelehrt und geleitet . hat , daß wir so lang verzogen honddie Unterzeichnung der Konkordie hinausgezögert haben. . Item so hat man dem kayser och ain dapfere antwurt gebenSiehe oben Nr. 971 , Anm. 3. , deren ich mich gar nit versechen hettdie ich gar nicht erwartet hätte. .",
          "psc_chunk_id": "004_Cyprianus-Carthaginensis_Epistolae-2_window_0",
          "psc_text": "EPISTOLA PRIMA. AD DONATUM.(Erasm., Pamel., ep. II. Rigal., ep. I. Oxon., Lips., liber de Gratia Dei.) ARGUMENTUM.-- Promiserat Donato Cyprianus sermonem se cum illo habiturum de rebus divinis; jam promissis admonitus satisfacit, ac multis gratiam Dei per Baptismum collatam commendans, quantum sit mutatus ab illo significat, et ad oculum demonstratis mundi erroribus, ad contemptum ejus, ad assiduam denique lectionem et orationem adhortatur. I. CAECILIUS Cyprianus Donato salutem. Bene admones, Donate charissime. Nam et promisisse me memini, et reddendi tempestivum prorsus hoc tempus est, cum, indulgente vindemia, solutus animus in quietem solemnes ac statas anni fatiscentis inducias sortitur. Locus etiam cum die convenit et mulcendis sensibus ac fovendis ad lenes auras blandientis autumni hortorum facies amoena consentit. Hic jucundum sermonibus diem ducere et studentibus fabulis in divina praecepta conscientiam pectoris erudire. Ac ne colloquium nostrum arbiter profanus impediat, aut clamor intemperans familiae strepentis obtundat, petamus hanc sedem. Dant secessum vicina secreta;",
          "candidate_score": 0.659296,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_79",
          "bdc_text": "Quibus cum adfuerit dominus , curandum est , ne confidamus plus iusto humanis viribus , sed toti nitamur divinae benevolentiae et , ut fortes sumus contra papam , ita in nobis ipsis antichristi regnum modis omnibus et vere execremur .",
          "psc_chunk_id": "004_Cyprianus-Carthaginensis_Epistolae-2_window_329",
          "psc_text": "ad gloriam. Qui se semel castraverunt propter regnum coelorum, Deo per omnia placeant, nec sacerdotes Dei aut Ecclesiam Domini scandalo suae pravitatis offendant. Et si ad praesens a nobis quidam ex fratribus nostris contristari videntur, nos tamen in salubri persuasione maneamus, scientes et Apostolum dixisse: Ergo ego inimicus factus vobis sum verum dicens vobis (Gal. IV, 16) ? Quod si obtemperaverint nobis, lucrati sumus fratres, et eos ad salutem pariter et dignitatem nostro sermone formavimus. Si autem quidam de perversis obtemperare noluerint, sequamur eumdem Apostolum dicentem: Si hominibus placerem, Christi servus non essem (Gal. I, 10) . Si quibusdam suadere non possumus ut eos Christo placere faciamus, nos certe, quod nostrum est, Christo Domino et Deo nostro, praecepta ejus servando, placeamus. Opto te, frater charissime ac desiderantissime, in Domino bene valere. EPISTOLA LXIII.(Erasm., II, 3. Pamel., Rigalt., Baluz., LXIII. Paris., LXII Oxon., Lips., LXIII.) AD CAECILIUM DE SACRAMENTO DOMINICI CALICIS.",
          "candidate_score": 0.655467,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_71",
          "bdc_text": "Orandus est autem dominus , ut omni simultate inter doctos sublata tanquam unus vir coeamus adversus antichristum et mundum , bestias atrocissimas .",
          "psc_chunk_id": "004_Cyprianus-Carthaginensis_Epistolae-2_window_296",
          "psc_text": "animam autem non possunt occidere. Magis autem metuite eum qui potest et corpus et animam occidere in gehennam (Matth. X, 28) . Et iterum: Qui amat animam suam, perdet illam, et qui odit animam suam in isto saeculo, in vitam aeternam conservabit illam (Joan. XII, 25) . Et in Apocalypsi instruit et praemonet dicens: Si quis adorat bestiam et imaginem ejus, et accipit notam in fronte sua et in manu, bibet et ipse de vino irae Dei mixto in poculo irae ejus, et punietur igne et sulphure sub oculis sanctorum Angelorum et sub oculis Agni, et fumus de tormentis eorum ascendet in saecula saeculorum, nec habebunt requiem die ac nocte quicumque adorant bestiam et imaginem ejus (Apoc. XIV, 9-11) . VIII. Ad agonem saecularem exercentur homines et parantur; et magnam gloriam computant honoris sui si illis, spectante populo et imperatore praesente, contigerit coronari. Ecce agon sublimis et magnus et coronae",
          "candidate_score": 0.654671,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_24",
          "bdc_text": "und mit der bestiaZu den apokalyptischen Tieren vgl. Otto Böcher , Art. Antichrist II .",
          "psc_chunk_id": "004_Cyprianus-Carthaginensis_Epistolae-2_window_367",
          "psc_text": "Sacrificans diis eradicabitur, nisi Domino soli (Exod. XXII, 19) . Item Dominus denuo loquitur et dicit: Adoraverunt eos quos fecerunt digiti eorum, et curvatus est homo et humiliatus est vir, et non laxabo illis (Isa. II, 8, 9) . In Apocalypsi quoque legimus iram Domini comminantis et dicentis: Si quis adorat bestiam et imaginem ejus, et accipit notam in fronte sua et in manu, bibet et ipse de vino irae Dei mixto in poculo irae ejus, et punietur igne et sulphure sub oculis sanctorum Angelorum et sub oculis Agni, et fumus de tormentis eorum in saecula saeculorum ascendet, nec habebunt requiem die ac nocte qui adorant bestiam et imaginem ejus (Apoc. XIV, 9-11) . II. Cum ergo haec tormenta, haec supplicia in die judicii Dominus comminetur iis qui diabolo obtemperant et idolis sacrificant, quomodo se putat posse agere pro Dei sacerdote qui obtemperavit et servivit diaboli sacerdotibus? aut quomodo putat",
          "candidate_score": 0.650946,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_91_93",
          "bdc_text": "Bizer , Abendmahlsstreit 199f. , und habend sich bezugtvon sich bezeugt. , och gebeten , daß man alles , so er der concordy halb ghandlet , im besten welle uffnemen , dann es alles im besten ghandlet worden sye etc . Hinc etiam michi scribit Ein entsprechender Brief Bucers an Zwick ist nicht überliefert. , ut dissimulemus nos non subscripsisse articulis , ne ullam occasionem demus inquirendi amplius . Ym sye aber wie im well , so sind wir weder ainer anderen antwurt noch der subscriptione halbhalb über der Zeile nachgetragen. erforderet ;",
          "psc_chunk_id": "004_Cyprianus-Carthaginensis_Epistolae-2_window_465",
          "psc_text": "Vos autem, fratres charissimi, pro disciplina quam de mandatis Dominicis a me semper accepistis, et secundum quod me tractante saepissime didicistis, quietem et tranquillitatem tenete, nec quisquam vestrum aliquem tumultum fratribus moveat, aut ultro se gentilibus offerat. Apprehensus enim et traditus loqui debet; siquidem in nobis Dominus positus illa hora loquatur, qui nos confiteri magis voluit quam profiteri. Quid autem de caetero nos observare conveniat antequam in me super confessione nominis Dei proconsul sententiam ferat, instruente Domino in commune disponemus. Incolumes vos, fratres charissimi, Dominus noster in Ecclesia sua permanere faciat et conservare dignetur. Ita fiat per suam misericordiam. 167 Tres epistolae quae sequuntur inter epistolas Cypriani reperiuntur in quibusdam libris antiquis. EPISTOLA CORNELII PAPAE AD CYPRIANUM. Dilectionis tuae non delectabilia et contra fidei regulam scripta suscepi, in quibus nauseas recognovi, et venena sermonum adversus catholicam per totum orbem diffusam Ecclesiam horribilibus a te superseri zizaniis non laudavi. Quae peto",
          "candidate_score": 0.648227,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_90_92",
          "bdc_text": "den Bericht der Konstanzer Gesandten über das Treffen der Straßburger mit den Abgeordneten der übrigen oberländischen Städte in : Bizer , Abendmahlsstreit 199f. , und habend sich bezugtvon sich bezeugt. , och gebeten , daß man alles , so er der concordy halb ghandlet , im besten welle uffnemen , dann es alles im besten ghandlet worden sye etc . Hinc etiam michi scribit Ein entsprechender Brief Bucers an Zwick ist nicht überliefert. , ut dissimulemus nos non subscripsisse articulis , ne ullam occasionem demus inquirendi amplius .",
          "psc_chunk_id": "004_Cyprianus-Carthaginensis_Epistolae-2_window_465",
          "psc_text": "Vos autem, fratres charissimi, pro disciplina quam de mandatis Dominicis a me semper accepistis, et secundum quod me tractante saepissime didicistis, quietem et tranquillitatem tenete, nec quisquam vestrum aliquem tumultum fratribus moveat, aut ultro se gentilibus offerat. Apprehensus enim et traditus loqui debet; siquidem in nobis Dominus positus illa hora loquatur, qui nos confiteri magis voluit quam profiteri. Quid autem de caetero nos observare conveniat antequam in me super confessione nominis Dei proconsul sententiam ferat, instruente Domino in commune disponemus. Incolumes vos, fratres charissimi, Dominus noster in Ecclesia sua permanere faciat et conservare dignetur. Ita fiat per suam misericordiam. 167 Tres epistolae quae sequuntur inter epistolas Cypriani reperiuntur in quibusdam libris antiquis. EPISTOLA CORNELII PAPAE AD CYPRIANUM. Dilectionis tuae non delectabilia et contra fidei regulam scripta suscepi, in quibus nauseas recognovi, et venena sermonum adversus catholicam per totum orbem diffusam Ecclesiam horribilibus a te superseri zizaniis non laudavi. Quae peto",
          "candidate_score": 0.64699,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_129",
          "bdc_text": "Item der Butzer sölte wol lernen , daß er sines praticierens hinfür still stuͤndseine Umtriebe künftig zu unterlassen. , dann es hat weder sin consilium in FranckrichGemeint ist das 1534 auf Bitte des französischen Gesandten Chelius verfaßte Gutachten über die Beilegung des konfessionellen Zwistes ;",
          "psc_chunk_id": "004_Cyprianus-Carthaginensis_Epistolae-2_window_465",
          "psc_text": "Vos autem, fratres charissimi, pro disciplina quam de mandatis Dominicis a me semper accepistis, et secundum quod me tractante saepissime didicistis, quietem et tranquillitatem tenete, nec quisquam vestrum aliquem tumultum fratribus moveat, aut ultro se gentilibus offerat. Apprehensus enim et traditus loqui debet; siquidem in nobis Dominus positus illa hora loquatur, qui nos confiteri magis voluit quam profiteri. Quid autem de caetero nos observare conveniat antequam in me super confessione nominis Dei proconsul sententiam ferat, instruente Domino in commune disponemus. Incolumes vos, fratres charissimi, Dominus noster in Ecclesia sua permanere faciat et conservare dignetur. Ita fiat per suam misericordiam. 167 Tres epistolae quae sequuntur inter epistolas Cypriani reperiuntur in quibusdam libris antiquis. EPISTOLA CORNELII PAPAE AD CYPRIANUM. Dilectionis tuae non delectabilia et contra fidei regulam scripta suscepi, in quibus nauseas recognovi, et venena sermonum adversus catholicam per totum orbem diffusam Ecclesiam horribilibus a te superseri zizaniis non laudavi. Quae peto",
          "candidate_score": 0.642395,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_63_65",
          "bdc_text": "Hoc centies monui et moneo . Deinde , quod nuper quoque sum hortatus Siehe oben Nr. 954 , 8-10. , ne per vos aliqua ratione irritetur Lutherus adeoque totus iste consensus nostrorum . Nam audio Theodorum parasse aliquid in Bucerum Johannes Jung hatte Zwick bereits um den 11 .",
          "psc_chunk_id": "004_Cyprianus-Carthaginensis_Epistolae-2_window_465",
          "psc_text": "Vos autem, fratres charissimi, pro disciplina quam de mandatis Dominicis a me semper accepistis, et secundum quod me tractante saepissime didicistis, quietem et tranquillitatem tenete, nec quisquam vestrum aliquem tumultum fratribus moveat, aut ultro se gentilibus offerat. Apprehensus enim et traditus loqui debet; siquidem in nobis Dominus positus illa hora loquatur, qui nos confiteri magis voluit quam profiteri. Quid autem de caetero nos observare conveniat antequam in me super confessione nominis Dei proconsul sententiam ferat, instruente Domino in commune disponemus. Incolumes vos, fratres charissimi, Dominus noster in Ecclesia sua permanere faciat et conservare dignetur. Ita fiat per suam misericordiam. 167 Tres epistolae quae sequuntur inter epistolas Cypriani reperiuntur in quibusdam libris antiquis. EPISTOLA CORNELII PAPAE AD CYPRIANUM. Dilectionis tuae non delectabilia et contra fidei regulam scripta suscepi, in quibus nauseas recognovi, et venena sermonum adversus catholicam per totum orbem diffusam Ecclesiam horribilibus a te superseri zizaniis non laudavi. Quae peto",
          "candidate_score": 0.636402,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_11",
          "bdc_text": "si vero vel ipse vel quisquam alius conetur exequi concilii sententiam , statuerunt principes cum urbibus defensare suos a violentia illa impiaDer Bundestagsabschied vom 6 .",
          "psc_chunk_id": "004_Cyprianus-Carthaginensis_Epistolae-2_window_453",
          "psc_text": "respectus illorum. Fulgebunt justi, et tamquam scintillae in arundineto discurrent. Judicabunt nationes et dominabuntur populis, et regnabit eorum dominus in perpetuum (Sap. III, 4-8) . Quando ergo judicaturos vos et regnaturos cum Christo Domino cogitatis, exultetis necesse est et futurorum gaudio praesentia supplicia calcetis, scientes ab initio mundi sic institutum ut laboret istic in saeculari conflictatione justitia, quando in origine statim prima Abel justus occiditur, et exinde justi quique et Prophetae et Apostoli missi. Quibus omnibus Dominus quoque in se ipso constituit exemplum, docens ad suum regnum non, nisi eos qui se per viam suam secuti sint, pervenire dicens: Qui amat animam suam in isto saeculo, perdet illam. Et qui odit animam suam in isto saeculo, in vitam aeternam conservabit illam (Joa. XII, 25) . Et iterum: Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam vero non possunt occidere: magis autem metuite eum qui potest et animam et corpus occidere in",
          "candidate_score": 0.631754,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_97_99",
          "bdc_text": "Ich achtennehme an. och , man werde den pfaffen allenthalben in der evangelischen fursten und stetten landschafften hefftenbeschlagnahmen . und verbieten , was sy habend , ob man doch möchte et waneinmal . zuͦ recht komen Hintergrund der Bemerkung Zwicks sind die von Konstanz in Schmalkalden vorgebrachten Beschwerden , bei denen es vor allem um Zinsen ging , die der Stadt von katholischer Seite streitig gemacht wurden ;",
          "psc_chunk_id": "004_Cyprianus-Carthaginensis_Epistolae-2_window_419",
          "psc_text": "« Ad Pompeium inquit etiam scribit Cyprianus de hac eadem re, ubi aperte indicat Stephanum, quem Romanae Ecclesiae episcopum tunc fuisse didicimus, non solum sibi ad ista non consensisse, verum etiam contra scripsisse atque praecepisse. » De qua rursum cap. 25: « Jam illa quae in Stephanum iratus effudit retractare nolo, quia et opus non est; eadem quippe ipsa dicuntur quae jam satis discussa sunt: et ea praeterire melius est, quae periculum perniciosae dissensionis habuerunt. Stephanus autem et abstinendos putaverat qui de suscipiendis haereticis priscam consuetudinem convellere conarentur. Iste autem quaestionis ipsius difficultate permotus, et sanctis charitatis visceribus largissime praeditus, in unitate eis manendum qui diversa sentirent. Ita quamvis commotius, sed tamen fraterne indignetur, vicit tamen pax Christi in cordibus eorum, ut in tali discrepatione nullum inter eos malum schismatis oriretur. » Hactenus ille; quae prolixius citavimus, eo quod antidoti sint loco, adversus eos qui hinc schisma suum a Romano",
          "candidate_score": 0.628978,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_121_123",
          "bdc_text": "uwer artikelDie Rede ist vom Schreiben der reformierten Städte der Eidgenossenschaft an Luther vom 12 . Januar ( WA Briefwechsel XII 241-275 ) . glesen und drinn funden das wort \"gaistlich essen\"WA Briefwechsel XII 255 , 245 .",
          "psc_chunk_id": "004_Cyprianus-Carthaginensis_Epistolae-2_window_408",
          "psc_text": "hujus et sequentis epistolae habes tertia post hanc epistola ad Stephanum in haec verba: « Baptismum non esse quo haeretici utuntur, nec quemquam apud eos qui Christo adversantur per gratiam Christi posse proficere, diligenter nuper expressum est in epistola quae ad Quintum, collegam nostrum in Mauritania constitutum super ea rescripta est; item in litteris quas collegae nostri ad episcopos in Numidia praesidentes ante fecerunt, cujus utriusque epistolae exempla subdidi. » Utriusque etiam fit mentio in epistola ad Jubaianum, et hujus epistola sequenti. 126 EPISTOLA LXXI.(Erasm. ad Quintinum, p. 337. Pamel., Rigalt., Baluz., Oxon. Lips. LXXI Paris., LXX.) AD QUINTUM, DE HAERETICIS BAPTIZANDIS. ARGUMENTUM.-- Respondetur Quinto, in Mauritania episcopo, consulenti de haereticis baptizandis. I. Cyprianus Quinto fratri salutem. Retulit ad me, frater charissime, Lucianus compresbyter noster te desiderasse ut significaremus tibi quid sentiamus de his qui apud haereticos et schismaticos baptizati videntur. De qua re quid nuper in concilio plurimi coepiscopi,",
          "candidate_score": 0.627908,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_120_122",
          "bdc_text": "Als der churfürstJohann Friedrich von Sachsen . uwer artikelDie Rede ist vom Schreiben der reformierten Städte der Eidgenossenschaft an Luther vom 12 . Januar ( WA Briefwechsel XII 241-275 ) .",
          "psc_chunk_id": "004_Cyprianus-Carthaginensis_Epistolae-2_window_417",
          "psc_text": "p. 216. Routh. Rell. scr. III, p. 88 et 144.) AD STEPHANUM PAPAM, DE CONCILIO. ARGUMENTUM.-- Cyprianus cum collegis in concilio quodam, nuntiat Stephano Romano Pontifici, a sese statutum esse, tum ut ab haereticis ad Ecclesiam revertentes baptizentur, tum ut alia conditione non recipiantur episcopi aut presbyteri ab iisdem venientes, quam ut communicarent iaici. 129 EPISTOLA LXXIII.(Erasm. ad Jubaian. de Haeret. bapt., p. 322. Pamel., Rigalt., Baluz. Oxon. Lips., LXXIII. Paris., LXXII.) AD JUBAIANUM, DE HAERETICIS BAPTIZANDIS. ARGUMENTUM hujus epistolae habes initio synodi Carthagin., supra tom. III, in haec verba: Cyprianus dixit: « Audistis, collegae dilectissimi, quid mihi Jubaianus coepiscopus noster scripserit, consulens mediocritatem nostram de illicito et profano haereticorum baptismo, et quid ego ei rescripserim, censens scilicet quod semel atque iterum et saepe censuimus, haereticos ad Ecclesiam venientes, Ecclesiae Baptismo sanctificari et baptizari oportere. » Pertinet itaque etiam haec ad errorem Cypriani et coepiscoporum. (Eam porro, sicut et praecedentem,",
          "candidate_score": 0.626188,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_13",
          "bdc_text": "enthält zwar die ablehnende Stellungnahme zum Konzil , aber keinen Beschluß über Abwehrmaßnahmen. .",
          "psc_chunk_id": "004_Cyprianus-Carthaginensis_Epistolae-2_window_252",
          "psc_text": "Dei judicia, sententiam conjurationis et malignitatis suae subire meruerunt. VI. Monet nos Dominus in Evangelio suo dicens: Rejicitis mandatum Dei ut traditionem vestram statuatis (Marc. VII, 9) . Qui mandatum Dei rejiciunt et traditionem suam statuere conantur, fortiter a vobis et firmiter respuantur: sufficiat lapsis ruina una. Nemo volentes surgere sua circumventione praecipitet; nemo jacentes, pro quibus nos rogamus ut Dei manu et brachio subleventur, prosternat gravius et deprimat: nemo semianimes et ut salutem suam pristinam recipiant deprecantes, ab omni spe salutis avertat; nemo nutantibus lapsus sui caligine omne itineris salutaris lumen extinguat. Instruit Apostolus dicens: Si quis aliter docet, et non acquiescit sanis verbis Domini nostri Jesu Christi et doctrinae ejus, stupore elatus, discede ab hujusmodi (I Tim. VI, 3-5) . Et iterum dicit ipse: Nemo vos decipiat inanibus verbis. Propterea enim venit ira Dei super filios contumaciae. Nolite ergo esse participes eorum (Ephes. V, 6, 7) . Non",
          "candidate_score": 0.624427,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_47_49",
          "bdc_text": "Nostri vero legatiHans Betz und Matthäus Molckenpur ; vgl . oben Nr. 971 , 2-8 mit Anm. 1 . ante relationem senatui faciendam silent , non dicam plus aequo .",
          "psc_chunk_id": "004_Cyprianus-Carthaginensis_Epistolae-2_window_71",
          "psc_text": "apud conscientiam meam solus occultare non debui, quibus unusquisque nostrum et instrui et regi possit. Nec ipsi denique apud vos hanc epistolam teneatis occultam, sed legendam fratribus suggeratis. Intercipere enim quibus nos Dominus admonere et instruere dignatur, ejus est qui admoneri et instrui fratrem suum nolit. Probari nos a Domino nostro sciant, nec umquam a fide qua in eum semel credidimus, praesentis pressurae conflictatione deficiant. Delicta sua singuli recognoscentes, vel modo conversationem veteris hominis exponant. Nemo enim retro attendens et superponens manum suam super aratrum aptus est regno Dei. Denique et uxor Lot, quae liberata, contra praeceptum, retro respexit, quod evaserat perdidit. Attendamus non posteriora, quo diabolus revocat, sed priora, quo Christus vocat. Oculos erigamus ad coelum, ne oblectamentis et illecebris nos suis terra decipiat. Unusquisque oret Deum, non pro se tantum, sed pro omnibus fratribus, sicut Dominus orare nos docuit; ubi non singulis privatam precem mandat, sed oratione communi",
          "candidate_score": 0.621555,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_49",
          "bdc_text": "ante relationem senatui faciendam silent , non dicam plus aequo .",
          "psc_chunk_id": "004_Cyprianus-Carthaginensis_Epistolae-2_window_85",
          "psc_text": "XXI.) AD CLERUM, DE QUIBUSDAM PRESBYTERIS QUI TEMERE PACEM LAPSIS DEDERUNT, NECDUM SEDATA PERSECUTIONE ET CITRA CONSCIENTIAM EPISCOPORUM. ARGUMENTUM-- hujus Epistolae habes infra in haec verba, Epistola XIV: « Presbyteris, inquit, et diaconibus non defuit sacerdotii vigor, ut quidam, minus disciplinae memores et temeraria festinatione praecipites, qui cum lapsis communicare jam coeperant, comprimerentur. » I. Cyprianus presbyteris et diaconibus fratribus salutem. Diu patientiam meam tenui, fratres charissimi, quasi verecundum silentium nostrum proficeret ad quietem: sed, cum quorumdam immoderata et abrupta praesumptio temeritate sua et honorem martyrum et confessorum pudorem et plebis universae tranquillitatem turbare conetur, tacere ultra non oportet, ne ad periculum et plebis pariter et nostrum taciturnitas nimia procedat. Quod enim non periculum metuere debemus de offensa Domini quando aliqui de presbyteris, nec Evangelii nec loci sui memores, sed neque futurum Domini judicium neque nunc sibi praepositum episcopum cogitantes, quod numquam omnino sub antecessoribus factum est, cum contumelia et",
          "candidate_score": 0.608962,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_91",
          "bdc_text": "Bizer , Abendmahlsstreit 199f. , und habend sich bezugtvon sich bezeugt. , och gebeten , daß man alles , so er der concordy halb ghandlet , im besten welle uffnemen , dann es alles im besten ghandlet worden sye etc .",
          "psc_chunk_id": "004_Cyprianus-Carthaginensis_Epistolae-2_window_465",
          "psc_text": "Vos autem, fratres charissimi, pro disciplina quam de mandatis Dominicis a me semper accepistis, et secundum quod me tractante saepissime didicistis, quietem et tranquillitatem tenete, nec quisquam vestrum aliquem tumultum fratribus moveat, aut ultro se gentilibus offerat. Apprehensus enim et traditus loqui debet; siquidem in nobis Dominus positus illa hora loquatur, qui nos confiteri magis voluit quam profiteri. Quid autem de caetero nos observare conveniat antequam in me super confessione nominis Dei proconsul sententiam ferat, instruente Domino in commune disponemus. Incolumes vos, fratres charissimi, Dominus noster in Ecclesia sua permanere faciat et conservare dignetur. Ita fiat per suam misericordiam. 167 Tres epistolae quae sequuntur inter epistolas Cypriani reperiuntur in quibusdam libris antiquis. EPISTOLA CORNELII PAPAE AD CYPRIANUM. Dilectionis tuae non delectabilia et contra fidei regulam scripta suscepi, in quibus nauseas recognovi, et venena sermonum adversus catholicam per totum orbem diffusam Ecclesiam horribilibus a te superseri zizaniis non laudavi. Quae peto",
          "candidate_score": 0.608745,
          "ce_score": null
        }
      ]
    },
    {
      "rank": 13,
      "cf_id": "cf006",
      "work_id": "stoa0275.stoa010.opp-lat2",
      "max_score": 0.688537,
      "ce_confirmed": false,
      "evidence": [
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_7_9",
          "bdc_text": "Disputabamus enim - nec sine anxietate quadam - de quęrendo concilio , de obtemperanda vel respuenda illius sententia aliisque huius farinaeZur Redensart vgl. Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 ). . Dominusin der Vorlage DNS . vero , qui nunquam deserit suosVgl. Dtn 31 , 6. 8 u. ö. , simul finem fecit anxietatum nostrarum omnium , ut nihil omnino ad te scribendum sit aliud , quam ut cum bonis omnibus maiestatem dei celebretis magnifice .",
          "psc_chunk_id": "stoa0275.stoa010.opp-lat2_window_83",
          "psc_text": "porro cum deo, uideo et de hoc mihi esse retractandum propter ea quae in Christo deprehenduntur. ecce enim tota haec trinitas et in domino, et rationale, quo docet, quo disserit, quo salutis uias sternit, et indignatiuum, quo inuehitur in scribusscribas et Pharisaeos, et concupiscentiuum, quo pascha cum discipulis suis edere concupiscit. igitur apud nos non semper ex inrationali censenda sunt indignatiuum et concupiscentiuum, quae certi sumus in domino rationaliter decucurrisse. indignabitur deus rationaliter, quibus scilicet debet, et concupiscet deus rationaliter, quae digna sunt ipso. nam et malo indignabitur et bono concupiscet salutem. dat et apostolus nobis concupiscentiam. si quis episcopatum concupiscit, bonum opus concupiscit. sed bonum opus dicens rationalem concupiscentiam ostendit. concedit et indignationem. quidni, quam et ipse suscepit? utinam et praecidantur, inquit, qui uos subuertunt. rationalis est indignatio, quae ex affectu disciplinae est. at cum dicit: fuimus aliquando natura filii irae, inrationale indignatiuum suggillat, quod non sit ex ea",
          "candidate_score": 0.688537,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_56_58",
          "bdc_text": "Quanquam suspicer non omnino somnium fuisse quaestionem , quam tibi de recipiendis confessionibus Augustanis moviAm 31 . Januar ; s. oben Nr. 940 , 20-50. .",
          "psc_chunk_id": "stoa0275.stoa010.opp-lat2_window_276",
          "psc_text": "et hiemps quodammodo obduret et autumnus temptator alias ualetudinum sucis pomorum uinosissimis diluat. item ex ipsius quietis situ, si neque resupina neque dextero latere decumbat neque conresupinatis internis quasi refusis loculis statio sensuum fluitet aut compressu iecoris angina sit mentis. sed haec ingeniose aestimari potius quam constanter probari putem, etsi Plato est, qui ea aestimauit; et fortasse an casu procedant. alioquin ex arbitrio erunt somnia, si dirigi poterunt. nam quod et de cibis distinguendis uel derogandis nunc praesumptio nunc superstitio disciplinam somniis praescribit, examinandum est. superstitio, ut cum apud oracula incubaturis ieiunium indicitur uel castimonia inducitur, praesumptio, ut cum Pythagorici ob hanc quoque speciem fabam respuunt onerosum et inflatui pabulum. atquin trina illa cum Daniele fraternitas legumine solo contenti, ne regiis ferculis contaminarentur, praeter sapientiam reliquam somniorum praecipue gratiam a deo redemerunt et impetrandorum et disserendorum. ieiunus autem nescio an ego solus plurimum ita somniem, ut me somniasse non sentiam.",
          "candidate_score": 0.684425,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_56",
          "bdc_text": "Quanquam suspicer non omnino somnium fuisse quaestionem , quam tibi de recipiendis confessionibus Augustanis moviAm 31 .",
          "psc_chunk_id": "stoa0275.stoa010.opp-lat2_window_276",
          "psc_text": "et hiemps quodammodo obduret et autumnus temptator alias ualetudinum sucis pomorum uinosissimis diluat. item ex ipsius quietis situ, si neque resupina neque dextero latere decumbat neque conresupinatis internis quasi refusis loculis statio sensuum fluitet aut compressu iecoris angina sit mentis. sed haec ingeniose aestimari potius quam constanter probari putem, etsi Plato est, qui ea aestimauit; et fortasse an casu procedant. alioquin ex arbitrio erunt somnia, si dirigi poterunt. nam quod et de cibis distinguendis uel derogandis nunc praesumptio nunc superstitio disciplinam somniis praescribit, examinandum est. superstitio, ut cum apud oracula incubaturis ieiunium indicitur uel castimonia inducitur, praesumptio, ut cum Pythagorici ob hanc quoque speciem fabam respuunt onerosum et inflatui pabulum. atquin trina illa cum Daniele fraternitas legumine solo contenti, ne regiis ferculis contaminarentur, praeter sapientiam reliquam somniorum praecipue gratiam a deo redemerunt et impetrandorum et disserendorum. ieiunus autem nescio an ego solus plurimum ita somniem, ut me somniasse non sentiam.",
          "candidate_score": 0.681659,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_56_58",
          "bdc_text": "Quanquam suspicer non omnino somnium fuisse quaestionem , quam tibi de recipiendis confessionibus Augustanis moviAm 31 . Januar ; s. oben Nr. 940 , 20-50. .",
          "psc_chunk_id": "stoa0275.stoa010.opp-lat2_window_275",
          "psc_text": "Matth. 5, 45. 15] cf. Dan. 2, 1 sq. 6 de del. [un 8 et alterum del. Rig 9 deo scripsi: a deo AB et induetum A 13 uocatoria om. A 17 et in om. A 18 in] et in A absistit A 21 quia scripsi: quam AB, qua Urs, quoniam Lat 22 picharmus A 24 speties A forma A 26 alnima A corr. 27 interpretationem A 28 narrationem A propvig A cap. 48 Certiora et colatiora somniari affirmant sub extimis noctibus quasi iam emergente animarum uigore prodacto sopore. ex temporibus autem anni uerno magis quieta, quod aestas dissoluat animas et hiemps quodammodo obduret et autumnus temptator alias ualetudinum sucis pomorum uinosissimis diluat. item ex ipsius quietis situ, si neque resupina neque dextero latere decumbat neque conresupinatis internis quasi refusis loculis statio sensuum fluitet aut compressu iecoris angina sit mentis. sed haec ingeniose aestimari potius quam constanter probari putem, etsi",
          "candidate_score": 0.65667,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_56",
          "bdc_text": "Quanquam suspicer non omnino somnium fuisse quaestionem , quam tibi de recipiendis confessionibus Augustanis moviAm 31 .",
          "psc_chunk_id": "stoa0275.stoa010.opp-lat2_window_260",
          "psc_text": "et amentiae instar. sic et in primordio somnus cum ecstasi dedicatus: et misit deus ecstasin in Adam et dormiit. somnus enim corpori pronenitprouenit in quietem, ecstasis animae accessit aduersus quietem, et inde iam forma somnum ecstasi miscens et natura de forma. denique et oblectamur et contristamur et conterremur in somniis quam affecte et anxie et passibiliter, cum in nullo permoneremurpermoueremur, a nacuisuacuis scilicet imaginibus, si conpotes somniaremus. denique et bona facta gratuita sunt in somnis et delicta secura; non magis enim ob stnpristupri nisionemuisionem damnabimur quam ob martyrii coronabimur. et quomodo, inquis, memor est somniorum anima, scilicet quam compotem esse non licet? hoc erit proprietas amentiae huius, quia non fit ex corruptela bonae ualetudinis, sed ex ratione naturae; nec enim exterminat, sed auocat mentem. aliud est concutere, aliud mouere, aliud euertere, aliud agitare. igitur quod memoria suppetit, sanitas mentis est, quod sanitas mentis salua memoria ** stupet, amentiae genus est.",
          "candidate_score": 0.641753,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_69",
          "bdc_text": "Hic cave , mi frater , ne quicquam tale ędatur , imo ne sciat Bucerus , qui et calamo valet et non caret ingenio vehementi .",
          "psc_chunk_id": "stoa0275.stoa010.opp-lat2_window_97",
          "psc_text": "an non, si quis illud socium assumpserit in quaestionem? tale quid dico, habetne ueritatem aliquam uisio et auditio hominibus, an non? an non etiam poetae haec nobis semper obmussant, quod neque audiamus certum neque uideamus? meminerat scilicet et Epicharmi comici: animus cernit, animus audit, reliqua surda et caeca sunt. itaque rursus illum ergo ait supersapere qui mente maxime sapiat, neque uisionem proponens neque ullum eiusmodi sensum 12] 1 Ioh. 1, 1. 19] Plat. Phaed. p. 65 sq. 26] cf. Plut. de fortuna c. 3 et de Alex. uirt. et fort. II 3 (Epich. fr. 253 Mull.). 1 reuocare B 2 Sathanam B 4 testificatum A 5 *spiritum A 7 *meinoriam A 11 galileae A 17 DE INTELLECTUALIBUS AB, QVOD PHILOSOPHI ET HAERETICI DISTINGVANT INTER SEN- SVALIA ET INTELLECTVALIA Gel 18 a add. m. rec. A hereticis A 19 Phaedone Pam: phaedo A, Phaedro B 24 atterum non om. A 29",
          "candidate_score": 0.625437,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_41",
          "bdc_text": "Non enim caruit hoc collegium ingeniis praeposterevor praepostere gestrichenes z. zelotypis aut animis ab omnibus affectibus defecatis .",
          "psc_chunk_id": "stoa0275.stoa010.opp-lat2_window_119",
          "psc_text": "CAETERIS NATVRALIBVS ANIMAE Gel omnia om. A 9 magiter quae A 11 et] ut Pam 14 conditione A 17 et brutos om. A 19 colytum B praecoca A, praecoce B 23 incliniae A locum B, loci uim A procurare A, praepararent B 24 argute A +25 disciplinaque Gel: disciplinamque B, disciplinam A 26 tam mulgata A apostolus inurit. fortasse an et de corpore et de ualetudine aliquid accedat. opimitas sapientiam impedit, exilitas expedit, paralysis mentem prodigit, phthisis seruat. quanto magis de accidentibus habebuntur quae citra corpulentiam et ualentiam uel acuunt uel optundunt. acuunt doctrinae disciplinae artes experientiae negotia studia, obtundunt inscitiae ignauiae desidiae libidines inexperientiae otia uitia; super haec si et aliquae praesunt potestates. enimuero praesunt; secundum nos quidem deus dominus et diabolus aemulus, secundum communem autem opinionem et prouidentiae fatum et necessitas et fortunae et arbitrii libertas. nam haec et philosophi distinguunt, et nos secundum fidem disserenda suo iam",
          "candidate_score": 0.604583,
          "ce_score": null
        }
      ]
    },
    {
      "rank": 14,
      "cf_id": "cf025",
      "work_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum",
      "max_score": 0.688378,
      "ce_confirmed": false,
      "evidence": [
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_29_31",
          "bdc_text": "haberi et credi . Philippus quoque auctarium quoddamquoddam am Rande nachgetragen. egregium descripsit , in quo et ipse pontificatum suis coloribus , hoc est atris , graphice depinxitZu Melanchthons \"Tractatus de potestate et primatu papae\" s. oben Nr. 960 , 42f mit Anm. 11. . In hoc negotio igitur liberavit nos Christus multo et magno metu , cui perpetuae gratiae sint .",
          "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_773",
          "psc_text": "(Joan. XIV, 30) . Hinc Paulus ait: Omnes peccaverunt, et egent gloria Dei (Rom. III, 23) . Hinc iterum dicit: Eramus et nos filii irae, sicut et caeteri (Ephes. II, 3) . O quam magni muneris est ista promissio, qua dicitur: Liberabit vos de manu Philisthiim. Nam ille solus liber hujus manus exstitit, qui peccatum non fecit. Ab ea utique omnes contra meritum liberamur. Unde et Paulus dicit: Justificati gratis per gratiam ipsius, per redemptionem justitiae suae, propter redemptionem praecedentium delictorum, in sustentatione Dei ad ostensionem justitiae ejus in hoc tempore, ut sit ipse justus, et justificans eum, qui est ex fide Domini nostri Jesu Christi (Rom. III, 24-26) . Hinc item dicit: Gratia liberati estis (Ephes. II, 8) . Tale est ac si dicat: Liberabit vos de potestate spirituum malignorum, ut velut fugatis de itinere crudelibus hostibus, dum mors carnis intervenit, ea quae cupitis aeterna gaudia securius adeatis. Magna",
          "candidate_score": 0.688378,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_36",
          "bdc_text": "Sic dominus respicit preces suorum ad se clamantium Vgl. Lk 18 , 7. .",
          "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_939",
          "psc_text": "Sequitur: (Vers. 21.) Dixit autem Dominus ad Samuelem: Audi vocem eorum, et constitue super eos regem. 19. Superius propheta futura prospiciens, ait: Clamabitis ad Dominum, et non exaudiet, quia petistis vobis regem. Nunc vero Dominus dicit: Audi vocem eorum, et constitue super eos regem (I Reg. VIII, 18) . Quid per hoc nobis ostenditur, nisi quod saepe bonis rectoribus sanctae Ecclesiae divinitus inspiratur, ut coelestis vitae studiis eos subdant, qui sub disciplina ejusdem professionis postea devoti non sunt? Qui profecto postea a facie regis clamaturi sunt, et tamen divino praecepto regem recipiunt: quia divinitus inspirantur ad servitutem Dei devote accedere, quos in augmento mercedis aeternae pastorum sollicitudo magni laboris, sub ejusdem servitutis vinculo 201 debeat cohibere. Ad Dominum nempe clamare dicuntur, a facie regis sui: sed quid a Domino missus propheta respondeat, ipsi reges audiant, ut quid agere debeant, inter ipsos clamores sciant. Non, inquit, exaudiet vos. Ergo nec ipsi",
          "candidate_score": 0.686985,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_30_32",
          "bdc_text": "Philippus quoque auctarium quoddamquoddam am Rande nachgetragen. egregium descripsit , in quo et ipse pontificatum suis coloribus , hoc est atris , graphice depinxitZu Melanchthons \"Tractatus de potestate et primatu papae\" s. oben Nr. 960 , 42f mit Anm. 11. . In hoc negotio igitur liberavit nos Christus multo et magno metu , cui perpetuae gratiae sint . Lutherus letaliter decubuit illicZu Luthers Erkrankung vgl .",
          "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_773",
          "psc_text": "(Joan. XIV, 30) . Hinc Paulus ait: Omnes peccaverunt, et egent gloria Dei (Rom. III, 23) . Hinc iterum dicit: Eramus et nos filii irae, sicut et caeteri (Ephes. II, 3) . O quam magni muneris est ista promissio, qua dicitur: Liberabit vos de manu Philisthiim. Nam ille solus liber hujus manus exstitit, qui peccatum non fecit. Ab ea utique omnes contra meritum liberamur. Unde et Paulus dicit: Justificati gratis per gratiam ipsius, per redemptionem justitiae suae, propter redemptionem praecedentium delictorum, in sustentatione Dei ad ostensionem justitiae ejus in hoc tempore, ut sit ipse justus, et justificans eum, qui est ex fide Domini nostri Jesu Christi (Rom. III, 24-26) . Hinc item dicit: Gratia liberati estis (Ephes. II, 8) . Tale est ac si dicat: Liberabit vos de potestate spirituum malignorum, ut velut fugatis de itinere crudelibus hostibus, dum mors carnis intervenit, ea quae cupitis aeterna gaudia securius adeatis. Magna",
