{ "letter_id": "10073", "bd_url": "https://www.bullinger-digital.ch/letter/10073", "dominant_topic": 0, "topic_dist": [ 0.057513, 0.056533, 0.051141, 0.047666, 0.054182, 0.043311, 0.049245, 0.055404, 0.042124, 0.047563, 0.051023, 0.049046, 0.047321, 0.054632, 0.047152, 0.045599, 0.048201, 0.053977, 0.04948, 0.04889 ], "citations": [ { "rank": 1, "cf_id": "cf040", "work_id": "021_Rufinus-Aquileiensis_Commentarius-in-Symbolum-apostolorum", "max_score": 0.700461, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10073_sent_0", "bdc_text": "Salutem et conscientiae pacem per Christum Iesum , dominum ac servatorem nostrum .", "psc_chunk_id": "021_Rufinus-Aquileiensis_Commentarius-in-Symbolum-apostolorum_window_21", "psc_text": "Spiritus Sanctus visibilis, aut passibilis creditur. Secundum dignationem vero carnis assumtae, Filius et visus et passus est in carne. Quod et propheta praedixerat, ubi ait: Hic Deus noster, non reputabitur alter ad eum. Invenit omnem viam disciplinae, et dedit eam Jacob puero suo, et Israel dilecto suo: post haec in terris visus est, et inter homines conversatus est (Baruch. 3. 36.) . Sequitur post hoc: 6. ET IN CHRISTO JESU UNICO FILIO EJUS DOMINO NOSTRO. Jesus 62 Hebraei vocabuli est nomen, quod apud nos Salvator dicitur. Christus a chrismate, id est ab unctione appellatur. Legimus enim in libris Moysi, quod Auses Navae Filius, cum electus esset dux populi, commutato nomine, de Ause Jesus cognominatus sit, quo scilicet ostenderetur hoc esse nomen, quod principibus et ducibus conveniret, his dumtaxat qui salutem sequentibus se populis darent. Itaque et ille Jesus appellatus est, qui eductum de terra Aegypti populum, et de erroribus eremi", "candidate_score": 0.700461, "ce_score": null } ] }, { "rank": 2, "cf_id": "cf033", "work_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis", "max_score": 0.699883, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10073_sent_107_109", "bdc_text": "NDB III 325 , mit weiterer Lit . et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde . Zwingli , Myconius und Glarean rühmen ihn als guten Schüler .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", "candidate_score": 0.699883, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_108_110", "bdc_text": "et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde . Zwingli , Myconius und Glarean rühmen ihn als guten Schüler . Nach dem Tode Ceporins beauftragte man 1526 ihn und seinen Freund Collin mit der griechischen Lektion an der Großmünsterschule ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", "candidate_score": 0.692654, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_106_108", "bdc_text": "Alfred Hartmann , Art. Collinus , in : NDB III 325 , mit weiterer Lit . et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", "candidate_score": 0.688325, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_89_91", "bdc_text": "Collin erwarb das Zürcher Bürgerrecht , heiratete und wurde 1526 mit seinem Freund Ammann als Griechischlehrer an der Großmünsterschule angestellt. 1528-1531 erfüllte er zahlreiche kirchliche und diplomatische Missionen . In Begleitung Zwinglis nahm er an den Religionsgesprächen von Bern und Marburg teil . Als Vertrauensmann des Reformators wurde er nach 1531 der Vormund von Zwinglis Kindern .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", "candidate_score": 0.688268, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_81_83", "bdc_text": "Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus ) und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s.", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2667", "psc_text": "viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo VI in claustro litteras edoctus, sacerdos ordinatur (Bolland, 11 Martii); tum ex Vita S. Columbani num. 9, qui Silenis abbatis disciplinae se subjiciens (Saec. II Ben.), « omnium divinarum Scripturarum studiis eum imbuit; » tum ex Vita S. Galli abbatis cap. 1, qui in Bencorensi monasterio (Saec. II Ben.), « superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec.", "candidate_score": 0.6825, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_72_74", "bdc_text": "16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft . In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation und übersetzte Zwinglis «Subsidium sive coronis de eucharistia» , 1525 ( Z IV 456f) .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1853", "psc_text": "Cluniacenses quam apud Cistercienses a coquinae hebdomadariis distinctus erat refectorarius, qui, adjutus ab aliis fratribus, si necesse esset, quotidie refectorium parabat, mantilibus, cochlearibus, cultellis, pane et vino mensas sternebat, cujus officium fusius descriptum habes apud Udalricum, lib. III, cap. 21, in Consuetud. S. Benigni, cap. 42, et in lib. Usuum Cister., cap. 118. Quia exinde major merces et charitas acquiritur. ] Quia exinde, scilicet vel ex aegritudine, aut ex causa gravis utilitatis, major merces acquiritur, si et illa patienter portetur, et ista debita devotione persolvatur; vel exinde, id est ex eo quod omnes sibi invicem serviunt, major merces et charitas acquiritur, ac proinde nullus ab hoc officio excusandus, ut nec mercede privetur. Qualis autem et quanta sit illa merces exprimit S. Basilius his verbis: « Magnum opus ministrare, regnumque coelorum procurans. Sagena est enim virtutum omnia in se mandata Dei comprehendens; et primo humilitatem omnem in se virtutem comprehendentem, et", "candidate_score": 0.681655, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_154_156", "bdc_text": "Artikel des Kappeler Briefes gegen jeden Eingriff in die Behördenwahl , de Quervain 237. , deinde ut liberi sint a minoribus decimisDie Aufhebung des kleinen bzw. jungen Zehnten wurde nur z. T. bewilligt , de Quervain 233.239 ; vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 . - Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2088", "psc_text": "et potestate abbatis erit, si expediat, aliquid augere, remota prae omnibus crapula, et ut nunquam subripiat monacho indigeries: quia nihil sic contrarium est omni Christiano quomodo crapula, sicut ait Dominus noster: Videte ne graventur corda vestra in crapula (Luc. XXI) . Pueris vero minori aetate non eadem servetur quantitas, sed minor quam majoribus, servata in omnibus parcitate. Carnium vero quadrupedum, omnino ab omnibus abstineatur comestio, praeter omnino debiles et aegrotos. COMMENTARIUS. Sufficere credimus ad refectionem quotidianam. ] Non dicit S. P. Benedictus ad singulas refectiones; sed ad refectionem quotidianam, « id est cujuslibet diei, inquit Boherius, 500 juxta illud quotidiano pascebatur alimento; » sive duplex sit sextae et vesperae refectio, sive una duntaxat nonae; ut ad duas diebus prandii refectiones amplius aliquid non detur quam ad unicam coenam tempore jejunii. Ita cum Boherio S. Benedicti hoc capite mentem explicuisse videtur ms. Regula incerti auctoris, quam ex vetustissimo codice bibliothecae reginae", "candidate_score": 0.681449, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_72_74", "bdc_text": "16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft . In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation und übersetzte Zwinglis «Subsidium sive coronis de eucharistia» , 1525 ( Z IV 456f) .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2077", "psc_text": "in secunda libri sui editione, non de communione eucharistica S. Benedictum intelligit, sed de communione precum et charitatis; cujus a lectore signum aliquod S. Pater omnibus dari voluerit, priusquam incipiat legere. Egregium sane charitatis indicium frustulum panis privatim edere ante lectionem! Et hanc interpretationem ab eruditissimo et in traditione versatissimo viro accepisse se fatetur dissertator; cui non deferre haudquaquam potuerit. Ita praevaluerunt in gratiam viri doctissimi, doctioris fortasse semel praeconcepta praejudicia. Adeo ineptam contra germanum S. Benedicti sensum opinionem singulari tractatu refutavit noster Mabillonius, quem habet sub prelo. Ejus rationes quilibet videre poterit; nos sola traditione, de qua dissertator gloriatur, licet nullum inde protulerit argumentum aliqua auctoritate firmatum, contenti erimus. Itaque sancti Benedicti textum de communione eucharistica intelligendum esse constans est omnium qui a tempore sancti Benedicti scripserunt hanc in rem, auctorum sententia. In primis Magister, qui ante mille annos suam scripsit Regulam, ex Benedictina magna ex parte desumptam, sancti", "candidate_score": 0.677757, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_71_73", "bdc_text": "Schl. 16212-16216 . 16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft . In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2269", "psc_text": "asserens sanctum Isidorum res ab aliis antiquioribus auctoribus dictas, a se sine ullo examine collectas scripsisse. Et certe sanctus Isidorus, ut ostendit noster Menardus, sibi ipsi contradicit. Qui etiam, quamvis sibi non contradiceret dissertatori, qui Romanae heminae uncias omnino decem tribuit, non faveret. Nam S. Isidorus duodecim unciis, et quidem ponderalibus heminam facit: « Hemina, inquit (Lib. XVI Origin., c. 25) appendit libram unam, quae geminata sextarium facit. » Unde mirum est virum eruditum adeo invalidum proponere argumentum; quod certe in rudiori scholastico alius aegre ferret. Sed quid? In tuenda mala causa omnia solent adhiberi, ut ipsius dissertatoris verbis utar (In Resp. ad object., n. 7). Hactenus satis demonstratum existimo non probasse dissertatorem in suis responsis immutatas adusque sanctum Benedictum Romanorum antiquas mensuras viguisse. At multo minus probat eas eo tempore 542 per totam Italiam usu receptas fuisse. Nam quem ad id astruendum profert, Nicolaum de Fractura, qui annis post", "candidate_score": 0.677491, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_71_73", "bdc_text": "Schl. 16212-16216 . 16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft . In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2503", "psc_text": "quidpiam, aut perdiderit, vel aliud quid excesserit ubi ubi; et non veniens continuo ante abbatem vel congregationem, ipse ultro satisfecerit et prodiderit delictum suum: dum per alium cognitum fuerit, majori subjaceat emendationi. Si animae vero peccati causa latens fuerit: tantum abbati, aut spiritualibus senioribus patefaciat, qui sciant curare sua, et aliena vulnera non detegere et publicare. COMMENTARIUS. Si quis in labore quovis, in coquina, in cellario, etc.] Cellarium est cella penaria, seu repositorium, ita appellatum, « quod in eo colligantur ministeria mensarum, vel quae necessaria victui supersunt, » ut ait S. Isidorus (Lib. XV Orig., c. 5). In ministerio. ] « Id est in domo cujuslibet artis, » inquit Boherius. Quamvis Paulus Augustinus a Janua, Theobaldus Artaldus, et quaedam versiones Gallicae hunc textum intelligant de mensae ministerio. In pistrino. ] Pistrinum Boherio « est locus ubi farina deponitur, et fit panis. Et haec quidem parare, inquit, monachorum est. » Nimirum", "candidate_score": 0.676578, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_71_73", "bdc_text": "Schl. 16212-16216 . 16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft . In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2658", "psc_text": "cum Polichronio doctrinae scientiis imbuti fuerunt Severus Trevirensis, Albinus Catalaunensis, Aventinus Trecensis episcopi, et S. Aemilianus: omnes vitae merito et sanctitate insignes. Idem de Britanniae monachis asserendum esse constat, tum ex vita S. Gildae abbatis Ruyensis (Saec. I Bened.), qui sub finem saeculi V abbati « Hilduto traditur imbuendus, qui suscipiens sanctum puerulum, sacris litteris coepit instruere illum; et videns eum formae specie fulgentem, ac liberalibus studiis instantissime intentum, benigno amore dilexit, etc. » Sub eodem magistro profecere etiam Samson et Paulus, quorum primus Dolensis, alter Oximensis fuit episcopus ex ejusdem Vitae n. 3. Et quidem de S. Samsone constat ex ejus Vita n. 7, ab auctore subaequali scripta, ubi de Hilduto sive Eltuto magistro sic disserit: « Ille vero Eltutus de totis Scripturis Veteris ac Novi Testamenti, et omnis philosophiae generis, geometriae scilicet ac rhetoricae grammaticae, et arithmeticae, et omnium artium philosophiae omnium Britannorum peritissimus erat. » Additque: «", "candidate_score": 0.676113, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_72_74", "bdc_text": "16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft . In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation und übersetzte Zwinglis «Subsidium sive coronis de eucharistia» , 1525 ( Z IV 456f) .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2503", "psc_text": "quidpiam, aut perdiderit, vel aliud quid excesserit ubi ubi; et non veniens continuo ante abbatem vel congregationem, ipse ultro satisfecerit et prodiderit delictum suum: dum per alium cognitum fuerit, majori subjaceat emendationi. Si animae vero peccati causa latens fuerit: tantum abbati, aut spiritualibus senioribus patefaciat, qui sciant curare sua, et aliena vulnera non detegere et publicare. COMMENTARIUS. Si quis in labore quovis, in coquina, in cellario, etc.] Cellarium est cella penaria, seu repositorium, ita appellatum, « quod in eo colligantur ministeria mensarum, vel quae necessaria victui supersunt, » ut ait S. Isidorus (Lib. XV Orig., c. 5). In ministerio. ] « Id est in domo cujuslibet artis, » inquit Boherius. Quamvis Paulus Augustinus a Janua, Theobaldus Artaldus, et quaedam versiones Gallicae hunc textum intelligant de mensae ministerio. In pistrino. ] Pistrinum Boherio « est locus ubi farina deponitur, et fit panis. Et haec quidem parare, inquit, monachorum est. » Nimirum", "candidate_score": 0.674222, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_108", "bdc_text": "et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", "candidate_score": 0.674154, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_72_74", "bdc_text": "16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft . In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation und übersetzte Zwinglis «Subsidium sive coronis de eucharistia» , 1525 ( Z IV 456f) .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2667", "psc_text": "viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo VI in claustro litteras edoctus, sacerdos ordinatur (Bolland, 11 Martii); tum ex Vita S. Columbani num. 9, qui Silenis abbatis disciplinae se subjiciens (Saec. II Ben.), « omnium divinarum Scripturarum studiis eum imbuit; » tum ex Vita S. Galli abbatis cap. 1, qui in Bencorensi monasterio (Saec. II Ben.), « superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec.", "candidate_score": 0.674121, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_72", "bdc_text": "16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2652", "psc_text": "litterarum; » celebrem Evagrium Diaconum (Ibid., c. 86), qui composuit tres libros sacros monachorum; sed praesertim illustrem Silvaniam virginem, quae, ut scribit Palladius (Ibid., c. 143), « erat doctissima, doctrinam amore complexa, noctes uberi oleo a se illuminatas mutabat in dies, omnia antiquorum qui commentarios ediderunt scripta percurrens, Origenis tricies centena millia versuum, Gregorii, et Stephani, et Pierii, et Basilii, et quorumdam aliorum praestantis virtutis virorum millia ducenta et quinquaginta non leviter nec temere haec percurrens, sed elaborate septies vel octies unumquemque librum perlegens, etc. » At prae omnibus spectandus videtur S. Hieronymus, non modo ordinis monastici, sed etiam totius orbis Christiani ornamentum. Hic enim in Syriae solitudinem secedens, insignem illam bibliothecam quam summo studio impendioque Romae sibi paraverat, indeque Hierosolymam asportari fecerat, secum attulit. Porro quibus in eremo studiis 634 vacaret, ipse nos docet his verbis (Epist. 4): « Dum essem, inquit, juvenis, et solitudinis me deserta vallarent, incentiva", "candidate_score": 0.674064, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_72_74", "bdc_text": "16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft . In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation und übersetzte Zwinglis «Subsidium sive coronis de eucharistia» , 1525 ( Z IV 456f) .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2685", "psc_text": "Bertini monasterio fuerat educatus, duplicem in ecclesia sua restituit scholam; et uni Remigium Antissiodori apud S. Germanum; alteri Hucbaldum Elnonensem seu S. Amandi in Belgio monachos praefecit. Saeculo XI, in omnibus passim monasteriis florebant litterarum scientiae; quae res adeo perspicua est, ut in ea probanda diutius immorandum non sit. Saeculo XII ineunte antiquum priscorum monachorum fervorem renovarunt Cistercienses, qui in ipsis ordinis sui cunabulis studiis litterarum operam dare coeperunt; vivente certe S. Bernardo, ut patet ex libro Institutorum capituli generalis Cisterciensis, qui liber complectitur varias definitiones ab initio ordinis in capitulis generalibus editas usque ad annum 1134, quo ipsa prodiit in lucem, hoc est annis circiter viginti ante S. Bernardi obitum. In eo siquidem exstat integrum caput de pueris litteras discentibus (Cap. 76) , quo praescribitur ut « nullus puerorum doceatur litteras intra monasterium, vel in locis monasterii, nisi sit monachus, vel receptus in probatione novitius; quibus tempore lectionis discere", "candidate_score": 0.674016, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_71_73", "bdc_text": "Schl. 16212-16216 . 16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft . In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1742", "psc_text": "armarium, ab armario in quo libri recondebantur, appellabant. Illud in Fuldensi monasterio olim exercuit Gerhohus presbyter ex Rabani carmine 16, in Tolosano B. Mariae S. Geraldus postea episcopus Bracarensis (Misc. Baluz. tom. III), qui « quia divinae Scripturae pabulo refici magnopere exoptabat, armarii, in quo libri divini reponebantur, custos factus 418 est, in cujus officii obedientia annis multis perduravit, » inquit Bernaldus in ejus Vita n. 1. Sed ex Regula Magistri cap. 17, custos ferramentorum et libros et diplomata sub sua cura habebat. Quod de sancto Geraldo scribit Bernardus eum in armarii obedientia annis multis perdurasse, non sic capiendum est, quasi ad vitam officia monachis essent commissa, cum potius singulis annis renovata fuisse constans sit traditio, quam colligere licet ex sancto Hieronymo de Tabennensibus referente (Praef. in Reg. sancti Pach., n. 8), quod singulis annis mense cui vocabulum est mesore, id est Augusto, « disponuntur monasteriorum capita, dispensatores, praepositi, ministri,", "candidate_score": 0.673667, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_83_85", "bdc_text": "und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s. unten Anm. 18 ) in Mailand ; heimgekehrt übernahm er das Amt des Schulmeisters im Kloster St .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", "candidate_score": 0.6736, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_72_74", "bdc_text": "16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft . In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation und übersetzte Zwinglis «Subsidium sive coronis de eucharistia» , 1525 ( Z IV 456f) .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_506", "psc_text": "» An vero ad hos, aut universum ad omnes monachos respexerit S. Isidorus, cum agens de monachis dixit Lib. II de Divin. Officiis, c. 15: « Quidquid necessario victui superest ex operibus manuum et epularum restrictione, tanta cura egentibus distribuitur, ut nihil remaneat quod abundaverit. » Quanta autem sollicitudine pauperum curam haberi voluerit S. Benedictus, patet non solum ex hoc capite et multis aliis sanctae Regulae locis, ut cum cap. 31 Cellerarium jubet omni sollicitudine pauperum curam gerere; cap. 53, pauperum et peregrinorum susceptioni sollicitam curam adhiberi; cap. 55, vetera vestimenta reponi in vestiario propter pauperes; cap. 58, professionem emissurum res quas habet 121 distribuere pauperibus vel monachis; sed etiam ex ejus Vita c. 28. S. Patris in pauperes misericordiam pie aemulati sunt posteri ejus filii, ut passim testantur eorum hac de re statuta, ex quibus celebre est inter alia istud concilii Aquisgranensis Can. 49: « Ut de omnibus in", "candidate_score": 0.673474, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_72_74", "bdc_text": "16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft . In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation und übersetzte Zwinglis «Subsidium sive coronis de eucharistia» , 1525 ( Z IV 456f) .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2504", "psc_text": "« Id est in domo cujuslibet artis, » inquit Boherius. Quamvis Paulus Augustinus a Janua, Theobaldus Artaldus, et quaedam versiones Gallicae hunc textum intelligant de mensae ministerio. In pistrino. ] Pistrinum Boherio « est locus ubi farina deponitur, et fit panis. Et haec quidem parare, inquit, monachorum est. » Nimirum per vices olim in quibusdam saltem monasteriis fratres id praestabant, ut patet ex Vita S. Samsonis (Num. 16, saec. I Ben.): « Frater autem ejusdem presbyteri vicissentibus se per ordinem caeteris monachis hujus monasterii pistor effectus est. » Et in Vita S. Austrebertae (Saec. III Ben.): « Erat consuetudo ut vicissim a sororibus coquerentur panes. » 599 Aut fregerit quidpiam. ] Quanta severitate veteres monachi eos plecterent qui aliquid fregissent docet Cassianus his verbis (Lib. IV, cap. 16): « Si quis gillonem fictilem, quem baucalem nuncupant, casu aliquo fregerit, non aliter negligentiam suam quam publica diluet poenitentia; cunctisque in synaxi", "candidate_score": 0.673438, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_0_2", "bdc_text": "Salutem et conscientiae pacem per Christum Iesum , dominum ac servatorem nostrum . Literae tuae , quas proxime ad me scripsisti , mihi non sunt redditae Bullingers Brief ist nicht erhalten. , doctissime Bullingere , eamque ob causam non est , quod earundem responsionem heic expectes . Quominus autem eas acceperim , D. Nicolai VadivilliiNiklaus von Wattenwyl , gest. 1551 , ältester Sohn des Schultheißen Jakob von Wattenwyl , Priester , Dr. des kanonischen Rechtes , seit 1508 Chorherr am St .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2077", "psc_text": "in secunda libri sui editione, non de communione eucharistica S. Benedictum intelligit, sed de communione precum et charitatis; cujus a lectore signum aliquod S. Pater omnibus dari voluerit, priusquam incipiat legere. Egregium sane charitatis indicium frustulum panis privatim edere ante lectionem! Et hanc interpretationem ab eruditissimo et in traditione versatissimo viro accepisse se fatetur dissertator; cui non deferre haudquaquam potuerit. Ita praevaluerunt in gratiam viri doctissimi, doctioris fortasse semel praeconcepta praejudicia. Adeo ineptam contra germanum S. Benedicti sensum opinionem singulari tractatu refutavit noster Mabillonius, quem habet sub prelo. Ejus rationes quilibet videre poterit; nos sola traditione, de qua dissertator gloriatur, licet nullum inde protulerit argumentum aliqua auctoritate firmatum, contenti erimus. Itaque sancti Benedicti textum de communione eucharistica intelligendum esse constans est omnium qui a tempore sancti Benedicti scripserunt hanc in rem, auctorum sententia. In primis Magister, qui ante mille annos suam scripsit Regulam, ex Benedictina magna ex parte desumptam, sancti", "candidate_score": 0.673254, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_72_74", "bdc_text": "16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft . In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation und übersetzte Zwinglis «Subsidium sive coronis de eucharistia» , 1525 ( Z IV 456f) .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2658", "psc_text": "cum Polichronio doctrinae scientiis imbuti fuerunt Severus Trevirensis, Albinus Catalaunensis, Aventinus Trecensis episcopi, et S. Aemilianus: omnes vitae merito et sanctitate insignes. Idem de Britanniae monachis asserendum esse constat, tum ex vita S. Gildae abbatis Ruyensis (Saec. I Bened.), qui sub finem saeculi V abbati « Hilduto traditur imbuendus, qui suscipiens sanctum puerulum, sacris litteris coepit instruere illum; et videns eum formae specie fulgentem, ac liberalibus studiis instantissime intentum, benigno amore dilexit, etc. » Sub eodem magistro profecere etiam Samson et Paulus, quorum primus Dolensis, alter Oximensis fuit episcopus ex ejusdem Vitae n. 3. Et quidem de S. Samsone constat ex ejus Vita n. 7, ab auctore subaequali scripta, ubi de Hilduto sive Eltuto magistro sic disserit: « Ille vero Eltutus de totis Scripturis Veteris ac Novi Testamenti, et omnis philosophiae generis, geometriae scilicet ac rhetoricae grammaticae, et arithmeticae, et omnium artium philosophiae omnium Britannorum peritissimus erat. » Additque: «", "candidate_score": 0.673245, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_71_73", "bdc_text": "Schl. 16212-16216 . 16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft . In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2940", "psc_text": "Vita, cap. 23; sed S. Fulgentius Ruspensis episcopus « pelliceo cingulo tanquam monachus utebatur, » uti legimus 703 in ejus Vita. De zonae usu et significatione videsis Haeftenum, lib. V, tract. 4, disq. 1, et tract. 10, disq. 7. Nihil quoque de camisiis sive interulis S. Benedictus, quas S. Robertus abbas Molismensis repudiasse legitur apud Ordericum Vitalem in Hist. lib. V, et consequenter Cistercienses, quorum in Institutis, cap. 4, decernitur « vestitus simplex et vilis, absque pelliciis, camisiis, stamineis, qualem denique Regula describit. » Harum loco S. Patrem Benedictum, primosque ejus discipulos cilicium carne tenus gestasse contendit Haeftenus (Lib. V, tract. 3, disq. 7): exemplo esse potest S. Tillo monachus Sollemniacensis (Saec. II Ben.), cujus « indumentum valde erat vilissimum, sola tunica videlicet atque cuculla, et intrinsecus ad carnem cilicium, quod tandiu donec prae nimia vetustate consumptum nulli usui aptum esset portabat, » ut habent ejus acta. Carthusianis etiam duo", "candidate_score": 0.673165, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_72_74", "bdc_text": "16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft . In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation und übersetzte Zwinglis «Subsidium sive coronis de eucharistia» , 1525 ( Z IV 456f) .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1081", "psc_text": "in Reomensi S. Joannis monasterio colligimus ex libro de Translatione et miraculis ejus, n. 1; sed et S. Galli abbatis discipulos post laborem matutinalis officii quiescendi gratia lectos revisisse auctor est Walfridus in Vita S. Gadi cap. 26 (Saec. II). Similiter S. Geremarus abbas Flaviacensis completo officio revertens in dormitorium in stratu suo collocare se consueverat. ut habent ejus acta n. 14. Idem viguisse in Longoretico monasterio discimus ex Visione Baronti, n. 7, saeculo II Bened.; in Pauliacensi sanctimonialium ex Vita S. Austrobertae, n. 15, saec. III, part. I; in Lindisfarnensis ex Carmine Ethilvulfi monachi cap. 10, 21, 22; in monasterio S. Corbiniani ex ejus Vita auctore Aribone n. 3, denique in Suessionensi B. M. Parthenone aliis in ecclesia vigiliis et orationibus insistentibus, aliae post nocturnum officium dormire permittebantur ex Vita S. Drausii episc., n. 17, apud Bolland., 5 Martii. Sed haec merae indulgentiae, et praeter Regulam S. Benedicti, quae", "candidate_score": 0.673076, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_71_73", "bdc_text": "Schl. 16212-16216 . 16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft . In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2667", "psc_text": "viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo VI in claustro litteras edoctus, sacerdos ordinatur (Bolland, 11 Martii); tum ex Vita S. Columbani num. 9, qui Silenis abbatis disciplinae se subjiciens (Saec. II Ben.), « omnium divinarum Scripturarum studiis eum imbuit; » tum ex Vita S. Galli abbatis cap. 1, qui in Bencorensi monasterio (Saec. II Ben.), « superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec.", "candidate_score": 0.672835, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_72_74", "bdc_text": "16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft . In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation und übersetzte Zwinglis «Subsidium sive coronis de eucharistia» , 1525 ( Z IV 456f) .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3024", "psc_text": "24) « aut de grosso lino, aut de canabe factum, et fere in modum sacci formatum, et quodam genere stramentorum repletum, et hic super mattam positum, quod monachi pro lectisternio habebant. » Huic sagi acceptioni concinit Bernardus Cassinensis his verbis: « Puto secundum intellectum modernum sagum istud esse, quod continet paleas, vel fenum, et hoc vulgari hujus regni concordat. » Idem habet Nicolaus de Fractura; eoque sensu sumitur in antiqua Vita S. Eugendi abbatis Jurensis, in qua haec lego: « Paleis vero lectuli in eremo lectis, multo tempore, vilique sagello constrictis, pellicioque superposito conquievit. » (Ubi etiam obiter observandum est lectorum omnium fenum ex statutis Lanfranci, singulis annis esse renovandum: idque inter festivitatem S. Joannis et SS. Apostolorum Petri et Pauli, uti praescribunt Consuetudines S. Benigni, c. 43.) Existimat tamen Haeftenus sagum esse monachalis lecti operimentum, monachi enim in ipsa matta cubabant; cui consentit Guido Juvenalis sagum Gallice vertens une", "candidate_score": 0.672763, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_89", "bdc_text": "Collin erwarb das Zürcher Bürgerrecht , heiratete und wurde 1526 mit seinem Freund Ammann als Griechischlehrer an der Großmünsterschule angestellt. 1528-1531 erfüllte er zahlreiche kirchliche und diplomatische Missionen .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", "candidate_score": 0.672168, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_114_116", "bdc_text": "Ammann verfaßte zwei dialektisch-rhetorische Schulbücher ( 1559 ) . Bullinger lernte ihn um 1523/24 kennen; 1527 war Ammann einer der Griechischlehrer Bullingers ( HBD 11 , 12 )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", "candidate_score": 0.672047, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_71_73", "bdc_text": "Schl. 16212-16216 . 16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft . In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1211", "psc_text": "» inquiunt mss. Consuet. Germaniae. Et lib. Usuum Cisterc. (Cap. 11): « Prima dominica Septuagesimae . . . incipiatur lectio Genesis, vel aliorum librorum, ut diximus, ibi ubi cantor lectiones vigiliarum usque ad quadragesimam debere finire praeviderit. » Et infra (Cap. 16): « Librum Jeremiae prophetae his diebus tam in ecclesia quam in refectorio dividat cantor. » Vide Udal. l. I, c. 1. Finem vero lectionum aut cera apposita, aut ungue codici impresso notabant: « Nullus ad terminum vel ceram apposuit, vel saltem unguibus quantulumcunque signum impressit; sed cuncti omnia quae legenda erant ita sibi nota facere curaverunt, ut quando inopinato legere juberentur, irreprehensibiles apud eum invenirentur, » inquit praefatus lib. de Cura eccles. Caroli Magni: quae verba indicant contrariam apud alios consuetudinem. Redeo ad S. Benedicti textum, qui non modo lectiones, sed etiam responsoria breviari imperata: quod qui fieri possit, non facile est disserere. Existimat Bernardus Cassinensis breviari posse", "candidate_score": 0.67199, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_71_73", "bdc_text": "Schl. 16212-16216 . 16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft . In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1210", "psc_text": "videre est in lib. I de Ecclesiastica Cura Caroli Magni, in cujus cap. 7 haec leguntur: « Finem vero lectionis sono gutturis designavit (Carolus imperator), ad quem universi ita intente suspensi erant, ut sive finita sententia, sive in media distinctione, sive subdistinctione significaret, nullus sequens superius aut inferius inciperet quantumcunque incongruum initium vel finis videretur. » In plurimis tamen monasteriis usus obtinuerat ut pridie lectiones terminarentur ab uno aliquo cui haec cura demandata erat, qui singulis indicabat lectoribus quid quantumque quis legere deberet. Hic erat ut plurimum cantor sive armarius: « Lectiones ab armario pridie ante sint terminatae et correctae, » inquiunt mss. Consuet. Germaniae. Et lib. Usuum Cisterc. (Cap. 11): « Prima dominica Septuagesimae . . . incipiatur lectio Genesis, vel aliorum librorum, ut diximus, ibi ubi cantor lectiones vigiliarum usque ad quadragesimam debere finire praeviderit. » Et infra (Cap. 16): « Librum Jeremiae prophetae his diebus tam in", "candidate_score": 0.671935, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_54_56", "bdc_text": "und kam als Nachfolger Leo Juds nach Einsiedeln. 1523 kehrte er wieder nach Zürich als Lehrer am Fraumünster zurück . Myconius war einer der engsten Mitarbeiter Zwinglis . Nach dessen Tod wollte er nicht mehr in Zürich bleiben ( zur Zeit dieses Briefes hielt er sich zweifellos noch dort auf) , zog nach Basel und wurde am 22 .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2675", "psc_text": "in Agaliensi monasterio imbibisse necessum est. Intactum etiam hoc saeculo Orientem relinquere non decet; in quo S. Theodorus Siceota defunctus est anno 613; de quo item Georgius ejus discipulus, vitam illius scribens ita loquitur (Bolland. 22 Aprilis): « Infans ipsi oblatus sum, qui et in ejus sancto monasterio enutritus a religiosissimo praefecto litteras didici. » Circa idem tempus Joannes Moschus presbyter et monachus in monasterio S. Theodosii abbatis et archimandritae, omnium quae Jerosolymis erant coenobiorum, varia peragravit loca, lustravitque monasteria; quo in itinere viros etiam doctissimos et philosophos disciplinae et studiorum gratia visitavit, uti ipse testatur in eo quod adornavit, Prato spiritali cap. 171 et 172. Et haec sufficere debent pro saeculo septimo. Saeculo VIII. S. Bonifacius in Nutscellense coenobium commigrans, sub Wimberto abbate piissimo eum in virtutibus ac litteris progressum fecit, ut docendi quoque munus paulo post ipse obierit. Postea transmittens in Germaniam, cum eum populum ad verum Christi", "candidate_score": 0.671914, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_71_73", "bdc_text": "Schl. 16212-16216 . 16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft . In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2685", "psc_text": "Bertini monasterio fuerat educatus, duplicem in ecclesia sua restituit scholam; et uni Remigium Antissiodori apud S. Germanum; alteri Hucbaldum Elnonensem seu S. Amandi in Belgio monachos praefecit. Saeculo XI, in omnibus passim monasteriis florebant litterarum scientiae; quae res adeo perspicua est, ut in ea probanda diutius immorandum non sit. Saeculo XII ineunte antiquum priscorum monachorum fervorem renovarunt Cistercienses, qui in ipsis ordinis sui cunabulis studiis litterarum operam dare coeperunt; vivente certe S. Bernardo, ut patet ex libro Institutorum capituli generalis Cisterciensis, qui liber complectitur varias definitiones ab initio ordinis in capitulis generalibus editas usque ad annum 1134, quo ipsa prodiit in lucem, hoc est annis circiter viginti ante S. Bernardi obitum. In eo siquidem exstat integrum caput de pueris litteras discentibus (Cap. 76) , quo praescribitur ut « nullus puerorum doceatur litteras intra monasterium, vel in locis monasterii, nisi sit monachus, vel receptus in probatione novitius; quibus tempore lectionis discere", "candidate_score": 0.671579, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_71_73", "bdc_text": "Schl. 16212-16216 . 16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft . In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3608", "psc_text": "artes diversae intra monasterium exerceantur. ] Tale erat Fuldense coenobium sub Sturmio abbate, teste Eigile abbate in ejus Vita, num. 20; tale Flaviacense sub S. Geremaro, ex ejus Vita, num. 25; tale Solemniacense ex Vita S. Audoeno in Vita sancti Eligii; tale Lesciense ex Vita S. Hiltrudis, num. 3; tale Centulense ex Hariulfi Chronico, lib. II, cap. 7; tale Talipiacum ex gestis S. Aldrici, num. 28; tale Sanctigallense ex antiqua ejus delineatione; tale denique Divionense S. Benigni ex ejusdem Chronico. Talia etiam construi volebat monasteria Moguntinum sub Carolo Magno concilium, S. Benedicti praeceptum renovans his verbis (Can. 20): « Dignum et necessarium est, ut missi per quaeque loca directi simul cum episcopo uniuscujusque dioecesis perspiciant loca monasteriorum canonicorum pariter et monachorum, similiterque puellarum, si in apto et congruo loco sint posita, ubi necessarium commodum possit acquiri, quod ad utilitatem pertinet monasterii, sicut in S. Regula dicitur: Monasterium autem ita debet", "candidate_score": 0.67151, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_72_74", "bdc_text": "16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft . In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation und übersetzte Zwinglis «Subsidium sive coronis de eucharistia» , 1525 ( Z IV 456f) .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2268", "psc_text": "Igitur Cassiodorus sive Theodoricus, cujus nomine quinque primos epistolarum libros scripsit, aliud nihil volebat quam fraudulenta pondera mensurasque abolere, quibus forte exactores tributorum, quos ipse publicis uti ponderibus et mensuris jubet, subditos suos non parum gravabant. At vero exinde nullus conficiet antiquas Romanorum mensuras, sive ab ipso, sive alio ante eum non fuisse mutatas. Nec plus proficit dissertator cum posteriores Prisciano et consequenter sancto Benedicto auctores, heminam decem duntaxat unciis fecisse, volens demonstrare; ad id probandum in medium adducit sanctum Isidorum (Dissert. n. 17). Nam quodnam sit de mente sancti Isidori hac in parte ferendum judicium, docet nos ipse dissertator, asserens sanctum Isidorum res ab aliis antiquioribus auctoribus dictas, a se sine ullo examine collectas scripsisse. Et certe sanctus Isidorus, ut ostendit noster Menardus, sibi ipsi contradicit. Qui etiam, quamvis sibi non contradiceret dissertatori, qui Romanae heminae uncias omnino decem tribuit, non faveret. Nam S. Isidorus duodecim unciis, et quidem", "candidate_score": 0.671413, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_72_74", "bdc_text": "16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft . In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation und übersetzte Zwinglis «Subsidium sive coronis de eucharistia» , 1525 ( Z IV 456f) .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1211", "psc_text": "» inquiunt mss. Consuet. Germaniae. Et lib. Usuum Cisterc. (Cap. 11): « Prima dominica Septuagesimae . . . incipiatur lectio Genesis, vel aliorum librorum, ut diximus, ibi ubi cantor lectiones vigiliarum usque ad quadragesimam debere finire praeviderit. » Et infra (Cap. 16): « Librum Jeremiae prophetae his diebus tam in ecclesia quam in refectorio dividat cantor. » Vide Udal. l. I, c. 1. Finem vero lectionum aut cera apposita, aut ungue codici impresso notabant: « Nullus ad terminum vel ceram apposuit, vel saltem unguibus quantulumcunque signum impressit; sed cuncti omnia quae legenda erant ita sibi nota facere curaverunt, ut quando inopinato legere juberentur, irreprehensibiles apud eum invenirentur, » inquit praefatus lib. de Cura eccles. Caroli Magni: quae verba indicant contrariam apud alios consuetudinem. Redeo ad S. Benedicti textum, qui non modo lectiones, sed etiam responsoria breviari imperata: quod qui fieri possit, non facile est disserere. Existimat Bernardus Cassinensis breviari posse", "candidate_score": 0.671252, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_71_73", "bdc_text": "Schl. 16212-16216 . 16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft . In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2504", "psc_text": "« Id est in domo cujuslibet artis, » inquit Boherius. Quamvis Paulus Augustinus a Janua, Theobaldus Artaldus, et quaedam versiones Gallicae hunc textum intelligant de mensae ministerio. In pistrino. ] Pistrinum Boherio « est locus ubi farina deponitur, et fit panis. Et haec quidem parare, inquit, monachorum est. » Nimirum per vices olim in quibusdam saltem monasteriis fratres id praestabant, ut patet ex Vita S. Samsonis (Num. 16, saec. I Ben.): « Frater autem ejusdem presbyteri vicissentibus se per ordinem caeteris monachis hujus monasterii pistor effectus est. » Et in Vita S. Austrebertae (Saec. III Ben.): « Erat consuetudo ut vicissim a sororibus coquerentur panes. » 599 Aut fregerit quidpiam. ] Quanta severitate veteres monachi eos plecterent qui aliquid fregissent docet Cassianus his verbis (Lib. IV, cap. 16): « Si quis gillonem fictilem, quem baucalem nuncupant, casu aliquo fregerit, non aliter negligentiam suam quam publica diluet poenitentia; cunctisque in synaxi", "candidate_score": 0.670856, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_71_73", "bdc_text": "Schl. 16212-16216 . 16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft . In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1081", "psc_text": "in Reomensi S. Joannis monasterio colligimus ex libro de Translatione et miraculis ejus, n. 1; sed et S. Galli abbatis discipulos post laborem matutinalis officii quiescendi gratia lectos revisisse auctor est Walfridus in Vita S. Gadi cap. 26 (Saec. II). Similiter S. Geremarus abbas Flaviacensis completo officio revertens in dormitorium in stratu suo collocare se consueverat. ut habent ejus acta n. 14. Idem viguisse in Longoretico monasterio discimus ex Visione Baronti, n. 7, saeculo II Bened.; in Pauliacensi sanctimonialium ex Vita S. Austrobertae, n. 15, saec. III, part. I; in Lindisfarnensis ex Carmine Ethilvulfi monachi cap. 10, 21, 22; in monasterio S. Corbiniani ex ejus Vita auctore Aribone n. 3, denique in Suessionensi B. M. Parthenone aliis in ecclesia vigiliis et orationibus insistentibus, aliae post nocturnum officium dormire permittebantur ex Vita S. Drausii episc., n. 17, apud Bolland., 5 Martii. Sed haec merae indulgentiae, et praeter Regulam S. Benedicti, quae", "candidate_score": 0.670076, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_71_73", "bdc_text": "Schl. 16212-16216 . 16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft . In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", "candidate_score": 0.669726, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_71_73", "bdc_text": "Schl. 16212-16216 . 16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft . In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2652", "psc_text": "litterarum; » celebrem Evagrium Diaconum (Ibid., c. 86), qui composuit tres libros sacros monachorum; sed praesertim illustrem Silvaniam virginem, quae, ut scribit Palladius (Ibid., c. 143), « erat doctissima, doctrinam amore complexa, noctes uberi oleo a se illuminatas mutabat in dies, omnia antiquorum qui commentarios ediderunt scripta percurrens, Origenis tricies centena millia versuum, Gregorii, et Stephani, et Pierii, et Basilii, et quorumdam aliorum praestantis virtutis virorum millia ducenta et quinquaginta non leviter nec temere haec percurrens, sed elaborate septies vel octies unumquemque librum perlegens, etc. » At prae omnibus spectandus videtur S. Hieronymus, non modo ordinis monastici, sed etiam totius orbis Christiani ornamentum. Hic enim in Syriae solitudinem secedens, insignem illam bibliothecam quam summo studio impendioque Romae sibi paraverat, indeque Hierosolymam asportari fecerat, secum attulit. Porro quibus in eremo studiis 634 vacaret, ipse nos docet his verbis (Epist. 4): « Dum essem, inquit, juvenis, et solitudinis me deserta vallarent, incentiva", "candidate_score": 0.669345, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_81_83", "bdc_text": "Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus ) und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s.", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2658", "psc_text": "cum Polichronio doctrinae scientiis imbuti fuerunt Severus Trevirensis, Albinus Catalaunensis, Aventinus Trecensis episcopi, et S. Aemilianus: omnes vitae merito et sanctitate insignes. Idem de Britanniae monachis asserendum esse constat, tum ex vita S. Gildae abbatis Ruyensis (Saec. I Bened.), qui sub finem saeculi V abbati « Hilduto traditur imbuendus, qui suscipiens sanctum puerulum, sacris litteris coepit instruere illum; et videns eum formae specie fulgentem, ac liberalibus studiis instantissime intentum, benigno amore dilexit, etc. » Sub eodem magistro profecere etiam Samson et Paulus, quorum primus Dolensis, alter Oximensis fuit episcopus ex ejusdem Vitae n. 3. Et quidem de S. Samsone constat ex ejus Vita n. 7, ab auctore subaequali scripta, ubi de Hilduto sive Eltuto magistro sic disserit: « Ille vero Eltutus de totis Scripturis Veteris ac Novi Testamenti, et omnis philosophiae generis, geometriae scilicet ac rhetoricae grammaticae, et arithmeticae, et omnium artium philosophiae omnium Britannorum peritissimus erat. » Additque: «", "candidate_score": 0.669202, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_72", "bdc_text": "16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2667", "psc_text": "viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo VI in claustro litteras edoctus, sacerdos ordinatur (Bolland, 11 Martii); tum ex Vita S. Columbani num. 9, qui Silenis abbatis disciplinae se subjiciens (Saec. II Ben.), « omnium divinarum Scripturarum studiis eum imbuit; » tum ex Vita S. Galli abbatis cap. 1, qui in Bencorensi monasterio (Saec. II Ben.), « superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec.", "candidate_score": 0.66869, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_61_63", "bdc_text": "das Basler Glaubensbekenntnis von 1534 , ferner die erste Biographie Zwinglis . Er besorgte die Herausgabe von Oekolampads Predigten und Vorlesungen sowie des Briefwechsels Oekolampads und Zwinglis . Bullinger lernte ihn vermutlich um 1523/24 in Zürich kennen .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2844", "psc_text": "Tertio, haec olim lectio fiebat in auditorio, ut patet ex Vita sancti Guillelmi ducis et monachi Gellonensis (Saec. IV Ben.), ubi narratur quomodo suo susceptus fuerit in monasterio. Ac primo quidem num. 21, longe occurritur ei a fratribus, ducitur ad orationem, ecclesiaeque dona confert. Et postea, num. 22: « Completa oratione, factaque cunctis altaribus 680 sua cuique digna veneratione . . . . itur in auditorium, et osculatis fratribus, lectaque ex more lectione, factoque pro tempore brevi sermone de animae aedificatione, mox vir Dei subinfert, et indicat manifeste cur ipse venerit. » Idem videre est apud Ekkehardum in lib. de Casibus S. Galli cap. 11, ubi referens qua ratione episcopi et abbates ad visitandum S. Galli asceterium missi ab Ottone imperatore recepti fuerint: « Adveniunt omnes, inquit, festive receptis Cives apostolorum responsorium canitur. Abbas in auditorio debilis residens, introductis quidem eis assurgit. Legitur considentibus lectio de charitate et de pedisequa", "candidate_score": 0.66865, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_80_82", "bdc_text": "NDB II 243 , mit weiterer Lit. , Collinum Rudolf Collin ( Clivanus , Am Bühl , Zum Bühl) , 1499-1578 , geboren in Gundolingen ( Kt . Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus ) und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2667", "psc_text": "viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo VI in claustro litteras edoctus, sacerdos ordinatur (Bolland, 11 Martii); tum ex Vita S. Columbani num. 9, qui Silenis abbatis disciplinae se subjiciens (Saec. II Ben.), « omnium divinarum Scripturarum studiis eum imbuit; » tum ex Vita S. Galli abbatis cap. 1, qui in Bencorensi monasterio (Saec. II Ben.), « superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec.", "candidate_score": 0.668572, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_115_117", "bdc_text": "Bullinger lernte ihn um 1523/24 kennen; 1527 war Ammann einer der Griechischlehrer Bullingers ( HBD 11 , 12 ) und wurde 1552 Pate von dessen Enkelin Verena ( HBD 43 , 13 ) . - Lit. :", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", "candidate_score": 0.66849, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_70_72", "bdc_text": "LThK VII 716 ; Schl. 16212-16216 . 16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1211", "psc_text": "» inquiunt mss. Consuet. Germaniae. Et lib. Usuum Cisterc. (Cap. 11): « Prima dominica Septuagesimae . . . incipiatur lectio Genesis, vel aliorum librorum, ut diximus, ibi ubi cantor lectiones vigiliarum usque ad quadragesimam debere finire praeviderit. » Et infra (Cap. 16): « Librum Jeremiae prophetae his diebus tam in ecclesia quam in refectorio dividat cantor. » Vide Udal. l. I, c. 1. Finem vero lectionum aut cera apposita, aut ungue codici impresso notabant: « Nullus ad terminum vel ceram apposuit, vel saltem unguibus quantulumcunque signum impressit; sed cuncti omnia quae legenda erant ita sibi nota facere curaverunt, ut quando inopinato legere juberentur, irreprehensibiles apud eum invenirentur, » inquit praefatus lib. de Cura eccles. Caroli Magni: quae verba indicant contrariam apud alios consuetudinem. Redeo ad S. Benedicti textum, qui non modo lectiones, sed etiam responsoria breviari imperata: quod qui fieri possit, non facile est disserere. Existimat Bernardus Cassinensis breviari posse", "candidate_score": 0.668185, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_70_72", "bdc_text": "LThK VII 716 ; Schl. 16212-16216 . 16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2667", "psc_text": "viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo VI in claustro litteras edoctus, sacerdos ordinatur (Bolland, 11 Martii); tum ex Vita S. Columbani num. 9, qui Silenis abbatis disciplinae se subjiciens (Saec. II Ben.), « omnium divinarum Scripturarum studiis eum imbuit; » tum ex Vita S. Galli abbatis cap. 1, qui in Bencorensi monasterio (Saec. II Ben.), « superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec.", "candidate_score": 0.668182, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_154_156", "bdc_text": "Artikel des Kappeler Briefes gegen jeden Eingriff in die Behördenwahl , de Quervain 237. , deinde ut liberi sint a minoribus decimisDie Aufhebung des kleinen bzw. jungen Zehnten wurde nur z. T. bewilligt , de Quervain 233.239 ; vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 . - Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2237", "psc_text": "carnibus causa rationabilis afferri nulla queat, manifestum est nec abbatem cum monachis circa esum carnium dispensare posse, nisi forte in certis quibusdam casibus extraordinariis, qui vix intra mille annos semel evenient. Caeterum necdum nobis reperire licuit summorum pontificum bullas monachis Benedictinis ter in hebdomada carnes edendi licentiam facientes; aut si quae sunt, certis quibusdam monasteriis pro causa rationabili, et hoc forte ad tempus, non vero omnibus et pro semper datae fuerunt. Imo non pauca occurrunt conciliorum decreta quibus intermissa in coenobiis a carnibus abstinentia restituatur. CAPUT XL. De mensura potus. Unusquisque proprium habet donum ex Deo: alius sic, alius vero sic. Et ideo cum aliqua scrupulositate a nobis mensura victus aliorum constituitur. Tamen infirmorum contuentes imbecillitatem, credimus heminam 534 vim per singulos sufficere per diem. Quibus autem donat Deus tolerantiam abstinentiae, propriam se habituros mercedem sciant. Quod si, aut loci necessitas, vel labor, aut ardor aestatis amplius poposcerit, in arbitrio", "candidate_score": 0.667239, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_154_156", "bdc_text": "Artikel des Kappeler Briefes gegen jeden Eingriff in die Behördenwahl , de Quervain 237. , deinde ut liberi sint a minoribus decimisDie Aufhebung des kleinen bzw. jungen Zehnten wurde nur z. T. bewilligt , de Quervain 233.239 ; vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 . - Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2376", "psc_text": "in octavis Domini, in Epiphania, in Pascha quoque, et Ascensione Domini et in sanctorum festivitatibus, id est sancti Stephani, et B. Joannis evangelistae, et in natale Infantium, in Purificatione, et Assumptione sanctae Mariae. Similiter et in B. apostolorum festis, et in S. Joannis Baptistae Nativitate, sancti quoque Laurentii atque Martini, seu in natalitiis cujuslibet sancti, cujus honor in qualicunque parochia specialiter celebratur, plenarium officium agatur, et bis reficiatur. » Cluniacenses, ut docet Udalricus (Lib. I, cap. 39 et 43), jejunium relaxabant infra octavas Natalis Domini, Epiphaniae, et S. Martini, et in praecipuis solemnitatibus sanctorum. Illas praecipuas festivitates declarat Petrus Venerabilis suis in Statutis, decernens (Statut. 14), « ut jejunia regularia ab ibidus Septembris usque ad caput Quadragesimae a nostris semel in die comedendo serventur, excepto festo sancti Michaelis et Dedicationis ecclesiae, et apostolorum extra Adventum et Septuagesimam provenientibus, festivitatibus abbatum Cluniacensium, octo diebus Natalis Domini, Epiphania prima tantum die, festo", "candidate_score": 0.666495, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_87_89", "bdc_text": "Luzern ) und erhielt 1522 eine Chorherrenpfründe in Beromünster . Wegen seiner evangelischen Haltung zog er 1524 nach Zürich , wo er bis 1529 den Seilerberuf ausübte. 1524 beteiligte er sich an dem Zug der Zürcher zur Unterstützung Waldshuts und 1525 an einem Feldzug Herzog Ulrichs von Württemberg . Collin erwarb das Zürcher Bürgerrecht , heiratete und wurde 1526 mit seinem Freund Ammann als Griechischlehrer an der Großmünsterschule angestellt. 1528-1531 erfüllte er zahlreiche kirchliche und diplomatische Missionen .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2844", "psc_text": "Tertio, haec olim lectio fiebat in auditorio, ut patet ex Vita sancti Guillelmi ducis et monachi Gellonensis (Saec. IV Ben.), ubi narratur quomodo suo susceptus fuerit in monasterio. Ac primo quidem num. 21, longe occurritur ei a fratribus, ducitur ad orationem, ecclesiaeque dona confert. Et postea, num. 22: « Completa oratione, factaque cunctis altaribus 680 sua cuique digna veneratione . . . . itur in auditorium, et osculatis fratribus, lectaque ex more lectione, factoque pro tempore brevi sermone de animae aedificatione, mox vir Dei subinfert, et indicat manifeste cur ipse venerit. » Idem videre est apud Ekkehardum in lib. de Casibus S. Galli cap. 11, ubi referens qua ratione episcopi et abbates ad visitandum S. Galli asceterium missi ab Ottone imperatore recepti fuerint: « Adveniunt omnes, inquit, festive receptis Cives apostolorum responsorium canitur. Abbas in auditorio debilis residens, introductis quidem eis assurgit. Legitur considentibus lectio de charitate et de pedisequa", "candidate_score": 0.666485, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_87_89", "bdc_text": "Luzern ) und erhielt 1522 eine Chorherrenpfründe in Beromünster . Wegen seiner evangelischen Haltung zog er 1524 nach Zürich , wo er bis 1529 den Seilerberuf ausübte. 1524 beteiligte er sich an dem Zug der Zürcher zur Unterstützung Waldshuts und 1525 an einem Feldzug Herzog Ulrichs von Württemberg . Collin erwarb das Zürcher Bürgerrecht , heiratete und wurde 1526 mit seinem Freund Ammann als Griechischlehrer an der Großmünsterschule angestellt. 1528-1531 erfüllte er zahlreiche kirchliche und diplomatische Missionen .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", "candidate_score": 0.665939, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_154_156", "bdc_text": "Artikel des Kappeler Briefes gegen jeden Eingriff in die Behördenwahl , de Quervain 237. , deinde ut liberi sint a minoribus decimisDie Aufhebung des kleinen bzw. jungen Zehnten wurde nur z. T. bewilligt , de Quervain 233.239 ; vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 . - Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3265", "psc_text": "contradere non amplius quam usque ad quartum decimum eorum aetatis annum licentia poterit esse. » Saltem ita legit Gratianus 20, quaest. 2, cap. Si in qualibet. Sed Ivo Carnotensis in part. VII Decreti, cap. 27, non quartum decimum, sed duodecimum habet: in editione vero Conciliorum legitur decimum. Ex quo forte utrumque emendaveris, qui concilii Toletani canonem ad sui temporis praxim adaptavit. Ergo ultra hanc aetatem jam haud licitum erat parentibus filios suos in monasteriis offerre. An vero infra hujusmodi aetatem quoscunque parentes offerrent recipere oporteret S. Benedictus non aperuit, sed neque S. Basilius. Sed Regula S. Aureliani praescribit (Cap. 17), ut « minori aetate in monasterio 783 non excipiantur, nisi ab annis decem, aut duodecim, qui et enutriri non egeant, et cavere noverint culpas. » Et synodus VI in Trullo (Can. 40), ut « qui monachicum jugum est subiturus, ne sit minor quam decem annos natus. » Nisi forte concilium", "candidate_score": 0.665934, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_112_114", "bdc_text": "Anfang 1526 nahm er mit Sebastian Hofmeister in zürcherischem Auftrag am Religionsgespräch von Ilanz ( Kt . Graubünden ) und 1528 an der Berner Disputation teil. Seit 1533 war er Schulherr . Ammann verfaßte zwei dialektisch-rhetorische Schulbücher ( 1559 ) .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", "candidate_score": 0.665761, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_83_85", "bdc_text": "und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s. unten Anm. 18 ) in Mailand ; heimgekehrt übernahm er das Amt des Schulmeisters im Kloster St .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2685", "psc_text": "Bertini monasterio fuerat educatus, duplicem in ecclesia sua restituit scholam; et uni Remigium Antissiodori apud S. Germanum; alteri Hucbaldum Elnonensem seu S. Amandi in Belgio monachos praefecit. Saeculo XI, in omnibus passim monasteriis florebant litterarum scientiae; quae res adeo perspicua est, ut in ea probanda diutius immorandum non sit. Saeculo XII ineunte antiquum priscorum monachorum fervorem renovarunt Cistercienses, qui in ipsis ordinis sui cunabulis studiis litterarum operam dare coeperunt; vivente certe S. Bernardo, ut patet ex libro Institutorum capituli generalis Cisterciensis, qui liber complectitur varias definitiones ab initio ordinis in capitulis generalibus editas usque ad annum 1134, quo ipsa prodiit in lucem, hoc est annis circiter viginti ante S. Bernardi obitum. In eo siquidem exstat integrum caput de pueris litteras discentibus (Cap. 76) , quo praescribitur ut « nullus puerorum doceatur litteras intra monasterium, vel in locis monasterii, nisi sit monachus, vel receptus in probatione novitius; quibus tempore lectionis discere", "candidate_score": 0.665553, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_107_109", "bdc_text": "NDB III 325 , mit weiterer Lit . et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde . Zwingli , Myconius und Glarean rühmen ihn als guten Schüler .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2658", "psc_text": "cum Polichronio doctrinae scientiis imbuti fuerunt Severus Trevirensis, Albinus Catalaunensis, Aventinus Trecensis episcopi, et S. Aemilianus: omnes vitae merito et sanctitate insignes. Idem de Britanniae monachis asserendum esse constat, tum ex vita S. Gildae abbatis Ruyensis (Saec. I Bened.), qui sub finem saeculi V abbati « Hilduto traditur imbuendus, qui suscipiens sanctum puerulum, sacris litteris coepit instruere illum; et videns eum formae specie fulgentem, ac liberalibus studiis instantissime intentum, benigno amore dilexit, etc. » Sub eodem magistro profecere etiam Samson et Paulus, quorum primus Dolensis, alter Oximensis fuit episcopus ex ejusdem Vitae n. 3. Et quidem de S. Samsone constat ex ejus Vita n. 7, ab auctore subaequali scripta, ubi de Hilduto sive Eltuto magistro sic disserit: « Ille vero Eltutus de totis Scripturis Veteris ac Novi Testamenti, et omnis philosophiae generis, geometriae scilicet ac rhetoricae grammaticae, et arithmeticae, et omnium artium philosophiae omnium Britannorum peritissimus erat. » Additque: «", "candidate_score": 0.665099, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_108_110", "bdc_text": "et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde . Zwingli , Myconius und Glarean rühmen ihn als guten Schüler . Nach dem Tode Ceporins beauftragte man 1526 ihn und seinen Freund Collin mit der griechischen Lektion an der Großmünsterschule ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2658", "psc_text": "cum Polichronio doctrinae scientiis imbuti fuerunt Severus Trevirensis, Albinus Catalaunensis, Aventinus Trecensis episcopi, et S. Aemilianus: omnes vitae merito et sanctitate insignes. Idem de Britanniae monachis asserendum esse constat, tum ex vita S. Gildae abbatis Ruyensis (Saec. I Bened.), qui sub finem saeculi V abbati « Hilduto traditur imbuendus, qui suscipiens sanctum puerulum, sacris litteris coepit instruere illum; et videns eum formae specie fulgentem, ac liberalibus studiis instantissime intentum, benigno amore dilexit, etc. » Sub eodem magistro profecere etiam Samson et Paulus, quorum primus Dolensis, alter Oximensis fuit episcopus ex ejusdem Vitae n. 3. Et quidem de S. Samsone constat ex ejus Vita n. 7, ab auctore subaequali scripta, ubi de Hilduto sive Eltuto magistro sic disserit: « Ille vero Eltutus de totis Scripturis Veteris ac Novi Testamenti, et omnis philosophiae generis, geometriae scilicet ac rhetoricae grammaticae, et arithmeticae, et omnium artium philosophiae omnium Britannorum peritissimus erat. » Additque: «", "candidate_score": 0.665028, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_79_81", "bdc_text": "Oskar Eberle , Art. Binder , in : NDB II 243 , mit weiterer Lit. , Collinum Rudolf Collin ( Clivanus , Am Bühl , Zum Bühl) , 1499-1578 , geboren in Gundolingen ( Kt . Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2667", "psc_text": "viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo VI in claustro litteras edoctus, sacerdos ordinatur (Bolland, 11 Martii); tum ex Vita S. Columbani num. 9, qui Silenis abbatis disciplinae se subjiciens (Saec. II Ben.), « omnium divinarum Scripturarum studiis eum imbuit; » tum ex Vita S. Galli abbatis cap. 1, qui in Bencorensi monasterio (Saec. II Ben.), « superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec.", "candidate_score": 0.664675, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_1_3", "bdc_text": "Literae tuae , quas proxime ad me scripsisti , mihi non sunt redditae Bullingers Brief ist nicht erhalten. , doctissime Bullingere , eamque ob causam non est , quod earundem responsionem heic expectes . Quominus autem eas acceperim , D. Nicolai VadivilliiNiklaus von Wattenwyl , gest. 1551 , ältester Sohn des Schultheißen Jakob von Wattenwyl , Priester , Dr. des kanonischen Rechtes , seit 1508 Chorherr am St . Vinzenzenmünster in Bern . Bald stieg er zu hohen geistlichen Würden auf , u. a .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2077", "psc_text": "in secunda libri sui editione, non de communione eucharistica S. Benedictum intelligit, sed de communione precum et charitatis; cujus a lectore signum aliquod S. Pater omnibus dari voluerit, priusquam incipiat legere. Egregium sane charitatis indicium frustulum panis privatim edere ante lectionem! Et hanc interpretationem ab eruditissimo et in traditione versatissimo viro accepisse se fatetur dissertator; cui non deferre haudquaquam potuerit. Ita praevaluerunt in gratiam viri doctissimi, doctioris fortasse semel praeconcepta praejudicia. Adeo ineptam contra germanum S. Benedicti sensum opinionem singulari tractatu refutavit noster Mabillonius, quem habet sub prelo. Ejus rationes quilibet videre poterit; nos sola traditione, de qua dissertator gloriatur, licet nullum inde protulerit argumentum aliqua auctoritate firmatum, contenti erimus. Itaque sancti Benedicti textum de communione eucharistica intelligendum esse constans est omnium qui a tempore sancti Benedicti scripserunt hanc in rem, auctorum sententia. In primis Magister, qui ante mille annos suam scripsit Regulam, ex Benedictina magna ex parte desumptam, sancti", "candidate_score": 0.664442, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_81_83", "bdc_text": "Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus ) und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s.", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1081", "psc_text": "in Reomensi S. Joannis monasterio colligimus ex libro de Translatione et miraculis ejus, n. 1; sed et S. Galli abbatis discipulos post laborem matutinalis officii quiescendi gratia lectos revisisse auctor est Walfridus in Vita S. Gadi cap. 26 (Saec. II). Similiter S. Geremarus abbas Flaviacensis completo officio revertens in dormitorium in stratu suo collocare se consueverat. ut habent ejus acta n. 14. Idem viguisse in Longoretico monasterio discimus ex Visione Baronti, n. 7, saeculo II Bened.; in Pauliacensi sanctimonialium ex Vita S. Austrobertae, n. 15, saec. III, part. I; in Lindisfarnensis ex Carmine Ethilvulfi monachi cap. 10, 21, 22; in monasterio S. Corbiniani ex ejus Vita auctore Aribone n. 3, denique in Suessionensi B. M. Parthenone aliis in ecclesia vigiliis et orationibus insistentibus, aliae post nocturnum officium dormire permittebantur ex Vita S. Drausii episc., n. 17, apud Bolland., 5 Martii. Sed haec merae indulgentiae, et praeter Regulam S. Benedicti, quae", "candidate_score": 0.664126, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_73_75", "bdc_text": "In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation und übersetzte Zwinglis «Subsidium sive coronis de eucharistia» , 1525 ( Z IV 456f) . Binder machte sich als Lehrer und Schuldramatiker vielfach verdient .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1853", "psc_text": "Cluniacenses quam apud Cistercienses a coquinae hebdomadariis distinctus erat refectorarius, qui, adjutus ab aliis fratribus, si necesse esset, quotidie refectorium parabat, mantilibus, cochlearibus, cultellis, pane et vino mensas sternebat, cujus officium fusius descriptum habes apud Udalricum, lib. III, cap. 21, in Consuetud. S. Benigni, cap. 42, et in lib. Usuum Cister., cap. 118. Quia exinde major merces et charitas acquiritur. ] Quia exinde, scilicet vel ex aegritudine, aut ex causa gravis utilitatis, major merces acquiritur, si et illa patienter portetur, et ista debita devotione persolvatur; vel exinde, id est ex eo quod omnes sibi invicem serviunt, major merces et charitas acquiritur, ac proinde nullus ab hoc officio excusandus, ut nec mercede privetur. Qualis autem et quanta sit illa merces exprimit S. Basilius his verbis: « Magnum opus ministrare, regnumque coelorum procurans. Sagena est enim virtutum omnia in se mandata Dei comprehendens; et primo humilitatem omnem in se virtutem comprehendentem, et", "candidate_score": 0.664007, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_52_54", "bdc_text": "Theodor , dann zu St . Peter , 1516 Schulmeister am Großmünsterstift in Zürich. Hier bemühte er sich mit Erfolg um die Wahl Zwinglis . Seit 1519 Schulmeister in Luzern , dort wurde er 1522 wegen seiner reformatorischen Gesinnung ausgewiesen und kam als Nachfolger Leo Juds nach Einsiedeln. 1523 kehrte er wieder nach Zürich als Lehrer am Fraumünster zurück .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2675", "psc_text": "in Agaliensi monasterio imbibisse necessum est. Intactum etiam hoc saeculo Orientem relinquere non decet; in quo S. Theodorus Siceota defunctus est anno 613; de quo item Georgius ejus discipulus, vitam illius scribens ita loquitur (Bolland. 22 Aprilis): « Infans ipsi oblatus sum, qui et in ejus sancto monasterio enutritus a religiosissimo praefecto litteras didici. » Circa idem tempus Joannes Moschus presbyter et monachus in monasterio S. Theodosii abbatis et archimandritae, omnium quae Jerosolymis erant coenobiorum, varia peragravit loca, lustravitque monasteria; quo in itinere viros etiam doctissimos et philosophos disciplinae et studiorum gratia visitavit, uti ipse testatur in eo quod adornavit, Prato spiritali cap. 171 et 172. Et haec sufficere debent pro saeculo septimo. Saeculo VIII. S. Bonifacius in Nutscellense coenobium commigrans, sub Wimberto abbate piissimo eum in virtutibus ac litteris progressum fecit, ut docendi quoque munus paulo post ipse obierit. Postea transmittens in Germaniam, cum eum populum ad verum Christi", "candidate_score": 0.663618, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_113_115", "bdc_text": "Graubünden ) und 1528 an der Berner Disputation teil. Seit 1533 war er Schulherr . Ammann verfaßte zwei dialektisch-rhetorische Schulbücher ( 1559 ) . Bullinger lernte ihn um 1523/24 kennen;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", "candidate_score": 0.663614, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_87_89", "bdc_text": "Luzern ) und erhielt 1522 eine Chorherrenpfründe in Beromünster . Wegen seiner evangelischen Haltung zog er 1524 nach Zürich , wo er bis 1529 den Seilerberuf ausübte. 1524 beteiligte er sich an dem Zug der Zürcher zur Unterstützung Waldshuts und 1525 an einem Feldzug Herzog Ulrichs von Württemberg . Collin erwarb das Zürcher Bürgerrecht , heiratete und wurde 1526 mit seinem Freund Ammann als Griechischlehrer an der Großmünsterschule angestellt. 1528-1531 erfüllte er zahlreiche kirchliche und diplomatische Missionen .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2658", "psc_text": "cum Polichronio doctrinae scientiis imbuti fuerunt Severus Trevirensis, Albinus Catalaunensis, Aventinus Trecensis episcopi, et S. Aemilianus: omnes vitae merito et sanctitate insignes. Idem de Britanniae monachis asserendum esse constat, tum ex vita S. Gildae abbatis Ruyensis (Saec. I Bened.), qui sub finem saeculi V abbati « Hilduto traditur imbuendus, qui suscipiens sanctum puerulum, sacris litteris coepit instruere illum; et videns eum formae specie fulgentem, ac liberalibus studiis instantissime intentum, benigno amore dilexit, etc. » Sub eodem magistro profecere etiam Samson et Paulus, quorum primus Dolensis, alter Oximensis fuit episcopus ex ejusdem Vitae n. 3. Et quidem de S. Samsone constat ex ejus Vita n. 7, ab auctore subaequali scripta, ubi de Hilduto sive Eltuto magistro sic disserit: « Ille vero Eltutus de totis Scripturis Veteris ac Novi Testamenti, et omnis philosophiae generis, geometriae scilicet ac rhetoricae grammaticae, et arithmeticae, et omnium artium philosophiae omnium Britannorum peritissimus erat. » Additque: «", "candidate_score": 0.663361, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_87_89", "bdc_text": "Luzern ) und erhielt 1522 eine Chorherrenpfründe in Beromünster . Wegen seiner evangelischen Haltung zog er 1524 nach Zürich , wo er bis 1529 den Seilerberuf ausübte. 1524 beteiligte er sich an dem Zug der Zürcher zur Unterstützung Waldshuts und 1525 an einem Feldzug Herzog Ulrichs von Württemberg . Collin erwarb das Zürcher Bürgerrecht , heiratete und wurde 1526 mit seinem Freund Ammann als Griechischlehrer an der Großmünsterschule angestellt. 1528-1531 erfüllte er zahlreiche kirchliche und diplomatische Missionen .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1097", "psc_text": "Vita, cap. 5, « observabat lectiones terminando, processionesque protrahendo, ut ad diem usque divinum opus procederet, ne quid post matutinas ad lectum revertentibus invida hostis fraus subriperet, quod castitatis flosculos suaveolentes adureret, et ita solemne gaudium foedando a sacra communione absterreret. » His omnibus accedit 258 Joannis monachi egregium testimonium in Vita S. Odonis lib. I, n. 10: « Ecce enim sunt evoluti haud plusquam sex anni, dum ante ejus corpus (nempe S. Martini) vigiliarum excubias diversus ordo ecclesiae celebraret; contigit ut ipse ibidem interesset. Verum quia ejusdem officii antiphonae, uti omnibus patet, breves sunt, et ejus temporis longiores noctes, volentes officium ad lucem usque protendere, unamquamque antiphonam per singulos psalmorum versus repetendo canebant, » etc. Haec omnia confirmant antiquae Consuetudines Germaniae mss. in quibus n. 24 decernitur ut in coena Domini, « nocturni ita temperentur, ut in tenebris compleantur: » ex quo colligas alio tempore non completos in tenebris,", "candidate_score": 0.663177, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_2_4", "bdc_text": "Quominus autem eas acceperim , D. Nicolai VadivilliiNiklaus von Wattenwyl , gest. 1551 , ältester Sohn des Schultheißen Jakob von Wattenwyl , Priester , Dr. des kanonischen Rechtes , seit 1508 Chorherr am St . Vinzenzenmünster in Bern . Bald stieg er zu hohen geistlichen Würden auf , u. a . als Propst in Lausanne ( 1516 )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1422", "psc_text": "Statutis Lanfranci, aut Cluniacensis monasterii Consuetudinibus, quae agunt tantum de abbate, priore majore, decanis villarum provisoribus, priore claustrali, circatoribus, et puerorum magistris. In ordine etiam Cisterciensi decani nomen inauditum fuit, inquit Joannes Craesbeeck; officium tamen quod in priore conventuali residere videtur non inusitatum. Apud Cassinenses olim unus duntaxat post abbatem erat decanus: et post hunc vicedecanus, ut scribit Nicolaus de Fractura; sed cum Coelestinus papa V suos in Cassinensi monasterio introduxisset, « mutavit nomen decani, qui post ipsorum adventum vocatus est prior, » inquit Richardus a Paulo Augustino a Janua citatus ad Regulae c. 55. Et certe in Fossatensi S. Mauri monasterio priores etiam appellabantur decani, ut patet ex lib. Mirac. S. Baboleni abbatis c. 5 (Saec. II Bened., p. 595), ubi Robertus ejusdem monasterii modo prior, modo decanus appellatur. Sed hi proprie non erant decani prout a S. P. Benedicto ordinati sunt, quos tandem restituerunt Cassinenses edito hoc 339", "candidate_score": 0.662753, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_39", "bdc_text": "E diverso non possum non reliquorum fratrum , qui isthic manserunt , vicem dolere , quod velint-nolint papisticam abominationem recipere coganturSiehe Bucher , aaO. .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2150", "psc_text": "Propter diversorum infirmitates, ut forte qui et uno non poterit edere, ex alio reficiatur. Ne forte in solo pane quis, unicum praeparatum pulmentum fastidiens, reficeret. Sed quid cum solum propter diversorum infirmitates deo pulmenta S. Pater indulgeat, ut qui ex uno edere non potuerit, ex alio reficiatur, unico contentus esse debet monachus, aut ex utroque refici licebit? Respondet Petrus Boherius: « Quamvis bene faciat si a secundo abstineat, et de tali possibili abstinentia teneatur Deo gratias reddere, non credo tamen fratrem peccare, si de ambobus rationabiliter sumat, cum nec Magister hoc tacite hic prohibuerit, vel expresse. » Similiter Hildemarus: « Hoc sciendum est, inquit, quia potest ex duobus refici, si valet; eo quod non est ejus intentio de hoc, ut si potest de ambobus edere pulmentis, ex uno tantum edat. Et quod ita sit, manifestatur ubi dicit. Addatur et tertium; quia nequaquam dixisset addi et tertium, si solummodo voluisset edere", "candidate_score": 0.662318, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_154_156", "bdc_text": "Artikel des Kappeler Briefes gegen jeden Eingriff in die Behördenwahl , de Quervain 237. , deinde ut liberi sint a minoribus decimisDie Aufhebung des kleinen bzw. jungen Zehnten wurde nur z. T. bewilligt , de Quervain 233.239 ; vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 . - Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2087", "psc_text": "festum sancti ipsius loci, Dedicatio ecclesiae, festum Omnium Sanctorum. » CAPUT XXXIX. De mensura ciborum. 499 Sufficere credimus ad refectionem quotidianam tam sextae quam nonae, omnibus mensis cocta duo pulmentaria, propter diversorum infirmitates: ut forte qui ex uno non potuerit edere, ex alio reficiatur. Ergo duo pulmentaria cocta fratribus omnibus sufficiant: et si fuerit unde poma aut nascentia leguminum, addatur et tertium. Panis libra una propensa sufficiat in die, sive una sit refectio, sive prandii et coenae. Quod si coenaturi sunt, de eadem libra tertia pars a cellerario reservetur reddenda coenaturis. Quod si labor forte factus fuerit major, in arbitrio et potestate abbatis erit, si expediat, aliquid augere, remota prae omnibus crapula, et ut nunquam subripiat monacho indigeries: quia nihil sic contrarium est omni Christiano quomodo crapula, sicut ait Dominus noster: Videte ne graventur corda vestra in crapula (Luc. XXI) . Pueris vero minori aetate non eadem servetur quantitas, sed", "candidate_score": 0.661564, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_89_91", "bdc_text": "Collin erwarb das Zürcher Bürgerrecht , heiratete und wurde 1526 mit seinem Freund Ammann als Griechischlehrer an der Großmünsterschule angestellt. 1528-1531 erfüllte er zahlreiche kirchliche und diplomatische Missionen . In Begleitung Zwinglis nahm er an den Religionsgesprächen von Bern und Marburg teil . Als Vertrauensmann des Reformators wurde er nach 1531 der Vormund von Zwinglis Kindern .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2658", "psc_text": "cum Polichronio doctrinae scientiis imbuti fuerunt Severus Trevirensis, Albinus Catalaunensis, Aventinus Trecensis episcopi, et S. Aemilianus: omnes vitae merito et sanctitate insignes. Idem de Britanniae monachis asserendum esse constat, tum ex vita S. Gildae abbatis Ruyensis (Saec. I Bened.), qui sub finem saeculi V abbati « Hilduto traditur imbuendus, qui suscipiens sanctum puerulum, sacris litteris coepit instruere illum; et videns eum formae specie fulgentem, ac liberalibus studiis instantissime intentum, benigno amore dilexit, etc. » Sub eodem magistro profecere etiam Samson et Paulus, quorum primus Dolensis, alter Oximensis fuit episcopus ex ejusdem Vitae n. 3. Et quidem de S. Samsone constat ex ejus Vita n. 7, ab auctore subaequali scripta, ubi de Hilduto sive Eltuto magistro sic disserit: « Ille vero Eltutus de totis Scripturis Veteris ac Novi Testamenti, et omnis philosophiae generis, geometriae scilicet ac rhetoricae grammaticae, et arithmeticae, et omnium artium philosophiae omnium Britannorum peritissimus erat. » Additque: «", "candidate_score": 0.661407, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_70_72", "bdc_text": "LThK VII 716 ; Schl. 16212-16216 . 16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2652", "psc_text": "litterarum; » celebrem Evagrium Diaconum (Ibid., c. 86), qui composuit tres libros sacros monachorum; sed praesertim illustrem Silvaniam virginem, quae, ut scribit Palladius (Ibid., c. 143), « erat doctissima, doctrinam amore complexa, noctes uberi oleo a se illuminatas mutabat in dies, omnia antiquorum qui commentarios ediderunt scripta percurrens, Origenis tricies centena millia versuum, Gregorii, et Stephani, et Pierii, et Basilii, et quorumdam aliorum praestantis virtutis virorum millia ducenta et quinquaginta non leviter nec temere haec percurrens, sed elaborate septies vel octies unumquemque librum perlegens, etc. » At prae omnibus spectandus videtur S. Hieronymus, non modo ordinis monastici, sed etiam totius orbis Christiani ornamentum. Hic enim in Syriae solitudinem secedens, insignem illam bibliothecam quam summo studio impendioque Romae sibi paraverat, indeque Hierosolymam asportari fecerat, secum attulit. Porro quibus in eremo studiis 634 vacaret, ipse nos docet his verbis (Epist. 4): « Dum essem, inquit, juvenis, et solitudinis me deserta vallarent, incentiva", "candidate_score": 0.661305, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_72", "bdc_text": "16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1211", "psc_text": "» inquiunt mss. Consuet. Germaniae. Et lib. Usuum Cisterc. (Cap. 11): « Prima dominica Septuagesimae . . . incipiatur lectio Genesis, vel aliorum librorum, ut diximus, ibi ubi cantor lectiones vigiliarum usque ad quadragesimam debere finire praeviderit. » Et infra (Cap. 16): « Librum Jeremiae prophetae his diebus tam in ecclesia quam in refectorio dividat cantor. » Vide Udal. l. I, c. 1. Finem vero lectionum aut cera apposita, aut ungue codici impresso notabant: « Nullus ad terminum vel ceram apposuit, vel saltem unguibus quantulumcunque signum impressit; sed cuncti omnia quae legenda erant ita sibi nota facere curaverunt, ut quando inopinato legere juberentur, irreprehensibiles apud eum invenirentur, » inquit praefatus lib. de Cura eccles. Caroli Magni: quae verba indicant contrariam apud alios consuetudinem. Redeo ad S. Benedicti textum, qui non modo lectiones, sed etiam responsoria breviari imperata: quod qui fieri possit, non facile est disserere. Existimat Bernardus Cassinensis breviari posse", "candidate_score": 0.661224, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_83_85", "bdc_text": "und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s. unten Anm. 18 ) in Mailand ; heimgekehrt übernahm er das Amt des Schulmeisters im Kloster St .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", "candidate_score": 0.661141, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_83_85", "bdc_text": "und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s. unten Anm. 18 ) in Mailand ; heimgekehrt übernahm er das Amt des Schulmeisters im Kloster St .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1081", "psc_text": "in Reomensi S. Joannis monasterio colligimus ex libro de Translatione et miraculis ejus, n. 1; sed et S. Galli abbatis discipulos post laborem matutinalis officii quiescendi gratia lectos revisisse auctor est Walfridus in Vita S. Gadi cap. 26 (Saec. II). Similiter S. Geremarus abbas Flaviacensis completo officio revertens in dormitorium in stratu suo collocare se consueverat. ut habent ejus acta n. 14. Idem viguisse in Longoretico monasterio discimus ex Visione Baronti, n. 7, saeculo II Bened.; in Pauliacensi sanctimonialium ex Vita S. Austrobertae, n. 15, saec. III, part. I; in Lindisfarnensis ex Carmine Ethilvulfi monachi cap. 10, 21, 22; in monasterio S. Corbiniani ex ejus Vita auctore Aribone n. 3, denique in Suessionensi B. M. Parthenone aliis in ecclesia vigiliis et orationibus insistentibus, aliae post nocturnum officium dormire permittebantur ex Vita S. Drausii episc., n. 17, apud Bolland., 5 Martii. Sed haec merae indulgentiae, et praeter Regulam S. Benedicti, quae", "candidate_score": 0.660953, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_54_56", "bdc_text": "und kam als Nachfolger Leo Juds nach Einsiedeln. 1523 kehrte er wieder nach Zürich als Lehrer am Fraumünster zurück . Myconius war einer der engsten Mitarbeiter Zwinglis . Nach dessen Tod wollte er nicht mehr in Zürich bleiben ( zur Zeit dieses Briefes hielt er sich zweifellos noch dort auf) , zog nach Basel und wurde am 22 .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2674", "psc_text": "reddidit. Viguisse etiam in coenobiis monachorum Britanniae minoris (Armoricam vocant) litterarum scientias, colligimus ex Vita S. Judoci (Saec. II Ben.) n. 3. 639 Quod si inde gradum faciamus in Hispaniam, idem et ibi reperiemus obtinuisse institutum. Nam cum S. Hildephonsus Toletanus episcopus (In ejus Vita num. 2, ibid.) « sub rudimentis adhuc infantiae degens, divino tactus Spiritu, vita delectatus monachorum, contemptis parentum rerumque affectibus. Agaliense monasterium petierit, monachumque se in eo multis fere annis decenter exhibuerit, » ut loquitur Julianus episcopus; et aliunde ex eodem Juliano scripserit (Num. 3) « quamplurimos libros luculentiore sermone potissimos, « tantam haud dubium doctrinam in Agaliensi monasterio imbibisse necessum est. Intactum etiam hoc saeculo Orientem relinquere non decet; in quo S. Theodorus Siceota defunctus est anno 613; de quo item Georgius ejus discipulus, vitam illius scribens ita loquitur (Bolland. 22 Aprilis): « Infans ipsi oblatus sum, qui et in ejus sancto monasterio enutritus a", "candidate_score": 0.660733, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_154_156", "bdc_text": "Artikel des Kappeler Briefes gegen jeden Eingriff in die Behördenwahl , de Quervain 237. , deinde ut liberi sint a minoribus decimisDie Aufhebung des kleinen bzw. jungen Zehnten wurde nur z. T. bewilligt , de Quervain 233.239 ; vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 . - Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2020", "psc_text": "Salomon abbas tribus in anno diebus in scholarum aedibus carnibus vesci pueris concessit saeculo X, teste Ekkehardo juniore lib. VI de Casibus S. Galli, cap. 1, quod signo est antea abstinuisse omnino. Praeterea Udalricus docet (Lib. III, c. 8) pueros in eodem refectorio cum aliis manducare; id quod habent etiam Benignianae Consuetudines mss. His accedit Boherius in secundo commentario, ubi quod in primo dixerat retractans, sic loquitur: « Percontari libet quaenam sit ista districtio Regulae, quae istis relaxari jubetur? Nunquid vescentur carnibus 483 contra regularem vigorem? Non puto quidem, quia de eis nihil Magister in ipsis sicut de infirmis excipit, debilibus, et aegrotis: et quanquam hae quidem aetates possint dici debiles, tamen ratio hujus textus cessat in eis; quia carnes utique comeduntur pro reparatione et melioramento naturae; quoniam infantia semper melioratur et senectus diminuitur. Relaxabuntur ergo eis jejunia, ministrabuntur frequentius piscium, et aliarum rerum liquamina, et horas edendi praevenient etiam", "candidate_score": 0.660634, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_154_156", "bdc_text": "Artikel des Kappeler Briefes gegen jeden Eingriff in die Behördenwahl , de Quervain 237. , deinde ut liberi sint a minoribus decimisDie Aufhebung des kleinen bzw. jungen Zehnten wurde nur z. T. bewilligt , de Quervain 233.239 ; vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 . - Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2357", "psc_text": "Regulam advertere licet in Regula sancti Fructuosi, in qua haec lego: « A Pascha usque ad Pentecosten reficiendum est ad sextam, et monophagia, id est unica refectio conservanda est. » Idem et de nostris Fuldensibus refert Mabillonius (Praefat. ad saec. III, part. I, num. 25), quod scilicet « abstinuere a coena per totum annum iidem ad aetatem Marcwardi abbatis, id est ad medium saeculum duodecimum, nec ante decimum quartum feminas in ecclesiam suam admiserunt. » Idemque asserendum esse de iis monasteriis quae ad Fuldensium normam vivebant, in quibus instituta est disciplina purior. Neque tamen defuerunt ex priscis monachis qui prandium ad sextam, et sero coenam aestate sibi pararent, quod de Tabennensibus imprimis refert sanctus Hieronymus (Praefat. ad Regulam S. Pachomii): « Bis, inquit, in hebdomada die quarta et sexta sabbati ab omnibus jejunatur, excepta Pentecoste: aliis diebus comedunt, qui volunt post meridiem, et in coena similiter mensa ponitur propter laborantes,", "candidate_score": 0.659903, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_83_85", "bdc_text": "und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s. unten Anm. 18 ) in Mailand ; heimgekehrt übernahm er das Amt des Schulmeisters im Kloster St .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2658", "psc_text": "cum Polichronio doctrinae scientiis imbuti fuerunt Severus Trevirensis, Albinus Catalaunensis, Aventinus Trecensis episcopi, et S. Aemilianus: omnes vitae merito et sanctitate insignes. Idem de Britanniae monachis asserendum esse constat, tum ex vita S. Gildae abbatis Ruyensis (Saec. I Bened.), qui sub finem saeculi V abbati « Hilduto traditur imbuendus, qui suscipiens sanctum puerulum, sacris litteris coepit instruere illum; et videns eum formae specie fulgentem, ac liberalibus studiis instantissime intentum, benigno amore dilexit, etc. » Sub eodem magistro profecere etiam Samson et Paulus, quorum primus Dolensis, alter Oximensis fuit episcopus ex ejusdem Vitae n. 3. Et quidem de S. Samsone constat ex ejus Vita n. 7, ab auctore subaequali scripta, ubi de Hilduto sive Eltuto magistro sic disserit: « Ille vero Eltutus de totis Scripturis Veteris ac Novi Testamenti, et omnis philosophiae generis, geometriae scilicet ac rhetoricae grammaticae, et arithmeticae, et omnium artium philosophiae omnium Britannorum peritissimus erat. » Additque: «", "candidate_score": 0.659764, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_87_89", "bdc_text": "Luzern ) und erhielt 1522 eine Chorherrenpfründe in Beromünster . Wegen seiner evangelischen Haltung zog er 1524 nach Zürich , wo er bis 1529 den Seilerberuf ausübte. 1524 beteiligte er sich an dem Zug der Zürcher zur Unterstützung Waldshuts und 1525 an einem Feldzug Herzog Ulrichs von Württemberg . Collin erwarb das Zürcher Bürgerrecht , heiratete und wurde 1526 mit seinem Freund Ammann als Griechischlehrer an der Großmünsterschule angestellt. 1528-1531 erfüllte er zahlreiche kirchliche und diplomatische Missionen .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2617", "psc_text": "molendinum, pistrinum, hortum, aliaque id genus; id quod Fuldenses monachi, porrecto ad Carolum Magnum libello, enixe flagitaverunt, postulantes (Num. 16) « ut ipsa monasterii ministeria per fratres ordinentur, id est, pistrinum, hortus, braciatorium, coquina, agricultura, et caetera ministeria, sicut apud decessores nostros fuerunt. » Insuper, cum ad agros excolendos, ligna aliaque ad vitam necessaria in monasterium afferenda, omniaque monasterii ministeria obeunda, nonnulla viderentur animalia necessaria, horum cura etiam in agris pascendorum alicui committebatur, ut patet ex Vita S. Benedicti abbatis Anianensis, in qua haec lego (Num. 38, saec. IV Ben.): « In montibus autem in quibus fratres soliti erant alendarum ovium curam habentes habitare, sibi ad orandum exiguum oratorium exstruxerunt. » Tandem, cum varias in monasteriis artes exerceri S. Benedicti Regula permittat, qui aliquam callebant, huic potissimum applicabantur. Camaldulenses, ut docet Petrus Damiani ( In Vita S. Romualdi, cap. 26), « faciebant omnes opera manuum, alii scilicet cochlearia, alii nebant,", "candidate_score": 0.659667, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_72", "bdc_text": "16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2666", "psc_text": "tantum virum, qui monachorum leges apprime noverat, imo qui monasticam vitam et ipse professus creditur, eos ad aliena suae religioni studia impulisse. Exemplo esse potest Dionysius monachus, cognomento Exiguus, sed eruditione plane maximus, cujus elogium idem Cassiodorus contexuit. Et certe si in Romano S. Andreae monasterio non floruissent hoc saeculo litterarum studia, qua ratione Gregorius Magnus tot verbi divini praecones in Britanniam mittendos exinde extrahere potuisset? Nam et remanere debebant aliqui in commune monasterii, ipsiusque Ecclesiae catholicae, cui potissimum illis temporibus inserviebant monachi, commodum. Quam in Italia ebiberant Benedictini monachi doctrinam eamdem in Britanniam profecti eructarunt: quamvis in Hibernia jam viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo", "candidate_score": 0.659063, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_7_9", "bdc_text": ", er galt 1522 als möglicher Nachfolger von Matthäus Schiner als Bischof von Sitten , doch begann zu dieser Zeit seine Hinneigung zur Reformation . Schon vorher hatte er einige Lutherschriften kennengelernt ( s. Feller 113 ) .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2644", "psc_text": "essent codices trecenti, ut patet ex catalogo librorum ejusdem monasterii tempore Ludovici Pii confecto, et ab Hariulfo in Chronico Centulensi relato (In Chron. Centul. lib. III, cap. 3): unde etiam horis secundum Regulam lectioni deputatis, uno legente alii saepius auscultare cogebantur; eoque respexit S. Benedictus cum dicit (Cap. 4) lectiones sanctas libenter audire. Secundum, paucitas sacerdotum: nam cum in ipsis vitae monasticae cunabulis, haud ita multi monachorum in clerum asciscerentur, nec 632 a laicis fere distinguerentur; etsi perutilem scientiam existimarent, non tamen omnino necessariam: quapropter urgente victus sibi comparandi necessitate, longe plures laboribus manuum horas impendebant: alioqui quos sacris altaribus destinabant, scientiis informare omnino satagebant, Domini per prophetam comminationem formidantes: Quia repulisti scientiam, repellam te, ne sacerdotio fungaris mihi; et illud: Ignorans ignorabitur. Tertium, perversa Massalianorum haereticorum et quorumdam vagantium monachorum doctrina, qui aut orationis, aut praedicationis obtentu, laborem non solum tanquam inutilem, sed etiam ut malum, et evangelicis verbis", "candidate_score": 0.659014, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_61_63", "bdc_text": "das Basler Glaubensbekenntnis von 1534 , ferner die erste Biographie Zwinglis . Er besorgte die Herausgabe von Oekolampads Predigten und Vorlesungen sowie des Briefwechsels Oekolampads und Zwinglis . Bullinger lernte ihn vermutlich um 1523/24 in Zürich kennen .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3732", "psc_text": "Vit. Pat. cap. ult.) Vitas Patrum, et Institutiones monachorum Leobardo monacho, ad Majus monasterium recluso direxit, ut eum adversus tentationes praemuniret. Sed et Regula S. Patris nostri Basilii. ] Caesariensis nimirum in Cappadocia episcopi, cujus habemus regulas breviores, et fusius disputatas, et alteram ex utrisque conflatam, quam ex Graeco in Latinum Rufinus Aquileiensis presbyter convertit, cum monasticis Constitutionibus, quas omnes hoc in commentario non semel citavimus: unde miramur Boherium Basilii Regulam, de qua hic S. P. Benedictus, Basilio cuidam monacho a Caesariensi episcopo distincto ascripsisse: nam Regula illa Basilii monachi, quam observant, ut ait, Orientales coenobitae, quamque ipse multoties citat, haudquaquam est alia ab illis quas scripsit Caesariensis episcopus. Quod vero S. Benedictus eum vocat Patrem et suum, non inde sequitur eum militasse sub S. Basilii institutis; sed eum Patrem appellat, vel honoris gratia tanquam antiquiorem, juxta illud S. Augustini: « Honorificentiae causa Patres appellamus eos qui nos vel tempore", "candidate_score": 0.658934, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_137_139", "bdc_text": "sui interitum in domino mihi multum dolere . Dum epistolam hanc iam finiturus eram , in mentem mihi venit agricolarum Bernatium conventus , quem hic habentUm den Forderungen der Landschaft zuvorzukommen , bekräftigten Berns Rät und Burger am 27 . November 1531 ihren Willen zum Festhalten an der Reformation ( s.", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3170", "psc_text": "Ex chartulario Bellilocensi. Ego frater Geraldus promitto stabilitatem meam loci istius secundum Regulam S. Benedicti et SS. apostolorum Petri et Pauli, in praesentia Domini Geraldi abbatis, et caeterorum fratrum: et cedo aliquid de rebus meis ad istud monasterium quod est constructum in honorem S. Petri, ubi vir venerabilis Geraldus abbas praeesse videtur. Ex Smaragdo. Ego ille in hoc monasterio sancti illius promitto stabilitatem meam, et conversionem morum meorum, et obedientiam secundum Regulam S. Benedicti coram Deo et sanctis ejus. Ex Udalrico, lib. II, cap. 27. 757 Ego frater promitto stabilitatem monachi, et conversionem morum meorum, et obedientiam secundum Regulam S. Benedicti coram Deo et sanctis ejus, in hoc monasterio, quod est constructum in honore BB. apostolorum Petri et Pauli, in praesentia domni N. abbatis. Ex ms. codice S. Dionysii in Francia. Ego frater N. humilis monachus monasterii S. Dionysii in Francia, Parisiensis dioecesis, voveo et promitto Deo, B. Mariae, B.", "candidate_score": 0.65853, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_81_83", "bdc_text": "Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus ) und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s.", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", "candidate_score": 0.658328, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_108_110", "bdc_text": "et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde . Zwingli , Myconius und Glarean rühmen ihn als guten Schüler . Nach dem Tode Ceporins beauftragte man 1526 ihn und seinen Freund Collin mit der griechischen Lektion an der Großmünsterschule ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2617", "psc_text": "molendinum, pistrinum, hortum, aliaque id genus; id quod Fuldenses monachi, porrecto ad Carolum Magnum libello, enixe flagitaverunt, postulantes (Num. 16) « ut ipsa monasterii ministeria per fratres ordinentur, id est, pistrinum, hortus, braciatorium, coquina, agricultura, et caetera ministeria, sicut apud decessores nostros fuerunt. » Insuper, cum ad agros excolendos, ligna aliaque ad vitam necessaria in monasterium afferenda, omniaque monasterii ministeria obeunda, nonnulla viderentur animalia necessaria, horum cura etiam in agris pascendorum alicui committebatur, ut patet ex Vita S. Benedicti abbatis Anianensis, in qua haec lego (Num. 38, saec. IV Ben.): « In montibus autem in quibus fratres soliti erant alendarum ovium curam habentes habitare, sibi ad orandum exiguum oratorium exstruxerunt. » Tandem, cum varias in monasteriis artes exerceri S. Benedicti Regula permittat, qui aliquam callebant, huic potissimum applicabantur. Camaldulenses, ut docet Petrus Damiani ( In Vita S. Romualdi, cap. 26), « faciebant omnes opera manuum, alii scilicet cochlearia, alii nebant,", "candidate_score": 0.658294, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_154_156", "bdc_text": "Artikel des Kappeler Briefes gegen jeden Eingriff in die Behördenwahl , de Quervain 237. , deinde ut liberi sint a minoribus decimisDie Aufhebung des kleinen bzw. jungen Zehnten wurde nur z. T. bewilligt , de Quervain 233.239 ; vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 . - Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2380", "psc_text": "Fuliensium, c. 41) a jejunio eximunt festa Sanctorum Omnium, Nativitatis Domini, Circumcisionis, Epiphaniae, Purificationis, et titularis monasterii. Et certe cum jejunia magis sint afflictionis quam exsultationis, non conveniunt in diebus laetitae, inquit S. Thomas (2-2, quaest, 147, a. 5, ad 3). Unde et veteres solvere jejunium solebant in martyrum solemnitatibus, quod ne eveniret in Quadragesima, concilium Laodicenum cap. 51 statuit ne martyrum festa in Quadragesima celebrarentur. Laudabiliores tamen qui festa sanctorum spiritualibus potius quam corporalibus gaudiis student celebrare, et animabus potius quam corporibus reficiendis, in hisce festis laborant. Qua de re Cistercienses commendat Petrus Venerabilis, lib. I, epist. 28, idque actitant etiam nunc magna cum laude nonnullae monachorum et monialium congregationes. In Quadragesima vero usque ad Pascha ad vesperam reficiant. ] Id quod singulare non exstitit monachis, sed omnibus etiam Christianis fuit commune: quae consuetudo adhuc tempore sancti Bernardi vigebat, uti ipse testatur, fratres suos initio Quadragesimae sic alloquens (Serm.", "candidate_score": 0.658133, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_2_4", "bdc_text": "Quominus autem eas acceperim , D. Nicolai VadivilliiNiklaus von Wattenwyl , gest. 1551 , ältester Sohn des Schultheißen Jakob von Wattenwyl , Priester , Dr. des kanonischen Rechtes , seit 1508 Chorherr am St . Vinzenzenmünster in Bern . Bald stieg er zu hohen geistlichen Würden auf , u. a . als Propst in Lausanne ( 1516 )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2439", "psc_text": "canonicos transmigravit, pro quibus in concilio Aquisgranensi anni 816 editum hunc canonem reperio (Can. 131): « Qui segniter aut tarde ad matutinum aut aliud quodlibet divinum officium peragendum occurrerit, dignum est ut non cum aliis in choro, sed omnium ultimus, ut certe erubescere discat, in loco hujuscemodi negligentibus a praelatis constituto stet. Foris vero nullatenus remanere praesumat, ne otio et fabulis vacet, et a Dei laudibus penitus alienus existat. » De canonicis etiam cathedralis ecclesiae Parisiensis ita scribit Boherius: « Et scias quod vidi istud observari a canonicis B. Mariae Parisiensis; qui si tarde ad horas veniant, non audent ascendere majorem chorum, sed in inferiori se ponunt. » Quid quod in aula summi pontificis aliquid simile observari videatur, ut testis oculatus Julius Nigronus affirmat (In Regulam XV commun. Societ. Jesu, n. 27): « Vidi, inquit, ego Romae cardinales ipsos, qui missa pontificia inchoata pervenerant in chorum, exhibita cruci et papae", "candidate_score": 0.65762, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_108_110", "bdc_text": "et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde . Zwingli , Myconius und Glarean rühmen ihn als guten Schüler . Nach dem Tode Ceporins beauftragte man 1526 ihn und seinen Freund Collin mit der griechischen Lektion an der Großmünsterschule ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2649", "psc_text": "solari valeret, tradit ejusdem Vitae scriptor. Quin et ipse Ammonius episcopus ad Theophilum Alexandrinum archiepiscopum scribens (Ammonius, epistol. ad Theoph., n. 4, apud Boll. Maii 14), testatur se annos decem et septem natum a Theodoro Pachomii discipulo in monasterio susceptum, ab eodem magistris et moderatoribus traditum fuisse, Theodoro scilicet Alexandrino, et Ausonio cuidam, qui secundas ab eo tenebat, ut ab ipso in divinarum Scripturarum intelligentia praeclare erudiretur: quod certe non de simplici sacrae Scripturae notitia, quam ex sola lectione sine magistris acquirere posset, sed de perfecta et integra scientia, quam nisi aliorum adjutus magisterio haudquaquam valeret adipisci, intelligere necessum est. Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio", "candidate_score": 0.657364, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_50_52", "bdc_text": "Konrad Pellikan , s. oben [Nr. 37 ] S. 201 f , Anm. 11 . Oswald Myconius ( Geißhüsler) , 1488-1552 , geboren in Luzern , besuchte die Schule in Rottweil , studierte 1510-1514 in Basel , wurde dort Lehrer zu St . Theodor , dann zu St . Peter , 1516 Schulmeister am Großmünsterstift in Zürich. Hier bemühte er sich mit Erfolg um die Wahl Zwinglis .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2675", "psc_text": "in Agaliensi monasterio imbibisse necessum est. Intactum etiam hoc saeculo Orientem relinquere non decet; in quo S. Theodorus Siceota defunctus est anno 613; de quo item Georgius ejus discipulus, vitam illius scribens ita loquitur (Bolland. 22 Aprilis): « Infans ipsi oblatus sum, qui et in ejus sancto monasterio enutritus a religiosissimo praefecto litteras didici. » Circa idem tempus Joannes Moschus presbyter et monachus in monasterio S. Theodosii abbatis et archimandritae, omnium quae Jerosolymis erant coenobiorum, varia peragravit loca, lustravitque monasteria; quo in itinere viros etiam doctissimos et philosophos disciplinae et studiorum gratia visitavit, uti ipse testatur in eo quod adornavit, Prato spiritali cap. 171 et 172. Et haec sufficere debent pro saeculo septimo. Saeculo VIII. S. Bonifacius in Nutscellense coenobium commigrans, sub Wimberto abbate piissimo eum in virtutibus ac litteris progressum fecit, ut docendi quoque munus paulo post ipse obierit. Postea transmittens in Germaniam, cum eum populum ad verum Christi", "candidate_score": 0.65732, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_61_63", "bdc_text": "das Basler Glaubensbekenntnis von 1534 , ferner die erste Biographie Zwinglis . Er besorgte die Herausgabe von Oekolampads Predigten und Vorlesungen sowie des Briefwechsels Oekolampads und Zwinglis . Bullinger lernte ihn vermutlich um 1523/24 in Zürich kennen .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3646", "psc_text": "in capitulo 874 pronuntietur, ut videre est in concilio Aquisgranensi, canone 69, in libello Supplici monachorum Fuldensium, num. 1, in Vita S. Benedicti Animensis, in Vita S. Odonis, in mss. Germaniae Consuetudinibus, in Historia Relationis S. Walarici, et apud Bernardum Cassinensem, in hunc locum sic scribentem: « Hoc in consuetudinem est conversum apud nos, quod quolibet die unum Regulae capitulum legatur. Imo debet diligenter exponi ad ignorantiam crassam tollendam omnino. Novitii vero totiens debent ruminare legendo, ut totam ex integro sicut psalterium mente perfecte sciant. » Sed et Boherius: « Apud nos, inquit, in capitulo consuevit legi quotidie, et qualibet die infra capitulum istius Regulae, exceptis diebus XII lectionum, et vigiliis festivitatum, quibus pronuntiatur evangelium homiliae, ut in vigilia Paschae, Pentecostes, et similibus. Dividuntur tamen ad instar psalmorum prolixiorum, prooemium hujus Regulae, cap. 2, 43, 48, 63, 64, 65. Constitutiones vero papales bis in anno legi debent, et semel in", "candidate_score": 0.656855, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_83", "bdc_text": "und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s.", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", "candidate_score": 0.656827, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_154_156", "bdc_text": "Artikel des Kappeler Briefes gegen jeden Eingriff in die Behördenwahl , de Quervain 237. , deinde ut liberi sint a minoribus decimisDie Aufhebung des kleinen bzw. jungen Zehnten wurde nur z. T. bewilligt , de Quervain 233.239 ; vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 . - Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1663", "psc_text": "notat hic Bernardus Cassinensis S. P. Benedictum duas hic aetates comprehendisse, integram unam, scilicet pueritiam, inceptam alteram, nempe adolescentiam; nec simpliciter dixisse adolescentes, sed adolescentiores, quia aetas pueritiae proxima de pueritiae levitate magis retiret. Aut qui minus intelligere possunt quanta poena sit excommunicationis. ] « Ille, inquit Hildemarus, non intelligit qui non verecundatur, nec turpitudinem habet pro excommunicatione. » Ubi S. Pater « omnem comprehendit aetatem, uti observat Bern. Cass., et istos in capite 23 supra improbos appellavit, quos vindictae corporali subjacere decrevit. » Hi tales dum delinquunt. ] Et delictum exigit. Aut jejuniis nimiis affligantur. ] Quod ex Hildemaro duobus modis fieri potest: aut aliquid de cibo et potu subtrahendo eadem qua caeteri hora reficientibus, aut eamdem quam alii sumunt refectionem in vesperam, aut alterum diem differendo. Additque quosdam esse qui nimium jejunium « intelligunt mediam libram ponis solummodo, et unum staupponem aquae in hieme, in aestivo tempore duos;", "candidate_score": 0.656817, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_61_63", "bdc_text": "das Basler Glaubensbekenntnis von 1534 , ferner die erste Biographie Zwinglis . Er besorgte die Herausgabe von Oekolampads Predigten und Vorlesungen sowie des Briefwechsels Oekolampads und Zwinglis . Bullinger lernte ihn vermutlich um 1523/24 in Zürich kennen .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2956", "psc_text": "essent Basilianorum vestes discimus ex Vita S. Philareti saeculo XI a Nilo monacho coaetaneo scripta, num. 21 (Bolland., 6 Aprilis), ubi agens de illius ad habitum monasticum receptione, has recenset vestes: Sticarium, id est tunicam; pallium, quod supra cervices et scapulas est; cucullium, quod capiti imponimus; crucem in fronte gestandam, et cingulum cum sua fibula. Inter Aegyptiorum monachorum vestes Evagrius Sithensis monachus in epistola ad Anatolium (Tom. III Mon. Eccles. Graec.) has nominat: Cucullum, analabum, melotem, zonam, et baculum. Alias addit Cassianus eo in libro quem de Habitu monachi conscripsit, ubi has eorum vestes earumque symbola explicat, scilicet cucullum, colobium, rebrachiatoria, mafortes, melotem et pellem caprinam, cingulum et caligas. Abbas Patermuthius adolescentem ad se conversionis gratia accedentem « lebitone indutum, cuculla capiti circumposita, ac melote ad humeros, cinctumque linteo ad monachale institutum, exercitiumque promovit, » ut videre est in Aegypt. monach. Historia (Tom. III Mon. Eccles. Graecae). In Regula S.", "candidate_score": 0.656783, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_154_156", "bdc_text": "Artikel des Kappeler Briefes gegen jeden Eingriff in die Behördenwahl , de Quervain 237. , deinde ut liberi sint a minoribus decimisDie Aufhebung des kleinen bzw. jungen Zehnten wurde nur z. T. bewilligt , de Quervain 233.239 ; vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 . - Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3215", "psc_text": "» Antea tamen novitios ubique recipiebant post expletum annum aetatis decimum quintum, ut patet ex libro Institutorum, c. 76: quam etiam aetatem tantum pro admittendis ad professionem requirunt Gregorius IX et Nicolaus IV in suis bullis ad Cluniacenses; licet Petri Venerabilis statutum legamus (Statut. 36), « ut nullus etiam ex concessione futurus monachus regularibus usque ad viginti annos vestibus induatur. » Haec aetas Guigoni Carthusiensium priori maxime placuit, cujus antiqua Statuta haec legunt (Cap. 27): « Pueros sive adolescentulos non recipimus, quia per eos monasteriis multa contigisse dolemus, et magna spiritualia simul et corporalia pericula formidantes; sed viros qui juxta praeceptum Domini per manum Moysi, viginti ad minus annorum sacra possunt ad bella procedere. » Ita etiam Stephanus ordinis Grandimontensis institutor in Regula (Cap. 44): « Praecipimus, inquit, ne quis infra viginti annos . . . . . in hac religione recipiatur; » cujus decretum renovarunt postea Innocentius IV et", "candidate_score": 0.656392, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_106_108", "bdc_text": "Alfred Hartmann , Art. Collinus , in : NDB III 325 , mit weiterer Lit . et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2658", "psc_text": "cum Polichronio doctrinae scientiis imbuti fuerunt Severus Trevirensis, Albinus Catalaunensis, Aventinus Trecensis episcopi, et S. Aemilianus: omnes vitae merito et sanctitate insignes. Idem de Britanniae monachis asserendum esse constat, tum ex vita S. Gildae abbatis Ruyensis (Saec. I Bened.), qui sub finem saeculi V abbati « Hilduto traditur imbuendus, qui suscipiens sanctum puerulum, sacris litteris coepit instruere illum; et videns eum formae specie fulgentem, ac liberalibus studiis instantissime intentum, benigno amore dilexit, etc. » Sub eodem magistro profecere etiam Samson et Paulus, quorum primus Dolensis, alter Oximensis fuit episcopus ex ejusdem Vitae n. 3. Et quidem de S. Samsone constat ex ejus Vita n. 7, ab auctore subaequali scripta, ubi de Hilduto sive Eltuto magistro sic disserit: « Ille vero Eltutus de totis Scripturis Veteris ac Novi Testamenti, et omnis philosophiae generis, geometriae scilicet ac rhetoricae grammaticae, et arithmeticae, et omnium artium philosophiae omnium Britannorum peritissimus erat. » Additque: «", "candidate_score": 0.65627, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_89_91", "bdc_text": "Collin erwarb das Zürcher Bürgerrecht , heiratete und wurde 1526 mit seinem Freund Ammann als Griechischlehrer an der Großmünsterschule angestellt. 1528-1531 erfüllte er zahlreiche kirchliche und diplomatische Missionen . In Begleitung Zwinglis nahm er an den Religionsgesprächen von Bern und Marburg teil . Als Vertrauensmann des Reformators wurde er nach 1531 der Vormund von Zwinglis Kindern .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2649", "psc_text": "solari valeret, tradit ejusdem Vitae scriptor. Quin et ipse Ammonius episcopus ad Theophilum Alexandrinum archiepiscopum scribens (Ammonius, epistol. ad Theoph., n. 4, apud Boll. Maii 14), testatur se annos decem et septem natum a Theodoro Pachomii discipulo in monasterio susceptum, ab eodem magistris et moderatoribus traditum fuisse, Theodoro scilicet Alexandrino, et Ausonio cuidam, qui secundas ab eo tenebat, ut ab ipso in divinarum Scripturarum intelligentia praeclare erudiretur: quod certe non de simplici sacrae Scripturae notitia, quam ex sola lectione sine magistris acquirere posset, sed de perfecta et integra scientia, quam nisi aliorum adjutus magisterio haudquaquam valeret adipisci, intelligere necessum est. Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio", "candidate_score": 0.656035, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_156_158", "bdc_text": "- Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr . Karl S. Bader , Zürich ; zum Ausdruck s. SI II 1375 ) .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3646", "psc_text": "in capitulo 874 pronuntietur, ut videre est in concilio Aquisgranensi, canone 69, in libello Supplici monachorum Fuldensium, num. 1, in Vita S. Benedicti Animensis, in Vita S. Odonis, in mss. Germaniae Consuetudinibus, in Historia Relationis S. Walarici, et apud Bernardum Cassinensem, in hunc locum sic scribentem: « Hoc in consuetudinem est conversum apud nos, quod quolibet die unum Regulae capitulum legatur. Imo debet diligenter exponi ad ignorantiam crassam tollendam omnino. Novitii vero totiens debent ruminare legendo, ut totam ex integro sicut psalterium mente perfecte sciant. » Sed et Boherius: « Apud nos, inquit, in capitulo consuevit legi quotidie, et qualibet die infra capitulum istius Regulae, exceptis diebus XII lectionum, et vigiliis festivitatum, quibus pronuntiatur evangelium homiliae, ut in vigilia Paschae, Pentecostes, et similibus. Dividuntur tamen ad instar psalmorum prolixiorum, prooemium hujus Regulae, cap. 2, 43, 48, 63, 64, 65. Constitutiones vero papales bis in anno legi debent, et semel in", "candidate_score": 0.655715, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_81_83", "bdc_text": "Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus ) und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s.", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2685", "psc_text": "Bertini monasterio fuerat educatus, duplicem in ecclesia sua restituit scholam; et uni Remigium Antissiodori apud S. Germanum; alteri Hucbaldum Elnonensem seu S. Amandi in Belgio monachos praefecit. Saeculo XI, in omnibus passim monasteriis florebant litterarum scientiae; quae res adeo perspicua est, ut in ea probanda diutius immorandum non sit. Saeculo XII ineunte antiquum priscorum monachorum fervorem renovarunt Cistercienses, qui in ipsis ordinis sui cunabulis studiis litterarum operam dare coeperunt; vivente certe S. Bernardo, ut patet ex libro Institutorum capituli generalis Cisterciensis, qui liber complectitur varias definitiones ab initio ordinis in capitulis generalibus editas usque ad annum 1134, quo ipsa prodiit in lucem, hoc est annis circiter viginti ante S. Bernardi obitum. In eo siquidem exstat integrum caput de pueris litteras discentibus (Cap. 76) , quo praescribitur ut « nullus puerorum doceatur litteras intra monasterium, vel in locis monasterii, nisi sit monachus, vel receptus in probatione novitius; quibus tempore lectionis discere", "candidate_score": 0.655609, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_50_52", "bdc_text": "Konrad Pellikan , s. oben [Nr. 37 ] S. 201 f , Anm. 11 . Oswald Myconius ( Geißhüsler) , 1488-1552 , geboren in Luzern , besuchte die Schule in Rottweil , studierte 1510-1514 in Basel , wurde dort Lehrer zu St . Theodor , dann zu St . Peter , 1516 Schulmeister am Großmünsterstift in Zürich. Hier bemühte er sich mit Erfolg um die Wahl Zwinglis .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", "candidate_score": 0.655528, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_154_156", "bdc_text": "Artikel des Kappeler Briefes gegen jeden Eingriff in die Behördenwahl , de Quervain 237. , deinde ut liberi sint a minoribus decimisDie Aufhebung des kleinen bzw. jungen Zehnten wurde nur z. T. bewilligt , de Quervain 233.239 ; vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 . - Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3302", "psc_text": "cap. Cum simus, eodem titulo, idque propter abusum nonnullorum qui non tam devotionis quam sublevandae familiae gratia, si quos gibbosos, deformes, aut saeculo ineptos habebant filios, hos in monasteria intrudebant, id quod non solum ipsis pueris, sed etiam in disciplinae regularis ruinam vergebat. Unde nonnulli abbates, etiam antea, pueros in monasteriis haudquaquam recipere volebant. Qua de re S. Udalricus in praefatione ad Consuetudines Cluniacenses (Spicil. tom. IV), quam Willelmo Hirsaugien i abbati nuncupat; eumdem laudat quod lege lata providisset ne pueri in monasterio admitterentur, « ut opus sit, inquit, praefatis saecularibus alium sibi nidum providere, ubi reponant pullos suos abortivos velut exhaeredatos. » De qua re, addit paulo post, sentiat quisque quod voluerit; ego certus sum illam te radicem funditus exstirpasse, ex qua sola praecipue omnia sunt monasteria destructa, quae destructa sunt vel in Teutonica, vel in Romana lingua. » Idem quoque animadverterat Guigo Carthusiae Majoris prior quintus, uti ipse", "candidate_score": 0.655522, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_80_82", "bdc_text": "NDB II 243 , mit weiterer Lit. , Collinum Rudolf Collin ( Clivanus , Am Bühl , Zum Bühl) , 1499-1578 , geboren in Gundolingen ( Kt . Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus ) und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2658", "psc_text": "cum Polichronio doctrinae scientiis imbuti fuerunt Severus Trevirensis, Albinus Catalaunensis, Aventinus Trecensis episcopi, et S. Aemilianus: omnes vitae merito et sanctitate insignes. Idem de Britanniae monachis asserendum esse constat, tum ex vita S. Gildae abbatis Ruyensis (Saec. I Bened.), qui sub finem saeculi V abbati « Hilduto traditur imbuendus, qui suscipiens sanctum puerulum, sacris litteris coepit instruere illum; et videns eum formae specie fulgentem, ac liberalibus studiis instantissime intentum, benigno amore dilexit, etc. » Sub eodem magistro profecere etiam Samson et Paulus, quorum primus Dolensis, alter Oximensis fuit episcopus ex ejusdem Vitae n. 3. Et quidem de S. Samsone constat ex ejus Vita n. 7, ab auctore subaequali scripta, ubi de Hilduto sive Eltuto magistro sic disserit: « Ille vero Eltutus de totis Scripturis Veteris ac Novi Testamenti, et omnis philosophiae generis, geometriae scilicet ac rhetoricae grammaticae, et arithmeticae, et omnium artium philosophiae omnium Britannorum peritissimus erat. » Additque: «", "candidate_score": 0.655091, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_107_109", "bdc_text": "NDB III 325 , mit weiterer Lit . et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde . Zwingli , Myconius und Glarean rühmen ihn als guten Schüler .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", "candidate_score": 0.654778, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_70_72", "bdc_text": "LThK VII 716 ; Schl. 16212-16216 . 16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2956", "psc_text": "essent Basilianorum vestes discimus ex Vita S. Philareti saeculo XI a Nilo monacho coaetaneo scripta, num. 21 (Bolland., 6 Aprilis), ubi agens de illius ad habitum monasticum receptione, has recenset vestes: Sticarium, id est tunicam; pallium, quod supra cervices et scapulas est; cucullium, quod capiti imponimus; crucem in fronte gestandam, et cingulum cum sua fibula. Inter Aegyptiorum monachorum vestes Evagrius Sithensis monachus in epistola ad Anatolium (Tom. III Mon. Eccles. Graec.) has nominat: Cucullum, analabum, melotem, zonam, et baculum. Alias addit Cassianus eo in libro quem de Habitu monachi conscripsit, ubi has eorum vestes earumque symbola explicat, scilicet cucullum, colobium, rebrachiatoria, mafortes, melotem et pellem caprinam, cingulum et caligas. Abbas Patermuthius adolescentem ad se conversionis gratia accedentem « lebitone indutum, cuculla capiti circumposita, ac melote ad humeros, cinctumque linteo ad monachale institutum, exercitiumque promovit, » ut videre est in Aegypt. monach. Historia (Tom. III Mon. Eccles. Graecae). In Regula S.", "candidate_score": 0.654714, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_50_52", "bdc_text": "Konrad Pellikan , s. oben [Nr. 37 ] S. 201 f , Anm. 11 . Oswald Myconius ( Geißhüsler) , 1488-1552 , geboren in Luzern , besuchte die Schule in Rottweil , studierte 1510-1514 in Basel , wurde dort Lehrer zu St . Theodor , dann zu St . Peter , 1516 Schulmeister am Großmünsterstift in Zürich. Hier bemühte er sich mit Erfolg um die Wahl Zwinglis .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2685", "psc_text": "Bertini monasterio fuerat educatus, duplicem in ecclesia sua restituit scholam; et uni Remigium Antissiodori apud S. Germanum; alteri Hucbaldum Elnonensem seu S. Amandi in Belgio monachos praefecit. Saeculo XI, in omnibus passim monasteriis florebant litterarum scientiae; quae res adeo perspicua est, ut in ea probanda diutius immorandum non sit. Saeculo XII ineunte antiquum priscorum monachorum fervorem renovarunt Cistercienses, qui in ipsis ordinis sui cunabulis studiis litterarum operam dare coeperunt; vivente certe S. Bernardo, ut patet ex libro Institutorum capituli generalis Cisterciensis, qui liber complectitur varias definitiones ab initio ordinis in capitulis generalibus editas usque ad annum 1134, quo ipsa prodiit in lucem, hoc est annis circiter viginti ante S. Bernardi obitum. In eo siquidem exstat integrum caput de pueris litteras discentibus (Cap. 76) , quo praescribitur ut « nullus puerorum doceatur litteras intra monasterium, vel in locis monasterii, nisi sit monachus, vel receptus in probatione novitius; quibus tempore lectionis discere", "candidate_score": 0.654574, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_61_63", "bdc_text": "das Basler Glaubensbekenntnis von 1534 , ferner die erste Biographie Zwinglis . Er besorgte die Herausgabe von Oekolampads Predigten und Vorlesungen sowie des Briefwechsels Oekolampads und Zwinglis . Bullinger lernte ihn vermutlich um 1523/24 in Zürich kennen .