          "candidate_score": 0.683743,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_36",
          "bdc_text": "Sic dominus respicit preces suorum ad se clamantium Vgl. Lk 18 , 7. .",
          "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_575",
          "psc_text": "Omnia quippe ei visa indicavit, ut, audito quod meruit, magnitudo formidinis ad sollicitudinem eum converteret impetrandae divinae miserationis. Universos ei Domini sermones indicavit, ut dum in vetustate sua se projectum cognosceret, per poenitentiae lacrymas ad verae fidei renovationem festinaret. Qui profecto respondit, dicens: (Vers. 18.) Dominus est, quod bonum est in oculis suis faciat. 26. Quibus nimirum verbis quid aliud quam Judaici populi perfidia clarius agnoscitur? Nam qui omnipotentem Deum Dominum vocat, adhuc ei servire se existimat. Cum igitur Judaico populo repulsio sua a sanctae Ecclesiae doctoribus insinuatur, dicit: Dominus est, quod bonum est in oculis suis faciat. Quia dum Deo se placere per veterem institutionem credit, sanctae Ecclesiae nequaquam minas expavescit. Quasi enim apertiori voce Judaica perfidia asserat, et comminantibus sibi sanctae Ecclesiae praedicatoribus dicat; Eo nobis minis vestris terrorem nullum incutitis, quo circa fidem ei nos ministrare credimus a cujus gratia nos decidisse praedicatis. Cum ergo adjungit: Faciat",
          "candidate_score": 0.678269,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_34_36",
          "bdc_text": "Non minus autem feliciter cessit concordiae negotium ; ad tutum enim portum deducta sunt omnia . Sic dominus respicit preces suorum ad se clamantium Vgl. Lk 18 , 7. .",
          "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_575",
          "psc_text": "Omnia quippe ei visa indicavit, ut, audito quod meruit, magnitudo formidinis ad sollicitudinem eum converteret impetrandae divinae miserationis. Universos ei Domini sermones indicavit, ut dum in vetustate sua se projectum cognosceret, per poenitentiae lacrymas ad verae fidei renovationem festinaret. Qui profecto respondit, dicens: (Vers. 18.) Dominus est, quod bonum est in oculis suis faciat. 26. Quibus nimirum verbis quid aliud quam Judaici populi perfidia clarius agnoscitur? Nam qui omnipotentem Deum Dominum vocat, adhuc ei servire se existimat. Cum igitur Judaico populo repulsio sua a sanctae Ecclesiae doctoribus insinuatur, dicit: Dominus est, quod bonum est in oculis suis faciat. Quia dum Deo se placere per veterem institutionem credit, sanctae Ecclesiae nequaquam minas expavescit. Quasi enim apertiori voce Judaica perfidia asserat, et comminantibus sibi sanctae Ecclesiae praedicatoribus dicat; Eo nobis minis vestris terrorem nullum incutitis, quo circa fidem ei nos ministrare credimus a cujus gratia nos decidisse praedicatis. Cum ergo adjungit: Faciat",
          "candidate_score": 0.670772,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_87_89",
          "bdc_text": "vgl . etwa Z. 73-77 mit Z. 27-38 oder Z. 87-90 mit Z. 46-49 . hab ich gschriben , daß in in wol mögend guͦt bruder lesen lassen . Darnebend muͦs ich uch in ain örle runenins Ohr flüstern ( im Vertrauen sagen). , quod Butzerus sua aut suppressit aut dissimulavit et finito convento accessit ipse cum legatis Argentinensibus urbium nostrarum legatos et ministrosVgl .",
          "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_1221",
          "psc_text": "eo missis (I Petr. II, 13) . Spiritualia vero munera rectoribus nostris tribuimus, quando debitam eis honoris reverentiam offerimus, et ea quae praecipiunt cum magna devotione servamus. Magna enim munera sunt reverentia honoris et humilitas subjectionis; quia dum rectoribus nostris, et intus per humilitatem subdimur, et per exteriora obsequia foris honoris reverentiam exhibemus, munus eis unum praebemus a corpore, aliud a corde. Ut ergo superborum typum insinuet propheta, non dicit: Non attulere ei munus; sed, non attulere ei munera; quia dum electos praedicatores despiciunt, eis utique honorem a corpore offerre dedignantur et humilitatem a corde. Sed cum electi praedicatores subditorum culpam agnoscunt, aliquando eam statim corrigere increpando gestiunt, aliquando hanc se nosse dissimulant; ut ad eam delendam congruum tempus quaerant. Unde et de eodem despecto rege protinus subditur: (Ibidem.) Ille vero dissimulabat se audire. 43. Subditorum quidem pravitatem audit, qui noscit; sed audit, et non respondet, imo se audire dissimulat:",
          "candidate_score": 0.669994,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_0",
          "bdc_text": "Salus et pax Christi Iesu sit tecum et cum omnibus charis ! Post cognitam Schmalkaldensis conventus hystoriam Vgl. oben Nr. 971 ;",
          "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_1104",
          "psc_text": "Post dies octo iterum erant discipuli ejus intus, et Thomas cum eis, venit Jesus januis clausis, et stetit in medio, et dixit eis: Pax vobis. De alio item secreto scriptum est: Dum complerentur dies Pentecostes, erant omnes discipuli pariter in eodem loco, et factus est repente de coelo sonus advenientis spiritus vehementis, et replevit totam domum, ubi erant sedentes. Et apparuere illis dispertitae linguae, tanquam ignis, seditque super singulos eorum, et repleti sunt omnes Spiritu sancto (Act. II, 1) . Clausas quidem januas habent, qui contra humani lapsus negligentiam officia corporis, sub forti custodia stricta retinent. Intus etiam sunt; quia in interna dilectione supernae vitae requiescunt. Quibus profecto resurgens Dominus apparet, quia ejus gloriam tanto clarius aspiciunt, quanto per mundi contemptum passionis ejus mysterium strictius sequuntur. Hi etiam repleri Spiritu sancto, quasi in domo possunt; quia illi percipiunt abundanter gratiarum ejus dona, qui ad ea percipienda sese, visibilia contemnendo, paraverunt.",
          "candidate_score": 0.668757,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_29_31",
          "bdc_text": "haberi et credi . Philippus quoque auctarium quoddamquoddam am Rande nachgetragen. egregium descripsit , in quo et ipse pontificatum suis coloribus , hoc est atris , graphice depinxitZu Melanchthons \"Tractatus de potestate et primatu papae\" s. oben Nr. 960 , 42f mit Anm. 11. . In hoc negotio igitur liberavit nos Christus multo et magno metu , cui perpetuae gratiae sint .",
          "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_774",
          "psc_text": "ex fide Domini nostri Jesu Christi (Rom. III, 24-26) . Hinc item dicit: Gratia liberati estis (Ephes. II, 8) . Tale est ac si dicat: Liberabit vos de potestate spirituum malignorum, ut velut fugatis de itinere crudelibus hostibus, dum mors carnis intervenit, ea quae cupitis aeterna gaudia securius adeatis. Magna itaque promisit, qui magna praecipiendo docuit, ut magnitudo muneris ad fortitudinem incitaret laboris. Magnum quippe est soli Domino servire, videlicet instanter bona agere, bonis actibus reproba non miscere. Sed o quam maximum in vitae hujus transitu, potestatem cruentorum spirituum non incurrere, nullas in via horribilitates cernere, contrarietates objectionum nullas invenire, aeternas poenas evadere, liberatoris nostri praesidia sentire, momentaneam saeculi lucem perdere, sed repente ineffabilem claritatem aeternitatis invenire. Audiant ergo, audiant, qui de manu Philisthiim liberari desiderant: Praeparate corda vestra Domino, et servite illi soli: ut hic sibi quique colligere studeant, unde illic manus tantorum hostium non incurrant, et securi ad",
          "candidate_score": 0.66823,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_9",
          "bdc_text": "vero , qui nunquam deserit suosVgl. Dtn 31 , 6. 8 u. ö. , simul finem fecit anxietatum nostrarum omnium , ut nihil omnino ad te scribendum sit aliud , quam ut cum bonis omnibus maiestatem dei celebretis magnifice .",
          "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_413",
          "psc_text": "coelestibus recognoscit. Cui nimirum aemulo universa Israel prospera tribuuntur; scriptum quippe est: Erit Deus omnia in omnibus (I Cor. XV, 28) . Cuncta igitur Israel prospera omnia quae Deus est illis beatissimis civibus designantur. Nam cum aeterna illa essentia summum videlicet et simplex bonum in semetipso sit, tamen quia revelatione Majestatis suae 89 omnia illorum beatorum spirituum desideria satiat, hanc esse Doctor egregius demonstrat. Unde et caute non in semetipso Deus omnia, sed in omnibus omnia esse praedicat, quia qui in natura sua unum et simplex bonum ineffabiliter existit, tot bona est bonis omnibus, quot ipsi omnes de contemplatione gloriae adimplentur gaudiis. Universa igitur Israel prospera aemulo tribuuntur, quia ordo humilium electorum inter angelorum choros excipitur, ut divinae contemplationis gaudiis aeterna perceptione satietur. Qui recte aemulus contemptoris esse perhibetur, quia electi Dei etiam superborum atque negligentium praedicatorum bonae admonitionis hortamenta suscipiunt. Unde et Dominus praecipit, dicens: Quaecunque dixerint vobis facite,",
          "candidate_score": 0.666612,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_31",
          "bdc_text": "In hoc negotio igitur liberavit nos Christus multo et magno metu , cui perpetuae gratiae sint .",
          "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_774",
          "psc_text": "ex fide Domini nostri Jesu Christi (Rom. III, 24-26) . Hinc item dicit: Gratia liberati estis (Ephes. II, 8) . Tale est ac si dicat: Liberabit vos de potestate spirituum malignorum, ut velut fugatis de itinere crudelibus hostibus, dum mors carnis intervenit, ea quae cupitis aeterna gaudia securius adeatis. Magna itaque promisit, qui magna praecipiendo docuit, ut magnitudo muneris ad fortitudinem incitaret laboris. Magnum quippe est soli Domino servire, videlicet instanter bona agere, bonis actibus reproba non miscere. Sed o quam maximum in vitae hujus transitu, potestatem cruentorum spirituum non incurrere, nullas in via horribilitates cernere, contrarietates objectionum nullas invenire, aeternas poenas evadere, liberatoris nostri praesidia sentire, momentaneam saeculi lucem perdere, sed repente ineffabilem claritatem aeternitatis invenire. Audiant ergo, audiant, qui de manu Philisthiim liberari desiderant: Praeparate corda vestra Domino, et servite illi soli: ut hic sibi quique colligere studeant, unde illic manus tantorum hostium non incurrant, et securi ad",
          "candidate_score": 0.666283,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_78_80",
          "bdc_text": "vgl. unten Z. 84-86 ) . . Quibus cum adfuerit dominus , curandum est , ne confidamus plus iusto humanis viribus , sed toti nitamur divinae benevolentiae et , ut fortes sumus contra papam , ita in nobis ipsis antichristi regnum modis omnibus et vere execremur . Amen .",
          "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_196",
          "psc_text": "Dominus. 5. In descriptione Redemptoris omnia incomparabilia designantur. Inde enim verus Redemptor ostenditur, quod in omni quod ad ejus gloriam dicitur ei nemo comparatur. Ille enim omnes redemit qui omnibus excellit. Quod recte contra Judaeam dicitur, quae eo audacius Redemptorem despicit, quo multos se habuisse viros recolit, qui magna claruerunt laude sanctitatis. Hinc est enim quod illuminato caeco exprobrantes dicunt: Tu sis discipulus illius, nos autem Moysi discipuli sumus. Scimus, quia Moysi locutus est Deus, hunc nescimus unde sit (Joan. IX, 28, 29) . Hinc item gloriantur, et dicunt: Semen Abrahae sumus, et nemini servivimus unquam (Joan. VIII, 33) . Sed homo 44 fuit Moyses, homo Abraham, homo Christus. Verumtamen illi assumpti ad locutionem Dei, iste assumptus in divinitatem. Illi assumpti ad ministerium, iste ut unigenitus assumptus ad regnum. Unde et loquitur, dicens. Omnia quae habet Pater mea sunt (Joan. XVI, 15) . Non est sanctus ut est Dominus. Hoc",
          "candidate_score": 0.663916,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_31_33",
          "bdc_text": "In hoc negotio igitur liberavit nos Christus multo et magno metu , cui perpetuae gratiae sint . Lutherus letaliter decubuit illicZu Luthers Erkrankung vgl . WA Briefwechsel VIII 46-48. , sed restitutus est favore Christi .",
          "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_774",
          "psc_text": "ex fide Domini nostri Jesu Christi (Rom. III, 24-26) . Hinc item dicit: Gratia liberati estis (Ephes. II, 8) . Tale est ac si dicat: Liberabit vos de potestate spirituum malignorum, ut velut fugatis de itinere crudelibus hostibus, dum mors carnis intervenit, ea quae cupitis aeterna gaudia securius adeatis. Magna itaque promisit, qui magna praecipiendo docuit, ut magnitudo muneris ad fortitudinem incitaret laboris. Magnum quippe est soli Domino servire, videlicet instanter bona agere, bonis actibus reproba non miscere. Sed o quam maximum in vitae hujus transitu, potestatem cruentorum spirituum non incurrere, nullas in via horribilitates cernere, contrarietates objectionum nullas invenire, aeternas poenas evadere, liberatoris nostri praesidia sentire, momentaneam saeculi lucem perdere, sed repente ineffabilem claritatem aeternitatis invenire. Audiant ergo, audiant, qui de manu Philisthiim liberari desiderant: Praeparate corda vestra Domino, et servite illi soli: ut hic sibi quique colligere studeant, unde illic manus tantorum hostium non incurrant, et securi ad",
          "candidate_score": 0.661723,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_7",
          "bdc_text": "Disputabamus enim - nec sine anxietate quadam - de quęrendo concilio , de obtemperanda vel respuenda illius sententia aliisque huius farinaeZur Redensart vgl. Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 ). .",
          "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_162",
          "psc_text": "tentamenta tolerans, non desperat. Nam ad ea quae coepit alta contemplationis innititur, et de actionis cibo consolari despicit, qui in sola conditoris specie delectari concupivit. Apte itaque subditur: (Vers. 7.) Porro Anna flebat, et non capiebat cibum. 12. In fletu quippe ardens desiderium divinae contemplationis ostenditur, in dedignatione vero cibi despectus laetitiae transeuntis. Mens enim quae ferventibus desideriis interna desiderat, dum terrenae laetitiae blandimentum respuit, dum instantibus gemitibus infundi sibi supernae lucis amoenitatem expetit, flet utique, et cibum non capit. Hunc namque cibum fastidiebat, qui dicebat: Renuit consolari anima mea (Psal. LXXVI, 3) . Sed qui cibum solatii capere de oblectamento rerum conditarum dedignatus est, epulas deliciarum suarum, quia in solo conditore invenerit, dicit: Memor fui Dei, et delectatus sum (Ibid., 4) . Ad has profecto epulas flentem conjugem hortabatur, cum diceret: Quare tristis es anima mea, et quare conturbas me? Spera in Deo, quoniam 37 adhuc confitebor illi, salutare",
          "candidate_score": 0.656188,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_71",
          "bdc_text": "Orandus est autem dominus , ut omni simultate inter doctos sublata tanquam unus vir coeamus adversus antichristum et mundum , bestias atrocissimas .",
          "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_196",
          "psc_text": "Dominus. 5. In descriptione Redemptoris omnia incomparabilia designantur. Inde enim verus Redemptor ostenditur, quod in omni quod ad ejus gloriam dicitur ei nemo comparatur. Ille enim omnes redemit qui omnibus excellit. Quod recte contra Judaeam dicitur, quae eo audacius Redemptorem despicit, quo multos se habuisse viros recolit, qui magna claruerunt laude sanctitatis. Hinc est enim quod illuminato caeco exprobrantes dicunt: Tu sis discipulus illius, nos autem Moysi discipuli sumus. Scimus, quia Moysi locutus est Deus, hunc nescimus unde sit (Joan. IX, 28, 29) . Hinc item gloriantur, et dicunt: Semen Abrahae sumus, et nemini servivimus unquam (Joan. VIII, 33) . Sed homo 44 fuit Moyses, homo Abraham, homo Christus. Verumtamen illi assumpti ad locutionem Dei, iste assumptus in divinitatem. Illi assumpti ad ministerium, iste ut unigenitus assumptus ad regnum. Unde et loquitur, dicens. Omnia quae habet Pater mea sunt (Joan. XVI, 15) . Non est sanctus ut est Dominus. Hoc",
          "candidate_score": 0.65475,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_89_91",
          "bdc_text": "Darnebend muͦs ich uch in ain örle runenins Ohr flüstern ( im Vertrauen sagen). , quod Butzerus sua aut suppressit aut dissimulavit et finito convento accessit ipse cum legatis Argentinensibus urbium nostrarum legatos et ministrosVgl . den Bericht der Konstanzer Gesandten über das Treffen der Straßburger mit den Abgeordneten der übrigen oberländischen Städte in : Bizer , Abendmahlsstreit 199f. , und habend sich bezugtvon sich bezeugt. , och gebeten , daß man alles , so er der concordy halb ghandlet , im besten welle uffnemen , dann es alles im besten ghandlet worden sye etc .",
          "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_1221",
          "psc_text": "eo missis (I Petr. II, 13) . Spiritualia vero munera rectoribus nostris tribuimus, quando debitam eis honoris reverentiam offerimus, et ea quae praecipiunt cum magna devotione servamus. Magna enim munera sunt reverentia honoris et humilitas subjectionis; quia dum rectoribus nostris, et intus per humilitatem subdimur, et per exteriora obsequia foris honoris reverentiam exhibemus, munus eis unum praebemus a corpore, aliud a corde. Ut ergo superborum typum insinuet propheta, non dicit: Non attulere ei munus; sed, non attulere ei munera; quia dum electos praedicatores despiciunt, eis utique honorem a corpore offerre dedignantur et humilitatem a corde. Sed cum electi praedicatores subditorum culpam agnoscunt, aliquando eam statim corrigere increpando gestiunt, aliquando hanc se nosse dissimulant; ut ad eam delendam congruum tempus quaerant. Unde et de eodem despecto rege protinus subditur: (Ibidem.) Ille vero dissimulabat se audire. 43. Subditorum quidem pravitatem audit, qui noscit; sed audit, et non respondet, imo se audire dissimulat:",
          "candidate_score": 0.653323,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_31",
          "bdc_text": "In hoc negotio igitur liberavit nos Christus multo et magno metu , cui perpetuae gratiae sint .",
          "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_773",
          "psc_text": "(Joan. XIV, 30) . Hinc Paulus ait: Omnes peccaverunt, et egent gloria Dei (Rom. III, 23) . Hinc iterum dicit: Eramus et nos filii irae, sicut et caeteri (Ephes. II, 3) . O quam magni muneris est ista promissio, qua dicitur: Liberabit vos de manu Philisthiim. Nam ille solus liber hujus manus exstitit, qui peccatum non fecit. Ab ea utique omnes contra meritum liberamur. Unde et Paulus dicit: Justificati gratis per gratiam ipsius, per redemptionem justitiae suae, propter redemptionem praecedentium delictorum, in sustentatione Dei ad ostensionem justitiae ejus in hoc tempore, ut sit ipse justus, et justificans eum, qui est ex fide Domini nostri Jesu Christi (Rom. III, 24-26) . Hinc item dicit: Gratia liberati estis (Ephes. II, 8) . Tale est ac si dicat: Liberabit vos de potestate spirituum malignorum, ut velut fugatis de itinere crudelibus hostibus, dum mors carnis intervenit, ea quae cupitis aeterna gaudia securius adeatis. Magna",
          "candidate_score": 0.649301,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_103",
          "bdc_text": "Gott stande der gerechtikait by! Im cathalogo der predigerVgl .",
          "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_339",
          "psc_text": "divina pietas districtionem rationis; legis enim aequitatem ostendit, sed prolatae assertionis vigorem in promulgati juris exsecutione non tenuit. Aequitatis enim rigore decretum est ut ad indulgentiae obtentum nulla prece pertingeret; sed quibus oratio hominis nulla suffecit, pietas Redemptoris non defuit. Omnis homo qui pro transgressionibus oret tollitur; sed quibus homo sufficiens erat nullus, ipse Deus homo factus est intercessor pius. Nam in cruce suspensus oravit, dicens: Pater, dimitte illis, quia nesciunt quid faciunt (Luc. XXII, 34) . Pacatus est ergo Deus iis qui in Deum peccaverunt, non aliena prece, sed sua. Sed pacatus est Deus non omnibus, sed quibusdam. Quidam namque persecutores Domini praedicantibus apostolis conversi sunt, caeteri vero periere. De istis enim Lucas meminit, dicens: Factus est numerus eorum quinque millia (Act. IV, 4) . De reprobis vero subjungitur: (Vers. 25.) Et non audierunt vocem patris sui, quia voluit Dominus occidere eos. 20. Per prophetam Dominus denuntians, ait: Nolo",
          "candidate_score": 0.649035,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_101_103",
          "bdc_text": "Das werdend sy aber widerum och thaintun. ; des wurt man wertig sindarauf wird man gefaßt sein. . Gott stande der gerechtikait by! Im cathalogo der predigerVgl .",
          "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_1305",
          "psc_text": "cujus conspectu sto (III Reg. XVII, 1) . Hinc Psalmista dicit: Exsultent justi in conspectu Dei (Psal. LXVII, 4) . In conspectu quidem Domini, vel ante Dominum stare, est testimonio bonae conscientiae de amore Conditoris praesumere. Stant quidem in conspectu ejus, qui ex merito magnae actionis, de superna Conditoris sui gratia securi sunt. Peccatores autem cum mala committunt, a facie Domini fugiunt, sed cum redire poenitendo deliberant, quasi post tergum Domini sunt: quia et discedere longius nolunt, et tamen praesumere de Deo quasi amici non possunt. Hinc est, quod peccatrix mulier retro stetisse dicitur, ut pedes Domini deosculari mereretur (Luc. VII, 38). Retro etiam illa stetit, quae fimbrias ejus tetigit, et a fluxu sanguinis sui curari meruit (Matth. IX, 20). Retro quidem stat pro verecundia peccati, sed tangit per virtutem spei. Quia ergo pro commissis iniquitatibus semper erubescere debemus, et in quibus confundimur devitare, Samuel peccatoribus imperat, ut a tergo",
          "candidate_score": 0.647714,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_130_132",
          "bdc_text": "s. HBBW V [Nr. 513 ] , S. 62 , Anm. 4 . noch sin yezig concordieren wol erschossenFrüchte getragen. . So stats yez gantz wol unsethalb. Ich furcht aber nichts wirsmehr ;",
          "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_907",
          "psc_text": "194 metant. Velut in pace jam quidem arant, qui ea corda, quae spiritalia impugnamenta devicerant, ad exercenda opera pietatis excitant. Et segetes metunt, quando de divini verbi semine, quod in auditorum cordibus sparserant, electa opera prorupisse gratulantur. Velut enim de agro triticum falcibus metunt, quando amplexu charitatis, id de superna conversatione accipiunt, quo interna devotione satientur. 7. Sed quandiu in hac vita vivimus, in pace nulla possidemus. Antiquus etenim hostis, quia semper bene agentibus adversatur, necesse est semper nos ea quae bene agimus, defendamus. Quare et bene post aratores agrorum, et segetum messores, armorum fabri, et curruum regis fieri perhibentur. Arma et currus fabricant, ut ipsos agros quos excolunt, easque segetes quas metunt, defendant. Currum quippe fabricant, ut ad occursum adversariorum veloces sint: arma vero, ut sint potentes. Currum quidem conscendunt, ut magno impetu castra daemonum atterant; et, ut exstinguant quos impetunt, arma portant. In hac quippe currus sublimitate stabat,",
          "candidate_score": 0.636327,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_47_49",
          "bdc_text": "Nostri vero legatiHans Betz und Matthäus Molckenpur ; vgl . oben Nr. 971 , 2-8 mit Anm. 1 . ante relationem senatui faciendam silent , non dicam plus aequo .",
          "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_1446",
          "psc_text": "Sequitur: (Vers. 8-10.) Et ait Jonathas, ecce nos transibimus ad viros istos, cumque apparuerimus eis, si taliter locuti fuerint ad nos: Manete donec veniamus ad vos, stemus in loco nostro, nec ascendamus ad eos. Si autem dixerint: Ascendite ad nos, ascendamus, quia tradidit eos Dominus in manibus nostris. 13. Certa et indubitata sanctae Ecclesiae sententia est, quia electi praedicatores non solum quid, quantum et quando loquantur considerare debent, sed quibus etiam loquantur. Unde et Dominus a quorumdam notitia verbum recondens, discipulos prohibet, dicens: Nolite ponere margaritas ante porcos (Matth. VII, 6) . Hinc item Scriptura inutiliter effundi verbum vetat, et dicit: Ubi non est auditus, non effundas sermonem (Eccli. XXXII, 6) . Quid ergo, quod Jonathas dicit: Si dixerint: Manete donec veniamus ad vos, stemus in loco nostro: Si vero: Ascendite ad nos, ascendamus, quia tradidit eos Dominus in manibus nostris, nisi quia electus praedicator attente debet colligere, quibus verbum",
          "candidate_score": 0.635507,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_70",
          "bdc_text": "Quodsi ille vos prior irritarit , tum bonorum omnium iuditio licebit referire .",
          "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_839",
          "psc_text": "Ipse est principium viarum Dei (Job. XL, 14) : sed qui ante omnia conditus est, per superbiam cecidit, et in ejus ruina sancti angeli didicerunt, qua virtute stare potuissent. Quod nimirum, qui apertis rectae fidei oculis, intueri poterit, pariter attendit: quia omnipotens Deus etiam tunc magnae misericordiae dona tribuit, cum vindictam irrogat; quia dum reprobos punit, sanctos erudit: ut unde illi deficiunt, isti in suis profectibus adjuventur. 7. Districto siquidem judicio permittit mala fieri, sed misericorditer providet de his malis, quae per judicium irrogat, quae bona facere disponat. Nam quae major culpa, quam illa, qua omnes morimur? Et quae major bonitas, quam illa, per quam a morte liberamur? Et quidem, nisi Adam peccaret, Redemptorem nostrum carnem suscipere nostram non oporteret. Non enim venit vocare justos, sed peccatores ad poenitentiam (Marc. II, 17) . Si ergo pro peccatoribus venit, si peccata deessent, eum venire non oporteret. Si peccata, ad quae delenda",
          "candidate_score": 0.634511,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_49_51",
          "bdc_text": "ante relationem senatui faciendam silent , non dicam plus aequo . Relatione facta et scriptis oblatis , si quid scire te referet , non obticebo . Sed audioVgl . den oben Anm. 1 erwähnten Bericht Wolfharts .",
          "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_950",
          "psc_text": "nescio, Deus scit (II Cor. XII, 1, 2) . Sed velut electus et bonus rex, ut collum etiam super capita omnia se tenere ostenderet, ait: Audivit arcana verba, quae non licet homini loqui (Ibid., 4) . Quid vero quasi eminens collum ejus miramur in iis, 203 quae tacuit? Adaequemus eum, si possumus, in iis quae dixit. De collo apostoli Pauli processerunt epistolae ejus, et cum ab illo tempore coeperint eas viri sapientes exponere, adhuc conantur ea quae dixit melius scire. Cumque quotidie in ejus eruditione proficiunt, quasi ad summitatem colli innitentes, pertingere nequaquam possunt. Emineat ergo rex collo, emineat capite, sit humero sublimis; ut conversatione perfectus sit, eloquio mirabilis, prae caeteris arduus in arce contemplationis. Sed, qui conversatione magnus est, eloquio praecipuus, prae omnibus contemplatione suspensus, priusquam perveniat ad culmen regiminis, signa exterius habere debet fraternae charitatis: ut videlicet sic proximorum sollicitudinem habeat, ut ad aeternam vitam lucra animarum quaerat.",
          "candidate_score": 0.633971,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_121_123",
          "bdc_text": "uwer artikelDie Rede ist vom Schreiben der reformierten Städte der Eidgenossenschaft an Luther vom 12 . Januar ( WA Briefwechsel XII 241-275 ) . glesen und drinn funden das wort \"gaistlich essen\"WA Briefwechsel XII 255 , 245 .",
          "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_993",
          "psc_text": "Velut enim benedictionem hostiae ad refectionem exspectant, qui cuncta illicita desideria fugiunt, ut de visione internae gloriae per devotionem satientur. Scriptum quippe est: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt (Matth. V, 8) . Qui enim in corde inepta non recipit, dum superna desiderat, mundus corde est: et dum per bonum praedicationis ad divinae contemplationis dulcedinem ducitur, 212 quasi benedictionem hostiae habet in animae saturitate. Dicit ergo: Deinde comedent, qui vocati sunt. Jejuni quippe vocantur ad comestionem, dum praedicator foris loquitur, qui a pravis desideriis mentem custodiunt, et per gratiam Spiritus sancti ad internae dulcedinis experientiam trahuntur. Vocati enim tunc erant invitati, qui venerant. Vocati ergo jejuni tunc comedunt, quando hi spiritualis gratiae devotione pascuntur, qui ad eam percipiendam se magna mentis suae custodia paraverunt. Quid vero est quod dicunt: (Vers. 13.) Ascendite, quia hodie reperietis eum? 39. Sed dum electi bona praedicatorum laudant, auditorum corda magna luce irradiant. Coelestis",
          "candidate_score": 0.630577,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_39_41",
          "bdc_text": "Praeterea nihil motum est . Quodsi vero non fuissent Lutherus et Philippus , poterat quorundam vel importunitate vel ardore non parum concisionis nasci . Non enim caruit hoc collegium ingeniis praeposterevor praepostere gestrichenes z. zelotypis aut animis ab omnibus affectibus defecatis .",
          "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_1630",
          "psc_text": "Quid est ergo: Non parcas ei, et non concupisces ipsius aliquid, nisi quia luxuria omnis in carne perfecte domanda est, et a mente radicitus extirpanda? Potest etiam intelligi: Non parcas ei, et non concupisces ex eo aliquid, quia et viri, et mulieres, parvuli et lactentes interfici praecipiuntur. Nam mulieres concupisci poterant, parvuli et lactentes ad misericordiam provocare. Qui ergo sunt viri interficiendi, quae mulieres, qui parvuli, qui boves, quae oves, qui cameli, qui asini, subtiliter considerandum est. Qui enim sunt Amalechitae viri, nisi suadentes motus turpitudinis? Viri etenim sunt, quia violenter suggerunt, et corruptis mentibus semina pravitatis infundunt. Mulieres sunt mentis concupiscentiae, quae praedictis motibus ad fetus impios substernuntur. Sed et parvuli, et lactentes qui sunt, nisi qui de Amalechitarum virorum et mulierum commixtione generantur? Nam si motus malae suggestionis, quasi adulter in mente recipitur, concupiscentia quasi meretrix impregnatur. Ipsa ergo concupiscentia, si nefarium effundere partum sinitur, libidinum motus jam",
          "candidate_score": 0.621184,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_95",
          "bdc_text": "hat , daß wir so lang verzogen honddie Unterzeichnung der Konkordie hinausgezögert haben. .",
          "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_1363",
          "psc_text": "me, donec veniam ad te: et ostendam tibi, quae facias (I Reg. X, 20) . Idcirco igitur per inobedientiam cecidit, quia integris septem diebus, sicut jussus fuerat, non exspectavit. Nam in eodem loco repente subjungitur: (Vers. 10.) Cumque complesset offerens holocaustum, esse Samuel veniebat. 15. Quo in loco trementi corde considerandum est, quam brevissimi temporis exspectatione neglecta, repulsus sit. Cum complesset, inquit, holocaustum, ecce Samuel veniebat. Si ergo eum solo temporis brevissimo intervallo exspectaret, quo obtulit holocaustum, securus jam regni sui robur obtinere potuisset. Itaque si tanta poena est, quando propheta despicitur: quid putamus de pelago illo divinae animadversionis incurratur, cum ipsa divina praecepta dissipantur? Et quia in momento transit carnis delectatio, et omnis peccatorum commissio, et brevis quidem est hora transgressionis, non tamen brevis poena flagitii; quia dum ad momentum in nobis regnum peccati erigimus, illa regna perdimus omnium saeculorum. Statim enim post peccatum sermo propheticus venit, ut increpet:",
          "candidate_score": 0.618982,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_59_61",
          "bdc_text": "Eandem movi Sangallensibus , hoc est Vadiano Vadian BW V 404f. ; deinde et a Basiliensibus non nihil studui rescireVgl . oben Nr. 943 , 1-19 mit Anm. 2. .",
          "psc_chunk_id": "079_Gregorius-I_Commentarii-in-librum-I-Regum_window_1021",
          "psc_text": "panditur, domum Samuelis Saul indicari sibi similiter deprecatur. Sancti etiam praedicatores cum de se magna audiunt, per humilitatem se dejiciunt, non inflant. Sciunt se petentibus magna, quae imitentur, ostendere; sciunt inter magna, quae ostendunt, magni per jactantiam non apparere. Quare et subditur: (Vers. 19.) Et respondit Samuel Saul dicens: Ego sum Videns. Sed ascende ante me in excelsum hodie, ut comedas mecum, et dimittam te mane. 47. Quid est dicere: Ego sum Videns: nisi se, sicut in oculis videbatur, humilem demonstrare? Quasi dicat: Tu in aestimatione tua magnum habes, quem quaeris, sed parvus est ille, quem vides. Hoc namque in verbo, Videns, non praedicatur, sed ego. Quasi dicat: Videns ille, est, ego: non quod aestimas, sed quod cernis. Sed qui humiliare se novit, novit dare dona non humilis, sed sublimis. Quare et in excelsum ante se ascendere eum, ut secum comedat, praecipit. In excelsum ascendit, qui ad scienda altiora mentem",
          "candidate_score": 0.614029,
          "ce_score": null
        }
      ]
    },
    {
      "rank": 15,
      "cf_id": "cf021",
      "work_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2",
      "max_score": 0.688327,
      "ce_confirmed": false,
      "evidence": [
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_28_30",
          "bdc_text": "Qui tituli graviter commoverunt legatum existimantem Germaniam totam esse deploratam desperatamque , quod sanctissimum istud ecclesiae caput et Christi vicarium pro bestia illa et homine illo peccatiVgl. 2Thess 2 , 3 . haberi et credi . Philippus quoque auctarium quoddamquoddam am Rande nachgetragen. egregium descripsit , in quo et ipse pontificatum suis coloribus , hoc est atris , graphice depinxitZu Melanchthons \"Tractatus de potestate et primatu papae\" s. oben Nr. 960 , 42f mit Anm. 11. .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_347",
          "psc_text": "infirmitatis affectus, sicut ipsam carnem infirmitatis humanae, ac mortem carnis humanae Dominus Jesus, non conditionis necessitate, sed miserationis voluntate suscepit, ut transfiguraret in se corpus suum, quod est Ecclesia, cui caput esse dignatus est, hoc est membra sua in sanctis et fidelibus suis: ut si cui eorum inter humanas tentationes contristari et dolere contingeret, non ideo se ab ejus gratia putaret alienum; et non esse ista peccata, sed humanae infirmitatis indicia, tanquam voci praemissae concinens chorus, ita corpus ejus ex ipso suo capite addisceret. In hoc quippe corpore praecipuum membrorum apostolum Paulum legimus et audimus confitentem talibus malis repletam animam suam, cum dicit tristitiam sibi esse magnam, et continuum dolorem cordi suo pro fratribus suis secundum carnem, qui sunt Israelitae (Rom. IX, 2-4) . Pro quibus si contristatum dicamus et Dominum, cum ejus passio propinquaret, in qua illi se immanissimo scelere fuerant obligaturi, non incongrue nos dicere existimo. 4. [«vers.»",
          "candidate_score": 0.688327,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_28_30",
          "bdc_text": "Qui tituli graviter commoverunt legatum existimantem Germaniam totam esse deploratam desperatamque , quod sanctissimum istud ecclesiae caput et Christi vicarium pro bestia illa et homine illo peccatiVgl. 2Thess 2 , 3 . haberi et credi . Philippus quoque auctarium quoddamquoddam am Rande nachgetragen. egregium descripsit , in quo et ipse pontificatum suis coloribus , hoc est atris , graphice depinxitZu Melanchthons \"Tractatus de potestate et primatu papae\" s. oben Nr. 960 , 42f mit Anm. 11. .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3327",
          "psc_text": "in Prophetis aliquando ex persona capitis nostri, qui est ipse Christus salvator, sedens ad dexteram Patris; qui etiam propter nos natus de virgine, et sub Pontio Pilato, qualia nostis, passus est; fuso innocente sanguine, quod est pretium nostrum, redemit nocentes a captivitate, in qua detinebamur a diabolo, donans nobis delicta, et ipso pretio nostro sanguine suo delens chirographum quo debitores tenebamur (Coloss. II, 13, 14) . Ipse est rector et sponsus et redemptor Ecclesiae, caput nostrum. Et utique si caput est, habet corpus. Corpus autem ejus sancta Ecclesia, quae etiam conjux ejus; cui dicit Apostolus, «Vos autem estis corpus Christi et membra» (I Cor. XII, 27) . Totus itaque Christus caput et corpus, tanquam integer vir: quia et femina de viro facta est, et ad virum pertinet; et dictum est de primo conjugio, «Erunt duo in carne una» (Gen. II, 24) . Hoc autem ad mysterium interpretatur Apostolus non frustra",
          "candidate_score": 0.687046,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_7_9",
          "bdc_text": "Disputabamus enim - nec sine anxietate quadam - de quęrendo concilio , de obtemperanda vel respuenda illius sententia aliisque huius farinaeZur Redensart vgl. Adagia , 3 , 5 , 44 ( LB II 839 ). . Dominusin der Vorlage DNS . vero , qui nunquam deserit suosVgl. Dtn 31 , 6. 8 u. ö. , simul finem fecit anxietatum nostrarum omnium , ut nihil omnino ad te scribendum sit aliud , quam ut cum bonis omnibus maiestatem dei celebretis magnifice .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2343",
          "psc_text": "Dei facimus, patiamur angustias, intelligendam esse charitatem. Propter quod etiam in magno isto psalmo cum superius dixisset, «Latum mandatum tuum valde;» in hoc sequenti versu ostendit unde sit latum, dicens: «Quomodo dilexi legem tuam, Domine!» Dilectio est igitur latitudo mandati. Unde quippe fieri potest ut diligatur qipd Deus jubet diligi, et ipsa jussio non diligatur? Ipsa est enim lex. «Tota,» inquit, «die meditatio mea est.» Ecce quomodo eam dilexi, ut tota die meditatio mea esset: vel potius, sicut graecus habet, «totam diem», ubi magis continuatio meditantis exprimitur. Id autem intelligitur per omne tempus, quod est semper. Tali expugnatur dilectione cupiditas, quae saepe faciendis legis jussionibus contracdicit, concupiscente adversus spiritum carne: adversus quam spiritus concupiscens (Galat. V, 17) , ita debet diligere legem Dei, ut totam diem meditatio ejus sit. Dicit autem Apostolus: «Ubi est ergo gloriatio tua? Exclusa est. Per quam legem? factorum? Non, sed per legem fidei» (Rom. III,",
          "candidate_score": 0.682995,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_27_29",
          "bdc_text": "etc. Qui tituli graviter commoverunt legatum existimantem Germaniam totam esse deploratam desperatamque , quod sanctissimum istud ecclesiae caput et Christi vicarium pro bestia illa et homine illo peccatiVgl. 2Thess 2 , 3 . haberi et credi .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_347",
          "psc_text": "infirmitatis affectus, sicut ipsam carnem infirmitatis humanae, ac mortem carnis humanae Dominus Jesus, non conditionis necessitate, sed miserationis voluntate suscepit, ut transfiguraret in se corpus suum, quod est Ecclesia, cui caput esse dignatus est, hoc est membra sua in sanctis et fidelibus suis: ut si cui eorum inter humanas tentationes contristari et dolere contingeret, non ideo se ab ejus gratia putaret alienum; et non esse ista peccata, sed humanae infirmitatis indicia, tanquam voci praemissae concinens chorus, ita corpus ejus ex ipso suo capite addisceret. In hoc quippe corpore praecipuum membrorum apostolum Paulum legimus et audimus confitentem talibus malis repletam animam suam, cum dicit tristitiam sibi esse magnam, et continuum dolorem cordi suo pro fratribus suis secundum carnem, qui sunt Israelitae (Rom. IX, 2-4) . Pro quibus si contristatum dicamus et Dominum, cum ejus passio propinquaret, in qua illi se immanissimo scelere fuerant obligaturi, non incongrue nos dicere existimo. 4. [«vers.»",
          "candidate_score": 0.681292,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_26_28",
          "bdc_text": "TRE III 21-24 . etc. Qui tituli graviter commoverunt legatum existimantem Germaniam totam esse deploratam desperatamque , quod sanctissimum istud ecclesiae caput et Christi vicarium pro bestia illa et homine illo peccatiVgl. 2Thess 2 , 3 .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_347",
          "psc_text": "infirmitatis affectus, sicut ipsam carnem infirmitatis humanae, ac mortem carnis humanae Dominus Jesus, non conditionis necessitate, sed miserationis voluntate suscepit, ut transfiguraret in se corpus suum, quod est Ecclesia, cui caput esse dignatus est, hoc est membra sua in sanctis et fidelibus suis: ut si cui eorum inter humanas tentationes contristari et dolere contingeret, non ideo se ab ejus gratia putaret alienum; et non esse ista peccata, sed humanae infirmitatis indicia, tanquam voci praemissae concinens chorus, ita corpus ejus ex ipso suo capite addisceret. In hoc quippe corpore praecipuum membrorum apostolum Paulum legimus et audimus confitentem talibus malis repletam animam suam, cum dicit tristitiam sibi esse magnam, et continuum dolorem cordi suo pro fratribus suis secundum carnem, qui sunt Israelitae (Rom. IX, 2-4) . Pro quibus si contristatum dicamus et Dominum, cum ejus passio propinquaret, in qua illi se immanissimo scelere fuerant obligaturi, non incongrue nos dicere existimo. 4. [«vers.»",
          "candidate_score": 0.676516,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_28",
          "bdc_text": "Qui tituli graviter commoverunt legatum existimantem Germaniam totam esse deploratam desperatamque , quod sanctissimum istud ecclesiae caput et Christi vicarium pro bestia illa et homine illo peccatiVgl. 2Thess 2 , 3 .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_347",
          "psc_text": "infirmitatis affectus, sicut ipsam carnem infirmitatis humanae, ac mortem carnis humanae Dominus Jesus, non conditionis necessitate, sed miserationis voluntate suscepit, ut transfiguraret in se corpus suum, quod est Ecclesia, cui caput esse dignatus est, hoc est membra sua in sanctis et fidelibus suis: ut si cui eorum inter humanas tentationes contristari et dolere contingeret, non ideo se ab ejus gratia putaret alienum; et non esse ista peccata, sed humanae infirmitatis indicia, tanquam voci praemissae concinens chorus, ita corpus ejus ex ipso suo capite addisceret. In hoc quippe corpore praecipuum membrorum apostolum Paulum legimus et audimus confitentem talibus malis repletam animam suam, cum dicit tristitiam sibi esse magnam, et continuum dolorem cordi suo pro fratribus suis secundum carnem, qui sunt Israelitae (Rom. IX, 2-4) . Pro quibus si contristatum dicamus et Dominum, cum ejus passio propinquaret, in qua illi se immanissimo scelere fuerant obligaturi, non incongrue nos dicere existimo. 4. [«vers.»",
          "candidate_score": 0.67526,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_26_28",
          "bdc_text": "TRE III 21-24 . etc. Qui tituli graviter commoverunt legatum existimantem Germaniam totam esse deploratam desperatamque , quod sanctissimum istud ecclesiae caput et Christi vicarium pro bestia illa et homine illo peccatiVgl. 2Thess 2 , 3 .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3327",
          "psc_text": "in Prophetis aliquando ex persona capitis nostri, qui est ipse Christus salvator, sedens ad dexteram Patris; qui etiam propter nos natus de virgine, et sub Pontio Pilato, qualia nostis, passus est; fuso innocente sanguine, quod est pretium nostrum, redemit nocentes a captivitate, in qua detinebamur a diabolo, donans nobis delicta, et ipso pretio nostro sanguine suo delens chirographum quo debitores tenebamur (Coloss. II, 13, 14) . Ipse est rector et sponsus et redemptor Ecclesiae, caput nostrum. Et utique si caput est, habet corpus. Corpus autem ejus sancta Ecclesia, quae etiam conjux ejus; cui dicit Apostolus, «Vos autem estis corpus Christi et membra» (I Cor. XII, 27) . Totus itaque Christus caput et corpus, tanquam integer vir: quia et femina de viro facta est, et ad virum pertinet; et dictum est de primo conjugio, «Erunt duo in carne una» (Gen. II, 24) . Hoc autem ad mysterium interpretatur Apostolus non frustra",
          "candidate_score": 0.675169,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_27_29",
          "bdc_text": "etc. Qui tituli graviter commoverunt legatum existimantem Germaniam totam esse deploratam desperatamque , quod sanctissimum istud ecclesiae caput et Christi vicarium pro bestia illa et homine illo peccatiVgl. 2Thess 2 , 3 . haberi et credi .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3327",
          "psc_text": "in Prophetis aliquando ex persona capitis nostri, qui est ipse Christus salvator, sedens ad dexteram Patris; qui etiam propter nos natus de virgine, et sub Pontio Pilato, qualia nostis, passus est; fuso innocente sanguine, quod est pretium nostrum, redemit nocentes a captivitate, in qua detinebamur a diabolo, donans nobis delicta, et ipso pretio nostro sanguine suo delens chirographum quo debitores tenebamur (Coloss. II, 13, 14) . Ipse est rector et sponsus et redemptor Ecclesiae, caput nostrum. Et utique si caput est, habet corpus. Corpus autem ejus sancta Ecclesia, quae etiam conjux ejus; cui dicit Apostolus, «Vos autem estis corpus Christi et membra» (I Cor. XII, 27) . Totus itaque Christus caput et corpus, tanquam integer vir: quia et femina de viro facta est, et ad virum pertinet; et dictum est de primo conjugio, «Erunt duo in carne una» (Gen. II, 24) . Hoc autem ad mysterium interpretatur Apostolus non frustra",
          "candidate_score": 0.673428,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_102_104",
          "bdc_text": "des wurt man wertig sindarauf wird man gefaßt sein. . Gott stande der gerechtikait by! Im cathalogo der predigerVgl . oben Z. 58-62 mit Anm. 25 .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_999",
          "psc_text": "credentes in Christum; qui opportuno tempore venit ad nos, primo humilis, postea venturus excelsus. Primo enim venit ante judicem staturus: postea venturus est judex sessurus, ut ante illum stet pro merito suo genus humanum. Praecesserunt autem illum multi praecones, tanquam judicem magnum, et hunc adhuc in humilitate venturum. Multi praecones praecesserunt adhuc nasciturum de virgine Maria, futurum infantem, et sucturum lac; futurum parvulum, Verbum Dei per quod facta sunt omnia, praecesserunt multi praecones, et dixerunt futura ista tempora: sed ita dixerunt, ut quibusdam figuris rerum tegerent sententias suas, ipsumque velamen quo tecta est veritas in Libris antiquorum, tunc tolleretur, quando jam ipsa veritas de terra oriretur. Sic enim dicitur in psalmo: «Veritas de terra orta est, et justitia de coelo prospexit» (Psal. LXXXIV, 12) . Modo ergo tota intentio nostra est, quando Psalmum audimus, quando Prophetam, quando Legem, quae omnia antequam veniret in carne Dominus noster Jesus Christus, conscripta sunt,",
          "candidate_score": 0.672798,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_79_81",
          "bdc_text": "Quibus cum adfuerit dominus , curandum est , ne confidamus plus iusto humanis viribus , sed toti nitamur divinae benevolentiae et , ut fortes sumus contra papam , ita in nobis ipsis antichristi regnum modis omnibus et vere execremur . Amen . Vale cum charissimis fratribus Pellicano , LeoneLeo Jud. , Theodoro Theodor Bibliander. , Steinero et reliquis , quos omnes Christus servet .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2050",
          "psc_text": "nos fuimus aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino (Ephes. V, 8) . «Adversus spiritualia,» inquit, «nequitiae in coelestibus» (Id. VI, 12) : id est, diabolum et angelos ejus; quem diabolum alio loco dicit principem potestatis aeris hujus (Id. II, 2) . Audi ergo quod sequitur: «Dominus mihi adjutor, et ego despiciam inimicos meos.» Ex quolibet genere inimici exsurgant, sive ex numero malorum hominum, sive ex numero malorum angelorum; in Domini adjutorio despicientur cui confitemur laudem, cui cantamus Alleluia. 5. [«vers.» 8, 9.] Despectis autem inimicis, non sic mihi tanquam bonus homo se amicus opponat, ut ipse in se spem meam jubeat collocari: «Bonum est» enim «confidere in Domino, quam confidere in homine.» Nec quisquis secundum quemdam modum dici potest angelus bonus, sic a me cogitetur, ut in eo confidere debeam: nemo enim bonus, nisi solus Deus; et cum videntur adjuvare homo vel angelus, cum hoc vera dilectione faciunt, ille",
          "candidate_score": 0.67132,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_28",
          "bdc_text": "Qui tituli graviter commoverunt legatum existimantem Germaniam totam esse deploratam desperatamque , quod sanctissimum istud ecclesiae caput et Christi vicarium pro bestia illa et homine illo peccatiVgl. 2Thess 2 , 3 .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3327",
          "psc_text": "in Prophetis aliquando ex persona capitis nostri, qui est ipse Christus salvator, sedens ad dexteram Patris; qui etiam propter nos natus de virgine, et sub Pontio Pilato, qualia nostis, passus est; fuso innocente sanguine, quod est pretium nostrum, redemit nocentes a captivitate, in qua detinebamur a diabolo, donans nobis delicta, et ipso pretio nostro sanguine suo delens chirographum quo debitores tenebamur (Coloss. II, 13, 14) . Ipse est rector et sponsus et redemptor Ecclesiae, caput nostrum. Et utique si caput est, habet corpus. Corpus autem ejus sancta Ecclesia, quae etiam conjux ejus; cui dicit Apostolus, «Vos autem estis corpus Christi et membra» (I Cor. XII, 27) . Totus itaque Christus caput et corpus, tanquam integer vir: quia et femina de viro facta est, et ad virum pertinet; et dictum est de primo conjugio, «Erunt duo in carne una» (Gen. II, 24) . Hoc autem ad mysterium interpretatur Apostolus non frustra",
          "candidate_score": 0.669688,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_27_29",
          "bdc_text": "etc. Qui tituli graviter commoverunt legatum existimantem Germaniam totam esse deploratam desperatamque , quod sanctissimum istud ecclesiae caput et Christi vicarium pro bestia illa et homine illo peccatiVgl. 2Thess 2 , 3 . haberi et credi .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_225",
          "psc_text": "caput Ecclesiae. Ergo, «Quoniam sanctus sum,» cum audio, vocem ejus agnosco; et hic separo meam? Certe inseparabiliter a corpore suo loquitur, cum sic loquitur. Et audebo ego dicere, «Quoniam sanctus sum?» Si sanctus tanquam sanctificans, et nullo sanctificante indigens; superbus et mendax: si autem sanctus sanctificatus, secundum id quod dictum est, «Sancti estote, quia et ego sanctus sum» (Levit. XIX, 2) ; audeat et corpus Christi, audeat et unus ille homo clamans a finibus terrae (Psal. LX, 3) , cum capite suo, et sub capite suo dicere, «Quoniam sanctus sum.» Accepit enim gratiam sanctitatis, gratiam Baptismi et remissionis peccatorum. «Et haec quidem fuistis,» ait Apostolus, enumerans multa peccata, et levia et gravia, et usitata et horribilia: «Et haec quidem fuistis; sed abluti estis, sed sanctificati estis» (I Cor. VI, 11) . Si ergo sanctificatos dicit, dicat et unusquisque fidelium, «Sanctus sum.» Non est ista superbia elati, sed confessio non ingrati.",
          "candidate_score": 0.669451,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_25_27",
          "bdc_text": "Neues Testament , in : TRE III 21-24 . etc.",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2189",
          "psc_text": "monte Sina, quod in servitutem generat (Galat. IV, 24) , non secundum testamentum novum, de quo scriptum est per Jeremiam prophetam, «Ecce dies veniunt, dicit Dominus, et consummabo domui Israel et domui Juda testamentum novum, non secundum testamentum quod disposui patribus eorum in die qua apprehendi manum eorum, ut educerem eos de terra Aegypti: quoniam ipsi non permanserunt in Testamento meo; et ego neglexi eos, dicit Dominus. Quoniam hoc est testamentum quod constituam domui Israel: Post dies illos, dicit Dominus, dabo leges meas in mentibus eorum, et in cordibus eorum scribam eas» (Jerem. XXXI, 31-33) ? Ecce quomodo vult iste legem sibi poni a Domino; non sicut injustis et non subditis, ad vetus testamentum pertinentibus posita est, in tabulis lapideis; sed sicut sanctis filiis liberae, hoc est supernae Jerusalem, filiis promissionis, filiis haereditatis aeternae, sancto Spiritu tanquam digito Dei in mente datur, et in cordibus scribitur: non quam memoria teneant,",
          "candidate_score": 0.667834,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_15_17",
          "bdc_text": "nach einem ungn ädigen Empfang wurde ihm einzig eine Kopie der Antwort an den Kaiser ( s. oben Nr. 971 , Anm. 3 ) ausgehändigt. Vgl . Hubert Jedin , Geschichte des Konzils von Trient , Bd. I , Freiburg 1951 , S. 256-260 ; CT IV 87-92 , Nr. 54f. nos de illius regno hactenus nihil aliud sensisse , quam quod prophetarum apostolorumque oracula de antichristo testentur .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_1797",
          "psc_text": "est, quia non diu postea perseveravit regnum Judaeorum. «Et episcopatum ejus accipiat alter.» Ipsum Dominum Christum non incongruenter intelligi existimo episcopatum populi Judaerum, quia de tribu Juda factus est secundum carnem: et Apostolus ait, «Dico enim Christum ministrum fuisse circumvisionis propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones patrum» (Rom. XV, 8) . Et ipse ait: «Non sum missus, nisi ad oves quae perierunt domus Israel» (Matth. XV, 24) ; quia illis exhibuit in carne praesentiam. Et Magi qui ab oriente venerunt, hoc dixerunt: «Ubi est qui natus est rex Judaeorum» (Id. II, 1, 2) . Et hoc in titulo scriptum erat super crucifixum: unde illud mutare volentibus non frustra respondit Pilatus, «Quod scripsi, scripsi» (Joan. XIX, 19-22) . Hunc ergo episcopatum populi Judaeorum, id est Dominum Christum accepit alter, id est populus Gentium. «Fiant filii ejus orphani:» de quibus dicitur, «Filii autem regni ibunt in tenebras exteriores» (Matth. VIII, 12) .",
          "candidate_score": 0.665828,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_77_79",
          "bdc_text": "Fabian , Quellen 159 ; vgl. unten Z. 84-86 ) . . Quibus cum adfuerit dominus , curandum est , ne confidamus plus iusto humanis viribus , sed toti nitamur divinae benevolentiae et , ut fortes sumus contra papam , ita in nobis ipsis antichristi regnum modis omnibus et vere execremur .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3168",
          "psc_text": "Aegyptios. «In Pharaone et in omnibus servis ejus.» Parum est in Aegypto; quid posteaquam eductus est inde populus? «Qui percussit gentes multas:» quae possidebant terram quam volebat Deus dare populo suo. «Et occidit reges fortes; Seon regem Amorrhoeorum, et Og regem Basan, et omnia regna Chanaan.» Omnia ista quomodo commemorat breviter Psalmus, sic ea legimus in aliis Libris dominicis, et magna ibi manus Domini. Quando tu vides quae facta sunt in impios, cave ne fiant in te: ad hoc enim in illos facta sunt, ut tu transires, et eos non imitareris, et talia non patereris. Tamen vide quia flagellum Domini est super omnem carnem. Ne putes te non videri quando peccas, ne putes te contemni, ne putes Dominum dormire: attende exempla beneficiorum Dei, cum ea recolis; et cum vindictam Dei recolis, time. Omnipotens est, et ad consolandum, et ad castigandum. Ideo sunt ista utilia cum leguntur. Quando autem pius videt",
          "candidate_score": 0.66406,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_77_79",
          "bdc_text": "Fabian , Quellen 159 ; vgl. unten Z. 84-86 ) . . Quibus cum adfuerit dominus , curandum est , ne confidamus plus iusto humanis viribus , sed toti nitamur divinae benevolentiae et , ut fortes sumus contra papam , ita in nobis ipsis antichristi regnum modis omnibus et vere execremur .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2050",
          "psc_text": "nos fuimus aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino (Ephes. V, 8) . «Adversus spiritualia,» inquit, «nequitiae in coelestibus» (Id. VI, 12) : id est, diabolum et angelos ejus; quem diabolum alio loco dicit principem potestatis aeris hujus (Id. II, 2) . Audi ergo quod sequitur: «Dominus mihi adjutor, et ego despiciam inimicos meos.» Ex quolibet genere inimici exsurgant, sive ex numero malorum hominum, sive ex numero malorum angelorum; in Domini adjutorio despicientur cui confitemur laudem, cui cantamus Alleluia. 5. [«vers.» 8, 9.] Despectis autem inimicis, non sic mihi tanquam bonus homo se amicus opponat, ut ipse in se spem meam jubeat collocari: «Bonum est» enim «confidere in Domino, quam confidere in homine.» Nec quisquis secundum quemdam modum dici potest angelus bonus, sic a me cogitetur, ut in eo confidere debeam: nemo enim bonus, nisi solus Deus; et cum videntur adjuvare homo vel angelus, cum hoc vera dilectione faciunt, ille",
          "candidate_score": 0.662748,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_103",
          "bdc_text": "Gott stande der gerechtikait by! Im cathalogo der predigerVgl .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_999",
          "psc_text": "credentes in Christum; qui opportuno tempore venit ad nos, primo humilis, postea venturus excelsus. Primo enim venit ante judicem staturus: postea venturus est judex sessurus, ut ante illum stet pro merito suo genus humanum. Praecesserunt autem illum multi praecones, tanquam judicem magnum, et hunc adhuc in humilitate venturum. Multi praecones praecesserunt adhuc nasciturum de virgine Maria, futurum infantem, et sucturum lac; futurum parvulum, Verbum Dei per quod facta sunt omnia, praecesserunt multi praecones, et dixerunt futura ista tempora: sed ita dixerunt, ut quibusdam figuris rerum tegerent sententias suas, ipsumque velamen quo tecta est veritas in Libris antiquorum, tunc tolleretur, quando jam ipsa veritas de terra oriretur. Sic enim dicitur in psalmo: «Veritas de terra orta est, et justitia de coelo prospexit» (Psal. LXXXIV, 12) . Modo ergo tota intentio nostra est, quando Psalmum audimus, quando Prophetam, quando Legem, quae omnia antequam veniret in carne Dominus noster Jesus Christus, conscripta sunt,",
          "candidate_score": 0.659122,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_101_103",
          "bdc_text": "Das werdend sy aber widerum och thaintun. ; des wurt man wertig sindarauf wird man gefaßt sein. . Gott stande der gerechtikait by! Im cathalogo der predigerVgl .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_1202",
          "psc_text": "Sion, quid fiet? «Et videbitur in gloria sua.» Ut aedificaret Sion, ut esset fundamentum in Sion, visus est a Sion, sed non in gloria sua: «Vidimus eum, et non habebat speciem neque decorem» (Isai. LIII, 2) . At vero cum venerit judicare cum Angelis suis, quando congregabuntur ante eum omnes gentes, quando oves ad dexteram, haedi ad sinistram separabuntur (Matth. XXV, 31-33) , nonne tunc videbunt in quem pupugerunt (Zach. XII, 10) ? Et confundentur sero, qui prima poenitentia et salubri confundi noluerunt. «Aedificabit Dominus Sion, et videbitur in gloria sua:» qui in illa primo visus est in infirmitate sua. 18. [«vers. 18.] Respexit in orationem humilium, et non despexit precem eorum.» In aedificatione Sion hoc agitur modo; aedificantes Sion orant, gemunt: ille unus pauper, quod pauperes multi; quia millia in tot gentibus unus, quia unitas pacis Ecclesiae. Ipse unus, ipse multi: unus, propter charitatem; multi, propter latitudinem. Ergo nunc",
          "candidate_score": 0.658154,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_3_5",
          "bdc_text": "vgl. Vadian BW V 418-420 ) . Am folgenden Tag unterrichtete Zwick auch Vadian ; s. Vadian BW V 421-424. , Bullingere omnium omnino charissime , intelligo non opus esse quicquam tibi ad priores literas Nicht erhalten ( vgl. oben Nr. 971 , 9-11 ) .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2349",
          "psc_text": "Ita vero nullum erit, sed in tabulis visibilibus librisque conscriptum: in tabulis vero cordis, dilectio Dei et proximi manebit in aeternum; in quo mandato geminato tota Lex pendet et Prophetae (Matth. XXII, 37-40) : eritque praemium custoditi mandati hujus ipse mandator, et praemium dilectionis ipse dilectus, quando erit Deus omnia in omnibus (I Cor. XV, 28) . 3. [«vers.» 99.] Sed quid est hoc quod sequitur, «Super omnes docentes me intellexi?» Quis est iste qui super omnes docentes se intellexit? quis est, inquam, qui super omnes Prophetas, qui non solum loquendo eos qui secum vixerunt, verum etiam scribendo posteros tam excellenti auctoritate docuerunt, audet se intelligendo praeponere? Salomoni quidem tanta est donata sapienta, ut etiam his omnibus qui fuerunt ante illum, videatur esse praelatus (III Reg. III, 12) : sed non est credendum ipsum hic a patre suo David potuisse prophetari; maxime quia dici non posset ex persona Salomonis quod",
          "candidate_score": 0.655142,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_4_6",
          "bdc_text": "Am folgenden Tag unterrichtete Zwick auch Vadian ; s. Vadian BW V 421-424. , Bullingere omnium omnino charissime , intelligo non opus esse quicquam tibi ad priores literas Nicht erhalten ( vgl. oben Nr. 971 , 9-11 ) . respondere .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2349",
          "psc_text": "Ita vero nullum erit, sed in tabulis visibilibus librisque conscriptum: in tabulis vero cordis, dilectio Dei et proximi manebit in aeternum; in quo mandato geminato tota Lex pendet et Prophetae (Matth. XXII, 37-40) : eritque praemium custoditi mandati hujus ipse mandator, et praemium dilectionis ipse dilectus, quando erit Deus omnia in omnibus (I Cor. XV, 28) . 3. [«vers.» 99.] Sed quid est hoc quod sequitur, «Super omnes docentes me intellexi?» Quis est iste qui super omnes docentes se intellexit? quis est, inquam, qui super omnes Prophetas, qui non solum loquendo eos qui secum vixerunt, verum etiam scribendo posteros tam excellenti auctoritate docuerunt, audet se intelligendo praeponere? Salomoni quidem tanta est donata sapienta, ut etiam his omnibus qui fuerunt ante illum, videatur esse praelatus (III Reg. III, 12) : sed non est credendum ipsum hic a patre suo David potuisse prophetari; maxime quia dici non posset ex persona Salomonis quod",
          "candidate_score": 0.653642,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_55_57",
          "bdc_text": "Si quid receperitis , fac , obsecro , ut nos quoque sciamus . Quanquam suspicer non omnino somnium fuisse quaestionem , quam tibi de recipiendis confessionibus Augustanis moviAm 31 . Januar ;",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_297",
          "psc_text": "Et quid ibi faciemus? Dormiemus fortasse? Si modo pugnamus contra nos, quamvis geramus domum somni carnem istam, et vigilamus in his luminaribus, et solemnitas ista dat nobis animum vigilandi; dies ille quales vigilias nobis dabit? Ergo vigilabimus, non dormiemus. Quid agemus? Opera misericordiae ista non erunt, quia nulla miseria erit. Forte opera necessitatis erunt ista quae hic sunt modo, seminandi, arandi, coquendi, molendi, texendi? Nihil horum, quia necessitas non erit. Sic non erunt opera misericordiae, quia transit miseria: ubi necessitas non erit nec miseria, opera necessitatis et misericordiae non erunt. Quid ibi erit? quod negotium nostrum? quae actio nostra? An nulla actio, quia quies? Sedebimus ergo, et torpebimus, et nihil agemus? Si refrigescet amor noster, refrigescet actio nostra. Amor ergo quietus in vultu Dei, quem modo desideramus, cui suspiramus, cum ad eum venerimus, quomodo nos accendet? In quem nondum visum sic suspiramus, cum ad eum venerimus, quomodo illuminabit? quomodo nos",
          "candidate_score": 0.651749,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_71",
          "bdc_text": "Orandus est autem dominus , ut omni simultate inter doctos sublata tanquam unus vir coeamus adversus antichristum et mundum , bestias atrocissimas .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3199",
          "psc_text": "praevaluit adversus eos Dominus? Vide si facit quod sequitur, «Praevaluit Dominus adversus eos.» Et quid fecit? «Exterminavit omnes deos Gentium terrae; et adorabunt eum unusquisque de loco suo, omnes insulae Gentium» (Sophon. II, 11) . Quid est hoc? Nonne praedictum erat? nonne completum est? nonne ut legitur, sic videtur? Et illi qui remanserunt, oculos habent, et non vident; nares habent, et non odorant. Non sentiunt illum odorem: «Christi bonus odor sumus,» sicut dicit Apostolus, «in omni loco» (II Cor. II. 15) . Quid prodest, quia nares habent, et non odorant tam suavem odorem Christi? Vere in illis factum est, et vere de illis dictum est, «Similes illis sint omnes qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis.» 25. [«vers.» 19, 20.] Sed quotidie credunt per miracula Christi Domini, quotidie aperiuntur oculi caecorum et aures surdorum, inspirantur nares insensatorum, dissolvuntur ora mutorum, constringuntur manus paralyticorum, corriguntur pedes claudorum, de lapidibus",
          "candidate_score": 0.650893,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_103",
          "bdc_text": "Gott stande der gerechtikait by! Im cathalogo der predigerVgl .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2408",
          "psc_text": "ubi ait: «Reliquistis graviora Legis; judicium, et misericordiam, et fidem» (Matth. XXIII, 23) . Et hic enim judicium sic positum est, tanquam non sit judicium, si perversum est. Et multis divinarum Scripturarum locis ita ponitur, quale illud est: «Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine» (Psal. C, 1) . Et illud apud Isaiam: «Exspectavi ut faceret judicium; fecit autem iniquitatem» (Isai. V, 7) . Non ait, Exspectavi ut faceret judicium justum, fecit autem iniquum: sed tanquam ideo jam judicium sit, quia justum est; nec sit judicium, quod injustum est. Justitia vero non solet dici bona justitia, vel mala justitia, sicut aliquando dicitur bonum malumve judicium; sed eo ipso jam bona est, quia justitia est. Sic ergo habet consuetudo loquendi, ut dicatur et bonum judicium, et malum judicium; quemadmodum habet, ut dicatur et bonus judex, et malus judex: sic autem non dicitur bona justitia, vel mala justitia, sicut non dicitur, bonus justus,",
          "candidate_score": 0.649293,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_33",
          "bdc_text": "WA Briefwechsel VIII 46-48. , sed restitutus est favore Christi .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2141",
          "psc_text": "ubi dicitur, «Retribue servo tuo; vivam, et custodibo verba tua.» Et vixit, et custodivit verba ejus, et pertinere coepit ad aliam retributionem, in qua retribuuntur bona pro bonis: propter quam dicit, «Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi; de caetero reposita est mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex» (II Tim. IV, 7 et 8) . Utique «justus,» retribuendo bona pro bonis; quia prius misericors, retribuendo bona pro malis. Quamvis et ipsa justitia, qua retribuuntur bona pro bonis, non est sine misericordia; quia et hoc scriptum est, «Qui coronat te in miseratione et misericordia» (Psal. CII, 4) . Qui enim dixit, «Bonum certamen certavi,» quando vinceret, nisi illo donante de quo ait, «Gratias Deo, qui dat nobis victoriam per Dominum nostrum Jesum Christum» (I Cor. XV, 57) ? Et qui cursum consummavit, quando curreret, quando perveniret, nisi illo adjuvante de quo ait, «Igitur non volentis,",
          "candidate_score": 0.649193,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_54_56",
          "bdc_text": "Certi nihil est mihi . Si quid receperitis , fac , obsecro , ut nos quoque sciamus . Quanquam suspicer non omnino somnium fuisse quaestionem , quam tibi de recipiendis confessionibus Augustanis moviAm 31 .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2559",
          "psc_text": "vobis. Christus enim in corde vestro, fides Christi est. Ait Apostolus: «Habitare Christum per fidem in cordibus vestris» (Ephes. III, 17) . In quo non dormit fides, vigilat Christus. Et si forte dormiebat fides tua, et ideo in ista quaestione fluctuabas, quasi navis illa quae tempestatem patiebatur, ubi Christus dormiebat; excita Christum, et sedabuntur tempestates (Matth. VIII, 24-26) . 8. Fidem ergo vestram interrogo, charissimi: quoniam filii estis Ecclesiae, et in Ecclesia profecistis, et in Ecclesia proficietis qui nondum profecistis, et in Ecclesia proficiendi estis qui jam profecistis , interrogo vos quid soletis intelligere quod dictum est in Evangelio, «Nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua» (Matth. VI, 3) . Hoc enim intellecto invenietis quae sit dextera, et quae sit sinistra: simul intelligetis et utramque partem Deum fecisse, et dexteram et sinistram; et tamen non debet scire sinistra quid faciat dextera. Sinistra nostra dicitur, quidquid temporaliter habemus: dextera nostra dicitur,",
          "candidate_score": 0.648726,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_55_57",
          "bdc_text": "Si quid receperitis , fac , obsecro , ut nos quoque sciamus . Quanquam suspicer non omnino somnium fuisse quaestionem , quam tibi de recipiendis confessionibus Augustanis moviAm 31 . Januar ;",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2559",
          "psc_text": "vobis. Christus enim in corde vestro, fides Christi est. Ait Apostolus: «Habitare Christum per fidem in cordibus vestris» (Ephes. III, 17) . In quo non dormit fides, vigilat Christus. Et si forte dormiebat fides tua, et ideo in ista quaestione fluctuabas, quasi navis illa quae tempestatem patiebatur, ubi Christus dormiebat; excita Christum, et sedabuntur tempestates (Matth. VIII, 24-26) . 8. Fidem ergo vestram interrogo, charissimi: quoniam filii estis Ecclesiae, et in Ecclesia profecistis, et in Ecclesia proficietis qui nondum profecistis, et in Ecclesia proficiendi estis qui jam profecistis , interrogo vos quid soletis intelligere quod dictum est in Evangelio, «Nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua» (Matth. VI, 3) . Hoc enim intellecto invenietis quae sit dextera, et quae sit sinistra: simul intelligetis et utramque partem Deum fecisse, et dexteram et sinistram; et tamen non debet scire sinistra quid faciat dextera. Sinistra nostra dicitur, quidquid temporaliter habemus: dextera nostra dicitur,",
          "candidate_score": 0.648014,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_80_82",
          "bdc_text": "Amen . Vale cum charissimis fratribus Pellicano , LeoneLeo Jud. , Theodoro Theodor Bibliander. , Steinero et reliquis , quos omnes Christus servet . Datum Constantiae , 24 .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_1905",
          "psc_text": "gratias semper agentes in omnibus (Ephes. V, 19, 20) : et laudate Deum; hoc est enim Alleluia. Et hi quidem dies veniunt transituri, transeuntque venturi, et significant diem qui non venit et transit, quia nec hesterno praeitur ut veniat, nec crastino urgetur ut transeat. Ad quem sane nos cum venerimus, inhaerentes ei nec nos transibimus: et sicut quodam loco canitur Deo, «Beati qui habitant in domo tua: in saecula saeculorum laudabunt te» (Psal. LXXXIII, 5) ; hoc erit otiosorum negotium, hoc opus vacantium, haec actio quietorum, haec cura securorum. Sicut enim dies isti praeteritis diebus Quadragesimae, quibus ante resurrectionem Dominici corporis vitae hujus significatur moeror, solemniter grata hilaritate succedunt: sic dies ille qui post resurrectionem dabitur plenario corpori Domini, hoc est sanctae Ecclesiae, cunctis vitae hujus aerumnis atque doloribus exclusis, perpetua beatitate succedet. Haec autem vita de nobis exigit continentiam, ut etiam cum labore atque luctamine ingemiscentes gravati, et habitaculum",
          "candidate_score": 0.647752,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_33_35",
          "bdc_text": "WA Briefwechsel VIII 46-48. , sed restitutus est favore Christi . Non minus autem feliciter cessit concordiae negotium ; ad tutum enim portum deducta sunt omnia .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2141",
          "psc_text": "ubi dicitur, «Retribue servo tuo; vivam, et custodibo verba tua.» Et vixit, et custodivit verba ejus, et pertinere coepit ad aliam retributionem, in qua retribuuntur bona pro bonis: propter quam dicit, «Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi; de caetero reposita est mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex» (II Tim. IV, 7 et 8) . Utique «justus,» retribuendo bona pro bonis; quia prius misericors, retribuendo bona pro malis. Quamvis et ipsa justitia, qua retribuuntur bona pro bonis, non est sine misericordia; quia et hoc scriptum est, «Qui coronat te in miseratione et misericordia» (Psal. CII, 4) . Qui enim dixit, «Bonum certamen certavi,» quando vinceret, nisi illo donante de quo ait, «Gratias Deo, qui dat nobis victoriam per Dominum nostrum Jesum Christum» (I Cor. XV, 57) ? Et qui cursum consummavit, quando curreret, quando perveniret, nisi illo adjuvante de quo ait, «Igitur non volentis,",
          "candidate_score": 0.645855,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_94",
          "bdc_text": "darum uns gott wol gwarnet und gwisengut gelehrt und geleitet .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2483",
          "psc_text": "Si avertisses a me faciem tuam, fierem conturbatus, nec tua mandata et testimonia custodirem. Custodivi ergo, «quia omnes viae meae in conspectu tuo.» Propitio quippe et adjuvante conspectu, voluit intelligi Deum videre vias suas; sicut oravit qui dixit, «Ne avertas faciem tuam a me» (Psal. XXVI, 9) . Nam utique facies Domini est et super facientes mala, sed ut perdat de terra memoriam eorum (Psal. XXXIII, 17) . Non sic profecto iste dixit vias suas ab illo videri; sed sicut novit Dominus vias justorum (Psal. I, 6) , et sicut ait Moysi, «Scio te prae omnibus» (Exod. XXXIII, 17) . Nam si hoc cum non adjuvaret gradientem, quod ejus viae sunt in conspectu Dei, non diceret ideo se custodisse mandata et testimonia ejus, quia omnes viae suae sunt in conspectu Domini. Novit enim audire, «Servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore: apprehendite disciplinam, nequando irascatur Dominus, et pereatis",
          "candidate_score": 0.645759,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_23_25",
          "bdc_text": "Man hat nichts mit ym wellen zuͦ schaffen haben , weder klains noch gros , als mit dem waren enchristenAntichrist . und mit der bestiaZu den apokalyptischen Tieren vgl. Otto Böcher , Art. Antichrist II . Neues Testament , in :",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3816",
          "psc_text": "Domine;» quid facio? Nihil tam in capite Novi Testamenti, quam Evangelium. In Evangelio invenio quia omnia ista pertinent ad Deum, nemo erit jam qui contradicat. Numquid enim Apostolus Evangelio contrarius erit? Audiamus ipsum Dominum, principem et magistrum Apostolorum. «Respicite,» inquit, «volatilia coeli, quia non seminant, neque metunt, neque congregant in horrea; et Pater vester coelestis pascit illa» (Matth. VI, 26) . Ergo et praeter hominem, animalia ista pertinent ad curam Dei, ut pascantur, non ut legem accipiant. Quod ergo ad dandam legem attinet, de bobus cura Deo non est; quod autem ad creanda, pascenda, gubernanda et regenda, omnia ad Deum pertinent. «Nonne duo passeres asse veneunt» (Dominus Jesus Christus dicit), «et unus ex eis non cadet in terram sine voluntate» «Patris vestri? Quanto magis vos pluris estis illis?» Noli ergo dicere: Non pertineo ad Deum. Pertinet ad Deum anima tua, pertinet ad Deum corpus tuum; quia Deus fecit et animam",
          "candidate_score": 0.643647,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_94",
          "bdc_text": "darum uns gott wol gwarnet und gwisengut gelehrt und geleitet .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2484",
          "psc_text": "Nam si hoc cum non adjuvaret gradientem, quod ejus viae sunt in conspectu Dei, non diceret ideo se custodisse mandata et testimonia ejus, quia omnes viae suae sunt in conspectu Domini. Novit enim audire, «Servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore: apprehendite disciplinam, nequando irascatur Dominus, et pereatis de via justa» (Psal. II, 11 et 12) : quia nisi in conspectu Domini esset, via justa non esset. Nam hunc timorem et tremorem apostolus etiam Paulus imponit eis quibus dicit, «Cum timore et tremore vestram ipsorum salutem operamini:» et cur hoc dixerit aperiens, «Deus est enim,» inquit, «qui operatur in vobis et velle et operari, pro bona» «voluntate» (Philipp. II, 12, 13) . Ad hoc sunt ergo in conspectu Domini viae justorum, ut dirigat gressus eorum, quoniam ipsae sunt viae de quibus scriptum est in Proverbiis, «Vias autem quae a dextris sunt, novit Dominus: perversae autem sunt,» inquit, «quae",
          "candidate_score": 0.643466,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_126_128",