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_934", "psc_text": "Vita S. Adalardi, auctore S. Gerardo, n. 41, ubi omni prorsus admiratione dignum videtur quod de eo ibidem scribitur: « Ipse vero, scilicet S. Adalardus, tantam memoriam filiorum habebat in visceribus paternis, ut non solum mores inspiceret, sed etiam numerum et nomina eorum semper haberet descripta in manibus suis, quatenus non sibi excideret pro quibus rationem redditurus esset Deo, et pro quantis. Ideo maximam gerens curam eorum, nullum ex eis in hebdomada relinquebat inallocutum, ne scilicet inimicus inveniens vacantes, zizania superseminaret cordibus eorum. » Erant vero Corbeiae monachi sub S. Adalardo non minus trecentis, nec amplius quadringentis. Hortatur nos de hac re Scriptura dicens: Revela Domino viam tuam, et spera in eum. ] Hac in Scripturae auctoritate quatuor hujusce confessionis conditiones S. P. Benedictus indicat: 1º Ut sit clara, aperta, absque ulla verborum obscuritate, cum dicit Revela; hoc enim revelari dicitur, quod aperte declaratur. 2º Ut fiat abbati non tanquam", "candidate_score": 0.654326, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_52", "bdc_text": "Theodor , dann zu St . Peter , 1516 Schulmeister am Großmünsterstift in Zürich. Hier bemühte er sich mit Erfolg um die Wahl Zwinglis .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2675", "psc_text": "in Agaliensi monasterio imbibisse necessum est. Intactum etiam hoc saeculo Orientem relinquere non decet; in quo S. Theodorus Siceota defunctus est anno 613; de quo item Georgius ejus discipulus, vitam illius scribens ita loquitur (Bolland. 22 Aprilis): « Infans ipsi oblatus sum, qui et in ejus sancto monasterio enutritus a religiosissimo praefecto litteras didici. » Circa idem tempus Joannes Moschus presbyter et monachus in monasterio S. Theodosii abbatis et archimandritae, omnium quae Jerosolymis erant coenobiorum, varia peragravit loca, lustravitque monasteria; quo in itinere viros etiam doctissimos et philosophos disciplinae et studiorum gratia visitavit, uti ipse testatur in eo quod adornavit, Prato spiritali cap. 171 et 172. Et haec sufficere debent pro saeculo septimo. Saeculo VIII. S. Bonifacius in Nutscellense coenobium commigrans, sub Wimberto abbate piissimo eum in virtutibus ac litteris progressum fecit, ut docendi quoque munus paulo post ipse obierit. Postea transmittens in Germaniam, cum eum populum ad verum Christi", "candidate_score": 0.654189, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_83", "bdc_text": "und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s.", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2658", "psc_text": "cum Polichronio doctrinae scientiis imbuti fuerunt Severus Trevirensis, Albinus Catalaunensis, Aventinus Trecensis episcopi, et S. Aemilianus: omnes vitae merito et sanctitate insignes. Idem de Britanniae monachis asserendum esse constat, tum ex vita S. Gildae abbatis Ruyensis (Saec. I Bened.), qui sub finem saeculi V abbati « Hilduto traditur imbuendus, qui suscipiens sanctum puerulum, sacris litteris coepit instruere illum; et videns eum formae specie fulgentem, ac liberalibus studiis instantissime intentum, benigno amore dilexit, etc. » Sub eodem magistro profecere etiam Samson et Paulus, quorum primus Dolensis, alter Oximensis fuit episcopus ex ejusdem Vitae n. 3. Et quidem de S. Samsone constat ex ejus Vita n. 7, ab auctore subaequali scripta, ubi de Hilduto sive Eltuto magistro sic disserit: « Ille vero Eltutus de totis Scripturis Veteris ac Novi Testamenti, et omnis philosophiae generis, geometriae scilicet ac rhetoricae grammaticae, et arithmeticae, et omnium artium philosophiae omnium Britannorum peritissimus erat. » Additque: «", "candidate_score": 0.654107, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_154_156", "bdc_text": "Artikel des Kappeler Briefes gegen jeden Eingriff in die Behördenwahl , de Quervain 237. , deinde ut liberi sint a minoribus decimisDie Aufhebung des kleinen bzw. jungen Zehnten wurde nur z. T. bewilligt , de Quervain 233.239 ; vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 . - Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3214", "psc_text": "octavum annum non recipiantur, nisi evidens utilitas vel necessitas aliud inducat. » Et Cistercienses Institutiones (Dist. 10, cap. 1): » Novitii infra decimum octavum annum recepti a visitatoribus ejiciantur. Abbates vero qui tales scienter receperint, quanto tempore eos retinuerint, tanto tempore sint in pane et aqua omni sexta feria. Excipiuntur ab hac lege qui remotas inhabitant regiones, ut pote Phrygiam, Hungariam, Poloniam, Bohemiam, Livoniam, et Germaniae 771 partes, et alia loca, in quibus adulti raro veniunt ad conversionem, quibus indulgetur ut a quindecim annis et supra ad conversionem venientes licite recipiant. Si vero infra annos quindecim receperint, poenae subjaceant praenotatae. » Antea tamen novitios ubique recipiebant post expletum annum aetatis decimum quintum, ut patet ex libro Institutorum, c. 76: quam etiam aetatem tantum pro admittendis ad professionem requirunt Gregorius IX et Nicolaus IV in suis bullis ad Cluniacenses; licet Petri Venerabilis statutum legamus (Statut. 36), « ut nullus etiam ex", "candidate_score": 0.654037, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_50_52", "bdc_text": "Konrad Pellikan , s. oben [Nr. 37 ] S. 201 f , Anm. 11 . Oswald Myconius ( Geißhüsler) , 1488-1552 , geboren in Luzern , besuchte die Schule in Rottweil , studierte 1510-1514 in Basel , wurde dort Lehrer zu St . Theodor , dann zu St . Peter , 1516 Schulmeister am Großmünsterstift in Zürich. Hier bemühte er sich mit Erfolg um die Wahl Zwinglis .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3608", "psc_text": "artes diversae intra monasterium exerceantur. ] Tale erat Fuldense coenobium sub Sturmio abbate, teste Eigile abbate in ejus Vita, num. 20; tale Flaviacense sub S. Geremaro, ex ejus Vita, num. 25; tale Solemniacense ex Vita S. Audoeno in Vita sancti Eligii; tale Lesciense ex Vita S. Hiltrudis, num. 3; tale Centulense ex Hariulfi Chronico, lib. II, cap. 7; tale Talipiacum ex gestis S. Aldrici, num. 28; tale Sanctigallense ex antiqua ejus delineatione; tale denique Divionense S. Benigni ex ejusdem Chronico. Talia etiam construi volebat monasteria Moguntinum sub Carolo Magno concilium, S. Benedicti praeceptum renovans his verbis (Can. 20): « Dignum et necessarium est, ut missi per quaeque loca directi simul cum episcopo uniuscujusque dioecesis perspiciant loca monasteriorum canonicorum pariter et monachorum, similiterque puellarum, si in apto et congruo loco sint posita, ubi necessarium commodum possit acquiri, quod ad utilitatem pertinet monasterii, sicut in S. Regula dicitur: Monasterium autem ita debet", "candidate_score": 0.653907, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_113_115", "bdc_text": "Graubünden ) und 1528 an der Berner Disputation teil. Seit 1533 war er Schulherr . Ammann verfaßte zwei dialektisch-rhetorische Schulbücher ( 1559 ) . Bullinger lernte ihn um 1523/24 kennen;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2658", "psc_text": "cum Polichronio doctrinae scientiis imbuti fuerunt Severus Trevirensis, Albinus Catalaunensis, Aventinus Trecensis episcopi, et S. Aemilianus: omnes vitae merito et sanctitate insignes. Idem de Britanniae monachis asserendum esse constat, tum ex vita S. Gildae abbatis Ruyensis (Saec. I Bened.), qui sub finem saeculi V abbati « Hilduto traditur imbuendus, qui suscipiens sanctum puerulum, sacris litteris coepit instruere illum; et videns eum formae specie fulgentem, ac liberalibus studiis instantissime intentum, benigno amore dilexit, etc. » Sub eodem magistro profecere etiam Samson et Paulus, quorum primus Dolensis, alter Oximensis fuit episcopus ex ejusdem Vitae n. 3. Et quidem de S. Samsone constat ex ejus Vita n. 7, ab auctore subaequali scripta, ubi de Hilduto sive Eltuto magistro sic disserit: « Ille vero Eltutus de totis Scripturis Veteris ac Novi Testamenti, et omnis philosophiae generis, geometriae scilicet ac rhetoricae grammaticae, et arithmeticae, et omnium artium philosophiae omnium Britannorum peritissimus erat. » Additque: «", "candidate_score": 0.653872, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_2_4", "bdc_text": "Quominus autem eas acceperim , D. Nicolai VadivilliiNiklaus von Wattenwyl , gest. 1551 , ältester Sohn des Schultheißen Jakob von Wattenwyl , Priester , Dr. des kanonischen Rechtes , seit 1508 Chorherr am St . Vinzenzenmünster in Bern . Bald stieg er zu hohen geistlichen Würden auf , u. a . als Propst in Lausanne ( 1516 )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3442", "psc_text": "Daniel duodecennis senes calumniatores convicerit; et Samuel parvulus Heli nonagenarium redarguerit; Salomon annum aetatis duodecimum adeptus mulieres pro filiis judicaverit; Josias rerum potitus aetatis anno octavo aras et templa subverterit, lucosque succiderit. Reliqui omnes, ut convertuntur, ita sint. ] Id est juxta tempus et diem conversionis ordines suos observent. Hanc disciplinam S. Benedictus ex S. Pachomio ejusque discipulis accepit, de quibus S. Hieronymus ait ( Praef. in Reg. S. Pachomii ): « Quisquis monasterium primus ingreditur, primus sedet, primus ambulat, primus psalmum dicit, primus in mensa manum extendit, prior in ecclesia communicat; nec aetas inter eos quaeritur, sed professio. » Idem postea decrevit S. Isidorus in Regula (Cap. 4): « Qui in monasterio prior ingreditur, primus erit in cunctis gradu vel ordine; nec quaerendum est si dives sit aut pauper, servus an liber, juvenis an senex, rusticus an eruditus: in monachis enim nec aetas nec conditio quaeritur, quia inter servi", "candidate_score": 0.653859, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_61_63", "bdc_text": "das Basler Glaubensbekenntnis von 1534 , ferner die erste Biographie Zwinglis . Er besorgte die Herausgabe von Oekolampads Predigten und Vorlesungen sowie des Briefwechsels Oekolampads und Zwinglis . Bullinger lernte ihn vermutlich um 1523/24 in Zürich kennen .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2667", "psc_text": "viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo VI in claustro litteras edoctus, sacerdos ordinatur (Bolland, 11 Martii); tum ex Vita S. Columbani num. 9, qui Silenis abbatis disciplinae se subjiciens (Saec. II Ben.), « omnium divinarum Scripturarum studiis eum imbuit; » tum ex Vita S. Galli abbatis cap. 1, qui in Bencorensi monasterio (Saec. II Ben.), « superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec.", "candidate_score": 0.653749, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_138_140", "bdc_text": "Dum epistolam hanc iam finiturus eram , in mentem mihi venit agricolarum Bernatium conventus , quem hic habentUm den Forderungen der Landschaft zuvorzukommen , bekräftigten Berns Rät und Burger am 27 . November 1531 ihren Willen zum Festhalten an der Reformation ( s. Anshelm VI 126 , 9-11 ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3333", "psc_text": "postea monachum factum, in ecclesiam, cui mancipatus fuerat, revocare vellet, ut ne id tentaret, admonitus a Gregorio est. Vide etiam Petri Venerabilis lib. II, epist. 50, ad Attonem Trecensem episcopum, quem ad implendum vitae monasticae votum exhortatur; et S. Anselmi lib. II, epist. 12, et lib. III, epist. 13. Loco mediocri collocetur. ] « Si mediocrem ejus vitam cognoverint; nam si talis fuerit ut etiam juxta abbatem stet, aut debet collocari, collocetur. Similiter si talis fuerit, in ultimo stet, » inquit Hildemarus. Et ipse tamen si promittit de observatione regulae, vel propria stabilitate. ] « Id est postquam probati fuerint, et professionis emiserint votum; nec enim antea sunt nisi cum novitiis et sub magistro novitiorum, » inquit Bernardus Cassinensis. Hujusmodi autem promissio fieri debet et verbo et scripto, sicut ab aliis. Atque ita S. Ursmarus (Saec. III Ben., part. I) in Laubiensi monasterio Erminonem 799 presbyterum recipiens, « secundum morem", "candidate_score": 0.653606, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_70_72", "bdc_text": "LThK VII 716 ; Schl. 16212-16216 . 16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2675", "psc_text": "in Agaliensi monasterio imbibisse necessum est. Intactum etiam hoc saeculo Orientem relinquere non decet; in quo S. Theodorus Siceota defunctus est anno 613; de quo item Georgius ejus discipulus, vitam illius scribens ita loquitur (Bolland. 22 Aprilis): « Infans ipsi oblatus sum, qui et in ejus sancto monasterio enutritus a religiosissimo praefecto litteras didici. » Circa idem tempus Joannes Moschus presbyter et monachus in monasterio S. Theodosii abbatis et archimandritae, omnium quae Jerosolymis erant coenobiorum, varia peragravit loca, lustravitque monasteria; quo in itinere viros etiam doctissimos et philosophos disciplinae et studiorum gratia visitavit, uti ipse testatur in eo quod adornavit, Prato spiritali cap. 171 et 172. Et haec sufficere debent pro saeculo septimo. Saeculo VIII. S. Bonifacius in Nutscellense coenobium commigrans, sub Wimberto abbate piissimo eum in virtutibus ac litteris progressum fecit, ut docendi quoque munus paulo post ipse obierit. Postea transmittens in Germaniam, cum eum populum ad verum Christi", "candidate_score": 0.653495, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_83_85", "bdc_text": "und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s. unten Anm. 18 ) in Mailand ; heimgekehrt übernahm er das Amt des Schulmeisters im Kloster St .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2667", "psc_text": "viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo VI in claustro litteras edoctus, sacerdos ordinatur (Bolland, 11 Martii); tum ex Vita S. Columbani num. 9, qui Silenis abbatis disciplinae se subjiciens (Saec. II Ben.), « omnium divinarum Scripturarum studiis eum imbuit; » tum ex Vita S. Galli abbatis cap. 1, qui in Bencorensi monasterio (Saec. II Ben.), « superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec.", "candidate_score": 0.653326, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_154_156", "bdc_text": "Artikel des Kappeler Briefes gegen jeden Eingriff in die Behördenwahl , de Quervain 237. , deinde ut liberi sint a minoribus decimisDie Aufhebung des kleinen bzw. jungen Zehnten wurde nur z. T. bewilligt , de Quervain 233.239 ; vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 . - Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1169", "psc_text": "nonagesimo quarto psalmo. COMMENTARIUS. 275 A Pascha autem usque ad calendas Novembris, etc.] A Pascha, inquit, scilicet Resurrectionis, ad differentiam aliarum solemnitatum Domini nostri Jesu Christi, inquit Boherius, quas etiam quaedam provinciae Paschata vocant. Ita in antiquis Germaniae Consuetudinibus mss., feria V in Coena Domini Pascha appellatur. Pro ipsis tribus lectionibus una de Veteri Testamento memoriter dicatur. ] Huc spectare videtur illud Guigonis Carthusiae prioris statutum (Cap. 5): « A Pentecoste usque ad Novembris calendas, una, nisi festum intersit, lectione sicut caeteri monachi contenti sumus. » Quod dicit a Pentecoste, ostendit toto tempore Paschali plures recitatas fuisse lectiones, et revera tres olim in omnibus passim monasteriis legebantur, uti observavimus in lib III de Antiquis monachorum Ritibus, cap. 18, quod etiam exemplo Romanae Ecclesiae tota aestate praestitisse Cassinenses constat ex Theodemari abbatis epistola ad Carolum Magnum. Scribit etiam Amalarius in Supplem. quod « in quibusdam monasteriis monachorum propter consuetudinem Romanam, ne", "candidate_score": 0.653326, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_81_83", "bdc_text": "Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus ) und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s.", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", "candidate_score": 0.653108, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_156_158", "bdc_text": "- Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr . Karl S. Bader , Zürich ; zum Ausdruck s. SI II 1375 ) .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3647", "psc_text": "die infra capitulum istius Regulae, exceptis diebus XII lectionum, et vigiliis festivitatum, quibus pronuntiatur evangelium homiliae, ut in vigilia Paschae, Pentecostes, et similibus. Dividuntur tamen ad instar psalmorum prolixiorum, prooemium hujus Regulae, cap. 2, 43, 48, 63, 64, 65. Constitutiones vero papales bis in anno legi debent, et semel in capitulo provinciali. » Cistercienses in legenda Regula ita singula distribuebant capita, ut eam quater in anno percurrerent. Dies autem in quibus inchoari deberet explicantur his versibus: Tu Benedicte caput, sequitur vigilia Baptist. Crastinus Andochii, tandem festum puerorum. Cum vero festum B. Benedicti transferretur, transferebatur etiam ipsa Regulae inchoatio ex libro Instit., dist. 6, cap. 1. Ne quis fratrum de ignorantia se excuset. ] Ex his postremis hujus capituli verbis recte omnino Bernardus Cassinensis infert, non modo legendam, sed insuper exponendam esse Regulam; alioquin de ejus ignorantia posset se aliquis excusare. Et certe nonnulla occurrunt in textu Regulae loca quae varios", "candidate_score": 0.653083, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_81", "bdc_text": "Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2667", "psc_text": "viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo VI in claustro litteras edoctus, sacerdos ordinatur (Bolland, 11 Martii); tum ex Vita S. Columbani num. 9, qui Silenis abbatis disciplinae se subjiciens (Saec. II Ben.), « omnium divinarum Scripturarum studiis eum imbuit; » tum ex Vita S. Galli abbatis cap. 1, qui in Bencorensi monasterio (Saec. II Ben.), « superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec.", "candidate_score": 0.652976, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_2_4", "bdc_text": "Quominus autem eas acceperim , D. Nicolai VadivilliiNiklaus von Wattenwyl , gest. 1551 , ältester Sohn des Schultheißen Jakob von Wattenwyl , Priester , Dr. des kanonischen Rechtes , seit 1508 Chorherr am St . Vinzenzenmünster in Bern . Bald stieg er zu hohen geistlichen Würden auf , u. a . als Propst in Lausanne ( 1516 )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_15", "psc_text": "sibi super terram vocare discipulis prohibuerit, neve magistri appellarentur; unum scilicet in coelis nobis esse patrem, unum magistrum. Audiendus hac in re Petrus Damiani de S. Benedicto loquens in haec verba Opusc. 13, cap. 6: « Quod in ipso libri principio manifeste colligitur, si ad quem sua verba Spiritus sanctus dirigat, subtiliter attendatur: Spiritum 6 sanctum dico; neque enim vir sanctus tantaeque cultor humilitatis protinus in haec verba prorumperet, magisterii cathedram, et praecipue pii Patris sibi privilegium usurparet, dicens: Ausculta, o fili, praecepta magistri, et inclina aurem cordis tui, et admonitionem pii Patris libenter excipe; sed ille servum propriae vocis organum fecit, qui similiter in ipso vaticinii incipientis exordio clamare per Isaiam coepit: Filios enutrivi et exaltavi. » At licet S. Benedictus pro summa quae in eo enituit humilitate, et pii patris, et magistri titulum respuerit, hunc tamen omnes pro summa ejus sanctitate, et in rebus monasticis experientia et doctrina", "candidate_score": 0.652856, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_50_52", "bdc_text": "Konrad Pellikan , s. oben [Nr. 37 ] S. 201 f , Anm. 11 . Oswald Myconius ( Geißhüsler) , 1488-1552 , geboren in Luzern , besuchte die Schule in Rottweil , studierte 1510-1514 in Basel , wurde dort Lehrer zu St . Theodor , dann zu St . Peter , 1516 Schulmeister am Großmünsterstift in Zürich. Hier bemühte er sich mit Erfolg um die Wahl Zwinglis .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2844", "psc_text": "Tertio, haec olim lectio fiebat in auditorio, ut patet ex Vita sancti Guillelmi ducis et monachi Gellonensis (Saec. IV Ben.), ubi narratur quomodo suo susceptus fuerit in monasterio. Ac primo quidem num. 21, longe occurritur ei a fratribus, ducitur ad orationem, ecclesiaeque dona confert. Et postea, num. 22: « Completa oratione, factaque cunctis altaribus 680 sua cuique digna veneratione . . . . itur in auditorium, et osculatis fratribus, lectaque ex more lectione, factoque pro tempore brevi sermone de animae aedificatione, mox vir Dei subinfert, et indicat manifeste cur ipse venerit. » Idem videre est apud Ekkehardum in lib. de Casibus S. Galli cap. 11, ubi referens qua ratione episcopi et abbates ad visitandum S. Galli asceterium missi ab Ottone imperatore recepti fuerint: « Adveniunt omnes, inquit, festive receptis Cives apostolorum responsorium canitur. Abbas in auditorio debilis residens, introductis quidem eis assurgit. Legitur considentibus lectio de charitate et de pedisequa", "candidate_score": 0.652844, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_107_109", "bdc_text": "NDB III 325 , mit weiterer Lit . et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde . Zwingli , Myconius und Glarean rühmen ihn als guten Schüler .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2649", "psc_text": "solari valeret, tradit ejusdem Vitae scriptor. Quin et ipse Ammonius episcopus ad Theophilum Alexandrinum archiepiscopum scribens (Ammonius, epistol. ad Theoph., n. 4, apud Boll. Maii 14), testatur se annos decem et septem natum a Theodoro Pachomii discipulo in monasterio susceptum, ab eodem magistris et moderatoribus traditum fuisse, Theodoro scilicet Alexandrino, et Ausonio cuidam, qui secundas ab eo tenebat, ut ab ipso in divinarum Scripturarum intelligentia praeclare erudiretur: quod certe non de simplici sacrae Scripturae notitia, quam ex sola lectione sine magistris acquirere posset, sed de perfecta et integra scientia, quam nisi aliorum adjutus magisterio haudquaquam valeret adipisci, intelligere necessum est. Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio", "candidate_score": 0.652816, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_154_156", "bdc_text": "Artikel des Kappeler Briefes gegen jeden Eingriff in die Behördenwahl , de Quervain 237. , deinde ut liberi sint a minoribus decimisDie Aufhebung des kleinen bzw. jungen Zehnten wurde nur z. T. bewilligt , de Quervain 233.239 ; vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 . - Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_784", "psc_text": "dies Paschae, et Pentecostes, et Natalis Domini, et in Rogationibus, et in omni secunda, quarta, et sexta feria Quadragesimae, et in omnibus 12 lectionibus, nulla fit locutio in claustro. » Quae totidem verbis exstant in veteri Corbeiensi Ordinario ms., quibus concinit liber Usuum Beccensium, loquelam in claustro privatis duntaxat diebus indulgens. Econtra Statuta Guigonis C. 7, n. 9 dominicis colloquium post nonam permittunt; quibus antiqua Carthusiensium statuta adjiciunt festa capituli; sed in Nova Statutorum Collectione excipiuntur Nativitas, Coena Domini, Pascha, et Pentecostes cum festis infra hebdomadam in Quadragesima contingentibus: praeterea singulis septimanis spatiamentum concedunt. Horam duplicem in die ad colloquium designatam esse apud Cluniacenses discimus ex Uldarico, scilicet aestate post capitulum et nonam; hieme post capitulum et sextam. Idem videre est in antiquis S. Benigni Divionensis Consuetudinibus, et Ordinario Corbeiensi passim. 184 At secundam postea subtraxit Petrus Venerabilis, edito statuto, « ut de usitatis in claustro binis locutionibus secunda omni", "candidate_score": 0.652771, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_154_156", "bdc_text": "Artikel des Kappeler Briefes gegen jeden Eingriff in die Behördenwahl , de Quervain 237. , deinde ut liberi sint a minoribus decimisDie Aufhebung des kleinen bzw. jungen Zehnten wurde nur z. T. bewilligt , de Quervain 233.239 ; vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 . - Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1266", "psc_text": "carnis abstinentia intelligendum esse indicant sequentia haec ejus verba: « Quibus aliis temporibus licet comedere carnes, et ex tunc incipiunt abstinere. » Et revera incoeptum fuisse a Septuagesima quadragesimale jejunium patet ex Alcuini epist. ad Carolum Magnum. Vulgo tamen hujus consuetudinis auctorem faciunt Gregorium Magnum, qui, ut habet de eo breviarium Romanum, « constituit ut extra id tempus quod continetur Septuagesima et Pascha, alleluia diceretur. » In synodo etiam Aquisgranensi (Can. 30) statutum est, « ut alleluia in Septuagesima dimittatur » a monachis; quod tamen non ita semper usquequaque receptum fuit, ut ab omnibus in Septuagesima dimitteretur. Illud enim retinuisse Cistercienses constat ex lib. Usuum Cist. cap. 10 et 13, et ex illa Petri Abaelardi exprobratione (Epist. 5): « Alleluia nec in Septuagesima communi Ecclesiae more intermittitis, sed usque ad Quadragesimam retinetis. » Retinuerunt certe usque ad annum 1601, quo, ut scribit Joannes Craesbeeck, decreto capituli generalis illud deponere coeperunt;", "candidate_score": 0.652676, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_1_3", "bdc_text": "Literae tuae , quas proxime ad me scripsisti , mihi non sunt redditae Bullingers Brief ist nicht erhalten. , doctissime Bullingere , eamque ob causam non est , quod earundem responsionem heic expectes . Quominus autem eas acceperim , D. Nicolai VadivilliiNiklaus von Wattenwyl , gest. 1551 , ältester Sohn des Schultheißen Jakob von Wattenwyl , Priester , Dr. des kanonischen Rechtes , seit 1508 Chorherr am St . Vinzenzenmünster in Bern . Bald stieg er zu hohen geistlichen Würden auf , u. a .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679", "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset", "candidate_score": 0.652623, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_6_8", "bdc_text": "und von Basel ( 1518 ) , Abt zu Montheron ( Kt. Waadt ) , Propst in Bern ( 1523 ) , er galt 1522 als möglicher Nachfolger von Matthäus Schiner als Bischof von Sitten , doch begann zu dieser Zeit seine Hinneigung zur Reformation .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3638", "psc_text": "» Idem dicendum est de peregrinationibus quas devotionis aut poenitentiae causa nonnulli suscipiunt. Unde et S. Bernardus monachum quemdam a peregrinationis proposito, quam de licentia sui abbatis inceperat, dehortatum ad suum remisit monasterium (Epist. 319): « Rectius judicantes, inquit, ad ejus abbatem scribens, quantumlibet reum in suo monasterio monachum poenitentiam agere, quam foris vagando provincias circumire; neque enim terrenam, sed coelestem requirere Jerosolymam monachorum propositum est, et hoc non pedibus proficiscendo, sed affectibus proficiendo. Et Gauffridus abbas Vindocinensis (Lib. IV, epist. 21): « Fides utique monasticae professionis eundo Jerusalem observari minime potest, sed violari. Jerusalem etenim ire sicut indultum est laicis, sic interdictum est monachis ab apostolica sede: quod novi ego ipse sicut ille cujus aures erant ad os domini Urbani papae, cum et eundo Jerusalem peregrinari praeciperet laicis, et ipsam peregrinationem monachis prohiberet, etc. » Exstat ea de re decretum concilii Eboracensis anno 1195 (Can. 13, apud Spelm.). «", "candidate_score": 0.652564, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_6_8", "bdc_text": "und von Basel ( 1518 ) , Abt zu Montheron ( Kt. Waadt ) , Propst in Bern ( 1523 ) , er galt 1522 als möglicher Nachfolger von Matthäus Schiner als Bischof von Sitten , doch begann zu dieser Zeit seine Hinneigung zur Reformation .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1016", "psc_text": "S. Bernardi auctoritas (Serm. 64, in Cant.): « Publice praedicare nec monacho convenit, nec novitio expedit, nec non misso licet. » Gilberti de Hoillandia (Serm. 18 in Cant.): « Nemo praedicationis officium assumat, nemo sibi sumat honorem nisi vocatus a Deo. » Et certe recte argumentatur auctor Sermonum ad Fratres in eremo, cum dicit (Serm. 23): « Officium vestrum est non solum carnem jejuniis, abstinentia escae et potus affligere, quantum valetudo naturae permittit; sed etiam mundum contemnere, et non doctoris 239 appetere cathedram, sed in cilicio et cinere perseverare in eremo debemus. » Vide Petri Blesensis epist. 13. Caeterum quam hic tradit hujus loci Regulae explanationem Petrus Boherius, eamdem sequitur Julianus Warnier in eo quem conscripsit libro de Antiqua et vera Regulae S. Benedicti praxi, cap. 35. Monstrante Scriptura quia in multiloquio non effugitur peccatum. ] Hanc sententiam supra exposuimus. Et quia vir linguosus. ] Vir linguosus ex S. Augustino", "candidate_score": 0.652518, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_154_156", "bdc_text": "Artikel des Kappeler Briefes gegen jeden Eingriff in die Behördenwahl , de Quervain 237. , deinde ut liberi sint a minoribus decimisDie Aufhebung des kleinen bzw. jungen Zehnten wurde nur z. T. bewilligt , de Quervain 233.239 ; vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 . - Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3264", "psc_text": "illis dicit qui divitias habent. » Et Boherius: « De nobilibus, id est divitibus et potentibus. » Et sane nobiles hic pauperibus S. Pater opponit. Offert filium suum Deo in monasterio. ] Regularibus disciplinis instituendum, et in perpetuo Dei servitio ibidem permansurum. Si ipse puer minori aetate est. ] « Id est, si est minor quatuordecim annis, » inquit Richardus de S. Angelo. Et Boherius: « Haec est minor aetas in masculo quatuordecim annorum, et in femina duodecim. » Idem habet Nicolaus de Fractura, atque ita definitum est in concilio Toletano X (Can. 16): « Parentibus sane filios suos religioni contradere non amplius quam usque ad quartum decimum eorum aetatis annum licentia poterit esse. » Saltem ita legit Gratianus 20, quaest. 2, cap. Si in qualibet. Sed Ivo Carnotensis in part. VII Decreti, cap. 27, non quartum decimum, sed duodecimum habet: in editione vero Conciliorum legitur decimum. Ex quo forte", "candidate_score": 0.652447, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_154_156", "bdc_text": "Artikel des Kappeler Briefes gegen jeden Eingriff in die Behördenwahl , de Quervain 237. , deinde ut liberi sint a minoribus decimisDie Aufhebung des kleinen bzw. jungen Zehnten wurde nur z. T. bewilligt , de Quervain 233.239 ; vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 . - Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2189", "psc_text": "annis minus a libra panis in die sufficiat. » Certe puerorum libram panis paulo leviorem fuisse colligi posse videtur ex Hildemaro ad cap. 30, ubi agens de jejuniis pueris delinquentibus injungendis, « libra, inquit, viginti duos solidos habet quando crudus est panis, ut cum coctus fuerit habeat solummodo viginti, » hoc est uncias duodecim, cum libra aliorum ex concilio Aquisgranensi esset solidorum triginta ante panis coctionem. Ad hunc locum pertinet quod in Vita S. Hugonis scribit Hildebertus Cenomanensis (In ejus Vita n. 12, apud Boll. 29 April.) : « Quantae autem discretionis et misericordiae fuerit, junioribus coenobitis impensa demonstrat benignitas; quibus cum minor libra panis et potus ex consuetudine traderetur, ipse tamen parem eis dare constituit, aequum judicans, ut quos idem diei pondus affligebat et aestus, idem quasi jam denarius solveretur.] Carnium vero quadrupedum omnino ab omnibus abstineatur comestio, praeter omnino debiles et aegrotos. ] 523 Qui tamen ex mss.", "candidate_score": 0.652333, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_81_83", "bdc_text": "Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus ) und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s.", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", "candidate_score": 0.652165, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_81", "bdc_text": "Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2685", "psc_text": "Bertini monasterio fuerat educatus, duplicem in ecclesia sua restituit scholam; et uni Remigium Antissiodori apud S. Germanum; alteri Hucbaldum Elnonensem seu S. Amandi in Belgio monachos praefecit. Saeculo XI, in omnibus passim monasteriis florebant litterarum scientiae; quae res adeo perspicua est, ut in ea probanda diutius immorandum non sit. Saeculo XII ineunte antiquum priscorum monachorum fervorem renovarunt Cistercienses, qui in ipsis ordinis sui cunabulis studiis litterarum operam dare coeperunt; vivente certe S. Bernardo, ut patet ex libro Institutorum capituli generalis Cisterciensis, qui liber complectitur varias definitiones ab initio ordinis in capitulis generalibus editas usque ad annum 1134, quo ipsa prodiit in lucem, hoc est annis circiter viginti ante S. Bernardi obitum. In eo siquidem exstat integrum caput de pueris litteras discentibus (Cap. 76) , quo praescribitur ut « nullus puerorum doceatur litteras intra monasterium, vel in locis monasterii, nisi sit monachus, vel receptus in probatione novitius; quibus tempore lectionis discere", "candidate_score": 0.652138, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_8_10", "bdc_text": "von Sitten , doch begann zu dieser Zeit seine Hinneigung zur Reformation . Schon vorher hatte er einige Lutherschriften kennengelernt ( s. Feller 113 ) . Zwingli wandte sich 1523 brieflich mehrmals an ihn ( Z VIII 101-107 )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2892", "psc_text": "calle quo venerat repedavit » ut scribit Jonas in ejus Vita, n. 14. CAPUT LIV. Si debeat monachus litteras vel aliquid suscipere. Nullatenus liceat monacho nec a parentibus suis, nec a quoquam hominum, nec sibi invicem 691 litteras, eulogias, vel quaelibet munuscula accipere aut dare, sine praecepto abbatis. Quod si etiam a parentibus suis ei quidquam directum fuerit, non praesumat suscipere illud, nisi prius indicatum fuerit abbati. Quod si jusserit suscipi, in abbatis sit potestate cui illud jubeat dari: et non contristetur frater cui forte directum fuerat; ut non detur occasio diabolo. Qui autem aliter praesumpserit, disciplinae regulari subjaceat. COMMENTARIUS. Nullatenus liceat monacho nec a parentibus suis, nec a quoquam hominum, nec sibi invicem litteras, aut eulogias, vel quaelibet munuscula accipere, aut dare sine praecepto abbatis sui. ] Acute hic Bernardus Cassinensis: S. Benedictus, inquit, « in hac prohibitione tria genera personarum, et tria genera nominat rerum: personae sunt parentes,", "candidate_score": 0.652053, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_50_52", "bdc_text": "Konrad Pellikan , s. oben [Nr. 37 ] S. 201 f , Anm. 11 . Oswald Myconius ( Geißhüsler) , 1488-1552 , geboren in Luzern , besuchte die Schule in Rottweil , studierte 1510-1514 in Basel , wurde dort Lehrer zu St . Theodor , dann zu St . Peter , 1516 Schulmeister am Großmünsterstift in Zürich. Hier bemühte er sich mit Erfolg um die Wahl Zwinglis .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2684", "psc_text": "monasteriis resuscitarent. » Eapropter ab Alfredo rege e Gallia evocatus in Angliam fuit Grimbaldus, postea abbas Wintoniensis, « ut litteraturae studium in Anglia sopitum et pene emortuum sua suscitaret industria, » inquit Willelmus Malmesburiensis (Lib. II de Gest. Angl. reg., cap. 4). Eadem ratione, « transmisso S. Oswaldus (Vita 2 S. Osvald., n. 20, saec. V Benedict.) ocius nuntio, quemdam virum nominatissimum Abbonem, qui liberalium artium notitiam imis hauserat medullis, de coenobio Floriacensi evocatum, apud Ramesiam scholas regere, et novellas recentis hortuli sui insitiones doctrinae suae rore rigare constituit. » Eodem saeculo Fulco Rhemensis archiepiscopus, qui in Sithiensi seu S. Bertini monasterio fuerat educatus, duplicem in ecclesia sua restituit scholam; et uni Remigium Antissiodori apud S. Germanum; alteri Hucbaldum Elnonensem seu S. Amandi in Belgio monachos praefecit. Saeculo XI, in omnibus passim monasteriis florebant litterarum scientiae; quae res adeo perspicua est, ut in ea probanda diutius immorandum non sit. Saeculo", "candidate_score": 0.651993, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_53_55", "bdc_text": "Seit 1519 Schulmeister in Luzern , dort wurde er 1522 wegen seiner reformatorischen Gesinnung ausgewiesen und kam als Nachfolger Leo Juds nach Einsiedeln. 1523 kehrte er wieder nach Zürich als Lehrer am Fraumünster zurück . Myconius war einer der engsten Mitarbeiter Zwinglis .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2675", "psc_text": "in Agaliensi monasterio imbibisse necessum est. Intactum etiam hoc saeculo Orientem relinquere non decet; in quo S. Theodorus Siceota defunctus est anno 613; de quo item Georgius ejus discipulus, vitam illius scribens ita loquitur (Bolland. 22 Aprilis): « Infans ipsi oblatus sum, qui et in ejus sancto monasterio enutritus a religiosissimo praefecto litteras didici. » Circa idem tempus Joannes Moschus presbyter et monachus in monasterio S. Theodosii abbatis et archimandritae, omnium quae Jerosolymis erant coenobiorum, varia peragravit loca, lustravitque monasteria; quo in itinere viros etiam doctissimos et philosophos disciplinae et studiorum gratia visitavit, uti ipse testatur in eo quod adornavit, Prato spiritali cap. 171 et 172. Et haec sufficere debent pro saeculo septimo. Saeculo VIII. S. Bonifacius in Nutscellense coenobium commigrans, sub Wimberto abbate piissimo eum in virtutibus ac litteris progressum fecit, ut docendi quoque munus paulo post ipse obierit. Postea transmittens in Germaniam, cum eum populum ad verum Christi", "candidate_score": 0.651932, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_107_109", "bdc_text": "NDB III 325 , mit weiterer Lit . et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde . Zwingli , Myconius und Glarean rühmen ihn als guten Schüler .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2673", "psc_text": "Benedicti Biscopi n. 18. His adjungendus est Beda Venerabilis, qui, ut scribit Cuthbertus ejus discipulus in ejus Vita n. 2 (Saec. III Ben.), in Girwensi monasterio « infantulus bonae spei et divina et saeculari litteratura diligenter imbuitur . . . . . Et cum in Latina erudiretur lingua, Graecae quoque peritiam non mediocriter percepit. » Neque vero in sola Latinae et Graecae linguae scientia profecit, sed in omni etiam artium liberalium disciplina; id quod testantur varia quae post se reliquit et hactenus perseverant omnigenae doctrinae monumenta. Porro quam infantulus acceperat doctrinam, eamdem factus in eodem monasterio magister fratribus suis postea reddidit. Viguisse etiam in coenobiis monachorum Britanniae minoris (Armoricam vocant) litterarum scientias, colligimus ex Vita S. Judoci (Saec. II Ben.) n. 3. 639 Quod si inde gradum faciamus in Hispaniam, idem et ibi reperiemus obtinuisse institutum. Nam cum S. Hildephonsus Toletanus episcopus (In ejus Vita num. 2, ibid.) « sub", "candidate_score": 0.651899, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_138_140", "bdc_text": "Dum epistolam hanc iam finiturus eram , in mentem mihi venit agricolarum Bernatium conventus , quem hic habentUm den Forderungen der Landschaft zuvorzukommen , bekräftigten Berns Rät und Burger am 27 . November 1531 ihren Willen zum Festhalten an der Reformation ( s. Anshelm VI 126 , 9-11 ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3170", "psc_text": "Ex chartulario Bellilocensi. Ego frater Geraldus promitto stabilitatem meam loci istius secundum Regulam S. Benedicti et SS. apostolorum Petri et Pauli, in praesentia Domini Geraldi abbatis, et caeterorum fratrum: et cedo aliquid de rebus meis ad istud monasterium quod est constructum in honorem S. Petri, ubi vir venerabilis Geraldus abbas praeesse videtur. Ex Smaragdo. Ego ille in hoc monasterio sancti illius promitto stabilitatem meam, et conversionem morum meorum, et obedientiam secundum Regulam S. Benedicti coram Deo et sanctis ejus. Ex Udalrico, lib. II, cap. 27. 757 Ego frater promitto stabilitatem monachi, et conversionem morum meorum, et obedientiam secundum Regulam S. Benedicti coram Deo et sanctis ejus, in hoc monasterio, quod est constructum in honore BB. apostolorum Petri et Pauli, in praesentia domni N. abbatis. Ex ms. codice S. Dionysii in Francia. Ego frater N. humilis monachus monasterii S. Dionysii in Francia, Parisiensis dioecesis, voveo et promitto Deo, B. Mariae, B.", "candidate_score": 0.651599, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_81_83", "bdc_text": "Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus ) und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s.", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2668", "psc_text": "superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec. II Ben.), ubi sub finem saeculi VI « ingrediens laudabilis Agilus aevum pueritiae, committitur Eustasio probatae religionis viro, sacris litteris erudiendus, cum aliis nobilium virorum filiis, qui postea ecclesiarum praesules exstiterunt, » quemadmodum habet anonymus in Vita sancti Agili num. 1. Ex his recensent Agnohaldum Laudunensem, Acharium Noviomensem, Audomarum Tarvanensem, et Ragnacharium Augustanum episcopos, de quibus etiam Jonas in Vita sancti Eustasii, num. 5, quo quidem praeceptore adeo profecit Agilus, ut « liberalibus disciplinis enucleatius imbutus, multos sua facundia erudierit, plurimos catholicae fidei puritate illustrarit, nonnullos etiam luculentissimis documentis, postposita altitudinis pompa, sub professione sacrae religionis idoneos reddidit. » Neque", "candidate_score": 0.651562, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_52", "bdc_text": "Theodor , dann zu St . Peter , 1516 Schulmeister am Großmünsterstift in Zürich. Hier bemühte er sich mit Erfolg um die Wahl Zwinglis .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3404", "psc_text": "consulo tamen quod seniorum utatur consilio; multa enim oculos latent praelati. » Et in secundo: « Hanc autem electionem puto debere fieri ad testimonia fratrum: nam et antiquitus presbyter monasterii Pater monasterii dicebatur, ut haec electio inter praecipua numeretur. » Vide Vitam S. Hugonis Aeduensis monachi, num. 6, saec. V, et Vitam S. Gerardi abbatis Broniensis, num. 9, saec. etiam V. Porro ex hoc loco constat, nec S. Benedicti mentem fuisse, nec consuetudinem, ut omnes passim in monasteriis, quemadmodum jam usus invaluit, sacerdotio initiarentur. Si enim omnes promiscue ad sacros ordines fuissent admissi, non necessaria visa esset electio. Et certe 816 in pluribus monasterii, aut nulli, aut pauci olim erant sacerdotes. S. Pachomius non patiebatur quemquam ex suis ad clericalem gradum ascendere, ut testatur ejus Vitae scriptor, cap. 24 ( Apud Rosweid. ). In pluribus aliis monasteriis nonnisi missi ab episcopo presbyteri sacra mysteria celebrabant. In aliis quibusdam pro magno", "candidate_score": 0.65154, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_2_4", "bdc_text": "Quominus autem eas acceperim , D. Nicolai VadivilliiNiklaus von Wattenwyl , gest. 1551 , ältester Sohn des Schultheißen Jakob von Wattenwyl , Priester , Dr. des kanonischen Rechtes , seit 1508 Chorherr am St . Vinzenzenmünster in Bern . Bald stieg er zu hohen geistlichen Würden auf , u. a . als Propst in Lausanne ( 1516 )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_14", "psc_text": "animi attentione praecepta docentis audire. Et admonitionem pii Patris libenter excipe. ] Libenter, id est sponte et animo, magno cum gaudio, sic denique pii Patris monita excipe, ut nulla unquam ea delere possit oblivio. Quaerunt autem quis ille magister cujus audire praecepta, quis pius ille Pater cujus consilia libenter excipere jubet S. legislator? Respondent nonnulli alium prorsus non esse ab ipso Spiritu sancto, quo afflante ac dictante suam S. Benedictus exaravit Regulam. Et certe quis aestimet tantae humilitatis virum qualem fuisse S. Benedictum nullus sane dubitaverit, pii Patris ac magistri titulum sibi adsciscere voluisse? Maxime cum Christus in Evangelio patrem sibi super terram vocare discipulis prohibuerit, neve magistri appellarentur; unum scilicet in coelis nobis esse patrem, unum magistrum. Audiendus hac in re Petrus Damiani de S. Benedicto loquens in haec verba Opusc. 13, cap. 6: « Quod in ipso libri principio manifeste colligitur, si ad quem sua verba Spiritus sanctus", "candidate_score": 0.651303, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_70_72", "bdc_text": "LThK VII 716 ; Schl. 16212-16216 . 16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2666", "psc_text": "tantum virum, qui monachorum leges apprime noverat, imo qui monasticam vitam et ipse professus creditur, eos ad aliena suae religioni studia impulisse. Exemplo esse potest Dionysius monachus, cognomento Exiguus, sed eruditione plane maximus, cujus elogium idem Cassiodorus contexuit. Et certe si in Romano S. Andreae monasterio non floruissent hoc saeculo litterarum studia, qua ratione Gregorius Magnus tot verbi divini praecones in Britanniam mittendos exinde extrahere potuisset? Nam et remanere debebant aliqui in commune monasterii, ipsiusque Ecclesiae catholicae, cui potissimum illis temporibus inserviebant monachi, commodum. Quam in Italia ebiberant Benedictini monachi doctrinam eamdem in Britanniam profecti eructarunt: quamvis in Hibernia jam viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo", "candidate_score": 0.651254, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_73_75", "bdc_text": "In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation und übersetzte Zwinglis «Subsidium sive coronis de eucharistia» , 1525 ( Z IV 456f) . Binder machte sich als Lehrer und Schuldramatiker vielfach verdient .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_515", "psc_text": "Quidquid de administratis (cibis) supererit, eleemosynae applicetur per illum qui ad hoc fuerit deputatus; nec aliquis alius per se, vel per alium de refectorio seu infirmitorio, vel alio loco in quo monachi comedent, aliquid extrahere, vel alibi deferre, seu alteri usui applicare praesumat: quod si fecerit, pro qualibet vice per duos dies panis et aquae solummodo poenitentiae subdatur. » At quid de amplissimis nostrorum Cluniacensium eleemosynis referam, qui vel uno die septemdecim egenorum millibus stipem erogasse memorantur? Quid de aliis Germaniae monasteriis? Sed satius est alienam hac in causa linguam audire, quam domesticam: « Sunt in sola Germania, inquit Dominicus Gravina ordinis S. Dominici, coenobia monachorum, quae octo et decem millia aureorum in pauperes 123 erogant; xenodochia passim occurrunt, quorum infirmi eorum expensis passim recreantur. Ter generales eleemosynae sexcentis et amplius distribuuntur; uberiores vero anniversariorum tempore juxta fundatorum intentionem profunduntur; certis quoque anni temporibus quinque vel sex millia hominum, saepe", "candidate_score": 0.651241, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_82_84", "bdc_text": "und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s. unten Anm. 18 ) in Mailand ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", "candidate_score": 0.65121, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_52_54", "bdc_text": "Theodor , dann zu St . Peter , 1516 Schulmeister am Großmünsterstift in Zürich. Hier bemühte er sich mit Erfolg um die Wahl Zwinglis . Seit 1519 Schulmeister in Luzern , dort wurde er 1522 wegen seiner reformatorischen Gesinnung ausgewiesen und kam als Nachfolger Leo Juds nach Einsiedeln. 1523 kehrte er wieder nach Zürich als Lehrer am Fraumünster zurück .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2674", "psc_text": "reddidit. Viguisse etiam in coenobiis monachorum Britanniae minoris (Armoricam vocant) litterarum scientias, colligimus ex Vita S. Judoci (Saec. II Ben.) n. 3. 639 Quod si inde gradum faciamus in Hispaniam, idem et ibi reperiemus obtinuisse institutum. Nam cum S. Hildephonsus Toletanus episcopus (In ejus Vita num. 2, ibid.) « sub rudimentis adhuc infantiae degens, divino tactus Spiritu, vita delectatus monachorum, contemptis parentum rerumque affectibus. Agaliense monasterium petierit, monachumque se in eo multis fere annis decenter exhibuerit, » ut loquitur Julianus episcopus; et aliunde ex eodem Juliano scripserit (Num. 3) « quamplurimos libros luculentiore sermone potissimos, « tantam haud dubium doctrinam in Agaliensi monasterio imbibisse necessum est. Intactum etiam hoc saeculo Orientem relinquere non decet; in quo S. Theodorus Siceota defunctus est anno 613; de quo item Georgius ejus discipulus, vitam illius scribens ita loquitur (Bolland. 22 Aprilis): « Infans ipsi oblatus sum, qui et in ejus sancto monasterio enutritus a", "candidate_score": 0.651105, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_72", "bdc_text": "16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2685", "psc_text": "Bertini monasterio fuerat educatus, duplicem in ecclesia sua restituit scholam; et uni Remigium Antissiodori apud S. Germanum; alteri Hucbaldum Elnonensem seu S. Amandi in Belgio monachos praefecit. Saeculo XI, in omnibus passim monasteriis florebant litterarum scientiae; quae res adeo perspicua est, ut in ea probanda diutius immorandum non sit. Saeculo XII ineunte antiquum priscorum monachorum fervorem renovarunt Cistercienses, qui in ipsis ordinis sui cunabulis studiis litterarum operam dare coeperunt; vivente certe S. Bernardo, ut patet ex libro Institutorum capituli generalis Cisterciensis, qui liber complectitur varias definitiones ab initio ordinis in capitulis generalibus editas usque ad annum 1134, quo ipsa prodiit in lucem, hoc est annis circiter viginti ante S. Bernardi obitum. In eo siquidem exstat integrum caput de pueris litteras discentibus (Cap. 76) , quo praescribitur ut « nullus puerorum doceatur litteras intra monasterium, vel in locis monasterii, nisi sit monachus, vel receptus in probatione novitius; quibus tempore lectionis discere", "candidate_score": 0.651091, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_81_83", "bdc_text": "Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus ) und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s.", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2673", "psc_text": "Benedicti Biscopi n. 18. His adjungendus est Beda Venerabilis, qui, ut scribit Cuthbertus ejus discipulus in ejus Vita n. 2 (Saec. III Ben.), in Girwensi monasterio « infantulus bonae spei et divina et saeculari litteratura diligenter imbuitur . . . . . Et cum in Latina erudiretur lingua, Graecae quoque peritiam non mediocriter percepit. » Neque vero in sola Latinae et Graecae linguae scientia profecit, sed in omni etiam artium liberalium disciplina; id quod testantur varia quae post se reliquit et hactenus perseverant omnigenae doctrinae monumenta. Porro quam infantulus acceperat doctrinam, eamdem factus in eodem monasterio magister fratribus suis postea reddidit. Viguisse etiam in coenobiis monachorum Britanniae minoris (Armoricam vocant) litterarum scientias, colligimus ex Vita S. Judoci (Saec. II Ben.) n. 3. 639 Quod si inde gradum faciamus in Hispaniam, idem et ibi reperiemus obtinuisse institutum. Nam cum S. Hildephonsus Toletanus episcopus (In ejus Vita num. 2, ibid.) « sub", "candidate_score": 0.65078, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_50_52", "bdc_text": "Konrad Pellikan , s. oben [Nr. 37 ] S. 201 f , Anm. 11 . Oswald Myconius ( Geißhüsler) , 1488-1552 , geboren in Luzern , besuchte die Schule in Rottweil , studierte 1510-1514 in Basel , wurde dort Lehrer zu St . Theodor , dann zu St . Peter , 1516 Schulmeister am Großmünsterstift in Zürich. Hier bemühte er sich mit Erfolg um die Wahl Zwinglis .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679", "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset", "candidate_score": 0.650709, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_6_8", "bdc_text": "und von Basel ( 1518 ) , Abt zu Montheron ( Kt. Waadt ) , Propst in Bern ( 1523 ) , er galt 1522 als möglicher Nachfolger von Matthäus Schiner als Bischof von Sitten , doch begann zu dieser Zeit seine Hinneigung zur Reformation .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3313", "psc_text": "presbyteris textum hunc intelligendum esse docet ac probat antiqua monasteriorum nostrorum praxis; nam, ut scribit Petrus Venerabilis (Lib. II, epist. 11), « solebant clerici diversorum ordinum, canonici diversarum professionum, et ipsa Ecclesiae cacumina, episcopi dico, pontificalem dignitatem pro abjecta monachorum vilitate commutare, et de summis ecclesiasticorum honorum gradibus, ad humilem se hujus propositi ordinem inclinare. » Cui exemplo esse possunt S. Arnulfus Metensis, S. Claudius Bisuntinus, SS. Wulframnus et Amatus Senonenses, S. Hidulfus Trevirensis, Leydradus Lugdunensis, Adalbertus Bohemorum apostolus, Leo Ravennensis, Petrus Damiani Ostiensis, Brunus Signiensis, et alii quamplurimi, qui dimissis pontificalibus insignibus, humilem in claustro monachorum habitum gestare non dubitarunt. In monasterio se suscipi rogaverit. ] Acute observat Haeftenus S. P. Benedictum non, ut superius, dixisse converti voluerit, sed se suspici rogaverit; quia censentur clerici jam a saeculo conversi, cum clericalem statum arripiunt: quod probat ex concilio Cabillonensi, c. 5, quo prohibetur, « ne saeculares, qui nondum sunt ad", "candidate_score": 0.650697, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_138_140", "bdc_text": "Dum epistolam hanc iam finiturus eram , in mentem mihi venit agricolarum Bernatium conventus , quem hic habentUm den Forderungen der Landschaft zuvorzukommen , bekräftigten Berns Rät und Burger am 27 . November 1531 ihren Willen zum Festhalten an der Reformation ( s. Anshelm VI 126 , 9-11 ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1906", "psc_text": "mandamus quod tam sanctum et antiquum religionis institutum servetur in singulis nostrae congregationis monasteriis; nisi forte ob reverentiam alicujus festi solemnis differatur, aut praeveniatur hujusmodi communio. » In antiquis vero declarationibus ita legebatur: « Ostenditur quod quolibet dominico die fratres communicabant, quod ut fiat hortamur, praesertim tempore quadragesimali et Adventus Domini, et in festis praecipuis; non tamen astringimus praeterquam in prima dominica mensis cujuslibet juxta Clementinam Ne in agro, nisi forte ob reverentiam alicujus festi solemnis differatur, aut praeveniatur hujusmodi communio juxta concessionem domini Eugenii papae IV. » De ritu et modo accedendi ad sacram communionem diximus in lib. II de Antiq. monach. Ritib. Obiter hic observabo veteres monachos non genuflexos, sed propter reverentiam diei dominicae, quae genuflexiones haut permittebat, erectos communicasse, ut patet ex Regula Magistri (Cap. 21), quae de modo disserens, quo debent hebdomadarii coquinae et cellerarius communicare, « post modicam, inquit, orationem erecti communicent, et confirment. »", "candidate_score": 0.650677, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_50_52", "bdc_text": "Konrad Pellikan , s. oben [Nr. 37 ] S. 201 f , Anm. 11 . Oswald Myconius ( Geißhüsler) , 1488-1552 , geboren in Luzern , besuchte die Schule in Rottweil , studierte 1510-1514 in Basel , wurde dort Lehrer zu St . Theodor , dann zu St . Peter , 1516 Schulmeister am Großmünsterstift in Zürich. Hier bemühte er sich mit Erfolg um die Wahl Zwinglis .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2670", "psc_text": "gratia monachi destinarentur, sicuti discimus ex Vita S. Frodoberti abbatis Cellensis n. 6. Hoc saeculo vigebant in praecipuis, si non in omnibus Galliae monasteriis scientiae: in Longoretico Francardus, ejusdem loci postea abbas, « erat nutritor et doctor filiorum nobilium, » ex visione Baronti n. 11. In Pictaviensi S. Hilarii Aicadrus, postea abbas Gemmeticensis (Ibid.), Ansfrido monacho, sapientia famosissimo, puer ad erudiendum traditus, ex ejus Vita cap. 1 (Ibid.). In Solemniacensi, « susceptum B. Tillonem Elegius sancto Remaclo Solemniacensis monasterii sui abbati tradidit nutriendum atque litteris imbuendum . . . . qui sic tam saecularibus quam divinis institutionibus instruendum . . . . suis semper aspectibus astare praecepit, » ex Vita S. Tillonis, n. 4 (Ibid.). In Stabulensi « liberos suos liberalibus, imo monasticis instruendos disciplinis, » tradebant saeculares viri, ex Vita S. Hadelini n. 5 (Ibid.). In Gemmeticensi « erat consuetudo (S. Filiberti) de monasterio circumquaque ad exhortandas animas fratres", "candidate_score": 0.650298, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_138_140", "bdc_text": "Dum epistolam hanc iam finiturus eram , in mentem mihi venit agricolarum Bernatium conventus , quem hic habentUm den Forderungen der Landschaft zuvorzukommen , bekräftigten Berns Rät und Burger am 27 . November 1531 ihren Willen zum Festhalten an der Reformation ( s. Anshelm VI 126 , 9-11 ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2745", "psc_text": "statutum quo liberius adimpleret alter Bernardus, abbas Clarevallensis, etiam a scribendis libris abstinebat; unde provocanti amico Guillelmo abbati, ut Petro Abaelardo sese opponens, illius refutaret errores, hunc in modum rescripsit (Epist. 392): « Operae pretium puto, praesertim considerata 656 opportunitate, me atque eos pariter alicubi convenire et conferre de omnibus; idipsum tamen ante Pascha fieri posse non arbitror, ne quod praesens tempus indicit studium orationis impediatur, » Vide lib. III de Antiquis monach. Ritibus, cap. 10. Ciborum et potus abstinentiam. ] Et hanc maxime, ut pote quam ter hoc capitulo commendat sanctus legislator, uti observarunt Hildemarus, Bernardus Cassinensis, et Boherius. Primo enim dixit, abstinentiae operam demus; deinde, ciborum et potus abstinentiam, ac tandem, subtrahat corpori suo de cibo, de potu, idque super mensuram sibi indictam. Indicta autem mensura in Quadragesima alia non videtur fuisse, quam panis, et forte aqua sola: nam solum panem concessisse innuunt ea quae supra diximus ad", "candidate_score": 0.650125, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_61_63", "bdc_text": "das Basler Glaubensbekenntnis von 1534 , ferner die erste Biographie Zwinglis . Er besorgte die Herausgabe von Oekolampads Predigten und Vorlesungen sowie des Briefwechsels Oekolampads und Zwinglis . Bullinger lernte ihn vermutlich um 1523/24 in Zürich kennen .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2837", "psc_text": "illud Regulae S. Pachomii (Art. 28): « Quod si voluerint (hospites) orationis tempore atque collectae venire ad conventum fratrum, et ejusdem fidei fuerint; janitor, vel minister xenodochii nuntiabit Patri monasterii, et sic deducentur ad orandum. » Et revera solebant olim hospites monachi una cum fratribus tam die quam nocte divinis interesse laudibus; unde et S. Hidulfus « ordinans interius claustri cuncta religiose, decrevit domum hospitum, ne fratres a supervenientibus molestarentur, ad portam monasterii aedificare; et juxta illam, capellam in qua hospites ad divina audienda convenirent, » ut scribit Richerus in ejus Vita, cap. 19 (Append. ad saec. III Ben.). Hinc S. Benedictus Anianensis, teste Ardone in ejus Vita, num. 52 (Saec. IV Ben.). Volebat ut nocte « ecclesiae ostiis patefactis hospitibus pateret ingressus: » hinc et in antiqua monasterii S. Galli delineatione contra basilicam describitur susceptio supervenientium fratrum, cum eorum dormitorio. Ita denique Ingelramnus abbas Centulensis (Saec. II Ben.), in", "candidate_score": 0.649967, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_155_157", "bdc_text": "vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 . - Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr . Karl S. Bader , Zürich ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1169", "psc_text": "nonagesimo quarto psalmo. COMMENTARIUS. 275 A Pascha autem usque ad calendas Novembris, etc.] A Pascha, inquit, scilicet Resurrectionis, ad differentiam aliarum solemnitatum Domini nostri Jesu Christi, inquit Boherius, quas etiam quaedam provinciae Paschata vocant. Ita in antiquis Germaniae Consuetudinibus mss., feria V in Coena Domini Pascha appellatur. Pro ipsis tribus lectionibus una de Veteri Testamento memoriter dicatur. ] Huc spectare videtur illud Guigonis Carthusiae prioris statutum (Cap. 5): « A Pentecoste usque ad Novembris calendas, una, nisi festum intersit, lectione sicut caeteri monachi contenti sumus. » Quod dicit a Pentecoste, ostendit toto tempore Paschali plures recitatas fuisse lectiones, et revera tres olim in omnibus passim monasteriis legebantur, uti observavimus in lib III de Antiquis monachorum Ritibus, cap. 18, quod etiam exemplo Romanae Ecclesiae tota aestate praestitisse Cassinenses constat ex Theodemari abbatis epistola ad Carolum Magnum. Scribit etiam Amalarius in Supplem. quod « in quibusdam monasteriis monachorum propter consuetudinem Romanam, ne", "candidate_score": 0.649861, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_106_108", "bdc_text": "Alfred Hartmann , Art. Collinus , in : NDB III 325 , mit weiterer Lit . et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2617", "psc_text": "molendinum, pistrinum, hortum, aliaque id genus; id quod Fuldenses monachi, porrecto ad Carolum Magnum libello, enixe flagitaverunt, postulantes (Num. 16) « ut ipsa monasterii ministeria per fratres ordinentur, id est, pistrinum, hortus, braciatorium, coquina, agricultura, et caetera ministeria, sicut apud decessores nostros fuerunt. » Insuper, cum ad agros excolendos, ligna aliaque ad vitam necessaria in monasterium afferenda, omniaque monasterii ministeria obeunda, nonnulla viderentur animalia necessaria, horum cura etiam in agris pascendorum alicui committebatur, ut patet ex Vita S. Benedicti abbatis Anianensis, in qua haec lego (Num. 38, saec. IV Ben.): « In montibus autem in quibus fratres soliti erant alendarum ovium curam habentes habitare, sibi ad orandum exiguum oratorium exstruxerunt. » Tandem, cum varias in monasteriis artes exerceri S. Benedicti Regula permittat, qui aliquam callebant, huic potissimum applicabantur. Camaldulenses, ut docet Petrus Damiani ( In Vita S. Romualdi, cap. 26), « faciebant omnes opera manuum, alii scilicet cochlearia, alii nebant,", "candidate_score": 0.649684, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_6_8", "bdc_text": "und von Basel ( 1518 ) , Abt zu Montheron ( Kt. Waadt ) , Propst in Bern ( 1523 ) , er galt 1522 als möglicher Nachfolger von Matthäus Schiner als Bischof von Sitten , doch begann zu dieser Zeit seine Hinneigung zur Reformation .