          "bdc_text": "\"Summer gotBeteuerungsformel ( so mir Gott helfe ; vgl. SI VII 904-906 ) . , nun essend ir in dannocht nitdoch ( auch) nicht . wie ain schwinin braten\" etc.",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_6",
          "psc_text": "Sabbatum enim septimus dies est quo requievit Deus ab omnibus operibus suis (Gen. II, 2) , magnum intimans mysterium quietis nostrae futurae ab omnibus operibus nostris. Prima sabbati dicitur primus dies, quem dominicum etiam nominamus: secunda sabbati, secundus dies; tertia sabbati, tertius dies; quarta sabbati, quartus; «quinta» ergo «sabbati,» quintus a dominico die: post quem sexta sabbati, sextus dies; et ipsum sabbatum, septimus dies. Videte itaque quibus loquatur hic psalmus: videtur enim mihi quoniam baptizatis loquitur. Quinto enim die Deus ex aquis creavit animalia; quinto die, id est, «quinta sabbati» dixit Deus: «Producant aquae reptilia animarum vivarum» (Gen. I, 20) . Videte ergo vos, in quibus jam produxerunt aquae reptilia animarum vivarum. Vos enim ad torcularia pertinetis; et in vobis quos produxerunt aquae, aliud eliquatur, aliud projicitur. Sunt enim multi non digne viventes Baptismo quod perceperunt: quam multi enim baptizati hodie circum implere, quam istam basilicam maluerunt! quam multi baptizati,",
          "candidate_score": 0.640395,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_33_35",
          "bdc_text": "WA Briefwechsel VIII 46-48. , sed restitutus est favore Christi . Non minus autem feliciter cessit concordiae negotium ; ad tutum enim portum deducta sunt omnia .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_1111",
          "psc_text": "Sed donando delicta, fecit se coronae debitorem: ibi «misericordiam consecutus sum.» Misericors ergo Dominus primo, hic autem «reddet mihi» coronam «justitiae.» Unde reddet? Quia «justus judex» est. Quare justus judex? Quia «bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi.» Ideo justus non potest nisi coronare ista. Invenit enim ista quae coronaret: antea vero quid invenerat? «Qui prius fui blasphemus et persecutor.» Ista donavit, illa coronabit; donavit haec tempore misericordiae, coronabit illa tempore judicii: quia, «Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine.» Sed numquid solus Paulus id meruit? Hoc enim dixeram, quomodo in illo testimonio terruit, sic in isto erexit. Cum dixisset, «Reddet mihi Dominus in illo die justus judex: non solum mihi,» inquit, «sed omnibus qui diligunt manifestationem et regnum ejus» (II Tim. IV, 6-8) . 3. Ergo, fratres, quoniam habemus tempus misericordiae, non nobis blandiamur, non nos dimittamus, non dicamus: Semper parcit Deus. Ecce feci heri, pepercit Deus; facio et hodie,",
          "candidate_score": 0.63967,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_81_83",
          "bdc_text": "Vale cum charissimis fratribus Pellicano , LeoneLeo Jud. , Theodoro Theodor Bibliander. , Steinero et reliquis , quos omnes Christus servet . Datum Constantiae , 24 . martii 1537 .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2935",
          "psc_text": "qui oderunt Sion. Fiant sicut fenum tectorum, quod priusquam evellatur aruit. Non replevit manum suam messor, et sinum suum qui manipulos colligit.» Haec de illis dixit. Non ergo supra illos iste transiens benedixit, et impletum est etiam per illum, quod ipse dixit: «Et non dixerunt transeuntes viam, Benediximus vos in nomine Domini.» Et isti transeuntes sive Prophetae, sive Patriarchae, sive Apostoli, quicumque transierunt, si bene vivimus, fratres, benedixerunt nos «in nomine Domini.» Quando me, inquis, benedixit Paulus? quando me benedixit Petrus? Attende in Scripturis, vide si bene vivis, et vide ibi benedictum te fuisse. Omnes bene viventes benedixerunt. Et quomodo benedixerunt? «In nomine Domini;» non in nomine suo, sicut haeretici. Qui enim dicunt, Quod nos damus, hoc est sanctum; in nomine suo volunt benedicere, non in nomine Domini. Qui autem dicunt, Non sanctificat nisi Deus, nec quisquam est bonus nisi dono Dei; ipsi in nomine Domini benedicunt, nos in nomine",
          "candidate_score": 0.639132,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_102",
          "bdc_text": "des wurt man wertig sindarauf wird man gefaßt sein. .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_796",
          "psc_text": "ut simus in nomine Christi fortes christiani: jam modicum est quod restat in Psalmo, non fatigemur. Quomodo enim fortis poterit esse in faciendo, qui deficit in audiendo? Aderit Dominus ut vobis quod reliquum est, explicemus. Attendite: quodammodo Deus proposuit venale regnum coelorum. Dicis illi: Quantum valet? Pretium ipsius labor est: quomodo si diceret, Pretium ipsius aurum est, non sufficeret hoc solum dicere, sed quaereres quantum aurum. Nam et solidus aurum est, et semiuncia, et libra, et tale aliquid. Ideo dixit pretium, ne laborares quaerere quamdiu invenires. Hujus rei pretium labor est: quantus labor est? Jam quaere tu quantum laborandum sit. Nondum dicitur tibi quantus futurus sit labor iste, vel quantum laboris de te exigatur: illud tibi dicit Deus, Ego ostendo quanta sit illa requies; tu judica quanto labore emenda sit. Dicat ergo Deus quanta futura sit ipsa requies. «Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te.» (Psal.",
          "candidate_score": 0.639015,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_33",
          "bdc_text": "WA Briefwechsel VIII 46-48. , sed restitutus est favore Christi .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3319",
          "psc_text": "In ipso capite nostro attendite. Reliquit enim nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus. «Qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus: qui cum malediceretur, non remaledicebat» dicens, «Domine, retribues pro me: cum judicaretur, non comminabatur; sed commendabat se illi judicanti juste» (I Petr. II, 21-23) . Quid est, «Domine, retribues, pro me? Ego,» inquit, «non quaero gloriam meam; est qui quaerat et judicet» (Joan. VIII, 50) . «Non vosmetipsos vindicantes, charissimi,» Apostolus dicit: «sed date locum irae. Scriptum est enim, Mihi vindictam, et ego retribuam, dicit Dominus» (Rom. XII, 19) . «Domine retribues pro me.» 16. Est hic alius intellectus non negligendus, et forte magis eligendus. «Domine» Christe, «retribues pro me.» Ego enim si reddam, rapui; tu quod non rapuisti, solvisti: «Domine, retribues pro me.» Vide illum retribuentem pro nobis. Venerunt qui tributum exigerent; exigebant tributum didrachmam, id est duas drachmas in uno homine: ventum est ad",
          "candidate_score": 0.637452,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_70",
          "bdc_text": "Quodsi ille vos prior irritarit , tum bonorum omnium iuditio licebit referire .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3616",
          "psc_text": "Adam, Adam vivens; omnis ita vivens justificari forte potest coram se, non coram te. Quomodo, coram se? Sibi placens, tibi displicens: «coram te» autem «non justificabitur omnis vivens.» Noli ergo mecum intrare in judicium, Domine, Deus meus. Quantumlibet rectus mihi videar, producis tu de thesauro tuo regulam, coaptas me ad eam, et pravus invenior. «Ne intres in judicium cum servo tuo.» Bene, «cum servo tuo.» Indignum est tibi cum servo tuo intrare in judicium, nec quidem cum amico tuo: quia, «Vobis dico amicis meis» (Luc. XII, 4) , non diceres, nisi ex servis amicos tu ipse fecisses. Tu licet dicas amicum, ego confiteor servum: misericordia indigeo, fugitivus redeo, pacem quaero; non sum dignus vocari filius tuus (Id. XV, 21) , «Ne intres in judicium cum servo tuo; quoniam non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens. Ante mortem ne laudes hominem quemquam» (Eccli. XI, 30) : omnino «omnis vivens.» Quid ipsi",
          "candidate_score": 0.637386,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_33_35",
          "bdc_text": "WA Briefwechsel VIII 46-48. , sed restitutus est favore Christi . Non minus autem feliciter cessit concordiae negotium ; ad tutum enim portum deducta sunt omnia .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_1278",
          "psc_text": "Apostolus: sed vide quid adjungit, «Non ego autem, sed gratia Dei mecum» (I Cor. XV, 10) . Et post labores omnes exspectat ipsam coronam, et dicit, «Bonum agonem certavi, cursum consummavi, fidem servavi: de caetero superest mihi corona justitiae, quam mihi reddet Dominus in illa die justus judex» (II Tim. IV, 7, 8) . Quare? Quia «agonem certavi.» Quare? Quia «cursum consummavi.» Quare? Quia «fidem servavi.» Unde certasti? unde fidem servasti? «Non ego autem, sed gratia Dei mecum.» Ergo et quod coronaris, illius misericordia coronaris. Nusquam sis superbus; semper lauda Dominum, omnes retributiones ejus noli oblivisci. Retributio est, cum peccator et impius vocatus es, ut justificareris. Retributio est, cum erectus et gubernatus es ne caderes. Retributio est, cum tibi vires subministratae sunt, ut usque in finem perseverares. Retributio est, ut etiam caro ista tua qua premebaris, resurgat, et nec capitis tui capillus intereat. Retributio est, ut post resurrectionem coroneris. Retributio",
          "candidate_score": 0.63396,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_134",
          "bdc_text": "uff erden , dann das er nit ruw haben werd. Gott sye mit ym und uns allen .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_1594",
          "psc_text": "Deus noster; in omni terra judicia ejus:» quia in omni terra Ecclesia ejus, ubi praedicantur judicia ejus. Quid ergo ait in alio psalmo: «Qui annuntiat verbum suum Jacob, justitias et judicia sua Israel; non fecit sic omni genti, et judicia sua non manifestavit eis» (Psal. CXLVII, 19, 20) . Ideo dictum est, quia unam gentem voluit intelligi pertinentem ad semen Abrahae; quae vocata est quidem ex omnibus gentibus, et sic in ea dicuntur omnes gentes, ut una sit gens in adoptionem vocata. Extra istam nulli genti manifestavit judicia sua: quoniam qui ea non crediderunt, etiamsi annuntiata sunt, manifestata eis utique non sunt; quia nisi credant, non intelligent. 6. [«vers. 8-11.] Memor fuit in saeculum testamenti sui.» Alii codices habent, «in aeternum;» quod ex ambiguo graeco factum est. Sed si in hoc saeculum intelligendum est, non in aeternum; quomodo exponens cujus testamenti memor fuerit, adjungit et dicit: «Verbi quod mandavit in",
          "candidate_score": 0.633292,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_62_64",
          "bdc_text": "Tu semper in hoc totus sis , ne scindamini inter vos ipsos . Hoc centies monui et moneo . Deinde , quod nuper quoque sum hortatus Siehe oben Nr. 954 , 8-10. , ne per vos aliqua ratione irritetur Lutherus adeoque totus iste consensus nostrorum .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2862",
          "psc_text": "Superius dixerat, «Beati omnes qui timent Dominum, qui ambulant in viis ejus:» modo quare, «Labores fructuum tuorum manducabis;» et non, manducabitis? et quare, «Labores fructuum tuorum;» et non, Labores fructuum vestrorum? Tam in proximo oblitus est quia pluribus loquebatur? Sed si jam excussisti, quid tibi respondit? Cum plures Christianos appello, in uno Christo unum intelligo. Plures ergo estis, et unus estis; plures sumus, et unus sumus. Quomodo plures sumus, et unus sumus? Quia illi inhaeremus cujus membra sumus; et quorum caput in coelo est, ut membra sequantur. 5. Ipse ergo describat jam; quia manifestum est quem describit. Sic patebunt omnia quae sequuntur: tantum vos timete Dominum, et ambulate in viis ejus, et nolite zelare eos qui non ambulant in viis ejus, quando illos videritis esse felices infeliciter. Saeculi enim homines infeliciter felices sunt: martyres autem feliciter infelices erant. Erant enim ad tempus infelices, sed in aeternum felices; et in eo",
          "candidate_score": 0.631694,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_62_64",
          "bdc_text": "Tu semper in hoc totus sis , ne scindamini inter vos ipsos . Hoc centies monui et moneo . Deinde , quod nuper quoque sum hortatus Siehe oben Nr. 954 , 8-10. , ne per vos aliqua ratione irritetur Lutherus adeoque totus iste consensus nostrorum .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2349",
          "psc_text": "Ita vero nullum erit, sed in tabulis visibilibus librisque conscriptum: in tabulis vero cordis, dilectio Dei et proximi manebit in aeternum; in quo mandato geminato tota Lex pendet et Prophetae (Matth. XXII, 37-40) : eritque praemium custoditi mandati hujus ipse mandator, et praemium dilectionis ipse dilectus, quando erit Deus omnia in omnibus (I Cor. XV, 28) . 3. [«vers.» 99.] Sed quid est hoc quod sequitur, «Super omnes docentes me intellexi?» Quis est iste qui super omnes docentes se intellexit? quis est, inquam, qui super omnes Prophetas, qui non solum loquendo eos qui secum vixerunt, verum etiam scribendo posteros tam excellenti auctoritate docuerunt, audet se intelligendo praeponere? Salomoni quidem tanta est donata sapienta, ut etiam his omnibus qui fuerunt ante illum, videatur esse praelatus (III Reg. III, 12) : sed non est credendum ipsum hic a patre suo David potuisse prophetari; maxime quia dici non posset ex persona Salomonis quod",
          "candidate_score": 0.63153,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_11_13",
          "bdc_text": "si vero vel ipse vel quisquam alius conetur exequi concilii sententiam , statuerunt principes cum urbibus defensare suos a violentia illa impiaDer Bundestagsabschied vom 6 . März ( Konstanz Stadtarchiv , Ref. A. Fasc. 16 , 202r. -223v. ) enthält zwar die ablehnende Stellungnahme zum Konzil , aber keinen Beschluß über Abwehrmaßnahmen. .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2171",
          "psc_text": "3. [«vers.» 23, 24.] Ubi est nunc illud opprobrium? ubi ille contemptus? Abierunt atque transierunt; et quia inventi sunt qui perierant, illa perierunt. Sed quando Ecclesia talia precabatur, illa patiebatur. «Etenim sederunt principes,» inquit, «et adversum me loquebantur.» Inde persecutio gravis erat, quia eam sedentes, hoc est judiciariis sedibus eminentes, principes decernebant. Refer hoc ad ipsum caput; invenies sedisse principes Judaeorum, consilium quaerentes quomodo Christum perderent (Matth. XXVI, 3) . Refer hoc ad corpus ejus, id est Ecclesiam; invenies reges terrae excogitasse atque jussisse quomodo Christiani nusquam essent. «Etenim sederunt principes, et adversum me loquebantur: servus autem tuus exercebatur in tuis justificationibus.» Qualis exercitatio haec fuerit, qui nosse desideras, quod adjunxit intellige: «Nam et testimonia tua meditatio mea est, et consilium meum justificationes tuae.» Recole quod superius commendavi testimonia esse martyria. Recole in justificationibus Domini nullam esse difficiliorem et mirabiliorem, quam ut suos quisque diligat inimicos. Sic ergo exercebatur corpus",
          "candidate_score": 0.628964,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_119_121",
          "bdc_text": "Item inter cętera : Als der churfürstJohann Friedrich von Sachsen . uwer artikelDie Rede ist vom Schreiben der reformierten Städte der Eidgenossenschaft an Luther vom 12 .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_1764",
          "psc_text": "istum de Christo habere prophetiam, quisquis Actus Apostolorum fideliter legit, agnoscit; ubi de Christi traditore Juda prophetatum esse quod hic scriptum est, «Fiant dies ejus pauci, et episcopatum ejus accipiat alter,» quando Matthias in locum Judae ordinatus, numero Apostolorum duodecimus adjunctus est (Act. I, 15-26) , evidenter apparet. Sed si de illo uno homine omnia quae hic in malo dicta sunt intelligere conemur, expositionis ratio non omnimodo, aut vix valebit occurrere; si autem de tali genere hominum malorum, id est inimicorum Christi ingratorumque Judaeorum, omnia mihi videntur posse clarius aperiri. Sicut enim quaedam dicuntur quae ad apostolum Petrum proprie pertinere videantur, nec tamen habent illustrem intellectum, nisi cum referuntur ad Ecclesiam, cujus ille agnoscitur in figura gestasse personam, propter primatum quem in discipulis habuit; sicuti est, «Tibi dabo claves regni coelorum» (Matth. XVI, 19) , et si qua hujusmodi: ita Judas personam quodammodo sustinet inimicorum Christi Judaeorum, qui et tunc",
          "candidate_score": 0.628768,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_11",
          "bdc_text": "si vero vel ipse vel quisquam alius conetur exequi concilii sententiam , statuerunt principes cum urbibus defensare suos a violentia illa impiaDer Bundestagsabschied vom 6 .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2171",
          "psc_text": "3. [«vers.» 23, 24.] Ubi est nunc illud opprobrium? ubi ille contemptus? Abierunt atque transierunt; et quia inventi sunt qui perierant, illa perierunt. Sed quando Ecclesia talia precabatur, illa patiebatur. «Etenim sederunt principes,» inquit, «et adversum me loquebantur.» Inde persecutio gravis erat, quia eam sedentes, hoc est judiciariis sedibus eminentes, principes decernebant. Refer hoc ad ipsum caput; invenies sedisse principes Judaeorum, consilium quaerentes quomodo Christum perderent (Matth. XXVI, 3) . Refer hoc ad corpus ejus, id est Ecclesiam; invenies reges terrae excogitasse atque jussisse quomodo Christiani nusquam essent. «Etenim sederunt principes, et adversum me loquebantur: servus autem tuus exercebatur in tuis justificationibus.» Qualis exercitatio haec fuerit, qui nosse desideras, quod adjunxit intellige: «Nam et testimonia tua meditatio mea est, et consilium meum justificationes tuae.» Recole quod superius commendavi testimonia esse martyria. Recole in justificationibus Domini nullam esse difficiliorem et mirabiliorem, quam ut suos quisque diligat inimicos. Sic ergo exercebatur corpus",
          "candidate_score": 0.627005,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_132_134",
          "bdc_text": "So stats yez gantz wol unsethalb. Ich furcht aber nichts wirsmehr ; Schlimmeres . uff erden , dann das er nit ruw haben werd. Gott sye mit ym und uns allen .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_4034",
          "psc_text": "dracones laudant Deum de vocibus vestris: «Dracones et omnes abyssi.» 10. [«vers. 8.] Ignis, grando, nix, glacies, spiritus tempestatis, quae faciunt verbum ejus.» Quare hic addidit, «quae faciunt verbum ejus?» Multi stulti non valentes contemplari et discernere creaturam locis suis et ordine suo, sub nutu et jussu Dei agentem motus suos, visum est illis quia superiora omnia Deus gubernat, inferiora vero despicit, abjicit, deserit, ut nec curet ista, nec gubernet, nec regat: sed casibus regantur, quomodo possunt, qua possunt: et movent illos quae dicunt aliquando sibi (sed non dicant tibi, id est, ne audiendo consentias quando ista dicunt; blasphema enim sunt et exsecrabilia Deo), Si Deus plueret, numquid plueret in mare? Qualis, inquiunt, providentia? Getulia sitit, et mare compluitur. Acute sibi videntur tractare: quibus dicendum est hoc, Getulia vel sitit; tu, nec sitis. Bonum enim erat ut diceres Deo: «Anima mea velut terra sine aqua tibi» (Psal. CXLII, 6) .",
          "candidate_score": 0.626539,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_22_24",
          "bdc_text": "Summa : Man hat nichts mit ym wellen zuͦ schaffen haben , weder klains noch gros , als mit dem waren enchristenAntichrist . und mit der bestiaZu den apokalyptischen Tieren vgl. Otto Böcher , Art. Antichrist II .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3816",
          "psc_text": "Domine;» quid facio? Nihil tam in capite Novi Testamenti, quam Evangelium. In Evangelio invenio quia omnia ista pertinent ad Deum, nemo erit jam qui contradicat. Numquid enim Apostolus Evangelio contrarius erit? Audiamus ipsum Dominum, principem et magistrum Apostolorum. «Respicite,» inquit, «volatilia coeli, quia non seminant, neque metunt, neque congregant in horrea; et Pater vester coelestis pascit illa» (Matth. VI, 26) . Ergo et praeter hominem, animalia ista pertinent ad curam Dei, ut pascantur, non ut legem accipiant. Quod ergo ad dandam legem attinet, de bobus cura Deo non est; quod autem ad creanda, pascenda, gubernanda et regenda, omnia ad Deum pertinent. «Nonne duo passeres asse veneunt» (Dominus Jesus Christus dicit), «et unus ex eis non cadet in terram sine voluntate» «Patris vestri? Quanto magis vos pluris estis illis?» Noli ergo dicere: Non pertineo ad Deum. Pertinet ad Deum anima tua, pertinet ad Deum corpus tuum; quia Deus fecit et animam",
          "candidate_score": 0.625834,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_21_23",
          "bdc_text": "BSLK 405-468 ) . . Summa : Man hat nichts mit ym wellen zuͦ schaffen haben , weder klains noch gros , als mit dem waren enchristenAntichrist .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2934",
          "psc_text": "benedictionem autem super eos non dederunt. Ergo omnes istos malos quos portat Ecclesia, qui legitis in Scripturis, invenitis maledictos designatos ad antichristum pertinere, ad diabolum pertinere, ad paleam pertinere, ad zizania pertinere. Et multa innumerabilia per similitudinem dicuntur de illis: «Quia non omnis qui dicit mihi, Domine, Domine, intrabit in regnum coelorum» (Id. VII, 21) . Nullam invenis Scripturam quae de illis bene loquatur, quia transeuntes viam non illos benedixerunt. Transeuntes Prophetae omnia de illis mala dixerunt. Ecce et iste quem portamus, David transiit viam; audistis quid de illis dixit: «Dominus justus concidet cervices peccatorum. Confundantur, et avertantur retrorsum, omnes qui oderunt Sion. Fiant sicut fenum tectorum, quod priusquam evellatur aruit. Non replevit manum suam messor, et sinum suum qui manipulos colligit.» Haec de illis dixit. Non ergo supra illos iste transiens benedixit, et impletum est etiam per illum, quod ipse dixit: «Et non dixerunt transeuntes viam, Benediximus vos in",
          "candidate_score": 0.624816,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_81",
          "bdc_text": "Vale cum charissimis fratribus Pellicano , LeoneLeo Jud. , Theodoro Theodor Bibliander. , Steinero et reliquis , quos omnes Christus servet .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2932",
          "psc_text": "inde evellitur, in ignem mittitur; quia et priusquam evelleretur aruit. Non inde implet messor manus. Sequitur enim et dicit: «Non replevit manum suam messor, et sinum suum qui manipulos colligit. Messores autem Angeli sunt» (Matth. XIII, 39.) , Dominus dicit. 13. [«vers.» 8.] «Et non dixerunt transeuntes viam, Benedictio Domini super vos; benediximus vos in nomine Domini.» Nostis enim, fratres, quando transitur per operantes, est consuetudo ut dicatur illis, «Benedictio Domini super vos.» Et magis ista consuetudo erat in gente Judaeorum. Nemo transibat et videbat aliquos facere aliquod opus in agro, vel in vinea, vel in messe, vel aliquid hujusmodi; non licebat transire sine benedictione. Alii sunt qui manipulos colligunt, alii sunt transeuntes viam. Qui manipulos colligunt, non de illis replent manus; quia non colligitur ad horreum fenum tectorum. Qui sunt qui manipulos colligunt? Messores. Qui sunt messores? Dominus dixit: «Messores autem Angeli sunt.» Qui sunt transeuntes? Illi qui jam",
          "candidate_score": 0.623694,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_81",
          "bdc_text": "Vale cum charissimis fratribus Pellicano , LeoneLeo Jud. , Theodoro Theodor Bibliander. , Steinero et reliquis , quos omnes Christus servet .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2935",
          "psc_text": "qui oderunt Sion. Fiant sicut fenum tectorum, quod priusquam evellatur aruit. Non replevit manum suam messor, et sinum suum qui manipulos colligit.» Haec de illis dixit. Non ergo supra illos iste transiens benedixit, et impletum est etiam per illum, quod ipse dixit: «Et non dixerunt transeuntes viam, Benediximus vos in nomine Domini.» Et isti transeuntes sive Prophetae, sive Patriarchae, sive Apostoli, quicumque transierunt, si bene vivimus, fratres, benedixerunt nos «in nomine Domini.» Quando me, inquis, benedixit Paulus? quando me benedixit Petrus? Attende in Scripturis, vide si bene vivis, et vide ibi benedictum te fuisse. Omnes bene viventes benedixerunt. Et quomodo benedixerunt? «In nomine Domini;» non in nomine suo, sicut haeretici. Qui enim dicunt, Quod nos damus, hoc est sanctum; in nomine suo volunt benedicere, non in nomine Domini. Qui autem dicunt, Non sanctificat nisi Deus, nec quisquam est bonus nisi dono Dei; ipsi in nomine Domini benedicunt, nos in nomine",
          "candidate_score": 0.618525,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_62",
          "bdc_text": "Tu semper in hoc totus sis , ne scindamini inter vos ipsos .",
          "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3389",
          "psc_text": "Non timeant, ament imperfectionem, et ibi remaneant ubi inventi sunt. Tantum proficiant, quantum in ipsis est. Quotidie addant, quotidie accedant: tamen a corpore Domini non recedant; ut in uno corpore, et in his membris compaginati possint mereri de se dictam esse vocem istam, «Imperfectum meum viderunt oculi tui; et in libro tuo omnes scribentur.» 22. «Per diem errabunt, et nemo in eis.» Dies hic adhuc erat Dominus noster Jesus Christus: unde dicebat, «Ambulate, dum diem habetis» (Joan. XII, 35) . Sed «per diem errabunt» imperfecti ipsius. Putaverunt et ipsi Dominum nostrum Jesum Christum tantummodo hominem esse; non habere in se occultam divinitatem, non esse occulte Deum, sed hoc solum esse quod videbatur: hoc et ipsi putaverunt. Nam et ipse Petrus (de illo enim potissimum loquimur, in quo nobis etiam non desperatae infirmitatis exemplum propositum est): dixerat Domino idem Petrus, cum interrogasset quid illum dicerent homines: «Tu es Christus Filius Dei",
          "candidate_score": 0.603355,
          "ce_score": null
        }
      ]
    },
    {
      "rank": 16,
      "cf_id": "cf026",
      "work_id": "083_Isidorus-Hispalensis_De-ecclesiasticis-officiis",
      "max_score": 0.687836,
      "ce_confirmed": false,
      "evidence": [
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_28_30",
          "bdc_text": "Qui tituli graviter commoverunt legatum existimantem Germaniam totam esse deploratam desperatamque , quod sanctissimum istud ecclesiae caput et Christi vicarium pro bestia illa et homine illo peccatiVgl. 2Thess 2 , 3 . haberi et credi . Philippus quoque auctarium quoddamquoddam am Rande nachgetragen. egregium descripsit , in quo et ipse pontificatum suis coloribus , hoc est atris , graphice depinxitZu Melanchthons \"Tractatus de potestate et primatu papae\" s. oben Nr. 960 , 42f mit Anm. 11. .",
          "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_De-ecclesiasticis-officiis_window_169",
          "psc_text": "caput est Maria. Ipsa earum auctrix, ipsa mater nostri capitis, qui est virginis filius, et virginum sponsus. Inde agmina virorum et puellarum sanctarum, inde sectatores et sectatrices perpetuae continentiae pullularunt, castigantes se, nec solum in corpore, sed etiam in ipsa concupiscentiae radice castrantes, coelestemque atque angelicam vitam in terrena mortalitate meditantes, atque in carne corruptibili incorruptionem perpetuam retinentes, quibus cedit omnis fecunditas carnis, omnis pudicitia conjugalis. 2. Nam cum et ipsa universa Ecclesia virgo sit, desponsata uni viro, sicut dicit Apostolus (II Cor. XI), quanto digniora honore sunt membra ejus, quae hoc custodiunt etiam in ipsa carne quod tota custodit in fine? Sic tamen laudetur virginitas, ne nuptiae condemnentur. 447 Oportet enim non damnare quod bonum est, sed addere quod melius est. Ante adventum quippe Christi conjugia placuere Deo, post adventum virginitas. Prima enim Dei sententia crescere et generare praecepit, secunda continentiam suasit. Non enim jam locus est voci illi:",
          "candidate_score": 0.687836,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_102_104",
          "bdc_text": "des wurt man wertig sindarauf wird man gefaßt sein. . Gott stande der gerechtikait by! Im cathalogo der predigerVgl . oben Z. 58-62 mit Anm. 25 .",
          "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_De-ecclesiasticis-officiis_window_47",
          "psc_text": "te, Deus, quia lux praecepta tua sunt super terram (Isai. XXVI, 9) . Item David, et regio, et prophetico sanctificatus unguento, ita canit: Media nocte surgebam ad confitendum tibi super judicia justitiae tuae (Psal. CXVIII, 62) . Hoc namque tempore vastator angelus transiens, primogenita Aegyptiorum percussit (Exod. XII). 2. Unde et nos vigilare oportet, ne periculo Aegyptiorum admisceamur. 389 lisdem etiam horis venturum sese in Evangelio Salvator astruxit. Unde et ad vigilandum auditores suos exsuscitat, dicens: Beati servi illi quos cum venerit Dominus, invenerit vigilantes (Matth. XXIV) . Etsi vespertina, inquit, hora venerit, etsi media nocte, etsi galli cantu, et ita invenerit eos vigilantes, beati sunt servi illi. Itaque et vos estote parati, quia nescitis, qua hora Filius hominis venturus est (Luc. XII) . 3. Siquidem nec verbis solum docuit vigilias, sed etiam confirmavit exemplo; sic namque testatur in Evangelio: Quia erat Jesus pernoctans in oratione Dei (Act. XVI, 25)",
          "candidate_score": 0.682171,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_27_29",
          "bdc_text": "etc. Qui tituli graviter commoverunt legatum existimantem Germaniam totam esse deploratam desperatamque , quod sanctissimum istud ecclesiae caput et Christi vicarium pro bestia illa et homine illo peccatiVgl. 2Thess 2 , 3 . haberi et credi .",
          "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_De-ecclesiasticis-officiis_window_169",
          "psc_text": "caput est Maria. Ipsa earum auctrix, ipsa mater nostri capitis, qui est virginis filius, et virginum sponsus. Inde agmina virorum et puellarum sanctarum, inde sectatores et sectatrices perpetuae continentiae pullularunt, castigantes se, nec solum in corpore, sed etiam in ipsa concupiscentiae radice castrantes, coelestemque atque angelicam vitam in terrena mortalitate meditantes, atque in carne corruptibili incorruptionem perpetuam retinentes, quibus cedit omnis fecunditas carnis, omnis pudicitia conjugalis. 2. Nam cum et ipsa universa Ecclesia virgo sit, desponsata uni viro, sicut dicit Apostolus (II Cor. XI), quanto digniora honore sunt membra ejus, quae hoc custodiunt etiam in ipsa carne quod tota custodit in fine? Sic tamen laudetur virginitas, ne nuptiae condemnentur. 447 Oportet enim non damnare quod bonum est, sed addere quod melius est. Ante adventum quippe Christi conjugia placuere Deo, post adventum virginitas. Prima enim Dei sententia crescere et generare praecepit, secunda continentiam suasit. Non enim jam locus est voci illi:",
          "candidate_score": 0.680177,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_28",
          "bdc_text": "Qui tituli graviter commoverunt legatum existimantem Germaniam totam esse deploratam desperatamque , quod sanctissimum istud ecclesiae caput et Christi vicarium pro bestia illa et homine illo peccatiVgl. 2Thess 2 , 3 .",
          "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_De-ecclesiasticis-officiis_window_169",
          "psc_text": "caput est Maria. Ipsa earum auctrix, ipsa mater nostri capitis, qui est virginis filius, et virginum sponsus. Inde agmina virorum et puellarum sanctarum, inde sectatores et sectatrices perpetuae continentiae pullularunt, castigantes se, nec solum in corpore, sed etiam in ipsa concupiscentiae radice castrantes, coelestemque atque angelicam vitam in terrena mortalitate meditantes, atque in carne corruptibili incorruptionem perpetuam retinentes, quibus cedit omnis fecunditas carnis, omnis pudicitia conjugalis. 2. Nam cum et ipsa universa Ecclesia virgo sit, desponsata uni viro, sicut dicit Apostolus (II Cor. XI), quanto digniora honore sunt membra ejus, quae hoc custodiunt etiam in ipsa carne quod tota custodit in fine? Sic tamen laudetur virginitas, ne nuptiae condemnentur. 447 Oportet enim non damnare quod bonum est, sed addere quod melius est. Ante adventum quippe Christi conjugia placuere Deo, post adventum virginitas. Prima enim Dei sententia crescere et generare praecepit, secunda continentiam suasit. Non enim jam locus est voci illi:",
          "candidate_score": 0.675051,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_26_28",
          "bdc_text": "TRE III 21-24 . etc. Qui tituli graviter commoverunt legatum existimantem Germaniam totam esse deploratam desperatamque , quod sanctissimum istud ecclesiae caput et Christi vicarium pro bestia illa et homine illo peccatiVgl. 2Thess 2 , 3 .",
          "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_De-ecclesiasticis-officiis_window_169",
          "psc_text": "caput est Maria. Ipsa earum auctrix, ipsa mater nostri capitis, qui est virginis filius, et virginum sponsus. Inde agmina virorum et puellarum sanctarum, inde sectatores et sectatrices perpetuae continentiae pullularunt, castigantes se, nec solum in corpore, sed etiam in ipsa concupiscentiae radice castrantes, coelestemque atque angelicam vitam in terrena mortalitate meditantes, atque in carne corruptibili incorruptionem perpetuam retinentes, quibus cedit omnis fecunditas carnis, omnis pudicitia conjugalis. 2. Nam cum et ipsa universa Ecclesia virgo sit, desponsata uni viro, sicut dicit Apostolus (II Cor. XI), quanto digniora honore sunt membra ejus, quae hoc custodiunt etiam in ipsa carne quod tota custodit in fine? Sic tamen laudetur virginitas, ne nuptiae condemnentur. 447 Oportet enim non damnare quod bonum est, sed addere quod melius est. Ante adventum quippe Christi conjugia placuere Deo, post adventum virginitas. Prima enim Dei sententia crescere et generare praecepit, secunda continentiam suasit. Non enim jam locus est voci illi:",
          "candidate_score": 0.672327,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_103",
          "bdc_text": "Gott stande der gerechtikait by! Im cathalogo der predigerVgl .",
          "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_De-ecclesiasticis-officiis_window_47",
          "psc_text": "te, Deus, quia lux praecepta tua sunt super terram (Isai. XXVI, 9) . Item David, et regio, et prophetico sanctificatus unguento, ita canit: Media nocte surgebam ad confitendum tibi super judicia justitiae tuae (Psal. CXVIII, 62) . Hoc namque tempore vastator angelus transiens, primogenita Aegyptiorum percussit (Exod. XII). 2. Unde et nos vigilare oportet, ne periculo Aegyptiorum admisceamur. 389 lisdem etiam horis venturum sese in Evangelio Salvator astruxit. Unde et ad vigilandum auditores suos exsuscitat, dicens: Beati servi illi quos cum venerit Dominus, invenerit vigilantes (Matth. XXIV) . Etsi vespertina, inquit, hora venerit, etsi media nocte, etsi galli cantu, et ita invenerit eos vigilantes, beati sunt servi illi. Itaque et vos estote parati, quia nescitis, qua hora Filius hominis venturus est (Luc. XII) . 3. Siquidem nec verbis solum docuit vigilias, sed etiam confirmavit exemplo; sic namque testatur in Evangelio: Quia erat Jesus pernoctans in oratione Dei (Act. XVI, 25)",
          "candidate_score": 0.661115,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_86_88",
          "bdc_text": "März sein muß , ergibt sich aus den inhaltlichen Übereinstimmungen ; vgl . etwa Z. 73-77 mit Z. 27-38 oder Z. 87-90 mit Z. 46-49 . hab ich gschriben , daß in in wol mögend guͦt bruder lesen lassen .",
          "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_De-ecclesiasticis-officiis_window_70",
          "psc_text": "novum hominem, quem jubemur induere, et exuere veterem, expurgantes vetus fermentum, ut simus nova conspersio, quoniam pascha nostrum immolatus est Christus; propter hanc ergo vitae novitatem primus mensis in anni mensibus celebrationi huic attributus est, nam et ipse dicitur mensis novorum. Quia vero in toto tempore saeculi nunc tertium tempus apparuit, ideo resurrectio Domini triduana est. 5. Primum enim tempus est ante legem, secundum sub lege, tertium sub gratia, ubi jam manifestum est sacramentum quod erat ante in prophetico aenigmate occultum. Hoc ergo et in lunari numero significatur. Quia enim septenarius numerus solet in Scripturis ad quamdam perfectionem mysticus apparere, in tertia hebdomada lunae pascha celebratur, id est, qui dies occurrerit a quarta decima in vicesimam primam. 6. Sed et non solum propter tempus tertium, quia inde incipit hebdomada tertia, sed etiam propter ipsam conversionem lunae. Tunc enim illa ab inferioribus ad superiora convertitur, et haec nobis de luna similitudo",
          "candidate_score": 0.64922,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_119_121",
          "bdc_text": "Item inter cętera : Als der churfürstJohann Friedrich von Sachsen . uwer artikelDie Rede ist vom Schreiben der reformierten Städte der Eidgenossenschaft an Luther vom 12 .",
          "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_De-ecclesiasticis-officiis_window_23",
          "psc_text": "sub nomine ejus ab alio dictata existimatur. Joannis epistolas tres idem Joannes edidit, quarum prima tantum a quibusdam ejus esse asseritur, reliquae duae Joannis cujusdam presbyteri existimantur, cujus juxta Hieronymi sententiam alterum sepulcrum apud Ephesum demonstratur. Judas suam edidit Epistolam. Actus apostolorum Lucas composuit, sicut audivit, vel vidit. Apocalypsin Joannes evangelista scripsit eodem tempore, quo ob Evangelii praedicationem in insulam Pathmos traditur relegatus. 13. Hi sunt scriptores sacrorum librorum, divina inspiratione loquentes, atque ad eruditionem nostram praecepta coelestia dispensantes. Auctor autem earumdem Scripturarum Spiritus sanctus esse creditur. Ipse enim scripsit, qui prophetas suos scribenda dictavit. Jam tibi post psalmorum originem atque hymnorum, post sanctorum etiam librorum numerum, postulata sequentia praenotabo. CAPUT XIII. De laudibus. 1. Laudes, hoc est, Alleluia canere, canticum est Hebraeorum, 378 cujus expositio duorum verborum interpretatione consistit, hoc est, laus Dei, de cujus mysterio Joannes in Apocalypsi refert Spiritu revelante vidisse, et audisse vocem coelestis exercitus angelorum,",
          "candidate_score": 0.638793,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_86",
          "bdc_text": "März sein muß , ergibt sich aus den inhaltlichen Übereinstimmungen ;",
          "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_De-ecclesiasticis-officiis_window_70",
          "psc_text": "novum hominem, quem jubemur induere, et exuere veterem, expurgantes vetus fermentum, ut simus nova conspersio, quoniam pascha nostrum immolatus est Christus; propter hanc ergo vitae novitatem primus mensis in anni mensibus celebrationi huic attributus est, nam et ipse dicitur mensis novorum. Quia vero in toto tempore saeculi nunc tertium tempus apparuit, ideo resurrectio Domini triduana est. 5. Primum enim tempus est ante legem, secundum sub lege, tertium sub gratia, ubi jam manifestum est sacramentum quod erat ante in prophetico aenigmate occultum. Hoc ergo et in lunari numero significatur. Quia enim septenarius numerus solet in Scripturis ad quamdam perfectionem mysticus apparere, in tertia hebdomada lunae pascha celebratur, id est, qui dies occurrerit a quarta decima in vicesimam primam. 6. Sed et non solum propter tempus tertium, quia inde incipit hebdomada tertia, sed etiam propter ipsam conversionem lunae. Tunc enim illa ab inferioribus ad superiora convertitur, et haec nobis de luna similitudo",
          "candidate_score": 0.63484,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_121",
          "bdc_text": "uwer artikelDie Rede ist vom Schreiben der reformierten Städte der Eidgenossenschaft an Luther vom 12 .",
          "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_De-ecclesiasticis-officiis_window_23",
          "psc_text": "sub nomine ejus ab alio dictata existimatur. Joannis epistolas tres idem Joannes edidit, quarum prima tantum a quibusdam ejus esse asseritur, reliquae duae Joannis cujusdam presbyteri existimantur, cujus juxta Hieronymi sententiam alterum sepulcrum apud Ephesum demonstratur. Judas suam edidit Epistolam. Actus apostolorum Lucas composuit, sicut audivit, vel vidit. Apocalypsin Joannes evangelista scripsit eodem tempore, quo ob Evangelii praedicationem in insulam Pathmos traditur relegatus. 13. Hi sunt scriptores sacrorum librorum, divina inspiratione loquentes, atque ad eruditionem nostram praecepta coelestia dispensantes. Auctor autem earumdem Scripturarum Spiritus sanctus esse creditur. Ipse enim scripsit, qui prophetas suos scribenda dictavit. Jam tibi post psalmorum originem atque hymnorum, post sanctorum etiam librorum numerum, postulata sequentia praenotabo. CAPUT XIII. De laudibus. 1. Laudes, hoc est, Alleluia canere, canticum est Hebraeorum, 378 cujus expositio duorum verborum interpretatione consistit, hoc est, laus Dei, de cujus mysterio Joannes in Apocalypsi refert Spiritu revelante vidisse, et audisse vocem coelestis exercitus angelorum,",
          "candidate_score": 0.622711,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_2_4",
          "bdc_text": "Pollet , Bucer II 270 ; vgl. Vadian BW V 418-420 ) . Am folgenden Tag unterrichtete Zwick auch Vadian ;",
          "psc_chunk_id": "083_Isidorus-Hispalensis_De-ecclesiasticis-officiis_window_61",
          "psc_text": "2. Hinc est quod eodem die altaria templique parietes et pavimenta lavantur, vasaque purificantur, quae sunt Domino consecrata. Quo die proinde etiam sanctum chrisma conficitur, quia ante biduum paschae Maria caput ac pedes Domini unguente perfudisse perhibetur. Unde et Dominus discipulis suis dixit: Scitis, quia post biduum pascha fiet, et Filius hominis tradetur, ut crucifigatur (Matth. XXVI) . 396 CAPUT XXX. De Parasceve. 1. Parasceve, id est, sexta Sabbati, ideo in solemnitate habetur, quia in eo die Christus mysterium crucis explevit, propter quod venerat in hunc mundum, ut quia ligno percussi fueramus in Adam, rursus per ligni mysterium sanaremur. Hujus enim causa triumphi humana pusillitas Christo per omnem mundum celebritatem annuam praebet, pro eo quod dignatus est sanguine passionis suae saeculum redimere, et peccatum mundi per crucem morte devicta absolvere. 2. Cujus quidem crucis injuriam non pertulit illa divinitatis substantia, sed sola susceptae humanitatis natura. Passio enim corporis fuit, divinitas",
          "candidate_score": 0.615121,
          "ce_score": null
        }
      ]
    },
    {
      "rank": 17,
      "cf_id": "cf012",
      "work_id": "stoa0149b.stoa002.opp-lat1",
      "max_score": 0.687709,
      "ce_confirmed": false,
      "evidence": [
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_41_43",
          "bdc_text": "Non enim caruit hoc collegium ingeniis praeposterevor praepostere gestrichenes z. zelotypis aut animis ab omnibus affectibus defecatis . Noluit vero admittere Lutherus quicquam contentiosi , cuius beneficio comicum finem accepit concordiae satis perplexum negotium , cum omnes expectaverimus tragicum . Iam nos et ab articulis et subscriptione liberati stabimus confessionibus Augustanis , quibus scilicet illas legibus recepimus Konstanz und die übrigen Tetrapolitana-Städte hatten 1532 ihre Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und zur Apologie ausdrücklich auf die Lehre beschränkt ;",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa002.opp-lat1_window_156",
          "psc_text": "pars episcoporum, quae sequebatur, Ursacium, Ualentem, Gcrminium et Gaium quasi in auctores mali intellectus sententiam promeremus, id est, ut a nostra communione segregarentur. § 2 Sed quia in comminus positi uniuersa tractauimus et uniuersa discussimus inuenimusque, quod nulli displicere debeat, id est fidem in his catholicam iuxta professionem suam, cui et nos subscripsimus omnes, neque umquam haeretieoshaereticos fuisse et ideo, quia pacis concordia apud deum rps est maxima, placuit, ut communi consensu nostro omnia, quae apud Ariminum tractata sunt, in irritum deducantur et communio eorum deo fauente integra conueniret nec quisquam in discidio remaneat, quod eos aut maculare possit aut debeat. et ideo, ut dixi, quia praesentes sumus, unusquisque debet dicere, an rectum sit, quod prosecutus sum, et manu sua suscribere'. ab uniuersis episcopis dictum est 'placet' et suscripserunt. Textus narratiuus. § 1 (7). Quae sitit autem fidei confessio, cui postea subscripserunt, quam etiam Ualens secum in Ariminum pertulit, ex",
          "candidate_score": 0.687709,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_9_11",
          "bdc_text": "vero , qui nunquam deserit suosVgl. Dtn 31 , 6. 8 u. ö. , simul finem fecit anxietatum nostrarum omnium , ut nihil omnino ad te scribendum sit aliud , quam ut cum bonis omnibus maiestatem dei celebretis magnifice . Nam quod concilium attinet , conclusum est nulla ratione quęrendum , quod ea non sit pontificis autoritas ; si vero vel ipse vel quisquam alius conetur exequi concilii sententiam , statuerunt principes cum urbibus defensare suos a violentia illa impiaDer Bundestagsabschied vom 6 .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa002.opp-lat1_window_78",
          "psc_text": "iustostostos sequuntur. ita autem sceleratorum omnium duces quaerunt ecclesiae principatum quasi aliquod tyrannidis regnum. § 26 Nec hoc propter bonum quoque iustitiae inquirunt. non cnimenim ecclesiis consulunt, qui leges iuraque diuina (ac) ceterorum decreta dissoluere perconantur. propterea hanc nouitatem moliebantur inducere, quam horret uetus consuetudo ecclesiae, ut, in concilio Orientales episcopi quidquid forte statuissent, ab episcopis Occidentalibus refricaretur, similiter et, quidquid Occidentalium partium episcopi. ab Orientalibus solueretur. sed hoc ex illo suo prauissimo sensu tractabant. uerum omnium conciliorum iuste legitimeque actorum decreta firmanda maiorum nostrorum gesta consignant. nam in urbe Roma sub Nouato et Sabellio et l'alentino haereticis factum concilium ab Orientalibus confirmatum est. et iterum in Oriente, sub Paulo a Samosatis quod statutum est ab omnibus cstest signatum. ob quam rem hortamur uos, dilectissimi fratres, considerantes ordinem ecclesiasticae disciplinae et paci totius orbis consulentes. corripiatis eos, qui sceleratis communicant, et malos de ecclesiis radicitus amputetis, ut tempestate ruente ipsorum",
          "candidate_score": 0.68604,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_35_37",
          "bdc_text": "ad tutum enim portum deducta sunt omnia . Sic dominus respicit preces suorum ad se clamantium Vgl. Lk 18 , 7. . Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ;",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa002.opp-lat1_window_156",
          "psc_text": "pars episcoporum, quae sequebatur, Ursacium, Ualentem, Gcrminium et Gaium quasi in auctores mali intellectus sententiam promeremus, id est, ut a nostra communione segregarentur. § 2 Sed quia in comminus positi uniuersa tractauimus et uniuersa discussimus inuenimusque, quod nulli displicere debeat, id est fidem in his catholicam iuxta professionem suam, cui et nos subscripsimus omnes, neque umquam haeretieoshaereticos fuisse et ideo, quia pacis concordia apud deum rps est maxima, placuit, ut communi consensu nostro omnia, quae apud Ariminum tractata sunt, in irritum deducantur et communio eorum deo fauente integra conueniret nec quisquam in discidio remaneat, quod eos aut maculare possit aut debeat. et ideo, ut dixi, quia praesentes sumus, unusquisque debet dicere, an rectum sit, quod prosecutus sum, et manu sua suscribere'. ab uniuersis episcopis dictum est 'placet' et suscripserunt. Textus narratiuus. § 1 (7). Quae sitit autem fidei confessio, cui postea subscripserunt, quam etiam Ualens secum in Ariminum pertulit, ex",
          "candidate_score": 0.685301,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_35_37",
          "bdc_text": "ad tutum enim portum deducta sunt omnia . Sic dominus respicit preces suorum ad se clamantium Vgl. Lk 18 , 7. . Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ;",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa002.opp-lat1_window_170",
          "psc_text": "haec etiam Orientalibus respondisse. quis fidem et sententiam non eommodauimuscommodauimus nostram, quod eodem tempore octoginta episcoporum Aegyptiorum de Athanasio sententia § 3 repugnabat, quam similiter recitauimus atque insinuauimus episcopis ltalis. unde contra unam legem usumuisum est etiam, cum episcoporum numerus pro Athanasio maior existeret, in parte aliqua conimodarecommodare consensum. haec scripta, si deo fidem debet Eusebius, qui missus fuerat, festinans ad Africam nobis reliquit. quae tamen postea omnia scripta, ne ad inpetrandum forte concilium deessent, Uincentius, qui cum ceteris missus fuerat, Arelatum pertulirpertulit. cap. 3 § 1 Uidet igitur pnidentiaprudentia tua nihil in animum meum introisse, quod deo seruientibus non dignum fuerat cogitare. testis autem \\\\ 3 fuisse A negotia Har (cf. p. 89, 19 Athanasi negotium) ne ACml nec UGCm2 Til Bar technae uel tunc uel dehinc sc. eorum causae susp. Cou 4 obseruantia A 5 cultori A 6 regetur A 9 confinxerunt UGC confixerunt A 11 quasi (=",
          "candidate_score": 0.68233,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_41_43",
          "bdc_text": "Non enim caruit hoc collegium ingeniis praeposterevor praepostere gestrichenes z. zelotypis aut animis ab omnibus affectibus defecatis . Noluit vero admittere Lutherus quicquam contentiosi , cuius beneficio comicum finem accepit concordiae satis perplexum negotium , cum omnes expectaverimus tragicum . Iam nos et ab articulis et subscriptione liberati stabimus confessionibus Augustanis , quibus scilicet illas legibus recepimus Konstanz und die übrigen Tetrapolitana-Städte hatten 1532 ihre Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und zur Apologie ausdrücklich auf die Lehre beschränkt ;",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa002.opp-lat1_window_25",
          "psc_text": "omnium ducis, aperte permiscens unamque confusionem de supradictis faciens ut imprudens Galata in aliud euangelium declinauit, quod non est aliud secundum quod beatus apostolus Paulus tales condemnans ait: etsi angelus de caelo aliter annuntiauerit uobis. quam quod accepistis, anathema sit. § 3 Magna autem fuit parentibus nostris atque maioribus sollieitudosollicitudo de supradicta praedicatione sacrilega. condicitur namque in Constantinopolim ciuitatem sub praesentia beatissimae memoriae Constantini imperatoris concilium episcoporum. ex inultismultis Orientalium prouinciis aduenerunt. ut hominem nialismalis rebus inbutum salubri consilio reformarent et ille ammonitione, sanctissima correptionrcorreptione, correptus a sacrilega praedicatione discederet. quique increpantes illum et exprobantes necnon etiam caritatis affectu 2 Col. 1,15 cf, loh. 6, 35 sqq, 3 cf. loh. 10, 7. 9 cf. loh. 1,4 et saepius 16 Gal. 1, S. !i 1 cocpti y coepit AC 3 et quidem hoc Fed equidē hoc A eadem haec γ' nee] ac Cou Hardouin nec = 'uel' post negationem n concupiscentia",
          "candidate_score": 0.676242,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_42_44",
          "bdc_text": "Noluit vero admittere Lutherus quicquam contentiosi , cuius beneficio comicum finem accepit concordiae satis perplexum negotium , cum omnes expectaverimus tragicum . Iam nos et ab articulis et subscriptione liberati stabimus confessionibus Augustanis , quibus scilicet illas legibus recepimus Konstanz und die übrigen Tetrapolitana-Städte hatten 1532 ihre Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und zur Apologie ausdrücklich auf die Lehre beschränkt ; vgl . oben Nr. 940 , 35-37 mit Anm. 14. .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa002.opp-lat1_window_156",
          "psc_text": "pars episcoporum, quae sequebatur, Ursacium, Ualentem, Gcrminium et Gaium quasi in auctores mali intellectus sententiam promeremus, id est, ut a nostra communione segregarentur. § 2 Sed quia in comminus positi uniuersa tractauimus et uniuersa discussimus inuenimusque, quod nulli displicere debeat, id est fidem in his catholicam iuxta professionem suam, cui et nos subscripsimus omnes, neque umquam haeretieoshaereticos fuisse et ideo, quia pacis concordia apud deum rps est maxima, placuit, ut communi consensu nostro omnia, quae apud Ariminum tractata sunt, in irritum deducantur et communio eorum deo fauente integra conueniret nec quisquam in discidio remaneat, quod eos aut maculare possit aut debeat. et ideo, ut dixi, quia praesentes sumus, unusquisque debet dicere, an rectum sit, quod prosecutus sum, et manu sua suscribere'. ab uniuersis episcopis dictum est 'placet' et suscripserunt. Textus narratiuus. § 1 (7). Quae sitit autem fidei confessio, cui postea subscripserunt, quam etiam Ualens secum in Ariminum pertulit, ex",
          "candidate_score": 0.674731,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_43_45",
          "bdc_text": "Iam nos et ab articulis et subscriptione liberati stabimus confessionibus Augustanis , quibus scilicet illas legibus recepimus Konstanz und die übrigen Tetrapolitana-Städte hatten 1532 ihre Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und zur Apologie ausdrücklich auf die Lehre beschränkt ; vgl . oben Nr. 940 , 35-37 mit Anm. 14. . De ecclesiis Helveticis quid actum sit , nondum potui expiscari ;",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa002.opp-lat1_window_423",
          "psc_text": "audere haec potuerunt susp. Cou; cl. Hilar. c. Constantium 2: audire haec noluerunt haec noluerunt. § 2 quin etiam Fortunatianus episcopus epistulam candem rursum diuersis episcopis mittens nihil profecit. ut autcmautem in negata Athanasio communione sibi potius esset onerosus remque omnem sibi periculi faceret, dummodo nihil Sardicensi synodo, quod Athanasius absolutus et Arriani damnati fuerant, decerperet, litterae ex Aegypto omni atque Alexandria missae admonebant, quoniam, quales ad Iulium pridem (de) reddenda exulanti Athanasio communione erant scriptae, tales nunc, ut de subiectis intellegetur, ad Liberium datae sunt de tuenda. EXPLICIT. IV. ITEM EXEMPLUM EPISTULAE LIBERI EPISCOPI URBIS ROMAE Epistulae duae de episcopis lapsis. Cou XII. Epist. Liberii ad episcopos Italiae (362-3). FACTAE AD CATOLICOS EPISCOPOS ITALIAE. Liberius episcopis catholicis per Italiam consistentibus in domino aeternam salutem. § 1 Imperitiae culpam oblitterat resipiscens. hoc autem et de scripturis sanctis aduertere est: pietatem ad omnia utilem esse legimus, cui cedit corporalis exercitatio, quamuis",
          "candidate_score": 0.665619,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_35_37",
          "bdc_text": "ad tutum enim portum deducta sunt omnia . Sic dominus respicit preces suorum ad se clamantium Vgl. Lk 18 , 7. . Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ;",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa002.opp-lat1_window_177",
          "psc_text": "nunc per Italiam factum est, cogantur talium sententiis obedire ? cap. 5 § 1 Accipe aliud, quia tranquillitas tua patienter admittit. manent legatorum litterae, qui ad clementiam tuam fuerant destinati, quae nuper uenerunt. quibus significant propter turbationem quidem omnium ecclesiarum se quidem ante succumbere sententiis Orientalium uoluisse, proposuisse tamen conditionem, ut, si idem § 2 Arrii haeresem condemnassent, hoc genere inclinati eorum sententiis obedirent. placitum, ut ipsi significant, scriptura teste firmatur, itur in concilium, accipiunt cum deliberatione responsa Arri doctrinam se damnare non posse, Athanasium, (quod solum exigebant, communione esse priuandum). hinc iam clementia tua hoc quoque consideret, recte catholicae religionis iure seruato an, hominis causa debeat diligenter excusseque tractari. ti. Unde iterum atque iterum mansuetudinem tuam et animum tuum deo deuotum rogamus per eius uirtutem, qui se, in defensione tua quantus sit, uniuersis mortalibus adprobauit, ut habens ante oculos eius beneficia, qui imperium tuum in omnibus regit, haec in",
          "candidate_score": 0.66428,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_43_45",
          "bdc_text": "Iam nos et ab articulis et subscriptione liberati stabimus confessionibus Augustanis , quibus scilicet illas legibus recepimus Konstanz und die übrigen Tetrapolitana-Städte hatten 1532 ihre Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und zur Apologie ausdrücklich auf die Lehre beschränkt ; vgl . oben Nr. 940 , 35-37 mit Anm. 14. . De ecclesiis Helveticis quid actum sit , nondum potui expiscari ;",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa002.opp-lat1_window_11",
          "psc_text": "II. Domino sanctissimo fratri Gregorio episcopo EuscbiusEusebius in domino salutem. Epistula Eusebii ep. Ueroellensis (c. 360). Cou XI 5 cap. 1 § 1 (5). Litteras sinceritatis tuae accepi, quibus, ut decet episcopum et dei sacerdotem, transgressori te Ossio didici restitisse et cadentibus plurimis Arimino in communicatione l alentis, Ursacii et ceterorum, quos ipsi agnito blasphemiae crimine ante damnauerunt, tuum adsensum denegasse, fidem scilicet seruans, quam patres Nicheani scripserunt. gratulamur. tibi in hoc, gratulamur et nobis, quia hoc uiuis proposito et hac fide pollens nostri dignatus es meminisse. § 2 permanenti autem tibi in eadem confessione et nullam cum ypocritis retinenti socictatemsocietatem nostram tibi communicationem promitte. quibus potes tractatibus, quanto labore praeuales, transgressores obiurga, infideles increpa nihil metuens de regno saecuJarisaeculari, ut fecisti, quia potior est, qui in nobis est, quam qui in hoc mundo. 2 sqq. cf. Sulpic. Seuer. chron. 1145 14 cf. Libell. precum 34 (CSEL LIII 15) 1",
          "candidate_score": 0.660616,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_43",
          "bdc_text": "Iam nos et ab articulis et subscriptione liberati stabimus confessionibus Augustanis , quibus scilicet illas legibus recepimus Konstanz und die übrigen Tetrapolitana-Städte hatten 1532 ihre Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und zur Apologie ausdrücklich auf die Lehre beschränkt ;",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa002.opp-lat1_window_423",
          "psc_text": "audere haec potuerunt susp. Cou; cl. Hilar. c. Constantium 2: audire haec noluerunt haec noluerunt. § 2 quin etiam Fortunatianus episcopus epistulam candem rursum diuersis episcopis mittens nihil profecit. ut autcmautem in negata Athanasio communione sibi potius esset onerosus remque omnem sibi periculi faceret, dummodo nihil Sardicensi synodo, quod Athanasius absolutus et Arriani damnati fuerant, decerperet, litterae ex Aegypto omni atque Alexandria missae admonebant, quoniam, quales ad Iulium pridem (de) reddenda exulanti Athanasio communione erant scriptae, tales nunc, ut de subiectis intellegetur, ad Liberium datae sunt de tuenda. EXPLICIT. IV. ITEM EXEMPLUM EPISTULAE LIBERI EPISCOPI URBIS ROMAE Epistulae duae de episcopis lapsis. Cou XII. Epist. Liberii ad episcopos Italiae (362-3). FACTAE AD CATOLICOS EPISCOPOS ITALIAE. Liberius episcopis catholicis per Italiam consistentibus in domino aeternam salutem. § 1 Imperitiae culpam oblitterat resipiscens. hoc autem et de scripturis sanctis aduertere est: pietatem ad omnia utilem esse legimus, cui cedit corporalis exercitatio, quamuis",
          "candidate_score": 0.658378,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_90_92",
          "bdc_text": "den Bericht der Konstanzer Gesandten über das Treffen der Straßburger mit den Abgeordneten der übrigen oberländischen Städte in : Bizer , Abendmahlsstreit 199f. , und habend sich bezugtvon sich bezeugt. , och gebeten , daß man alles , so er der concordy halb ghandlet , im besten welle uffnemen , dann es alles im besten ghandlet worden sye etc . Hinc etiam michi scribit Ein entsprechender Brief Bucers an Zwick ist nicht überliefert. , ut dissimulemus nos non subscripsisse articulis , ne ullam occasionem demus inquirendi amplius .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa002.opp-lat1_window_64",
          "psc_text": "illis — quod nefas erat — communicaremus, et haec frequenter acclamabant. nos enim omnino illis communicare noluimus, nisi eos, quos damnauimus, proiecissent et dignum honorem concilio Orientis tribuerent. § 20 QuacQuae uero ipsi egerint uel quale concilium habuerint. hinc addiscere poteritis. nam Protogenes, sicut supra diximus, apud acta anathematizans Marcellum ut Paulum postcapostea eos in communionem suscepit. Dionisium uero ab Klida prouinciae Acaiae, quem ipsi exposuerunt, in concilio habuerunt. simul secum et exponentes ut cxpositiexpositi. iudices et rei [et] communicantes mysteria diuina pertractant. Bassum autem de Diocleciana ciuitate in flagitiis sceleribusque detectum et merito de Siria deportatum ordinauerunt episcopum. quique apud ipsos sceleratius uiuens detectus et ab ipsis damnatus cum ipsis hodie uidetur esse coniunctus. Aetio<uero> Tessalonicensi Protogenes frequenter probra inultamulta criminaque obiecit, quod diceret illum concubus et habuisse et habere, cui communicare numquam uoluit. nunc uero in amicitiarnamicitiam receptus, quasi peiorum consortio expurgatus, apud ipsos habetur ut iustus. Asclepas",
          "candidate_score": 0.657308,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_95_97",
          "bdc_text": "hat , daß wir so lang verzogen honddie Unterzeichnung der Konkordie hinausgezögert haben. . Item so hat man dem kayser och ain dapfere antwurt gebenSiehe oben Nr. 971 , Anm. 3. , deren ich mich gar nit versechen hettdie ich gar nicht erwartet hätte. . Ich achtennehme an. och , man werde den pfaffen allenthalben in der evangelischen fursten und stetten landschafften hefftenbeschlagnahmen .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa002.opp-lat1_window_262",
          "psc_text": "Eng 5 in ipsis actisCm2 Cou ipsi satisA catechumenus (cathecumeni Fed) interrogati sunt, ex quibus add. Cm2 interrogabantur gentiles et catechumeni, ex quibus susp. Cou 7 et alius om. y 8 cella Fed (cf. cella in W, ϰελλίω̣ in textu graeco et cellula apud Casi; cf. etiam Athanas. apol. c. Arian. 37) ecclesia (ex ecła pro cella?) A, Cy 10 Scyrus— fuerit add. Fed (cf. IV el terlum graecum) Ischyras non adfuerit add. Hardouin consacerdotem nostrum lulium sufficienter firmauerunt ne suspectionem quidem talem fuisse. deinde acta, quae dicebant se aduersus habere, constitit ex una parte confecta et in ipsis gestis gentiles et catichumeni interrogati sunt. ex quibus unus catichumenus interrogatus dicebat se intus fuisse, quando Macarius ad locum superuenit, et alius interrogatus aiebat Ischyram aegrotum in cella iacuisse, quem dicunt, ut ex hoc appareat nihil de mvsteriis fuisse celebratum ex eo, quod catechumeni intus consistebant, et Ischvram non adfuisse, sed",
          "candidate_score": 0.656361,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_43",
          "bdc_text": "Iam nos et ab articulis et subscriptione liberati stabimus confessionibus Augustanis , quibus scilicet illas legibus recepimus Konstanz und die übrigen Tetrapolitana-Städte hatten 1532 ihre Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und zur Apologie ausdrücklich auf die Lehre beschränkt ;",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa002.opp-lat1_window_392",
          "psc_text": "Cou et add. Cm2Cou 16 praaitate A 17 culpa A synodi sc. Sardicensis 18 adsensu A in abnegata uero sc. caret culpa 19 ulla y nulla A 23 prestat A stat Eng A in mg.: fides arrianorum 10* tam mollibus fuerit intercepta principiis uno eodemque subscripti- onis elicitae adsensu in Fotini animaduersionem, in Athanasii reatum, in damnationem fidei catholicae transeatur. et spero, quod nonexiguampartemcognitionis istius synodus Serdicensis adtulerit, ubi insectatione Arrianorum omnia in Athanasium crimina conficta esse monstrantur et uis adhibita plebi dei, ut in pestiferam letalis doctrinae coniuentiam transirent. rem tamen omnem, quia causa postulat, breuiter dicam. § 5 Cura et negotium apostolicis uiris [constanti] semper fuitconstanti et publica perfectae fidei pracdicationepraedicatione conatus omnes oblatrantis heresis comprimere et exposita euangeliorum ueritate peruersitatem doctrinae errantis extinguere, (ne) audientium mentes quadam labe contaminans contagione uitii adhaerentis inficeret. itaque diligenter epistulis uariis, quae de deo patre opinio, quae dc dei filio cognitio,",
          "candidate_score": 0.654788,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_37_39",
          "bdc_text": "Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ; s. Bizer , Abendmahlsstreit 194-196 . . Praeterea nihil motum est .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa002.opp-lat1_window_156",
          "psc_text": "pars episcoporum, quae sequebatur, Ursacium, Ualentem, Gcrminium et Gaium quasi in auctores mali intellectus sententiam promeremus, id est, ut a nostra communione segregarentur. § 2 Sed quia in comminus positi uniuersa tractauimus et uniuersa discussimus inuenimusque, quod nulli displicere debeat, id est fidem in his catholicam iuxta professionem suam, cui et nos subscripsimus omnes, neque umquam haeretieoshaereticos fuisse et ideo, quia pacis concordia apud deum rps est maxima, placuit, ut communi consensu nostro omnia, quae apud Ariminum tractata sunt, in irritum deducantur et communio eorum deo fauente integra conueniret nec quisquam in discidio remaneat, quod eos aut maculare possit aut debeat. et ideo, ut dixi, quia praesentes sumus, unusquisque debet dicere, an rectum sit, quod prosecutus sum, et manu sua suscribere'. ab uniuersis episcopis dictum est 'placet' et suscripserunt. Textus narratiuus. § 1 (7). Quae sitit autem fidei confessio, cui postea subscripserunt, quam etiam Ualens secum in Ariminum pertulit, ex",
          "candidate_score": 0.652418,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_95_97",
          "bdc_text": "hat , daß wir so lang verzogen honddie Unterzeichnung der Konkordie hinausgezögert haben. . Item so hat man dem kayser och ain dapfere antwurt gebenSiehe oben Nr. 971 , Anm. 3. , deren ich mich gar nit versechen hettdie ich gar nicht erwartet hätte. . Ich achtennehme an. och , man werde den pfaffen allenthalben in der evangelischen fursten und stetten landschafften hefftenbeschlagnahmen .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa002.opp-lat1_window_261",
          "psc_text": "consacerdotem nostrum abunde adseuerarunt nec suspicionem huiusmodi ibidem fuisse. dicunt autem acta etiam se habere aduersus ipsum. quae habent autem, absente parte altera constat fuisse confecta. simul tamen (in) ipsis actis genes et 〈cathecumeni interrogati sunt, ex quibus) cathecumenus interrogatus dicebat intus se fuisse, quando superuentum fecit Macharius, et alius interrogatus dicebat famosissimum illum Scyrum infirmantem in cella iacuisse, ut ex hoc appareat ex toto mysterium non fuisse celebratum, eo quod catecumeni intus fuerint, (Scyrus autem non intus fuerit), 1 lilleras Aegyptiorum u. apud Athanas. apol. c. Arian. 3-19 2 ibidem Cm2 idem ACml 3 autem y tantu A tamen Eng 5 in ipsis actisCm2 Cou ipsi satisA catechumenus (cathecumeni Fed) interrogati sunt, ex quibus add. Cm2 interrogabantur gentiles et catechumeni, ex quibus susp. Cou 7 et alius om. y 8 cella Fed (cf. cella in W, ϰελλίω̣ in textu graeco et cellula apud Casi; cf. etiam Athanas. apol. c.",
          "candidate_score": 0.650392,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_13_15",
          "bdc_text": "enthält zwar die ablehnende Stellungnahme zum Konzil , aber keinen Beschluß über Abwehrmaßnahmen. . Generaliter quoque et constanter responsum est legato pontificisMit dem päpstlichen Nuntius Peter van der Vorst wurden keine Verhandlungen geführt ; nach einem ungn ädigen Empfang wurde ihm einzig eine Kopie der Antwort an den Kaiser ( s.",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa002.opp-lat1_window_153",
          "psc_text": "decem legatos, qui, ubi uenerunt ad imperatorem, suscepti sunt, ita ut legati catholicorum non susciperentur; atque longa dilatione fatigati et minis imperatoris perterriti damnauerunt integram fidem, quam antea defendebant, et susceperunt perfidiam, quam ante damnauerunt. haec ita esse cx subiectis inuenies. Gesta Nicaena GESTA, UBI PRAEUARICATI SUNT EPISCOPI LEGATI A FIDE VERA, INCIPIUNT. Eusebio et Ypatio conss VI. Idus Octobris. § 1 (5). Cum consedissent episcopi mansionis Nicheae, quae 2 meritis] praem. pro y 4 iidem alesius scriptura = libellus ; cf. Studien I 75 instruent Ualesius 5 in A falso sequens textus nurratiuus cum epistula coniunclus est, cj. notam ad l. 18 ϰαι σωτηϱίας xai είϱήνης, η̑ν ij θειότης σοι είς τὸ διηνεϰἑς χαϱιείται.oi δè t ήμέτεϱοι πϱέσβεις τάς re ύπογϱαϕὰς xai τὰς τω̃ν ἐπισϰόπων πϱοσηγοϱίας ϰομίζουσιν, οι̎τινες xai ἐξ αὐτω̃ν τω̃ν ϑείων γϱαϕω̃ν ιὴν σὴν ἀναδιδάξουσιν δσιότητα. 6 εἰ̕̕̕̕̕ς τὸ διηνεϰές σοι Theod 7 rt om. Socr Soz",
          "candidate_score": 0.649853,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_37",
          "bdc_text": "Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ;",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa002.opp-lat1_window_156",
          "psc_text": "pars episcoporum, quae sequebatur, Ursacium, Ualentem, Gcrminium et Gaium quasi in auctores mali intellectus sententiam promeremus, id est, ut a nostra communione segregarentur. § 2 Sed quia in comminus positi uniuersa tractauimus et uniuersa discussimus inuenimusque, quod nulli displicere debeat, id est fidem in his catholicam iuxta professionem suam, cui et nos subscripsimus omnes, neque umquam haeretieoshaereticos fuisse et ideo, quia pacis concordia apud deum rps est maxima, placuit, ut communi consensu nostro omnia, quae apud Ariminum tractata sunt, in irritum deducantur et communio eorum deo fauente integra conueniret nec quisquam in discidio remaneat, quod eos aut maculare possit aut debeat. et ideo, ut dixi, quia praesentes sumus, unusquisque debet dicere, an rectum sit, quod prosecutus sum, et manu sua suscribere'. ab uniuersis episcopis dictum est 'placet' et suscripserunt. Textus narratiuus. § 1 (7). Quae sitit autem fidei confessio, cui postea subscripserunt, quam etiam Ualens secum in Ariminum pertulit, ex",
          "candidate_score": 0.648942,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_37",
          "bdc_text": "Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ;",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa002.opp-lat1_window_170",
          "psc_text": "haec etiam Orientalibus respondisse. quis fidem et sententiam non eommodauimuscommodauimus nostram, quod eodem tempore octoginta episcoporum Aegyptiorum de Athanasio sententia § 3 repugnabat, quam similiter recitauimus atque insinuauimus episcopis ltalis. unde contra unam legem usumuisum est etiam, cum episcoporum numerus pro Athanasio maior existeret, in parte aliqua conimodarecommodare consensum. haec scripta, si deo fidem debet Eusebius, qui missus fuerat, festinans ad Africam nobis reliquit. quae tamen postea omnia scripta, ne ad inpetrandum forte concilium deessent, Uincentius, qui cum ceteris missus fuerat, Arelatum pertulirpertulit. cap. 3 § 1 Uidet igitur pnidentiaprudentia tua nihil in animum meum introisse, quod deo seruientibus non dignum fuerat cogitare. testis autem \\\\ 3 fuisse A negotia Har (cf. p. 89, 19 Athanasi negotium) ne ACml nec UGCm2 Til Bar technae uel tunc uel dehinc sc. eorum causae susp. Cou 4 obseruantia A 5 cultori A 6 regetur A 9 confinxerunt UGC confixerunt A 11 quasi (=",
          "candidate_score": 0.647852,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_37_39",
          "bdc_text": "Praeterita enim concordiae formula , quę nos iam diu graviter divexavit , constituta concordia est in consensum confessionis Saxonicae Angesichts der Differenzen unter den anwesenden Theologen hatte man sich mit der Zustimmung zum Augsburger Bekenntnis und dessen Apologie sowie zu Melanchthons Traktat gegen das Papsttum zufriedengegeben , womit die Forderung nach Unterzeichnung der Wittenberger Konkordie faktisch hinfällig geworden war ; s. Bizer , Abendmahlsstreit 194-196 . . Praeterea nihil motum est .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa002.opp-lat1_window_192",
          "psc_text": "* * * * * * * * * * 6 scribturis J 7 fimiitatcm add. Fed Textus narratiuus. Huic definitioni omnes in unum catholici conspirantes suscripserunt. (4) eodem in concilio postquam statutum est nihil debere paternam minui traditionem, etiam, qui contra hanc ueniebant, omnium in unum conspirantium spiritali uoce sunt damnati. cuius tractatus hoc est exemplum. cap. 3 EUSEBIO ET YPATIO CONSS. XII. KAL. AUGUST. Damnatio haereticorum. Cum apud locum Ariminensem episcoporum synodus fuisset collecta et tractatum fuisset de fide et sedisset animo, quid agi deberet, Grecianus episcopus a Calle dixit: 'Quantum decuit, fratres carissimi, catholica synodus patientiam habuit e piam ecclesia totiens (se) -9 In A texlus narratiuus jalso scriplura continua cum Definitione contunclus est 15 Ediderunt damnalionem secundum Fab uel Cou liaronius ad a. 359 n. XVII Hardouin I 711-714, Culeti II 898 sqMansi III 299 16 EUSEUIO .1 18 collecta Cy collectus A 20 decuit (nooafjxov)",
          "candidate_score": 0.646562,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_108",
          "bdc_text": "wurdind der saxischen confession halb , davon ich och nechermals gschriben , davon ich och nechermals gschriben am Rande nachgetragen. Vgl. oben Z. 46-49. , ob ir sy nit mochtind annemen , alsvor als gestrichenes w.",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa002.opp-lat1_window_195",
          "psc_text": "cominunionemcommunionem non admisimus uoce nostra damnantes eos praesentes. nunc iterum quid uobis placet, iterum dicite, ut singulorum suscriptione firmetur'. uniuersi episcopi dixerunt: 'Placet, ut heretici suprascripti damnentur, quo possit ecclesia fide inconcussa, quae ucreuere catholica est, in pace perpetua permanere'. EXPLICIT. 1 iuxta] erga Cou 6 a se fidem Cy 7 ante ac A pronuntiati Cy pronuntiate A 11 suprascripti] s̄s̄ AC Οὐϱσάϰιον ϰαὶ Οὐάλην xai rdiov xai Γεϱμɭνιον xai Αὐξέντιον ̇ οι̉τινες ἄλλοτε α̌λλα ϕϱονοῡντες πάσας τὰς ἐϰϰλησίας συνετάϱαξν, ol ϰαὶ vrv ἐπιχειϱη̄σαι τετολμήϰασιν τὸν αίϱετιϰὸν λογισμὸν τη̣̄ TWV ὀϱϑοδόξων πίστει συνάϕαι ϰαὶ διαλῡσαι τὴν iv Νιϰαία̣ σύνοδον, η̑τις ύπάϱχει τη̄ τω̃ν 'Αϱϱιανω̄ν αίϱέσαι, ε̌ξωϑεν ɭδίαν τινά ϰαὶ ὰλλοτϱιωτάτην τη̄ς ἁγιωτάτης ἐϰϰλησίας συγγϱαϕει̃σαν nlortv πϱοσϕέϱοντες, η̑ντινα ήμα̃ς δέξασϑαι ἀϑέμιτον ἡγησά- μεϑα. ἔϰπαλαι γὰϱ οὐτοι αἱϱετιϰοὶ ovre; xai τὰναντία ϕϱονοῡντες ϰαὶ I νῡν ἀπεδείχϑησαν. ου̑ς πϱὀς τὴν ἡμετέϱαν ϰοινωνίαν συνελϑεῑν οὐϰ ἐπιτϱέπομεν rrj ἰδία̩ ϕωνη̄ παϱόντας αὐτοὺς ϰαταϰϱίνοντες ϰαὶ ϰαϑαιϱοῡντες.",
          "candidate_score": 0.639519,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_52_54",
          "bdc_text": "honestissimam mentionem vestri factam esse et Lutherum persancte testatum se vos in sinum amicitiae recepturum , modo quo nescio . Forte Argentinenses vel literas vel alias responsum adferent . Certi nihil est mihi .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa002.opp-lat1_window_166",
          "psc_text": "animum tuum in gratiam meam reuocare non possum. § 2 sermo enim pietatis tuae iam dudum ad populum missus me quidem, quem patienter omnia ferre necesse est, plurimum lacerat, sed animum tuum, qui lenitati semper uacat, qui numquam, ut scriptum est, in occasum diei iracundiam seruat, retinere circa me indignationem miraculo mihi est. ego enim, religiosissime imperator, tecum ueram pacem requiro, quae non sit uerbis conposita' interna dispositione fallaciae, sed praeceptis euangeliorum rationabiliter confirmata. § 3 non Athanasi tantum negotium, sed malta alia in medium uenerunt, propter quae concilium fieri 15 cf. Eph. 4, 26 U = cod. Uaticanus Regin. 133 s. IX. G = cod. Parisinus S. (ienonefae 1351 s. XV. Til = ed. I. Tilii, Parisiis 1568. ■. Bar = ed. Baronii ad a. 354 n. II sqq. (secundum Til). Lat = coniecturae Latini Latinii in eius 'Bibliotheca' (Romae 1727) 157 sqq. Har = ed. Hartel 1886 (CSEL",
          "candidate_score": 0.636371,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_72_74",
          "bdc_text": "Iam vero nihil est , quod addam , excepto catalogo omnium , qui fuerunt Schmalkaldi , quem hic habes Bullingers Abschrift eines Verzeichnisses aller Teilnehmer des Tags zu Schmalkalden findet sich in Zürich StA , E II 337 , 227r. -v . Thomas Gaßner hatte ein solches nach St . Gallen und vermutlich auch nach Konstanz gesandt ( s.",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa002.opp-lat1_window_327",
          "psc_text": "1. 32. 3. 34. 6 P = 1. 2. 3. 5. 4. 1 (1) \"Οσιος dnd Snavla; 2 (51) 'Avvιανός 3 (13) Φλωρέντιο 4 (18 uel 48) Δομιτιανός 5 (47) Κάστος 1 (WI 1) osius 2 (WII 23) ammianus de castello pannoniac, 3 (WII 22) florentius de merie pannoniae 4 (WII 49) ilomctius de aoaria eonstantias 5 (WII 27) castus de augusto caesareae modo ex cod. W. apparalui ipsi criiico inseruimus con.ecluras alicuius momenti eliam editorum collectionum canonum ei quidem Cochlaei K III—K IIII. Crabbe P (1551) 333-335, Binii I 439, Ed. rejiae III 40 sq., Labbe-Cossart 11 662-664, Hardouin I 651 et 655 sq., Coleti II 687 sq. et691 sq., Mansi III 38 sq. et 42, praeterea Le Quien, Oriens christianus (Parisiis 1740), Ballerini, S. Leonis Magni Opera III (1757) XLII-XLIX. de singulis nominibus episcoporum el sedium episcopalium u. Sludien II 26 sqq.; de numero episcoporum el de prouinciis,",