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3392", "psc_text": "sacerdotii obliviscatur regulae obedientiam et disciplinam, sed magis ac magis in Deum proficiat. Locum vero illum semper attendat, quo ingressus est in monasterio, praeter officium altaris, et si forte electio congregationis et voluntas abbatis pro vitae merito eum 813 promovere voluerit. Qui tamen regulam a decanis vel praepositis constitutam sibi servare sciat: quod si aliter praesumpserit, non sacerdos, sed rebellio judicetur: et saepe admonitus si non correxerit, etiam episcopus adhibeatur in testimonium. Quod si nec sic emendaverit, clarescentibus culpis projiciatur de monasterio; si tamen talis fuerit ejus contumacia, ut subdi aut obedire regulae nolit. COMMENTARIUS. Si quis abbas sibi.] Sibi, hoc est suo monasterio. Ubi observat Menardus duplici olim nomine sacerdotes ordinatos fuisse: vel pro monasteriis suis, ut ex hoc capite constat; vel pro saecularibus ecclesiis seu parochiis, ut habetur 16, quaest. 1, cap. Si quis, cap. In parochia tua, cap. Cum pro utilitate Ecclesiae, cap. Monachi, et cap. Ne", "candidate_score": 0.649677, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_70_72", "bdc_text": "LThK VII 716 ; Schl. 16212-16216 . 16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2660", "psc_text": "n. 1, saec. I Bened.) Brendano abbati, « eo tempore viro sanctitate et scientia famosissimo, litteratoriae » imbuendus disciplinae traditus sit. Nec mihi dubium est olim Britanniam, ut fidei mysteriis, ita litterarum scientiis institutam fuisse a monachis, agente S. Patricio ejusque discipulis, qui primi in Hibernia verbi divini semina diffuderunt. Venio ad saeculum VI, quo Benedictinus ordo, in quo thesauros sapientiae et scientiae hactenus reconditos crederes, ortum simul et incrementum accepit. Qualis fuerit primorum S. Benedicti discipulorum oraxis, aliqua ex parte discere possumus ex his quae scribit Cassiodorus ad Vivarienses suos monachos, qui a Cassino haud procul dissiti, Benedictinis haud dubium parebant institutis. His imprimis commendat sacrae Scripturae studium, historiae ecclesiasticae lectionem, SS. Patrum, maxime Hilarii, Cypriani, Ambrosii. Hieronymi et Augustini scripta; tum hortatur eos ad Dionysii Exigui monachi canones ecclesiasticos assidue legendos. « ne videamini, inquit, tam salutares ecclesiasticas 636 regulas culpabiliter ignorare. » Et paulo post addit (Divin.", "candidate_score": 0.649536, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_106_108", "bdc_text": "Alfred Hartmann , Art. Collinus , in : NDB III 325 , mit weiterer Lit . et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2649", "psc_text": "solari valeret, tradit ejusdem Vitae scriptor. Quin et ipse Ammonius episcopus ad Theophilum Alexandrinum archiepiscopum scribens (Ammonius, epistol. ad Theoph., n. 4, apud Boll. Maii 14), testatur se annos decem et septem natum a Theodoro Pachomii discipulo in monasterio susceptum, ab eodem magistris et moderatoribus traditum fuisse, Theodoro scilicet Alexandrino, et Ausonio cuidam, qui secundas ab eo tenebat, ut ab ipso in divinarum Scripturarum intelligentia praeclare erudiretur: quod certe non de simplici sacrae Scripturae notitia, quam ex sola lectione sine magistris acquirere posset, sed de perfecta et integra scientia, quam nisi aliorum adjutus magisterio haudquaquam valeret adipisci, intelligere necessum est. Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio", "candidate_score": 0.649454, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_50_52", "bdc_text": "Konrad Pellikan , s. oben [Nr. 37 ] S. 201 f , Anm. 11 . Oswald Myconius ( Geißhüsler) , 1488-1552 , geboren in Luzern , besuchte die Schule in Rottweil , studierte 1510-1514 in Basel , wurde dort Lehrer zu St . Theodor , dann zu St . Peter , 1516 Schulmeister am Großmünsterstift in Zürich. Hier bemühte er sich mit Erfolg um die Wahl Zwinglis .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3303", "psc_text": "velut exhaeredatos. » De qua re, addit paulo post, sentiat quisque quod voluerit; ego certus sum illam te radicem funditus exstirpasse, ex qua sola praecipue omnia sunt monasteria destructa, quae destructa sunt vel in Teutonica, vel in Romana lingua. » Idem quoque animadverterat Guigo Carthusiae Majoris prior quintus, uti ipse testatur in Statutis (Cap. 27): « Pueros sive adolescentulos non recipimus, quia per eos monasteriis multa contigisse dolemus, et magna spiritualia simul et corporalia pericula formidantes. » Unde etiam Petrus Damiani ad Cassinenses scribens (Opusc. 36, cap. 16): « Inter caeteros, inquit, virtutum flores quos in illo agro pleno, cui benedixit Dominus, reperi, fateor, hoc mihi non mediocriter placuit, quod ibi scholas puerorum, qui saepe rigorem sanctitatis enervant, non inveni; sed omnes aut senes, cum quibus utique nobilis vir sedebat in portis ecclesiae, aut juvenili vivendi decore laetantes. » Verum longe benignius in pueros affectus fuit S. Anselmus, qui conquerenti", "candidate_score": 0.649438, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_6_8", "bdc_text": "und von Basel ( 1518 ) , Abt zu Montheron ( Kt. Waadt ) , Propst in Bern ( 1523 ) , er galt 1522 als möglicher Nachfolger von Matthäus Schiner als Bischof von Sitten , doch begann zu dieser Zeit seine Hinneigung zur Reformation .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2422", "psc_text": "curam episcopalem committens; idcirco a tuis vocatus nuntiis, Omnipotentis servitium intermittere inconveniens judicavi. At mox divino peracto obsequio, paratior ad regis imperium veni. Quod responsum ejus imperator optimus veneratus: Gratias, ait, habeto, episcope, quia talem te modo reperio qualem antea aestimabam. Fuerunt aliqui qui facta bonitatis tuae malevole apud me interpretati sunt; sed hos deinceps minus gratos habebo. » Eadem erat mens Bernardi abbatis Tironensis piissimi, cui, ut scribit Gaufredus in ejus Vita, num. 105 (Boll., April. 14), « Canonicas horas tam diei quam noctis quaelibet saecularis causa, alicujusve potentissima persona, licet hac frequentissime, quoad vixit, inquietaretur, non abstulit; sed nec aliqua corporis molestia tardiorem reddidit: hanc solam excipe, qua felix felicem cursum complevit. » Hic non ea repeto quae scripsi in lib. V de Antiquis monachorum Ritibus de fratribus in viam directis, qui etiam equo ascenso, si audito ad opus Dei signo, pedem e monasterio nondum extulissent, protinus desilientes,", "candidate_score": 0.649418, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_50_52", "bdc_text": "Konrad Pellikan , s. oben [Nr. 37 ] S. 201 f , Anm. 11 . Oswald Myconius ( Geißhüsler) , 1488-1552 , geboren in Luzern , besuchte die Schule in Rottweil , studierte 1510-1514 in Basel , wurde dort Lehrer zu St . Theodor , dann zu St . Peter , 1516 Schulmeister am Großmünsterstift in Zürich. Hier bemühte er sich mit Erfolg um die Wahl Zwinglis .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", "candidate_score": 0.649374, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_50_52", "bdc_text": "Konrad Pellikan , s. oben [Nr. 37 ] S. 201 f , Anm. 11 . Oswald Myconius ( Geißhüsler) , 1488-1552 , geboren in Luzern , besuchte die Schule in Rottweil , studierte 1510-1514 in Basel , wurde dort Lehrer zu St . Theodor , dann zu St . Peter , 1516 Schulmeister am Großmünsterstift in Zürich. Hier bemühte er sich mit Erfolg um die Wahl Zwinglis .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2667", "psc_text": "viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo VI in claustro litteras edoctus, sacerdos ordinatur (Bolland, 11 Martii); tum ex Vita S. Columbani num. 9, qui Silenis abbatis disciplinae se subjiciens (Saec. II Ben.), « omnium divinarum Scripturarum studiis eum imbuit; » tum ex Vita S. Galli abbatis cap. 1, qui in Bencorensi monasterio (Saec. II Ben.), « superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec.", "candidate_score": 0.649363, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_7_9", "bdc_text": ", er galt 1522 als möglicher Nachfolger von Matthäus Schiner als Bischof von Sitten , doch begann zu dieser Zeit seine Hinneigung zur Reformation . Schon vorher hatte er einige Lutherschriften kennengelernt ( s. Feller 113 ) .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3313", "psc_text": "presbyteris textum hunc intelligendum esse docet ac probat antiqua monasteriorum nostrorum praxis; nam, ut scribit Petrus Venerabilis (Lib. II, epist. 11), « solebant clerici diversorum ordinum, canonici diversarum professionum, et ipsa Ecclesiae cacumina, episcopi dico, pontificalem dignitatem pro abjecta monachorum vilitate commutare, et de summis ecclesiasticorum honorum gradibus, ad humilem se hujus propositi ordinem inclinare. » Cui exemplo esse possunt S. Arnulfus Metensis, S. Claudius Bisuntinus, SS. Wulframnus et Amatus Senonenses, S. Hidulfus Trevirensis, Leydradus Lugdunensis, Adalbertus Bohemorum apostolus, Leo Ravennensis, Petrus Damiani Ostiensis, Brunus Signiensis, et alii quamplurimi, qui dimissis pontificalibus insignibus, humilem in claustro monachorum habitum gestare non dubitarunt. In monasterio se suscipi rogaverit. ] Acute observat Haeftenus S. P. Benedictum non, ut superius, dixisse converti voluerit, sed se suspici rogaverit; quia censentur clerici jam a saeculo conversi, cum clericalem statum arripiunt: quod probat ex concilio Cabillonensi, c. 5, quo prohibetur, « ne saeculares, qui nondum sunt ad", "candidate_score": 0.649337, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_80_82", "bdc_text": "NDB II 243 , mit weiterer Lit. , Collinum Rudolf Collin ( Clivanus , Am Bühl , Zum Bühl) , 1499-1578 , geboren in Gundolingen ( Kt . Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus ) und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3127", "psc_text": "in Vita S. Guillelmi ducis et monachi Gellonensis, in Reginonis Chronico: apud Leonem Ostiensem in Chronico Cassinensi, lib. III, cap. 31; apud Udalricum, lib. II, cap. 2; in Statutis Petri Venerabilis, num. 19, et alibi passim. De ea mss. Farfensis monasterii Consuetudines; « Construatur cella novitiorum, et sit angulata in quadri modis: videlicet prima ubi meditentur, in secunda reficiant, in tertia dormiant, in quarta latrina ex latere. » Postea vero successu temporis coeperunt novitii commisceri professis. Udalricus loquens de Cluniacensibus: « Quando pauciores sunt, non separatim dormiunt. » Statuta Lanfranci, cap. 18: « In cella novitiorum 747 dormiat, aut in dormitorio; si coenobium cellam hujusmodi non habet, in claustro separatim sedeat cum magistro suo in loco novitiis deputato. » Sed tandem Clemens papa VIII antiquam formam restituere conatus est, decernens ut in omnibus Ordinibus novitiatus haberetur communis, in quo novitii loco a professis separato educarentur. Ubi meditetur. ] In hoc", "candidate_score": 0.649171, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_115_117", "bdc_text": "Bullinger lernte ihn um 1523/24 kennen; 1527 war Ammann einer der Griechischlehrer Bullingers ( HBD 11 , 12 ) und wurde 1552 Pate von dessen Enkelin Verena ( HBD 43 , 13 ) . - Lit. :", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2658", "psc_text": "cum Polichronio doctrinae scientiis imbuti fuerunt Severus Trevirensis, Albinus Catalaunensis, Aventinus Trecensis episcopi, et S. Aemilianus: omnes vitae merito et sanctitate insignes. Idem de Britanniae monachis asserendum esse constat, tum ex vita S. Gildae abbatis Ruyensis (Saec. I Bened.), qui sub finem saeculi V abbati « Hilduto traditur imbuendus, qui suscipiens sanctum puerulum, sacris litteris coepit instruere illum; et videns eum formae specie fulgentem, ac liberalibus studiis instantissime intentum, benigno amore dilexit, etc. » Sub eodem magistro profecere etiam Samson et Paulus, quorum primus Dolensis, alter Oximensis fuit episcopus ex ejusdem Vitae n. 3. Et quidem de S. Samsone constat ex ejus Vita n. 7, ab auctore subaequali scripta, ubi de Hilduto sive Eltuto magistro sic disserit: « Ille vero Eltutus de totis Scripturis Veteris ac Novi Testamenti, et omnis philosophiae generis, geometriae scilicet ac rhetoricae grammaticae, et arithmeticae, et omnium artium philosophiae omnium Britannorum peritissimus erat. » Additque: «", "candidate_score": 0.649125, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_70_72", "bdc_text": "LThK VII 716 ; Schl. 16212-16216 . 16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2659", "psc_text": "ex ejus Vita n. 7, ab auctore subaequali scripta, ubi de Hilduto sive Eltuto magistro sic disserit: « Ille vero Eltutus de totis Scripturis Veteris ac Novi Testamenti, et omnis philosophiae generis, geometriae scilicet ac rhetoricae grammaticae, et arithmeticae, et omnium artium philosophiae omnium Britannorum peritissimus erat. » Additque: « In cujus monasterio ego fui. » His etiam adjiciendus est S. Maglorius, qui, ut habetur in ejus Vita n. 1, « tam artium liberalium quam et divinorum eloquiorum » scientiam ab Eltuto edoctus est. Neque id singulare tantum exstitit Eltuto, cum circa idem tempus S. Maclovius puer (Vita S. Maclovii, n. 1, saec. I Bened.) Brendano abbati, « eo tempore viro sanctitate et scientia famosissimo, litteratoriae » imbuendus disciplinae traditus sit. Nec mihi dubium est olim Britanniam, ut fidei mysteriis, ita litterarum scientiis institutam fuisse a monachis, agente S. Patricio ejusque discipulis, qui primi in Hibernia verbi divini semina diffuderunt.", "candidate_score": 0.648827, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_72", "bdc_text": "16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2660", "psc_text": "n. 1, saec. I Bened.) Brendano abbati, « eo tempore viro sanctitate et scientia famosissimo, litteratoriae » imbuendus disciplinae traditus sit. Nec mihi dubium est olim Britanniam, ut fidei mysteriis, ita litterarum scientiis institutam fuisse a monachis, agente S. Patricio ejusque discipulis, qui primi in Hibernia verbi divini semina diffuderunt. Venio ad saeculum VI, quo Benedictinus ordo, in quo thesauros sapientiae et scientiae hactenus reconditos crederes, ortum simul et incrementum accepit. Qualis fuerit primorum S. Benedicti discipulorum oraxis, aliqua ex parte discere possumus ex his quae scribit Cassiodorus ad Vivarienses suos monachos, qui a Cassino haud procul dissiti, Benedictinis haud dubium parebant institutis. His imprimis commendat sacrae Scripturae studium, historiae ecclesiasticae lectionem, SS. Patrum, maxime Hilarii, Cypriani, Ambrosii. Hieronymi et Augustini scripta; tum hortatur eos ad Dionysii Exigui monachi canones ecclesiasticos assidue legendos. « ne videamini, inquit, tam salutares ecclesiasticas 636 regulas culpabiliter ignorare. » Et paulo post addit (Divin.", "candidate_score": 0.64871, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_74_76", "bdc_text": "und übersetzte Zwinglis «Subsidium sive coronis de eucharistia» , 1525 ( Z IV 456f) . Binder machte sich als Lehrer und Schuldramatiker vielfach verdient . Bullinger muß ihn bereits 1523/24 in Zürich kennengelernt haben. - Lit. :", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1853", "psc_text": "Cluniacenses quam apud Cistercienses a coquinae hebdomadariis distinctus erat refectorarius, qui, adjutus ab aliis fratribus, si necesse esset, quotidie refectorium parabat, mantilibus, cochlearibus, cultellis, pane et vino mensas sternebat, cujus officium fusius descriptum habes apud Udalricum, lib. III, cap. 21, in Consuetud. S. Benigni, cap. 42, et in lib. Usuum Cister., cap. 118. Quia exinde major merces et charitas acquiritur. ] Quia exinde, scilicet vel ex aegritudine, aut ex causa gravis utilitatis, major merces acquiritur, si et illa patienter portetur, et ista debita devotione persolvatur; vel exinde, id est ex eo quod omnes sibi invicem serviunt, major merces et charitas acquiritur, ac proinde nullus ab hoc officio excusandus, ut nec mercede privetur. Qualis autem et quanta sit illa merces exprimit S. Basilius his verbis: « Magnum opus ministrare, regnumque coelorum procurans. Sagena est enim virtutum omnia in se mandata Dei comprehendens; et primo humilitatem omnem in se virtutem comprehendentem, et", "candidate_score": 0.648708, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_6_8", "bdc_text": "und von Basel ( 1518 ) , Abt zu Montheron ( Kt. Waadt ) , Propst in Bern ( 1523 ) , er galt 1522 als möglicher Nachfolger von Matthäus Schiner als Bischof von Sitten , doch begann zu dieser Zeit seine Hinneigung zur Reformation .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3333", "psc_text": "postea monachum factum, in ecclesiam, cui mancipatus fuerat, revocare vellet, ut ne id tentaret, admonitus a Gregorio est. Vide etiam Petri Venerabilis lib. II, epist. 50, ad Attonem Trecensem episcopum, quem ad implendum vitae monasticae votum exhortatur; et S. Anselmi lib. II, epist. 12, et lib. III, epist. 13. Loco mediocri collocetur. ] « Si mediocrem ejus vitam cognoverint; nam si talis fuerit ut etiam juxta abbatem stet, aut debet collocari, collocetur. Similiter si talis fuerit, in ultimo stet, » inquit Hildemarus. Et ipse tamen si promittit de observatione regulae, vel propria stabilitate. ] « Id est postquam probati fuerint, et professionis emiserint votum; nec enim antea sunt nisi cum novitiis et sub magistro novitiorum, » inquit Bernardus Cassinensis. Hujusmodi autem promissio fieri debet et verbo et scripto, sicut ab aliis. Atque ita S. Ursmarus (Saec. III Ben., part. I) in Laubiensi monasterio Erminonem 799 presbyterum recipiens, « secundum morem", "candidate_score": 0.648243, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_50_52", "bdc_text": "Konrad Pellikan , s. oben [Nr. 37 ] S. 201 f , Anm. 11 . Oswald Myconius ( Geißhüsler) , 1488-1552 , geboren in Luzern , besuchte die Schule in Rottweil , studierte 1510-1514 in Basel , wurde dort Lehrer zu St . Theodor , dann zu St . Peter , 1516 Schulmeister am Großmünsterstift in Zürich. Hier bemühte er sich mit Erfolg um die Wahl Zwinglis .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3565", "psc_text": "legimus in Vita S. Roberti abbatis Molismensis, num. 3 (Ibidem); denique in Crispiniensi S. Aybertus (Bolland., 7 Aprilis): « Praepositus, et communi 855 fratrum electione cellerarius » factus dicitur in ejus Vita, num. 9. Nisi forte quis dicat hic electionem et consensum late sumi pro consilio, sicut S. Aventinus Fidolum cernens ad virtutem alta conscendentem, « unanimi fratrum consilio praepositurae ei locum delegavit, » ut habent Acta S. Fidoli, num. 8 (Saec. I Ben.). In libro Institutionum Cisterciensium etiam haec lego (Dist. 7, cap. 23): « Priores nullatenus eligantur, sed abbates ipsos instituant cum consilio fratrum timentium Deum, quos et quomodo voluerint ad hoc convocare. » Rectius, ut videtur, ad mentem S. Benedicti. Porro quod de abbate supra diximus, idem de praeposito asserendum est, eum scilicet de gremio monasterii esse creandum, Aquisgranensi synodo statuente (Can. 32), « ut monachis nonnisi monachus constituatur praepositus, » et capitulari Caroli Magni ad Theodonis", "candidate_score": 0.648223, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_6_8", "bdc_text": "und von Basel ( 1518 ) , Abt zu Montheron ( Kt. Waadt ) , Propst in Bern ( 1523 ) , er galt 1522 als möglicher Nachfolger von Matthäus Schiner als Bischof von Sitten , doch begann zu dieser Zeit seine Hinneigung zur Reformation .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_198", "psc_text": "congregatione ejus patefecit preces, » cujus votis fratres annuerunt. Similiter S. Baronius Saec. II Ben. « sui Patrem coenobii sedulis deposcere coepit precibus, ut ejus permissu Gallicum genitale solum sibi liceret deserere . . . . sicque demum anachoreticam vitam ducere. Post plurimam tandem indesinentemque petitionis suae instantiam, ejus pastor cum omni grege, licet inviti suo satisfecere desiderio. » Ita etiam S. Cuthberius referente Beda In ejus Vita, cap. 17: « Postquam in monasterio multa annorum curricula explevit, tandem diu concupita, quaesita, et petita solitudinis secreta, comitante praefati abbatis sui simul et fratrum gratia, multum laetabundus adiit. » Et S. Madalgisilus In append. ad saec. IV « cupiens arctiorem remotamque arripere vivendi formulam, cum magna humilitate expetiit, ut sibi liceret remotum et quietum locum perquirere . . . . quique quod devote expetiit, gratuita fratrum benignitas ei cum magna dulcedine concessit, » ut scribit Hariulfus in ejus Vita, II. 5.", "candidate_score": 0.648202, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_83", "bdc_text": "und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s.", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", "candidate_score": 0.648103, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_70_72", "bdc_text": "LThK VII 716 ; Schl. 16212-16216 . 16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2685", "psc_text": "Bertini monasterio fuerat educatus, duplicem in ecclesia sua restituit scholam; et uni Remigium Antissiodori apud S. Germanum; alteri Hucbaldum Elnonensem seu S. Amandi in Belgio monachos praefecit. Saeculo XI, in omnibus passim monasteriis florebant litterarum scientiae; quae res adeo perspicua est, ut in ea probanda diutius immorandum non sit. Saeculo XII ineunte antiquum priscorum monachorum fervorem renovarunt Cistercienses, qui in ipsis ordinis sui cunabulis studiis litterarum operam dare coeperunt; vivente certe S. Bernardo, ut patet ex libro Institutorum capituli generalis Cisterciensis, qui liber complectitur varias definitiones ab initio ordinis in capitulis generalibus editas usque ad annum 1134, quo ipsa prodiit in lucem, hoc est annis circiter viginti ante S. Bernardi obitum. In eo siquidem exstat integrum caput de pueris litteras discentibus (Cap. 76) , quo praescribitur ut « nullus puerorum doceatur litteras intra monasterium, vel in locis monasterii, nisi sit monachus, vel receptus in probatione novitius; quibus tempore lectionis discere", "candidate_score": 0.647996, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_114_116", "bdc_text": "Ammann verfaßte zwei dialektisch-rhetorische Schulbücher ( 1559 ) . Bullinger lernte ihn um 1523/24 kennen; 1527 war Ammann einer der Griechischlehrer Bullingers ( HBD 11 , 12 )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2658", "psc_text": "cum Polichronio doctrinae scientiis imbuti fuerunt Severus Trevirensis, Albinus Catalaunensis, Aventinus Trecensis episcopi, et S. Aemilianus: omnes vitae merito et sanctitate insignes. Idem de Britanniae monachis asserendum esse constat, tum ex vita S. Gildae abbatis Ruyensis (Saec. I Bened.), qui sub finem saeculi V abbati « Hilduto traditur imbuendus, qui suscipiens sanctum puerulum, sacris litteris coepit instruere illum; et videns eum formae specie fulgentem, ac liberalibus studiis instantissime intentum, benigno amore dilexit, etc. » Sub eodem magistro profecere etiam Samson et Paulus, quorum primus Dolensis, alter Oximensis fuit episcopus ex ejusdem Vitae n. 3. Et quidem de S. Samsone constat ex ejus Vita n. 7, ab auctore subaequali scripta, ubi de Hilduto sive Eltuto magistro sic disserit: « Ille vero Eltutus de totis Scripturis Veteris ac Novi Testamenti, et omnis philosophiae generis, geometriae scilicet ac rhetoricae grammaticae, et arithmeticae, et omnium artium philosophiae omnium Britannorum peritissimus erat. » Additque: «", "candidate_score": 0.647973, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_107_109", "bdc_text": "NDB III 325 , mit weiterer Lit . et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde . Zwingli , Myconius und Glarean rühmen ihn als guten Schüler .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2685", "psc_text": "Bertini monasterio fuerat educatus, duplicem in ecclesia sua restituit scholam; et uni Remigium Antissiodori apud S. Germanum; alteri Hucbaldum Elnonensem seu S. Amandi in Belgio monachos praefecit. Saeculo XI, in omnibus passim monasteriis florebant litterarum scientiae; quae res adeo perspicua est, ut in ea probanda diutius immorandum non sit. Saeculo XII ineunte antiquum priscorum monachorum fervorem renovarunt Cistercienses, qui in ipsis ordinis sui cunabulis studiis litterarum operam dare coeperunt; vivente certe S. Bernardo, ut patet ex libro Institutorum capituli generalis Cisterciensis, qui liber complectitur varias definitiones ab initio ordinis in capitulis generalibus editas usque ad annum 1134, quo ipsa prodiit in lucem, hoc est annis circiter viginti ante S. Bernardi obitum. In eo siquidem exstat integrum caput de pueris litteras discentibus (Cap. 76) , quo praescribitur ut « nullus puerorum doceatur litteras intra monasterium, vel in locis monasterii, nisi sit monachus, vel receptus in probatione novitius; quibus tempore lectionis discere", "candidate_score": 0.647972, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_82_84", "bdc_text": "und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s. unten Anm. 18 ) in Mailand ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2667", "psc_text": "viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo VI in claustro litteras edoctus, sacerdos ordinatur (Bolland, 11 Martii); tum ex Vita S. Columbani num. 9, qui Silenis abbatis disciplinae se subjiciens (Saec. II Ben.), « omnium divinarum Scripturarum studiis eum imbuit; » tum ex Vita S. Galli abbatis cap. 1, qui in Bencorensi monasterio (Saec. II Ben.), « superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec.", "candidate_score": 0.647757, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_112_114", "bdc_text": "Anfang 1526 nahm er mit Sebastian Hofmeister in zürcherischem Auftrag am Religionsgespräch von Ilanz ( Kt . Graubünden ) und 1528 an der Berner Disputation teil. Seit 1533 war er Schulherr . Ammann verfaßte zwei dialektisch-rhetorische Schulbücher ( 1559 ) .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2658", "psc_text": "cum Polichronio doctrinae scientiis imbuti fuerunt Severus Trevirensis, Albinus Catalaunensis, Aventinus Trecensis episcopi, et S. Aemilianus: omnes vitae merito et sanctitate insignes. Idem de Britanniae monachis asserendum esse constat, tum ex vita S. Gildae abbatis Ruyensis (Saec. I Bened.), qui sub finem saeculi V abbati « Hilduto traditur imbuendus, qui suscipiens sanctum puerulum, sacris litteris coepit instruere illum; et videns eum formae specie fulgentem, ac liberalibus studiis instantissime intentum, benigno amore dilexit, etc. » Sub eodem magistro profecere etiam Samson et Paulus, quorum primus Dolensis, alter Oximensis fuit episcopus ex ejusdem Vitae n. 3. Et quidem de S. Samsone constat ex ejus Vita n. 7, ab auctore subaequali scripta, ubi de Hilduto sive Eltuto magistro sic disserit: « Ille vero Eltutus de totis Scripturis Veteris ac Novi Testamenti, et omnis philosophiae generis, geometriae scilicet ac rhetoricae grammaticae, et arithmeticae, et omnium artium philosophiae omnium Britannorum peritissimus erat. » Additque: «", "candidate_score": 0.647687, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_79_81", "bdc_text": "Oskar Eberle , Art. Binder , in : NDB II 243 , mit weiterer Lit. , Collinum Rudolf Collin ( Clivanus , Am Bühl , Zum Bühl) , 1499-1578 , geboren in Gundolingen ( Kt . Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2617", "psc_text": "molendinum, pistrinum, hortum, aliaque id genus; id quod Fuldenses monachi, porrecto ad Carolum Magnum libello, enixe flagitaverunt, postulantes (Num. 16) « ut ipsa monasterii ministeria per fratres ordinentur, id est, pistrinum, hortus, braciatorium, coquina, agricultura, et caetera ministeria, sicut apud decessores nostros fuerunt. » Insuper, cum ad agros excolendos, ligna aliaque ad vitam necessaria in monasterium afferenda, omniaque monasterii ministeria obeunda, nonnulla viderentur animalia necessaria, horum cura etiam in agris pascendorum alicui committebatur, ut patet ex Vita S. Benedicti abbatis Anianensis, in qua haec lego (Num. 38, saec. IV Ben.): « In montibus autem in quibus fratres soliti erant alendarum ovium curam habentes habitare, sibi ad orandum exiguum oratorium exstruxerunt. » Tandem, cum varias in monasteriis artes exerceri S. Benedicti Regula permittat, qui aliquam callebant, huic potissimum applicabantur. Camaldulenses, ut docet Petrus Damiani ( In Vita S. Romualdi, cap. 26), « faciebant omnes opera manuum, alii scilicet cochlearia, alii nebant,", "candidate_score": 0.64766, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_6_8", "bdc_text": "und von Basel ( 1518 ) , Abt zu Montheron ( Kt. Waadt ) , Propst in Bern ( 1523 ) , er galt 1522 als möglicher Nachfolger von Matthäus Schiner als Bischof von Sitten , doch begann zu dieser Zeit seine Hinneigung zur Reformation .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3498", "psc_text": "556, pag. 124), cujus sanctitatem cum Aetherius episcopus perspiciens, eum ad diaconatus proveheret officium, et fratribus Brajacensis monasterii praeponeret, dignum duxit ut praefecturae officium commodius ageret, ad presbyterii onus eum ordinabiliter sublimaret. In Occidente tamen haud ita generalis usus ille evaserat; nam et multos reperimus abbates diaconos duntaxat, et S. Eugendus abbas Jurensis (Saec. I Ben., pag. 572) dicebat « utilius multo esse abbati propter juniorum ambitionem, liberum a sacerdotio praeesse fratribus, et non illigari dignitate quam abrenuntiantes ac remotos minime convenit affectare. » At longe alia erat mens Orientalium monachorum (Monum. Ecclesiae Graecae tom. III, pag. 205), ex quibus qui S. Sabae abbati rebelles exstitere, eo inter alia nomine eum ad Salustium episcopum accusarunt, quod « neque ipse ordinem sacrum haberet, neque alium clericum fieri permisisset. » Et certe ante S. Sabam omnes communiter abbates sacerdotio fungebantur, ut probat imprimis epistola Martini, Petri, et aliorum numero decem et octo", "candidate_score": 0.647625, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_52", "bdc_text": "Theodor , dann zu St . Peter , 1516 Schulmeister am Großmünsterstift in Zürich. Hier bemühte er sich mit Erfolg um die Wahl Zwinglis .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3313", "psc_text": "presbyteris textum hunc intelligendum esse docet ac probat antiqua monasteriorum nostrorum praxis; nam, ut scribit Petrus Venerabilis (Lib. II, epist. 11), « solebant clerici diversorum ordinum, canonici diversarum professionum, et ipsa Ecclesiae cacumina, episcopi dico, pontificalem dignitatem pro abjecta monachorum vilitate commutare, et de summis ecclesiasticorum honorum gradibus, ad humilem se hujus propositi ordinem inclinare. » Cui exemplo esse possunt S. Arnulfus Metensis, S. Claudius Bisuntinus, SS. Wulframnus et Amatus Senonenses, S. Hidulfus Trevirensis, Leydradus Lugdunensis, Adalbertus Bohemorum apostolus, Leo Ravennensis, Petrus Damiani Ostiensis, Brunus Signiensis, et alii quamplurimi, qui dimissis pontificalibus insignibus, humilem in claustro monachorum habitum gestare non dubitarunt. In monasterio se suscipi rogaverit. ] Acute observat Haeftenus S. P. Benedictum non, ut superius, dixisse converti voluerit, sed se suspici rogaverit; quia censentur clerici jam a saeculo conversi, cum clericalem statum arripiunt: quod probat ex concilio Cabillonensi, c. 5, quo prohibetur, « ne saeculares, qui nondum sunt ad", "candidate_score": 0.64746, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_83_85", "bdc_text": "und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s. unten Anm. 18 ) in Mailand ; heimgekehrt übernahm er das Amt des Schulmeisters im Kloster St .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2671", "psc_text": ". . suis semper aspectibus astare praecepit, » ex Vita S. Tillonis, n. 4 (Ibid.). In Stabulensi « liberos suos liberalibus, imo monasticis instruendos disciplinis, » tradebant saeculares viri, ex Vita S. Hadelini n. 5 (Ibid.). In Gemmeticensi « erat consuetudo (S. Filiberti) de monasterio circumquaque ad exhortandas animas fratres transmittere, » ex Vita S. Filiberti n. 20 (Ibid.). Denique SS. Botulfus et Adulfus in Gallia monachi « non solum doceri, sed ex gratia Dei inter perfectiores potestatem adepti sunt docendi, » ex Vita S. Botulli n. 2 (Saec. III Ben.). Quod hic de Galliae monasteriis asserimus, idem de Anglicanis multis potest exemplis confirmari, nimirum saeculo VII Theodorus ex monacho Cantuariensis episcopus, et Adrianus abbas (Saec. II Ben.) « quia litteris sacris simul et saecularibus abundanter ambo erant instructi, congregata discipulorum caterva, scientiae salutaris quotidie flumina irrigandis eorum cordibus emanabant, ita ut metricae artis, astronomicae, et arithmeticae, ecclesiasticae disciplinam inter", "candidate_score": 0.647413, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_81", "bdc_text": "Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1081", "psc_text": "in Reomensi S. Joannis monasterio colligimus ex libro de Translatione et miraculis ejus, n. 1; sed et S. Galli abbatis discipulos post laborem matutinalis officii quiescendi gratia lectos revisisse auctor est Walfridus in Vita S. Gadi cap. 26 (Saec. II). Similiter S. Geremarus abbas Flaviacensis completo officio revertens in dormitorium in stratu suo collocare se consueverat. ut habent ejus acta n. 14. Idem viguisse in Longoretico monasterio discimus ex Visione Baronti, n. 7, saeculo II Bened.; in Pauliacensi sanctimonialium ex Vita S. Austrobertae, n. 15, saec. III, part. I; in Lindisfarnensis ex Carmine Ethilvulfi monachi cap. 10, 21, 22; in monasterio S. Corbiniani ex ejus Vita auctore Aribone n. 3, denique in Suessionensi B. M. Parthenone aliis in ecclesia vigiliis et orationibus insistentibus, aliae post nocturnum officium dormire permittebantur ex Vita S. Drausii episc., n. 17, apud Bolland., 5 Martii. Sed haec merae indulgentiae, et praeter Regulam S. Benedicti, quae", "candidate_score": 0.647361, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_45_47", "bdc_text": "nisi enim hoc fiat , gravissimas deo , omnium scelerum ultori , poenas dabunt . Gaspar Megander , Franciscus Franz Kolb , s. oben S. 215 , Anm. 54 . ac Bertoldus Berchtold Haller , s. oben [Nr. 39 ] S. 205 , Anm. 1 .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1795", "psc_text": "Consuetudines S. Benigni Divion. c. 31 habent: « Omnia dicit nostrum, nisi de patre, vel matre, vel de peccato. » Quod si quisquam hoc nequissimo vitio deprehensus fuerit delectari, admoneatur semel et iterum; si non emendaverit, correptioni subjaceat. ] Quod S. Pater alibi exprimit his verbis (Cap. 55): « Et si cui inventum fuerit quod ab abbate non acceperit, gravissimae disciplinae subjaceat. » Quid vero sit gravissimae disciplinae subjici, ita exponunt Regulae commentatores, Hildemarus: « Si per furtum habuit illam rem, si grandis est, sicut jam diximus, id est quatuor valens denariis; eo modo in minori culpa judicandus est. Si autem major est, tunc debet res incendi; et ipse in graviori culpa judicandus est. » Bernardus Cassinensis: « Gradibus non servatis, excommunicationem intelligo gravissimam disciplinam, ut sicut de notorio proprietario dictum est puniatur. » Econtra Boherius in primo comm.: « Dic, inquit, quod prius semel et iterum debet proprietarius admoneri", "candidate_score": 0.647044, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_6_8", "bdc_text": "und von Basel ( 1518 ) , Abt zu Montheron ( Kt. Waadt ) , Propst in Bern ( 1523 ) , er galt 1522 als möglicher Nachfolger von Matthäus Schiner als Bischof von Sitten , doch begann zu dieser Zeit seine Hinneigung zur Reformation .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_957", "psc_text": "debet non solum non affectare dignitates, sed oblatas quoque recusare ac spernere, ne dignitas hujus vitae futuram imminuat, etc. » Sed haec doctrina minus sapit superbo monacho, qui, ut ait S. Bernardus (De Grad. humil. cap. 16): « Si cum tempus advenerit, non promoveatur ad prioratum, abbatem suum aut invidum judicat, aut deceptum. » Hujusmodi homines alibi deflet idem S. Bernardus hic verbis (Homil. 4, sup. Missus est): « Video, quod multum doleo, post spretam saeculi pompam nonnullos in schola humilitatis superbiam magis addiscere, ac sub alis mitis humilisque magistri gravius inselescere, et impatientes amplius fieri in claustro, quam fuissent in saeculo; quodque magis perversum est, plerique in domo Dei non patiuntur esse contemptui, qui in sua non nisi contemptibiles esse potuerunt: ut quia videlicet, ubi a pluribus honores appetuntur, ipsi locum habere non meruerunt, saltem ibi honorabiles videantur, ubi ab omnibus honores contemnuntur. » Ad opus, ut abjectissimas artes", "candidate_score": 0.646827, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_72", "bdc_text": "16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2686", "psc_text": "in lucem, hoc est annis circiter viginti ante S. Bernardi obitum. In eo siquidem exstat integrum caput de pueris litteras discentibus (Cap. 76) , quo praescribitur ut « nullus puerorum doceatur litteras intra monasterium, vel in locis monasterii, nisi sit monachus, vel receptus in probatione novitius; quibus tempore lectionis discere liceat. Et notandum quia nullum nisi post quintum decimum aetatis suae annum in probatione ponere licet. » Hujus statuti praxim videre est in Vita S. Hildegundis virginis, n. 21, ab auctore coaevo scripta (Boll. 20 April.): quae sub virili habitu, mutato proprio nomine in Joseph, Schonaugiense virorum monasterium ordinis Cisterc. ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper", "candidate_score": 0.646757, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_8_10", "bdc_text": "von Sitten , doch begann zu dieser Zeit seine Hinneigung zur Reformation . Schon vorher hatte er einige Lutherschriften kennengelernt ( s. Feller 113 ) . Zwingli wandte sich 1523 brieflich mehrmals an ihn ( Z VIII 101-107 )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2644", "psc_text": "essent codices trecenti, ut patet ex catalogo librorum ejusdem monasterii tempore Ludovici Pii confecto, et ab Hariulfo in Chronico Centulensi relato (In Chron. Centul. lib. III, cap. 3): unde etiam horis secundum Regulam lectioni deputatis, uno legente alii saepius auscultare cogebantur; eoque respexit S. Benedictus cum dicit (Cap. 4) lectiones sanctas libenter audire. Secundum, paucitas sacerdotum: nam cum in ipsis vitae monasticae cunabulis, haud ita multi monachorum in clerum asciscerentur, nec 632 a laicis fere distinguerentur; etsi perutilem scientiam existimarent, non tamen omnino necessariam: quapropter urgente victus sibi comparandi necessitate, longe plures laboribus manuum horas impendebant: alioqui quos sacris altaribus destinabant, scientiis informare omnino satagebant, Domini per prophetam comminationem formidantes: Quia repulisti scientiam, repellam te, ne sacerdotio fungaris mihi; et illud: Ignorans ignorabitur. Tertium, perversa Massalianorum haereticorum et quorumdam vagantium monachorum doctrina, qui aut orationis, aut praedicationis obtentu, laborem non solum tanquam inutilem, sed etiam ut malum, et evangelicis verbis", "candidate_score": 0.646554, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_50_52", "bdc_text": "Konrad Pellikan , s. oben [Nr. 37 ] S. 201 f , Anm. 11 . Oswald Myconius ( Geißhüsler) , 1488-1552 , geboren in Luzern , besuchte die Schule in Rottweil , studierte 1510-1514 in Basel , wurde dort Lehrer zu St . Theodor , dann zu St . Peter , 1516 Schulmeister am Großmünsterstift in Zürich. Hier bemühte er sich mit Erfolg um die Wahl Zwinglis .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2940", "psc_text": "Vita, cap. 23; sed S. Fulgentius Ruspensis episcopus « pelliceo cingulo tanquam monachus utebatur, » uti legimus 703 in ejus Vita. De zonae usu et significatione videsis Haeftenum, lib. V, tract. 4, disq. 1, et tract. 10, disq. 7. Nihil quoque de camisiis sive interulis S. Benedictus, quas S. Robertus abbas Molismensis repudiasse legitur apud Ordericum Vitalem in Hist. lib. V, et consequenter Cistercienses, quorum in Institutis, cap. 4, decernitur « vestitus simplex et vilis, absque pelliciis, camisiis, stamineis, qualem denique Regula describit. » Harum loco S. Patrem Benedictum, primosque ejus discipulos cilicium carne tenus gestasse contendit Haeftenus (Lib. V, tract. 3, disq. 7): exemplo esse potest S. Tillo monachus Sollemniacensis (Saec. II Ben.), cujus « indumentum valde erat vilissimum, sola tunica videlicet atque cuculla, et intrinsecus ad carnem cilicium, quod tandiu donec prae nimia vetustate consumptum nulli usui aptum esset portabat, » ut habent ejus acta. Carthusianis etiam duo", "candidate_score": 0.646551, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_156_158", "bdc_text": "- Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr . Karl S. Bader , Zürich ; zum Ausdruck s. SI II 1375 ) .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1910", "psc_text": "11 S. Benedictus appellat orationem seu collectam, quae nocturnas vigilias terminat: ita hic benedictionem vocat preces et orationes quae super hebdomadarios recitantur, quaeque ex Boherio proferri debent ab abbate, priore, vel hebdomadario: ex Udalrico. lib. II, cap. 35, Consuet. S. Germani a Pratis, Nicolao de Fractura, et Caerem. Bursfeldensium, a sacerdote hebdomadario. Qualis autem esset illa benedictio non liquet. Hildemarus hanc profert: Concede, quaesumus, omnipotens Deus, ut huic famulo tuo pro hujus hebdomadae expleto officio merces tribuatur aeterna. Per Christum. Aliam ex ms. codice S. Victoris affert Menardus, his verbis contentam: V\\ Mirifica misericordias tuas. R\\ Qui salvos facis sperantes in te a resistentibus dexterae tuae. V\\ Mitte ei, Domine, auxilium de Sancto. R\\ Et de Sion tuere eum. V\\ Salvum fac servum tuum, R\\ Deus meus, sperantem in te. Sequitur oratio: Deus, qui dixisti, Venite omnes qui laboratis et onerati estis; hunc famulum tuum ministrationum suarum praemio refice sempiterno.", "candidate_score": 0.646532, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_110_112", "bdc_text": "Nach dem Tode Ceporins beauftragte man 1526 ihn und seinen Freund Collin mit der griechischen Lektion an der Großmünsterschule ; außerdem wirkte er als Professor der Logik und Rhetorik , später auch der lateinischen Sprache . Anfang 1526 nahm er mit Sebastian Hofmeister in zürcherischem Auftrag am Religionsgespräch von Ilanz ( Kt .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", "candidate_score": 0.646468, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_52", "bdc_text": "Theodor , dann zu St . Peter , 1516 Schulmeister am Großmünsterstift in Zürich. Hier bemühte er sich mit Erfolg um die Wahl Zwinglis .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3505", "psc_text": "alia erat mens S. Gregorii papae, qui necessarias hujusmodi exemptiones propria didicerat experientia, uti ipse testatur his verbis: « Quam sit necessarium monasteriorum quieti prospicere, et de eorum perpetua securitate tractare, anteactum nos officium, quod in coenobii regimine exhibuimus, informat. Et quia in plurimis monasteriis multa a praesulibus praejudicia atque gravamina monachos pertulisse cognoscimus, oportet ut nostrae fraternitatis provisio de futura quiete eorum salubri disponat ordinatione, quatenus conversantes in illis, in Dei servitio, gratia illius suffragante, mente libera perseverent. » Eamdem necessitatem agnoverat S. Theodorus Siceota, coenobiorum in Galatia archimandrita, qui a Mauritio imperatore et Cyriaco patriarcha C. P. privilegium obtinuit, ut sua monasteria « nulli alii episcopatui subjecta essent, sed sanctissimae tantum et magnae Ecclesiae apostolicae regiae ipsius civitatis, » quemadmodum scribit Georgius illius discipulus in ejus Vita, num. 72. Et Gregorius VII (Lib. II, epist. 69): « An ignoras quod SS. Patres plerumque et religiosa monasteria de subjectione", "candidate_score": 0.646386, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_81_83", "bdc_text": "Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus ) und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s.", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2684", "psc_text": "monasteriis resuscitarent. » Eapropter ab Alfredo rege e Gallia evocatus in Angliam fuit Grimbaldus, postea abbas Wintoniensis, « ut litteraturae studium in Anglia sopitum et pene emortuum sua suscitaret industria, » inquit Willelmus Malmesburiensis (Lib. II de Gest. Angl. reg., cap. 4). Eadem ratione, « transmisso S. Oswaldus (Vita 2 S. Osvald., n. 20, saec. V Benedict.) ocius nuntio, quemdam virum nominatissimum Abbonem, qui liberalium artium notitiam imis hauserat medullis, de coenobio Floriacensi evocatum, apud Ramesiam scholas regere, et novellas recentis hortuli sui insitiones doctrinae suae rore rigare constituit. » Eodem saeculo Fulco Rhemensis archiepiscopus, qui in Sithiensi seu S. Bertini monasterio fuerat educatus, duplicem in ecclesia sua restituit scholam; et uni Remigium Antissiodori apud S. Germanum; alteri Hucbaldum Elnonensem seu S. Amandi in Belgio monachos praefecit. Saeculo XI, in omnibus passim monasteriis florebant litterarum scientiae; quae res adeo perspicua est, ut in ea probanda diutius immorandum non sit. Saeculo", "candidate_score": 0.646382, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_73_75", "bdc_text": "In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation und übersetzte Zwinglis «Subsidium sive coronis de eucharistia» , 1525 ( Z IV 456f) . Binder machte sich als Lehrer und Schuldramatiker vielfach verdient .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3608", "psc_text": "artes diversae intra monasterium exerceantur. ] Tale erat Fuldense coenobium sub Sturmio abbate, teste Eigile abbate in ejus Vita, num. 20; tale Flaviacense sub S. Geremaro, ex ejus Vita, num. 25; tale Solemniacense ex Vita S. Audoeno in Vita sancti Eligii; tale Lesciense ex Vita S. Hiltrudis, num. 3; tale Centulense ex Hariulfi Chronico, lib. II, cap. 7; tale Talipiacum ex gestis S. Aldrici, num. 28; tale Sanctigallense ex antiqua ejus delineatione; tale denique Divionense S. Benigni ex ejusdem Chronico. Talia etiam construi volebat monasteria Moguntinum sub Carolo Magno concilium, S. Benedicti praeceptum renovans his verbis (Can. 20): « Dignum et necessarium est, ut missi per quaeque loca directi simul cum episcopo uniuscujusque dioecesis perspiciant loca monasteriorum canonicorum pariter et monachorum, similiterque puellarum, si in apto et congruo loco sint posita, ubi necessarium commodum possit acquiri, quod ad utilitatem pertinet monasterii, sicut in S. Regula dicitur: Monasterium autem ita debet", "candidate_score": 0.646315, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_120_122", "bdc_text": "HBLS I 344. , Rodolphum denique Thumisium Johann Rudolf Thumysen , gest. 1552 , Sohn des Zunftmeisters Rudolf Thumysen ( s. oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , seit 1517 Kaplan in Kilchberg ( Kt . Zürich) , 1523 Pfarrer in Regensdorf ( Kt . Zürich) , 1526 Kaplan bzw. Helfer am Fraumünster in Zürich. - Lit. : AZürcherRef 1414. 1714 , S. 733 ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", "candidate_score": 0.646293, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_138_140", "bdc_text": "Dum epistolam hanc iam finiturus eram , in mentem mihi venit agricolarum Bernatium conventus , quem hic habentUm den Forderungen der Landschaft zuvorzukommen , bekräftigten Berns Rät und Burger am 27 . November 1531 ihren Willen zum Festhalten an der Reformation ( s. Anshelm VI 126 , 9-11 ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2623", "psc_text": "Angl.): « Factus monachus, homo qui ne ciret agresti opere victum quaerere, publicas scholas de dialectica professus est, ut egestatem monasterii scholarum liberalitate 627 temperaret, » cum econtra Herluinus abbas coquendis panibus, et fimo tractando occuparetur, et S. Bernardi abbatis Clarevallensis, cui pro manuum labore commissa est cura divini verbi docendi et praedicandi, uti ipse testatur in quodam sermone his verbis (Serm. 10, in psal. XC): « Quod aliquoties vobis loquimur praeter consuetudinem ordinis nostri, non nostra id agimus praesumptione, sed de voluntate venerabilium fratrum et coabbatum nostrorum, qui id nobis etiam injungunt, quod tamen sibi passim nolunt omnino licere. Nempe aliam mihi rationem et singularem necessitatem esse noverunt; neque enim modo loquerer vobis, si possem laborare vobiscum. Illud forte vobis efficacius verbum fieret, sed et conscientiae meae magis acceptum. Caeterum quando id mihi peccatis meis exigentibus, et onerosi hujus, ut ipsi scitis, tam multiplici infirmitate corporis, et ipsa quoque", "candidate_score": 0.646265, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_72", "bdc_text": "16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", "candidate_score": 0.646247, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_107_109", "bdc_text": "NDB III 325 , mit weiterer Lit . et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde . Zwingli , Myconius und Glarean rühmen ihn als guten Schüler .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", "candidate_score": 0.646159, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_72", "bdc_text": "16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2675", "psc_text": "in Agaliensi monasterio imbibisse necessum est. Intactum etiam hoc saeculo Orientem relinquere non decet; in quo S. Theodorus Siceota defunctus est anno 613; de quo item Georgius ejus discipulus, vitam illius scribens ita loquitur (Bolland. 22 Aprilis): « Infans ipsi oblatus sum, qui et in ejus sancto monasterio enutritus a religiosissimo praefecto litteras didici. » Circa idem tempus Joannes Moschus presbyter et monachus in monasterio S. Theodosii abbatis et archimandritae, omnium quae Jerosolymis erant coenobiorum, varia peragravit loca, lustravitque monasteria; quo in itinere viros etiam doctissimos et philosophos disciplinae et studiorum gratia visitavit, uti ipse testatur in eo quod adornavit, Prato spiritali cap. 171 et 172. Et haec sufficere debent pro saeculo septimo. Saeculo VIII. S. Bonifacius in Nutscellense coenobium commigrans, sub Wimberto abbate piissimo eum in virtutibus ac litteris progressum fecit, ut docendi quoque munus paulo post ipse obierit. Postea transmittens in Germaniam, cum eum populum ad verum Christi", "candidate_score": 0.645933, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_100_102", "bdc_text": "HBRG I 428 ; II 224 ; Konrad Furrer , Rudolf Collin. Ein Charakterbild aus der Schweizerischen Reformationsgeschichte , in :", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2940", "psc_text": "Vita, cap. 23; sed S. Fulgentius Ruspensis episcopus « pelliceo cingulo tanquam monachus utebatur, » uti legimus 703 in ejus Vita. De zonae usu et significatione videsis Haeftenum, lib. V, tract. 4, disq. 1, et tract. 10, disq. 7. Nihil quoque de camisiis sive interulis S. Benedictus, quas S. Robertus abbas Molismensis repudiasse legitur apud Ordericum Vitalem in Hist. lib. V, et consequenter Cistercienses, quorum in Institutis, cap. 4, decernitur « vestitus simplex et vilis, absque pelliciis, camisiis, stamineis, qualem denique Regula describit. » Harum loco S. Patrem Benedictum, primosque ejus discipulos cilicium carne tenus gestasse contendit Haeftenus (Lib. V, tract. 3, disq. 7): exemplo esse potest S. Tillo monachus Sollemniacensis (Saec. II Ben.), cujus « indumentum valde erat vilissimum, sola tunica videlicet atque cuculla, et intrinsecus ad carnem cilicium, quod tandiu donec prae nimia vetustate consumptum nulli usui aptum esset portabat, » ut habent ejus acta. Carthusianis etiam duo", "candidate_score": 0.645914, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_153_155", "bdc_text": "Die Obrigkeit verwahrte sich aber im 7 . Artikel des Kappeler Briefes gegen jeden Eingriff in die Behördenwahl , de Quervain 237. , deinde ut liberi sint a minoribus decimisDie Aufhebung des kleinen bzw. jungen Zehnten wurde nur z. T. bewilligt , de Quervain 233.239 ; vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2010", "psc_text": "annos, sed etiam post septem: hoc est usque septem debet esse maximum studium, et augmentatio in alimentis; post septem vero minus, et prout viderit robur in illis esse. » Bernardus tamen Cassinensis infantes hic facit ad annos usque duodecim duntaxat: « Sed de quibus, infit, infantibus loquitur hic Regula? puto quod non solum usque ad septem annos, sed etiam post septem usque duodecim; sed sicut magis ascendunt ad robur, ita paulatim eis subtrahatur, ne carnis petulantia cum robore nimis superbiat. » Id quod accepisse videtur ex Regula Magistri (Cap. 28), in qua legitur: « Infantes ad hanc relaxationem tales permittimus, qui intra duodecim annos degunt: ampliori vero qui fuerint, ad formam teneantur majorum. » Ad senes quod spectat, Vallisoletani in Hispania suis in Constitutionibus haec declarant: « Ad evitandum dubium quod occurrere posset, quinam ita censeantur senes, ut a Regulae austeritate in cibo, potu, et labore manuum eximantur; declaramus tales", "candidate_score": 0.645813, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_81_83", "bdc_text": "Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus ) und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s.", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2674", "psc_text": "reddidit. Viguisse etiam in coenobiis monachorum Britanniae minoris (Armoricam vocant) litterarum scientias, colligimus ex Vita S. Judoci (Saec. II Ben.) n. 3. 639 Quod si inde gradum faciamus in Hispaniam, idem et ibi reperiemus obtinuisse institutum. Nam cum S. Hildephonsus Toletanus episcopus (In ejus Vita num. 2, ibid.) « sub rudimentis adhuc infantiae degens, divino tactus Spiritu, vita delectatus monachorum, contemptis parentum rerumque affectibus. Agaliense monasterium petierit, monachumque se in eo multis fere annis decenter exhibuerit, » ut loquitur Julianus episcopus; et aliunde ex eodem Juliano scripserit (Num. 3) « quamplurimos libros luculentiore sermone potissimos, « tantam haud dubium doctrinam in Agaliensi monasterio imbibisse necessum est. Intactum etiam hoc saeculo Orientem relinquere non decet; in quo S. Theodorus Siceota defunctus est anno 613; de quo item Georgius ejus discipulus, vitam illius scribens ita loquitur (Bolland. 22 Aprilis): « Infans ipsi oblatus sum, qui et in ejus sancto monasterio enutritus a", "candidate_score": 0.645785, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_106_108", "bdc_text": "Alfred Hartmann , Art. Collinus , in : NDB III 325 , mit weiterer Lit . et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2685", "psc_text": "Bertini monasterio fuerat educatus, duplicem in ecclesia sua restituit scholam; et uni Remigium Antissiodori apud S. Germanum; alteri Hucbaldum Elnonensem seu S. Amandi in Belgio monachos praefecit. Saeculo XI, in omnibus passim monasteriis florebant litterarum scientiae; quae res adeo perspicua est, ut in ea probanda diutius immorandum non sit. Saeculo XII ineunte antiquum priscorum monachorum fervorem renovarunt Cistercienses, qui in ipsis ordinis sui cunabulis studiis litterarum operam dare coeperunt; vivente certe S. Bernardo, ut patet ex libro Institutorum capituli generalis Cisterciensis, qui liber complectitur varias definitiones ab initio ordinis in capitulis generalibus editas usque ad annum 1134, quo ipsa prodiit in lucem, hoc est annis circiter viginti ante S. Bernardi obitum. In eo siquidem exstat integrum caput de pueris litteras discentibus (Cap. 76) , quo praescribitur ut « nullus puerorum doceatur litteras intra monasterium, vel in locis monasterii, nisi sit monachus, vel receptus in probatione novitius; quibus tempore lectionis discere", "candidate_score": 0.645691, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_106_108", "bdc_text": "Alfred Hartmann , Art. Collinus , in : NDB III 325 , mit weiterer Lit . et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2667", "psc_text": "viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo VI in claustro litteras edoctus, sacerdos ordinatur (Bolland, 11 Martii); tum ex Vita S. Columbani num. 9, qui Silenis abbatis disciplinae se subjiciens (Saec. II Ben.), « omnium divinarum Scripturarum studiis eum imbuit; » tum ex Vita S. Galli abbatis cap. 1, qui in Bencorensi monasterio (Saec. II Ben.), « superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec.", "candidate_score": 0.645643, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_81_83", "bdc_text": "Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus ) und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s.", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2670", "psc_text": "gratia monachi destinarentur, sicuti discimus ex Vita S. Frodoberti abbatis Cellensis n. 6. Hoc saeculo vigebant in praecipuis, si non in omnibus Galliae monasteriis scientiae: in Longoretico Francardus, ejusdem loci postea abbas, « erat nutritor et doctor filiorum nobilium, » ex visione Baronti n. 11. In Pictaviensi S. Hilarii Aicadrus, postea abbas Gemmeticensis (Ibid.), Ansfrido monacho, sapientia famosissimo, puer ad erudiendum traditus, ex ejus Vita cap. 1 (Ibid.). In Solemniacensi, « susceptum B. Tillonem Elegius sancto Remaclo Solemniacensis monasterii sui abbati tradidit nutriendum atque litteris imbuendum . . . . qui sic tam saecularibus quam divinis institutionibus instruendum . . . . suis semper aspectibus astare praecepit, » ex Vita S. Tillonis, n. 4 (Ibid.). In Stabulensi « liberos suos liberalibus, imo monasticis instruendos disciplinis, » tradebant saeculares viri, ex Vita S. Hadelini n. 5 (Ibid.). In Gemmeticensi « erat consuetudo (S. Filiberti) de monasterio circumquaque ad exhortandas animas fratres", "candidate_score": 0.64548, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_110_112", "bdc_text": "Nach dem Tode Ceporins beauftragte man 1526 ihn und seinen Freund Collin mit der griechischen Lektion an der Großmünsterschule ; außerdem wirkte er als Professor der Logik und Rhetorik , später auch der lateinischen Sprache . Anfang 1526 nahm er mit Sebastian Hofmeister in zürcherischem Auftrag am Religionsgespräch von Ilanz ( Kt .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2673", "psc_text": "Benedicti Biscopi n. 18. His adjungendus est Beda Venerabilis, qui, ut scribit Cuthbertus ejus discipulus in ejus Vita n. 2 (Saec. III Ben.), in Girwensi monasterio « infantulus bonae spei et divina et saeculari litteratura diligenter imbuitur . . . . . Et cum in Latina erudiretur lingua, Graecae quoque peritiam non mediocriter percepit. » Neque vero in sola Latinae et Graecae linguae scientia profecit, sed in omni etiam artium liberalium disciplina; id quod testantur varia quae post se reliquit et hactenus perseverant omnigenae doctrinae monumenta. Porro quam infantulus acceperat doctrinam, eamdem factus in eodem monasterio magister fratribus suis postea reddidit. Viguisse etiam in coenobiis monachorum Britanniae minoris (Armoricam vocant) litterarum scientias, colligimus ex Vita S. Judoci (Saec. II Ben.) n. 3. 639 Quod si inde gradum faciamus in Hispaniam, idem et ibi reperiemus obtinuisse institutum. Nam cum S. Hildephonsus Toletanus episcopus (In ejus Vita num. 2, ibid.) « sub", "candidate_score": 0.645435, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_106_108", "bdc_text": "Alfred Hartmann , Art. Collinus , in : NDB III 325 , mit weiterer Lit . et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2669", "psc_text": "et Ragnacharium Augustanum episcopos, de quibus etiam Jonas in Vita sancti Eustasii, num. 5, quo quidem praeceptore adeo profecit Agilus, ut « liberalibus disciplinis enucleatius imbutus, multos sua facundia erudierit, plurimos catholicae fidei puritate illustrarit, nonnullos etiam luculentissimis documentis, postposita altitudinis pompa, sub professione sacrae religionis idoneos reddidit. » Neque vero saeculo duntaxat sexto sub Columbano, sed etiam septimo 638 sub Walberto, Columbani post Eustasium successore, Luxovii floruerunt litterarum studia (Saec. II Ben.). Eo scilicet abbate, « tam in religionis apice quam etiam in perfectione doctrinae » prae omnibus Galliae monasteriis Luxoviense fulgebat coenobium, ut etiam ex aliis coenobiis eruditionis gratia monachi destinarentur, sicuti discimus ex Vita S. Frodoberti abbatis Cellensis n. 6. Hoc saeculo vigebant in praecipuis, si non in omnibus Galliae monasteriis scientiae: in Longoretico Francardus, ejusdem loci postea abbas, « erat nutritor et doctor filiorum nobilium, » ex visione Baronti n. 11. In Pictaviensi S. Hilarii Aicadrus,", "candidate_score": 0.645333, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_70_72", "bdc_text": "LThK VII 716 ; Schl. 16212-16216 . 