          "candidate_score": 0.6299,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_15",
          "bdc_text": "nach einem ungn ädigen Empfang wurde ihm einzig eine Kopie der Antwort an den Kaiser ( s.",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa002.opp-lat1_window_478",
          "psc_text": "fieri posset, de exilio reuoparenturreuocarentur. § 2 Et hoc, autem scire uos uolo, quod fratrem Fortunatianum petii, ut [cumjcum litteras meas ad clementissimum imperatorem perferat, quas ad Orientales episcopos feci, ut scirent et ipsi una secum Athanasii communione me esse separatum. quas credo quod pictaspietas ipsius pro bono pacis gratulanter'accipiet, quarum exemplar etiam lIilarioHilario imperatoris fideli eunuco direxi. peruidcat caritas uestra haeehaec me benigno et innocenttinnocenti animo gessisse. quapropter his litteris meis conuenio uos et adiuro per deum omnipotentem et Christum Iesum filium eius, deum et dominum nostrum, ut dignemini ad elementissimum imperatorem〉 Constantium 1 de comitatu H' imperatorisJ add, peruenissem llar secundum eras. P 2 episcoporum] pracm. dustinarcm S1Fm2 scriberem, quia Ducheme (Mélanges a' Archéologie e' a'Histoire XXVIII [1908] 48), unde Fed add.: seriberem, quod litteras—dirigerem susp. Tillemont (Mémoires VI [1704] 771) et]praem. a nea Tillemont 2—3 communione. — Romanae om. F 3 esse separatum Rar testis(testes H3) H",
          "candidate_score": 0.629856,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_11_13",
          "bdc_text": "si vero vel ipse vel quisquam alius conetur exequi concilii sententiam , statuerunt principes cum urbibus defensare suos a violentia illa impiaDer Bundestagsabschied vom 6 . März ( Konstanz Stadtarchiv , Ref. A. Fasc. 16 , 202r. -223v. ) enthält zwar die ablehnende Stellungnahme zum Konzil , aber keinen Beschluß über Abwehrmaßnahmen. .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa002.opp-lat1_window_64",
          "psc_text": "illis — quod nefas erat — communicaremus, et haec frequenter acclamabant. nos enim omnino illis communicare noluimus, nisi eos, quos damnauimus, proiecissent et dignum honorem concilio Orientis tribuerent. § 20 QuacQuae uero ipsi egerint uel quale concilium habuerint. hinc addiscere poteritis. nam Protogenes, sicut supra diximus, apud acta anathematizans Marcellum ut Paulum postcapostea eos in communionem suscepit. Dionisium uero ab Klida prouinciae Acaiae, quem ipsi exposuerunt, in concilio habuerunt. simul secum et exponentes ut cxpositiexpositi. iudices et rei [et] communicantes mysteria diuina pertractant. Bassum autem de Diocleciana ciuitate in flagitiis sceleribusque detectum et merito de Siria deportatum ordinauerunt episcopum. quique apud ipsos sceleratius uiuens detectus et ab ipsis damnatus cum ipsis hodie uidetur esse coniunctus. Aetio<uero> Tessalonicensi Protogenes frequenter probra inultamulta criminaque obiecit, quod diceret illum concubus et habuisse et habere, cui communicare numquam uoluit. nunc uero in amicitiarnamicitiam receptus, quasi peiorum consortio expurgatus, apud ipsos habetur ut iustus. Asclepas",
          "candidate_score": 0.629485,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_108_110",
          "bdc_text": "wurdind der saxischen confession halb , davon ich och nechermals gschriben , davon ich och nechermals gschriben am Rande nachgetragen. Vgl. oben Z. 46-49. , ob ir sy nit mochtind annemen , alsvor als gestrichenes w. wyt wir sy habend angnomenVgl . oben Anm. 16. , do sorgen ich , ir wurdinds nit thain .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa002.opp-lat1_window_264",
          "psc_text": "μονομέϱειαν συνέστηϰε γεγενη̄σϑαι. xal ὅμως xai ἐν τοῑς ὑπομνήμασι τούτοις ἐϑνιϰοὶ xai ϰατηχούμενοι ἠϱωτω̄ντο. ἐξ wv εlς ϰατηχούμενος ἐϱωτώμενος ἔϕασϰεν ἔνδον εἵναι, ὅτε Ó Μαϰάϱιος ἐπέστη τω̣̄ τόπω̣, xai ἕτεϱος ἐϱωτώμενος ἔλεγε τόν ϑϱυλούμενον παϱ’αὐτω̄ν ’Ισχύϱαν vooovvra τότε ϰαταϰει̃σϑαι iv ϰελλίω̣, ὡς ἀπό τούtου ϕαίνεσϑαι, μη̣δ’ὅλως γεγενη̄σϑαί zt τω̄ν μυστηϱίων διὰ τό τοὺς ϰατηχουμένους bdov εἱναι xai τόν ’Ισχύϱαν μὴ παϱει̃ναι, ἀλλὰ νοσοῡντα ϰαταϰεῑσϑαι. ϰαὶ γὰϱ xai 3 19 ἐϰει̃ om. Theod a om. Theod Casa 20 αὐτοῡ] add. a Theod Cass μονομεϱίαν p συνέστη p, Theod (B συνέβη τ2 TA) probatum est Cass 22 Ó om. p Theod 23 ϑϱυλλούμενον Mau 24 τóτε om. Theod 25 μηδόλωσ s M au τω̄ν] add. ὅλων Theod Casa 26 tert. xai om. Theod (rwaeler B) .8* sed malemalo habens iacuerit. nant et ipse totius malitiae Scyrus commentator exussisse Athanasium quendam de diuinis scripturis librum dicebat. ad hoc conuictus confiteri coepit infirmatum sc",
          "candidate_score": 0.627261,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_108",
          "bdc_text": "wurdind der saxischen confession halb , davon ich och nechermals gschriben , davon ich och nechermals gschriben am Rande nachgetragen. Vgl. oben Z. 46-49. , ob ir sy nit mochtind annemen , alsvor als gestrichenes w.",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa002.opp-lat1_window_385",
          "psc_text": "hist. eccl. III24, a Nicephor. hiat. eccl. IX 27 19 διὰ τούτου Soz διἀ τοῡτο Nic 20 *Αϰυλίας Soz Nic σε ὑγιαίνοντα Soz Nic 21 pr. ϰαὶ om. Soz Nic 22 dno- δω̄σ ps ἀποδω̣̃ς ἡμῑν τὴν ἀμοιβήν SozNic ἔχειν om. Soz Nic 23 τούτου] τούτων Soz Nic 24 ἡ ϑεία etc. om. Soz Nic LXV. Hilarius pars 4. Feder. 10 Textus narratiuus. § 1 Superioribus igitur litteris datis uenia indulgetur orantibus,, reditus ad catholicam fidem cum communione donatur, maxime cum Sardicensis synodi neritatem ipsae orantium ueniam litterae continerent. (21) uerum inter haec Syrmium conuenitur. Fotinus hereticus deprehensus, olim reus pronuntiatus et a communione iam pridem unitatis abscisus, ne tum quidem per factionem populi potuit ammoueri. ∗∗∗∗∗ sed idem Athanasius Marcellum, qui post recitationem libri, quem scriptum ediderat .nam hunc nos quoque habemus — sententia synodi Sardicensis episcopatui erat redditus, ubi quaedam alia noua miscercmiscere sensit et ambiguis praedicationibus eius,",
          "candidate_score": 0.627163,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_108_110",
          "bdc_text": "wurdind der saxischen confession halb , davon ich och nechermals gschriben , davon ich och nechermals gschriben am Rande nachgetragen. Vgl. oben Z. 46-49. , ob ir sy nit mochtind annemen , alsvor als gestrichenes w. wyt wir sy habend angnomenVgl . oben Anm. 16. , do sorgen ich , ir wurdinds nit thain .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa002.opp-lat1_window_259",
          "psc_text": "Macario Athanasii prcsbvtero mentionem fecerunt, adhibuerunt testimonium hi, qui de Alexandriae et Mareotae locis ipsis uenerunt, nihil tale esse commissllm. etiam episcopi scribentes de Aegypto ad 15 ficta Bal facta IV 16 calicem IV mararis W anathasii W 17 ii Bal ϕυγη̄ς πϱόϕασίν τινα ἑτέϱας ϰαϰουϱγίας ποϱίσασϑαι δυνηϑω̄σιν, ἐσϰεψάμεϑα xara τόν τη̄ς ἀληϑείας λόγον rà παϱ’ ixeivwv δϱαματουϱγηϑέντα ἐξετάσαι. xai τοῡτο πϱοϑέμενοι εὕϱομεν αὐτοὺς xai ex τω̄ν πϱαχϑέντων συϰοϕάντας xai μηδὲν ἕτεϱον ij ἐπιβουλὴν xazd τω̄ν συλλειτουϱγω̃ν ἡμω̄ν πεποιηϰότας. ov γὰϱ ἔλεγον παϱὰ Ἀϑανασίον πεϕονευ̃σϑαι Ἀϱσένιον, oὔτoς ζη̖̃ xai ἐν τοῑς ζω̄σιν ἐξετάζεται. ἀπό di τούτου xai τὰ πεϱὶ τω̄ν ἄλλων ϑϱυληϑέντα παϱ’ 2 avrwv ϕαίνεται πλάσματα. ἐπειδὴ de xai πεϱὶ ποτηϱίου ἐϑϱύλουν ὡς ϰλασϑέντος παϱὰ Μαϰαϱίου τοῡ πϱεσβυτέϱου Ἀϑανασίου, ἐμαϱτύϱησαν μὲν oi παϱαγενόμενοι ἀπό τη̄ς Ἀλεξανδϱείας xai Μαϱεώτου xai rwv 〈λοιπω̄ν〉 τόπων, ὕτι μηδὲν τούτων πέπϱαϰται. xai oi ἐπίσϰοποι δὲ γϱάϕοντες oi ἀπό 21 εὑϱήϰαμεν Theod alt. xai om.",
          "candidate_score": 0.625819,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_11",
          "bdc_text": "si vero vel ipse vel quisquam alius conetur exequi concilii sententiam , statuerunt principes cum urbibus defensare suos a violentia illa impiaDer Bundestagsabschied vom 6 .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa002.opp-lat1_window_60",
          "psc_text": "ii γ 23 iudicum C7 iudicium A 25 sese] se CY se add. y § 18 Altercantibus igitur nobis emerserunt quinque episcopi ex partibus nostris, qui supcrstitcssuperstites de sexto numero eorum, qui ad Mareotam directi fuerant, remanserunt. et talem illis optionem proponunt mittendos esse ex utroque concilio episcopos aliquos ad loca, in quibus Athanasius scelera flagitiaque conimisitcommisit, ut sub testificatione dei cuncta fidcliterfideliter scriberent et, si falsa inuenta fuerint, quae concilio nuntiauimus, ipsi damnemur nec imperatoribus nec concilio nec cuiquam episcopo conqueramur. quodsi uerum constiterit, quod ante diximus, ad numerum nostrum ex uobis quos elegistis, id est, qui Athanasio post damuationemdamnationem communicauerunt, sed et eos, qui Athanasio et Marcello fautores defensoresque sunt, exponamus nec imperatoribus nec concilio nec cuiquam episcopo uestrum aliqui conquerantur..hanc optionem a nostris propositam Ossius et Protogenes orimesqueomnesque eorum socii suscipere tinmerunttimuerunt. § 19 Inmensa autem confluxerat ad Sardiciam multitudo sceleratorum omnium ac perditorum aduentantium de Constantinupoli,",
          "candidate_score": 0.624196,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_95",
          "bdc_text": "hat , daß wir so lang verzogen honddie Unterzeichnung der Konkordie hinausgezögert haben. .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa002.opp-lat1_window_455",
          "psc_text": "a consortio uestro durior necessitas interim dctrahitdetrahit, satis contristor. optaueram enim, fratres deuotissimi, prior pro omnibus uobis impendi, ut exemplum gloriae per me magis uestrauostra dilectio consequeretur. sed fuerit haec palma meritorum uestrorum, ut priores de perseuerantia fidei ad confessionis inlustrem gloriam ueniretis. rquaeso igitur dilectionem uestram, ut me praesentem uobiscum cum esse credatis atque eo me affectu absentem non esse sentiatis et intellegatis dolere me satis, quod sim interim a uestro consortio disparatus. quantam denique gloriam fueritis consecuti, hinc magis scire potestis, quod, si qui in persefutionepersecutione coronati sunt, solius persecutoris cruentos gladios sentire potuerunt, contra uos, deuoti per omnia dei milites, etiam falsos fratres inimicos experti uictoriam de perfidis pertulistis, quorum, quantumque in saeculo uiolentia increscere potuit, tanto 1 acceptismos H1H2m1 acceptissimi Fm2H3Bar Cou accsptissim II' deo AFerrerius dno H2m2 domino H2BarCou in domino H' dni s.l.Fm2 hic AFHFabBar hinc Cou probabilis AFH1H2ml 2 etiam Ca.c.,FH4 3 quo]",
          "candidate_score": 0.623515,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_90",
          "bdc_text": "den Bericht der Konstanzer Gesandten über das Treffen der Straßburger mit den Abgeordneten der übrigen oberländischen Städte in :",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa002.opp-lat1_window_64",
          "psc_text": "illis — quod nefas erat — communicaremus, et haec frequenter acclamabant. nos enim omnino illis communicare noluimus, nisi eos, quos damnauimus, proiecissent et dignum honorem concilio Orientis tribuerent. § 20 QuacQuae uero ipsi egerint uel quale concilium habuerint. hinc addiscere poteritis. nam Protogenes, sicut supra diximus, apud acta anathematizans Marcellum ut Paulum postcapostea eos in communionem suscepit. Dionisium uero ab Klida prouinciae Acaiae, quem ipsi exposuerunt, in concilio habuerunt. simul secum et exponentes ut cxpositiexpositi. iudices et rei [et] communicantes mysteria diuina pertractant. Bassum autem de Diocleciana ciuitate in flagitiis sceleribusque detectum et merito de Siria deportatum ordinauerunt episcopum. quique apud ipsos sceleratius uiuens detectus et ab ipsis damnatus cum ipsis hodie uidetur esse coniunctus. Aetio<uero> Tessalonicensi Protogenes frequenter probra inultamulta criminaque obiecit, quod diceret illum concubus et habuisse et habere, cui communicare numquam uoluit. nunc uero in amicitiarnamicitiam receptus, quasi peiorum consortio expurgatus, apud ipsos habetur ut iustus. Asclepas",
          "candidate_score": 0.622872,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_44_46",
          "bdc_text": "vgl . oben Nr. 940 , 35-37 mit Anm. 14. . De ecclesiis Helveticis quid actum sit , nondum potui expiscari ; nam nullas adhuc literas recepi ab AmbrosioAmbrosius Blarer. .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa002.opp-lat1_window_322",
          "psc_text": "episcoporum] peccatorum B1B2 quo uemmus Bar 12 cetera-commemorauimus om. ΠΜΝFH1 plenare relatio A 13 missit B3 unianitatem B3 humanitatem susp. Bar perdocebunt (constructio ϰατὰ σύνεσιv)] perdocebit y 14 autem om. N suis om.B2Νγ 15 communioni B1M commonione B3 pribati H' 16 ut B1 ante] te N 17 epistolias B3 epistolas TCml Bar epistola F id est. litteras] inde allatas Bar communicatoris N 18 ∗eorum M ITEM NOMINA HERETICORUM. Nomina haereticorum. (14) (1) Ursacius a Singiduno. (2) Ualens a Mirsa. (3) Narcissus ab Irenopoli. (4) Stefanus ab Anthiocia. (5) Acacius a Caesarea. (6) Menofantus ab Efeso. (7) Georgius a Laudocia. ITEM NOMINA EPISCOPORUM INFRA. Subscriptiones. qui in synodo fuerunt et suscripserunt idem (in) iudicio. 2 Nomina Iradila sunl in iisdem libris manu scriptis alque epislula pfaeeedens ad Iulium el quidem scriptura continua ordo autem nominum in IIMNFH1 est hie: 5. 1. 6. 2. 7. 3. 4. B3 tradit nomina plane commixla",
          "candidate_score": 0.62257,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_11",
          "bdc_text": "si vero vel ipse vel quisquam alius conetur exequi concilii sententiam , statuerunt principes cum urbibus defensare suos a violentia illa impiaDer Bundestagsabschied vom 6 .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa002.opp-lat1_window_51",
          "psc_text": "ipse damnauit. et quamdiu quisque eorum episcopus fuit, sua iudicia confirmauit. sed cum diuersis ex causis diuersisque temporibus singuli eorum digne de ecclesia suis pro meritis pellerentur, maiorem concordiam una conspiratione fecerunt donantes sibi quisque delicta, quae. cum episcopi essent, pro auctoritate diuina damnarunt. § 14 Namque quoniam Athanasius in Italiam et Galliam pergens sibi iudicium conparauit post mortem aliquorum accusatorum, testium iudicumque et credidit posse se denuo tempore audiri, quo ' eius flagitia uetustate temporisobscurarentur — cuiconsensum 2 referenti A, Ca. c. 7 perrexere Cy 8 episcopis (se. causam dicere; cj. mpra 6)] suppl. id imponere Cou ut ueniant Cou 9 re∗i A 11 faciaem ad A facie ad Cm2 18 cum adhuc γ 20 depositioni Cm2 Cou; cj. p. 49,17 exponendis 25 maiorum A, Ca. c. 28 qm̅ A quando C p. c., Fab 29 morte A 30 iudicumque Cy iuditiumqueA co A quod y 31 qetustas y",
          "candidate_score": 0.62196,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_82_84",
          "bdc_text": "Datum Constantiae , 24 . martii 1537 . Totus tuus Io. Zvick. [ Beilage:",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa002.opp-lat1_window_130",
          "psc_text": "ϰοινη̃ μετὰ τοῡ ἐνδοξοτάτου Kwvoravrlvov τοῡ σου̃ πατρὸς ϰαὶ βασιλέως ἐσϰεμμένων ὤν ἡ = ed. 1777). Soiral. hist. eecl. II 37 (ed. Hussey), Suzomen. hist. eccl. IV 18 led. Hussey), Theodorel. hist. eccl. II 19 (ed. Parmenlier), Niceph. Call. hisi. ecel. IX 40 (ed. Fronton du Due). damus textum secundum Athanasium; uer- sionem ex graeco latinam secundum Theodoretum praebet Cassiodorus hist. trip. V 21 Cuariantes u. apud Parmentier) titulum om. Soz ἐπιστολὴ τη̄ς ἐν 'Αριμίνω̩ συνόδου πρὸς τὸν βασιλέα Κωνστάντιον Socr ἐπιστολὴ γραϕει̃σαΚωνσταντίω̣ βασιλεῑι παρὰ τη̃ς ἐν 'Αριμήνω̣ συναϑροισϑείσης συνόδου Theod ἐπιστολὴ τη̄ς ἐν 'Αριμήνω̣ συνόδου Κωνσταντίω̣ πεμϕϑεῑσα τω̣̄ βασιλεῑ Nic 20 ra re ἐϰ τη̃ς Xoz re om. Theod (rLv), Cass εὐλαβείασ s 21 τὰ πάλαι om. Soz ye- νέσϑαι Soz 'Αρίμινον Mau 22 εἰς] ἐπὶ Soz ταυτὸ Νιc oi om.SocrNic 9 τὰναντία p τὰ ἐναντία Soz 10 ἄριστον Theod Cass 11 ἔϰπαλαι Sucr Throd Nic 12 διὰ om.",
          "candidate_score": 0.62161,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_108",
          "bdc_text": "wurdind der saxischen confession halb , davon ich och nechermals gschriben , davon ich och nechermals gschriben am Rande nachgetragen. Vgl. oben Z. 46-49. , ob ir sy nit mochtind annemen , alsvor als gestrichenes w.",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa002.opp-lat1_window_52",
          "psc_text": "Cou 9 re∗i A 11 faciaem ad A facie ad Cm2 18 cum adhuc γ 20 depositioni Cm2 Cou; cj. p. 49,17 exponendis 25 maiorum A, Ca. c. 28 qm̅ A quando C p. c., Fab 29 morte A 30 iudicumque Cy iuditiumqueA co A quod y 31 qetustas y obscurarentur Fed obscurarunt A, (-rant m2) C obscuraret y commodantcs non rcete lulius urbis Romae episcopus, MaxiininusMaximinus et Ossius ceterique conplures ipsorum concilium apud Serdicam fieri ex imperaturis benignitate sumserunt —, occurrinius ad Serdicam litteris imperatoris conurnticonuenti. quo cum uenissemus, didicimus in media ecclesia Athanasium, Marcellum, omnes sceleratos concilii sententia pulsos et merito singulos pro suis facinoribus praedam- natos cum Ossio et Protogene sedere simul et disputare et - quod est deterius - diuina misteria celebrare. nec confundebatur Protogenes Serdicae episcopus communicare Marcello haeretico, cuius et sectam et reprobunireprobum sensum in concilio quater sententiis episcoporum suscribens propria uoce ipse damnauerat.",
          "candidate_score": 0.621127,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_11",
          "bdc_text": "si vero vel ipse vel quisquam alius conetur exequi concilii sententiam , statuerunt principes cum urbibus defensare suos a violentia illa impiaDer Bundestagsabschied vom 6 .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa002.opp-lat1_window_78",
          "psc_text": "iustostostos sequuntur. ita autem sceleratorum omnium duces quaerunt ecclesiae principatum quasi aliquod tyrannidis regnum. § 26 Nec hoc propter bonum quoque iustitiae inquirunt. non cnimenim ecclesiis consulunt, qui leges iuraque diuina (ac) ceterorum decreta dissoluere perconantur. propterea hanc nouitatem moliebantur inducere, quam horret uetus consuetudo ecclesiae, ut, in concilio Orientales episcopi quidquid forte statuissent, ab episcopis Occidentalibus refricaretur, similiter et, quidquid Occidentalium partium episcopi. ab Orientalibus solueretur. sed hoc ex illo suo prauissimo sensu tractabant. uerum omnium conciliorum iuste legitimeque actorum decreta firmanda maiorum nostrorum gesta consignant. nam in urbe Roma sub Nouato et Sabellio et l'alentino haereticis factum concilium ab Orientalibus confirmatum est. et iterum in Oriente, sub Paulo a Samosatis quod statutum est ab omnibus cstest signatum. ob quam rem hortamur uos, dilectissimi fratres, considerantes ordinem ecclesiasticae disciplinae et paci totius orbis consulentes. corripiatis eos, qui sceleratis communicant, et malos de ecclesiis radicitus amputetis, ut tempestate ruente ipsorum",
          "candidate_score": 0.619013,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_108",
          "bdc_text": "wurdind der saxischen confession halb , davon ich och nechermals gschriben , davon ich och nechermals gschriben am Rande nachgetragen. Vgl. oben Z. 46-49. , ob ir sy nit mochtind annemen , alsvor als gestrichenes w.",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa002.opp-lat1_window_435",
          "psc_text": "iterum his commonefacimus sanctitatem tuam, ut omni occasione ambagum exclusa digneris rursus rescribere nobis. [si] a fide catholica, quae Arimini a sancto concilio oxpositaexposita confinnataquo est, cui etiam uniuersi Orientis episcopi consenserunt, — sicutisicut iam professus es — te non recessurum apertius quaeritur significes. § 3 est autem hoc, sicut in ea cautum est: similem dicimus filium patri secundum scripturas', non 'secundum substantiam' aut 'per omnia',sed absolute. si enim haec expositio inmutata fuerit, manifeste quondam Basilii perfida adsertio, propter 1 ct AS2Cm1 est Cm2 esse y condemnatos esse Cou condemnasse A 3 Ediderunt epistulam secundum Fab uel Cou Baronius ad a. 366 n. XXVI, Binius I 488 sq., Ed. regia III235 sq., Labbe-Cossart II 840 sq., Hardouin 1 747 sq., Coleti II 988 sq., Mansi III 399 sq. 7 Paulus] add. S. Cy 11 conuentione (cf. injra p. 160,12) Cm2γ contentione A aU omnes nostros fratres et coepiscopos nostros TCFab",
          "candidate_score": 0.613338,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_73_75",
          "bdc_text": "Thomas Gaßner hatte ein solches nach St . Gallen und vermutlich auch nach Konstanz gesandt ( s. Vadian BW V 419 ) .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa002.opp-lat1_window_330",
          "psc_text": "castalona aP cassalona (casalona H moconis D, β 3 florentibos A Florcntinus Cy florcnnus S2 ab] de V1 spanis (spaniis H2) H hispaniis B5 spadoniis B1, (spadonis DS) A spadonis B3 de] ab P merita β emeritam s 4 domicianus D1 D2 D3 H1 H2 H3 dominianū A a. c. dominianu- Ap.c.,S* domacianus B5 hispanius B5 sp J spadoniis B2 Δ spadonis B3 astorica B3 austurica D4 D6 DS auxtorica [f absturica B1 abstorica (- u V1) Φ 5 custus (custos H2 H3 H4 iustus D\") β spanis B3 D6 H1 H3 H4 span̄ J hispaniis B5 de om. P cesaraugusta P caesara .4 cesarea B2 M D2 D4 H1 H3 cessarea B' cacsariaj cesaria D1 D5 V1 cessaria B5 agusta B3 B3 agus s, om.D1 (6) Praetextatus ab Spaniis de Barcilona. (7) Maximus a Tuscia de Luca. (8) Bassus a Machedonia de Dioclecianopoli. (9) Porfirius a Machedonia de Filippis.",
          "candidate_score": 0.6118,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_42",
          "bdc_text": "Noluit vero admittere Lutherus quicquam contentiosi , cuius beneficio comicum finem accepit concordiae satis perplexum negotium , cum omnes expectaverimus tragicum .",
          "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa002.opp-lat1_window_156",
          "psc_text": "pars episcoporum, quae sequebatur, Ursacium, Ualentem, Gcrminium et Gaium quasi in auctores mali intellectus sententiam promeremus, id est, ut a nostra communione segregarentur. § 2 Sed quia in comminus positi uniuersa tractauimus et uniuersa discussimus inuenimusque, quod nulli displicere debeat, id est fidem in his catholicam iuxta professionem suam, cui et nos subscripsimus omnes, neque umquam haeretieoshaereticos fuisse et ideo, quia pacis concordia apud deum rps est maxima, placuit, ut communi consensu nostro omnia, quae apud Ariminum tractata sunt, in irritum deducantur et communio eorum deo fauente integra conueniret nec quisquam in discidio remaneat, quod eos aut maculare possit aut debeat. et ideo, ut dixi, quia praesentes sumus, unusquisque debet dicere, an rectum sit, quod prosecutus sum, et manu sua suscribere'. ab uniuersis episcopis dictum est 'placet' et suscripserunt. Textus narratiuus. § 1 (7). Quae sitit autem fidei confessio, cui postea subscripserunt, quam etiam Ualens secum in Ariminum pertulit, ex",
          "candidate_score": 0.609536,
          "ce_score": null
        }
      ]
    },
    {
      "rank": 18,
      "cf_id": "cf021",
      "work_id": "stoa0040.stoa042a.opp-lat1",
      "max_score": 0.68717,
      "ce_confirmed": false,
      "evidence": [
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_9",
          "bdc_text": "vero , qui nunquam deserit suosVgl. Dtn 31 , 6. 8 u. ö. , simul finem fecit anxietatum nostrarum omnium , ut nihil omnino ad te scribendum sit aliud , quam ut cum bonis omnibus maiestatem dei celebretis magnifice .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa042a.opp-lat1_window_382",
          "psc_text": "debeat, quod est, ipse autem nulli. quod ex ipso est, debeat, quod beatus est, se rebus, quas fecit, diligendo praeposuit, non sanctificans diem, quo ea facienda inchoauit, nec illum, quo ea perfecit, ne illis uel faciendis uel factis auctum eius gaudium uideretur, sed eum, quo ab ipsis in se ipso requieuit. et ipse quidem numquam ista requie caruit, sed nobis eam per diem septimum ostendit. hinc etiam significans non percipi requiem suam nisi a perfectis, cum ad eam intimandam non deputauit diem, nisi qui perfectionem rerum omnium sequebatur. nam qui semper est quietus, tunc nobis requieuit, cum se requieuisse monstrauit. cap. 16 Illud quoque adtendendum est, quod dei requiem, qua de se ipso beatus est, nobis insinuari oportebat, ut intellegamus, quomodo dicatur etiam requiescere in nobis: quod non dicitur, nisi cum in se requiem praestat et nobis. requies igitur dei recte intellegentibus ea est, qua nullius indiget 1 tanto S",
          "candidate_score": 0.68717,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_9_11",
          "bdc_text": "vero , qui nunquam deserit suosVgl. Dtn 31 , 6. 8 u. ö. , simul finem fecit anxietatum nostrarum omnium , ut nihil omnino ad te scribendum sit aliud , quam ut cum bonis omnibus maiestatem dei celebretis magnifice . Nam quod concilium attinet , conclusum est nulla ratione quęrendum , quod ea non sit pontificis autoritas ; si vero vel ipse vel quisquam alius conetur exequi concilii sententiam , statuerunt principes cum urbibus defensare suos a violentia illa impiaDer Bundestagsabschied vom 6 .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa042a.opp-lat1_window_382",
          "psc_text": "debeat, quod est, ipse autem nulli. quod ex ipso est, debeat, quod beatus est, se rebus, quas fecit, diligendo praeposuit, non sanctificans diem, quo ea facienda inchoauit, nec illum, quo ea perfecit, ne illis uel faciendis uel factis auctum eius gaudium uideretur, sed eum, quo ab ipsis in se ipso requieuit. et ipse quidem numquam ista requie caruit, sed nobis eam per diem septimum ostendit. hinc etiam significans non percipi requiem suam nisi a perfectis, cum ad eam intimandam non deputauit diem, nisi qui perfectionem rerum omnium sequebatur. nam qui semper est quietus, tunc nobis requieuit, cum se requieuisse monstrauit. cap. 16 Illud quoque adtendendum est, quod dei requiem, qua de se ipso beatus est, nobis insinuari oportebat, ut intellegamus, quomodo dicatur etiam requiescere in nobis: quod non dicitur, nisi cum in se requiem praestat et nobis. requies igitur dei recte intellegentibus ea est, qua nullius indiget 1 tanto S",
          "candidate_score": 0.674976,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_9_11",
          "bdc_text": "vero , qui nunquam deserit suosVgl. Dtn 31 , 6. 8 u. ö. , simul finem fecit anxietatum nostrarum omnium , ut nihil omnino ad te scribendum sit aliud , quam ut cum bonis omnibus maiestatem dei celebretis magnifice . Nam quod concilium attinet , conclusum est nulla ratione quęrendum , quod ea non sit pontificis autoritas ; si vero vel ipse vel quisquam alius conetur exequi concilii sententiam , statuerunt principes cum urbibus defensare suos a violentia illa impiaDer Bundestagsabschied vom 6 .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa042a.opp-lat1_window_377",
          "psc_text": "si bd 13 equaliter R 14 amministrationem PR 15 salutem nostram S reuelata S 16 sabati R uocatione PiRs 17 iam legitur ante sabbatum in PRS, post sabbatum in bd 18 spei E1 pfuturae (p m. 2 ex i uocab. spei) E 19 quicquid 1!J2SR 21 die E<PRS 24 et 8. I. m. 2 S et creaturae praebens congruam gubernationem et apud se habens aeternam tranquillitatem. cap. 14 Denique ipse nec, cum creauit, defessus nec, cum cessauit, refectus est, sed nos uoluit per scripturam suam ad quietis exhortari desiderium intimando nobis eam diem se sanctificasse, in quo quieuit ab omnibus operibus suis. nam nusquam omnium sex dierum, quibus creata sunt omnia, legitur aliquid sanctificasse. nec ante ipsos sex dies, ubi scriptum est: in principio fecit deus caelum et terram, additum est: et sanctificauit, sed diem istum, in quo requieuit ab omnibus operibus suis, quae fecit, uoluit sanctificare, tamquam et apud",
          "candidate_score": 0.668173,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_114_116",
          "bdc_text": "guͦt und nutz sye , das alle menschen und alle kilchen eben uff ain ding verbunden sin muͤsind . Etlich mainendsind dieser Meinung. , und ist gwiss , daß guͦt were ainhellig mit ainanderen sin ; daß es aber ebend uff ain form sin muͤse , achten och ich nit allerding das best sin .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa042a.opp-lat1_window_312",
          "psc_text": "illa conexione membrorum, cum loco suo positus in uniuenouniuerso corpore cerneretur. ea uero, quae peccando amittunt decus proprium, nullo modo tamen efficiunt, ut non etiam ipsa recte ordinata cum toto atque uniuerso bona sint. homo igitur ante peccatum et in suo genere utique bonus erat; sed scriptura praetermisit bochoc dicere, ut illud potius diceret, quiodquod futurum aliquid praenuntiaret. non enim falsum de illo dictum est. qui enim singillatim bonus est, magis utique cum omnibus bonus est. non autem, quando cum omnibus bonus est, sequitur, ut etiam singillatim bonus sit. moderatum est itaque, ut id diceretur, quod et in praesenti uerum esset et praescientiam significaret futuri. deus enim naturarum optimus conditor, peccantium uero iustissimus ordinator est, ut etiam, si qua singillatim fiunt delinquendo deformia, semper tamen cum eis uniuersitas pulchra sit. sed iam ea, quae sequuntur, in sequenti uolumine pertractemus. 4 in-sunt in mg. sup. add. P quo B 6 bona",
          "candidate_score": 0.665925,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_94_96",
          "bdc_text": "darum uns gott wol gwarnet und gwisengut gelehrt und geleitet . hat , daß wir so lang verzogen honddie Unterzeichnung der Konkordie hinausgezögert haben. . Item so hat man dem kayser och ain dapfere antwurt gebenSiehe oben Nr. 971 , Anm. 3. , deren ich mich gar nit versechen hettdie ich gar nicht erwartet hätte. .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa042a.opp-lat1_window_1458",
          "psc_text": "scriptum est: si ergo inueni gratiam in conspectu tuo, ostende mihi temet ipsum, manifeste uideam te, cum paulo superius legatur: et locutus est dominus ad Moysen facie ad faciem, sicut quis loquitur ad amicum suum. sentiebat ergo, quid uidebat et quod non uidebat desiderabat. nam et paulo post, cum dixisset ei deus: inuenisti enim gratiam in conspectu meo, et scio te prae omnibus, respondit 7 cf. Num.12, 8 11 cf. Eiod. 19,18; 33,9 18 Exod. 83,13.11. 17 1 continendi (i fin. 8. l. m. 1) E continenti P1 sustinendi 94 E aduersitates—resistendi 8. l. m. 1 E post aduersitates del. est m. 1 et subueniendi aduersitates P 2 resistendia*} E 3 sine] sibe P 4 cap. LIII E 5 isaias bd iohannes P1 Ioannes d apocalipsi RS 6 enigmata EPRS ea b mens humana PRbd 7 assumentis (s fin. s. Z. m. 1) R 5s (bis) P deus om. Pl",
          "candidate_score": 0.661004,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_56_58",
          "bdc_text": "Quanquam suspicer non omnino somnium fuisse quaestionem , quam tibi de recipiendis confessionibus Augustanis moviAm 31 . Januar ; s. oben Nr. 940 , 20-50. .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa042a.opp-lat1_window_1323",
          "psc_text": "uoeab. a fact. euigilantium SRl 28 in somnifl om. b illasquae P 29 consueuerunt PRbd corpora, sed in somnis eas praesentari firmissime etiam dormiens tenerem atque sentirem. hoc tamen fallebar aliquando, quod amico meo, quem similiter. in somnis uidebam, id ipsum persuadere conabar non esse illa corpora, quae uidebamus, sed esse imagines somniantium, cum et ipse utique inter illa sic mihi adpareret, quomodo illa: cui tamen et hoc dicebam neque id uerum esse, quod pariter loqueremur, sed etiam ipsum tunc aliud aliquid uidere dormientem et, utrum ista ego uiderem, omnino nescire. uerum cum eidem ipsi persuadere moliebar, quod ipse non esset, adducebar ex parte etiam putare esse ipsum, cui profecto non loquerer, si omni modo sic adficerer, quod ipse non esset. ita non poterat quamuis mirabiliter uigilans anima dormientis nisi duci imaginibus corporum, ac si corpora essent ipsa. In extasi autem unum audire potui et eum rusticanum uix ualentem quod",
          "candidate_score": 0.6583,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_113_115",
          "bdc_text": "So ir sy möchtend annemen , ob es dannochtdarüber hinaus . guͦt und nutz sye , das alle menschen und alle kilchen eben uff ain ding verbunden sin muͤsind . Etlich mainendsind dieser Meinung. , und ist gwiss , daß guͦt were ainhellig mit ainanderen sin ;",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa042a.opp-lat1_window_312",
          "psc_text": "illa conexione membrorum, cum loco suo positus in uniuenouniuerso corpore cerneretur. ea uero, quae peccando amittunt decus proprium, nullo modo tamen efficiunt, ut non etiam ipsa recte ordinata cum toto atque uniuerso bona sint. homo igitur ante peccatum et in suo genere utique bonus erat; sed scriptura praetermisit bochoc dicere, ut illud potius diceret, quiodquod futurum aliquid praenuntiaret. non enim falsum de illo dictum est. qui enim singillatim bonus est, magis utique cum omnibus bonus est. non autem, quando cum omnibus bonus est, sequitur, ut etiam singillatim bonus sit. moderatum est itaque, ut id diceretur, quod et in praesenti uerum esset et praescientiam significaret futuri. deus enim naturarum optimus conditor, peccantium uero iustissimus ordinator est, ut etiam, si qua singillatim fiunt delinquendo deformia, semper tamen cum eis uniuersitas pulchra sit. sed iam ea, quae sequuntur, in sequenti uolumine pertractemus. 4 in-sunt in mg. sup. add. P quo B 6 bona",
          "candidate_score": 0.658048,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_71_73",
          "bdc_text": "Orandus est autem dominus , ut omni simultate inter doctos sublata tanquam unus vir coeamus adversus antichristum et mundum , bestias atrocissimas . Iam vero nihil est , quod addam , excepto catalogo omnium , qui fuerunt Schmalkaldi , quem hic habes Bullingers Abschrift eines Verzeichnisses aller Teilnehmer des Tags zu Schmalkalden findet sich in Zürich StA , E II 337 , 227r. -v . Thomas Gaßner hatte ein solches nach St .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa042a.opp-lat1_window_1227",
          "psc_text": "ut etiam cum ipsis conuenienter iusteque ordinatis uniuersitas pulchra sit: tamen, quia cuilibet occurrit et uerum est atque manifestum iustitiae ipsi esse contrarium, ut nullo praecedente merito hoc ipsum in quoque deus damnet, quod in eo ipse creauerit, certaque et euidens damnatio diaboli et angelorum eius ex euangelio recitatur, ubi se dictummdicturum dominus praenuntiauit eis qui a sinistris sunt: ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis eius, nullo modo in eo naturam, 6 Gen. 1, 31 24 Matth. 25, 41 1 sicut ibi] sic tibi Rl 2 in initio Pbd 3 ut fin. om. S omnium S 4 deprauaptus (n m. 1 exp.) S 5 aduers Bl ei (i a. I. add. m. 2) R 6 ubi-Ilalde om. d 7 ab] ap P 8 nec] ut b 9 insulsae S etiam (e a. l. m. 1) E ineruditae E ineruditae P 10 deprauatis (t ex r m.",
          "candidate_score": 0.649194,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_56",
          "bdc_text": "Quanquam suspicer non omnino somnium fuisse quaestionem , quam tibi de recipiendis confessionibus Augustanis moviAm 31 .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa042a.opp-lat1_window_1323",
          "psc_text": "uoeab. a fact. euigilantium SRl 28 in somnifl om. b illasquae P 29 consueuerunt PRbd corpora, sed in somnis eas praesentari firmissime etiam dormiens tenerem atque sentirem. hoc tamen fallebar aliquando, quod amico meo, quem similiter. in somnis uidebam, id ipsum persuadere conabar non esse illa corpora, quae uidebamus, sed esse imagines somniantium, cum et ipse utique inter illa sic mihi adpareret, quomodo illa: cui tamen et hoc dicebam neque id uerum esse, quod pariter loqueremur, sed etiam ipsum tunc aliud aliquid uidere dormientem et, utrum ista ego uiderem, omnino nescire. uerum cum eidem ipsi persuadere moliebar, quod ipse non esset, adducebar ex parte etiam putare esse ipsum, cui profecto non loquerer, si omni modo sic adficerer, quod ipse non esset. ita non poterat quamuis mirabiliter uigilans anima dormientis nisi duci imaginibus corporum, ac si corpora essent ipsa. In extasi autem unum audire potui et eum rusticanum uix ualentem quod",
          "candidate_score": 0.647494,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_110_112",
          "bdc_text": "oben Anm. 16. , do sorgen ich , ir wurdinds nit thain . Vil minder wurdind ir sy annemen simpliciter und on furwortohne ( einschränkende ) Vorbemerkung. . Darus erwachst noch ain frag by mir :",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa042a.opp-lat1_window_1409",
          "psc_text": "haec falsa, aliquando autem uera sunt, aliquando perturbata, aliquando tranquilla, ipsa autem uera aliquando futuris omnino similia uel aperte dicta, aliquando obscuris significationibus et quasi figuratis locutionibus praenuntiata, sic etiam illa omnia. sed amant homines inexperta mirari et causas insolitorum requirere, cum cotidiana plerumque talia saepe etiam latentioris originis nosse non curent. nam quemadmodum in uocibus, hoc est signis, quibus in loquendo utimur, audito uerbo inusitato quaerunt primo, quid sit, hoc est quid significet, quo cognito deinde quaerunt, unde ita dictum sit, cum tam multa sine cura nesciant, quae in usu sermonis habent, unde ita sint dicta: sic cum aliquid 1 uiscusi P 3 postea om. Pl auergysionem (su exp. m. 1) P 4 nisi] sicut S quale bd ante ea P orrendis P 5 ommutescens P abriperetur (re 8. l. m. 1) R 8 cap. XXXII E deuinationii P modus P 9 conpraehendere EP 10 disererem P1 disseram b",
          "candidate_score": 0.643191,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_54_56",
          "bdc_text": "Certi nihil est mihi . Si quid receperitis , fac , obsecro , ut nos quoque sciamus . Quanquam suspicer non omnino somnium fuisse quaestionem , quam tibi de recipiendis confessionibus Augustanis moviAm 31 .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa042a.opp-lat1_window_1323",
          "psc_text": "uoeab. a fact. euigilantium SRl 28 in somnifl om. b illasquae P 29 consueuerunt PRbd corpora, sed in somnis eas praesentari firmissime etiam dormiens tenerem atque sentirem. hoc tamen fallebar aliquando, quod amico meo, quem similiter. in somnis uidebam, id ipsum persuadere conabar non esse illa corpora, quae uidebamus, sed esse imagines somniantium, cum et ipse utique inter illa sic mihi adpareret, quomodo illa: cui tamen et hoc dicebam neque id uerum esse, quod pariter loqueremur, sed etiam ipsum tunc aliud aliquid uidere dormientem et, utrum ista ego uiderem, omnino nescire. uerum cum eidem ipsi persuadere moliebar, quod ipse non esset, adducebar ex parte etiam putare esse ipsum, cui profecto non loquerer, si omni modo sic adficerer, quod ipse non esset. ita non poterat quamuis mirabiliter uigilans anima dormientis nisi duci imaginibus corporum, ac si corpora essent ipsa. In extasi autem unum audire potui et eum rusticanum uix ualentem quod",