16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", "candidate_score": 0.645236, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_81_83", "bdc_text": "Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus ) und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s.", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2666", "psc_text": "tantum virum, qui monachorum leges apprime noverat, imo qui monasticam vitam et ipse professus creditur, eos ad aliena suae religioni studia impulisse. Exemplo esse potest Dionysius monachus, cognomento Exiguus, sed eruditione plane maximus, cujus elogium idem Cassiodorus contexuit. Et certe si in Romano S. Andreae monasterio non floruissent hoc saeculo litterarum studia, qua ratione Gregorius Magnus tot verbi divini praecones in Britanniam mittendos exinde extrahere potuisset? Nam et remanere debebant aliqui in commune monasterii, ipsiusque Ecclesiae catholicae, cui potissimum illis temporibus inserviebant monachi, commodum. Quam in Italia ebiberant Benedictini monachi doctrinam eamdem in Britanniam profecti eructarunt: quamvis in Hibernia jam viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo", "candidate_score": 0.645035, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_155_157", "bdc_text": "vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 . - Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr . Karl S. Bader , Zürich ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3646", "psc_text": "in capitulo 874 pronuntietur, ut videre est in concilio Aquisgranensi, canone 69, in libello Supplici monachorum Fuldensium, num. 1, in Vita S. Benedicti Animensis, in Vita S. Odonis, in mss. Germaniae Consuetudinibus, in Historia Relationis S. Walarici, et apud Bernardum Cassinensem, in hunc locum sic scribentem: « Hoc in consuetudinem est conversum apud nos, quod quolibet die unum Regulae capitulum legatur. Imo debet diligenter exponi ad ignorantiam crassam tollendam omnino. Novitii vero totiens debent ruminare legendo, ut totam ex integro sicut psalterium mente perfecte sciant. » Sed et Boherius: « Apud nos, inquit, in capitulo consuevit legi quotidie, et qualibet die infra capitulum istius Regulae, exceptis diebus XII lectionum, et vigiliis festivitatum, quibus pronuntiatur evangelium homiliae, ut in vigilia Paschae, Pentecostes, et similibus. Dividuntur tamen ad instar psalmorum prolixiorum, prooemium hujus Regulae, cap. 2, 43, 48, 63, 64, 65. Constitutiones vero papales bis in anno legi debent, et semel in", "candidate_score": 0.64499, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_83_85", "bdc_text": "und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s. unten Anm. 18 ) in Mailand ; heimgekehrt übernahm er das Amt des Schulmeisters im Kloster St .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2686", "psc_text": "in lucem, hoc est annis circiter viginti ante S. Bernardi obitum. In eo siquidem exstat integrum caput de pueris litteras discentibus (Cap. 76) , quo praescribitur ut « nullus puerorum doceatur litteras intra monasterium, vel in locis monasterii, nisi sit monachus, vel receptus in probatione novitius; quibus tempore lectionis discere liceat. Et notandum quia nullum nisi post quintum decimum aetatis suae annum in probatione ponere licet. » Hujus statuti praxim videre est in Vita S. Hildegundis virginis, n. 21, ab auctore coaevo scripta (Boll. 20 April.): quae sub virili habitu, mutato proprio nomine in Joseph, Schonaugiense virorum monasterium ordinis Cisterc. ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper", "candidate_score": 0.644957, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_107_109", "bdc_text": "NDB III 325 , mit weiterer Lit . et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde . Zwingli , Myconius und Glarean rühmen ihn als guten Schüler .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2643", "psc_text": "sapit cantare, doceat alium cantum, vel etiam si scit grammaticam, tradat aliis, aut alias artes quae sunt utiles in monasterio; si sapit, doceat alios. » Tandem fratres suos ad sanctorum Patrum doctrinam remittit Regulae cap. 73. Quod autem tam ipse S. Benedictus quam alii veteres monachi laborem prae litterarum studiis commendare visi sunt, tria potissimum faciebant. Primum librorum raritas, quae temporibus illis, quibus nulli nisi manu exarati habebantur, tanta erat, ut aliquando monachorum numerus in coenobiis numerum excederet voluminum; qua in re exemplo esse potest Centulense monasterium, in quo trecenti olim cum pueris centum degebant monachi; cum tamen ibidem non essent codices trecenti, ut patet ex catalogo librorum ejusdem monasterii tempore Ludovici Pii confecto, et ab Hariulfo in Chronico Centulensi relato (In Chron. Centul. lib. III, cap. 3): unde etiam horis secundum Regulam lectioni deputatis, uno legente alii saepius auscultare cogebantur; eoque respexit S. Benedictus cum dicit (Cap. 4) lectiones", "candidate_score": 0.644934, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_108_110", "bdc_text": "et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde . Zwingli , Myconius und Glarean rühmen ihn als guten Schüler . Nach dem Tode Ceporins beauftragte man 1526 ihn und seinen Freund Collin mit der griechischen Lektion an der Großmünsterschule ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1148", "psc_text": "ejus Vita Boll. 13 Mart.): « Filia, si vis hic permanere, litteras habes discere et Psalterium. » S. Apollinaris (In ejus Vit. apud Boll., 5 Janu.), quae saeculo V obiit, in monacham consecrari desiderans, parentes rogavit, « unam adducerent monacham, ut eam doceret Psalterium, et legere; » qui « paucis post diebus adduxerunt ad eam monachas, 270 quae eam docuerunt Psalterium, et legere Scripturas. » S. Sabas in monasterio Flavianae admissus (In ejus Vit. n. 4, tom. III Mon. Eccl. Graec.), « brevi tempore Psalterium, reliquasque didicit coenobiacae regulae constitutiones. » Anastasius Persa monachus (In ejus Vit. n. 12, Boll. 22 Januar.) ad conversionem veniens, cuidam fratri traditus legitur, « qui docuit eum litteras, simul et placitam Dei doctrinam, simul cum psalterio. » De nostris patet ex dictis cap. superiori, et in lib. I de Antiquis monach. Ritibus c. 6. Sed quid quod ab ipsis presbyteris et episcopis exigeretur ut", "candidate_score": 0.644818, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_70_72", "bdc_text": "LThK VII 716 ; Schl. 16212-16216 . 16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2686", "psc_text": "in lucem, hoc est annis circiter viginti ante S. Bernardi obitum. In eo siquidem exstat integrum caput de pueris litteras discentibus (Cap. 76) , quo praescribitur ut « nullus puerorum doceatur litteras intra monasterium, vel in locis monasterii, nisi sit monachus, vel receptus in probatione novitius; quibus tempore lectionis discere liceat. Et notandum quia nullum nisi post quintum decimum aetatis suae annum in probatione ponere licet. » Hujus statuti praxim videre est in Vita S. Hildegundis virginis, n. 21, ab auctore coaevo scripta (Boll. 20 April.): quae sub virili habitu, mutato proprio nomine in Joseph, Schonaugiense virorum monasterium ordinis Cisterc. ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper", "candidate_score": 0.644745, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_95_97", "bdc_text": "seine Autobiographie in : Misc. Tig. I /11-29 . Bullinger lernte ihn vermutlich um 1524 in Zürich kennen und studierte 1527 bei ihm Griechisch ( HBD 11 , 12 ) .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2648", "psc_text": "valere juberet; laudaretque monachos qui ut liberius Deo vacarent aut publicae utilitati inservirent, ab omni prorsus labore manuum abstinerent; multo minus qui ea de causa litterarum studiis incumberent revocaret. Tertio, viguisse semper apud monachos litterarum studia non solum ex antiquis regulis, sed ex constanti etiam omnium temporum traditione demonstrare se posse asserunt. Et quidem saeculo IV, quo praesertim florere coepit vitae monasticae institutum, sanctum Pachomium in divinis litteris apprime fuisse versatum sancti Antonii testimonio docet antiquissima ejus Vita apud Bollandum 633 14 Maii; imo dedisse operam ut Graece loqui posset ipse; quo admissum sua in congregatione fratrem natione Graecum, frequentius solari valeret, tradit ejusdem Vitae scriptor. Quin et ipse Ammonius episcopus ad Theophilum Alexandrinum archiepiscopum scribens (Ammonius, epistol. ad Theoph., n. 4, apud Boll. Maii 14), testatur se annos decem et septem natum a Theodoro Pachomii discipulo in monasterio susceptum, ab eodem magistris et moderatoribus traditum fuisse, Theodoro scilicet Alexandrino,", "candidate_score": 0.644635, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_82_84", "bdc_text": "und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s. unten Anm. 18 ) in Mailand ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", "candidate_score": 0.6446, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_50_52", "bdc_text": "Konrad Pellikan , s. oben [Nr. 37 ] S. 201 f , Anm. 11 . Oswald Myconius ( Geißhüsler) , 1488-1552 , geboren in Luzern , besuchte die Schule in Rottweil , studierte 1510-1514 in Basel , wurde dort Lehrer zu St . Theodor , dann zu St . Peter , 1516 Schulmeister am Großmünsterstift in Zürich. Hier bemühte er sich mit Erfolg um die Wahl Zwinglis .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3313", "psc_text": "presbyteris textum hunc intelligendum esse docet ac probat antiqua monasteriorum nostrorum praxis; nam, ut scribit Petrus Venerabilis (Lib. II, epist. 11), « solebant clerici diversorum ordinum, canonici diversarum professionum, et ipsa Ecclesiae cacumina, episcopi dico, pontificalem dignitatem pro abjecta monachorum vilitate commutare, et de summis ecclesiasticorum honorum gradibus, ad humilem se hujus propositi ordinem inclinare. » Cui exemplo esse possunt S. Arnulfus Metensis, S. Claudius Bisuntinus, SS. Wulframnus et Amatus Senonenses, S. Hidulfus Trevirensis, Leydradus Lugdunensis, Adalbertus Bohemorum apostolus, Leo Ravennensis, Petrus Damiani Ostiensis, Brunus Signiensis, et alii quamplurimi, qui dimissis pontificalibus insignibus, humilem in claustro monachorum habitum gestare non dubitarunt. In monasterio se suscipi rogaverit. ] Acute observat Haeftenus S. P. Benedictum non, ut superius, dixisse converti voluerit, sed se suspici rogaverit; quia censentur clerici jam a saeculo conversi, cum clericalem statum arripiunt: quod probat ex concilio Cabillonensi, c. 5, quo prohibetur, « ne saeculares, qui nondum sunt ad", "candidate_score": 0.644539, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_108_110", "bdc_text": "et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde . Zwingli , Myconius und Glarean rühmen ihn als guten Schüler . Nach dem Tode Ceporins beauftragte man 1526 ihn und seinen Freund Collin mit der griechischen Lektion an der Großmünsterschule ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", "candidate_score": 0.644426, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_153_155", "bdc_text": "Die Obrigkeit verwahrte sich aber im 7 . Artikel des Kappeler Briefes gegen jeden Eingriff in die Behördenwahl , de Quervain 237. , deinde ut liberi sint a minoribus decimisDie Aufhebung des kleinen bzw. jungen Zehnten wurde nur z. T. bewilligt , de Quervain 233.239 ; vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_405", "psc_text": "Neque vero hic solum desidiosos deliciososque abbates, qui, spreta communi fratrum vita, sibi ipsis in cameris indulgent, S. P. Benedictus arguit; sed illos insuper qui jure antiquitatis, aut alicujus quod exercent officii sese a regulis exemptos existimant: quasi vero aetas aut dignitatis gradus absolveret, et non potius monachos stringeret. Si juniores ea jubentur agere quae majorum cohortantur exempla, eos prorsus hac vivendi ratione majores absolvunt a regulae observatione, eruntque inutiles omnes quaecunque regulae, quas nec seniores, nec ipsi juniores observare tenebuntur. Quod vero S. legislator ait in omnibus, intelligi debet non solum in magnis, sed etiam in parvis; qui enim dicit in omnibus nihil omnino excipit: ubi tacite redarguit eos qui nonnullas observantias tanquam minimas despiciunt: quasi vero parvum aliquid foret apud Deum; parvum quo Deus honoratur, parvum quo aeternum gloriae pondus acquiri potest. Praeclare S. Augustinus Lib. IV de Doctr. Christ., cap. 18 , « Quod minimum est, inquit,", "candidate_score": 0.64432, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_113_115", "bdc_text": "Graubünden ) und 1528 an der Berner Disputation teil. Seit 1533 war er Schulherr . Ammann verfaßte zwei dialektisch-rhetorische Schulbücher ( 1559 ) . Bullinger lernte ihn um 1523/24 kennen;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2685", "psc_text": "Bertini monasterio fuerat educatus, duplicem in ecclesia sua restituit scholam; et uni Remigium Antissiodori apud S. Germanum; alteri Hucbaldum Elnonensem seu S. Amandi in Belgio monachos praefecit. Saeculo XI, in omnibus passim monasteriis florebant litterarum scientiae; quae res adeo perspicua est, ut in ea probanda diutius immorandum non sit. Saeculo XII ineunte antiquum priscorum monachorum fervorem renovarunt Cistercienses, qui in ipsis ordinis sui cunabulis studiis litterarum operam dare coeperunt; vivente certe S. Bernardo, ut patet ex libro Institutorum capituli generalis Cisterciensis, qui liber complectitur varias definitiones ab initio ordinis in capitulis generalibus editas usque ad annum 1134, quo ipsa prodiit in lucem, hoc est annis circiter viginti ante S. Bernardi obitum. In eo siquidem exstat integrum caput de pueris litteras discentibus (Cap. 76) , quo praescribitur ut « nullus puerorum doceatur litteras intra monasterium, vel in locis monasterii, nisi sit monachus, vel receptus in probatione novitius; quibus tempore lectionis discere", "candidate_score": 0.644299, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_45_47", "bdc_text": "nisi enim hoc fiat , gravissimas deo , omnium scelerum ultori , poenas dabunt . Gaspar Megander , Franciscus Franz Kolb , s. oben S. 215 , Anm. 54 . ac Bertoldus Berchtold Haller , s. oben [Nr. 39 ] S. 205 , Anm. 1 .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1548", "psc_text": "capite vidimus ex Hildemaro, Statutis Lanfranci, Bernardo Cassin. etc., a fortiori majori perculsus excommunicatione 369, nec publice, nec privatim, celebrare aut communicare poterit. Tertio, de excommunicatione tanquam de maxima omnium poena loqui videtur S. Benedictus cum ait (Cap. 23): Si intelligit quanta sit poena, excommunicationi subjaceat. Quarto, hujusmodi traditum Satanae in interitum carnis asserit. Quid vero sit tradi Satanae explicat S. Augustinus his verbis: « Omnis Christianus qui a sacerdotibus excommunicatur, Satanae traditur. Quomodo? Quia extra Ecclesiam diabolus est, sicut in Ecclesia Christus; ac per hoc quasi Satanae traditur qui ab ecclesiastica communione removetur; unde illos quos tunc Apostolus Satanae traditos praedicat, excommunicatos a se esse demonstrat. » Quinto, cum excommunicato communicantem similem cum eo excommunicationis vindictam sortiri voluit, quod tantum cavendum constat cum majori excommunicatione devincto. Sexto, accedit communis commentatorum aliorumque sententia, qui S. Benedictum hoc praesertim capite de ecclesiastica excommunicatione locutum censent. Ita Hildemarus, Bernardus Cassin., Boherius in", "candidate_score": 0.644287, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_8", "bdc_text": "von Sitten , doch begann zu dieser Zeit seine Hinneigung zur Reformation .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_707", "psc_text": "supra retulimus ex mss. Consuetudinibus S. Benigni Divionensis de officio eleemosynarii, p. 124, et in lib. V de Antiq. monachorum Ritibus, de fratribus in viam directis, quae omnia declarant quam horrerent Patres nostri quarumcunque feminarum vel levissimam conversationem, et quantum nos ab earum colloquio, quod quidem prodesse nihil, obesse plurimum potest timere debeamus. Et utinam aeque abhorreamus ac S. Joannes abbas Gorziensis, qui adhuc laicus In ejus Vita n. 16, saec. V Bened. « tantum pudicitiae virtus mentem ejus totam pervaserat, ut quo forte loco mulierem sedisse conspexerat, nullo pacto, illa recedente, eodem ipse vel fatigabundus succederet. » Sed de his satis, si tamen hac de re satis dici potest. Vide S. Basil. Regulam ex versione Ruffini interrogat. 197 et 198; Vitam S. Paterni episcopi n. 9, saec. II Bened., pag. 1102; et S. Hugonis episcopi Gratianopolit. n. 15, apud Boll. I April. Nullum odire. ] Recte enim S. Basilius", "candidate_score": 0.644237, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_156_158", "bdc_text": "- Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr . Karl S. Bader , Zürich ; zum Ausdruck s. SI II 1375 ) .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1169", "psc_text": "nonagesimo quarto psalmo. COMMENTARIUS. 275 A Pascha autem usque ad calendas Novembris, etc.] A Pascha, inquit, scilicet Resurrectionis, ad differentiam aliarum solemnitatum Domini nostri Jesu Christi, inquit Boherius, quas etiam quaedam provinciae Paschata vocant. Ita in antiquis Germaniae Consuetudinibus mss., feria V in Coena Domini Pascha appellatur. Pro ipsis tribus lectionibus una de Veteri Testamento memoriter dicatur. ] Huc spectare videtur illud Guigonis Carthusiae prioris statutum (Cap. 5): « A Pentecoste usque ad Novembris calendas, una, nisi festum intersit, lectione sicut caeteri monachi contenti sumus. » Quod dicit a Pentecoste, ostendit toto tempore Paschali plures recitatas fuisse lectiones, et revera tres olim in omnibus passim monasteriis legebantur, uti observavimus in lib III de Antiquis monachorum Ritibus, cap. 18, quod etiam exemplo Romanae Ecclesiae tota aestate praestitisse Cassinenses constat ex Theodemari abbatis epistola ad Carolum Magnum. Scribit etiam Amalarius in Supplem. quod « in quibusdam monasteriis monachorum propter consuetudinem Romanam, ne", "candidate_score": 0.644212, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_81", "bdc_text": "Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", "candidate_score": 0.644082, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_107_109", "bdc_text": "NDB III 325 , mit weiterer Lit . et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde . Zwingli , Myconius und Glarean rühmen ihn als guten Schüler .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2667", "psc_text": "viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo VI in claustro litteras edoctus, sacerdos ordinatur (Bolland, 11 Martii); tum ex Vita S. Columbani num. 9, qui Silenis abbatis disciplinae se subjiciens (Saec. II Ben.), « omnium divinarum Scripturarum studiis eum imbuit; » tum ex Vita S. Galli abbatis cap. 1, qui in Bencorensi monasterio (Saec. II Ben.), « superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec.", "candidate_score": 0.643935, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_3", "bdc_text": "Vinzenzenmünster in Bern . Bald stieg er zu hohen geistlichen Würden auf , u. a .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3313", "psc_text": "presbyteris textum hunc intelligendum esse docet ac probat antiqua monasteriorum nostrorum praxis; nam, ut scribit Petrus Venerabilis (Lib. II, epist. 11), « solebant clerici diversorum ordinum, canonici diversarum professionum, et ipsa Ecclesiae cacumina, episcopi dico, pontificalem dignitatem pro abjecta monachorum vilitate commutare, et de summis ecclesiasticorum honorum gradibus, ad humilem se hujus propositi ordinem inclinare. » Cui exemplo esse possunt S. Arnulfus Metensis, S. Claudius Bisuntinus, SS. Wulframnus et Amatus Senonenses, S. Hidulfus Trevirensis, Leydradus Lugdunensis, Adalbertus Bohemorum apostolus, Leo Ravennensis, Petrus Damiani Ostiensis, Brunus Signiensis, et alii quamplurimi, qui dimissis pontificalibus insignibus, humilem in claustro monachorum habitum gestare non dubitarunt. In monasterio se suscipi rogaverit. ] Acute observat Haeftenus S. P. Benedictum non, ut superius, dixisse converti voluerit, sed se suspici rogaverit; quia censentur clerici jam a saeculo conversi, cum clericalem statum arripiunt: quod probat ex concilio Cabillonensi, c. 5, quo prohibetur, « ne saeculares, qui nondum sunt ad", "candidate_score": 0.643844, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_80_82", "bdc_text": "NDB II 243 , mit weiterer Lit. , Collinum Rudolf Collin ( Clivanus , Am Bühl , Zum Bühl) , 1499-1578 , geboren in Gundolingen ( Kt . Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus ) und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2668", "psc_text": "superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec. II Ben.), ubi sub finem saeculi VI « ingrediens laudabilis Agilus aevum pueritiae, committitur Eustasio probatae religionis viro, sacris litteris erudiendus, cum aliis nobilium virorum filiis, qui postea ecclesiarum praesules exstiterunt, » quemadmodum habet anonymus in Vita sancti Agili num. 1. Ex his recensent Agnohaldum Laudunensem, Acharium Noviomensem, Audomarum Tarvanensem, et Ragnacharium Augustanum episcopos, de quibus etiam Jonas in Vita sancti Eustasii, num. 5, quo quidem praeceptore adeo profecit Agilus, ut « liberalibus disciplinis enucleatius imbutus, multos sua facundia erudierit, plurimos catholicae fidei puritate illustrarit, nonnullos etiam luculentissimis documentis, postposita altitudinis pompa, sub professione sacrae religionis idoneos reddidit. » Neque", "candidate_score": 0.643791, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_83", "bdc_text": "und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s.", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2667", "psc_text": "viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo VI in claustro litteras edoctus, sacerdos ordinatur (Bolland, 11 Martii); tum ex Vita S. Columbani num. 9, qui Silenis abbatis disciplinae se subjiciens (Saec. II Ben.), « omnium divinarum Scripturarum studiis eum imbuit; » tum ex Vita S. Galli abbatis cap. 1, qui in Bencorensi monasterio (Saec. II Ben.), « superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec.", "candidate_score": 0.64378, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_106_108", "bdc_text": "Alfred Hartmann , Art. Collinus , in : NDB III 325 , mit weiterer Lit . et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2673", "psc_text": "Benedicti Biscopi n. 18. His adjungendus est Beda Venerabilis, qui, ut scribit Cuthbertus ejus discipulus in ejus Vita n. 2 (Saec. III Ben.), in Girwensi monasterio « infantulus bonae spei et divina et saeculari litteratura diligenter imbuitur . . . . . Et cum in Latina erudiretur lingua, Graecae quoque peritiam non mediocriter percepit. » Neque vero in sola Latinae et Graecae linguae scientia profecit, sed in omni etiam artium liberalium disciplina; id quod testantur varia quae post se reliquit et hactenus perseverant omnigenae doctrinae monumenta. Porro quam infantulus acceperat doctrinam, eamdem factus in eodem monasterio magister fratribus suis postea reddidit. Viguisse etiam in coenobiis monachorum Britanniae minoris (Armoricam vocant) litterarum scientias, colligimus ex Vita S. Judoci (Saec. II Ben.) n. 3. 639 Quod si inde gradum faciamus in Hispaniam, idem et ibi reperiemus obtinuisse institutum. Nam cum S. Hildephonsus Toletanus episcopus (In ejus Vita num. 2, ibid.) « sub", "candidate_score": 0.643732, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_81", "bdc_text": "Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2670", "psc_text": "gratia monachi destinarentur, sicuti discimus ex Vita S. Frodoberti abbatis Cellensis n. 6. Hoc saeculo vigebant in praecipuis, si non in omnibus Galliae monasteriis scientiae: in Longoretico Francardus, ejusdem loci postea abbas, « erat nutritor et doctor filiorum nobilium, » ex visione Baronti n. 11. In Pictaviensi S. Hilarii Aicadrus, postea abbas Gemmeticensis (Ibid.), Ansfrido monacho, sapientia famosissimo, puer ad erudiendum traditus, ex ejus Vita cap. 1 (Ibid.). In Solemniacensi, « susceptum B. Tillonem Elegius sancto Remaclo Solemniacensis monasterii sui abbati tradidit nutriendum atque litteris imbuendum . . . . qui sic tam saecularibus quam divinis institutionibus instruendum . . . . suis semper aspectibus astare praecepit, » ex Vita S. Tillonis, n. 4 (Ibid.). In Stabulensi « liberos suos liberalibus, imo monasticis instruendos disciplinis, » tradebant saeculares viri, ex Vita S. Hadelini n. 5 (Ibid.). In Gemmeticensi « erat consuetudo (S. Filiberti) de monasterio circumquaque ad exhortandas animas fratres", "candidate_score": 0.643596, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_108_110", "bdc_text": "et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde . Zwingli , Myconius und Glarean rühmen ihn als guten Schüler . Nach dem Tode Ceporins beauftragte man 1526 ihn und seinen Freund Collin mit der griechischen Lektion an der Großmünsterschule ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1767", "psc_text": "amandanda proprietate leges aut sanxerunt, aut servaverunt. Praeclarum hanc in rem exemplum habemus in discipulis sancti Gerasimi abbatis, qui, ut scribit Cyrillus in Vita sancti Euthymii, « nihil 424 possidere tantae eis erat curae, quantae nihil aliud . . . . . erantque adeo remoti ab omni sollicitudine, et a negotiis humanis ita disjuncti, ut nihil haberent praeter ea quibus induebantur, adeo ut non esset secundus amictus . . . . . Haec autem lex est optime tradita a Gerasimo (Tom. II Monum. eccles. Graec.), ut exeuntes cellas dimitterent apertas, ut liceret ei qui vellet ingredi, et quod vellet accipere ex illis vilibus, et ad usum necessariis, nomine prohibente. » Et in discipulis sancti Martini, de quibus Severus Sulpicius (In ejus Vit. c. 7): « Nemo, inquit, ibi quidquam proprium habebat, omnia in medium conferebantur, non emere, aut vendere, ut plerisque monachis moris est, cuiquam licebat. » Denique in Tabennensibus", "candidate_score": 0.643449, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_74_76", "bdc_text": "und übersetzte Zwinglis «Subsidium sive coronis de eucharistia» , 1525 ( Z IV 456f) . Binder machte sich als Lehrer und Schuldramatiker vielfach verdient . Bullinger muß ihn bereits 1523/24 in Zürich kennengelernt haben. - Lit. :", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2667", "psc_text": "viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo VI in claustro litteras edoctus, sacerdos ordinatur (Bolland, 11 Martii); tum ex Vita S. Columbani num. 9, qui Silenis abbatis disciplinae se subjiciens (Saec. II Ben.), « omnium divinarum Scripturarum studiis eum imbuit; » tum ex Vita S. Galli abbatis cap. 1, qui in Bencorensi monasterio (Saec. II Ben.), « superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec.", "candidate_score": 0.64344, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_83", "bdc_text": "und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s.", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2685", "psc_text": "Bertini monasterio fuerat educatus, duplicem in ecclesia sua restituit scholam; et uni Remigium Antissiodori apud S. Germanum; alteri Hucbaldum Elnonensem seu S. Amandi in Belgio monachos praefecit. Saeculo XI, in omnibus passim monasteriis florebant litterarum scientiae; quae res adeo perspicua est, ut in ea probanda diutius immorandum non sit. Saeculo XII ineunte antiquum priscorum monachorum fervorem renovarunt Cistercienses, qui in ipsis ordinis sui cunabulis studiis litterarum operam dare coeperunt; vivente certe S. Bernardo, ut patet ex libro Institutorum capituli generalis Cisterciensis, qui liber complectitur varias definitiones ab initio ordinis in capitulis generalibus editas usque ad annum 1134, quo ipsa prodiit in lucem, hoc est annis circiter viginti ante S. Bernardi obitum. In eo siquidem exstat integrum caput de pueris litteras discentibus (Cap. 76) , quo praescribitur ut « nullus puerorum doceatur litteras intra monasterium, vel in locis monasterii, nisi sit monachus, vel receptus in probatione novitius; quibus tempore lectionis discere", "candidate_score": 0.643431, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_81_83", "bdc_text": "Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus ) und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s.", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2657", "psc_text": "abbatis Viennensis exemplum (Lib. IV, epist. 11. Vid. epist. 3), in cujus epitaphio ita canit Sidonius Apollinaris: Germani decus et dolor Mamerti, Mirantum unica pompa episcoporum, Hoc dat cespite membra Claudianus. Triplex bibliotheca quo magistro Romana, Attica, Christiana fulsit: 635 Quam totam monachus virente in aevo Secreta bibit institutione. Orator, dialecticus, poeta. Tractator, geometra, musicusque. Doctus solvere vincula quaestionum, Et verbi gladio secare sectas, Si quae catholicam fidem lacessunt. Circa idem tempus Lupus episcopus in prospectu urbis Trecensis construxit sibi monasterium, in quo beatus Polichronius, Virdunensis postea futurus episcopus, erudiendus a parentibus, traditus legitur in Hugonis Flaviniacensis Chronico. Eo loci cum Polichronio doctrinae scientiis imbuti fuerunt Severus Trevirensis, Albinus Catalaunensis, Aventinus Trecensis episcopi, et S. Aemilianus: omnes vitae merito et sanctitate insignes. Idem de Britanniae monachis asserendum esse constat, tum ex vita S. Gildae abbatis Ruyensis (Saec. I Bened.), qui sub finem saeculi V abbati « Hilduto traditur imbuendus, qui", "candidate_score": 0.643395, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_107_109", "bdc_text": "NDB III 325 , mit weiterer Lit . et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde . Zwingli , Myconius und Glarean rühmen ihn als guten Schüler .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_790", "psc_text": "« Silentium, inquit Lib. II Histor. Occid. cap. 14, per totam fere diem observantes, mutuis collocutionibus et collationibus unam sibi horam reservant, invicem consolantes, et invicem instruentes. » Quod ita explicat Julianus Varnier De Ant. Praxi Regul. S. B., cap. 16, non quasi singulis diebus unam horam ad mutuam collocutionem reservarent; sed quod, cum abbas fratribus loquendi licentiam indulgeret, integram in id exercitii horam impenderent. Et de hac hora intelligendus S. Bernardus, ubi superbum monachum describens, haec habet In Tract. de Grad. humil., c. 14: « Cum autem pulsato signo necesse est interrumpi colloquium, horam longam breve queritur intervallum. » His in colloquiis, ut id obiter observem, aliquando sermo agebatur de litteris: Si de litteris sermo exoritur, inquit S. Bernardus, vetera proferuntur et nova; volant sententiae, verba resonant ampullosa; aliquando de religione: Quod si de religione agitur, statim visiones et somnia proferuntur, deinde laudat jejunia, etc.; aliquando de rebus jocosis:", "candidate_score": 0.643242, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_79_81", "bdc_text": "Oskar Eberle , Art. Binder , in : NDB II 243 , mit weiterer Lit. , Collinum Rudolf Collin ( Clivanus , Am Bühl , Zum Bühl) , 1499-1578 , geboren in Gundolingen ( Kt . Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2658", "psc_text": "cum Polichronio doctrinae scientiis imbuti fuerunt Severus Trevirensis, Albinus Catalaunensis, Aventinus Trecensis episcopi, et S. Aemilianus: omnes vitae merito et sanctitate insignes. Idem de Britanniae monachis asserendum esse constat, tum ex vita S. Gildae abbatis Ruyensis (Saec. I Bened.), qui sub finem saeculi V abbati « Hilduto traditur imbuendus, qui suscipiens sanctum puerulum, sacris litteris coepit instruere illum; et videns eum formae specie fulgentem, ac liberalibus studiis instantissime intentum, benigno amore dilexit, etc. » Sub eodem magistro profecere etiam Samson et Paulus, quorum primus Dolensis, alter Oximensis fuit episcopus ex ejusdem Vitae n. 3. Et quidem de S. Samsone constat ex ejus Vita n. 7, ab auctore subaequali scripta, ubi de Hilduto sive Eltuto magistro sic disserit: « Ille vero Eltutus de totis Scripturis Veteris ac Novi Testamenti, et omnis philosophiae generis, geometriae scilicet ac rhetoricae grammaticae, et arithmeticae, et omnium artium philosophiae omnium Britannorum peritissimus erat. » Additque: «", "candidate_score": 0.643215, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_50_52", "bdc_text": "Konrad Pellikan , s. oben [Nr. 37 ] S. 201 f , Anm. 11 . Oswald Myconius ( Geißhüsler) , 1488-1552 , geboren in Luzern , besuchte die Schule in Rottweil , studierte 1510-1514 in Basel , wurde dort Lehrer zu St . Theodor , dann zu St . Peter , 1516 Schulmeister am Großmünsterstift in Zürich. Hier bemühte er sich mit Erfolg um die Wahl Zwinglis .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2666", "psc_text": "tantum virum, qui monachorum leges apprime noverat, imo qui monasticam vitam et ipse professus creditur, eos ad aliena suae religioni studia impulisse. Exemplo esse potest Dionysius monachus, cognomento Exiguus, sed eruditione plane maximus, cujus elogium idem Cassiodorus contexuit. Et certe si in Romano S. Andreae monasterio non floruissent hoc saeculo litterarum studia, qua ratione Gregorius Magnus tot verbi divini praecones in Britanniam mittendos exinde extrahere potuisset? Nam et remanere debebant aliqui in commune monasterii, ipsiusque Ecclesiae catholicae, cui potissimum illis temporibus inserviebant monachi, commodum. Quam in Italia ebiberant Benedictini monachi doctrinam eamdem in Britanniam profecti eructarunt: quamvis in Hibernia jam viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo", "candidate_score": 0.643214, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_107_109", "bdc_text": "NDB III 325 , mit weiterer Lit . et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde . Zwingli , Myconius und Glarean rühmen ihn als guten Schüler .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2617", "psc_text": "molendinum, pistrinum, hortum, aliaque id genus; id quod Fuldenses monachi, porrecto ad Carolum Magnum libello, enixe flagitaverunt, postulantes (Num. 16) « ut ipsa monasterii ministeria per fratres ordinentur, id est, pistrinum, hortus, braciatorium, coquina, agricultura, et caetera ministeria, sicut apud decessores nostros fuerunt. » Insuper, cum ad agros excolendos, ligna aliaque ad vitam necessaria in monasterium afferenda, omniaque monasterii ministeria obeunda, nonnulla viderentur animalia necessaria, horum cura etiam in agris pascendorum alicui committebatur, ut patet ex Vita S. Benedicti abbatis Anianensis, in qua haec lego (Num. 38, saec. IV Ben.): « In montibus autem in quibus fratres soliti erant alendarum ovium curam habentes habitare, sibi ad orandum exiguum oratorium exstruxerunt. » Tandem, cum varias in monasteriis artes exerceri S. Benedicti Regula permittat, qui aliquam callebant, huic potissimum applicabantur. Camaldulenses, ut docet Petrus Damiani ( In Vita S. Romualdi, cap. 26), « faciebant omnes opera manuum, alii scilicet cochlearia, alii nebant,", "candidate_score": 0.643134, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_89", "bdc_text": "Collin erwarb das Zürcher Bürgerrecht , heiratete und wurde 1526 mit seinem Freund Ammann als Griechischlehrer an der Großmünsterschule angestellt. 1528-1531 erfüllte er zahlreiche kirchliche und diplomatische Missionen .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2649", "psc_text": "solari valeret, tradit ejusdem Vitae scriptor. Quin et ipse Ammonius episcopus ad Theophilum Alexandrinum archiepiscopum scribens (Ammonius, epistol. ad Theoph., n. 4, apud Boll. Maii 14), testatur se annos decem et septem natum a Theodoro Pachomii discipulo in monasterio susceptum, ab eodem magistris et moderatoribus traditum fuisse, Theodoro scilicet Alexandrino, et Ausonio cuidam, qui secundas ab eo tenebat, ut ab ipso in divinarum Scripturarum intelligentia praeclare erudiretur: quod certe non de simplici sacrae Scripturae notitia, quam ex sola lectione sine magistris acquirere posset, sed de perfecta et integra scientia, quam nisi aliorum adjutus magisterio haudquaquam valeret adipisci, intelligere necessum est. Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio", "candidate_score": 0.643081, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_152_154", "bdc_text": "Dezember 1531 . Die Obrigkeit verwahrte sich aber im 7 . Artikel des Kappeler Briefes gegen jeden Eingriff in die Behördenwahl , de Quervain 237. , deinde ut liberi sint a minoribus decimisDie Aufhebung des kleinen bzw. jungen Zehnten wurde nur z. T. bewilligt , de Quervain 233.239 ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3264", "psc_text": "illis dicit qui divitias habent. » Et Boherius: « De nobilibus, id est divitibus et potentibus. » Et sane nobiles hic pauperibus S. Pater opponit. Offert filium suum Deo in monasterio. ] Regularibus disciplinis instituendum, et in perpetuo Dei servitio ibidem permansurum. Si ipse puer minori aetate est. ] « Id est, si est minor quatuordecim annis, » inquit Richardus de S. Angelo. Et Boherius: « Haec est minor aetas in masculo quatuordecim annorum, et in femina duodecim. » Idem habet Nicolaus de Fractura, atque ita definitum est in concilio Toletano X (Can. 16): « Parentibus sane filios suos religioni contradere non amplius quam usque ad quartum decimum eorum aetatis annum licentia poterit esse. » Saltem ita legit Gratianus 20, quaest. 2, cap. Si in qualibet. Sed Ivo Carnotensis in part. VII Decreti, cap. 27, non quartum decimum, sed duodecimum habet: in editione vero Conciliorum legitur decimum. Ex quo forte", "candidate_score": 0.642964, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_62_64", "bdc_text": "Er besorgte die Herausgabe von Oekolampads Predigten und Vorlesungen sowie des Briefwechsels Oekolampads und Zwinglis . Bullinger lernte ihn vermutlich um 1523/24 in Zürich kennen . Die reiche Korrespondenz nach 1531 zeugt von Freundschaft und Zusammenarbeit , die freilich 1549-1551 etwas getrübt wurde , weil die Basler zu den Verhandlungen um den Consensus Tigurinus nicht beigezogen wurden. - Lit. :", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1070", "psc_text": "252 quoad salutem animarum ipsorum; et propterea dicit Hieronymus ad Rusticum monachum: Nunquam de manu tua cadat psalterium. » Caeterum hic praeterire non possum quod de piis Sanctigallensis monasterii Notkero, Ratperto et Tutilone monachis scribit Ekkehardus junior (In Vita Notkeri, n. 4, saec. V Bened.): « Erat tribus illis inseparabilibus consuetudo, permisso quidem prioris, in intervallo laudum nocturno, convenire in scriptorio, collationesque tali horae aptissimas de Scripturis facere. » Ex dictis hactenus constat perfectum S. Benedicti discipulum post nocturnas vigilias lectum non posse repetere; id quod tum antiquis tum recentioribus monachis sub magna districtione cautum videmus: nam S. Chrysostomus monachorum sui temporis vitam describens (Homil. 59, ad popul. Antioch.), « cum matutinas orationes et hymnos celebraverint, inquit, ad Scripturarum lectionem convertuntur. » Idem de Aegyptiis monachis asserit Cassianus in lib. II, cap. 12. Refert etiam Ruffinus (Lib. III de Vit. Pat., n. 199) nonnullos fratres, quatuor nocte horis somno, quatuor", "candidate_score": 0.64278, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_45_47", "bdc_text": "nisi enim hoc fiat , gravissimas deo , omnium scelerum ultori , poenas dabunt . Gaspar Megander , Franciscus Franz Kolb , s. oben S. 215 , Anm. 54 . ac Bertoldus Berchtold Haller , s. oben [Nr. 39 ] S. 205 , Anm. 1 .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1540", "psc_text": "citius absolvendus, si humiliter ac verecunde satisfacit; tardius, si negligenter ac tepide. CAPUT XXV. De gravioribus culpis. Is autem frater qui gravioris culpae noxa tenetur, suspendatur a mensa simul et ab oratorio. Nullus ei fratrum in ullo jungatur consortio neque in colloquio. Solus sit ad opus sibi injunctum, persistens in poenitentiae luctu, sciens illam terribilem Apostoli sententiam dicentis, traditum hujusmodi hominem Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus sit in die Domini. Cibi autem refectionem solus percipiat mensura vel hora qua praeviderit 367 abbas ei competere. Nec a quoquam benedicatur transeunte, nec cibus qui ei datur. COMMENTARIUS De poenis quibus excommunicati pro gravioribus culpis plecterentur dicturis ante videtur inquirendum quaenam graviores poenae censeri debeant. Et quidem eo in numero primum reponi posse eas existimo quas veteres monachi plagis emendabant, aut expulsione purgabant, quasque refert Cassianus his verbis (Lib. IV, cap. 16): « Residua vero quae apud nos indifferenter admissa, a", "candidate_score": 0.642624, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_8_10", "bdc_text": "von Sitten , doch begann zu dieser Zeit seine Hinneigung zur Reformation . Schon vorher hatte er einige Lutherschriften kennengelernt ( s. Feller 113 ) . Zwingli wandte sich 1523 brieflich mehrmals an ihn ( Z VIII 101-107 )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_707", "psc_text": "supra retulimus ex mss. Consuetudinibus S. Benigni Divionensis de officio eleemosynarii, p. 124, et in lib. V de Antiq. monachorum Ritibus, de fratribus in viam directis, quae omnia declarant quam horrerent Patres nostri quarumcunque feminarum vel levissimam conversationem, et quantum nos ab earum colloquio, quod quidem prodesse nihil, obesse plurimum potest timere debeamus. Et utinam aeque abhorreamus ac S. Joannes abbas Gorziensis, qui adhuc laicus In ejus Vita n. 16, saec. V Bened. « tantum pudicitiae virtus mentem ejus totam pervaserat, ut quo forte loco mulierem sedisse conspexerat, nullo pacto, illa recedente, eodem ipse vel fatigabundus succederet. » Sed de his satis, si tamen hac de re satis dici potest. Vide S. Basil. Regulam ex versione Ruffini interrogat. 197 et 198; Vitam S. Paterni episcopi n. 9, saec. II Bened., pag. 1102; et S. Hugonis episcopi Gratianopolit. n. 15, apud Boll. I April. Nullum odire. ] Recte enim S. Basilius", "candidate_score": 0.642622, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_73_75", "bdc_text": "In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation und übersetzte Zwinglis «Subsidium sive coronis de eucharistia» , 1525 ( Z IV 456f) . Binder machte sich als Lehrer und Schuldramatiker vielfach verdient .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", "candidate_score": 0.642532, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_89", "bdc_text": "Collin erwarb das Zürcher Bürgerrecht , heiratete und wurde 1526 mit seinem Freund Ammann als Griechischlehrer an der Großmünsterschule angestellt. 1528-1531 erfüllte er zahlreiche kirchliche und diplomatische Missionen .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2658", "psc_text": "cum Polichronio doctrinae scientiis imbuti fuerunt Severus Trevirensis, Albinus Catalaunensis, Aventinus Trecensis episcopi, et S. Aemilianus: omnes vitae merito et sanctitate insignes. Idem de Britanniae monachis asserendum esse constat, tum ex vita S. Gildae abbatis Ruyensis (Saec. I Bened.), qui sub finem saeculi V abbati « Hilduto traditur imbuendus, qui suscipiens sanctum puerulum, sacris litteris coepit instruere illum; et videns eum formae specie fulgentem, ac liberalibus studiis instantissime intentum, benigno amore dilexit, etc. » Sub eodem magistro profecere etiam Samson et Paulus, quorum primus Dolensis, alter Oximensis fuit episcopus ex ejusdem Vitae n. 3. Et quidem de S. Samsone constat ex ejus Vita n. 7, ab auctore subaequali scripta, ubi de Hilduto sive Eltuto magistro sic disserit: « Ille vero Eltutus de totis Scripturis Veteris ac Novi Testamenti, et omnis philosophiae generis, geometriae scilicet ac rhetoricae grammaticae, et arithmeticae, et omnium artium philosophiae omnium Britannorum peritissimus erat. » Additque: «", "candidate_score": 0.642515, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_73_75", "bdc_text": "In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation und übersetzte Zwinglis «Subsidium sive coronis de eucharistia» , 1525 ( Z IV 456f) . Binder machte sich als Lehrer und Schuldramatiker vielfach verdient .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3274", "psc_text": "disciplinis, et quantum in se est offerant ipsum Deo. Nam secundum jura cum ad annos discretionis pervenerit, reclamare potest, et ad saeculum redire; unde illud non intelligo de verbis professionis. » Bernardo subscribunt Richardus, et Nicolaus de Fractura. Verum contrarium evincit sequens Regulae textus, quo praescribitur pueri manum cum ipsa petitione in palla altaris involvi. Ipsius petitionis sive oblationis formulas aliquas edidit noster Acherius in notis ad Lanfrancum; alias item noster Mabillonius, alias Carolus Cointius a nobis supra citatus, aliam insuper Smaragdus quam refert Haeftenus lib. IV, tract. 1, disq. 4; duas hic breviores adjicio, unam ex veteri ms. codice S. Ceciliae Albiensis saeculo IX exaratam, quae est hujusmodi. 785 Trado puerum istum in devotione Domini nostri Jesu Christi, coram Deo et SS. ejus, ut persistat omnibus diebus vitae suae, et fiat monachus usque ad mortem suam. Alteram ex mss. codice Montis Majoris in haec verba: Sancitum est in Veteri", "candidate_score": 0.642513, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_82_84", "bdc_text": "und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s. unten Anm. 18 ) in Mailand ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2658", "psc_text": "cum Polichronio doctrinae scientiis imbuti fuerunt Severus Trevirensis, Albinus Catalaunensis, Aventinus Trecensis episcopi, et S. Aemilianus: omnes vitae merito et sanctitate insignes. Idem de Britanniae monachis asserendum esse constat, tum ex vita S. Gildae abbatis Ruyensis (Saec. I Bened.), qui sub finem saeculi V abbati « Hilduto traditur imbuendus, qui suscipiens sanctum puerulum, sacris litteris coepit instruere illum; et videns eum formae specie fulgentem, ac liberalibus studiis instantissime intentum, benigno amore dilexit, etc. » Sub eodem magistro profecere etiam Samson et Paulus, quorum primus Dolensis, alter Oximensis fuit episcopus ex ejusdem Vitae n. 3. Et quidem de S. Samsone constat ex ejus Vita n. 7, ab auctore subaequali scripta, ubi de Hilduto sive Eltuto magistro sic disserit: « Ille vero Eltutus de totis Scripturis Veteris ac Novi Testamenti, et omnis philosophiae generis, geometriae scilicet ac rhetoricae grammaticae, et arithmeticae, et omnium artium philosophiae omnium Britannorum peritissimus erat. » Additque: «", "candidate_score": 0.642513, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_153_155", "bdc_text": "Die Obrigkeit verwahrte sich aber im 7 . Artikel des Kappeler Briefes gegen jeden Eingriff in die Behördenwahl , de Quervain 237. , deinde ut liberi sint a minoribus decimisDie Aufhebung des kleinen bzw. jungen Zehnten wurde nur z. T. bewilligt , de Quervain 233.239 ; vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3214", "psc_text": "octavum annum non recipiantur, nisi evidens utilitas vel necessitas aliud inducat. » Et Cistercienses Institutiones (Dist. 10, cap. 1): » Novitii infra decimum octavum annum recepti a visitatoribus ejiciantur. Abbates vero qui tales scienter receperint, quanto tempore eos retinuerint, tanto tempore sint in pane et aqua omni sexta feria. Excipiuntur ab hac lege qui remotas inhabitant regiones, ut pote Phrygiam, Hungariam, Poloniam, Bohemiam, Livoniam, et Germaniae 771 partes, et alia loca, in quibus adulti raro veniunt ad conversionem, quibus indulgetur ut a quindecim annis et supra ad conversionem venientes licite recipiant. Si vero infra annos quindecim receperint, poenae subjaceant praenotatae. » Antea tamen novitios ubique recipiebant post expletum annum aetatis decimum quintum, ut patet ex libro Institutorum, c. 76: quam etiam aetatem tantum pro admittendis ad professionem requirunt Gregorius IX et Nicolaus IV in suis bullis ad Cluniacenses; licet Petri Venerabilis statutum legamus (Statut. 36), « ut nullus etiam ex", "candidate_score": 0.642457, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_3", "bdc_text": "Vinzenzenmünster in Bern . Bald stieg er zu hohen geistlichen Würden auf , u. a .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3352", "psc_text": "remordente, ut assolet, conscientia, incipiat denuo de rupta stabilitate causari, inquit S. Bernardus (De Praec. et disp., c. 16), generalem super hujuscemodi scrupulo consolatoriam profert sententiam, dicens: Ubique enim uni Deo servitur, et uni Regi militatur. » Quem etiam si talem esse perspexerit abbas, liceat eum in superiore aliquantulum constituere loco. ] Atque ita Guillelmum Luciacensem monachum in Cluniacensi monasterio S. Majolus (Bolland., 1 Januar.) « promovit honorifice cum consilio fratrum, » teste Glabro Rodulfo in Vita S. Guillelmi. Ita in Virdunensi S. Vitoni monasterio S. Popponem (Bolland., 25 Januar.) « in sublimiori quam fuerat loco » promovit Richardus abbas. Ita Petrum Abaelardum in Cluniacensi stabilitate firmata, ad altiorem gradum Petrus Venerabilis extulit, ut ipse docet ad Eloysam scribens. Ex hoc tamen loco Haeftenus recte infert (Lib. IV, tract. 2, disq. 5) communi jure peregrinum hunc monachum ultimo collocandum loco. Et certe in Regula SS. Serapionis, Macarii, Paphnutii, et alterius", "candidate_score": 0.642439, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_50_52", "bdc_text": "Konrad Pellikan , s. oben [Nr. 37 ] S. 201 f , Anm. 11 . Oswald Myconius ( Geißhüsler) , 1488-1552 , geboren in Luzern , besuchte die Schule in Rottweil , studierte 1510-1514 in Basel , wurde dort Lehrer zu St . Theodor , dann zu St . Peter , 1516 Schulmeister am Großmünsterstift in Zürich. Hier bemühte er sich mit Erfolg um die Wahl Zwinglis .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1081", "psc_text": "in Reomensi S. Joannis monasterio colligimus ex libro de Translatione et miraculis ejus, n. 1; sed et S. Galli abbatis discipulos post laborem matutinalis officii quiescendi gratia lectos revisisse auctor est Walfridus in Vita S. Gadi cap. 26 (Saec. II). Similiter S. Geremarus abbas Flaviacensis completo officio revertens in dormitorium in stratu suo collocare se consueverat. ut habent ejus acta n. 14. Idem viguisse in Longoretico monasterio discimus ex Visione Baronti, n. 7, saeculo II Bened.; in Pauliacensi sanctimonialium ex Vita S. Austrobertae, n. 15, saec. III, part. I; in Lindisfarnensis ex Carmine Ethilvulfi monachi cap. 10, 21, 22; in monasterio S. Corbiniani ex ejus Vita auctore Aribone n. 3, denique in Suessionensi B. M. Parthenone aliis in ecclesia vigiliis et orationibus insistentibus, aliae post nocturnum officium dormire permittebantur ex Vita S. Drausii episc., n. 17, apud Bolland., 5 Martii. Sed haec merae indulgentiae, et praeter Regulam S. Benedicti, quae", "candidate_score": 0.642415, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_106_108", "bdc_text": "Alfred Hartmann , Art. Collinus , in : NDB III 325 , mit weiterer Lit . et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2670", "psc_text": "gratia monachi destinarentur, sicuti discimus ex Vita S. Frodoberti abbatis Cellensis n. 6. Hoc saeculo vigebant in praecipuis, si non in omnibus Galliae monasteriis scientiae: in Longoretico Francardus, ejusdem loci postea abbas, « erat nutritor et doctor filiorum nobilium, » ex visione Baronti n. 11. In Pictaviensi S. Hilarii Aicadrus, postea abbas Gemmeticensis (Ibid.), Ansfrido monacho, sapientia famosissimo, puer ad erudiendum traditus, ex ejus Vita cap. 1 (Ibid.). In Solemniacensi, « susceptum B. Tillonem Elegius sancto Remaclo Solemniacensis monasterii sui abbati tradidit nutriendum atque litteris imbuendum . . . . qui sic tam saecularibus quam divinis institutionibus instruendum . . . . suis semper aspectibus astare praecepit, » ex Vita S. Tillonis, n. 4 (Ibid.). In Stabulensi « liberos suos liberalibus, imo monasticis instruendos disciplinis, » tradebant saeculares viri, ex Vita S. Hadelini n. 5 (Ibid.). In Gemmeticensi « erat consuetudo (S. Filiberti) de monasterio circumquaque ad exhortandas animas fratres", "candidate_score": 0.642356, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_80_82", "bdc_text": "NDB II 243 , mit weiterer Lit. , Collinum Rudolf Collin ( Clivanus , Am Bühl , Zum Bühl) , 1499-1578 , geboren in Gundolingen ( Kt . Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus ) und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2617", "psc_text": "molendinum, pistrinum, hortum, aliaque id genus; id quod Fuldenses monachi, porrecto ad Carolum Magnum libello, enixe flagitaverunt, postulantes (Num. 16) « ut ipsa monasterii ministeria per fratres ordinentur, id est, pistrinum, hortus, braciatorium, coquina, agricultura, et caetera ministeria, sicut apud decessores nostros fuerunt. » Insuper, cum ad agros excolendos, ligna aliaque ad vitam necessaria in monasterium afferenda, omniaque monasterii ministeria obeunda, nonnulla viderentur animalia necessaria, horum cura etiam in agris pascendorum alicui committebatur, ut patet ex Vita S. Benedicti abbatis Anianensis, in qua haec lego (Num. 38, saec. IV Ben.): « In montibus autem in quibus fratres soliti erant alendarum ovium curam habentes habitare, sibi ad orandum exiguum oratorium exstruxerunt. » Tandem, cum varias in monasteriis artes exerceri S. Benedicti Regula permittat, qui aliquam callebant, huic potissimum applicabantur. Camaldulenses, ut docet Petrus Damiani ( In Vita S. Romualdi, cap. 26), « faciebant omnes opera manuum, alii scilicet cochlearia, alii nebant,", "candidate_score": 0.642213, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_106_108", "bdc_text": "Alfred Hartmann , Art. Collinus , in : NDB III 325 , mit weiterer Lit . et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", "candidate_score": 0.642192, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_106_108", "bdc_text": "Alfred Hartmann , Art. Collinus , in : NDB III 325 , mit weiterer Lit . et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", "candidate_score": 0.642157, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_156_158", "bdc_text": "- Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr . Karl S. Bader , Zürich ; zum Ausdruck s. SI II 1375 ) .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1171", "psc_text": "toto aestatis tempore nullum omnino trium lectionum festum habeant, ut scribit cardinalis Bona (De Divina Psalm. cap. 18, § 4). Haec lectio, quam pueri apud Cluniacenses legebant ex Udalrico l. III, c. 8, apud Carthusienses cantor hebdomadarius ex Nova Collect. Statut., part. I, c. 16, ex Regulae praescripto memoriter, hoc est ex corde, sine libro recitanda est; adeoque brevis esse debet, brevior tamen aut prolixior pro brevitate aut prolixitate noctium. « Si quem autem movet, inquit Theodemarus (Epist. ad Carolum Magn.), quare B. Benedictus in aestatis tempore quotidianis diebus ad nocturnale officium unam tantum de Veteri Testamento lectionem legi praeceperit, cognoscat necdum eo tempore in Romana Ecclesia, sicut nunc leguntur, sacras Scripturas legi morem fuisse; sed post aliquod tempus hoc institutum esse sive a papa Gregorio, sive, ut ab aliis affirmatur, ab Honorio. » Unicam hic quaestionem movet Hildemarus, et post eum Bernardus Cass., Boherius, et Turrecremata, cur nimirum S.", "candidate_score": 0.642119, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_109_111", "bdc_text": "Zwingli , Myconius und Glarean rühmen ihn als guten Schüler . Nach dem Tode Ceporins beauftragte man 1526 ihn und seinen Freund Collin mit der griechischen Lektion an der Großmünsterschule ; außerdem wirkte er als Professor der Logik und Rhetorik , später auch der lateinischen Sprache .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", "candidate_score": 0.642042, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_138_140", "bdc_text": "Dum epistolam hanc iam finiturus eram , in mentem mihi venit agricolarum Bernatium conventus , quem hic habentUm den Forderungen der Landschaft zuvorzukommen , bekräftigten Berns Rät und Burger am 27 . November 1531 ihren Willen zum Festhalten an der Reformation ( s. Anshelm VI 126 , 9-11 ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3649", "psc_text": "Et Alcuinus ad fratres Wiremutensis et Girwensis ecclesiae scribens (Epist. 49): « Vos vero qui estis patres et pastores sanctae congregationis, docete diligentissime fraterno amore familiam, quam accepistis regendam, omneque bonitatis exemplum in vobismetipsis ostendite; saepiusque Regula S. Benedicti in conventu fratrum propria exponatur lingua, ut intelligi possit ab omnibus. » Similiter S. Dunstanus (In Concord. cap. 1): « Residentibus legatur Regula, vel si dies festus fuerit, evangelium ipsius diei, de qua lectione a priore, prout Dominus dederit, dicatur. » Et Udalricus de capitulo feriae 5 in Coena Domini (Lib. I, c. 12): « Exposita Regulae sententia, jubente domno abbate, consurgit camerarius, etc. » Denique Joannes Trithemius (Praefat. ad lib. Region. claustr.): « Sicut moris est observationibus Bursfeldensibus, cujus unionis et observantiae secundum regulam S. Benedicti sumus, paragraphum unum de eadem Regula, quae nobis capitulariter ter in anno legi consuevit, fratribus meis 875 singulis diebus compellor declarare: super qua subit", "candidate_score": 0.642035, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_156_158", "bdc_text": "- Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr . Karl S. Bader , Zürich ; zum Ausdruck s. SI II 1375 ) .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1283", "psc_text": "die laudem dixi tibi. ] Quasi semetipsum aut alium quemlibet interrogando S. P. Benedictus in hujus capitis titulo dixerat: Qualiter, id est quoties, divina opera per diem agantur? Postea quasi respondendo, inquit Hildemarus, et post eum Bernardus Cassinensis, reponit: Ut ait propheta: Septies in die laudem dixi tibi, prophetica verba, sicuti aiunt praedicti auctores, non sensum suo adaptans proposito: nam propheta numerum definitum pro indefinito assignat, ut idem sit septies quod semper, econtra vero S. P. Benedictus. Qui septenarius sacratus numerus, etc.] Septenarium numerum sacratum appellat ob innumera quae in sese includit sacramenta; ex quibus aliqua revelat S. Bruno Signiensis episcopus his verbis (Lib. IV Sent., c. 13, serm. 2): « Constat non solum apud nos, verum etiam apud saeculi sapientes, septenarium numerum sacratissimum ac perfectissimum esse, quoniam et omnia tempora, et omnes numeri in eo continentur. Constat enim ex pari id est quatuor, et ex primo impari id est", "candidate_score": 0.641909, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_153_155", "bdc_text": "Die Obrigkeit verwahrte sich aber im 7 . Artikel des Kappeler Briefes gegen jeden Eingriff in die Behördenwahl , de Quervain 237. , deinde ut liberi sint a minoribus decimisDie Aufhebung des kleinen bzw. jungen Zehnten wurde nur z. T. bewilligt , de Quervain 233.239 ; vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3264", "psc_text": "illis dicit qui divitias habent. » Et Boherius: « De nobilibus, id est divitibus et potentibus. » Et sane nobiles hic pauperibus S. Pater opponit. Offert filium suum Deo in monasterio. ] Regularibus disciplinis instituendum, et in perpetuo Dei servitio ibidem permansurum. Si ipse puer minori aetate est. ] « Id est, si est minor quatuordecim annis, » inquit Richardus de S. Angelo. Et Boherius: « Haec est minor aetas in masculo quatuordecim annorum, et in femina duodecim. » Idem habet Nicolaus de Fractura, atque ita definitum est in concilio Toletano X (Can. 16): « Parentibus sane filios suos religioni contradere non amplius quam usque ad quartum decimum eorum aetatis annum licentia poterit esse. » Saltem ita legit Gratianus 20, quaest. 2, cap. Si in qualibet. Sed Ivo Carnotensis in part. VII Decreti, cap. 27, non quartum decimum, sed duodecimum habet: in editione vero Conciliorum legitur decimum. Ex quo forte", "candidate_score": 0.641879, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_156_158", "bdc_text": "- Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr . Karl S. Bader , Zürich ; zum Ausdruck s. SI II 1375 ) .