          "candidate_score": 0.642459,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_56",
          "bdc_text": "Quanquam suspicer non omnino somnium fuisse quaestionem , quam tibi de recipiendis confessionibus Augustanis moviAm 31 .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa042a.opp-lat1_window_1388",
          "psc_text": "in somnis et exprimuntur, ut eis caro naturaliter moueatur et, quod naturaliter conligit, per genitales uias emittat, sicut hoc ipsum dicere utique non possem, nisi etiam cogitarem. porro imagines rerum corporalium, quas necessario cogitaui, ut haec dicerem, si tanta expressione praesentarentur in somnis, quanta praesentantur corpora uigilantibus, fieret illud, quod sine peccato fieri a uigilante non posset. quis enim uel cum loquitur et postulante necessitate sermonis de suo concubitu aliquid dicit, possit non cogitare, quod dicit? porro ipsa phantasia, quae fit in cogitatione sermocinantis, cum ita expressa fuerit in uisione somniantis, ut inter illam et ueram conmixtionem corporum non discernatur, continuo mouetur caro et sequitur, quod eum motum sequi solet, cum hoc tam sine peccato fiat, quam sine peccato a uigilante dicitur, quod ut diceretur sine dubio cogitatum est. uerum tamen propter animae adfectionem bonam, quae desiderio meliore mundata multas interficit cupiditates, quae ad naturalem carnis motum non pertinent, quem",
          "candidate_score": 0.642226,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_114_116",
          "bdc_text": "guͦt und nutz sye , das alle menschen und alle kilchen eben uff ain ding verbunden sin muͤsind . Etlich mainendsind dieser Meinung. , und ist gwiss , daß guͦt were ainhellig mit ainanderen sin ; daß es aber ebend uff ain form sin muͤse , achten och ich nit allerding das best sin .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa042a.opp-lat1_window_311",
          "psc_text": "nec in suae imaginis perfectione mansurum, non singillatim, sed cum ceteris eum dicere uoluit bonum, uelut intimans, quid esset futurum ? quia, cum ea, quae facta sunt, in eo, quod facta sunt, quantum acceperunt, manent, sicut uel illa, quae non peccauerunt, uel illa, quae peccare non possunt, et singula bona et in uniuerso omnia ualde bona sunt. non enim frustra est additum: ualde, quia et corporis membra, si etiam singula pulchra sunt, multo sunt tamen in uniuersi corporis conpage omnia pulchriora; quia oculum, uerbi gratia, placitum atque laudatum, tamen, si separatum a corpore uideremus, non diceremus tam pulchrum quam in illa conexione membrorum, cum loco suo positus in uniuenouniuerso corpore cerneretur. ea uero, quae peccando amittunt decus proprium, nullo modo tamen efficiunt, ut non etiam ipsa recte ordinata cum toto atque uniuerso bona sint. homo igitur ante peccatum et in suo genere utique bonus erat; sed scriptura praetermisit bochoc dicere,",
          "candidate_score": 0.642216,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_24",
          "bdc_text": "und mit der bestiaZu den apokalyptischen Tieren vgl. Otto Böcher , Art. Antichrist II .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa042a.opp-lat1_window_987",
          "psc_text": "praefigurationem rerum futurarum, sed secundum rerum gestarum non allegoricam, sed propriam significationem quemadmodum haec accipi possint. et finxit deus, inquit, adhuc de terra omnes bestias agri et omnia uolatilia caeli: unde iam quod uisum est et quantum uisum est disseruimus. 12 Gen. 2, 22 26 Gen. 2, 19x 1 qw4 etiam E uiri bd de latere uiro S 2 eato] est S 5 ut om. Pl osag S supleretur E 7 inferior (8. l. m. 2 al infinnior) E infirmior PBSbd 10 quur PR reposita est costa S 11 quur PR non etiam S 12 inquid EtR 16 fructuum E1 18 praedicantem PR hominem Rb 20 conscribta EP 21 periberent P 28 suscipimus S saecundum S 25 allegorica* (m eras.) R quemammodum E 26 hic b possunt b inquid R 28 diseruimus (i init. ex e m. 1) R et adduxit ea omnia ad Adam, ut uideret, quid ea uocaret.",
          "candidate_score": 0.637678,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_134",
          "bdc_text": "uff erden , dann das er nit ruw haben werd. Gott sye mit ym und uns allen .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa042a.opp-lat1_window_473",
          "psc_text": "certe R sentia El 9 sex in ras. S 10 potuerunt b 13 hi.c (n er.) 2J est 8. I. m. 1 E 14 quisquam Rd 16 principio (ci s. I. m. 1) P 21 cap. II E 25 terram E rerum, quibus uniuersa creatura disposita atque conposita reddit hanc speciem, quae mundus uocatur. Illud hic ergo caelum commemoratum est, quod cum creasset deus firmamentum uocauit, cum omnibus, quae in illo sunt, et ea terra, quae cum abysso imum obtinebat locum, cum omnibus, quae in ea sunt. sequitur enim et adiungit: fecit deus caelum et terrautterram, ut caeli et terrae nomine et praemisso, antequam factum diem commemoraret, et repetito, cum commemorasset, non sinat suspicari ita se nunc caelum et terram nominasse, sicut in principio, antequam esset creatus dies. sic enim uerba contexuit: hic est liber creaturae caeli et terrae, cum factus est dies, fecit deus caelum et terram, ut, si",
          "candidate_score": 0.636198,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_110_112",
          "bdc_text": "oben Anm. 16. , do sorgen ich , ir wurdinds nit thain . Vil minder wurdind ir sy annemen simpliciter und on furwortohne ( einschränkende ) Vorbemerkung. . Darus erwachst noch ain frag by mir :",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa042a.opp-lat1_window_1412",
          "psc_text": "quia usitatum nomen erat, patienter eius originem nesciebat; quod autem nouum insonuit auribus, parum putat nosse, quid significando ualet, nisi etiam unde dicatur exquirat. quisquis ergo ex me quaerit, unde uisa corporalibus similia in extasi adpareant, quae raro accidit animae, uicissim quaero, unde adpareant dormientibus, quae cotidie sentit anima, et nemo istuc aut non multum curat inquirere. quasiuero ideo minus mira sit talium natura uisorum, quia cotidiana est, aut ideo minus curanda, quia omnium est; aut si recte faciunt, qui ista non quaerunt, rectius fecerint, si nec in illa curiosi sint. ego uero muHo amplius admiror multoque maxime stupeo, quanta celeritate ac facilitate in se anima fabricetur imagines corporum, quae per corporis oculos uiderit, quam somniantium uel etiam in extasi uisiones. quaecumque tamen illa natura uisorum est, procul dubio corpus non est. hoc nosse cui non sufficit, unde etiam existant inquirat ab aliis; me ignorare confiteor. cap. 19 Illud plane",
          "candidate_score": 0.635721,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_134",
          "bdc_text": "uff erden , dann das er nit ruw haben werd. Gott sye mit ym und uns allen .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa042a.opp-lat1_window_554",
          "psc_text": "8. I.) R 24 quemammodum P conditione E1 mundi a l. m. 1 S 25 consummatum E1 cum omnibus om. E1 26 factum S est om. PRbd cum factus est om. E* cap. 18 Huius uniuersae dei creaturae multa non nouimus, siue quae in caelis sunt altius, quam ut noster sensus ea possit adtingere, siue quae in regionibus terrarum fortassis inhabitabilibus siue quae deorsum latent uel in profundo abyssi uel in occultis sinibus terrae. haec igitur antequam fierent, utique non erant. quomodo ergo deo nota erant, quae non erant? et rursus quomodo ea faceret, quae sibi nota non erant? non enim quidquam fecit ignorans. nota ergo fecit, non facta cognouit. proinde, antequam fierent, et erant et non erant: erant in dei scientia, non erant in sua natura. ac per hoc factus est dies ille, cui utroque modo innotescerent, et in deo et in se ipsis, illa uelut matutina siue diurna",
          "candidate_score": 0.634935,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_109_111",
          "bdc_text": "wyt wir sy habend angnomenVgl . oben Anm. 16. , do sorgen ich , ir wurdinds nit thain . Vil minder wurdind ir sy annemen simpliciter und on furwortohne ( einschränkende ) Vorbemerkung. .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa042a.opp-lat1_window_93",
          "psc_text": "quantum potui, enucleaui protulique sententias de uerbis ad exercitationem nostram obscure positis, 19 I Tim. 1, 7 1 molestum (s. I. m. al tus) E 2 derideretur Pb auctoris Rl nostri] nros S 3 exitio (in mg. aJ exercitio) b 4 quorundam S repraehenduntur E 5 atque] et b 6 nor//// (—' add. m. 2) R conpraehenderint E deprehenderint bd 7 quod Et 10 percipere (prius er in ras. m. 2) E 11 fallagiter P putarent E1 conscribtos E 12 tristiaeque Eb temerari Et taemerarii P 13 praesumptores SRb quod] cum PRSbd, (m. 2 8. l. at cO) E praba El pra..ua P 14 oppinione R opinione PSbd repraehendi E 16 tuemeritate P uanitate (uani in rae.) R falsietate Et tcmeritate (in ras. m. 2) R post temeritate add. m. 2 et manifestissima falsitate ante dixerunt R 18 que S 19 uerba pronuntiant PRSbd 20 neque om. b loquntur E",
          "candidate_score": 0.632353,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_126_128",
          "bdc_text": "\"Summer gotBeteuerungsformel ( so mir Gott helfe ; vgl. SI VII 904-906 ) . , nun essend ir in dannocht nitdoch ( auch) nicht . wie ain schwinin braten\" etc.",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa042a.opp-lat1_window_606",
          "psc_text": "R 3 uolatibus P 4 inuentus (8. 1. m. 2 ni Q) J!; 5 illi adiutor SC adiutor (s. 1. m. 2 al riil) E similis (s. I. m. 2 ax le) E ipsij illi in as R om. SC 6 sumsit E1 sumpsit RSbd 7 loco PSlCb 8 sumsit El sumpsit RSbd 10 celi C 11 hominis 8 13 adduxisset om. P1 14 quomodo] adhuc quomodo PCb (adhuc eras.) R 15 terra produxit b 20 aqua] a quo S aquae E om. Rl 21 cum aliter inc. cap. V E 22 quod E 25 ac perj ac P** (ro eras.) R formata est. in talibus ergo diebus etiam ipsum de limo finxit deus. Neque enim dicendum est masculum quidem sexto die factum, feminam uero posterioribus diebus, cum ipso sexto die apertissime dictum sit: masculum et feminam fecit eos et benedixit eos et cetera, quae de ambobus etadambos dicuntur. aliter",
          "candidate_score": 0.632347,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_127",
          "bdc_text": "vgl. SI VII 904-906 ) . , nun essend ir in dannocht nitdoch ( auch) nicht .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa042a.opp-lat1_window_408",
          "psc_text": "uidemus. in ipso quippe die non fecit aliquid, immo ab eis, quae sex diebus fecerat. in eodem septimo requieuit. quomodo ergo requieuit in die, quem non creauit? aut quomodo eum post sex dies continuo creauit, cum sexto die consummauerit omnia, quae creauit, nec aliquid septimo die creauerit, sed in eo potius ab omnibus, quae creauerat, requieuerit ? an unum tantummodo diem creauit deus, ut eius repetitione multi, qui dicuntur dies, praeterirent atque transcurrerent, nec opus erat, ut septimum diem crearet, quia illius, quem creauerat, septima repetitio hunc utique faciebat? lucem quippe, de qua scriptum est: et dixit deus: fiat lux . et facta est lux, discreuit a tenebris eamque uocauit diem et tenebras uocauit 2 Gen. 2, 2 28 Gen. 1, 3 5 tantnmodo R 6 est om. b 7 ac] hac P 9 istum] ipsum b 12 sunt R 13 qui] qua S rem 2?1 14 ipsam El 16",
          "candidate_score": 0.631703,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_98",
          "bdc_text": "und verbieten , was sy habend , ob man doch möchte et waneinmal .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa042a.opp-lat1_window_831",
          "psc_text": "neque enim qui fecerat omnia bona ualde in paradiso institueret aliquid mali - sed malum fuisse homini transgressionem praecepti. oportebat autem, ut homo sub domino deo positus alicunde prohiberetur, ut ei promerendi dominum suum uirtus esset ipsa oboedientia, quam possum 3 cf. m Reg. 19, 8 9 cf. m Reg. 17, 16 21 cf. Gen. 1, 81 2 aliquid tamen om. S habuit] habuit tamen aliquid S colliride E corrilide 8 collyrida b 3 uSdicauit IPb 4 dubitauimus Ei ciuum Et 7 occasu EIPB ciuo El preatitit S 8 tam] tamqwm E 9 reficerSt b nec deficerent in mg. m. 2 P deficergt b 12 uel om. El puluere (u fin. retract. m. 2) R 15 cop. IIII E; hinc incipiunt Eugippti Excerpta p. 196 ed. Kndll scientiae om. S di- noscentiae S dignoscendi bd 16 boni et malitf etfin.] ac bd 18 acciperit Rl 19 autem om. Eug. 20",
          "candidate_score": 0.628499,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_126_128",
          "bdc_text": "\"Summer gotBeteuerungsformel ( so mir Gott helfe ; vgl. SI VII 904-906 ) . , nun essend ir in dannocht nitdoch ( auch) nicht . wie ain schwinin braten\" etc.",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa042a.opp-lat1_window_605",
          "psc_text": "terra produxerat omnes bestias agri sexto die et aqua omnia uolatilia caeli quinto die. aliter ergo tunc, id est potentialiter atque causaliter, sicut illi operi conpetebat, quo creauit omnia simul, a quibus in die septimo requieuit, aliter autem nunc, sicut ea uidemus, quae per temporalia spatia creat, sicut usque nunc operatur. ac per hoc iam per istos notissimos lucis corporalis dies, qui circuitu solis fiunt. EnaEua facta est de latere uiri sui. tunc enim deus adhuc finxit de terra bestias et uolatilia, in quibus cum adiutorium simile ipsi Adam non esset inuentum, illa 2 nomen] nomen est Pbd (est er.) R 3 uolatibus P 4 inuentus (8. 1. m. 2 ni Q) J!; 5 illi adiutor SC adiutor (s. 1. m. 2 al riil) E similis (s. I. m. 2 ax le) E ipsij illi in as R om. SC 6 sumsit E1 sumpsit RSbd 7 loco PSlCb 8 sumsit",
          "candidate_score": 0.62742,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_125_127",
          "bdc_text": "Do hat der landgraff daruff gsagt offenlich : \"Summer gotBeteuerungsformel ( so mir Gott helfe ; vgl. SI VII 904-906 ) . , nun essend ir in dannocht nitdoch ( auch) nicht .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa042a.opp-lat1_window_534",
          "psc_text": "ergo opera dei, a quibus requieuit in die septimo, et ista, quae usque nunc operatur, quendam scriptura interponens suae narrationis articulum commendauit se illa explicasse et coepit iam ista contexere. illorum explicatorum commendatio sic facta est: hic est liber creaturae caeli et terrae, cum factus est dies, fecit deus caelum et terram et omne uiride agri, antequam esset super terram, et omne fenum agri, antequam exoreretur. non enim pluerat deus super terram et homo non erat, qui operaretur terram. istorum autem contextio sic coepit: fons autem ascendebat de terra et inrigabat omnem faciem terrae. ab hac commemoratione fontis huius et deinceps ea, quae narrantur, per moras temporum facta sunt, non omnia simul. cap. 12 Cum ergo aliter se habeant omnium creaturarum rationes incommutabiles in uerbo dei. aliter eius illa opera, 15 Gen. 2, 4. 5 21 Gen. 2, 6 1 istam bd earum Sbd aministrationem P amministrationem R administrationem bd",
          "candidate_score": 0.626576,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_98",
          "bdc_text": "und verbieten , was sy habend , ob man doch möchte et waneinmal .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa042a.opp-lat1_window_873",
          "psc_text": "PR 6 cap. X E. hinc excerpit Eugippius p. 197-202 ed. Knoll 6 nenenata EsEug. 9 quia (ia in ras.) R unusquam Pl 10 disserimus PRill ceperimus S 12 conueraatio 22 14 demonstrari] conmendari PRbd 17 prohibitua non tetigisset E 18 erbam ESl 19 praenuntiet E prenuntiat R sequitur PRSbd 20 quidem] quoque Eug. contemptorem RS2bd 21 nihilominus (n fin. 8. l. m. 1) R nihilhominus S utique om. Eug. moriretur S 22 congrua] contraria PRlbd non esset] eseet PRxbd 23 prohibet 221 26 pecunia illa bd prohibito peccatum, quia prohibenti poterat esse damnosum. cum uero illud tangitur, quod nec tangenti obesset, si non prohiberetur, nec cuiquam alteri, quandolibet tangeretur, quare prohibitum est, nisi ut ipsius per se bonum oboedientiae et ipsius per se malum inoboedientiae monstraretur ? Denique a peccante nihil aliud adpetitum est nisi non esse sub dominatione dei, quando illud admissum est, in quo, ne admitteretur, sola",
          "candidate_score": 0.626372,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_127",
          "bdc_text": "vgl. SI VII 904-906 ) . , nun essend ir in dannocht nitdoch ( auch) nicht .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa042a.opp-lat1_window_406",
          "psc_text": "R 20 cepta S 21 terminata (ta 8 l. m. 1) S 22 cepta <S 23 non] nec S 25 eguit] egeuit (alt. e s. I. m. 1) E egebit FIB beatitudo ista S quia R 27 cap. XVni E queri R quomodo intellegatur in se ipso deus requieuisse ab omnibus operibus suis, quae fecit, cum scriptum sit: et requieuit deus in die septimo. non enim dictum est: in se ipso. sed: in die septimo. quid est ergo dies septimus? utrum creatura est aliqua, an temporis tantummodo spatium ? sed etiam temporis spatium creaturae temporali concreatum est. ac per hoc et ipsum sine dubio creatura est. neque enim ulla tempora uel sunt uel eseesse potuerunt uel poterunt, quorum deus non sit creator . ac per hoc et istum septimum diem, si tempus est, quis creauit, nisi omnium temporum creator? sed illi sex dies cum quibus uel in quibus creaturis creati",
          "candidate_score": 0.624751,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_98",
          "bdc_text": "und verbieten , was sy habend , ob man doch möchte et waneinmal .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa042a.opp-lat1_window_872",
          "psc_text": "non utique peccasset. nam qui dicit uerbi gratia: .,noli tangere hanc herbam* — si forte uenenosa est mortemque praenuntiat, si tetigerit — sequetur quidem mors contemtorem praecepti; sed etiam, si nemo prohibuisset atque ille tetigisset, nihilominus utique moreretur. illa quippe res congrua saluti uitaeque eius non esset, siue inde uetaretur sinesiue non uetaretur. item cum quisque prohibet eam rem tangi, quae non quidem tangenti, sed illi, qui prohibuit, obesset, uelut si quisquam in alienam pecuniam misisset manum prohibitus ab eo, cuius erat illa pecunia, ideo esset 1 Gen. 2, 16. 17 7 cf. Gen. 1, 12 4 diae R ederetis PR 6 cap. X E. hinc excerpit Eugippius p. 197-202 ed. Knoll 6 nenenata EsEug. 9 quia (ia in ras.) R unusquam Pl 10 disserimus PRill ceperimus S 12 conueraatio 22 14 demonstrari] conmendari PRbd 17 prohibitua non tetigisset E 18 erbam ESl 19 praenuntiet E prenuntiat R sequitur PRSbd",
          "candidate_score": 0.622207,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_22_24",
          "bdc_text": "Summa : Man hat nichts mit ym wellen zuͦ schaffen haben , weder klains noch gros , als mit dem waren enchristenAntichrist . und mit der bestiaZu den apokalyptischen Tieren vgl. Otto Böcher , Art. Antichrist II .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa042a.opp-lat1_window_566",
          "psc_text": "ab eo rebus operatio eius subtrahatur, intercidant. Sed plane, si aliquam creaturam sic eum nunc instituere putauerimus, ut genus eius primae illi suae conditioni non inseruerit, aperte contradicimus dicenti scripturae, quod consummauerit omnia opera sua in die sexto. secundum illa enim genera rerum, quae primo condidit, noua eum multa facere, quae tunc non fecit, manifestum est. nouum autem genus instituere credi recte non potest, quoniam tunc omnia consummauit. mouet itaque occulta potentia uniuersam creaturam suam eoque motu illa uersata, dum angeli iussa perficiunt, dum circumeunt sidera, dum alternant uenti, dum abyssus aquarum lapsibus et diuersis etiam per aerem conglobationibus agitatur, dum uireta pullulant suaque semina euoluunt, dum animalia gignuntur uarioque adpetitu proprias uitas agunt, dum iniqui iustos exercere permittuntur, explicat 4 I Cor. 15, 36-38 15 cf. Gen. 2, 2 3 solum] sunt E 4 terraena E 5 nisi prius b 6 init. quod] cum S quid b 7 trittici",
          "candidate_score": 0.622102,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_22_24",
          "bdc_text": "Summa : Man hat nichts mit ym wellen zuͦ schaffen haben , weder klains noch gros , als mit dem waren enchristenAntichrist . und mit der bestiaZu den apokalyptischen Tieren vgl. Otto Böcher , Art. Antichrist II .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa042a.opp-lat1_window_987",
          "psc_text": "praefigurationem rerum futurarum, sed secundum rerum gestarum non allegoricam, sed propriam significationem quemadmodum haec accipi possint. et finxit deus, inquit, adhuc de terra omnes bestias agri et omnia uolatilia caeli: unde iam quod uisum est et quantum uisum est disseruimus. 12 Gen. 2, 22 26 Gen. 2, 19x 1 qw4 etiam E uiri bd de latere uiro S 2 eato] est S 5 ut om. Pl osag S supleretur E 7 inferior (8. l. m. 2 al infinnior) E infirmior PBSbd 10 quur PR reposita est costa S 11 quur PR non etiam S 12 inquid EtR 16 fructuum E1 18 praedicantem PR hominem Rb 20 conscribta EP 21 periberent P 28 suscipimus S saecundum S 25 allegorica* (m eras.) R quemammodum E 26 hic b possunt b inquid R 28 diseruimus (i init. ex e m. 1) R et adduxit ea omnia ad Adam, ut uideret, quid ea uocaret.",
          "candidate_score": 0.621024,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_127",
          "bdc_text": "vgl. SI VII 904-906 ) . , nun essend ir in dannocht nitdoch ( auch) nicht .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa042a.opp-lat1_window_407",
          "psc_text": "et ipsum sine dubio creatura est. neque enim ulla tempora uel sunt uel eseesse potuerunt uel poterunt, quorum deus non sit creator . ac per hoc et istum septimum diem, si tempus est, quis creauit, nisi omnium temporum creator? sed illi sex dies cum quibus uel in quibus creaturis creati sint, superior scripturae sanctae sermo indicat. quocirca in his diebus septem, quorum species nota nobis est, qui re quidem ipsa praetereunt, sed aliis succedentibus nomina sua quodammodo tradunt, ut illi sex dies nominentur, nouimus eorum primi quando creati sint; septimum autem diem, qui nomine sabbati nuncupatur, quando deus creauerit, non uidemus. in ipso quippe die non fecit aliquid, immo ab eis, quae sex diebus fecerat. in eodem septimo requieuit. quomodo ergo requieuit in die, quem non creauit? aut quomodo eum post sex dies continuo creauit, cum sexto die consummauerit omnia, quae creauit, nec aliquid septimo die creauerit, sed in eo",
          "candidate_score": 0.619155,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_93",
          "bdc_text": "Ym sye aber wie im well , so sind wir weder ainer anderen antwurt noch der subscriptione halbhalb über der Zeile nachgetragen. erforderet ;",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa042a.opp-lat1_window_861",
          "psc_text": "quantum ei expediat habere dominum deum, hoc est sub eius dominatione oboedienter uiuere quam licentiose abuti propria potestate, nusquam hoc prius ponere uoluit, nisi ubi peruentum est ad eum in paradiso conlocandum, operandum et custodiendum: ut non diceret sicut et cetera omnia superius: et sumsit deus hominem, quem fecit, sed diceret: et sumsit dominus deus hominem, quem fecit, et posuit eum in paradiso operari eum, ut iustus esset, et custodire, ut tutus esset, ipsa utique dominatione sua, quae non est illi, sed nobis utilis. ille quippe nostra seruitute non indiget, nos uero dominatione illius indigemus, ut operetur et custodiat nos. et ideo uerus solus est dominus. quia non illi ad suam, sed ad nostram utilitatem salutemque 5 Gen. 1, 1 10 Gen. 2, 15 2 contempnens BS 4 ammonere EPB 5 exj in b ceptus 8 9 eumque (que s. I. m. 1) S eum quae R scribtura ElP 10",
          "candidate_score": 0.61715,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_127",
          "bdc_text": "vgl. SI VII 904-906 ) . , nun essend ir in dannocht nitdoch ( auch) nicht .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa042a.opp-lat1_window_413",
          "psc_text": "21 post diem add. in quo requieuit b communiti Et 24 circQitu b emmissione B 25 spiritales P 26 ipsa om. b 27 in initio S contra diuinae scripturae uerba conemur dicendo aliud esse diem septimum quam illius diei, quem fecit deus, septimam repetitionem. alioquin aut non creauit deus diem septimum aut aliquid creauit post illos sex dies, id et ipsum diem septimum; falsumque erit, quod scriptum est, in sexto die consummasse omnia opera sua et in septimo requieuisse ab omnibus operibus suis. quod utique quoniam falsum esse non potest, restat, ut praesentia lucis illius, quem diem deus fecit, per omnia eius opera repetita sit, quotiens dies nominatus est, et in ipso septimo, in quo requieuit ab operibus suis. cap. 22 Sed quoniam lux corporalis, antequam fieret caelum, quod firmamentum uocatur, in quo etiam luminaria facta sunt. quo circuitu uel quo processu et recossurecessu uices diei et noctis exhibere potuerit,",
          "candidate_score": 0.617129,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_127",
          "bdc_text": "vgl. SI VII 904-906 ) . , nun essend ir in dannocht nitdoch ( auch) nicht .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa042a.opp-lat1_window_315",
          "psc_text": "terra et omnis ornatus eorum. et consummauit deus in die sexto opera sua, quae fecit; et requieuit deus die septimo ab omnibus operibus suis, quae fecit. et benedixit . deus diem septimum et sanctificauit eum, quia in ipso requieuit ab omnibus operibus suis, quae inchoauit deus facere. arduum quidem atque difficillimum est uiribus intentionis nostrae uoluntatem scriptoris in istis sex diebus mentis uiuacitate penetrare. utrum praeterierint dies illi et addito septimo nunc per uolumina temporum non re, sed nomine repetantur. in toto enim tempore multi dies ueniunt praeteritis similes, nullus autem idem redit. utrum ergo praeterierint dies illi, an istis, qui eorum uocabulis et numero censentur, in temporum ordine cotidie transcurrentibus illi in ipsis rerum conditionibus maneant, ut non solum in illis tribus, antequam fierent luminaria, sed etiam in reliquis item tribus diei nomen intellegamus in specie rei, quae creata est, noctemque eius in priuatione uel defectu uel si quo",
          "candidate_score": 0.61593,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_92",
          "bdc_text": "Hinc etiam michi scribit Ein entsprechender Brief Bucers an Zwick ist nicht überliefert. , ut dissimulemus nos non subscripsisse articulis , ne ullam occasionem demus inquirendi amplius .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa042a.opp-lat1_window_1263",
          "psc_text": "etiam cum uerbo suasorio, quod scriptura tacens intellegendum relinquit. an forte nec suaderi iam 7 Ps. 102, 18 11 Gen. 3, 4. 5 19 Gen. 3, 6 1 possit PR 2 maxime B 3 dampnabilis B2 6 contempnitur R 8 adderent 8 retinent memoria bd 9 contempnant E28 contemnat P 10 obliuionis (obli 8. I. m. 1) R 11 cap. XXXI E 12 quo lib; sed cf. 332, 20 manducaberitis P 18 adaperientur E*PRSbd dii] die P1 15 utile P1 se om. S 16 menti] ei S amor menti illę b 17 de se] deęşse E praesumptio EzRSbd 18 conuincendam P humilanda E humiliandam P contenta ex contempta corr. m. 1 S 20 posse om. S1 se inde S 22 adque ElP 23 ideo s. l. m. 1 S sumpsit EzRSbd dedit (de 8. I. m. 1) E 24 scribtura EP 25 reliquit E2b opus erat uiro, quando illam eo",
          "candidate_score": 0.609141,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_125_127",
          "bdc_text": "Do hat der landgraff daruff gsagt offenlich : \"Summer gotBeteuerungsformel ( so mir Gott helfe ; vgl. SI VII 904-906 ) . , nun essend ir in dannocht nitdoch ( auch) nicht .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa042a.opp-lat1_window_635",
          "psc_text": "semina futurorum per saeculi tractum ex oculto in manifestum locis congruis exerenda — ipsius etiam scripturae uerba satis ad hoc admonendum insigniter uigent, si quis in eis euigilet. nam et consummata ea dicit et inchoata; nisi enim consummata essent, non scriptum esset: et consummata sunt caelum et terra et omnis conpositio eorum . et consummauit deus in die sexto opera sua, quae fecit. et benedixit deus diem septimum et sanctificauit eum; rursusque, nisi inchoata essent. non ita sequeretur, quia in illa die requieuit ab omnibus operibus suis, quae inchoauit deus facere. Hic igitur si quis inquirat, quomodo consummauit et quomodo inchoauit — neque enim alia consummauit, alia inchoauit, sed eadem ipsa utique, a quibus in die septimo requieuit — ex his. quae supra diximus, clarum est. consummasse quippe ista intellegimus deum. cum creauit omnia simul ita perfecte, ut nihil ei adhuc in ordine temporum creandum esset, quod non hic ab",
          "candidate_score": 0.608776,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_125_127",
          "bdc_text": "Do hat der landgraff daruff gsagt offenlich : \"Summer gotBeteuerungsformel ( so mir Gott helfe ; vgl. SI VII 904-906 ) . , nun essend ir in dannocht nitdoch ( auch) nicht .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa042a.opp-lat1_window_406",
          "psc_text": "R 20 cepta S 21 terminata (ta 8 l. m. 1) S 22 cepta <S 23 non] nec S 25 eguit] egeuit (alt. e s. I. m. 1) E egebit FIB beatitudo ista S quia R 27 cap. XVni E queri R quomodo intellegatur in se ipso deus requieuisse ab omnibus operibus suis, quae fecit, cum scriptum sit: et requieuit deus in die septimo. non enim dictum est: in se ipso. sed: in die septimo. quid est ergo dies septimus? utrum creatura est aliqua, an temporis tantummodo spatium ? sed etiam temporis spatium creaturae temporali concreatum est. ac per hoc et ipsum sine dubio creatura est. neque enim ulla tempora uel sunt uel eseesse potuerunt uel poterunt, quorum deus non sit creator . ac per hoc et istum septimum diem, si tempus est, quis creauit, nisi omnium temporum creator? sed illi sex dies cum quibus uel in quibus creaturis creati",
          "candidate_score": 0.608433,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_41",
          "bdc_text": "Non enim caruit hoc collegium ingeniis praeposterevor praepostere gestrichenes z. zelotypis aut animis ab omnibus affectibus defecatis .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa042a.opp-lat1_window_1375",
          "psc_text": "alienatione moti multorum corporum, quae non adsunt sensibus corporis, cogitatione imagines uersant. uerum hoc interest, quod eas a praesentibus uerisque corporibus constanti adfectione discernunt. si autem aliquid significant, sinesiue dormientibus exhibeantur siue uigilantibus, cum et oculis uident praesentia corpora et absentium imagines cernunt spiritu, tamquam oculis praesto sint, siue illa quae extasis dicitur alienato prorsus animo a sensibus corporis, mirus modus est, si conmixtione alterius spiritus fieri potest, ut ea, quae ipse scit, per huius modi imagines ei, cui miscetur, ostendat, sinesiue intellegenti siue ut ab alio intellecta pandantur. si enim demonstrantur haec nec utique a corpore 1 affectus R 2 loquutas P1 uero P aliis] eis b 3 aderant (n 8. I. m. 1) E erant P resipiscentes] respicientes 81 aliqui] aliqua quae alii S 5 paenitus P paenitur Rl 6 anime S 7 eztasis (ecstasis d) dici bd ezstasis S 9 ullae] illę b anime S 13 poenitus",
          "candidate_score": 0.605814,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_131_133",
          "bdc_text": "noch sin yezig concordieren wol erschossenFrüchte getragen. . So stats yez gantz wol unsethalb. Ich furcht aber nichts wirsmehr ; Schlimmeres .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa042a.opp-lat1_window_267",
          "psc_text": "quisquam diceret in officio gignendi filios ullum esse peccatum, sicut est in libidine siue fornicandi sine ipso coniugio inmoderatius abutendi. cap. 14 Nonnulla etiam de quibusdam minutissimis animalibus quaestio est, utrum in primis rerum conditionibus creata sint, an ex consequentibus rerum mortalium corruptionibus. nam pleraque eorum aut de uiuorum corporum uitiis, uel purgamentis uel exhalationibus aut cadauerum tabe gignuntur, quaedam etiam de corruptione lignorum et herbarum, quaedam de corruptionibus fructuum: quorum omnium non possumus recte dicere deum non esse creatorem. inest enim omnibus quoddam naturae sui generis decus, ita ut in his maior sit admiratio bene considerantis et laus uberior omnipotentis artificis, qui omnia in sapientia fecit, quae a fine usque ad finem pertendens et suauiter cuncta disponens nec ea ipsa rerum nouissima, quae pro sui generis ordine dissoluuntur, et quarum dissolutionem ex poena nostrae mortalitatis horremus, relinquit informia, sed creat minima corpore, acuta 24 cf. Ps. 108, 24 2o",
          "candidate_score": 0.599686,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_41",
          "bdc_text": "Non enim caruit hoc collegium ingeniis praeposterevor praepostere gestrichenes z. zelotypis aut animis ab omnibus affectibus defecatis .",
          "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa042a.opp-lat1_window_1373",
          "psc_text": "El affectus P 4 uenerant PRSbd 5 uisione (8. I. m. 2 add. al iussione) E rursum 8 6 ei] eius EPS om. b 7 inpraesserat R 18 ea] eo PRl 14 uisionea E uisionem PRbd 19 praesentibus (in mg. add. at praesentes) P 21 cap. XXI E 22 morui Et freneticis EPRS in phreneticis b per] et per b om. JR1 24 seu-boni om. Pl 26 presententur S 28 quemammodum PRS spiritu tamquam oculis. nam experti sumus sic adfectos et cum eis locutos, qui uere aderant, et cum aliis, qui non aderant, tamquam adessent. resipiscentes autem aliqui referunt, quod uidissent, aliqui non possunt; sic enim et somnia quidam obliuiscuntur, quidam meminerunt. quando autem penitus auertitur atque abripitur animi intentio a sensibus corporis, tunc magis dici extasis solet. tunc omnino quaecumque sint praesentia corpora etiam patentibus oculis non uidentur nec ullae uoces prorsus audiuntur: totus animi contuitus aut in corporum",
          "candidate_score": 0.598018,
          "ce_score": null
        }
      ]
    },
    {
      "rank": 19,
      "cf_id": "cf021",
      "work_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum",
      "max_score": 0.686976,
      "ce_confirmed": false,
      "evidence": [
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_16_18",
          "bdc_text": "oben Nr. 971 , Anm. 3 ) ausgehändigt. Vgl . Hubert Jedin , Geschichte des Konzils von Trient , Bd. I , Freiburg 1951 , S. 256-260 ; CT IV 87-92 , Nr. 54f. nos de illius regno hactenus nihil aliud sensisse , quam quod prophetarum apostolorumque oracula de antichristo testentur . Eam mentem etiamnum esse nobis omnibus .",
          "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_338",
          "psc_text": "quippe codices probamus, non a nobis tanquam de rerum eventu commonitis ista esse conscripta, sed olim in illo regno praedicta atque servata, nunc autem manifestata et impleta: in quibus et ea quae ibi minus perspicua sunt, quia in figura contingebant illis; scripta sunt autem propter nos, in quos finis saeculorum obvenit (I Cor. X, 11) , jam nunc illustrata solvuntur; et quae umbris futurarum adhuc rerum opacabantur, jam factarum luce manifestantur. CAPUT XI. Forte etiam hinc se diceret permoveri, quod ipsi, in quorum Libris haec inveniuntur esse praenuntiata, quae nunc cernuntur impleta, non nobiscum tenent ejusdem Evangelii societatem. Cum vero doceretur etiam hoc ab eisdem Prophetis esse praedictum, quantum moveretur ad fidem; quis tam demens est, ut non videat? quis tam impudens ut se videre dissimulet? Quis enim dubitet hoc de Judaeis fuisse prophetatum, cum Isaias dicat, Agnovit bos possessorem suum, et asinus praesepe domini sui; Israel autem me non",
          "candidate_score": 0.686976,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_79_81",
          "bdc_text": "Quibus cum adfuerit dominus , curandum est , ne confidamus plus iusto humanis viribus , sed toti nitamur divinae benevolentiae et , ut fortes sumus contra papam , ita in nobis ipsis antichristi regnum modis omnibus et vere execremur . Amen . Vale cum charissimis fratribus Pellicano , LeoneLeo Jud. , Theodoro Theodor Bibliander. , Steinero et reliquis , quos omnes Christus servet .",
          "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_1025",
          "psc_text": "praestari: isti non resistendo interfecti sunt, ut potiorem esse docerent victoriam pro fide veritatis occidi. Quanquam et illic Prophetae noverant mori pro veritate, sicut ipse Dominus dicit, A sanguine Abel usque ad sanguinem Zachariae (Matth. XXIII, 35) : et hic posteaquam coepit impleri, quod sub figura Salomonis (qui latine interpretatur Pacificus) de Domino Christo (ipse est enim pax nostra (Ephes. II, 14) in Psalmo prophetatum est, Et adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes servient illi (Psal. LXXI, 11) ; christiani quoque imperatores plenam gerentes fiduciam pietatis in Christo, de inimicis sacrilegis, qui spem suam in sacramentis idolorum daemonumque posuerant, gloriosissimam victoriam perceperunt; cum apertissimis notissimisque documentis, de quibus nonnulli jam scriptum memoriae commendarunt, illos fallerent vaticinia daemoniorum, hos firmarent praedicta sanctorum. CAPUT LXXVII. Si autem hoc mirum istis vanis videtur, quod aliud tunc Deus praecepit dispensatoribus Veteris Testamenti ubi Novi gratia velabatur, aliud praedicatoribus Novi Testamenti ubi Veteris obscuritas",
          "candidate_score": 0.675775,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_17_19",
          "bdc_text": "CT IV 87-92 , Nr. 54f. nos de illius regno hactenus nihil aliud sensisse , quam quod prophetarum apostolorumque oracula de antichristo testentur . Eam mentem etiamnum esse nobis omnibus . Lutherus autem velut in unum fascemZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 6 , 9 ( LB II 225 ) .",
          "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_43",
          "psc_text": "rerum promissiones Testamento Veteri contineri, et ideo Vetus Testamentum appellari, nemo nostrum ambigit; et quod aeternae vitae promismissio regnumque coelorum ad Novum pertinet Testamentum: sed in illis temporalibus figuras fuisse futurorum, quae implerentur in nobis, in quos finis saeculorum obvenit, non suspicio mea, sed apostolicus intellectus est, dicente Paulo, cum de talibus loqueretur, Haec omnia figurae nostrae fuerunt; et iterum, Haec omnia in figura contingebant illis; scripta sunt autem propter nos, in quos finis saeculorum obvenit (I Cor. X, 6, 11) . Non ergo Vetus Testamentum ad consequendas illas promissiones, sed ad intelligendas in eis Novi Testamenti praenuntiationes accipimus: Veteris quippe testificatio, fidem Novo conciliat. Unde Dominus posteaquam resurrexit a mortuis, seque non solum intuendum discipulorum oculis, sed etiam contrectandum manibus obtulit, ne quid tamen cum suis mortalibus et carnalibus sensibus fallaciter agi arbitrarentur, magis eos de veterum Librorum testificatione firmavit dicens: Oportebat impleri omnia quae scripta sunt in Lege",