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2998", "psc_text": "Martini per singulos annos pedules. De froccis et cucullis, stamineis et femoralibus, vel si qua sunt alia hujusmodi, non est aliud constitutum, nisi ut, cum fuerint inveterata, nec magis usui congrua, eis camerario redditis, prius tamen stamineis et femoralibus ablutis, alia tribuantur, et ipsa eleemosynario pauperibus distribuenda tradantur. » Alexander papa confirmans statuta facta ab Hugone cardinali tituli S. Sabinae presbytero pro reformatione coenobii Athanacensis, in primis dat cucullas et frocos et sotulares quantum expedit, annuatim singulis tres stamineas et tres brachas in capite jejunii. Item duo paria caligarum, unum par grossum in festo S. Lucae, et in Coena Domini aliud de cordato. Item in festo S. Lucae uno anno tunicam et alio pelliciam, et de triennio in triennium nocturnales. In Constitutione etiam Benedicti papae XII decernitur (Cap. 17), ut « ubi alius certus terminus super hoc non fuerit ordinatus, singulis annis, prima videlicet die mensis Octobris, vestiaria praebeantur. »", "candidate_score": 0.641782, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_95_97", "bdc_text": "seine Autobiographie in : Misc. Tig. I /11-29 . Bullinger lernte ihn vermutlich um 1524 in Zürich kennen und studierte 1527 bei ihm Griechisch ( HBD 11 , 12 ) .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3731", "psc_text": "eas quas numero viginti quatuor descripsit Cassianus. Similiter Instituta libros duodecim quos de Institutis renuntiantium composuit. Per Vitas autem Patrum interpretantur aut eos libros qui dicta et facta priscorum monachorum continent, quos vulgo Vitas Patrum appellant, aut etiam acta quorumcunque sanctorum scripta, quorum exempla ad perfectiorem vitam segniores haud parum excitant, uti nos docet S. Joannes Climacus his verbis (Grad. 26): « Religiosorum Patrum vitae et virtutes auditae, seu recitatae, et lectae, mentem nostram ad imitandi studium excitant: doctrinae vero auditio est lucerna quae pellit tenebras, quaeque errantes in viam reducit, caecutientes illustrat. » Certe Gregorius episcopus Turonensis (Lib. de Vit. Pat. cap. ult.) Vitas Patrum, et Institutiones monachorum Leobardo monacho, ad Majus monasterium recluso direxit, ut eum adversus tentationes praemuniret. Sed et Regula S. Patris nostri Basilii. ] Caesariensis nimirum in Cappadocia episcopi, cujus habemus regulas breviores, et fusius disputatas, et alteram ex utrisque conflatam, quam ex Graeco in", "candidate_score": 0.641729, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_73_75", "bdc_text": "In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation und übersetzte Zwinglis «Subsidium sive coronis de eucharistia» , 1525 ( Z IV 456f) . Binder machte sich als Lehrer und Schuldramatiker vielfach verdient .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2158", "psc_text": "videtur synodus Aquisgranensis, statuens « ut poma et lactucae, nisi quando alius cibus sumitur, non comedantur. » Panis libra una propensa sufficiat in die. ] De pondere hujus librae inter se non consentiunt auctores. Libra est duplex, Romana unciarum duodecim, et mercatoria sexdecim; utraque etiam minor Neapolitana. An vero alterutram adoptaverit S. P. Benedictus non constat. Singulare pro suis discipulis librae pondus instituisse, communis est sententia. Idque persuadent, 1º quod sanctus Pater discipulum suum B. Maurum dirigens in Gallias, cum sacro Regulae textu pondus librae panis eidem deferendum secum tradiderit (Faust. in Vita sancti Maur., num. 29); quod, si singulare non exstitisset, haud necesse fuisset illud eo deferre, cum simile in Gallia reperiri posset; 2º quod, everso a Longobardis monasterio, Cassinenses Romam aufugientes S. Regulae textum cum relicta sibi a S. Benedicto panis libra secum detulerint; cujus pondus, restaurato postea monasterio, Zacharias papa ibidem restituit (Leo Ostiensis Chron. Cassin., lib.", "candidate_score": 0.641607, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_120_122", "bdc_text": "HBLS I 344. , Rodolphum denique Thumisium Johann Rudolf Thumysen , gest. 1552 , Sohn des Zunftmeisters Rudolf Thumysen ( s. oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , seit 1517 Kaplan in Kilchberg ( Kt . Zürich) , 1523 Pfarrer in Regensdorf ( Kt . Zürich) , 1526 Kaplan bzw. Helfer am Fraumünster in Zürich. - Lit. : AZürcherRef 1414. 1714 , S. 733 ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2841", "psc_text": "sermones in Cassinensi bibliotheca vidit noster Mabillonius. Rodulfus abbas monasterii S. Theodorici prope Rhemos, coram Roberto Flandrensium comite, et Danorum regina Vitam S. Theoderici (Saec. I Ben) jussit legi, ut scribit Adalgisus in lib. Mirac. ejus, cap. 15. Denique Patres congregationis Anglicanae statuunt (In cap. 53), ut « ducatur ad cellam hospitum, ubi a fratre cui mandatur cura hospitum legatur lectio ex I Joan., cap. IV, Charissimi, diligamus, etc., usque ad finem; et dicatur, Tu autem, Domine, et statim prosternat se coram hospite, deosculans terram, quo Christus in eo adoretur juxta regulam. » Secundo, statim post factam in ecclesia orationem, et exhibitum pacis osculum, antequam hospes duceretur in hospitium, fiebat hujusmodi lectio, ut videre est in libro Usuum Cisterciensium (Cap. 87): « Osculentur eos, et postmodum resideant, et lecta sententia, si expositione indiget hospes, exponatur ei; deinde ducatur ad hospitium, vel praesentetur hospitali; fratres autem redeant in claustrum; » et", "candidate_score": 0.641124, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_114_116", "bdc_text": "Ammann verfaßte zwei dialektisch-rhetorische Schulbücher ( 1559 ) . Bullinger lernte ihn um 1523/24 kennen; 1527 war Ammann einer der Griechischlehrer Bullingers ( HBD 11 , 12 )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2649", "psc_text": "solari valeret, tradit ejusdem Vitae scriptor. Quin et ipse Ammonius episcopus ad Theophilum Alexandrinum archiepiscopum scribens (Ammonius, epistol. ad Theoph., n. 4, apud Boll. Maii 14), testatur se annos decem et septem natum a Theodoro Pachomii discipulo in monasterio susceptum, ab eodem magistris et moderatoribus traditum fuisse, Theodoro scilicet Alexandrino, et Ausonio cuidam, qui secundas ab eo tenebat, ut ab ipso in divinarum Scripturarum intelligentia praeclare erudiretur: quod certe non de simplici sacrae Scripturae notitia, quam ex sola lectione sine magistris acquirere posset, sed de perfecta et integra scientia, quam nisi aliorum adjutus magisterio haudquaquam valeret adipisci, intelligere necessum est. Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio", "candidate_score": 0.641004, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_112_114", "bdc_text": "Anfang 1526 nahm er mit Sebastian Hofmeister in zürcherischem Auftrag am Religionsgespräch von Ilanz ( Kt . Graubünden ) und 1528 an der Berner Disputation teil. Seit 1533 war er Schulherr . Ammann verfaßte zwei dialektisch-rhetorische Schulbücher ( 1559 ) .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2670", "psc_text": "gratia monachi destinarentur, sicuti discimus ex Vita S. Frodoberti abbatis Cellensis n. 6. Hoc saeculo vigebant in praecipuis, si non in omnibus Galliae monasteriis scientiae: in Longoretico Francardus, ejusdem loci postea abbas, « erat nutritor et doctor filiorum nobilium, » ex visione Baronti n. 11. In Pictaviensi S. Hilarii Aicadrus, postea abbas Gemmeticensis (Ibid.), Ansfrido monacho, sapientia famosissimo, puer ad erudiendum traditus, ex ejus Vita cap. 1 (Ibid.). In Solemniacensi, « susceptum B. Tillonem Elegius sancto Remaclo Solemniacensis monasterii sui abbati tradidit nutriendum atque litteris imbuendum . . . . qui sic tam saecularibus quam divinis institutionibus instruendum . . . . suis semper aspectibus astare praecepit, » ex Vita S. Tillonis, n. 4 (Ibid.). In Stabulensi « liberos suos liberalibus, imo monasticis instruendos disciplinis, » tradebant saeculares viri, ex Vita S. Hadelini n. 5 (Ibid.). In Gemmeticensi « erat consuetudo (S. Filiberti) de monasterio circumquaque ad exhortandas animas fratres", "candidate_score": 0.640988, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_156", "bdc_text": "- Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1169", "psc_text": "nonagesimo quarto psalmo. COMMENTARIUS. 275 A Pascha autem usque ad calendas Novembris, etc.] A Pascha, inquit, scilicet Resurrectionis, ad differentiam aliarum solemnitatum Domini nostri Jesu Christi, inquit Boherius, quas etiam quaedam provinciae Paschata vocant. Ita in antiquis Germaniae Consuetudinibus mss., feria V in Coena Domini Pascha appellatur. Pro ipsis tribus lectionibus una de Veteri Testamento memoriter dicatur. ] Huc spectare videtur illud Guigonis Carthusiae prioris statutum (Cap. 5): « A Pentecoste usque ad Novembris calendas, una, nisi festum intersit, lectione sicut caeteri monachi contenti sumus. » Quod dicit a Pentecoste, ostendit toto tempore Paschali plures recitatas fuisse lectiones, et revera tres olim in omnibus passim monasteriis legebantur, uti observavimus in lib III de Antiquis monachorum Ritibus, cap. 18, quod etiam exemplo Romanae Ecclesiae tota aestate praestitisse Cassinenses constat ex Theodemari abbatis epistola ad Carolum Magnum. Scribit etiam Amalarius in Supplem. quod « in quibusdam monasteriis monachorum propter consuetudinem Romanam, ne", "candidate_score": 0.640942, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_50_52", "bdc_text": "Konrad Pellikan , s. oben [Nr. 37 ] S. 201 f , Anm. 11 . Oswald Myconius ( Geißhüsler) , 1488-1552 , geboren in Luzern , besuchte die Schule in Rottweil , studierte 1510-1514 in Basel , wurde dort Lehrer zu St . Theodor , dann zu St . Peter , 1516 Schulmeister am Großmünsterstift in Zürich. Hier bemühte er sich mit Erfolg um die Wahl Zwinglis .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_177", "psc_text": "« quidam infra monasterii septa in cellis includebantur, ut patet ex Justiniani Novella 5: Nisi quidam illorum in contemplatione et perfectione degentes, vitam remotam habeant in hospitio, quos vocare anachoretas, id est discedentes; et hesychastas, id est quiescentes consueverunt; ubi hospitium sumitur pro cella, ibi enim agitur de iis qui in monasteriis includuntur. Id etiam planum est ex canone 41 sextae synodi, quae ait hujusmodi inclusos ἀναχωρητικὴν παιδοτριβεῖσθαι διαγωγὴν, id est anachoreticam exercere vitam. Quidam vero extra monasterii septa inclusi erant, de quibus hoc capite agit S. Isidorus. » Porro a primo reclusionis genere exclusae non fuerunt ipsae mulieres, quas in virorum monasteriis inclusas vixisse non raro reperimus apud auctores. Talis erat apud Meldos Otgerii ducis Carmentriacensis soror (Saec. IV Bened. part. I, p. 659) nomine Gibelina amoris Dei gratia saeculo XI reclusa in Faroniano monasterio, ex Fulcoudi abbatis Notitia de praefato Otgerio. Talis apud Virodunum S. Popponis mater B.", "candidate_score": 0.640885, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_97_99", "bdc_text": "Bullinger lernte ihn vermutlich um 1524 in Zürich kennen und studierte 1527 bei ihm Griechisch ( HBD 11 , 12 ) . Collin war bei Bullingers letzter Begegnung mit Zwingli in Bremgarten anwesend ( HBRG III 49 ) . - Lit. :", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2844", "psc_text": "Tertio, haec olim lectio fiebat in auditorio, ut patet ex Vita sancti Guillelmi ducis et monachi Gellonensis (Saec. IV Ben.), ubi narratur quomodo suo susceptus fuerit in monasterio. Ac primo quidem num. 21, longe occurritur ei a fratribus, ducitur ad orationem, ecclesiaeque dona confert. Et postea, num. 22: « Completa oratione, factaque cunctis altaribus 680 sua cuique digna veneratione . . . . itur in auditorium, et osculatis fratribus, lectaque ex more lectione, factoque pro tempore brevi sermone de animae aedificatione, mox vir Dei subinfert, et indicat manifeste cur ipse venerit. » Idem videre est apud Ekkehardum in lib. de Casibus S. Galli cap. 11, ubi referens qua ratione episcopi et abbates ad visitandum S. Galli asceterium missi ab Ottone imperatore recepti fuerint: « Adveniunt omnes, inquit, festive receptis Cives apostolorum responsorium canitur. Abbas in auditorio debilis residens, introductis quidem eis assurgit. Legitur considentibus lectio de charitate et de pedisequa", "candidate_score": 0.640714, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_50_52", "bdc_text": "Konrad Pellikan , s. oben [Nr. 37 ] S. 201 f , Anm. 11 . Oswald Myconius ( Geißhüsler) , 1488-1552 , geboren in Luzern , besuchte die Schule in Rottweil , studierte 1510-1514 in Basel , wurde dort Lehrer zu St . Theodor , dann zu St . Peter , 1516 Schulmeister am Großmünsterstift in Zürich. Hier bemühte er sich mit Erfolg um die Wahl Zwinglis .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3302", "psc_text": "cap. Cum simus, eodem titulo, idque propter abusum nonnullorum qui non tam devotionis quam sublevandae familiae gratia, si quos gibbosos, deformes, aut saeculo ineptos habebant filios, hos in monasteria intrudebant, id quod non solum ipsis pueris, sed etiam in disciplinae regularis ruinam vergebat. Unde nonnulli abbates, etiam antea, pueros in monasteriis haudquaquam recipere volebant. Qua de re S. Udalricus in praefatione ad Consuetudines Cluniacenses (Spicil. tom. IV), quam Willelmo Hirsaugien i abbati nuncupat; eumdem laudat quod lege lata providisset ne pueri in monasterio admitterentur, « ut opus sit, inquit, praefatis saecularibus alium sibi nidum providere, ubi reponant pullos suos abortivos velut exhaeredatos. » De qua re, addit paulo post, sentiat quisque quod voluerit; ego certus sum illam te radicem funditus exstirpasse, ex qua sola praecipue omnia sunt monasteria destructa, quae destructa sunt vel in Teutonica, vel in Romana lingua. » Idem quoque animadverterat Guigo Carthusiae Majoris prior quintus, uti ipse", "candidate_score": 0.640656, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_73_75", "bdc_text": "In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation und übersetzte Zwinglis «Subsidium sive coronis de eucharistia» , 1525 ( Z IV 456f) . Binder machte sich als Lehrer und Schuldramatiker vielfach verdient .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1742", "psc_text": "armarium, ab armario in quo libri recondebantur, appellabant. Illud in Fuldensi monasterio olim exercuit Gerhohus presbyter ex Rabani carmine 16, in Tolosano B. Mariae S. Geraldus postea episcopus Bracarensis (Misc. Baluz. tom. III), qui « quia divinae Scripturae pabulo refici magnopere exoptabat, armarii, in quo libri divini reponebantur, custos factus 418 est, in cujus officii obedientia annis multis perduravit, » inquit Bernaldus in ejus Vita n. 1. Sed ex Regula Magistri cap. 17, custos ferramentorum et libros et diplomata sub sua cura habebat. Quod de sancto Geraldo scribit Bernardus eum in armarii obedientia annis multis perdurasse, non sic capiendum est, quasi ad vitam officia monachis essent commissa, cum potius singulis annis renovata fuisse constans sit traditio, quam colligere licet ex sancto Hieronymo de Tabennensibus referente (Praef. in Reg. sancti Pach., n. 8), quod singulis annis mense cui vocabulum est mesore, id est Augusto, « disponuntur monasteriorum capita, dispensatores, praepositi, ministri,", "candidate_score": 0.640646, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_73", "bdc_text": "In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", "candidate_score": 0.640416, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_156_158", "bdc_text": "- Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr . Karl S. Bader , Zürich ; zum Ausdruck s. SI II 1375 ) .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3000", "psc_text": "scapulari cum caputio, prout supra. Tertio anno provideatur de tunica, scapulari cum caputio et cuculla, prout supra. Praedicta vero omnia, uno et eodem tempore consignentur, scilicet in festo Resurrectionis Domini nostri Jesu Christi integra, et absque mora et dilatione aliqua. Provideantur eisdem annuatim in festo scilicet omnium Sanctorum femoralium, caligagarum et crepidarum. De calceis vero provideatur eis secundum necessitatem et indigentiam. Oblatis autem professis provideatur primo anno de tunica, scapulari et bireto. Anno secundo de tribus interulis, scapulari et bireto. Anno tertio de tunica, scapulari, bireto et pallio, tempore quo supra. Provideatur similiter eis annuatim in festo Omnium Sanctorum de femoralibus et caligis. De calceis vero secundum eorum indigentiam. » At magis placuit Aquisgranensi concilio (Can. 53), ut, nulla temporis habita ratione, « quoties exposcit necessitas, vestimenta, et calciamenta, et omnia necessaria fratribus dentur. » Quam legem sequuntur Cistercienses in lib. Instit. dist. 8, c. 9, Bursfeldenses in Caeremoniali, dist.", "candidate_score": 0.640199, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_120_122", "bdc_text": "HBLS I 344. , Rodolphum denique Thumisium Johann Rudolf Thumysen , gest. 1552 , Sohn des Zunftmeisters Rudolf Thumysen ( s. oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , seit 1517 Kaplan in Kilchberg ( Kt . Zürich) , 1523 Pfarrer in Regensdorf ( Kt . Zürich) , 1526 Kaplan bzw. Helfer am Fraumünster in Zürich. - Lit. : AZürcherRef 1414. 1714 , S. 733 ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3649", "psc_text": "Et Alcuinus ad fratres Wiremutensis et Girwensis ecclesiae scribens (Epist. 49): « Vos vero qui estis patres et pastores sanctae congregationis, docete diligentissime fraterno amore familiam, quam accepistis regendam, omneque bonitatis exemplum in vobismetipsis ostendite; saepiusque Regula S. Benedicti in conventu fratrum propria exponatur lingua, ut intelligi possit ab omnibus. » Similiter S. Dunstanus (In Concord. cap. 1): « Residentibus legatur Regula, vel si dies festus fuerit, evangelium ipsius diei, de qua lectione a priore, prout Dominus dederit, dicatur. » Et Udalricus de capitulo feriae 5 in Coena Domini (Lib. I, c. 12): « Exposita Regulae sententia, jubente domno abbate, consurgit camerarius, etc. » Denique Joannes Trithemius (Praefat. ad lib. Region. claustr.): « Sicut moris est observationibus Bursfeldensibus, cujus unionis et observantiae secundum regulam S. Benedicti sumus, paragraphum unum de eadem Regula, quae nobis capitulariter ter in anno legi consuevit, fratribus meis 875 singulis diebus compellor declarare: super qua subit", "candidate_score": 0.640162, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_80_82", "bdc_text": "NDB II 243 , mit weiterer Lit. , Collinum Rudolf Collin ( Clivanus , Am Bühl , Zum Bühl) , 1499-1578 , geboren in Gundolingen ( Kt . Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus ) und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1081", "psc_text": "in Reomensi S. Joannis monasterio colligimus ex libro de Translatione et miraculis ejus, n. 1; sed et S. Galli abbatis discipulos post laborem matutinalis officii quiescendi gratia lectos revisisse auctor est Walfridus in Vita S. Gadi cap. 26 (Saec. II). Similiter S. Geremarus abbas Flaviacensis completo officio revertens in dormitorium in stratu suo collocare se consueverat. ut habent ejus acta n. 14. Idem viguisse in Longoretico monasterio discimus ex Visione Baronti, n. 7, saeculo II Bened.; in Pauliacensi sanctimonialium ex Vita S. Austrobertae, n. 15, saec. III, part. I; in Lindisfarnensis ex Carmine Ethilvulfi monachi cap. 10, 21, 22; in monasterio S. Corbiniani ex ejus Vita auctore Aribone n. 3, denique in Suessionensi B. M. Parthenone aliis in ecclesia vigiliis et orationibus insistentibus, aliae post nocturnum officium dormire permittebantur ex Vita S. Drausii episc., n. 17, apud Bolland., 5 Martii. Sed haec merae indulgentiae, et praeter Regulam S. Benedicti, quae", "candidate_score": 0.640038, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_55_57", "bdc_text": "Myconius war einer der engsten Mitarbeiter Zwinglis . Nach dessen Tod wollte er nicht mehr in Zürich bleiben ( zur Zeit dieses Briefes hielt er sich zweifellos noch dort auf) , zog nach Basel und wurde am 22 . Dezember 1531 Pfarrer zu St. Alban . Im August 1532 trat er die Nachfolge Oekolampads an.", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2675", "psc_text": "in Agaliensi monasterio imbibisse necessum est. Intactum etiam hoc saeculo Orientem relinquere non decet; in quo S. Theodorus Siceota defunctus est anno 613; de quo item Georgius ejus discipulus, vitam illius scribens ita loquitur (Bolland. 22 Aprilis): « Infans ipsi oblatus sum, qui et in ejus sancto monasterio enutritus a religiosissimo praefecto litteras didici. » Circa idem tempus Joannes Moschus presbyter et monachus in monasterio S. Theodosii abbatis et archimandritae, omnium quae Jerosolymis erant coenobiorum, varia peragravit loca, lustravitque monasteria; quo in itinere viros etiam doctissimos et philosophos disciplinae et studiorum gratia visitavit, uti ipse testatur in eo quod adornavit, Prato spiritali cap. 171 et 172. Et haec sufficere debent pro saeculo septimo. Saeculo VIII. S. Bonifacius in Nutscellense coenobium commigrans, sub Wimberto abbate piissimo eum in virtutibus ac litteris progressum fecit, ut docendi quoque munus paulo post ipse obierit. Postea transmittens in Germaniam, cum eum populum ad verum Christi", "candidate_score": 0.639987, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_81", "bdc_text": "Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1451", "psc_text": "de Fractura: « Lectisternia, id est loca in quibus jacere solent monachi; » et cardinalis de Turrecremata: « Lectisternia autem, id est loca vel locellos 346 in quibus lecti sternendi sunt. » Quibus consentit Bernardus Cassinensis ita scribens: « De hoc vocabulo, lectisternia, dicunt quidam quod idem est quod lectus stratus, hoc est lectus cum suo stramento; alii dicunt lectisternium esse domum in qua lecti sternuntur; sed rei veritas est quod lectisternia sunt loca in quibus sedere et jacere solemus: nam regulariter monachus et lectum in quo quiescat, et locellum in quo sedendo legat habere debet. » Bernardum in primo comment. exscribit Boherius; in secundo vero: « Lectisternia, inquit, id est lectorum stramenta, » de quibus c. 55, ad quod remittit: « Stramenta lectorum matta, sagum, laena, et capitale. » Denique Richardus de S. Angelo: « Lectisternia, id est ordines, seu ordinationes lectorum. » Ad quem accedit Theobaldus Artaldus hunc", "candidate_score": 0.63972, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_97_99", "bdc_text": "Bullinger lernte ihn vermutlich um 1524 in Zürich kennen und studierte 1527 bei ihm Griechisch ( HBD 11 , 12 ) . Collin war bei Bullingers letzter Begegnung mit Zwingli in Bremgarten anwesend ( HBRG III 49 ) . - Lit. :", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2673", "psc_text": "Benedicti Biscopi n. 18. His adjungendus est Beda Venerabilis, qui, ut scribit Cuthbertus ejus discipulus in ejus Vita n. 2 (Saec. III Ben.), in Girwensi monasterio « infantulus bonae spei et divina et saeculari litteratura diligenter imbuitur . . . . . Et cum in Latina erudiretur lingua, Graecae quoque peritiam non mediocriter percepit. » Neque vero in sola Latinae et Graecae linguae scientia profecit, sed in omni etiam artium liberalium disciplina; id quod testantur varia quae post se reliquit et hactenus perseverant omnigenae doctrinae monumenta. Porro quam infantulus acceperat doctrinam, eamdem factus in eodem monasterio magister fratribus suis postea reddidit. Viguisse etiam in coenobiis monachorum Britanniae minoris (Armoricam vocant) litterarum scientias, colligimus ex Vita S. Judoci (Saec. II Ben.) n. 3. 639 Quod si inde gradum faciamus in Hispaniam, idem et ibi reperiemus obtinuisse institutum. Nam cum S. Hildephonsus Toletanus episcopus (In ejus Vita num. 2, ibid.) « sub", "candidate_score": 0.639709, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_83", "bdc_text": "und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s.", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2671", "psc_text": ". . suis semper aspectibus astare praecepit, » ex Vita S. Tillonis, n. 4 (Ibid.). In Stabulensi « liberos suos liberalibus, imo monasticis instruendos disciplinis, » tradebant saeculares viri, ex Vita S. Hadelini n. 5 (Ibid.). In Gemmeticensi « erat consuetudo (S. Filiberti) de monasterio circumquaque ad exhortandas animas fratres transmittere, » ex Vita S. Filiberti n. 20 (Ibid.). Denique SS. Botulfus et Adulfus in Gallia monachi « non solum doceri, sed ex gratia Dei inter perfectiores potestatem adepti sunt docendi, » ex Vita S. Botulli n. 2 (Saec. III Ben.). Quod hic de Galliae monasteriis asserimus, idem de Anglicanis multis potest exemplis confirmari, nimirum saeculo VII Theodorus ex monacho Cantuariensis episcopus, et Adrianus abbas (Saec. II Ben.) « quia litteris sacris simul et saecularibus abundanter ambo erant instructi, congregata discipulorum caterva, scientiae salutaris quotidie flumina irrigandis eorum cordibus emanabant, ita ut metricae artis, astronomicae, et arithmeticae, ecclesiasticae disciplinam inter", "candidate_score": 0.639638, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_80_82", "bdc_text": "NDB II 243 , mit weiterer Lit. , Collinum Rudolf Collin ( Clivanus , Am Bühl , Zum Bühl) , 1499-1578 , geboren in Gundolingen ( Kt . Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus ) und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2543", "psc_text": "» 608 Quaeret aliquis quibus veteres monachi signis uterentur ad convocandos fratres ad opus Dei. Respondeo quatuor potissimum modis id praestitisse. Primo, tuba, et quidem ut credibilius est, cornea potius quam aerea, ut pote qui omnis omnino metalli essent expertes: ut videre est in Regula S. Pachomii art. 2, et apud S. Joannem Climacum gradu 19. Secundo, tabula lignea, ut patet ex Vita S. Theodosii coenobiarchae n. 73 et 77, apud Boll. 11 Januarii, ex Prato spirituali cap. 11, ex secunda synodo Nicaena act. 4, et ex Vita S. Nicolai Studitae, qui saeculo IX florebat, n. 50 apud Boll., 4 Februarii. Tertio, voce altius decantata, verbi gratia alleluia; unde S. Hieronymus de monasterio S. Paulae loquens (Epist. 27), « Post alleluia decantatum, inquit, quo signo vocabantur ad collectam, nulli residere licitum erat. » Quarto, campana, ut colligere licet ex Cumeneo albo in Vita S. Columbae n. 22 (Saec. I Ben.):", "candidate_score": 0.639512, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_45_47", "bdc_text": "nisi enim hoc fiat , gravissimas deo , omnium scelerum ultori , poenas dabunt . Gaspar Megander , Franciscus Franz Kolb , s. oben S. 215 , Anm. 54 . ac Bertoldus Berchtold Haller , s. oben [Nr. 39 ] S. 205 , Anm. 1 .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_586", "psc_text": "] Qui judicii diem non timet, hic judicio carere merito dicendus est, et reprobatus: « Irremediabile namque periculum est, inquit S. Augustinus Serm. 154 in Append. Serm. seu quivis alius, sic aliquem vitiis, et cupiditatibus frena laxare, ut se rationem Deo non meminerit redditurum: puto quia magna sit jam peccati poena metum ac memoriam futuri perdidisse judicii. » Gehennam expavescere. ] Et quis non expavesceret, cum vel quique sanctorum etiam maximi sola gehennae cogitatione toti tremuerunt? Quis nostrum S. Bernardo sanctior? et tamen quis non contremiscens eum contremiscentem audire potest? « Contremisco, inquit Serm. 16, in Cant., a dentibus bestiae infernalis, a ventre inferi, a rugientibus praeparatis ad escam: horreo vermem rodentem, et ignem torrentem, fumum et vaporem, et sulphur, et spiritum procellarum: horreo tenebras exteriores. Quis dabit capiti meo aquam, et oculis meis fontem lacrymarum, ut praeveniam fletibus fletum, et stridorem dentium, et manuum pedumque dura vincula, et pondus", "candidate_score": 0.639464, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_53_55", "bdc_text": "Seit 1519 Schulmeister in Luzern , dort wurde er 1522 wegen seiner reformatorischen Gesinnung ausgewiesen und kam als Nachfolger Leo Juds nach Einsiedeln. 1523 kehrte er wieder nach Zürich als Lehrer am Fraumünster zurück . Myconius war einer der engsten Mitarbeiter Zwinglis .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2669", "psc_text": "et Ragnacharium Augustanum episcopos, de quibus etiam Jonas in Vita sancti Eustasii, num. 5, quo quidem praeceptore adeo profecit Agilus, ut « liberalibus disciplinis enucleatius imbutus, multos sua facundia erudierit, plurimos catholicae fidei puritate illustrarit, nonnullos etiam luculentissimis documentis, postposita altitudinis pompa, sub professione sacrae religionis idoneos reddidit. » Neque vero saeculo duntaxat sexto sub Columbano, sed etiam septimo 638 sub Walberto, Columbani post Eustasium successore, Luxovii floruerunt litterarum studia (Saec. II Ben.). Eo scilicet abbate, « tam in religionis apice quam etiam in perfectione doctrinae » prae omnibus Galliae monasteriis Luxoviense fulgebat coenobium, ut etiam ex aliis coenobiis eruditionis gratia monachi destinarentur, sicuti discimus ex Vita S. Frodoberti abbatis Cellensis n. 6. Hoc saeculo vigebant in praecipuis, si non in omnibus Galliae monasteriis scientiae: in Longoretico Francardus, ejusdem loci postea abbas, « erat nutritor et doctor filiorum nobilium, » ex visione Baronti n. 11. In Pictaviensi S. Hilarii Aicadrus,", "candidate_score": 0.639464, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_155_157", "bdc_text": "vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 . - Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr . Karl S. Bader , Zürich ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1170", "psc_text": "tres olim in omnibus passim monasteriis legebantur, uti observavimus in lib III de Antiquis monachorum Ritibus, cap. 18, quod etiam exemplo Romanae Ecclesiae tota aestate praestitisse Cassinenses constat ex Theodemari abbatis epistola ad Carolum Magnum. Scribit etiam Amalarius in Supplem. quod « in quibusdam monasteriis monachorum propter consuetudinem Romanam, ne penitus ab ea discrepent, ut historiam Veteris Instrumenti plenius in ecclesiis legant, aestatis tempore feria tantum 2, 3 et 4, tres lectiones aguntur; et aliis tribus diebus nisi sancti alicujus memoria fuerit, propter observationem Regulae S. Benedicti una contentum est. » Sed Cistercienses adeo mordicus S. Regulae legibus adhaeserunt, ut toto aestatis tempore nullum omnino trium lectionum festum habeant, ut scribit cardinalis Bona (De Divina Psalm. cap. 18, § 4). Haec lectio, quam pueri apud Cluniacenses legebant ex Udalrico l. III, c. 8, apud Carthusienses cantor hebdomadarius ex Nova Collect. Statut., part. I, c. 16, ex Regulae praescripto memoriter, hoc", "candidate_score": 0.63944, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_80_82", "bdc_text": "NDB II 243 , mit weiterer Lit. , Collinum Rudolf Collin ( Clivanus , Am Bühl , Zum Bühl) , 1499-1578 , geboren in Gundolingen ( Kt . Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus ) und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2673", "psc_text": "Benedicti Biscopi n. 18. His adjungendus est Beda Venerabilis, qui, ut scribit Cuthbertus ejus discipulus in ejus Vita n. 2 (Saec. III Ben.), in Girwensi monasterio « infantulus bonae spei et divina et saeculari litteratura diligenter imbuitur . . . . . Et cum in Latina erudiretur lingua, Graecae quoque peritiam non mediocriter percepit. » Neque vero in sola Latinae et Graecae linguae scientia profecit, sed in omni etiam artium liberalium disciplina; id quod testantur varia quae post se reliquit et hactenus perseverant omnigenae doctrinae monumenta. Porro quam infantulus acceperat doctrinam, eamdem factus in eodem monasterio magister fratribus suis postea reddidit. Viguisse etiam in coenobiis monachorum Britanniae minoris (Armoricam vocant) litterarum scientias, colligimus ex Vita S. Judoci (Saec. II Ben.) n. 3. 639 Quod si inde gradum faciamus in Hispaniam, idem et ibi reperiemus obtinuisse institutum. Nam cum S. Hildephonsus Toletanus episcopus (In ejus Vita num. 2, ibid.) « sub", "candidate_score": 0.639394, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_79_81", "bdc_text": "Oskar Eberle , Art. Binder , in : NDB II 243 , mit weiterer Lit. , Collinum Rudolf Collin ( Clivanus , Am Bühl , Zum Bühl) , 1499-1578 , geboren in Gundolingen ( Kt . Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2956", "psc_text": "essent Basilianorum vestes discimus ex Vita S. Philareti saeculo XI a Nilo monacho coaetaneo scripta, num. 21 (Bolland., 6 Aprilis), ubi agens de illius ad habitum monasticum receptione, has recenset vestes: Sticarium, id est tunicam; pallium, quod supra cervices et scapulas est; cucullium, quod capiti imponimus; crucem in fronte gestandam, et cingulum cum sua fibula. Inter Aegyptiorum monachorum vestes Evagrius Sithensis monachus in epistola ad Anatolium (Tom. III Mon. Eccles. Graec.) has nominat: Cucullum, analabum, melotem, zonam, et baculum. Alias addit Cassianus eo in libro quem de Habitu monachi conscripsit, ubi has eorum vestes earumque symbola explicat, scilicet cucullum, colobium, rebrachiatoria, mafortes, melotem et pellem caprinam, cingulum et caligas. Abbas Patermuthius adolescentem ad se conversionis gratia accedentem « lebitone indutum, cuculla capiti circumposita, ac melote ad humeros, cinctumque linteo ad monachale institutum, exercitiumque promovit, » ut videre est in Aegypt. monach. Historia (Tom. III Mon. Eccles. Graecae). In Regula S.", "candidate_score": 0.639372, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_80_82", "bdc_text": "NDB II 243 , mit weiterer Lit. , Collinum Rudolf Collin ( Clivanus , Am Bühl , Zum Bühl) , 1499-1578 , geboren in Gundolingen ( Kt . Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus ) und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", "candidate_score": 0.639331, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_79_81", "bdc_text": "Oskar Eberle , Art. Binder , in : NDB II 243 , mit weiterer Lit. , Collinum Rudolf Collin ( Clivanus , Am Bühl , Zum Bühl) , 1499-1578 , geboren in Gundolingen ( Kt . Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3565", "psc_text": "legimus in Vita S. Roberti abbatis Molismensis, num. 3 (Ibidem); denique in Crispiniensi S. Aybertus (Bolland., 7 Aprilis): « Praepositus, et communi 855 fratrum electione cellerarius » factus dicitur in ejus Vita, num. 9. Nisi forte quis dicat hic electionem et consensum late sumi pro consilio, sicut S. Aventinus Fidolum cernens ad virtutem alta conscendentem, « unanimi fratrum consilio praepositurae ei locum delegavit, » ut habent Acta S. Fidoli, num. 8 (Saec. I Ben.). In libro Institutionum Cisterciensium etiam haec lego (Dist. 7, cap. 23): « Priores nullatenus eligantur, sed abbates ipsos instituant cum consilio fratrum timentium Deum, quos et quomodo voluerint ad hoc convocare. » Rectius, ut videtur, ad mentem S. Benedicti. Porro quod de abbate supra diximus, idem de praeposito asserendum est, eum scilicet de gremio monasterii esse creandum, Aquisgranensi synodo statuente (Can. 32), « ut monachis nonnisi monachus constituatur praepositus, » et capitulari Caroli Magni ad Theodonis", "candidate_score": 0.63924, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_156", "bdc_text": "- Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2998", "psc_text": "Martini per singulos annos pedules. De froccis et cucullis, stamineis et femoralibus, vel si qua sunt alia hujusmodi, non est aliud constitutum, nisi ut, cum fuerint inveterata, nec magis usui congrua, eis camerario redditis, prius tamen stamineis et femoralibus ablutis, alia tribuantur, et ipsa eleemosynario pauperibus distribuenda tradantur. » Alexander papa confirmans statuta facta ab Hugone cardinali tituli S. Sabinae presbytero pro reformatione coenobii Athanacensis, in primis dat cucullas et frocos et sotulares quantum expedit, annuatim singulis tres stamineas et tres brachas in capite jejunii. Item duo paria caligarum, unum par grossum in festo S. Lucae, et in Coena Domini aliud de cordato. Item in festo S. Lucae uno anno tunicam et alio pelliciam, et de triennio in triennium nocturnales. In Constitutione etiam Benedicti papae XII decernitur (Cap. 17), ut « ubi alius certus terminus super hoc non fuerit ordinatus, singulis annis, prima videlicet die mensis Octobris, vestiaria praebeantur. »", "candidate_score": 0.639132, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_108", "bdc_text": "et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", "candidate_score": 0.639129, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_156_158", "bdc_text": "- Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr . Karl S. Bader , Zürich ; zum Ausdruck s. SI II 1375 ) .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1233", "psc_text": "vigilias psalmum XCIV protrahendo et morose voluit dici, ita ad matutinos psalmum LXVI. Ut omnes occurrant ad quinquagesimum. ] Non quidem jam incoeptum, sed inchoandum; ita ut finita Gloria psalmi LXVI, omnes jam occurrerint, tardiusque venientes satisfaciant, uti post Hildemarum exponit Bernardus Cassinensis. Qui cum antiphona dicatur. ] De antiphonis ad reliquos psalmos nihil dicit S. P. Benedictus: hinc Joannes Bona de Cisterciensibus suis loquens (De Divin. Psalm. cap. 18, § 4), « ad laudes, inquit, unam duntaxat dicimus antiphonam, ad cujus tenorem omnes psalmos modulamur. » Post quem alii duo psalmi dicantur secundum consuetudinem. ] Quam ipse instituit, sive, ut loquitur Bernardus Cassin., « secundum consuetudinem monachorum qui tunc in ipso monasterio Cassinensi erant, » non autem aliarum ecclesiarum. Id est feria secunda, etc.] Feriae apud antiquos erant dies festi, a feriendis victimis, quas his diebus offerebant, sic dicti. Sed B. Benedictus per ferias hic intelligit dies privatos, sicuti", "candidate_score": 0.639077, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_73_75", "bdc_text": "In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation und übersetzte Zwinglis «Subsidium sive coronis de eucharistia» , 1525 ( Z IV 456f) . Binder machte sich als Lehrer und Schuldramatiker vielfach verdient .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1081", "psc_text": "in Reomensi S. Joannis monasterio colligimus ex libro de Translatione et miraculis ejus, n. 1; sed et S. Galli abbatis discipulos post laborem matutinalis officii quiescendi gratia lectos revisisse auctor est Walfridus in Vita S. Gadi cap. 26 (Saec. II). Similiter S. Geremarus abbas Flaviacensis completo officio revertens in dormitorium in stratu suo collocare se consueverat. ut habent ejus acta n. 14. Idem viguisse in Longoretico monasterio discimus ex Visione Baronti, n. 7, saeculo II Bened.; in Pauliacensi sanctimonialium ex Vita S. Austrobertae, n. 15, saec. III, part. I; in Lindisfarnensis ex Carmine Ethilvulfi monachi cap. 10, 21, 22; in monasterio S. Corbiniani ex ejus Vita auctore Aribone n. 3, denique in Suessionensi B. M. Parthenone aliis in ecclesia vigiliis et orationibus insistentibus, aliae post nocturnum officium dormire permittebantur ex Vita S. Drausii episc., n. 17, apud Bolland., 5 Martii. Sed haec merae indulgentiae, et praeter Regulam S. Benedicti, quae", "candidate_score": 0.639001, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_73_75", "bdc_text": "In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation und übersetzte Zwinglis «Subsidium sive coronis de eucharistia» , 1525 ( Z IV 456f) . Binder machte sich als Lehrer und Schuldramatiker vielfach verdient .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1845", "psc_text": "in primo Paschae, nec non in festivitate peculiaris Patroni sancti, ac beatissimi venerandi semper martyris Ferreoli, aut certe quidem ad quorum nomina sanctorum idem locus consecratus fuerit, coquinam cibos congregationi paraturus introeat, ibique suscepto junioris ministerio, serviendo mensis humilitatis formam ministret in ferculis, sanctae huic abjectioni se libenter inclinans, quae majorem illum producit caeteris, dum reddit aequalem. » Et Regula Magistri (Cap. 23): Quotiesque hebdomadarii in servitio mensarum negligenter mensis deserviunt, alia die hora refectionis levet se abbas, et cum uno de praepositis aut duobus, si grandis fuerit congregatio, ipsi facient servitium ad omnes mensas, ut doceat eos quomodo faciant. » Nostros vero quod spectat S. Salaberga, Laudunensis abbatissa (In ejus Vit. n. 24, saec. II Bened.) « coquinam, vel reliquas causas [ Forte curas], quae monasticis rebus peragi solent, vicissim suis hebdomadibus ministrabat. » S. Benedictus, abbas Anianensis teste Ardone ejus discipulo, in ejus Vita, num. 14, « laborantibus", "candidate_score": 0.638975, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_53_55", "bdc_text": "Seit 1519 Schulmeister in Luzern , dort wurde er 1522 wegen seiner reformatorischen Gesinnung ausgewiesen und kam als Nachfolger Leo Juds nach Einsiedeln. 1523 kehrte er wieder nach Zürich als Lehrer am Fraumünster zurück . Myconius war einer der engsten Mitarbeiter Zwinglis .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1743", "psc_text": "quasi ad vitam officia monachis essent commissa, cum potius singulis annis renovata fuisse constans sit traditio, quam colligere licet ex sancto Hieronymo de Tabennensibus referente (Praef. in Reg. sancti Pach., n. 8), quod singulis annis mense cui vocabulum est mesore, id est Augusto, « disponuntur monasteriorum capita, dispensatores, praepositi, ministri, prout necessitas postulaverit; » ex Leone Ostiensi docente morem fuisse apud Cassinenses (Chron. Cass. l. I, c. 31) ut pridie calendas Septembris omnium in circuitu monachorum conventus fieret, in quo « sequenti die ordinabantur et describebantur, atque destinabantur in obedientias per singulas prout opportunum erat provincias; » ex Vita sancti Joannis Gorziensis (Num. 73, saec. V Bened.), quem Einoldus abbas diversis exercere mutationibus non destitit; cujus etiam diversa officia describit Joannes abbas Mettensis his verbis: « Jussus praepositus, paret (continuo.) Praepositura deposita, decanus esto; jugum quietus admittit. Eo abiens cellarium cura, manum illico profert. Alio ibi succedente, vestes fratrum serva;", "candidate_score": 0.638737, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_106_108", "bdc_text": "Alfred Hartmann , Art. Collinus , in : NDB III 325 , mit weiterer Lit . et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3459", "psc_text": "Vita Caroli abbatis Villariensis (Bolland., 29 Januar.), cujus haec verba: « Cum videritis nonnum Conradum novitium Villariensem. » Et item: « Una cum nonno Walterio simplici monacho. » Perseveravit et apud Cassinenses usque ad tempora Bernardi Cassinensis, ut constat ex caeremonia pronuntiandi officiales ab eo instituta, quae est hoc modo: « Vicarius ordo postulat ut in hac futura hebdomada canat nonnus Amicus missam; coquinae servitium nonnus Remigius faciat; ad servitium ecclesiae nonnus Jacobus, etc. » Sed de hac voce videsis Menardum, Haeftenum, et Cangii Glossarium. Abbas autem quia vices Christi agere creditur, domnus et abbas vocetur. ] Ubi Bernardus Cassinensis: « Littera ultramontana non habet dominus, sicut littera Cassinensis, sed habet domnus; et sine dubio domnus videtur plus habere reverendae maturitatis, et dominus plus metuendae potestatis. » Bernardum sequitur Nicolaus de Fractura: dominus etiam legit Richardus de S. Angelo. Item Concordia Regularum, codices Victorini, editio Guidonis Juvenalis, Lovaniensis, et Joannes", "candidate_score": 0.638691, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_73_75", "bdc_text": "In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation und übersetzte Zwinglis «Subsidium sive coronis de eucharistia» , 1525 ( Z IV 456f) . Binder machte sich als Lehrer und Schuldramatiker vielfach verdient .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_423", "psc_text": "digni sunt reverentia. » Similiter et Petrus Blesensis ad abbatem S. Launomari scribens: « Omnia cum consilio fac; castorum enim consiliorum mater Sapientia in libro nominis sui dicit: Ego in consiliis habito, et intersum cogitationibus eruditis. Probatos autem in religione tecum habeas in consilio, in obsequio, in contubernio, tuae custodes honestatis et testes. » Hac in re laudant imprimis S. Fulgentium, qui, ut dicit anonymus ejus discipulus in illius Vita, cap. 29 Apud Boll. 1 Januar., « in omni consilio Bysaceno de rebus majoribus ipse primus consulebatur; in monasterio proprio de rebus etiam minimis abbatem Felicem simpliciter consulebat. » Tum venerabilem Eigilem abbatem Fuldensem, qui, teste Candido in ejus Vita n. 22 Saec. IV Bened. part. I, « audiebat libenter consilium fratrum, et eorum collocutionibus saepissime fruebatur; sciebat enim scriptum: Omnia fac cum consilio; atque ideo non se sublimiorem, nec prudentiorem caeteris aestimabat, neque etiam inani tumore tractabat se consolatione", "candidate_score": 0.638587, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_155_157", "bdc_text": "vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 . - Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr . Karl S. Bader , Zürich ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2996", "psc_text": "sua de tunicis, omni altero anno de cucullis, et omni tertio anno de froccis, » ut auctor est Ingulfus in sua Croylandensi Historia. De Cluniacensibus audiendus est Udalricus (Lib. III, cap. 11): « Cuilibet autem fratri unoquoque datur anno froccus novus et nova cuculla, ita ut ambo habeat parata et consuta ante Nativitatem Domini. Novum pelliceum secundo datur anno, et in festivitate S. Michaelis: interim dum conventus fuerit in refectorio ad prandium ponitur in ejus lectum. Iterum in festivitate S. Martini pedules. De calceamentis alio loco dixi quomodo dantur in Coena Domini. De stamineis et femoralibus, vel si quae sunt aliae hujusmodi, nihil aliud est constitutum, quam quod cum fuerint inveterata, nec magis proficua, eis ablutis, et per ipsos fratres ad cameram redditis, alia sunt tribuenda. » De calceamentorum distributione in Coena Domini, qua die etiam ex mss. Germaniae Consuetudinibus, « omnia vestimenta quae tunc necessitatem patientibus danda sunt »", "candidate_score": 0.638373, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_53_55", "bdc_text": "Seit 1519 Schulmeister in Luzern , dort wurde er 1522 wegen seiner reformatorischen Gesinnung ausgewiesen und kam als Nachfolger Leo Juds nach Einsiedeln. 1523 kehrte er wieder nach Zürich als Lehrer am Fraumünster zurück . Myconius war einer der engsten Mitarbeiter Zwinglis .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2674", "psc_text": "reddidit. Viguisse etiam in coenobiis monachorum Britanniae minoris (Armoricam vocant) litterarum scientias, colligimus ex Vita S. Judoci (Saec. II Ben.) n. 3. 639 Quod si inde gradum faciamus in Hispaniam, idem et ibi reperiemus obtinuisse institutum. Nam cum S. Hildephonsus Toletanus episcopus (In ejus Vita num. 2, ibid.) « sub rudimentis adhuc infantiae degens, divino tactus Spiritu, vita delectatus monachorum, contemptis parentum rerumque affectibus. Agaliense monasterium petierit, monachumque se in eo multis fere annis decenter exhibuerit, » ut loquitur Julianus episcopus; et aliunde ex eodem Juliano scripserit (Num. 3) « quamplurimos libros luculentiore sermone potissimos, « tantam haud dubium doctrinam in Agaliensi monasterio imbibisse necessum est. Intactum etiam hoc saeculo Orientem relinquere non decet; in quo S. Theodorus Siceota defunctus est anno 613; de quo item Georgius ejus discipulus, vitam illius scribens ita loquitur (Bolland. 22 Aprilis): « Infans ipsi oblatus sum, qui et in ejus sancto monasterio enutritus a", "candidate_score": 0.638339, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_153_155", "bdc_text": "Die Obrigkeit verwahrte sich aber im 7 . Artikel des Kappeler Briefes gegen jeden Eingriff in die Behördenwahl , de Quervain 237. , deinde ut liberi sint a minoribus decimisDie Aufhebung des kleinen bzw. jungen Zehnten wurde nur z. T. bewilligt , de Quervain 233.239 ; vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3433", "psc_text": "septimus gradus episcopus, deinde expulsio. » Atque ex hoc loco non obscure colligitur monachos sacerdotes olim ex monasteriis inconsulto episcopo haud expulsos fuisse. Vide concil. Meldense can. 59. CAPUT LXIII. De ordine congregationis. Ordines suos in monasterio ita conservent, ut conversionis tempus et vitae meritum discernit, utque abbas constituerit. Qui abbas non conturbet gregem sibi commissum, nec quasi libera utens potestate, injuste disponat aliquid; sed cogitet semper quia de omnibus judiciis et operibus suis redditurus est Deo rationem. Ergo secundum ordines quos constituerit, vel quos habuerint ipsi fratres, sic accedant ad pacem, ad communionem, ad psalmum imponendum, in choro standum. Et in omnibus omnino locis aetas non discernat ordines, nec praejudicet, quia Samuel et Daniel pueri presbyteros judicaverunt. Ergo exceptis his quos, ut diximus, altiori consilio abbas 823 praetulerit, vel degradaverit certis ex causis, reliqui omnes ut convertuntur, ita sunt: ut, verbi gratia, qui secunda hora diei venerit in monasterio,", "candidate_score": 0.638306, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_168", "bdc_text": "In der Stadt zwei Prediger , zwei Vertreter des Kleinen und vier ( ursprünglich zwei ) des Großen Rates ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1323", "psc_text": "secundum jura faciunt populum; super decem vero ponitur decanus, et super decanum ordinatur praepositus, » et super utrumque abbas. Idem asserit Boherius, aitque talem fuisse 314 primam congregationem monachorum, scilicet apostolorum, « in qua fuit abbas Salvator noster, praepositus Simon Petrus, decanus Judas Scarioth. » Jam vero quae sit major congregatio, quaeve minor, inquirendum est. « Si plures quam duodecim sunt, inquit Bernardus Cassin., id est tredecim, aut quatuordecim aut ultra, major congregatio est; si vero infra duodecimum numerum, minor congregatio dici debet. » Similiter Nicolaus de Fractura ad haec verba: Si major congregatio fuerit, addit: « Ut puta tredecim, vel quatuordecim, vel plures, quia duodecim faciunt congregationem, etsi interdum quoad jus eligendi duo tantum faciant congregationem. » Boherius autem triplicem distinguit congregationem; simplicem, quae est duodecim monachorum; majorem, quae supra duodecim; et minorem, quae infra descendendo usque ad duos non computato praelato. Eodem modo Theobaldus Artaldus et Joannes Craesbeek", "candidate_score": 0.638234, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_152_154", "bdc_text": "Dezember 1531 . Die Obrigkeit verwahrte sich aber im 7 . Artikel des Kappeler Briefes gegen jeden Eingriff in die Behördenwahl , de Quervain 237. , deinde ut liberi sint a minoribus decimisDie Aufhebung des kleinen bzw. jungen Zehnten wurde nur z. T. bewilligt , de Quervain 233.239 ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3214", "psc_text": "octavum annum non recipiantur, nisi evidens utilitas vel necessitas aliud inducat. » Et Cistercienses Institutiones (Dist. 10, cap. 1): » Novitii infra decimum octavum annum recepti a visitatoribus ejiciantur. Abbates vero qui tales scienter receperint, quanto tempore eos retinuerint, tanto tempore sint in pane et aqua omni sexta feria. Excipiuntur ab hac lege qui remotas inhabitant regiones, ut pote Phrygiam, Hungariam, Poloniam, Bohemiam, Livoniam, et Germaniae 771 partes, et alia loca, in quibus adulti raro veniunt ad conversionem, quibus indulgetur ut a quindecim annis et supra ad conversionem venientes licite recipiant. Si vero infra annos quindecim receperint, poenae subjaceant praenotatae. » Antea tamen novitios ubique recipiebant post expletum annum aetatis decimum quintum, ut patet ex libro Institutorum, c. 76: quam etiam aetatem tantum pro admittendis ad professionem requirunt Gregorius IX et Nicolaus IV in suis bullis ad Cluniacenses; licet Petri Venerabilis statutum legamus (Statut. 36), « ut nullus etiam ex", "candidate_score": 0.638221, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_156_158", "bdc_text": "- Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr . Karl S. Bader , Zürich ; zum Ausdruck s. SI II 1375 ) .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1252", "psc_text": "omnibusque solemnitatibus dicantur. Excepto quod psalmi, aut antiphonae, vel lectiones ad ipsum diem pertinentes dicantur. ] Haec verba ad ipsum diem pertinentes duplicem sortiri possunt explicationem, scilicet ad ipsum diem festum qui celebratur et colitur, vel ad ipsum diem ferialem in quem incidit tale festum. Atque hunc postremum sensum, teste Bernardo Cassinensi, magna animorum contentione defenderunt olim nonnulli monachi, hoc praecipue nixi fundamento, quod integrum in septimana Psalterium recitari jubeat S. Benedictus. Sed huic opinioni duo opponit idem Bernardus Cassinensis: 1º contrariam consuetudinem, quae legum optima est interpres; 2º quod S. Benedictus praecise non praecipiat dici integrum per hebdomadam Psalterium, sed centum quinquaginta psalmos, uti se ipse explicat. Potuisset addere S. Benedictum, cum Psalterium omni hebdomada decurri praecepit, non absolute locutum fuisse, sed hypothetice, posito scilicet quod festa non eveniant, quae illis temporibus rariora erant. Caeterum haec Bernardi sententia, quae vulgaris est, et pene omnium, his posset insuper argumentis firmari.", "candidate_score": 0.63819, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_175_177", "bdc_text": "Feller 246f. , quarto rumor est eos a senatu causam quaesituros istius belliSiehe de Quervain 234. 237. , cur videlicet tanto cum sumptu alter ursusMit dem «zweiten Bär» sind die mit dem zweiten Banner in das Gebiet des Aargaus entsandten bernischen Truppen gemeint , vgl. Feller 227 . solidum mensem Zofingae et Arovię delituerit hostemque aggredi noluerit Davon findet sich nichts in der Eingabe. . Haec in praesentia de agricolis per rumores audio ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_571", "psc_text": "7 decernit « ut nullius in congregat one murmur, seu detractio, quod familiarissimum habent monachi, contra abbatem aut quemlibet alium de fratribus audiatur: ne ira Dei, quae saepe ob hanc culpam miserabilem populum condemnavit, in perditionem similiter murmurantium turbae excitetur; et terram repromissionis, quam nos recte accipimus, locum futurae beatitudiuis perdat murmuratio propria, quae debeatur sponsione divina. » Eadem ratione murmurium prohibent S. Isidorus in Reg. cap. 6, et S. Fructuosus in Regula monastica communi cap. 5. Illud etiam sub gravissimis poenis vetant aliae monachorum regulae. Regula sancti Macarii cap. 12: « Si quis autem murmuraverit . . . . . digne correptus secundum arbitrium senioris, vel modum culpae, tandiu abstineat quandiu vel culpae qualitas poposcerit, vel se poenitendo humiliaverit, vel emendaverit, ita ut correptus non audeat usquam recidere. » Regula S. Pachomii Art. 164, in Cod. Regul.: « Qui habet consuetudinem murmurandi, et quasi gravi opere se opprimi queritur,", "candidate_score": 0.638147, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_152_154", "bdc_text": "Dezember 1531 . Die Obrigkeit verwahrte sich aber im 7 . Artikel des Kappeler Briefes gegen jeden Eingriff in die Behördenwahl , de Quervain 237. , deinde ut liberi sint a minoribus decimisDie Aufhebung des kleinen bzw. jungen Zehnten wurde nur z. T. bewilligt , de Quervain 233.239 ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2010", "psc_text": "annos, sed etiam post septem: hoc est usque septem debet esse maximum studium, et augmentatio in alimentis; post septem vero minus, et prout viderit robur in illis esse. » Bernardus tamen Cassinensis infantes hic facit ad annos usque duodecim duntaxat: « Sed de quibus, infit, infantibus loquitur hic Regula? puto quod non solum usque ad septem annos, sed etiam post septem usque duodecim; sed sicut magis ascendunt ad robur, ita paulatim eis subtrahatur, ne carnis petulantia cum robore nimis superbiat. » Id quod accepisse videtur ex Regula Magistri (Cap. 28), in qua legitur: « Infantes ad hanc relaxationem tales permittimus, qui intra duodecim annos degunt: ampliori vero qui fuerint, ad formam teneantur majorum. » Ad senes quod spectat, Vallisoletani in Hispania suis in Constitutionibus haec declarant: « Ad evitandum dubium quod occurrere posset, quinam ita censeantur senes, ut a Regulae austeritate in cibo, potu, et labore manuum eximantur; declaramus tales", "candidate_score": 0.638087, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_109_111", "bdc_text": "Zwingli , Myconius und Glarean rühmen ihn als guten Schüler . Nach dem Tode Ceporins beauftragte man 1526 ihn und seinen Freund Collin mit der griechischen Lektion an der Großmünsterschule ; außerdem wirkte er als Professor der Logik und Rhetorik , später auch der lateinischen Sprache .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2658", "psc_text": "cum Polichronio doctrinae scientiis imbuti fuerunt Severus Trevirensis, Albinus Catalaunensis, Aventinus Trecensis episcopi, et S. Aemilianus: omnes vitae merito et sanctitate insignes. Idem de Britanniae monachis asserendum esse constat, tum ex vita S. Gildae abbatis Ruyensis (Saec. I Bened.), qui sub finem saeculi V abbati « Hilduto traditur imbuendus, qui suscipiens sanctum puerulum, sacris litteris coepit instruere illum; et videns eum formae specie fulgentem, ac liberalibus studiis instantissime intentum, benigno amore dilexit, etc. » Sub eodem magistro profecere etiam Samson et Paulus, quorum primus Dolensis, alter Oximensis fuit episcopus ex ejusdem Vitae n. 3. Et quidem de S. Samsone constat ex ejus Vita n. 7, ab auctore subaequali scripta, ubi de Hilduto sive Eltuto magistro sic disserit: « Ille vero Eltutus de totis Scripturis Veteris ac Novi Testamenti, et omnis philosophiae generis, geometriae scilicet ac rhetoricae grammaticae, et arithmeticae, et omnium artium philosophiae omnium Britannorum peritissimus erat. » Additque: «", "candidate_score": 0.637827, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_155_157", "bdc_text": "vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 . - Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr . Karl S. Bader , Zürich ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3000", "psc_text": "scapulari cum caputio, prout supra. Tertio anno provideatur de tunica, scapulari cum caputio et cuculla, prout supra. Praedicta vero omnia, uno et eodem tempore consignentur, scilicet in festo Resurrectionis Domini nostri Jesu Christi integra, et absque mora et dilatione aliqua. Provideantur eisdem annuatim in festo scilicet omnium Sanctorum femoralium, caligagarum et crepidarum. De calceis vero provideatur eis secundum necessitatem et indigentiam. Oblatis autem professis provideatur primo anno de tunica, scapulari et bireto. Anno secundo de tribus interulis, scapulari et bireto. Anno tertio de tunica, scapulari, bireto et pallio, tempore quo supra. Provideatur similiter eis annuatim in festo Omnium Sanctorum de femoralibus et caligis. De calceis vero secundum eorum indigentiam. » At magis placuit Aquisgranensi concilio (Can. 53), ut, nulla temporis habita ratione, « quoties exposcit necessitas, vestimenta, et calciamenta, et omnia necessaria fratribus dentur. » Quam legem sequuntur Cistercienses in lib. Instit. dist. 8, c. 9, Bursfeldenses in Caeremoniali, dist.", "candidate_score": 0.637816, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_156_158", "bdc_text": "- Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr . Karl S. Bader , Zürich ; zum Ausdruck s. SI II 1375 ) .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3649", "psc_text": "Et Alcuinus ad fratres Wiremutensis et Girwensis ecclesiae scribens (Epist. 49): « Vos vero qui estis patres et pastores sanctae congregationis, docete diligentissime fraterno amore familiam, quam accepistis regendam, omneque bonitatis exemplum in vobismetipsis ostendite; saepiusque Regula S. Benedicti in conventu fratrum propria exponatur lingua, ut intelligi possit ab omnibus. » Similiter S. Dunstanus (In Concord. cap. 1): « Residentibus legatur Regula, vel si dies festus fuerit, evangelium ipsius diei, de qua lectione a priore, prout Dominus dederit, dicatur. » Et Udalricus de capitulo feriae 5 in Coena Domini (Lib. I, c. 12): « Exposita Regulae sententia, jubente domno abbate, consurgit camerarius, etc. » Denique Joannes Trithemius (Praefat. ad lib. Region. claustr.): « Sicut moris est observationibus Bursfeldensibus, cujus unionis et observantiae secundum regulam S. Benedicti sumus, paragraphum unum de eadem Regula, quae nobis capitulariter ter in anno legi consuevit, fratribus meis 875 singulis diebus compellor declarare: super qua subit", "candidate_score": 0.637653, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_80_82", "bdc_text": "NDB II 243 , mit weiterer Lit. , Collinum Rudolf Collin ( Clivanus , Am Bühl , Zum Bühl) , 1499-1578 , geboren in Gundolingen ( Kt . Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus ) und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2657", "psc_text": "abbatis Viennensis exemplum (Lib. IV, epist. 11. Vid. epist. 3), in cujus epitaphio ita canit Sidonius Apollinaris: Germani decus et dolor Mamerti, Mirantum unica pompa episcoporum, Hoc dat cespite membra Claudianus. Triplex bibliotheca quo magistro Romana, Attica, Christiana fulsit: 635 Quam totam monachus virente in aevo Secreta bibit institutione. Orator, dialecticus, poeta. Tractator, geometra, musicusque. Doctus solvere vincula quaestionum, Et verbi gladio secare sectas, Si quae catholicam fidem lacessunt. Circa idem tempus Lupus episcopus in prospectu urbis Trecensis construxit sibi monasterium, in quo beatus Polichronius, Virdunensis postea futurus episcopus, erudiendus a parentibus, traditus legitur in Hugonis Flaviniacensis Chronico. Eo loci cum Polichronio doctrinae scientiis imbuti fuerunt Severus Trevirensis, Albinus Catalaunensis, Aventinus Trecensis episcopi, et S. Aemilianus: omnes vitae merito et sanctitate insignes. Idem de Britanniae monachis asserendum esse constat, tum ex vita S. Gildae abbatis Ruyensis (Saec. I Bened.), qui sub finem saeculi V abbati « Hilduto traditur imbuendus, qui", "candidate_score": 0.6375, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_106_108", "bdc_text": "Alfred Hartmann , Art. Collinus , in : NDB III 325 , mit weiterer Lit . et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2844", "psc_text": "Tertio, haec olim lectio fiebat in auditorio, ut patet ex Vita sancti Guillelmi ducis et monachi Gellonensis (Saec. IV Ben.), ubi narratur quomodo suo susceptus fuerit in monasterio. Ac primo quidem num. 21, longe occurritur ei a fratribus, ducitur ad orationem, ecclesiaeque dona confert. Et postea, num. 22: « Completa oratione, factaque cunctis altaribus 680 sua cuique digna veneratione . . . . itur in auditorium, et osculatis fratribus, lectaque ex more lectione, factoque pro tempore brevi sermone de animae aedificatione, mox vir Dei subinfert, et indicat manifeste cur ipse venerit. » Idem videre est apud Ekkehardum in lib. de Casibus S. Galli cap. 11, ubi referens qua ratione episcopi et abbates ad visitandum S. Galli asceterium missi ab Ottone imperatore recepti fuerint: « Adveniunt omnes, inquit, festive receptis Cives apostolorum responsorium canitur. Abbas in auditorio debilis residens, introductis quidem eis assurgit. Legitur considentibus lectio de charitate et de pedisequa", "candidate_score": 0.63748, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_83", "bdc_text": "und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s.", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1359", "psc_text": "congregationes commemorem, quibus solemne fuit singulis diebus Psalterium decantasse? id quod de Hoemburgensibus S. Odiliae sanctimonialibus legimus in ejus Vita, n. 21: « Evenit et ut quadam die, sicut consuetudo in eodem monasterio erat, scilicet ut quotidie secundum ordinem virium jejunarent, et Psalterium decantarent. » Qualem etiam disciplinam apud omnes S. Romualdi eremitas viguisse discimus ex Hieronymo Camaldul. monacho in sermone de S. Romualdo, n. 67, apud Boll., 7 Februarii: « Convocatis Pater S. Romualdus omnibus et singulis eremitis, docebat eos ut per totum anni circulum tribus diebus in septimana in solo pane et aqua jejunarent, Psalterium cum canticis quotidie dicerent, silentium inviolabiliter servarent, disciplinas flagellorum in cella facerent. » De eremitis quoque Fontis Avellani ita scribit Petrus Damiani (Opusc. c. 14): « Consuetudo est ut cum duo fratres simul commorantur in cella, duo persolvant in die Psalteria, unum pro vivis, alterum pro defunctis. Et illud quidem quod est vivorum,", "candidate_score": 0.637428, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_9", "bdc_text": "Schon vorher hatte er einige Lutherschriften kennengelernt ( s. Feller 113 ) .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2708", "psc_text": "instruendos suscepimus, duabus aliis ad Scripturarum divinarum cognitionem opus habent, Hebraea scilicet et Graeca, ut ad exemplaria praecedentia recurratur, si quam dubitationem attulerit Latinorum interpretum infinita varietas. » Et postea (Cap. 16): « In translatis vero signis, si qua forte ignota cogunt haerere lectorem, partim linguarum notitia, partim rerum, investiganda sunt. » Igitur praeter linguarum scientiam ad intelligendas Scripturas ex Augustino necessaria est etiam cognitio rerum: « Rerum enim ignorantia facit obscuras figuratas locutiones, cum ignoramus vel animantium, vel lapidum, vel herbarum naturas, aliarumve rerum, quae plerumque in Scripturis similitudinis alicujus gratia ponuntur. » Addit S. doctor: « Numerorum etiam imperitia 647 multa facit non intelligi, translate ac mystice posita in Scripturis. » Et post pauca: « Non pauca etiam claudit atque obtegit nonnullarum rerum musicarum ignorantia. » Deinde ubi nonnulla dixit de iis quae Christiano fugiendae sunt scientiis, de utilibus et necessariis ad intelligendam Scripturam subjungit hoc modo (Cap.", "candidate_score": 0.637229, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_156_158", "bdc_text": "- Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr . Karl S. Bader , Zürich ; zum Ausdruck s. SI II 1375 ) .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1250", "psc_text": "S. Mariae in medio Augusti, S. Martini, S. Caeciliae, S. Agathae et S. Agnetis, et S. Benedicti in Quadragesimae diebus; et in calendis Novembris celebratur festivitas omnium SS. Istae omnes, quia per totum mundum celebrantur, ideo sunt praecipuae. Deinde praecipuae sunt omnium SS. qui in illa civitate requiescunt, ubi eorum corpora humata sunt. » Hactenus Hildemarus. Aliter Bernardus festivitates a solemnitatibus ita videtur distinguere, ut solemnitates ad Christi sive sanctorum festa praecipua; festivitates vero ad alia minus praecipua, de quibus officium 12 lectionum celebratur, pertinere videtur. Sed Hildemari sententiam, quam sequuntur Boherius et Menardus, quam etiam indicat Amalarius in Supplemento, praeferrem. 296 Sicut diximus dominico die agendum, ita agatur. Quem in locum Boherius: « Hoc, inquit, adverbium sicut notat identitatem in principiis et finibus vigiliarum; in mediis vero similitudinem ut sequitur, quia ad numerum et dicendi modum refertur. » Quasi diceret, hoc idem sit principium vigiliarum quod in dominica; nempe", "candidate_score": 0.636989, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_155_157", "bdc_text": "vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 . - Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr . Karl S. Bader , Zürich ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3647", "psc_text": "die infra capitulum istius Regulae, exceptis diebus XII lectionum, et vigiliis festivitatum, quibus pronuntiatur evangelium homiliae, ut in vigilia Paschae, Pentecostes, et similibus. Dividuntur tamen ad instar psalmorum prolixiorum, prooemium hujus Regulae, cap. 2, 43, 48, 63, 64, 65. Constitutiones vero papales bis in anno legi debent, et semel in capitulo provinciali. » Cistercienses in legenda Regula ita singula distribuebant capita, ut eam quater in anno percurrerent. Dies autem in quibus inchoari deberet explicantur his versibus: Tu Benedicte caput, sequitur vigilia Baptist. Crastinus Andochii, tandem festum puerorum. Cum vero festum B. Benedicti transferretur, transferebatur etiam ipsa Regulae inchoatio ex libro Instit., dist. 6, cap. 1. Ne quis fratrum de ignorantia se excuset. ] Ex his postremis hujus capituli verbis recte omnino Bernardus Cassinensis infert, non modo legendam, sed insuper exponendam esse Regulam; alioquin de ejus ignorantia posset se aliquis excusare. Et certe nonnulla occurrunt in textu Regulae loca quae varios", "candidate_score": 0.636939, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_5_7", "bdc_text": ", Domherr in Konstanz ( 1517 ) und von Basel ( 1518 ) , Abt zu Montheron ( Kt. Waadt ) , Propst in Bern ( 1523 ) , er galt 1522 als möglicher Nachfolger von Matthäus Schiner als Bischof", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3498", "psc_text": "556, pag. 124), cujus sanctitatem cum Aetherius episcopus perspiciens, eum ad diaconatus proveheret officium, et fratribus Brajacensis monasterii praeponeret, dignum duxit ut praefecturae officium commodius ageret, ad presbyterii onus eum ordinabiliter sublimaret. In Occidente tamen haud ita generalis usus ille evaserat; nam et multos reperimus abbates diaconos duntaxat, et S. Eugendus abbas Jurensis (Saec. I Ben., pag. 572) dicebat « utilius multo esse abbati propter juniorum ambitionem, liberum a sacerdotio praeesse fratribus, et non illigari dignitate quam abrenuntiantes ac remotos minime convenit affectare. » At longe alia erat mens Orientalium monachorum (Monum. Ecclesiae Graecae tom. III, pag. 205), ex quibus qui S. Sabae abbati rebelles exstitere, eo inter alia nomine eum ad Salustium episcopum accusarunt, quod « neque ipse ordinem sacrum haberet, neque alium clericum fieri permisisset. » Et certe ante S. Sabam omnes communiter abbates sacerdotio fungebantur, ut probat imprimis epistola Martini, Petri, et aliorum numero decem et octo", "candidate_score": 0.636931, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_155_157", "bdc_text": "vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 . - Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr . Karl S. Bader , Zürich ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1250", "psc_text": "S. Mariae in medio Augusti, S. Martini, S. Caeciliae, S. Agathae et S. Agnetis, et S. Benedicti in Quadragesimae diebus; et in calendis Novembris celebratur festivitas omnium SS. Istae omnes, quia per totum mundum celebrantur, ideo sunt praecipuae. Deinde praecipuae sunt omnium SS. qui in illa civitate requiescunt, ubi eorum corpora humata sunt. » Hactenus Hildemarus. Aliter Bernardus festivitates a solemnitatibus ita videtur distinguere, ut solemnitates ad Christi sive sanctorum festa praecipua; festivitates vero ad alia minus praecipua, de quibus officium 12 lectionum celebratur, pertinere videtur. Sed Hildemari sententiam, quam sequuntur Boherius et Menardus, quam etiam indicat Amalarius in Supplemento, praeferrem. 296 Sicut diximus dominico die agendum, ita agatur. Quem in locum Boherius: « Hoc, inquit, adverbium sicut notat identitatem in principiis et finibus vigiliarum; in mediis vero similitudinem ut sequitur, quia ad numerum et dicendi modum refertur. » Quasi diceret, hoc idem sit principium vigiliarum quod in dominica; nempe", "candidate_score": 0.636698, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_108", "bdc_text": "et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2617", "psc_text": "molendinum, pistrinum, hortum, aliaque id genus; id quod Fuldenses monachi, porrecto ad Carolum Magnum libello, enixe flagitaverunt, postulantes (Num. 16) « ut ipsa monasterii ministeria per fratres ordinentur, id est, pistrinum, hortus, braciatorium, coquina, agricultura, et caetera ministeria, sicut apud decessores nostros fuerunt. » Insuper, cum ad agros excolendos, ligna aliaque ad vitam necessaria in monasterium afferenda, omniaque monasterii ministeria obeunda, nonnulla viderentur animalia necessaria, horum cura etiam in agris pascendorum alicui committebatur, ut patet ex Vita S. Benedicti abbatis Anianensis, in qua haec lego (Num. 38, saec. IV Ben.): « In montibus autem in quibus fratres soliti erant alendarum ovium curam habentes habitare, sibi ad orandum exiguum oratorium exstruxerunt. » Tandem, cum varias in monasteriis artes exerceri S. Benedicti Regula permittat, qui aliquam callebant, huic potissimum applicabantur. Camaldulenses, ut docet Petrus Damiani ( In Vita S. Romualdi, cap. 26), « faciebant omnes opera manuum, alii scilicet cochlearia, alii nebant,", "candidate_score": 0.636567, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_108", "bdc_text": "et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2649", "psc_text": "solari valeret, tradit ejusdem Vitae scriptor. Quin et ipse Ammonius episcopus ad Theophilum Alexandrinum archiepiscopum scribens (Ammonius, epistol. ad Theoph., n. 4, apud Boll. Maii 14), testatur se annos decem et septem natum a Theodoro Pachomii discipulo in monasterio susceptum, ab eodem magistris et moderatoribus traditum fuisse, Theodoro scilicet Alexandrino, et Ausonio cuidam, qui secundas ab eo tenebat, ut ab ipso in divinarum Scripturarum intelligentia praeclare erudiretur: quod certe non de simplici sacrae Scripturae notitia, quam ex sola lectione sine magistris acquirere posset, sed de perfecta et integra scientia, quam nisi aliorum adjutus magisterio haudquaquam valeret adipisci, intelligere necessum est. Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio", "candidate_score": 0.636499, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_156_158", "bdc_text": "- Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr . Karl S. Bader , Zürich ; zum Ausdruck s. SI II 1375 ) .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1234", "psc_text": "ut loquitur Bernardus Cassin., « secundum consuetudinem monachorum qui tunc in ipso monasterio Cassinensi erant, » non autem aliarum ecclesiarum. Id est feria secunda, etc.] Feriae apud antiquos erant dies festi, a feriendis victimis, quas his diebus offerebant, sic dicti. Sed B. Benedictus per ferias hic intelligit dies privatos, sicuti a Silvestro papa ordinatum legimus in lectionibus quae ad vigilias ejus festi recitantur: « Sabbati et dominici diei nomine retento, reliquos hebdomadae dies feriarum nomine distinctos, ut jam ante in Ecclesia vocari coeperant, appellari voluit; quo significaretur quotidie clericos, abjecta caeterarum rerum cura, uni Deo prorsus vacare debere. » Quintus et trigesimus quintus, etc.] Hic quaerunt cur interturbato psalmorum ordine, hos diversis e locis psalmos S. Pater elegerit. 292 Respondet Bernardus Cassin. et ex eo Boherius: 1º auctoritatem statuentis sufficere, cum homo spiritu omnium justorum plenus non sine rationabili causa ac mysterio hos praesertim ad matutinum psalmos elegerit: 2º cum", "candidate_score": 0.636482, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_156_158", "bdc_text": "- Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr . Karl S. Bader , Zürich ; zum Ausdruck s. SI II 1375 ) .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1184", "psc_text": "suavitate modulaminis moveantur. » De utilitate cantus ecclesiastici vide Joannem Bona, de Divina Psalmodia, cap. 17. Residentibus cunctis disposite et per ordinem in subselliis. ] « Id est in humilibus sellis, quae etiam scamna dicuntur, » inquit Boherius. Hic autem Smaragdus aliquam videtur ponere distinctionem inter sedes, cathedras et subsellia, ut sedes sint regum, cathedrae doctorum, subsellia caeterorum hominum. In quarto responsorio dicatur GLORIA.] In antiquis Germaniae Consuetudinibus mss. praescribitur, ut « uniuscujusque nocturnae quartum responsorium post Gloria a capite repetatur, et excelsius cantetur. » Quam dum incipit mox omnes cum reverentia surgant. ] Quid sit cum reverentia surgere explicat Hildemarus nis verbis: « Non debent festinanter surgere, sed honorifice et inclinato capite tandiu debent incurvi sistere quoadusque dicat cantor Spiritui sancto. » Eodem modo Bernardus Cassinensis reverentiam illam explicat de supplicatione et inclinatione, quae quidem talis esse debet, ut manus super genua poni possint; et « qui plus aut", "candidate_score": 0.636454, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_108", "bdc_text": "et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2658", "psc_text": "cum Polichronio doctrinae scientiis imbuti fuerunt Severus Trevirensis, Albinus Catalaunensis, Aventinus Trecensis episcopi, et S. Aemilianus: omnes vitae merito et sanctitate insignes. Idem de Britanniae monachis asserendum esse constat, tum ex vita S. Gildae abbatis Ruyensis (Saec. I Bened.), qui sub finem saeculi V abbati « Hilduto traditur imbuendus, qui suscipiens sanctum puerulum, sacris litteris coepit instruere illum; et videns eum formae specie fulgentem, ac liberalibus studiis instantissime intentum, benigno amore dilexit, etc. » Sub eodem magistro profecere etiam Samson et Paulus, quorum primus Dolensis, alter Oximensis fuit episcopus ex ejusdem Vitae n. 3. Et quidem de S. Samsone constat ex ejus Vita n. 7, ab auctore subaequali scripta, ubi de Hilduto sive Eltuto magistro sic disserit: « Ille vero Eltutus de totis Scripturis Veteris ac Novi Testamenti, et omnis philosophiae generis, geometriae scilicet ac rhetoricae grammaticae, et arithmeticae, et omnium artium philosophiae omnium Britannorum peritissimus erat. » Additque: «", "candidate_score": 0.636404, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_110_112", "bdc_text": "Nach dem Tode Ceporins beauftragte man 1526 ihn und seinen Freund Collin mit der griechischen Lektion an der Großmünsterschule ; außerdem wirkte er als Professor der Logik und Rhetorik , später auch der lateinischen Sprache . Anfang 1526 nahm er mit Sebastian Hofmeister in zürcherischem Auftrag am Religionsgespräch von Ilanz ( Kt .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2675", "psc_text": "in Agaliensi monasterio imbibisse necessum est. Intactum etiam hoc saeculo Orientem relinquere non decet; in quo S. Theodorus Siceota defunctus est anno 613; de quo item Georgius ejus discipulus, vitam illius scribens ita loquitur (Bolland. 22 Aprilis): « Infans ipsi oblatus sum, qui et in ejus sancto monasterio enutritus a religiosissimo praefecto litteras didici. » Circa idem tempus Joannes Moschus presbyter et monachus in monasterio S. Theodosii abbatis et archimandritae, omnium quae Jerosolymis erant coenobiorum, varia peragravit loca, lustravitque monasteria; quo in itinere viros etiam doctissimos et philosophos disciplinae et studiorum gratia visitavit, uti ipse testatur in eo quod adornavit, Prato spiritali cap. 171 et 172. Et haec sufficere debent pro saeculo septimo. Saeculo VIII. S. Bonifacius in Nutscellense coenobium commigrans, sub Wimberto abbate piissimo eum in virtutibus ac litteris progressum fecit, ut docendi quoque munus paulo post ipse obierit. Postea transmittens in Germaniam, cum eum populum ad verum Christi", "candidate_score": 0.636374, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_155_157", "bdc_text": "vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 . - Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr . Karl S. Bader , Zürich ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2247", "psc_text": "continere haud posse. Sed quidquid sit de congio Farnesiano, qui tamen facta proportione ad veteres uncias Romanas, non omnino inventus est ex aequo respondere, tota dissertatoris disputatio super Romanam, non super Benedictinam heminam cadit; quod interim demonstrandum incumbebat. Mediam, et quidem, ut mihi videtur, tutiorem iniit viam noster Mabillonius, uncias decem et octo diurnae Benedictinae heminae tribuens. Is occasione data decem annis post editam dissertationem Gallicam in praefatione prima ad saeculum IV Benedictinum, laudata imprimis dissertatoris eruditione, concedit quidem veterem heminam Romanam decem tantum unciis constitisse, at de qualibet hemina id dici posse negat, aitque pro variis regionibus, variisque temporibus, etiam variasse mensuras ac pondera: id quod probat tum ex praecepto Caroli Calvi pro stipendiis clericorum Sancti Petri, qui sanctimonialibus Suessionici Beatae Mariae Parthenonis subjecti sunt, quo singulis sacerdotibus per singulos dies heminam, id est tres libras vini tribuit; tum ex vetustissimo auctore, quem in Rhemensi Sancti Remigii archimonasterio saeculo", "candidate_score": 0.636285, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_152_154", "bdc_text": "Dezember 1531 . Die Obrigkeit verwahrte sich aber im 7 . Artikel des Kappeler Briefes gegen jeden Eingriff in die Behördenwahl , de Quervain 237. , deinde ut liberi sint a minoribus decimisDie Aufhebung des kleinen bzw. jungen Zehnten wurde nur z. T. bewilligt , de Quervain 233.239 ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3265", "psc_text": "contradere non amplius quam usque ad quartum decimum eorum aetatis annum licentia poterit esse. » Saltem ita legit Gratianus 20, quaest. 2, cap. Si in qualibet. Sed Ivo Carnotensis in part. VII Decreti, cap. 27, non quartum decimum, sed duodecimum habet: in editione vero Conciliorum legitur decimum. Ex quo forte utrumque emendaveris, qui concilii Toletani canonem ad sui temporis praxim adaptavit. Ergo ultra hanc aetatem jam haud licitum erat parentibus filios suos in monasteriis offerre. An vero infra hujusmodi aetatem quoscunque parentes offerrent recipere oporteret S. Benedictus non aperuit, sed neque S. Basilius. Sed Regula S. Aureliani praescribit (Cap. 17), ut « minori aetate in monasterio 783 non excipiantur, nisi ab annis decem, aut duodecim, qui et enutriri non egeant, et cavere noverint culpas. » Et synodus VI in Trullo (Can. 40), ut « qui monachicum jugum est subiturus, ne sit minor quam decem annos natus. » Nisi forte concilium", "candidate_score": 0.636074, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_156_158", "bdc_text": "- Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr . Karl S. Bader , Zürich ; zum Ausdruck s. SI II 1375 ) .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1170", "psc_text": "tres olim in omnibus passim monasteriis legebantur, uti observavimus in lib III de Antiquis monachorum Ritibus, cap. 18, quod etiam exemplo Romanae Ecclesiae tota aestate praestitisse Cassinenses constat ex Theodemari abbatis epistola ad Carolum Magnum. Scribit etiam Amalarius in Supplem. quod « in quibusdam monasteriis monachorum propter consuetudinem Romanam, ne penitus ab ea discrepent, ut historiam Veteris Instrumenti plenius in ecclesiis legant, aestatis tempore feria tantum 2, 3 et 4, tres lectiones aguntur; et aliis tribus diebus nisi sancti alicujus memoria fuerit, propter observationem Regulae S. Benedicti una contentum est. » Sed Cistercienses adeo mordicus S. Regulae legibus adhaeserunt, ut toto aestatis tempore nullum omnino trium lectionum festum habeant, ut scribit cardinalis Bona (De Divina Psalm. cap. 18, § 4). Haec lectio, quam pueri apud Cluniacenses legebant ex Udalrico l. III, c. 8, apud Carthusienses cantor hebdomadarius ex Nova Collect. Statut., part. I, c. 16, ex Regulae praescripto memoriter, hoc", "candidate_score": 0.635864, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_109_111", "bdc_text": "Zwingli , Myconius und Glarean rühmen ihn als guten Schüler . Nach dem Tode Ceporins beauftragte man 1526 ihn und seinen Freund Collin mit der griechischen Lektion an der Großmünsterschule ; außerdem wirkte er als Professor der Logik und Rhetorik , später auch der lateinischen Sprache .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2675", "psc_text": "in Agaliensi monasterio imbibisse necessum est. Intactum etiam hoc saeculo Orientem relinquere non decet; in quo S. Theodorus Siceota defunctus est anno 613; de quo item Georgius ejus discipulus, vitam illius scribens ita loquitur (Bolland. 22 Aprilis): « Infans ipsi oblatus sum, qui et in ejus sancto monasterio enutritus a religiosissimo praefecto litteras didici. » Circa idem tempus Joannes Moschus presbyter et monachus in monasterio S. Theodosii abbatis et archimandritae, omnium quae Jerosolymis erant coenobiorum, varia peragravit loca, lustravitque monasteria; quo in itinere viros etiam doctissimos et philosophos disciplinae et studiorum gratia visitavit, uti ipse testatur in eo quod adornavit, Prato spiritali cap. 171 et 172. Et haec sufficere debent pro saeculo septimo. Saeculo VIII. S. Bonifacius in Nutscellense coenobium commigrans, sub Wimberto abbate piissimo eum in virtutibus ac litteris progressum fecit, ut docendi quoque munus paulo post ipse obierit. Postea transmittens in Germaniam, cum eum populum ad verum Christi", "candidate_score": 0.635783, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_156_158", "bdc_text": "- Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr . Karl S. Bader , Zürich ; zum Ausdruck s. SI II 1375 ) .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2744", "psc_text": "est, ad praescriptam etiam in Quadragesima a regula mensuram; qui sensus connaturalior videtur: nam quae quadragesimali tempore facienda regula praescribit, omnes aequaliter servare tenentur: quae autem hic addenda suadet, non ita, sed pro cujusque voluntate, et abbatis benedictione: quae vero illa sint docent subsequentia. Orationes peculiares. ] Orationes peculiares Hildemaro et Bernardo Cassinensi sunt orationes privatae, « ad differentiam communium et regularium, quae in conventu se habent ab omnibus statutis temporibus, » inquit Bernardus Cassinensis. Additque: « Et possunt etiam dici peculiares quae adduntur et fiunt ultra illas quae praeter Quadragesimam fecit vel facere neglexit. » Istud porro sanctae Regulae statutum quo liberius adimpleret alter Bernardus, abbas Clarevallensis, etiam a scribendis libris abstinebat; unde provocanti amico Guillelmo abbati, ut Petro Abaelardo sese opponens, illius refutaret errores, hunc in modum rescripsit (Epist. 392): « Operae pretium puto, praesertim considerata 656 opportunitate, me atque eos pariter alicubi convenire et conferre de omnibus;", "candidate_score": 0.635666, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_156", "bdc_text": "- Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3646", "psc_text": "in capitulo 874 pronuntietur, ut videre est in concilio Aquisgranensi, canone 69, in libello Supplici monachorum Fuldensium, num. 1, in Vita S. Benedicti Animensis, in Vita S. Odonis, in mss. Germaniae Consuetudinibus, in Historia Relationis S. Walarici, et apud Bernardum Cassinensem, in hunc locum sic scribentem: « Hoc in consuetudinem est conversum apud nos, quod quolibet die unum Regulae capitulum legatur. Imo debet diligenter exponi ad ignorantiam crassam tollendam omnino. Novitii vero totiens debent ruminare legendo, ut totam ex integro sicut psalterium mente perfecte sciant. » Sed et Boherius: « Apud nos, inquit, in capitulo consuevit legi quotidie, et qualibet die infra capitulum istius Regulae, exceptis diebus XII lectionum, et vigiliis festivitatum, quibus pronuntiatur evangelium homiliae, ut in vigilia Paschae, Pentecostes, et similibus. Dividuntur tamen ad instar psalmorum prolixiorum, prooemium hujus Regulae, cap. 2, 43, 48, 63, 64, 65. Constitutiones vero papales bis in anno legi debent, et semel in", "candidate_score": 0.635639, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_108", "bdc_text": "et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2440", "psc_text": "majorem chorum, sed in inferiori se ponunt. » Quid quod in aula summi pontificis aliquid simile observari videatur, ut testis oculatus Julius Nigronus affirmat (In Regulam XV commun. Societ. Jesu, n. 27): « Vidi, inquit, ego Romae cardinales ipsos, qui missa pontificia inchoata pervenerant in chorum, exhibita cruci et papae reverentia stetisse erectos in medio choro, donec a pontifice fuisset facta potestas locis suis residendi. » Diurnis vero horis, etc. Nisi forte abbas licentiam dederit permissione sua; ita tamen ut satisfaciat reus ex hoc. ] In quem locum Boherius: « Hoc est, inquit, dicere: Licet enim reus licentiatus sit ut ascendat chorum psallentium, nihilominus post peractum cursum horae prosternet se coram omnibus ad pedes abbatis, vel prioris, suam negligentiam accusando; et si abbas judicat satisfactum, dimittet ipsum cum benedictione. Sin autem, injunget ei ut ibidem, vel in crastinum iterum, vel iterum veniam petat, modo praedicto, vel quod aliam poenitentiam impleat.", "candidate_score": 0.635612, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_156", "bdc_text": "- Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3649", "psc_text": "Et Alcuinus ad fratres Wiremutensis et Girwensis ecclesiae scribens (Epist. 49): « Vos vero qui estis patres et pastores sanctae congregationis, docete diligentissime fraterno amore familiam, quam accepistis regendam, omneque bonitatis exemplum in vobismetipsis ostendite; saepiusque Regula S. Benedicti in conventu fratrum propria exponatur lingua, ut intelligi possit ab omnibus. » Similiter S. Dunstanus (In Concord. cap. 1): « Residentibus legatur Regula, vel si dies festus fuerit, evangelium ipsius diei, de qua lectione a priore, prout Dominus dederit, dicatur. » Et Udalricus de capitulo feriae 5 in Coena Domini (Lib. I, c. 12): « Exposita Regulae sententia, jubente domno abbate, consurgit camerarius, etc. » Denique Joannes Trithemius (Praefat. ad lib. Region. claustr.): « Sicut moris est observationibus Bursfeldensibus, cujus unionis et observantiae secundum regulam S. Benedicti sumus, paragraphum unum de eadem Regula, quae nobis capitulariter ter in anno legi consuevit, fratribus meis 875 singulis diebus compellor declarare: super qua subit", "candidate_score": 0.635545, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_156_158", "bdc_text": "- Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr . Karl S. Bader , Zürich ; zum Ausdruck s. SI II 1375 ) .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3574", "psc_text": "explicare; » et Regulae Tarnatensis: « Ad praepositum praecipue pertinebit ut ad abbatem, cujus est apud nos major auctoritas, referat quod modum et vires ejus excedit. » Qui praepositus, si repertus fuerit vitiosus aut contemptor sanctae regulae. ] Hic observat Boherius in suo secundo commentario quosdam hujus occasione textus negare eam quam habemus Regulam a S. Benedicto scriptam fuisse, eo quod sanctam illam appellet, ac proinde abnuendam esse fidem his quae a Gregorio Magno lib. II Dialogorum scribuntur. Verum non ideo S. Pater Regulam suam appellavit sanctam, quod a se scripta sit, sed quia sancta et salutaria continet praecepta, quorum praxis ad supremum perfectionis fastigium perducit. Comprobatus. ] Neque enim simplex suspicio hic sufficere debet. Admoneatur verbis usque quater. ] Idque secreto, secundum Bernardum Cassinensem, et quidem ab abbate, juxta Boherium. Nam simplex monachus bis, decanus ter, praepositus quater admoneri debet. Si non emendaverit, adhibeatur ei correctio disciplinae regularis. ]", "candidate_score": 0.635462, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_79_81", "bdc_text": "Oskar Eberle , Art. Binder , in : NDB II 243 , mit weiterer Lit. , Collinum Rudolf Collin ( Clivanus , Am Bühl , Zum Bühl) , 1499-1578 , geboren in Gundolingen ( Kt . Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_954", "psc_text": "primum oratione, fratrum usus opera, columnas omnes ad terram inclinari, atque ut sic curvae manerent, imperavit. Ad fratres deinde conversus, oro, inquiebat, vos patres, ne manuum vestrarum opera ad ostentationem pulchra admodum esse unquam velitis » Simile periculum pertimescebat haud dubium S. Wlstanus episcopus Wigorniensis qui, ut ejus in Vita legimus (Apud Boll. 19 Feb.), « Cum monasterii Wigorniensis novam ecclesiam perfecisset, et veterem ecclesiam, quam S. Oswaldus construxerat, subrui videret, lacrymas fundendo dixisse fertur: Nos miseri sanctorum opera destruimus, ut nobis laudem comparemus. Non noverat illa felicium virorum aetas pompaticas aedes construere; sed sub qualicunque tecto seipsos Deo immolare, subjectosque ad exemplum attrahere; nos e contra nitimur ut animarum negligentes curam accumulemus lapides. » Vide Petri Damiani lib. VIII, epist. 2; Vitam S. Roberti abbatis Molismensis n. 8; Hieronymum Camaldul. in serm. de S. Romualdo, n. 12, apud Boll., 7 Febr. Extremitas ex Bernardo Cassinensi pertinet ad quatuor: ad", "candidate_score": 0.635354, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_45_47", "bdc_text": "nisi enim hoc fiat , gravissimas deo , omnium scelerum ultori , poenas dabunt . Gaspar Megander , Franciscus Franz Kolb , s. oben S. 215 , Anm. 54 . ac Bertoldus Berchtold Haller , s. oben [Nr. 39 ] S. 205 , Anm. 1 .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2459", "psc_text": "Dei in oratorio celebratur, ante fores oratorii prostratus jaceat.] Ante fores, inquit, oratorii, non intra oratorium ipsum; « quia, infit Bernardus Cassinensis, intus non debet intrare, nisi a vinculo excommunicationis absolutus. » Id quod eam confirmat sententiam quae S. Benedictum de excommunicatione ecclesiastica locutum fuisse cap. 25 existimat. Similem pene poenam in negligentes tardeque venientes ad opus Dei statuerant antiqui Mesopotamiae monachi; si quis enim in eam incurrisset culpam, is, teste Cassiano (Lib. III, c. 7), « Oratorium introire non audebat, nec semetipsum admiscere psallentibus; sed congregationis missam stans pro foribus praestolabatur, donec egredientibus cunctis, submissa in terram poenitentia, negligentiae suae vel tarditatis impetraret veniam. » Quamvis non a solis priscis monachis id poenitentiae genus acceperit S. Benedictus, sed a primis Christianis, quibus moris erat ut poenitentes pro foribus ecclesiae in poenitentiae luctu jacerent seu starent, pro diverso ecclesiarum usu. Qua de re vide Menardi notas in Concord. Regul., cap.", "candidate_score": 0.635283, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_155_157", "bdc_text": "vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 . - Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr . Karl S. Bader , Zürich ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1171", "psc_text": "toto aestatis tempore nullum omnino trium lectionum festum habeant, ut scribit cardinalis Bona (De Divina Psalm. cap. 18, § 4). Haec lectio, quam pueri apud Cluniacenses legebant ex Udalrico l. III, c. 8, apud Carthusienses cantor hebdomadarius ex Nova Collect. Statut., part. I, c. 16, ex Regulae praescripto memoriter, hoc est ex corde, sine libro recitanda est; adeoque brevis esse debet, brevior tamen aut prolixior pro brevitate aut prolixitate noctium. « Si quem autem movet, inquit Theodemarus (Epist. ad Carolum Magn.), quare B. Benedictus in aestatis tempore quotidianis diebus ad nocturnale officium unam tantum de Veteri Testamento lectionem legi praeceperit, cognoscat necdum eo tempore in Romana Ecclesia, sicut nunc leguntur, sacras Scripturas legi morem fuisse; sed post aliquod tempus hoc institutum esse sive a papa Gregorio, sive, ut ab aliis affirmatur, ab Honorio. » Unicam hic quaestionem movet Hildemarus, et post eum Bernardus Cass., Boherius, et Turrecremata, cur nimirum S.", "candidate_score": 0.635245, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_45_47", "bdc_text": "nisi enim hoc fiat , gravissimas deo , omnium scelerum ultori , poenas dabunt . Gaspar Megander , Franciscus Franz Kolb , s. oben S. 215 , Anm. 54 . ac Bertoldus Berchtold Haller , s. oben [Nr. 39 ] S. 205 , Anm. 1 .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3688", "psc_text": "« hi enim apud nos exercent hoc officium absente abbate potissime, inquit Boherius. » Praeterea decanis et senioribus. Idem cum S. Benedicto decernit S. Ferreolus cap. 21, et merito quidem; nam optime arguit S. Basilius (Regul. fus., cap. 53): « Si increpatio medicina est, non est cujusvis increpare delinquentem, quemadmodum neque curare aegrotum, nisi alicui ipse praepositus cum majore censura id muneris commiserit. » Peccantes autem coram omnibus arguantur. ] Hildemarus hic alium regulae locum objicit, ubi peccantes bina admonitione secreta corripi jubentur, non publica. Sed ipse etiam solvit objectionem distinguendo inter privata et publica peccata: illa secreto, haec publice coram omnibus emendanda: unde et hanc periodum cum hac interpunctione scribit: Peccantes coram omnibus, arguantur, supple: coram omnibus. Ita quoque S. Augustinus hunc Apostoli locum: Peccantes coram omnibus arguantur, conciliat cum illa Matthaei sententia: Si peccaverit in te frater tuus, corripe eum inter te et ipsum solum (Serm. 82, de", "candidate_score": 0.635142, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_83", "bdc_text": "und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s.", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2686", "psc_text": "in lucem, hoc est annis circiter viginti ante S. Bernardi obitum. In eo siquidem exstat integrum caput de pueris litteras discentibus (Cap. 76) , quo praescribitur ut « nullus puerorum doceatur litteras intra monasterium, vel in locis monasterii, nisi sit monachus, vel receptus in probatione novitius; quibus tempore lectionis discere liceat. Et notandum quia nullum nisi post quintum decimum aetatis suae annum in probatione ponere licet. » Hujus statuti praxim videre est in Vita S. Hildegundis virginis, n. 21, ab auctore coaevo scripta (Boll. 20 April.): quae sub virili habitu, mutato proprio nomine in Joseph, Schonaugiense virorum monasterium ordinis Cisterc. ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper", "candidate_score": 0.635085, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_79_81", "bdc_text": "Oskar Eberle , Art. Binder , in : NDB II 243 , mit weiterer Lit. , Collinum Rudolf Collin ( Clivanus , Am Bühl , Zum Bühl) , 1499-1578 , geboren in Gundolingen ( Kt . Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2668", "psc_text": "superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec. II Ben.), ubi sub finem saeculi VI « ingrediens laudabilis Agilus aevum pueritiae, committitur Eustasio probatae religionis viro, sacris litteris erudiendus, cum aliis nobilium virorum filiis, qui postea ecclesiarum praesules exstiterunt, » quemadmodum habet anonymus in Vita sancti Agili num. 1. Ex his recensent Agnohaldum Laudunensem, Acharium Noviomensem, Audomarum Tarvanensem, et Ragnacharium Augustanum episcopos, de quibus etiam Jonas in Vita sancti Eustasii, num. 5, quo quidem praeceptore adeo profecit Agilus, ut « liberalibus disciplinis enucleatius imbutus, multos sua facundia erudierit, plurimos catholicae fidei puritate illustrarit, nonnullos etiam luculentissimis documentis, postposita altitudinis pompa, sub professione sacrae religionis idoneos reddidit. » Neque", "candidate_score": 0.635074, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_156_158", "bdc_text": "- Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr . Karl S. Bader , Zürich ; zum Ausdruck s. SI II 1375 ) .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1378", "psc_text": "] Quod ait maxime non sic capiendum est, quasi Deus magis uno esset in loco, quam alio; sed ad nos referri debet, non ad Deum ipsum, ut post Hildemarum docet Bernardus Cassin. Et certe, « licet semper videamur, sed tunc etiam praesentamus et ostendimus nos quasi facie ad faciem cum Deo loquentes, » inquit alter Bernardus abbas Clarevallensis. Cum ad opus divinum assistimus. ] Ad opus divinum, ait, « quo quidem nomine, ut loquitur iterum S. Bernardus (Serm. 47, in Cant.), laudum solemnia, quae Deo in oratorio quotidie persolvuntur, P. Benedictus ideo voluit appellare, ut ex hoc clarius aperiret quam nos operi illi velit esse intentos. » Ideo semper memores simus quod ait Propheta: Servite Domino in timore; et iterum: Psallite sapienter. ] Quid sit psallere sapienter varie a variis exponitur. Primo enim S. Basilius (In Regul., apud Rufin., cap. 57): « Si quis, inquit, ita animam suam intendat ad", "candidate_score": 0.634937, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_109_111", "bdc_text": "Zwingli , Myconius und Glarean rühmen ihn als guten Schüler . Nach dem Tode Ceporins beauftragte man 1526 ihn und seinen Freund Collin mit der griechischen Lektion an der Großmünsterschule ; außerdem wirkte er als Professor der Logik und Rhetorik , später auch der lateinischen Sprache .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2666", "psc_text": "tantum virum, qui monachorum leges apprime noverat, imo qui monasticam vitam et ipse professus creditur, eos ad aliena suae religioni studia impulisse. Exemplo esse potest Dionysius monachus, cognomento Exiguus, sed eruditione plane maximus, cujus elogium idem Cassiodorus contexuit. Et certe si in Romano S. Andreae monasterio non floruissent hoc saeculo litterarum studia, qua ratione Gregorius Magnus tot verbi divini praecones in Britanniam mittendos exinde extrahere potuisset? Nam et remanere debebant aliqui in commune monasterii, ipsiusque Ecclesiae catholicae, cui potissimum illis temporibus inserviebant monachi, commodum. Quam in Italia ebiberant Benedictini monachi doctrinam eamdem in Britanniam profecti eructarunt: quamvis in Hibernia jam viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo", "candidate_score": 0.634901, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_156", "bdc_text": "- Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2996", "psc_text": "sua de tunicis, omni altero anno de cucullis, et omni tertio anno de froccis, » ut auctor est Ingulfus in sua Croylandensi Historia. De Cluniacensibus audiendus est Udalricus (Lib. III, cap. 11): « Cuilibet autem fratri unoquoque datur anno froccus novus et nova cuculla, ita ut ambo habeat parata et consuta ante Nativitatem Domini. Novum pelliceum secundo datur anno, et in festivitate S. Michaelis: interim dum conventus fuerit in refectorio ad prandium ponitur in ejus lectum. Iterum in festivitate S. Martini pedules. De calceamentis alio loco dixi quomodo dantur in Coena Domini. De stamineis et femoralibus, vel si quae sunt aliae hujusmodi, nihil aliud est constitutum, quam quod cum fuerint inveterata, nec magis proficua, eis ablutis, et per ipsos fratres ad cameram redditis, alia sunt tribuenda. » De calceamentorum distributione in Coena Domini, qua die etiam ex mss. Germaniae Consuetudinibus, « omnia vestimenta quae tunc necessitatem patientibus danda sunt »", "candidate_score": 0.634884, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_108", "bdc_text": "et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_691", "psc_text": "nullum aditum feminis illuc ingrediendi patere, misit candelam ad memoriam viri Dei per quemdam hominem. » Et in ejus vita n. 6, in loco possessionis suae oratorium adhuc laicus statuisse dicitur, « ubi nullus introitus nec accessus feminis dabatur. » Similiter de Flaviacensi, in quo S. Geremarus ecclesiam ex jussu angeli construxit, hac conditione, ut « mulieribus nullus unquam ad eam accessus patebit, » inquit Vitae scriptor, n. 24. Similem disciplinam in suo monasterio instituisse Elizachar abbatem Centulensem auctor est anonymus in lib. I Mir. S. Richarii, n. 4, et Hariulfus in Chron. Centul. lib. III, cap. 4. Sed jam tempus est ut in Belgium pertranseamus. Ibi insign ora haud dubium monasteria censeri debent Elnonense S. Amandi, Sithivense S. Bertini, et Laubiense, in quibus omnibus olim ecclesiae feminis haudquaquam patebant Spicil. tom. IV. De Elnonensi luculentum habemus testimonium in Supplemento Milonis de vita S. Amandi cap. 6, ubi S. praesulis", "candidate_score": 0.634825, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_100_102", "bdc_text": "HBRG I 428 ; II 224 ; Konrad Furrer , Rudolf Collin. Ein Charakterbild aus der Schweizerischen Reformationsgeschichte , in :", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3518", "psc_text": "fiat. Et ne quid nimis. ] Solemne effatum, ab antiquis valde celebratum, et tanquam pro certa discretionis et prudentiae regula positum, cujus auctorem Solonem sapientem facit Diogenes Laertius in lib. I de ejus Vita, quodque hic merito a S. Benedicto positum existimat Boherius « propter duo extrema justitiae sive aequitatis, scilicet severitatem et remissionem; quia utrumque in corrigendo et puniendo vitium habet. » Hinc Regula Cujusdam ad virgines (Cap. 1): « In utroque abbatissae cavendum est, ne aut nimia bonitate in subjectarum cordibus vitia nutriat, aut nimia disciplinae auctoritate ea quae leni increpatione sananda fuerant, rigida correptione diripiantur. » Id praecipue in Urbico abbate redarguit S. Gregorius papa (Lib. IX, epist. 42): « Vehementer ingemisco, inquit, quia aliter esse monasterium vestrum, quam putabam, invenio: quod ex nulla re alia evenire valuit, nisi quia tua dilectio in regimine suo inordinata est, nec cum gravitate aliquid valet disponere, sed modo studet precantibus", "candidate_score": 0.634655, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_155_157", "bdc_text": "vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 . - Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr . Karl S. Bader , Zürich ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2998", "psc_text": "Martini per singulos annos pedules. De froccis et cucullis, stamineis et femoralibus, vel si qua sunt alia hujusmodi, non est aliud constitutum, nisi ut, cum fuerint inveterata, nec magis usui congrua, eis camerario redditis, prius tamen stamineis et femoralibus ablutis, alia tribuantur, et ipsa eleemosynario pauperibus distribuenda tradantur. » Alexander papa confirmans statuta facta ab Hugone cardinali tituli S. Sabinae presbytero pro reformatione coenobii Athanacensis, in primis dat cucullas et frocos et sotulares quantum expedit, annuatim singulis tres stamineas et tres brachas in capite jejunii. Item duo paria caligarum, unum par grossum in festo S. Lucae, et in Coena Domini aliud de cordato. Item in festo S. Lucae uno anno tunicam et alio pelliciam, et de triennio in triennium nocturnales. In Constitutione etiam Benedicti papae XII decernitur (Cap. 17), ut « ubi alius certus terminus super hoc non fuerit ordinatus, singulis annis, prima videlicet die mensis Octobris, vestiaria praebeantur. »", "candidate_score": 0.634407, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_100_102", "bdc_text": "HBRG I 428 ; II 224 ; Konrad Furrer , Rudolf Collin. Ein Charakterbild aus der Schweizerischen Reformationsgeschichte , in :", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3403", "psc_text": "(Saec. II Ben.), quem « cum cerneret B. Waldebertus virum esse industrium, eum presbyterum fieri jussit; omnisque chorus fratrum in ejus veneratione clamaverunt, dicentes Germanum dignum esse presbyterio. » Item ex Vita S. Sivardi, abbatis Anisolensis (Saec. III Ben.), qui « factus est non solum monachus, sed et per electionem fratrum sacerdos. » Et ex Vita V. Benedicti abbatis Clusani, auctore Guillelmo ejus discipulo (Saec. VI Ben.), qui « fratribus annuentibus et abbate jubente ad sacerdotium » promotus est: unde et Boherius in primo commentario: « Quanquam abbas scire praesumatur conscientias monachorum, et ei competat jussio in hujusmodi ordinum receptione, consulo tamen quod seniorum utatur consilio; multa enim oculos latent praelati. » Et in secundo: « Hanc autem electionem puto debere fieri ad testimonia fratrum: nam et antiquitus presbyter monasterii Pater monasterii dicebatur, ut haec electio inter praecipua numeretur. » Vide Vitam S. Hugonis Aeduensis monachi, num. 6, saec. V,", "candidate_score": 0.634246, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_45_47", "bdc_text": "nisi enim hoc fiat , gravissimas deo , omnium scelerum ultori , poenas dabunt . Gaspar Megander , Franciscus Franz Kolb , s. oben S. 215 , Anm. 54 . ac Bertoldus Berchtold Haller , s. oben [Nr. 39 ] S. 205 , Anm. 1 .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1796", "psc_text": "autem major est, tunc debet res incendi; et ipse in graviori culpa judicandus est. » Bernardus Cassinensis: « Gradibus non servatis, excommunicationem intelligo gravissimam disciplinam, ut sicut de notorio proprietario dictum est puniatur. » Econtra Boherius in primo comm.: « Dic, inquit, quod prius semel et iterum debet proprietarius admoneri secreto, et inde graviori, id est publicae correctioni subjici, et postea per reliquos gradus deduci. » At non multo post ita habet: « Dic subjaceat gravissimae disciplinae, id est corporali vindictae, quod erit arbitrarium. » In secundo vero commentario ad verba gravissimae disciplinae subjaceat, addit ex Cassiani l. IV, cap. 16, plagarum scilicet, vel expulsionis. Sed Bernardi sententiam sequi videtur Nicolaus de Fractura. Ita nimirum illi S. Benedictum explicant. Pro conclusione autem hujus capitis haud erit abs re de proprietariorum poenis paulo fusius disserere; quod tunc praestitisse nos credimus, postquam antiqua regularum monasticarum statuta, conciliorum, Romanorumque pontificum decreta, ac tandem", "candidate_score": 0.634143, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_79_81", "bdc_text": "Oskar Eberle , Art. Binder , in : NDB II 243 , mit weiterer Lit. , Collinum Rudolf Collin ( Clivanus , Am Bühl , Zum Bühl) , 1499-1578 , geboren in Gundolingen ( Kt . Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2670", "psc_text": "gratia monachi destinarentur, sicuti discimus ex Vita S. Frodoberti abbatis Cellensis n. 6. Hoc saeculo vigebant in praecipuis, si non in omnibus Galliae monasteriis scientiae: in Longoretico Francardus, ejusdem loci postea abbas, « erat nutritor et doctor filiorum nobilium, » ex visione Baronti n. 11. In Pictaviensi S. Hilarii Aicadrus, postea abbas Gemmeticensis (Ibid.), Ansfrido monacho, sapientia famosissimo, puer ad erudiendum traditus, ex ejus Vita cap. 1 (Ibid.). In Solemniacensi, « susceptum B. Tillonem Elegius sancto Remaclo Solemniacensis monasterii sui abbati tradidit nutriendum atque litteris imbuendum . . . . qui sic tam saecularibus quam divinis institutionibus instruendum . . . . suis semper aspectibus astare praecepit, » ex Vita S. Tillonis, n. 4 (Ibid.). In Stabulensi « liberos suos liberalibus, imo monasticis instruendos disciplinis, » tradebant saeculares viri, ex Vita S. Hadelini n. 5 (Ibid.). In Gemmeticensi « erat consuetudo (S. Filiberti) de monasterio circumquaque ad exhortandas animas fratres", "candidate_score": 0.633968, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_97_99", "bdc_text": "Bullinger lernte ihn vermutlich um 1524 in Zürich kennen und studierte 1527 bei ihm Griechisch ( HBD 11 , 12 ) . Collin war bei Bullingers letzter Begegnung mit Zwingli in Bremgarten anwesend ( HBRG III 49 ) . - Lit. :", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2675", "psc_text": "in Agaliensi monasterio imbibisse necessum est. Intactum etiam hoc saeculo Orientem relinquere non decet; in quo S. Theodorus Siceota defunctus est anno 613; de quo item Georgius ejus discipulus, vitam illius scribens ita loquitur (Bolland. 22 Aprilis): « Infans ipsi oblatus sum, qui et in ejus sancto monasterio enutritus a religiosissimo praefecto litteras didici. » Circa idem tempus Joannes Moschus presbyter et monachus in monasterio S. Theodosii abbatis et archimandritae, omnium quae Jerosolymis erant coenobiorum, varia peragravit loca, lustravitque monasteria; quo in itinere viros etiam doctissimos et philosophos disciplinae et studiorum gratia visitavit, uti ipse testatur in eo quod adornavit, Prato spiritali cap. 171 et 172. Et haec sufficere debent pro saeculo septimo. Saeculo VIII. S. Bonifacius in Nutscellense coenobium commigrans, sub Wimberto abbate piissimo eum in virtutibus ac litteris progressum fecit, ut docendi quoque munus paulo post ipse obierit. Postea transmittens in Germaniam, cum eum populum ad verum Christi", "candidate_score": 0.633919, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_3", "bdc_text": "Vinzenzenmünster in Bern . Bald stieg er zu hohen geistlichen Würden auf , u. a .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3405", "psc_text": "816 in pluribus monasterii, aut nulli, aut pauci olim erant sacerdotes. S. Pachomius non patiebatur quemquam ex suis ad clericalem gradum ascendere, ut testatur ejus Vitae scriptor, cap. 24 ( Apud Rosweid. ). In pluribus aliis monasteriis nonnisi missi ab episcopo presbyteri sacra mysteria celebrabant. In aliis quibusdam pro magno reputabatur unum aut alterum in monasterio esse sacerdotem: hinc S. Epiphanius ad Joannem Hierosolymitanum se excusans quod Paulinianum S. Hieronymi fratrem in monasterio Bethleemitano sacerdotem ordinasset (Inter epist. S. Hieron. epist. 60): « Cum vidissem, inquit, quia multitudo sanctorum fratrum in monasterio consisteret, et sancti presbyteri Hieronymus et Vincentius propter verecundiam et humilitatem nollent debita nomini suo exercere sacrificia, et laborare in hac parte ministerii quae Christianorum praecipua salus est: invenire autem et comprehendere servum Dei non posses, qui te, eo quod grave onus sacerdotii nollet suscipere, saepe fugiebat; sed nec alius quis episcoporum facile eum reperiret, etc. » In", "candidate_score": 0.633749, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_97_99", "bdc_text": "Bullinger lernte ihn vermutlich um 1524 in Zürich kennen und studierte 1527 bei ihm Griechisch ( HBD 11 , 12 ) . Collin war bei Bullingers letzter Begegnung mit Zwingli in Bremgarten anwesend ( HBRG III 49 ) . - Lit. :", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", "candidate_score": 0.633679, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_31", "bdc_text": "«Quaeso , operam des , ut requiratur. » At interim bonus ille vir eam mihi non misit .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_36", "psc_text": "operis tempus haudquaquam excludit. Ut quidquid agendum inchoas bonum, ab eo perfici instantissima oratione deposcas. ] Quod S. Pater non sic dicit, quasi aliquid boni a nobis incipi posse, ut quondam voluerunt Semipelagiani, sentiret; nam et discipulos jubet bonum aliquod in se cum viderint, Deo applicent non sibi, et infra Deum ipsum ita loquentem inducit: Et antequam me invocetis dicam, Ecce adsum. Ut qui nos jam in filiorum dignatus est numero computare, non debeat aliquando de malis actibus nostris contristari. Hic reddit rationem cur bonum aliquod inchoando, illud a Deo perfici instanti oratione postulare debeamus, scilicet ne Deo non orantibus nobis gratiam justissime subtrahente, male operemur, et sic malis actibus nostris eum contristemus, qui nos jam in filiorum numero computare dignatus est: ubi duplici nos motivo ad orandum impellit, uno amoris, altero gratitudinis: 11 amoris, quo ut veri filii malis actibus Deum offendere et contristare timeamus; gratitudinis, in eum qui", "candidate_score": 0.633627, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_79_81", "bdc_text": "Oskar Eberle , Art. Binder , in : NDB II 243 , mit weiterer Lit. , Collinum Rudolf Collin ( Clivanus , Am Bühl , Zum Bühl) , 1499-1578 , geboren in Gundolingen ( Kt . Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2671", "psc_text": ". . suis semper aspectibus astare praecepit, » ex Vita S. Tillonis, n. 4 (Ibid.). In Stabulensi « liberos suos liberalibus, imo monasticis instruendos disciplinis, » tradebant saeculares viri, ex Vita S. Hadelini n. 5 (Ibid.). In Gemmeticensi « erat consuetudo (S. Filiberti) de monasterio circumquaque ad exhortandas animas fratres transmittere, » ex Vita S. Filiberti n. 20 (Ibid.). Denique SS. Botulfus et Adulfus in Gallia monachi « non solum doceri, sed ex gratia Dei inter perfectiores potestatem adepti sunt docendi, » ex Vita S. Botulli n. 2 (Saec. III Ben.). Quod hic de Galliae monasteriis asserimus, idem de Anglicanis multis potest exemplis confirmari, nimirum saeculo VII Theodorus ex monacho Cantuariensis episcopus, et Adrianus abbas (Saec. II Ben.) « quia litteris sacris simul et saecularibus abundanter ambo erant instructi, congregata discipulorum caterva, scientiae salutaris quotidie flumina irrigandis eorum cordibus emanabant, ita ut metricae artis, astronomicae, et arithmeticae, ecclesiasticae disciplinam inter", "candidate_score": 0.633503, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_153_155", "bdc_text": "Die Obrigkeit verwahrte sich aber im 7 . Artikel des Kappeler Briefes gegen jeden Eingriff in die Behördenwahl , de Quervain 237. , deinde ut liberi sint a minoribus decimisDie Aufhebung des kleinen bzw. jungen Zehnten wurde nur z. T. bewilligt , de Quervain 233.239 ; vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3260", "psc_text": "remaneat puero, per quam deceptus perire possit, quod absit, quod experimento didicimus. Similiter autem et pauperiores faciant. Qui vero ex toto nihil habent, simpliciter petitionem faciant, et cum oblatione offerant filium suum coram testibus. COMMENTARIUS. Ab adultorum receptione S. Benedictus transit ad oblationem infantium, quos olim in monasteriis admissos fuisse et enutritos constat non solum ex hoc S. Benedicti capite, sed etiam ex antiquis monachorum regulis, aliisque probatis auctoribus non paucis. Hos autem S. legislator tam ex pauperibus quam ex divitibus indifferenter recipi sancivit, quia nulla utrorumque est apud Deum distinctio, cui plerumque acceptior fit pauper humilis quam nobilis superbus; unde et S. Augustinus, et ex eo S. Isidorus de monachis loquens dicebat (August. de Opere monach.; Isid. lib. II Offic. eccl.): « Veniunt quoque ex ipsa vita rustica, et ex opificum exercitatione, et ex plebeio labore, tanto utique felicius, quanto fortius 782 educati; qui si non admittantur, grave delictum", "candidate_score": 0.633473, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_80_82", "bdc_text": "NDB II 243 , mit weiterer Lit. , Collinum Rudolf Collin ( Clivanus , Am Bühl , Zum Bühl) , 1499-1578 , geboren in Gundolingen ( Kt . Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus ) und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2956", "psc_text": "essent Basilianorum vestes discimus ex Vita S. Philareti saeculo XI a Nilo monacho coaetaneo scripta, num. 21 (Bolland., 6 Aprilis), ubi agens de illius ad habitum monasticum receptione, has recenset vestes: Sticarium, id est tunicam; pallium, quod supra cervices et scapulas est; cucullium, quod capiti imponimus; crucem in fronte gestandam, et cingulum cum sua fibula. Inter Aegyptiorum monachorum vestes Evagrius Sithensis monachus in epistola ad Anatolium (Tom. III Mon. Eccles. Graec.) has nominat: Cucullum, analabum, melotem, zonam, et baculum. Alias addit Cassianus eo in libro quem de Habitu monachi conscripsit, ubi has eorum vestes earumque symbola explicat, scilicet cucullum, colobium, rebrachiatoria, mafortes, melotem et pellem caprinam, cingulum et caligas. Abbas Patermuthius adolescentem ad se conversionis gratia accedentem « lebitone indutum, cuculla capiti circumposita, ac melote ad humeros, cinctumque linteo ad monachale institutum, exercitiumque promovit, » ut videre est in Aegypt. monach. Historia (Tom. III Mon. Eccles. Graecae). In Regula S.", "candidate_score": 0.633432, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_3", "bdc_text": "Vinzenzenmünster in Bern . Bald stieg er zu hohen geistlichen Würden auf , u. a .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1848", "psc_text": "ipsum communis ordinis nostri usus obtinebat. Et certe probandi laudandique in primis abbates qui, cum sibi per otium licet, in hisce humilitatis exercitiis suis fratribus exemplo praeeunt; nec suam inde putent minui auctoritatem, aut dedecere dignitatem, unde totam suam gloriam quaesierunt viri sanctissimi, in saeculo olim clarissimi, et in populis principes, ut de SS. Guillelmo, ex potentissimo duce, Gellonensi monacho; Carolomanno, ex Austriae rege monacho Cassinensi; de SS. reginis Franciae Radegunde et Baltilde, ut alios plurimos interim sileam, legimus. Vide Vitam I S. Galteri, abbatis Pontisarensis, num. 11, apud Boll., 8 April. Neque praetereundum est quod de monachis, S. Vincentii de Vulturno habetur in Vita S. Thomae abbatis Farfensis (Saec. III Ben.); quod scilicet congruis temporibus ad Farfense monasterium veniebant, « et hebdomadas suas in coquinae officio sicut et alii fratres in ipso faciebant monasterio. » Porro nullum hoc capite discrimen ponere videtur S. Benedictus inter coquinae hebdomadarios et mensae", "candidate_score": 0.633427, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_152_154", "bdc_text": "Dezember 1531 . Die Obrigkeit verwahrte sich aber im 7 . Artikel des Kappeler Briefes gegen jeden Eingriff in die Behördenwahl , de Quervain 237. , deinde ut liberi sint a minoribus decimisDie Aufhebung des kleinen bzw. jungen Zehnten wurde nur z. T. bewilligt , de Quervain 233.239 ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1662", "psc_text": "nam etsi pueris mens sit immaturior, sunt tamen nonnulli grandiores, aut durae cervicis, aut imbecillioris intellectus, quos virga agere solet, non ratio, nec excommunicationis vis. Proprias debet habere mensuras. ] « Id est judicii disciplina non uniformiter est omnibus exhibenda, sed secundum uniuscujusque aetatem vel intellectum cum magno est moderamine inferenda. Aliter enim parvuli, aliter adolescentes et juvenes, aliter senes, aliter vero in decrepita positi debent judicari aetate, » inquit Smaragdus. Ideoque quotiens pueri. ] Pueritia a septimo anno incipit, et decimo quarto completo desinit. Vel adolescentiores aetate. ] Adolescentia ab anno decimo quarto ad vigesimum octavum peragitur. Porro acute notat hic Bernardus Cassinensis S. P. Benedictum duas hic aetates comprehendisse, integram unam, scilicet pueritiam, inceptam alteram, nempe adolescentiam; nec simpliciter dixisse adolescentes, sed adolescentiores, quia aetas pueritiae proxima de pueritiae levitate magis retiret. Aut qui minus intelligere possunt quanta poena sit excommunicationis. ] « Ille, inquit Hildemarus, non intelligit", "candidate_score": 0.633373, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_108", "bdc_text": "et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1744", "psc_text": "Joannis Gorziensis (Num. 73, saec. V Bened.), quem Einoldus abbas diversis exercere mutationibus non destitit; cujus etiam diversa officia describit Joannes abbas Mettensis his verbis: « Jussus praepositus, paret (continuo.) Praepositura deposita, decanus esto; jugum quietus admittit. Eo abiens cellarium cura, manum illico profert. Alio ibi succedente, vestes fratrum serva; nihilo plus reluctatur. Sic hospitibus, sic, si ita contigit, infirmis, sic quibusque aliis imperatis summa cum alacritate morae nescius ministravit; » ex Vita sancti Guidonis abbatis Pomposiani (Boll. 31 Mart.), quem Guillelmus abbas « per omnia officia monasterii, per series temporum constituit, » uti scribit anonymus in secunda illius Vita n. 5 (Spicil. tom. VI); ex Fulcuino de gestis abbatum Laubiensium cap. 19, ubi obedientiarum commutationem annuam aliquid regulare esse asserit; ex Ekkehardo in lib. de Casibus sancti Galli cap. 15, ubi haec scribit: « Quot annis more Romano officia apud nos mutari solent. » Denique ex Hildemaro, qui fratres", "candidate_score": 0.633323, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_153_155", "bdc_text": "Die Obrigkeit verwahrte sich aber im 7 . Artikel des Kappeler Briefes gegen jeden Eingriff in die Behördenwahl , de Quervain 237. , deinde ut liberi sint a minoribus decimisDie Aufhebung des kleinen bzw. jungen Zehnten wurde nur z. T. bewilligt , de Quervain 233.239 ; vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3212", "psc_text": "punire. » Verum non usque adeo progreditur synodus VI in Trullo celebrata, annos duntaxat decem in profitente requirens can. 40, ubi sic loquitur: « Qui ergo monachicum jugum est subiturus, ne sit minor quam decem annos natus, ejus quoque rei examinatione in praesulis arbitrio sita, an augeri tempus conducibilius existimet ad introductionem et constitutionem in vita monastica. » Utriusque vero sententiam et definitionem amplectitur conciliatque Leo imperator (Novella 6), hac ratione ut qui anno decimo sexto aetatis monasticam vitam capessunt, liberam suorum bonorum dispositionem habeant: secus qui decimo, donec ad legitimam aetatem perveniant. Paulo severior saltem quoad loca nonnulla S. Gregorius, qui ante annos decem et octo adolescentes in monasteriis admitti vetat: « quia, inquit (Lib. I, epist. 