          "candidate_score": 0.675143,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_17",
          "bdc_text": "CT IV 87-92 , Nr. 54f. nos de illius regno hactenus nihil aliud sensisse , quam quod prophetarum apostolorumque oracula de antichristo testentur .",
          "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_43",
          "psc_text": "rerum promissiones Testamento Veteri contineri, et ideo Vetus Testamentum appellari, nemo nostrum ambigit; et quod aeternae vitae promismissio regnumque coelorum ad Novum pertinet Testamentum: sed in illis temporalibus figuras fuisse futurorum, quae implerentur in nobis, in quos finis saeculorum obvenit, non suspicio mea, sed apostolicus intellectus est, dicente Paulo, cum de talibus loqueretur, Haec omnia figurae nostrae fuerunt; et iterum, Haec omnia in figura contingebant illis; scripta sunt autem propter nos, in quos finis saeculorum obvenit (I Cor. X, 6, 11) . Non ergo Vetus Testamentum ad consequendas illas promissiones, sed ad intelligendas in eis Novi Testamenti praenuntiationes accipimus: Veteris quippe testificatio, fidem Novo conciliat. Unde Dominus posteaquam resurrexit a mortuis, seque non solum intuendum discipulorum oculis, sed etiam contrectandum manibus obtulit, ne quid tamen cum suis mortalibus et carnalibus sensibus fallaciter agi arbitrarentur, magis eos de veterum Librorum testificatione firmavit dicens: Oportebat impleri omnia quae scripta sunt in Lege",
          "candidate_score": 0.671394,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_17",
          "bdc_text": "CT IV 87-92 , Nr. 54f. nos de illius regno hactenus nihil aliud sensisse , quam quod prophetarum apostolorumque oracula de antichristo testentur .",
          "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_84",
          "psc_text": "10-12) , praeceptum est significandae vitae. Ex hac quippe imperitia Manichaei, et omnes quibus displicent litterae Veteris Testamenti, quidquid Deus mandavit priori populo ad celebrandum, umbram futurorum non intelligentes, ei ea modo non observari animadvertentes, ex more praesentis temporis illa reprehendunt, quae utique illi tempori congruebant, quo ista quae nunc manifesta sunt, ventura significarentur. Sed quid dicturi sunt adversus Apostolum, qui ait: Haec omnia in figura contingebant illis; scripta sunt autem propter nos, in quos finis saeculorum obvenit (I Cor. X, 6, 11) ? Ecce ipse aperuit cur illae Litterae accipiantur a nobis, et cur illa rerum signa jam necesse non sit ut observentur a nobis. Cum enim dicit, Scripta sunt propter nos, procul dubio demonstrat quanta nobis cura legenda et intelligenda, et in quanta auctoritate habenda sint, quia propter nos utique scripta sunt: cum vero dicit, Figurae nostrae fuerunt; et, In figura contingebant illis, ostendit jam non opus esse",
          "candidate_score": 0.664221,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_92_94",
          "bdc_text": "Hinc etiam michi scribit Ein entsprechender Brief Bucers an Zwick ist nicht überliefert. , ut dissimulemus nos non subscripsisse articulis , ne ullam occasionem demus inquirendi amplius . Ym sye aber wie im well , so sind wir weder ainer anderen antwurt noch der subscriptione halbhalb über der Zeile nachgetragen. erforderet ; darum uns gott wol gwarnet und gwisengut gelehrt und geleitet .",
          "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_547",
          "psc_text": "Ergo et istam circumcisionem inter alias figuras propheticas de Christo scripsit Moyses: de quo ipse dicit, De me enim ille scripsit. Quod autem dicit Dominus, Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae, qui circumitis mare et aridam, facere unum proselytum; et cum feceritis eum, facitis eum filium gehennae duplo quam vos estis: non quia circumciditur, dixit, sed quod eorum mores imitatur, a quibus imitandis cohibet suos, dicens, Super Cathedram Moysi sedent Scribae et Pharisaei: quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim, et non faciunt (Matth. XXIII, 15, 2, 3) . In quibus dominicis verbis utrumque debetis advertere, et quantus honor delatus sit doctrinae Moysi, in cujus cathedra etiam mali sedentes, bona docere cogebantur; et unde fieret proselytus filius gehennae, non scilicet a Pharisaeis verba legis audiendo, sed eorum facta sectando. Hoc ergo dici posset tunc proselyto circumciso, quod Paulus dicit: Circumcisio quidem prodest, si legem custodias (Rom. II,",
          "candidate_score": 0.6639,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_92_94",
          "bdc_text": "Hinc etiam michi scribit Ein entsprechender Brief Bucers an Zwick ist nicht überliefert. , ut dissimulemus nos non subscripsisse articulis , ne ullam occasionem demus inquirendi amplius . Ym sye aber wie im well , so sind wir weder ainer anderen antwurt noch der subscriptione halbhalb über der Zeile nachgetragen. erforderet ; darum uns gott wol gwarnet und gwisengut gelehrt und geleitet .",
          "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_558",
          "psc_text": "Testamenti utriusque doctrinam ibi figuratam, hic revelatam; ibi prophetatam, hic praesentatam. Quomodo ergo nihil eorum Catholicos servare putant, quae Moyses scripsit, cum omnia prorsus observent; non jam in figuris, sed in eis rebus quas illae figurae significando praenuntiarunt? Neque enim, si aliud tempus esset scribendi, aliud legendi, recte diceremus Scripturam illam non observare lectorem, quia et ipse characteres illos non faceret: cum illi fuissent figurae sonorum, ille autem jam sonos ipsos expromeret, illarum tamen figurarum non formatione occupatus, sed inspectione commonitus. Ideo autem Judaei Christo non credebant, quia nec illa quae Moyses non figurate, sed aperte praeceperat, observabant. Unde illis dicit: Decimatis mentham et cyminum, et relinquitis graviora Legis, misericordiam et judicium; liquantes culicem, camelum autem glutientes: haec oportebat facere, illa autem non omittere (Matth. XXIII, 23, 24) . Unde est et illud, quod traditionibus suis docebant quomodo infirmaretur praeceptum Dei, quo deferri honorem parentibus jusserat; propter quam superbiam et",
          "candidate_score": 0.663839,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_127_129",
          "bdc_text": "vgl. SI VII 904-906 ) . , nun essend ir in dannocht nitdoch ( auch) nicht . wie ain schwinin braten\" etc. Item der Butzer sölte wol lernen , daß er sines praticierens hinfür still stuͤndseine Umtriebe künftig zu unterlassen. , dann es hat weder sin consilium in FranckrichGemeint ist das 1534 auf Bitte des französischen Gesandten Chelius verfaßte Gutachten über die Beilegung des konfessionellen Zwistes ;",
          "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_1214",
          "psc_text": "nostrum consilium tacere quam commemorare malueris. Cum enim Apostolus dixisset, Abstinentes a cibis quos Deus creavit ad percipiendum cum gratiarum actione fidelibus; secutus ait, Et iis qui cognoverunt veritatem: quoniam omnis creatura Dei bona est, et nihil abjiciendum, quod cum gratiarum actione percipitur; sanctificatur enim per verbum Dei et orationem (I Tim. IV, 3-5) . Haec sunt quae negatis; hoc animo, hac voluntate, hac opinione ab escis hujusmodi temperatis, quod non significatione, sed natura malae et immundae sint. Qua in re creatorem earum sine dubio blasphematis: hoc est quod pertinet ad doctrinam daemoniorum. Nolite ergo mirari hoc de vobis tanto ante a sancto Spiritu prophetatum. CAPUT VI. Iterum si ad virginitatem sic adhortaremini, quemadmodum hortatur apostolica doctrina, Qui dat nuptum, bene facit; et qui non dat nuptum, melius facit (I Cor. VII, 38) : ut bonum esse nuptias diceretis, sed meliorem virginitatem, sicut facit Ecclesia, quae vere Christi est Ecclesia:",
          "candidate_score": 0.662572,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_33",
          "bdc_text": "WA Briefwechsel VIII 46-48. , sed restitutus est favore Christi .",
          "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_546",
          "psc_text": "credunt: resurrexisse autem Christum, propria fides est Christianorum. Si enim confitearis, ait Apostolus, in ore tuo quia Dominus est Jesus, et credideris in corde tuo quia Deus illum suscitavit a mortuis, salvus eris (Rom. X, 9) . Quia ergo ex ista resurrectionis fide justificamur, ideo et illud de Christo apostolicum est, Quia mortuus est propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram (Id. IV, 25) . Et quia ista resurrectio, quae credita nos justificat, illa octava diei circumcisione figurata est; propterea de ipso Abraham, cui primum tradita est, dicit Apostolus: Et signum accepit circumcisionis, signaculum justitiae fidei (Ibid., 11) . Ergo et istam circumcisionem inter alias figuras propheticas de Christo scripsit Moyses: de quo ipse dicit, De me enim ille scripsit. Quod autem dicit Dominus, Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae, qui circumitis mare et aridam, facere unum proselytum; et cum feceritis eum, facitis eum filium gehennae duplo quam vos",
          "candidate_score": 0.654443,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_92_94",
          "bdc_text": "Hinc etiam michi scribit Ein entsprechender Brief Bucers an Zwick ist nicht überliefert. , ut dissimulemus nos non subscripsisse articulis , ne ullam occasionem demus inquirendi amplius . Ym sye aber wie im well , so sind wir weder ainer anderen antwurt noch der subscriptione halbhalb über der Zeile nachgetragen. erforderet ; darum uns gott wol gwarnet und gwisengut gelehrt und geleitet .",
          "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_491",
          "psc_text": "quisquam quaesierit; respondebo, quia inimico, quia adverso animo legit; quia non ideo scrutatur ut sciat, sed quod nescit, scire se putat. Haec praesumptio tumidae arrogantiae oculum cordis vel claudit, ut omnino non videat; vel distorquet, ut perverse videat, et aliud pro alio probet aut improbet. Tu me, inquit, doce, quid est quod me forte legentem praeterierit de Deo ac Domino nostro memoratum in Scriptura Moysi. Et hic cito respondeam, Totum te praeteriit, quia totum ille de Christo scripsit. Sed quia totum discutere et pertractare non possumus, hoc tibi in isto opere, si potero Domino adjuvante, servabo, quod superius dixi, ut ea ipsa quae ad reprehendendum eligis, ostendam de Christo esse conscripta. Quin etiam petis ne dixerim, ut imperiti solent, hoc ipsum satis esse debere ad fidem, quia Christus dixerit de se scripsisse Moysen. Quod quidem si dico, non ut imperitus, sed ut fidelis dico: non valere autem hoc ad convincendum",
          "candidate_score": 0.653737,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_92",
          "bdc_text": "Hinc etiam michi scribit Ein entsprechender Brief Bucers an Zwick ist nicht überliefert. , ut dissimulemus nos non subscripsisse articulis , ne ullam occasionem demus inquirendi amplius .",
          "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_534",
          "psc_text": "et haec nos ostendimus, quomodo de Christo accipi possint; et superius alia multa dedimus, quae nisi de Christo intellectum habere non possint. Non est ergo cur concludas, Fauste, nulla esse a Moyse scripta de Christo. Attende enim quid dicas: Quod si haec, inquis, minime de Christo scripsit, aut alia dabitis, aut nulla erunt. Verum dicis. Proinde, quia et haec de Christo, vel propter Christum scripta docuimus, et alia multa dedimus, argumentatio tua potius nulla erit. Et haec quidem quae commemorasti, quamvis non obtinueris, saltem conatus es ostendere non esse scripta de Christo. Quod autem subdidisti, Aut alia dabitis, aut nulla erunt; prius demonstrare debuisti, alia nos dare non posse, ut securus inferres nulla esse. Nunc vero tanquam libellus tuus surdos auditores vel caecos lectores esset habiturus, ut nullus adverteret quid praetermiseris, cucurristi dicere: Si nulla fuerint, nec Christus potuit asseverare quod nusquam est; ita, si Christus hoc minime asseveraverit, capitulum",
          "candidate_score": 0.651536,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_117",
          "bdc_text": "Nocetur enim hoc modo et libertati christianę , et plus aequo astringimur hominum inventis .",
          "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_498",
          "psc_text": "nunc in Christo esse completum nemo dissimulare permittitur? Quapropter de Scripturis agnosco dissimilem, de Scripturis mecum agnosce et tu similem: non inde dissimilem unde similem; sed alia causa illud, alia illud; dum tamen utrumque demonstrem. Dissimilis homini Christus, quia Deus; scriptum est enim de illo, Qui est super omnia Deus benedictus in saecula (Rom. IX, 5) : et similis homini Christus, quia homo; quia de illo itidem scriptum est, Mediator Dei et hominum, homo Christus Jesus (I Tim. II, 5) . Dissimilis peccatori Christus, quia semper sanctus: et similis peccatori Christus, quia Deus Filium suum misit in similitudinem carnis peccati, ut de peccato damnaret peccatum in carne (Rom. VIII, 3). Homini ex coitu nato dissimilis Christus, in quantum ex virgine natus est: sed homini nato similis Christus, in quantum et ipse ex femina natus est, cui dictum est, Quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei (Luc. I, 35) .",
          "candidate_score": 0.646843,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_115_117",
          "bdc_text": "Etlich mainendsind dieser Meinung. , und ist gwiss , daß guͦt were ainhellig mit ainanderen sin ; daß es aber ebend uff ain form sin muͤse , achten och ich nit allerding das best sin . Nocetur enim hoc modo et libertati christianę , et plus aequo astringimur hominum inventis .",
          "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_1294",
          "psc_text": "hic miseratio commendetur et bonitas; sive falsum, scriptoribus ejus crimen inhaereat: nos utrovis modo in tuto sumus, ut semper. CAPUT IV. AUGUSTINUS respondit: Quomodo in tuto, miser? Quomodo in tuto, qui te Patriarchas odisse dicis impuros, et Deum adhuc plangis impurum? Certe illis Patriarchis post adventum Salvatoris praestitam purgationem et datam beatam requiem concessisti; deus autem vester et post adventum Salvatoris adhuc jacet in tenebris, adhuc flagitiis omnibus mergitur, adhuc in impuris omnibus volutatur: ita non solum vita illorum hominum melior erat deo vestro, verum etiam mors ipsa felicior. In quibus autem sedibus erant justi, qui exierant ex hac vita priusquam Christus in carne venisset, et utrum etiam ipsos ad aliquid melius passio Christi transtulerit, qui in eum venturum, passurum, resurrecturum, non tantum crediderant, verum etiam hoc ipsum, sicut oportebat, prophetico spiritu praenuntiaverant, in Scripturis sanctis indagandum est, si quo modo ad liquidum indagari potest; non hinc temeritates opinantium consectandae",
          "candidate_score": 0.646412,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_92",
          "bdc_text": "Hinc etiam michi scribit Ein entsprechender Brief Bucers an Zwick ist nicht überliefert. , ut dissimulemus nos non subscripsisse articulis , ne ullam occasionem demus inquirendi amplius .",
          "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_461",
          "psc_text": "illi (Matth. III, 17, et Luc. IX, 35) . Necnon et illud mihi verisimile non videtur, Judaeos potuisse tacere, cum Christus diceret de se scripsisse Moysen, quin statim, utpote maligni et astuti, quaererent quidnam illud esset, quod de se a Moyse scriptum putaret. Sed et haec eorum omnifaria taciturnitas non minus Jesum nihil tale dixisse significat. CAPUT III. Quamvis ergo et haec non parva videantur ad confirmandam suspicionem falsi de capitulo isto, plus tamen illo teneor, quia omnem, ut dixi, Moyseos scripturam scrutatus, nullas ibi de Christo prophetias inveni. Nunc tamen te compertus melioris intelligentiae lectorem, consecuturum me aliquid credo, acturumque fateor gratias, si spem profectus ac doctrinae, quam mihi objurgationis tuae fiducia promittit, nulla frustreris invidia; sed doceas, si quid est quod me forte legentem praeterierit de Deo ac de Domino nostro memoratum in scriptura Moysi. Nec dixeris, quaeso, ut imperiti solent, hoc ipsum satis esse debere ad fidem,",
          "candidate_score": 0.628778,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_127",
          "bdc_text": "vgl. SI VII 904-906 ) . , nun essend ir in dannocht nitdoch ( auch) nicht .",
          "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_1233",
          "psc_text": "sit scriptum vobis, non solum agnum mactare edendum sub nocte, sed etiam diebus septem abstinere fermento, et esse contentos azymo cum picridiis (Exod. XII); vos Pascha quidem assumitis, praetermittitis vero ritum illum ac morem, quo cautum est idem debere servari. Item septem dierum hebdomadas, id est, Pentecosten, quam perinde Moyses certo quodam sacrificiorum et genere et numero imbuendam censet (Levit. XXIII), vos aeque colitis; sed damnata parte ejus, id est, litationibus ipsis et sacrificiis, quia haec cum christiana fide non congruunt. De mandato vero abstinendi a cibis communibus visum vobis est et vehementer creditum, morticina quidem et immolata esse sane immunda (Act. XV, 29): de porcina vero idem credere noluistis, nec de lepore aut herinacio, neque de mullis et lolliginibus, caeterisque quae vobis sapuere generibus piscium; quamvis eadem Moyses omnia immunda esse testetur (Levit. XI). CAPUT IV. Illa vero jam ne audire quidem vos velle credo ex Testamento Vetere, nedum",
          "candidate_score": 0.620418,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_92",
          "bdc_text": "Hinc etiam michi scribit Ein entsprechender Brief Bucers an Zwick ist nicht überliefert. , ut dissimulemus nos non subscripsisse articulis , ne ullam occasionem demus inquirendi amplius .",
          "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_491",
          "psc_text": "quisquam quaesierit; respondebo, quia inimico, quia adverso animo legit; quia non ideo scrutatur ut sciat, sed quod nescit, scire se putat. Haec praesumptio tumidae arrogantiae oculum cordis vel claudit, ut omnino non videat; vel distorquet, ut perverse videat, et aliud pro alio probet aut improbet. Tu me, inquit, doce, quid est quod me forte legentem praeterierit de Deo ac Domino nostro memoratum in Scriptura Moysi. Et hic cito respondeam, Totum te praeteriit, quia totum ille de Christo scripsit. Sed quia totum discutere et pertractare non possumus, hoc tibi in isto opere, si potero Domino adjuvante, servabo, quod superius dixi, ut ea ipsa quae ad reprehendendum eligis, ostendam de Christo esse conscripta. Quin etiam petis ne dixerim, ut imperiti solent, hoc ipsum satis esse debere ad fidem, quia Christus dixerit de se scripsisse Moysen. Quod quidem si dico, non ut imperitus, sed ut fidelis dico: non valere autem hoc ad convincendum",
          "candidate_score": 0.615572,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_92",
          "bdc_text": "Hinc etiam michi scribit Ein entsprechender Brief Bucers an Zwick ist nicht überliefert. , ut dissimulemus nos non subscripsisse articulis , ne ullam occasionem demus inquirendi amplius .",
          "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_457",
          "psc_text": "mihi contrarium non potest esse, si et Moyses, quamvis sit alienus a Christo, nonnihil tamen videatur scripsisse de Christo. An quisquam hominum non optaverit de spinis omnibus florem legere, de omni herba frugem, de muscis omnibus mel: quamvis nec muscas, nec gramen in cibum, nec spinas in coronae usurpemus ornatum? An quisquam nollet in omni profundo margaritam nasci, in omnibus terris gemmas, in silvis omnibus poma? Aut si piscem de mari edere non nocet, aquam bibere nocet, sciuntque homines utilibus sumptis inimica respuere; nobis liberum non esset, religionis cujusque ritu damnato, si esset inutilis nobis, solas inde de Christo prophetias accipere? Neque hoc prodesset erroribus ad capiendos nosmet ac redigendos in propriam servitutem: quia nec spiritibus immundis, cum iidem Jesum esse Filium Dei exserte indissimulanterque confiterentur (Matth. VIII, 29), profuit, ut minime sint nobis exosi. Quare si et Moyses secundum hoc testimonium de Christo aliquid scripsit, accipiam: ita tamen ut",
          "candidate_score": 0.609411,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_92",
          "bdc_text": "Hinc etiam michi scribit Ein entsprechender Brief Bucers an Zwick ist nicht überliefert. , ut dissimulemus nos non subscripsisse articulis , ne ullam occasionem demus inquirendi amplius .",
          "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_536",
          "psc_text": "erunt aliqua. Et si erunt aliqua, potuit Christus hoc asseverare quod est. Ita, si Christus hoc asseverare potuit, capitulum illud evangelicum falsum esse non constat. Redi ergo ad propositionem tuam, qua dixisti, Aut alia dabitis, aut nulla erunt; et vide non te ostendisse nulla nos alia daturos. Vide etiam quam multa alia jam supra dederimus, et quid hinc conficiatur adverte; scilicet non esse falsum, quod in Evangelium Christum dixisse legimus, Si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit. Et Evangelii quidem tam eminens est auctoritas et tam fundata veritas, ut etiamsi nos propter tarditatem intelligentiae nostrae nulla inveniremus a Moyse scripta de Christo, non solum esse aliqua, sed ad Christum omnia pertinere quae scripsit, quia non ait, Et de me scripsit; sed, De me ille scripsit; credere deberemus. Nunc autem etsi de isto Evangelii capitulo, quod absit, dubitandum esset, compertis tam multis in scriptura Moysi de Christo",
          "candidate_score": 0.607972,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_13",
          "bdc_text": "enthält zwar die ablehnende Stellungnahme zum Konzil , aber keinen Beschluß über Abwehrmaßnahmen. .",
          "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_1212",
          "psc_text": "Quadragesimam fere omnes, quanto magis quisque vel minus seu voluerit, seu potuerit. Vos autem ipsam creaturam negatis bonam, et immundam dicitis, quod carnes diabolus operetur faeculentiore materia mali; ac per hoc eas, tanquam immundiora et truculentiora dei vestri vincula, exhorrentes abjicitis. Auditoribus autem vestris, quos tanquam distinctos a genere sacerdotum dixisti, secundum veniam haec edenda conceditis: sicut quibusdam concedit Apostolus secundum veniam, non omnem concubitum conjugalem, etiam qui fit sola causa generandi; sed eum qui fit per incontinentiam, sed tamen cum conjuge (I Cor. VII, 5, 6). Neque enim conceditur secundum veniam, nisi peccatum. Hoc vos de omni carnium cibo sentitis, hoc et ipsi ab haeresi vestra didicistis, et vestros auditores docetis: sed illis quod sit ignoscendum, propter quod vobis necessaria ministrant, ut dixi, conceditis, non dicentes non esse peccatum, sed peccantibus veniam largientes; vos autem ab omni tali tanquam mala et immunda contagione abstinetis: ac per hoc illud quod",
          "candidate_score": 0.602496,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_13",
          "bdc_text": "enthält zwar die ablehnende Stellungnahme zum Konzil , aber keinen Beschluß über Abwehrmaßnahmen. .",
          "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_1214",
          "psc_text": "nostrum consilium tacere quam commemorare malueris. Cum enim Apostolus dixisset, Abstinentes a cibis quos Deus creavit ad percipiendum cum gratiarum actione fidelibus; secutus ait, Et iis qui cognoverunt veritatem: quoniam omnis creatura Dei bona est, et nihil abjiciendum, quod cum gratiarum actione percipitur; sanctificatur enim per verbum Dei et orationem (I Tim. IV, 3-5) . Haec sunt quae negatis; hoc animo, hac voluntate, hac opinione ab escis hujusmodi temperatis, quod non significatione, sed natura malae et immundae sint. Qua in re creatorem earum sine dubio blasphematis: hoc est quod pertinet ad doctrinam daemoniorum. Nolite ergo mirari hoc de vobis tanto ante a sancto Spiritu prophetatum. CAPUT VI. Iterum si ad virginitatem sic adhortaremini, quemadmodum hortatur apostolica doctrina, Qui dat nuptum, bene facit; et qui non dat nuptum, melius facit (I Cor. VII, 38) : ut bonum esse nuptias diceretis, sed meliorem virginitatem, sicut facit Ecclesia, quae vere Christi est Ecclesia:",
          "candidate_score": 0.601309,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_105",
          "bdc_text": "habend ir vil seltzamer köpff , und Maister Am [brosius ] maint , wann der Luther nit gwesen , es wurdi nienen also zergangen sindie Tagung wäre durchaus nicht so verlaufen. .",
          "psc_chunk_id": "042_Augustinus-Hipponensis_Contra-Faustum-Manichaeum_window_607",
          "psc_text": "Quid Prophetae sine praefatibus? Ad haec invenio etiam amarum illic indictum maledictum adversus eos, qui non permanserint in omnibus quae scripta sunt in libro Legis illius, ut faciant ea (Deut. XXVII, 26). Et illinc ergo maledictum metuens tanquam Dei, et hinc Christum tanquam ejus filium dicentem audiens quod non venerit eadem solvere, sed adimplere; vide si quid impedire jam poterat quin factus essem judaeus. Sed huic periculo me Manichaei veneranda fides eripuit. CAPUT VI. Tu tamen quid fiduciae gerens, haec objicias quaero, aut quare contra me id esse putes solum, quod tibi non minus videatur esse contrarium. Si Christi non est Legem solvere et Prophetas, utique nec Christianorum. Cur ergo eadem vos solvitis? An sensim fatemini vos non esse Christianos? Quid Legi et Prophetis omnibus sacrosanctum illum sabbatorum diem, in quo et mundi ipsum opificem Deum requievisse testantur (Gen. II, 2), vos omni opere profanatis, nec poenam mortis quam adversum",
          "candidate_score": 0.59821,
          "ce_score": null
        }
      ]
    },
    {
      "rank": 20,
      "cf_id": "cf020",
      "work_id": "025_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Malachiam",
      "max_score": 0.686916,
      "ce_confirmed": false,
      "evidence": [
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_70_72",
          "bdc_text": "Quodsi ille vos prior irritarit , tum bonorum omnium iuditio licebit referire . Orandus est autem dominus , ut omni simultate inter doctos sublata tanquam unus vir coeamus adversus antichristum et mundum , bestias atrocissimas . Iam vero nihil est , quod addam , excepto catalogo omnium , qui fuerunt Schmalkaldi , quem hic habes Bullingers Abschrift eines Verzeichnisses aller Teilnehmer des Tags zu Schmalkalden findet sich in Zürich StA , E II 337 , 227r. -v .",
          "psc_chunk_id": "025_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Malachiam_window_124",
          "psc_text": "diceretis: Omnis qui facit malum, bonus est in conspectu Domini, et tales ei placent: aut certe ubi est Deus judicii? nunc idem plenius repetit: Populus enim qui de Babylone reversus videbatur Dei habere notitiam, et observare legem, et intelligere peccatum suum, et pro peccato offerre victimas, decimas reddere, observare sabbatum, et caetera quae Dei Lege praecepta sunt, cernens cunctas in circuitu nationes rebus omnibus abundare, se in penuria, et fame, et miseria constitutum, scandalizabatur ad singula, atque dicebat: Quid mihi prodest, quia unum et verum Deum colo, abominor idola, et compunctus conscientia delictorum, ante Deum tristis incedo? Quem locum ut supra diximus, septuagesimus et secundus Psalmus plenius latiusque prosequitur. Unde propheta, qui est medicus spiritualis, medetur cunctis vulneribus, et verba blasphemiae in Creatorem recidere contestatur, et dicit ex persona Dei: Invaluerunt super me verba vestra, sive ingravata sunt: etenim juxta Zachariam, iniquitas sedet super talentum plumbi (Zach. V): et quod",
          "candidate_score": 0.686916,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_19_21",
          "bdc_text": "Lutherus autem velut in unum fascemZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 6 , 9 ( LB II 225 ) . omnes Romani episcopi impietates recollegit ea veritate et puritate , ut nemo non sit intellecturus nullum unquam regnum turpius extitisse in mundo Gemeint sind Luthers Schmalkaldische Artikel ( WA L 160-254 ; BSLK 405-468 ) . .",
          "psc_chunk_id": "025_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Malachiam_window_58",
          "psc_text": "LXVI, 2) ? Lex veritatis fuit in ore ejus, hoc est, doctrina populorum, quae in sacerdote nullo debet mendacio deturpari; sed tota de veritatis fonte procedere. Et iniquitas non est inventa in labiis ejus, ut imitetur Dominum suum, de quo dicitur: Qui peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus (I Pet. II, 22) . In pace et in aequitate ambulavit mecum, ut et ipse in se pacem habeat, et caeteros pacificet, nulliusque personam accipiat in judicio, et idcirco ambulet cum Deo, sicut ambulavit Enoch, qui translatus est ad Dominum, et non inveniebatur (Genes. V); Et multos avertit ab iniquitate. Qui sacerdos est, et non corripit delinquentes, sacerdotis officium praeterit. Labia sacerdotis custodient scientiam: non dixit, proferent, sed, custodient, ut loquantur in tempore, dentque conservis cibaria in tempore suo, Et legem requirent ex ore ejus. In Aggaeo hoc idem scribitur: Interrogate sacerdotes legem Domini (Aggaei II, 12). Ad",
          "candidate_score": 0.678814,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_70_72",
          "bdc_text": "Quodsi ille vos prior irritarit , tum bonorum omnium iuditio licebit referire . Orandus est autem dominus , ut omni simultate inter doctos sublata tanquam unus vir coeamus adversus antichristum et mundum , bestias atrocissimas . Iam vero nihil est , quod addam , excepto catalogo omnium , qui fuerunt Schmalkaldi , quem hic habes Bullingers Abschrift eines Verzeichnisses aller Teilnehmer des Tags zu Schmalkalden findet sich in Zürich StA , E II 337 , 227r. -v .",
          "psc_chunk_id": "025_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Malachiam_window_88",
          "psc_text": "Reversus ergo populus de Babylone, et videns cunctas in circuitu nationes, ipsosque Babylonis idolis servientes, abundare divitiis, vigere corporibus, omnia quae bona putantur in saeculo possidere; se vero qui habeat [ Al. habebat] notitiam Dei, squalore, inedia, servitute coopertum, scandalizatur et dicit: Non est in rebus humanis providentia, omnia casu feruntur incerto, nec Dei judicio gubernantur, quin potius mala [ Al. mali et boni] ei placent, et bona displicent: aut certe si Deus cuncta dijudicat, ubi est illius aequum justumque judicium? Istiusmodi quaestionem mens incredula futurorum quotidie suscitat Deo, et cum viderit iniquos potentes, sanctos humiles illos rebus omnibus affluere, hos ne ea quidem quae ad victum necessaria sunt, habere; et interdum surdis auribus caecisque oculis, et omni parte membrorum ulceribus, et infirmitate depressos, qualis in Evangelio (Luc. XVI) Lazarus legitur, qui ante fores divitis 969 purpurati, desiderabat micis, quae abjiciuntur de mensarum reliquiis, inopem animam sustentare; divitem vero tantae",
          "candidate_score": 0.675954,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_18_20",
          "bdc_text": "Eam mentem etiamnum esse nobis omnibus . Lutherus autem velut in unum fascemZur Redensart vgl. Adagia , 1 , 6 , 9 ( LB II 225 ) . omnes Romani episcopi impietates recollegit ea veritate et puritate , ut nemo non sit intellecturus nullum unquam regnum turpius extitisse in mundo Gemeint sind Luthers Schmalkaldische Artikel ( WA L 160-254 ;",
          "psc_chunk_id": "025_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Malachiam_window_58",
          "psc_text": "LXVI, 2) ? Lex veritatis fuit in ore ejus, hoc est, doctrina populorum, quae in sacerdote nullo debet mendacio deturpari; sed tota de veritatis fonte procedere. Et iniquitas non est inventa in labiis ejus, ut imitetur Dominum suum, de quo dicitur: Qui peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus (I Pet. II, 22) . In pace et in aequitate ambulavit mecum, ut et ipse in se pacem habeat, et caeteros pacificet, nulliusque personam accipiat in judicio, et idcirco ambulet cum Deo, sicut ambulavit Enoch, qui translatus est ad Dominum, et non inveniebatur (Genes. V); Et multos avertit ab iniquitate. Qui sacerdos est, et non corripit delinquentes, sacerdotis officium praeterit. Labia sacerdotis custodient scientiam: non dixit, proferent, sed, custodient, ut loquantur in tempore, dentque conservis cibaria in tempore suo, Et legem requirent ex ore ejus. In Aggaeo hoc idem scribitur: Interrogate sacerdotes legem Domini (Aggaei II, 12). Ad",
          "candidate_score": 0.674633,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_69_71",
          "bdc_text": "Hic cave , mi frater , ne quicquam tale ędatur , imo ne sciat Bucerus , qui et calamo valet et non caret ingenio vehementi . Quodsi ille vos prior irritarit , tum bonorum omnium iuditio licebit referire . Orandus est autem dominus , ut omni simultate inter doctos sublata tanquam unus vir coeamus adversus antichristum et mundum , bestias atrocissimas .",
          "psc_chunk_id": "025_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Malachiam_window_88",
          "psc_text": "Reversus ergo populus de Babylone, et videns cunctas in circuitu nationes, ipsosque Babylonis idolis servientes, abundare divitiis, vigere corporibus, omnia quae bona putantur in saeculo possidere; se vero qui habeat [ Al. habebat] notitiam Dei, squalore, inedia, servitute coopertum, scandalizatur et dicit: Non est in rebus humanis providentia, omnia casu feruntur incerto, nec Dei judicio gubernantur, quin potius mala [ Al. mali et boni] ei placent, et bona displicent: aut certe si Deus cuncta dijudicat, ubi est illius aequum justumque judicium? Istiusmodi quaestionem mens incredula futurorum quotidie suscitat Deo, et cum viderit iniquos potentes, sanctos humiles illos rebus omnibus affluere, hos ne ea quidem quae ad victum necessaria sunt, habere; et interdum surdis auribus caecisque oculis, et omni parte membrorum ulceribus, et infirmitate depressos, qualis in Evangelio (Luc. XVI) Lazarus legitur, qui ante fores divitis 969 purpurati, desiderabat micis, quae abjiciuntur de mensarum reliquiis, inopem animam sustentare; divitem vero tantae",
          "candidate_score": 0.668444,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_20",
          "bdc_text": "omnes Romani episcopi impietates recollegit ea veritate et puritate , ut nemo non sit intellecturus nullum unquam regnum turpius extitisse in mundo Gemeint sind Luthers Schmalkaldische Artikel ( WA L 160-254 ;",
          "psc_chunk_id": "025_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Malachiam_window_58",
          "psc_text": "LXVI, 2) ? Lex veritatis fuit in ore ejus, hoc est, doctrina populorum, quae in sacerdote nullo debet mendacio deturpari; sed tota de veritatis fonte procedere. Et iniquitas non est inventa in labiis ejus, ut imitetur Dominum suum, de quo dicitur: Qui peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus (I Pet. II, 22) . In pace et in aequitate ambulavit mecum, ut et ipse in se pacem habeat, et caeteros pacificet, nulliusque personam accipiat in judicio, et idcirco ambulet cum Deo, sicut ambulavit Enoch, qui translatus est ad Dominum, et non inveniebatur (Genes. V); Et multos avertit ab iniquitate. Qui sacerdos est, et non corripit delinquentes, sacerdotis officium praeterit. Labia sacerdotis custodient scientiam: non dixit, proferent, sed, custodient, ut loquantur in tempore, dentque conservis cibaria in tempore suo, Et legem requirent ex ore ejus. In Aggaeo hoc idem scribitur: Interrogate sacerdotes legem Domini (Aggaei II, 12). Ad",
          "candidate_score": 0.663192,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_20_22",
          "bdc_text": "omnes Romani episcopi impietates recollegit ea veritate et puritate , ut nemo non sit intellecturus nullum unquam regnum turpius extitisse in mundo Gemeint sind Luthers Schmalkaldische Artikel ( WA L 160-254 ; BSLK 405-468 ) . . Summa :",
          "psc_chunk_id": "025_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Malachiam_window_58",
          "psc_text": "LXVI, 2) ? Lex veritatis fuit in ore ejus, hoc est, doctrina populorum, quae in sacerdote nullo debet mendacio deturpari; sed tota de veritatis fonte procedere. Et iniquitas non est inventa in labiis ejus, ut imitetur Dominum suum, de quo dicitur: Qui peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus (I Pet. II, 22) . In pace et in aequitate ambulavit mecum, ut et ipse in se pacem habeat, et caeteros pacificet, nulliusque personam accipiat in judicio, et idcirco ambulet cum Deo, sicut ambulavit Enoch, qui translatus est ad Dominum, et non inveniebatur (Genes. V); Et multos avertit ab iniquitate. Qui sacerdos est, et non corripit delinquentes, sacerdotis officium praeterit. Labia sacerdotis custodient scientiam: non dixit, proferent, sed, custodient, ut loquantur in tempore, dentque conservis cibaria in tempore suo, Et legem requirent ex ore ejus. In Aggaeo hoc idem scribitur: Interrogate sacerdotes legem Domini (Aggaei II, 12). Ad",
          "candidate_score": 0.662661,
          "ce_score": null
        },
        {
          "bdc_chunk_id": "11017_sent_70",
          "bdc_text": "Quodsi ille vos prior irritarit , tum bonorum omnium iuditio licebit referire .",
          "psc_chunk_id": "025_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Malachiam_window_88",
          "psc_text": "Reversus ergo populus de Babylone, et videns cunctas in circuitu nationes, ipsosque Babylonis idolis servientes, abundare divitiis, vigere corporibus, omnia quae bona putantur in saeculo possidere; se vero qui habeat [ Al. habebat] notitiam Dei, squalore, inedia, servitute coopertum, scandalizatur et dicit: Non est in rebus humanis providentia, omnia casu feruntur incerto, nec Dei judicio gubernantur, quin potius mala [ Al. mali et boni] ei placent, et bona displicent: aut certe si Deus cuncta dijudicat, ubi est illius aequum justumque judicium? Istiusmodi quaestionem mens incredula futurorum quotidie suscitat Deo, et cum viderit iniquos potentes, sanctos humiles illos rebus omnibus affluere, hos ne ea quidem quae ad victum necessaria sunt, habere; et interdum surdis auribus caecisque oculis, et omni parte membrorum ulceribus, et infirmitate depressos, qualis in Evangelio (Luc. XVI) Lazarus legitur, qui ante fores divitis 969 purpurati, desiderabat micis, quae abjiciuntur de mensarum reliquiis, inopem animam sustentare; divitem vero tantae",
          "candidate_score": 0.651186,
          "ce_score": null
        }
      ]
    }
  ],
  "biblical_hits": []
}