48), dura est in insulis congregatio monachorum, etiam pueros in eisdem monasteriis ante decem et octo annorum tempora suscipi prohibemus. Vel si qui nunc sunt, tua eos experientia auferat, et in Romanam", "candidate_score": 0.633226, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_157_159", "bdc_text": "Karl S. Bader , Zürich ; zum Ausdruck s. SI II 1375 ) . Den Erlaß der «Fastnacht- H ühner» hat das Landvolk bereits 1528 verlangt ( s.", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1988", "psc_text": "aquis, et lacrymis. » Atque ad has consuetudines referre oportet quod de balneatoriis reperitur apud Cassiodorum in lib. Divin. Lect. c. 29, in Ingulfi Histor. Croylandensi, in antiqua monasterii S. Galli Delineatione, in antiquis Farfensis monasterii Consuet., et alibi passim. Vide Haeft. lib. II, tract. 5, disq. 7. Sed et carnium esus infirmis omninoque debilibus pro reparatione concedatur. ] Idem praescribunt S. Athanasius in Syntagmate doctrinae ad monachos, etc.; S. Caesarius in utraque Regula ad monachos, cap. 24, et ad virgines in recapitulatione, cap. 17; S. Aurelianus in utraque item ad monachos cap. 51, et ad virgines, cap. 35; S. Fructuosus in Regula, cap. 5, et alii nonnulli. Ubi etiam quaedam observanda sunt circa carnium esum. Primo, auctor est Hildemarus hanc fuisse in Francia consuetudinem, ut ante infirmis carnes non praeberentur, quam ipsi ab aegritudine surgerent; tantumque illis postea ministratas usque dum pristinas vires recuperassent: quas ubi restaurassent, revertentibus ad", "candidate_score": 0.633037, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_45_47", "bdc_text": "nisi enim hoc fiat , gravissimas deo , omnium scelerum ultori , poenas dabunt . Gaspar Megander , Franciscus Franz Kolb , s. oben S. 215 , Anm. 54 . ac Bertoldus Berchtold Haller , s. oben [Nr. 39 ] S. 205 , Anm. 1 .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1816", "psc_text": "« Qui monachus in proprietatis crimen lapsus esse deprehensus fuerit, cum aliis poenis gravissimis puniatur, tum monasterium pro carcere per annum habeat, ita ut ex eo pedem non efferat. » CAPUT XXXIV. 435 Si omnes aequaliter debeant necessaria accipere. Sicut scriptum est: Dividebatur singulis prout cuique opus erat: ubi non dicimus, ut personarum (quod absit) acceptio sit, sed infirmitatum consideratio. Ubi qui minus indiget, agat Deo gratias, et non contristetur; qui vero plus indiget, humilietur pro infirmitate et non extollatur pro misericordia; et ita omnia membra erunt in pace. Ante omnia, ne murmurationis malum pro qualicunque causa in aliquo qualicunque verbo vel significatione appareat. Quod si deprehensus fuerit, districtiori disciplinae subdatur. COMMENTARIUS. Sicut scriptum est: Dividebatur singulis prout cuique opus erat, etc.] Eamdem Regulam ducem sequuntur S. Basilius in Regulis brevior., interrog. 135, S. Augustinus in Regula cap. 1, Regula Tarnatensis, c. 14, et S. Leander in lib. de Institut.", "candidate_score": 0.633035, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_82_84", "bdc_text": "und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s. unten Anm. 18 ) in Mailand ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1081", "psc_text": "in Reomensi S. Joannis monasterio colligimus ex libro de Translatione et miraculis ejus, n. 1; sed et S. Galli abbatis discipulos post laborem matutinalis officii quiescendi gratia lectos revisisse auctor est Walfridus in Vita S. Gadi cap. 26 (Saec. II). Similiter S. Geremarus abbas Flaviacensis completo officio revertens in dormitorium in stratu suo collocare se consueverat. ut habent ejus acta n. 14. Idem viguisse in Longoretico monasterio discimus ex Visione Baronti, n. 7, saeculo II Bened.; in Pauliacensi sanctimonialium ex Vita S. Austrobertae, n. 15, saec. III, part. I; in Lindisfarnensis ex Carmine Ethilvulfi monachi cap. 10, 21, 22; in monasterio S. Corbiniani ex ejus Vita auctore Aribone n. 3, denique in Suessionensi B. M. Parthenone aliis in ecclesia vigiliis et orationibus insistentibus, aliae post nocturnum officium dormire permittebantur ex Vita S. Drausii episc., n. 17, apud Bolland., 5 Martii. Sed haec merae indulgentiae, et praeter Regulam S. Benedicti, quae", "candidate_score": 0.632904, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_156", "bdc_text": "- Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3000", "psc_text": "scapulari cum caputio, prout supra. Tertio anno provideatur de tunica, scapulari cum caputio et cuculla, prout supra. Praedicta vero omnia, uno et eodem tempore consignentur, scilicet in festo Resurrectionis Domini nostri Jesu Christi integra, et absque mora et dilatione aliqua. Provideantur eisdem annuatim in festo scilicet omnium Sanctorum femoralium, caligagarum et crepidarum. De calceis vero provideatur eis secundum necessitatem et indigentiam. Oblatis autem professis provideatur primo anno de tunica, scapulari et bireto. Anno secundo de tribus interulis, scapulari et bireto. Anno tertio de tunica, scapulari, bireto et pallio, tempore quo supra. Provideatur similiter eis annuatim in festo Omnium Sanctorum de femoralibus et caligis. De calceis vero secundum eorum indigentiam. » At magis placuit Aquisgranensi concilio (Can. 53), ut, nulla temporis habita ratione, « quoties exposcit necessitas, vestimenta, et calciamenta, et omnia necessaria fratribus dentur. » Quam legem sequuntur Cistercienses in lib. Instit. dist. 8, c. 9, Bursfeldenses in Caeremoniali, dist.", "candidate_score": 0.632873, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_79_81", "bdc_text": "Oskar Eberle , Art. Binder , in : NDB II 243 , mit weiterer Lit. , Collinum Rudolf Collin ( Clivanus , Am Bühl , Zum Bühl) , 1499-1578 , geboren in Gundolingen ( Kt . Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1078", "psc_text": "in claustro sese recipiebant, ex cap. 84; unde S. Bernardus singularem monachum describens (De Grad. humil.), aliis in claustro quiescentibus, inquit, solus remanet in oratorio: ubi quod dicit quiescentibus non de corporea, sed de spiritali quiete intelligendum est, ut patet ex Aelredo abbate hom. de duobus discipulis euntibus in Emmaus, et ex Gilberto de Hoillandia Serm. 23, in Cant. Denique apud primos B. Stephani abbatis Obazinensis discipulos (Tom. IV Misc. Baluz.), « illud quod post vigilias intervallum restabat, non quieti aut somno deputabatur sed peculiaribus orationibus aut operibus manuum inserviebat, » ut legitur in ejus Vita, n. 7. Istud autem institutum antiquis monachis, ut vidimus hactenus, inviolabile 254 duplici ex causa commendat Joannes Cassianus: 1º ne purificationem nostram nocturnis orationibus acquisitam invidus hostis illusione somni contaminet; 2º ne somnus ille inertiam in monacho parturiat, ac per totum diem vigorem ejus obtundat, cordis pinguedinem exhauriat, et debilem reddat eum adversus insidias", "candidate_score": 0.632847, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_156", "bdc_text": "- Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1171", "psc_text": "toto aestatis tempore nullum omnino trium lectionum festum habeant, ut scribit cardinalis Bona (De Divina Psalm. cap. 18, § 4). Haec lectio, quam pueri apud Cluniacenses legebant ex Udalrico l. III, c. 8, apud Carthusienses cantor hebdomadarius ex Nova Collect. Statut., part. I, c. 16, ex Regulae praescripto memoriter, hoc est ex corde, sine libro recitanda est; adeoque brevis esse debet, brevior tamen aut prolixior pro brevitate aut prolixitate noctium. « Si quem autem movet, inquit Theodemarus (Epist. ad Carolum Magn.), quare B. Benedictus in aestatis tempore quotidianis diebus ad nocturnale officium unam tantum de Veteri Testamento lectionem legi praeceperit, cognoscat necdum eo tempore in Romana Ecclesia, sicut nunc leguntur, sacras Scripturas legi morem fuisse; sed post aliquod tempus hoc institutum esse sive a papa Gregorio, sive, ut ab aliis affirmatur, ab Honorio. » Unicam hic quaestionem movet Hildemarus, et post eum Bernardus Cass., Boherius, et Turrecremata, cur nimirum S.", "candidate_score": 0.632819, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_82_84", "bdc_text": "und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s. unten Anm. 18 ) in Mailand ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2668", "psc_text": "superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec. II Ben.), ubi sub finem saeculi VI « ingrediens laudabilis Agilus aevum pueritiae, committitur Eustasio probatae religionis viro, sacris litteris erudiendus, cum aliis nobilium virorum filiis, qui postea ecclesiarum praesules exstiterunt, » quemadmodum habet anonymus in Vita sancti Agili num. 1. Ex his recensent Agnohaldum Laudunensem, Acharium Noviomensem, Audomarum Tarvanensem, et Ragnacharium Augustanum episcopos, de quibus etiam Jonas in Vita sancti Eustasii, num. 5, quo quidem praeceptore adeo profecit Agilus, ut « liberalibus disciplinis enucleatius imbutus, multos sua facundia erudierit, plurimos catholicae fidei puritate illustrarit, nonnullos etiam luculentissimis documentis, postposita altitudinis pompa, sub professione sacrae religionis idoneos reddidit. » Neque", "candidate_score": 0.632709, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_153_155", "bdc_text": "Die Obrigkeit verwahrte sich aber im 7 . Artikel des Kappeler Briefes gegen jeden Eingriff in die Behördenwahl , de Quervain 237. , deinde ut liberi sint a minoribus decimisDie Aufhebung des kleinen bzw. jungen Zehnten wurde nur z. T. bewilligt , de Quervain 233.239 ; vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3265", "psc_text": "contradere non amplius quam usque ad quartum decimum eorum aetatis annum licentia poterit esse. » Saltem ita legit Gratianus 20, quaest. 2, cap. Si in qualibet. Sed Ivo Carnotensis in part. VII Decreti, cap. 27, non quartum decimum, sed duodecimum habet: in editione vero Conciliorum legitur decimum. Ex quo forte utrumque emendaveris, qui concilii Toletani canonem ad sui temporis praxim adaptavit. Ergo ultra hanc aetatem jam haud licitum erat parentibus filios suos in monasteriis offerre. An vero infra hujusmodi aetatem quoscunque parentes offerrent recipere oporteret S. Benedictus non aperuit, sed neque S. Basilius. Sed Regula S. Aureliani praescribit (Cap. 17), ut « minori aetate in monasterio 783 non excipiantur, nisi ab annis decem, aut duodecim, qui et enutriri non egeant, et cavere noverint culpas. » Et synodus VI in Trullo (Can. 40), ut « qui monachicum jugum est subiturus, ne sit minor quam decem annos natus. » Nisi forte concilium", "candidate_score": 0.632589, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_155_157", "bdc_text": "vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 . - Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr . Karl S. Bader , Zürich ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3661", "psc_text": "Haeftenum, in lib. II, tract. 4, disq. 3, et Menardum hic. Revertentes autem de via fratres, ipso die quo redeunt, etc.] Ex hoc loco recte inferunt commentatores, sic omnia a viatoribus peragenda esse negotia, ut multa adhuc hora revertentes, monasterium ingrediantur saltem ante completorium. Ita 878 Hildemarus, Bernardus Cassinensis et Boherius in 1 commentario. Hildemari verba haec sunt: « Non dixit S. Benedictus, ipsa nocte qua redeunt, sed ipsa die, eo quod intentio S. Benedicti fuit ut in die veniat monachus, quatenus per omnes canonicas horas ante quas venerit, valeat negligentias suas abstergere: unde pro hac causa in terra nostra consuetudo est, et debet etiam fieri, ut tali hora debeat venire, ut etiam ad completorium paratus esse possit, si aliis horis non potest, ut hoc capitulum valeat implere, ne praevaricator suae professionis existat. Aut certe si non potest tali hora venire, aut vadit ad mansionem in alterum locum nostrum, si", "candidate_score": 0.632535, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_156", "bdc_text": "- Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3647", "psc_text": "die infra capitulum istius Regulae, exceptis diebus XII lectionum, et vigiliis festivitatum, quibus pronuntiatur evangelium homiliae, ut in vigilia Paschae, Pentecostes, et similibus. Dividuntur tamen ad instar psalmorum prolixiorum, prooemium hujus Regulae, cap. 2, 43, 48, 63, 64, 65. Constitutiones vero papales bis in anno legi debent, et semel in capitulo provinciali. » Cistercienses in legenda Regula ita singula distribuebant capita, ut eam quater in anno percurrerent. Dies autem in quibus inchoari deberet explicantur his versibus: Tu Benedicte caput, sequitur vigilia Baptist. Crastinus Andochii, tandem festum puerorum. Cum vero festum B. Benedicti transferretur, transferebatur etiam ipsa Regulae inchoatio ex libro Instit., dist. 6, cap. 1. Ne quis fratrum de ignorantia se excuset. ] Ex his postremis hujus capituli verbis recte omnino Bernardus Cassinensis infert, non modo legendam, sed insuper exponendam esse Regulam; alioquin de ejus ignorantia posset se aliquis excusare. Et certe nonnulla occurrunt in textu Regulae loca quae varios", "candidate_score": 0.632424, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_10_12", "bdc_text": "Zwingli wandte sich 1523 brieflich mehrmals an ihn ( Z VIII 101-107 ) und widmete ihm die Schrift «Von göttlicher und menschlicher Gerechtigkeit » ( Z II 458ff) . Am 1 . Dezember 1525 verzichtete von Wattenwyl auf seine geistlichen Würden und heiratete 1526 Clara May , die Schwester der Barbara ( s.", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2676", "psc_text": "Prato spiritali cap. 171 et 172. Et haec sufficere debent pro saeculo septimo. Saeculo VIII. S. Bonifacius in Nutscellense coenobium commigrans, sub Wimberto abbate piissimo eum in virtutibus ac litteris progressum fecit, ut docendi quoque munus paulo post ipse obierit. Postea transmittens in Germaniam, cum eum populum ad verum Christi cultum adduxisset, proximas adhibuit curas ut publicas scholas constitueret, « in quibus, ut loquitur Mabillonius noster (Praef. ad saec. III Bened., n. 38), inculta et efferata gens paulatim duros mores deponeret, et mansuetioribus sanctioribusque exculta disciplinis, humanius saperet. Non ignorabat S. Bonifacius quantum id novitiae fidei interesset: eo curas suas direxit, et in Fritislariensi primum asceterio, postea in Fuldensi, tum Trajecti ad Rhenum, aliisque in locis publicas aperuit scholas. Atque ne id genus exercitii eo mortuo insuper haberetur, scripsit epistolam ad Fulradum, magnae tunc in regno Francorum auctoritatis, in haec verba: Deprecor celsitudinem regis nostri pro nomine Christi Filii Dei,", "candidate_score": 0.632359, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_153_155", "bdc_text": "Die Obrigkeit verwahrte sich aber im 7 . Artikel des Kappeler Briefes gegen jeden Eingriff in die Behördenwahl , de Quervain 237. , deinde ut liberi sint a minoribus decimisDie Aufhebung des kleinen bzw. jungen Zehnten wurde nur z. T. bewilligt , de Quervain 233.239 ; vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3495", "psc_text": "Similiter S. Gregorius papa (Lib. III Regist., cap. 11): « Juvenculas abbatissas fieri vehementissime 838 prohibemus. » In Jure etiam canonico legitur: « In magistrum assumi non debet qui formam discipuli non assumpsit; neque praeficiendus est qui subesse non didicit. » Idem docet Zosimus papa ad Hesychium, cap. 1; Coelestinus item papa ad episcopos Galliae scribens, cap. 3, et Ruricius lib. II, epist. 25, ac tandem concilium Tridentinum decernit (Sess. 25, de Regul., c. 7), ut « abbatissa et priorissa et quocunque alio nomine praefecta, vel praeposita appelletur, eligatur non minor annis quadraginta, et quae octo annis post expressam professionem laudabiliter vixerit. Quod si his qualitatibus non reperiatur in eodem monasterio, ex alio ejusdem ordinis eligi possit. Si hoc etiam incommodum superiori, qui electioni praeest, videatur, ex iis quae in eodem monasterio annum trigesimum excesserint, et quinque saltem annis post professionem recte vixerint, episcopo vel superiore consentiente, eligatur. » Et", "candidate_score": 0.632158, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_79_81", "bdc_text": "Oskar Eberle , Art. Binder , in : NDB II 243 , mit weiterer Lit. , Collinum Rudolf Collin ( Clivanus , Am Bühl , Zum Bühl) , 1499-1578 , geboren in Gundolingen ( Kt . Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2543", "psc_text": "» 608 Quaeret aliquis quibus veteres monachi signis uterentur ad convocandos fratres ad opus Dei. Respondeo quatuor potissimum modis id praestitisse. Primo, tuba, et quidem ut credibilius est, cornea potius quam aerea, ut pote qui omnis omnino metalli essent expertes: ut videre est in Regula S. Pachomii art. 2, et apud S. Joannem Climacum gradu 19. Secundo, tabula lignea, ut patet ex Vita S. Theodosii coenobiarchae n. 73 et 77, apud Boll. 11 Januarii, ex Prato spirituali cap. 11, ex secunda synodo Nicaena act. 4, et ex Vita S. Nicolai Studitae, qui saeculo IX florebat, n. 50 apud Boll., 4 Februarii. Tertio, voce altius decantata, verbi gratia alleluia; unde S. Hieronymus de monasterio S. Paulae loquens (Epist. 27), « Post alleluia decantatum, inquit, quo signo vocabantur ad collectam, nulli residere licitum erat. » Quarto, campana, ut colligere licet ex Cumeneo albo in Vita S. Columbae n. 22 (Saec. I Ben.):", "candidate_score": 0.632004, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_6", "bdc_text": "und von Basel ( 1518 ) , Abt zu Montheron ( Kt. Waadt ) , Propst in Bern ( 1523 )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3732", "psc_text": "Vit. Pat. cap. ult.) Vitas Patrum, et Institutiones monachorum Leobardo monacho, ad Majus monasterium recluso direxit, ut eum adversus tentationes praemuniret. Sed et Regula S. Patris nostri Basilii. ] Caesariensis nimirum in Cappadocia episcopi, cujus habemus regulas breviores, et fusius disputatas, et alteram ex utrisque conflatam, quam ex Graeco in Latinum Rufinus Aquileiensis presbyter convertit, cum monasticis Constitutionibus, quas omnes hoc in commentario non semel citavimus: unde miramur Boherium Basilii Regulam, de qua hic S. P. Benedictus, Basilio cuidam monacho a Caesariensi episcopo distincto ascripsisse: nam Regula illa Basilii monachi, quam observant, ut ait, Orientales coenobitae, quamque ipse multoties citat, haudquaquam est alia ab illis quas scripsit Caesariensis episcopus. Quod vero S. Benedictus eum vocat Patrem et suum, non inde sequitur eum militasse sub S. Basilii institutis; sed eum Patrem appellat, vel honoris gratia tanquam antiquiorem, juxta illud S. Augustini: « Honorificentiae causa Patres appellamus eos qui nos vel tempore", "candidate_score": 0.631995, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_10_12", "bdc_text": "Zwingli wandte sich 1523 brieflich mehrmals an ihn ( Z VIII 101-107 ) und widmete ihm die Schrift «Von göttlicher und menschlicher Gerechtigkeit » ( Z II 458ff) . Am 1 . Dezember 1525 verzichtete von Wattenwyl auf seine geistlichen Würden und heiratete 1526 Clara May , die Schwester der Barbara ( s.", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679", "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset", "candidate_score": 0.631946, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_156", "bdc_text": "- Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2247", "psc_text": "continere haud posse. Sed quidquid sit de congio Farnesiano, qui tamen facta proportione ad veteres uncias Romanas, non omnino inventus est ex aequo respondere, tota dissertatoris disputatio super Romanam, non super Benedictinam heminam cadit; quod interim demonstrandum incumbebat. Mediam, et quidem, ut mihi videtur, tutiorem iniit viam noster Mabillonius, uncias decem et octo diurnae Benedictinae heminae tribuens. Is occasione data decem annis post editam dissertationem Gallicam in praefatione prima ad saeculum IV Benedictinum, laudata imprimis dissertatoris eruditione, concedit quidem veterem heminam Romanam decem tantum unciis constitisse, at de qualibet hemina id dici posse negat, aitque pro variis regionibus, variisque temporibus, etiam variasse mensuras ac pondera: id quod probat tum ex praecepto Caroli Calvi pro stipendiis clericorum Sancti Petri, qui sanctimonialibus Suessionici Beatae Mariae Parthenonis subjecti sunt, quo singulis sacerdotibus per singulos dies heminam, id est tres libras vini tribuit; tum ex vetustissimo auctore, quem in Rhemensi Sancti Remigii archimonasterio saeculo", "candidate_score": 0.631755, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_153_155", "bdc_text": "Die Obrigkeit verwahrte sich aber im 7 . Artikel des Kappeler Briefes gegen jeden Eingriff in die Behördenwahl , de Quervain 237. , deinde ut liberi sint a minoribus decimisDie Aufhebung des kleinen bzw. jungen Zehnten wurde nur z. T. bewilligt , de Quervain 233.239 ; vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3434", "psc_text": "Et in omnibus omnino locis aetas non discernat ordines, nec praejudicet, quia Samuel et Daniel pueri presbyteros judicaverunt. Ergo exceptis his quos, ut diximus, altiori consilio abbas 823 praetulerit, vel degradaverit certis ex causis, reliqui omnes ut convertuntur, ita sunt: ut, verbi gratia, qui secunda hora diei venerit in monasterio, juniorem se noverit illo esse qui prima hora venit diei, cujuslibet aetatis aut dignitatis sit: pueris per omnia ab omnibus disciplina conservata. Juniores igitur priores suos honorent, priores juniores suos diligant. In ipsa appellatione nominum, nulli liceat alium puro nomine appellare: sed priores juniores suos fratrum nomine. Juniores autem priores suos nonnos vocent: quod intelligitur paterna reverentia. Abbas autem, quia vices Christi agere creditur, Domnus et Abbas vocetur; non sua assumptione, sed honore et amore Christi. Ipse autem cogitet, et sic se exhibeat, ut dignus sit tali honore. Ubicunque autem sibi obviant fratres, junior a priore benedictionem petat. Transeunte majore,", "candidate_score": 0.631407, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_153_155", "bdc_text": "Die Obrigkeit verwahrte sich aber im 7 . Artikel des Kappeler Briefes gegen jeden Eingriff in die Behördenwahl , de Quervain 237. , deinde ut liberi sint a minoribus decimisDie Aufhebung des kleinen bzw. jungen Zehnten wurde nur z. T. bewilligt , de Quervain 233.239 ; vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3213", "psc_text": "Gregorius, qui ante annos decem et octo adolescentes in monasteriis admitti vetat: « quia, inquit (Lib. I, epist. 48), dura est in insulis congregatio monachorum, etiam pueros in eisdem monasteriis ante decem et octo annorum tempora suscipi prohibemus. Vel si qui nunc sunt, tua eos experientia auferat, et in Romanam urbem transmittat. » Eamdem aetatem requirit alter Gregorius papa IX in sua pro Benedictinis monachis constitutione: « Nullus autem qui aetatis suae annum octavum decimum non attigerit, admittatur, nec talibus admittendis permissio ulla fiat. » Similiter Oxoniense concilium anno 1222 apud Spelmannum (Tom. II Concil. Angl.): « Monachi infra decimum octavum annum non recipiantur, nisi evidens utilitas vel necessitas aliud inducat. » Et Cistercienses Institutiones (Dist. 10, cap. 1): » Novitii infra decimum octavum annum recepti a visitatoribus ejiciantur. Abbates vero qui tales scienter receperint, quanto tempore eos retinuerint, tanto tempore sint in pane et aqua omni sexta feria. Excipiuntur", "candidate_score": 0.631372, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_15", "bdc_text": "Er präsidierte die Disputation von Lausanne und war seit 1539 Mitglied des Chorgerichtes in Bern .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_399", "psc_text": "Bernardus De grad. humil. cap. 16 , primus in conventibus residet, in consiliis 96 primus respondet, non vocatus accedit, non jussus se intromittit, reordinat ordinata, reficit facta. » Vel etiam humilitatis subjectio, ut o servat Haeftenus Lib. III, tract. 5, disq. 7, in hoc potissimum spectatur, si interrogatus frater non absolute et auctoritative, quasi decretoriam proferens sententiam dicat: Sic agendum est: Sic fieri debet: Haec mea resolutio; sed: Ita mihi videtur: Credo quod sic fieri posset, etc., adjiciendo illud quod peritissimis quoque theologis et jurisperitis familiare est: Salvo meliori judicio. Ut non praesumant procaciter defendere quod eis visum fuerit. ] Hoc enim humilitati, cum qua dari consilium jussit, repugnat. « Quae major potest esse superbia, inquit S. Bernardus Serm. 2, de Resurrect., quam si unus suum judicium praeferat universae congregationis judicio, quasi solus haberet spiritum Dei? » Neque vero sic capienda sunt, S. Benedicti verba, quasi omnino sententiam suam tueri", "candidate_score": 0.631162, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_155_157", "bdc_text": "vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 . - Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr . Karl S. Bader , Zürich ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3649", "psc_text": "Et Alcuinus ad fratres Wiremutensis et Girwensis ecclesiae scribens (Epist. 49): « Vos vero qui estis patres et pastores sanctae congregationis, docete diligentissime fraterno amore familiam, quam accepistis regendam, omneque bonitatis exemplum in vobismetipsis ostendite; saepiusque Regula S. Benedicti in conventu fratrum propria exponatur lingua, ut intelligi possit ab omnibus. » Similiter S. Dunstanus (In Concord. cap. 1): « Residentibus legatur Regula, vel si dies festus fuerit, evangelium ipsius diei, de qua lectione a priore, prout Dominus dederit, dicatur. » Et Udalricus de capitulo feriae 5 in Coena Domini (Lib. I, c. 12): « Exposita Regulae sententia, jubente domno abbate, consurgit camerarius, etc. » Denique Joannes Trithemius (Praefat. ad lib. Region. claustr.): « Sicut moris est observationibus Bursfeldensibus, cujus unionis et observantiae secundum regulam S. Benedicti sumus, paragraphum unum de eadem Regula, quae nobis capitulariter ter in anno legi consuevit, fratribus meis 875 singulis diebus compellor declarare: super qua subit", "candidate_score": 0.631145, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_45_47", "bdc_text": "nisi enim hoc fiat , gravissimas deo , omnium scelerum ultori , poenas dabunt . Gaspar Megander , Franciscus Franz Kolb , s. oben S. 215 , Anm. 54 . ac Bertoldus Berchtold Haller , s. oben [Nr. 39 ] S. 205 , Anm. 1 .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_754", "psc_text": "sit, excommunicationi subjaceat; sin autem improbus est, vindictae corporali subjaceat: sic definit Magister infra de Excommunicatione culparum. » Videtur tamen hic S. Benedictus loqui de poena a Deo inferenda, sicut de mercede ab eo eroganda, qua murmuriosi privantur, ac proinde Bernardi sententia praeferenda, quam ab Hildemaro et Smaragdo accipere potuit. Et certe S. Pater hic agit de poena murmurantibus non solum ore, sed etiam corde debita: at unus Deus cordis secreta agnoscit, non abbas, aut quivis alius homo: non ergo de poena regulari superiori arbitraria hic locus intelligendus est, sed de vindicta Dei justa, occultiora quae lumen oculorum ejus non latent judicantis: quod tamen non sic capi velim, quasi Deus omne murmurium lepra, igne coelesti, terrae hiatu, etc., puniret; sed horum tantum terrorem incutit S. Benedictus, ut ait Bernardus Cassin. Neque tamen inficias ibo poena regulari plectendum esse murmurium cum foras prorumpit; nam et illud excommunicatione ferit S. Benedictus infra", "candidate_score": 0.631128, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_81", "bdc_text": "Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2658", "psc_text": "cum Polichronio doctrinae scientiis imbuti fuerunt Severus Trevirensis, Albinus Catalaunensis, Aventinus Trecensis episcopi, et S. Aemilianus: omnes vitae merito et sanctitate insignes. Idem de Britanniae monachis asserendum esse constat, tum ex vita S. Gildae abbatis Ruyensis (Saec. I Bened.), qui sub finem saeculi V abbati « Hilduto traditur imbuendus, qui suscipiens sanctum puerulum, sacris litteris coepit instruere illum; et videns eum formae specie fulgentem, ac liberalibus studiis instantissime intentum, benigno amore dilexit, etc. » Sub eodem magistro profecere etiam Samson et Paulus, quorum primus Dolensis, alter Oximensis fuit episcopus ex ejusdem Vitae n. 3. Et quidem de S. Samsone constat ex ejus Vita n. 7, ab auctore subaequali scripta, ubi de Hilduto sive Eltuto magistro sic disserit: « Ille vero Eltutus de totis Scripturis Veteris ac Novi Testamenti, et omnis philosophiae generis, geometriae scilicet ac rhetoricae grammaticae, et arithmeticae, et omnium artium philosophiae omnium Britannorum peritissimus erat. » Additque: «", "candidate_score": 0.631034, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_45_47", "bdc_text": "nisi enim hoc fiat , gravissimas deo , omnium scelerum ultori , poenas dabunt . Gaspar Megander , Franciscus Franz Kolb , s. oben S. 215 , Anm. 54 . ac Bertoldus Berchtold Haller , s. oben [Nr. 39 ] S. 205 , Anm. 1 .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1544", "psc_text": "ut qui graviter peccare noscuntur, acriori severitate coerceantur. » Tertio., si Regulae commentatores consulamus, Hildemarus in cap. 22 et 24 graviores culpas docet esse peccata carnalia, ut sunt fornicatio, homicidium, furtum et similia; et in cap. 25, mortalia delicta, criminalia peccata. Similiter Smaragdus, Bernardus Cassinensis, Nicolaus 368 de Fractura, Turrecremata et Guido Juvenalis per graviores culpas intelligunt peccata mortalia, quia nullus secundum canones, nisi peccato mortali obnoxius, majore excommunicatione feriendus est; nihilque addunt specialius, nisi quod Bernardus Cassinensis ait: « Ego tamen sic teneo quod indistincte hic loquitur Pater de illis mortalibus peccatis quae per actum et perpetrationem cognoscunt, et quae judicat abbas non leviores, sed graviores esse culpas. » Denique Joanni Craesbeeck, « graviores culpae sunt trium votorum monasticorum violatio, et alia graviora peccata, quae hominem aeternae mortis reum constituunt, cujusmodi multa recenset Apostolus (Gal. V): Manifesta sunt autem, inquit, opera carnis, quae sunt fornicatio, immunditia, impudicitia, luxuria, idolorum", "candidate_score": 0.630978, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_79_81", "bdc_text": "Oskar Eberle , Art. Binder , in : NDB II 243 , mit weiterer Lit. , Collinum Rudolf Collin ( Clivanus , Am Bühl , Zum Bühl) , 1499-1578 , geboren in Gundolingen ( Kt . Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3564", "psc_text": "apud Udalricum modo citandum, et in mss. Consuetudinibus S. Benigni Divionensis, cap. 2. Ex Regula tamen Orientali (Cap. 3) praepositus eligendus est consilio et voluntate omnium fratrum; sed et in Portuensi virginum monasterio S. Austreberta, « eligentibus cunctis, consentiente matre licet invita, praeposita » constituta legitur in ejus Vita, num. 9 (Saec. III Ben.); in Cluniacensi S. Hugonem, « ex consensu fratrum B. Odilo priorem constituit, » teste Hildeberto in Vita S. Hugonis, num. 3 (Bolland., 29 Aprilis); in Cellensi, Deus, in cujus manu corda sunt hominum, « fratribus inspiravit ut virum Dei Robertum sibi eligerent in priorem, » ut legimus in Vita S. Roberti abbatis Molismensis, num. 3 (Ibidem); denique in Crispiniensi S. Aybertus (Bolland., 7 Aprilis): « Praepositus, et communi 855 fratrum electione cellerarius » factus dicitur in ejus Vita, num. 9. Nisi forte quis dicat hic electionem et consensum late sumi pro consilio, sicut S. Aventinus Fidolum", "candidate_score": 0.630924, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_153_155", "bdc_text": "Die Obrigkeit verwahrte sich aber im 7 . Artikel des Kappeler Briefes gegen jeden Eingriff in die Behördenwahl , de Quervain 237. , deinde ut liberi sint a minoribus decimisDie Aufhebung des kleinen bzw. jungen Zehnten wurde nur z. T. bewilligt , de Quervain 233.239 ; vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1780", "psc_text": "et quando voluerit vos perlustret, et nihil plus habere sonat quam a coenobitica regula concedatur. » His accedunt summorum pontificum decreta: Innocentii III, Gregorii IX, Nicolai IV, et Benedicti XII, ex quibus unum hic Innocentium proferre sat erit (Cap. Cum ad monasterium): « Prohibemus, inquit, districte in virtute obedientiae, sub attestatione divini judicii, ne quis monachorum proprium aliquo modo possideat; sed si quis aliquid habeat proprii, totum in continenti resignet. Si vero post hoc proprietatem aliquam fuerit deprehensus habere, regulari modo praedicto de monasterio expellatur, nec recipiatur ulterius; nisi poenitent secundum monasticam disciplinam. » 427 Et sub finem: « Nec aestimet abbas quod super habenda aliqua proprietate possit cum aliquo monacho dispensare, quia abdicatio proprietatis, sicut et custodia castitatis, adeo est annexa regulae monachali, ut contra eam nec summus pontifex possit licentiam indulgere. » Idem videre est in Conciliis passim, praesertim in Aurelianensi I, can. 21; Autissiodorensi can. 23, Lateranensi", "candidate_score": 0.630879, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_15", "bdc_text": "Er präsidierte die Disputation von Lausanne und war seit 1539 Mitglied des Chorgerichtes in Bern .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1415", "psc_text": "in conventu, nixus maxime S. Gregorii testimonio, quod modo retulimus, et explicuimus; eamque una hora integra perdurasse existimat in suo ad Vitam S. Benedicti commentario, c. 4, quod an sit orationem breviare, judicare quilibet potest. Ejus sententia hoc argumento stabiliri potest, quod S. Benedictus superiori capite egisse videatur de toto officio divino, hic vero de oratione, quae non in multiloquio, sed in compunctione lacrymarum peragitur. Quamvis ipse alibi aliter censuisse videatur: nam referens varia divini officii nomina, « dicitur, inquit (Lib. I, tract. 2, disq. 1), divinum officium conventus, quod nimirum ad illud fratres conveniant . . . . Et hoc modo intelligendum crediderim S. Benedictum, cum ait: In conventu tamen omnino brevietur oratio. » Quae velo adversus Menardi sententiam, cui favet Smaragdus, profert, non magni videntur momenti, et facili negotio resolvi queunt. 337 Caeterum non est hic praetereundum quod notat Hildemarus, nimirum in eo quod dicitur, In conventu autem", "candidate_score": 0.630872, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_12_14", "bdc_text": "Dezember 1525 verzichtete von Wattenwyl auf seine geistlichen Würden und heiratete 1526 Clara May , die Schwester der Barbara ( s. oben [Nr. 31 ] S. 183 , Anm. 1 ) . Während der Berner Disputation stellte er Zwingli sein fürstlich ausgestattetes Haus in Bern zur Verfügung .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3296", "psc_text": "et decimum annum a patre cuculla indutus fuerat, nec multo post ab episcopo etiam invitus habitum monachicum acceperat, postea reclamans a Nicolao I pontifice absolvitur et dispensatur, non quia minori aetate veste monastica indutus postea reclamavit, sed quia invitum pater cuculla induisset, nec manum ejus palla altaris involvisset, nulla ab abbate benedictione percepta. Sed et S. Bernardus ad Robertum nepotem, qui delectionis suae a Cisterciensibus ad Cluniacenses inter alias rationes hanc afferebat, quod Cluniacensi coenobio a parentibus oblatus fuerat, scribens ita respondet (Epist. 1): « Quanquam dubium non sit promissum illum fuisse, non donatum; nec enim petitio quam Regula praecipit pro eo facta fuit a parentibus, nec manus illius cum ipsa petitione involuta palla altaris, ut sic offerretur coram testibus. » Si ergo ita oblatus fuisset, rata omnino exstitisset ejus oblatio. Et alibi (Epist. 324) docet Thomam in monasterio S. Bertini olim oblatum prohibendum non esse quominus a Bertinianis transiret", "candidate_score": 0.630705, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_12_14", "bdc_text": "Dezember 1525 verzichtete von Wattenwyl auf seine geistlichen Würden und heiratete 1526 Clara May , die Schwester der Barbara ( s. oben [Nr. 31 ] S. 183 , Anm. 1 ) . Während der Berner Disputation stellte er Zwingli sein fürstlich ausgestattetes Haus in Bern zur Verfügung .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2810", "psc_text": "sufficeremus ministrare illi necessaria juberemus, si qualitas sexus aliquot permitteret monasterio fratrum feminas cohabitare: quia, ut a sanctis viris comprobatur, stipulae, paleae, ignisque nunquam sibi pacificantur, nisi alter alterius damno citius consummentur. » Cisterciensium hac in re religionem experta est quaedam mulier devotionis causa ad sepulcrum S. Roberti profecta (Bolland., 29 Aprilis); nam « inclinata dam die venit ad monasterium Quincei, hospitium mendicans a monachis; sed quia illorum traditio inter fines suos sexum muliebrem non admittit, compulsa est misera mulier inde recedens in nemore pernoctare, » ut scribit auctor Vitae S. Roberti abbatis Molismensis num. 17. Idem postea confirmavit Gregorius IX in bulla ad Cistercienses, in qua haec lego: « Auctoritate praesentium inhibemus ne quis in domibus vestris uti carnibus, seu mulier aliqua eas intrare praesumat contra ordinis statuta. » Non defuere tamen qui humanitatem hospitalitatis extra monasterii claustrum feminino sexui exhiberent; imprimis Pachomiani, in quorum Regula haec habentur (Art.", "candidate_score": 0.630647, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_81", "bdc_text": "Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2673", "psc_text": "Benedicti Biscopi n. 18. His adjungendus est Beda Venerabilis, qui, ut scribit Cuthbertus ejus discipulus in ejus Vita n. 2 (Saec. III Ben.), in Girwensi monasterio « infantulus bonae spei et divina et saeculari litteratura diligenter imbuitur . . . . . Et cum in Latina erudiretur lingua, Graecae quoque peritiam non mediocriter percepit. » Neque vero in sola Latinae et Graecae linguae scientia profecit, sed in omni etiam artium liberalium disciplina; id quod testantur varia quae post se reliquit et hactenus perseverant omnigenae doctrinae monumenta. Porro quam infantulus acceperat doctrinam, eamdem factus in eodem monasterio magister fratribus suis postea reddidit. Viguisse etiam in coenobiis monachorum Britanniae minoris (Armoricam vocant) litterarum scientias, colligimus ex Vita S. Judoci (Saec. II Ben.) n. 3. 639 Quod si inde gradum faciamus in Hispaniam, idem et ibi reperiemus obtinuisse institutum. Nam cum S. Hildephonsus Toletanus episcopus (In ejus Vita num. 2, ibid.) « sub", "candidate_score": 0.630534, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_79_81", "bdc_text": "Oskar Eberle , Art. Binder , in : NDB II 243 , mit weiterer Lit. , Collinum Rudolf Collin ( Clivanus , Am Bühl , Zum Bühl) , 1499-1578 , geboren in Gundolingen ( Kt . Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_180", "psc_text": "fuerant, abbati subjecti remanebant, ut inter alia colligitur ex Vita S. Ayberti monachi Crispiniensis n. 1 Boll. 7 April., qui, accepta a Lamberto abbate licentia, « reclusionem ingressus est, in qua, quandiu vixit, sub imperio Crispiniensis abbatis Domino militavit. » Qui autem perpetuae reclusioni haud erant addicti, hi certis temporibus ad suum monasterium accedere solebant, cujus rei luculentum habemus exemplum Adhegrini Cluniacensis monachi apud Joannem monachum in Vita S. Odonis Lib. I, n. 22, saec. V Bened., qui ex licentia abbatis per triginta et amplius annos in eremo degens, « dominicis tantum diebus, aut praecipuis festivitatibus ad monasterium S. Petri, quod Cluniacum dicitur, quia duobus fere millibus prope est, descendere consueverat. » Denique perpetuo reclusis solitariorum regulam scripsit Grimlaicus, in cujus cap. 15 agit de modo et ordine recludendi solitarii. Horum qui non conversionis fervore novitio. ] Quod « est dicere, inquit Hildemarus, non tantum vadunt ad eremum quando incidit", "candidate_score": 0.630369, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_80_82", "bdc_text": "NDB II 243 , mit weiterer Lit. , Collinum Rudolf Collin ( Clivanus , Am Bühl , Zum Bühl) , 1499-1578 , geboren in Gundolingen ( Kt . Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus ) und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2394", "psc_text": "esset refectio, consumebat. Nec urget in contrarium coena servitorum, quam dum fit lectio collationis, accipere possunt. Sane Hildemarus nullum vult servari intervallum, ubi fratres tardius solito coenare contingit: « Et hoc notandum est, inquit, si tempore nubili fallitur vespera, id est plus tarde quam aliis diebus, non debet intervallum inter coenam et collationem exspectare, aut facere abbas sicut in aliis diebus, quando moderate agitur; sed mox accedere ad collationem. » Aliquod tamen intervallum servabant Cluniacenses, ut patet ex Udalrico, lib. I, cap. 18. Nunc vero Cassinenses ex novis eorum Declarationibus coenant post completorium. Sed non recte. Sedeant omnes in unum. ] Id est simul, sive, ut alii legunt, in unum locum, seu in uno loco. De loco ubi facienda sit collatio, diximus in lib. I de Antiq. monach. Ritibus, cap. 11. Et legat unus collationes. ] Quales descripsit Cassianus. Vel vitas Patrum, aut certe aliquid quod aedificet audientes. ] Quod", "candidate_score": 0.630289, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_82_84", "bdc_text": "und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s. unten Anm. 18 ) in Mailand ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2673", "psc_text": "Benedicti Biscopi n. 18. His adjungendus est Beda Venerabilis, qui, ut scribit Cuthbertus ejus discipulus in ejus Vita n. 2 (Saec. III Ben.), in Girwensi monasterio « infantulus bonae spei et divina et saeculari litteratura diligenter imbuitur . . . . . Et cum in Latina erudiretur lingua, Graecae quoque peritiam non mediocriter percepit. » Neque vero in sola Latinae et Graecae linguae scientia profecit, sed in omni etiam artium liberalium disciplina; id quod testantur varia quae post se reliquit et hactenus perseverant omnigenae doctrinae monumenta. Porro quam infantulus acceperat doctrinam, eamdem factus in eodem monasterio magister fratribus suis postea reddidit. Viguisse etiam in coenobiis monachorum Britanniae minoris (Armoricam vocant) litterarum scientias, colligimus ex Vita S. Judoci (Saec. II Ben.) n. 3. 639 Quod si inde gradum faciamus in Hispaniam, idem et ibi reperiemus obtinuisse institutum. Nam cum S. Hildephonsus Toletanus episcopus (In ejus Vita num. 2, ibid.) « sub", "candidate_score": 0.629978, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_156", "bdc_text": "- Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1233", "psc_text": "vigilias psalmum XCIV protrahendo et morose voluit dici, ita ad matutinos psalmum LXVI. Ut omnes occurrant ad quinquagesimum. ] Non quidem jam incoeptum, sed inchoandum; ita ut finita Gloria psalmi LXVI, omnes jam occurrerint, tardiusque venientes satisfaciant, uti post Hildemarum exponit Bernardus Cassinensis. Qui cum antiphona dicatur. ] De antiphonis ad reliquos psalmos nihil dicit S. P. Benedictus: hinc Joannes Bona de Cisterciensibus suis loquens (De Divin. Psalm. cap. 18, § 4), « ad laudes, inquit, unam duntaxat dicimus antiphonam, ad cujus tenorem omnes psalmos modulamur. » Post quem alii duo psalmi dicantur secundum consuetudinem. ] Quam ipse instituit, sive, ut loquitur Bernardus Cassin., « secundum consuetudinem monachorum qui tunc in ipso monasterio Cassinensi erant, » non autem aliarum ecclesiarum. Id est feria secunda, etc.] Feriae apud antiquos erant dies festi, a feriendis victimis, quas his diebus offerebant, sic dicti. Sed B. Benedictus per ferias hic intelligit dies privatos, sicuti", "candidate_score": 0.629888, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_155_157", "bdc_text": "vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 . - Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr . Karl S. Bader , Zürich ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1184", "psc_text": "suavitate modulaminis moveantur. » De utilitate cantus ecclesiastici vide Joannem Bona, de Divina Psalmodia, cap. 17. Residentibus cunctis disposite et per ordinem in subselliis. ] « Id est in humilibus sellis, quae etiam scamna dicuntur, » inquit Boherius. Hic autem Smaragdus aliquam videtur ponere distinctionem inter sedes, cathedras et subsellia, ut sedes sint regum, cathedrae doctorum, subsellia caeterorum hominum. In quarto responsorio dicatur GLORIA.] In antiquis Germaniae Consuetudinibus mss. praescribitur, ut « uniuscujusque nocturnae quartum responsorium post Gloria a capite repetatur, et excelsius cantetur. » Quam dum incipit mox omnes cum reverentia surgant. ] Quid sit cum reverentia surgere explicat Hildemarus nis verbis: « Non debent festinanter surgere, sed honorifice et inclinato capite tandiu debent incurvi sistere quoadusque dicat cantor Spiritui sancto. » Eodem modo Bernardus Cassinensis reverentiam illam explicat de supplicatione et inclinatione, quae quidem talis esse debet, ut manus super genua poni possint; et « qui plus aut", "candidate_score": 0.629814, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_80_82", "bdc_text": "NDB II 243 , mit weiterer Lit. , Collinum Rudolf Collin ( Clivanus , Am Bühl , Zum Bühl) , 1499-1578 , geboren in Gundolingen ( Kt . Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus ) und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3013", "psc_text": "duo paria, froccum unum, pellicia usque ad talos duo, fasciolas duas; quibus 719 autem necesse est itineris causa alias duas, wantos in aestate, muffulas in hieme vervecinas, calciamenta diurna paria duo, subtalares per noctem in aestate duos, in hiemo vero soccos. » Cluniacensium vestes erant « duo frocci et duae cucullae, duo staminea, duo quoque femoralia, duo paria calceorum cum corrigiis, unum par viltronum ad hiemem in nocte, et alterum sine viltrono ad aestivas noctes, duo paria caligarum, tria pellicia, vel unam pro tertio gunellam, capellum de pellibus, quinque paria pedulum. » Femoralia hi qui in via diriguntur de vestiario accipiant, etc.] Remanentes enim in monasterio femoralia non portabant; a quibus etiam abstinuisse S. Martini discipulos colligimus ex Severo Sulpicio (Lib. III de Vit. S. Martini). Femoralia quoque Molismensibus abstulit S. Robertus, ut scribit Ordericus Vitalis Hist. eccles. lib. VIII. Idem de Cisterciensibus et Cassinensibus sui temporis docet Bernardus Cassinensis.", "candidate_score": 0.629715, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_155_157", "bdc_text": "vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 . - Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr . Karl S. Bader , Zürich ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2997", "psc_text": "aliae hujusmodi, nihil aliud est constitutum, quam quod cum fuerint inveterata, nec magis proficua, eis ablutis, et per ipsos fratres ad cameram redditis, alia sunt tribuenda. » De calceamentorum distributione in Coena Domini, qua die etiam ex mss. Germaniae Consuetudinibus, « omnia vestimenta quae tunc necessitatem patientibus danda sunt » ministrari debent, diximus in lib. III de Antiquis monachorum Ritibus. Divionenses S. Benigni Consuetudines de vestium distributione ita habent (Cap. 43): « Novum pellicium tertio datur anno, et in festivitate S. Michaelis, dum conventus fuerit in refectorio ad prandium, ponitur in ejus lecto. Calciamenta in Coena Domini. In festivitate S. Martini per singulos annos pedules. De froccis et cucullis, stamineis et femoralibus, vel si qua sunt alia hujusmodi, non est aliud constitutum, nisi ut, cum fuerint inveterata, nec magis usui congrua, eis camerario redditis, prius tamen stamineis et femoralibus ablutis, alia tribuantur, et ipsa eleemosynario pauperibus distribuenda tradantur. » Alexander", "candidate_score": 0.629642, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_15", "bdc_text": "Er präsidierte die Disputation von Lausanne und war seit 1539 Mitglied des Chorgerichtes in Bern .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1532", "psc_text": "sententia cujus probaretur esse delictum. » Qualis autem esset illa excommunicationis sententia pro levioribus, explicat S. Pater, scilicet a mensae participatione privetur, non autem ab oratorio; nam dum fratres in refectorio comedunt, ipse sit in ecclesia, ex statutis Lanfranci cap. 17. Ejusdem poenae meminerunt S. Basilius in serm. 1 de Institutione monach.; S. Caesarius in Regul. ad virg. c. 11; Regula Cujusdam ad virg., c. 19; et Regula Magistri, cap. 13. Privati autem a mensae consortio ista erit ratio. ] Id est rationabiliter isto modo procedetur, inquit Bernardus Cassinensis, sive, ut ait Hildemarus, Rationabilis causa est. Ut in oratorio psalmum, aut antiphonam non imponat. ] Sed neque aliquid simile, ut sunt responsoria, hymni, etc., quia idem judicium est in ipsis, infit Boherius. 365 Neque lectionem recitet. ] Neque missam celebret, si presbyter; neque ad eam offerat, si solum monachus sit, ut post Hildemarum docent Bernardus Cassin., Nicolaus de Fractura et", "candidate_score": 0.62956, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_6", "bdc_text": "und von Basel ( 1518 ) , Abt zu Montheron ( Kt. Waadt ) , Propst in Bern ( 1523 )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1386", "psc_text": "refugiat monachus risus et fabulas; sed hoc meditetur corde quod psallitur ore. » Regula Magistri (Cap. 47): « Quod sonat in voce, ipsum sit in mente 330 psallentis. » S. Bernardus: « Nihil aliud dum psallitis, quam quod psallitis cogitetis. » Talis erat S. Adalardus, abbas Corbeiensis, qui, referente Paschasio Ratberto in ejus Vita, n. 27 (Saec. IV, part. I): « Si ad Dei intrasset officium, ut idem jucundo animo solitus erat dicere, mox omnes cogitationes, et causas rerum temporalium ante ostium reponebat, et secum totus ingrediebatur, ut totus Deo ac sibi adesset. » Tales erant nostri Meldenses S. Faronis, quorum probata ad Deum attentio Otgerii militis conversionem perfectam operata est, uti habetur in ejus Vita, n. 19 ( Ibidem ). Tales Sancti-Gallenses, quorum devotionem ad opus Dei experimento didicisse leguntur imperatores Ottho et Conradus, apud Ekkehardum, in lib. de casibus S. Galli. Talis denique in Cluniacensi Benedictus monachus (Petr.", "candidate_score": 0.629509, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_155_157", "bdc_text": "vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 . - Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr . Karl S. Bader , Zürich ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3013", "psc_text": "duo paria, froccum unum, pellicia usque ad talos duo, fasciolas duas; quibus 719 autem necesse est itineris causa alias duas, wantos in aestate, muffulas in hieme vervecinas, calciamenta diurna paria duo, subtalares per noctem in aestate duos, in hiemo vero soccos. » Cluniacensium vestes erant « duo frocci et duae cucullae, duo staminea, duo quoque femoralia, duo paria calceorum cum corrigiis, unum par viltronum ad hiemem in nocte, et alterum sine viltrono ad aestivas noctes, duo paria caligarum, tria pellicia, vel unam pro tertio gunellam, capellum de pellibus, quinque paria pedulum. » Femoralia hi qui in via diriguntur de vestiario accipiant, etc.] Remanentes enim in monasterio femoralia non portabant; a quibus etiam abstinuisse S. Martini discipulos colligimus ex Severo Sulpicio (Lib. III de Vit. S. Martini). Femoralia quoque Molismensibus abstulit S. Robertus, ut scribit Ordericus Vitalis Hist. eccles. lib. VIII. Idem de Cisterciensibus et Cassinensibus sui temporis docet Bernardus Cassinensis.", "candidate_score": 0.629431, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_79_81", "bdc_text": "Oskar Eberle , Art. Binder , in : NDB II 243 , mit weiterer Lit. , Collinum Rudolf Collin ( Clivanus , Am Bühl , Zum Bühl) , 1499-1578 , geboren in Gundolingen ( Kt . Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1081", "psc_text": "in Reomensi S. Joannis monasterio colligimus ex libro de Translatione et miraculis ejus, n. 1; sed et S. Galli abbatis discipulos post laborem matutinalis officii quiescendi gratia lectos revisisse auctor est Walfridus in Vita S. Gadi cap. 26 (Saec. II). Similiter S. Geremarus abbas Flaviacensis completo officio revertens in dormitorium in stratu suo collocare se consueverat. ut habent ejus acta n. 14. Idem viguisse in Longoretico monasterio discimus ex Visione Baronti, n. 7, saeculo II Bened.; in Pauliacensi sanctimonialium ex Vita S. Austrobertae, n. 15, saec. III, part. I; in Lindisfarnensis ex Carmine Ethilvulfi monachi cap. 10, 21, 22; in monasterio S. Corbiniani ex ejus Vita auctore Aribone n. 3, denique in Suessionensi B. M. Parthenone aliis in ecclesia vigiliis et orationibus insistentibus, aliae post nocturnum officium dormire permittebantur ex Vita S. Drausii episc., n. 17, apud Bolland., 5 Martii. Sed haec merae indulgentiae, et praeter Regulam S. Benedicti, quae", "candidate_score": 0.629306, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_80_82", "bdc_text": "NDB II 243 , mit weiterer Lit. , Collinum Rudolf Collin ( Clivanus , Am Bühl , Zum Bühl) , 1499-1578 , geboren in Gundolingen ( Kt . Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus ) und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1096", "psc_text": "Deus meus, ad te de luce vigilo, » etc., qui psalmus ad solas dominici diei laudes, aut in festis 12 lectionum dicitur. At nihil luculentius hanc in rem proferri potest, quam locus ex Vita S. Adonis ex abbate episcopi Viennensis, quam ex antiquo breviario Viennensi edidit noster Mabillonius, cujus in n. 8 haec leguntur (Saec. IV Bened., part. II): « Temporius fratres ad vigilias nocturnas surgere compellebat, ubi et ipse solito praesens lectiones et responsoria protrahendo decantari faciebat, quousque diei luce appropinquante matutinae laudes agerentur. » Eodem modo Venerabilis Benedictus abbas Clusensis monasterii, ut scribit Vuillelmus, ejus discipulus, in ejus Vita, cap. 5, « observabat lectiones terminando, processionesque protrahendo, ut ad diem usque divinum opus procederet, ne quid post matutinas ad lectum revertentibus invida hostis fraus subriperet, quod castitatis flosculos suaveolentes adureret, et ita solemne gaudium foedando a sacra communione absterreret. » His omnibus accedit 258 Joannis monachi egregium testimonium", "candidate_score": 0.629178, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_168", "bdc_text": "In der Stadt zwei Prediger , zwei Vertreter des Kleinen und vier ( ursprünglich zwei ) des Großen Rates ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_421", "psc_text": "satis esse in minori congregatione non negaverim; at vero in majori tres quatuorve consulendos existimarem. Atque ita se habuisse apud veteres monachos colligitur ex his Hildemari verbis: « Cum tres aut quatuor locuti fuerint, alius inter illos sine vocatione accedat absque verecundia. » Apud Cassinenses seniores sunt: Prior claustralis, decani, magister novitiorum, et cellerarius; in congregatione Montis Oliveti: Vicarius, cellerarius, magister novitiorum, procurator, et senior secundum professionem. Fulienses vero in suis Constitutionibus haec statuunt Cap. 3: « Seniorum appellatione intelligimus praeter subpriorem cujusquo monasterii duos sacerdotes, ubi decem vocales sunt; aut unum sacerdotem, ubi minor est numerus, quos superior tanquam virtute, judicio, usuque rerum praestantiores e conventu suo elegerit, ut eorum consilio adjuvetur; quibus, quotiescunque de rebus temporalibus agitur, accedet cellerarius. » Sicut scriptum est: Omnia fac cum consilio, et post factum non poenitebis. ] Ita S. Basilius Reg. Brev. interrog. 104 : « In universo, inquit, generatim negotio meminisse", "candidate_score": 0.629113, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_156", "bdc_text": "- Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2241", "psc_text": "Sane 535 cum sanctus Pater tarde venientem ad mensam solum reficere jubet, sublata ei portione sua vini, non de infirmis debilibusque loquitur, sed de sanis maxime. At de his videsis Haeftenum lib. X, tract. 4, disq. 3. Credimus heminam vini per singulos sufficere per diem. ] De nomine heminae consentiunt inter se viri eruditi; at de mensura ipsa non parum litigant. Jacobus Brolius Parisiensis Sancti Germani monasterii monachus, vir doctus et religiosus, varias diversorum sententias refert, nulli tamen certo adhaerens. Prima est Petri Masii abbatis Casalis Benedicti, qui in Constitutionibus suae congregationis (Const. ms. Casalis Ben., cap. 57) heminae mensuram ita definit: « Hemina, sicut a quibusdam expositoribus Regulae accepimus, est mensura continens unam libram cum quarta parte alicujus liquoris; et est quasi tertia pars quartae vini Parisiensis. » Secunda est Smaragdi, qui sanctum Isidorum describens (Isid. l. XVI Orig., c. 25): « Hemina vini, ait, appendit libram unam, quae", "candidate_score": 0.629093, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_79_81", "bdc_text": "Oskar Eberle , Art. Binder , in : NDB II 243 , mit weiterer Lit. , Collinum Rudolf Collin ( Clivanus , Am Bühl , Zum Bühl) , 1499-1578 , geboren in Gundolingen ( Kt . Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2672", "psc_text": "multis potest exemplis confirmari, nimirum saeculo VII Theodorus ex monacho Cantuariensis episcopus, et Adrianus abbas (Saec. II Ben.) « quia litteris sacris simul et saecularibus abundanter ambo erant instructi, congregata discipulorum caterva, scientiae salutaris quotidie flumina irrigandis eorum cordibus emanabant, ita ut metricae artis, astronomicae, et arithmeticae, ecclesiasticae disciplinam inter sacrorum apicum volumina suis auditoribus contraderent, » ex Vita sancti Theodori num. 5. Huetbertus etiam abbas (Ibid.) in Wiremuthensi coenobio « a primis pueritiae temporibus non solum regularis observantia disciplinae institutus; sed et scribendi, cantandi, legendi, ac docendi fuerat non parva exercitatus industria, » ex libro II de Vita S. Benedicti Biscopi n. 18. His adjungendus est Beda Venerabilis, qui, ut scribit Cuthbertus ejus discipulus in ejus Vita n. 2 (Saec. III Ben.), in Girwensi monasterio « infantulus bonae spei et divina et saeculari litteratura diligenter imbuitur . . . . . Et cum in Latina erudiretur lingua, Graecae quoque", "candidate_score": 0.629028, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_79_81", "bdc_text": "Oskar Eberle , Art. Binder , in : NDB II 243 , mit weiterer Lit. , Collinum Rudolf Collin ( Clivanus , Am Bühl , Zum Bühl) , 1499-1578 , geboren in Gundolingen ( Kt . Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2019", "psc_text": "Bernardus Cassinensis. Et ante haec omnia inter selecta Theodori Cantuariensis archiepiscopi capitula, Spicil. tom. IX, ita habetur: « Infantes monasterii quatuordecim annis carnem manducent. » Verum aliud suadet concilium Aquisgranense statuens (Can. 37), ut infantes oblati carnem nonnisi causa infirmitatis manducent; » deinde Vita S. Angilberti (Num. 10, saec. IV Bened.), ubi refert Hariulfus centum in Centulensi monasterio pueros scholis erudiendos sub eodem habitu et victu cum aliis monachis vixisse: ex quo loco aliisque noster Mabillonius ( In not. ad hunc locum ) constare asserit pueros oblatos in monasteriis eodem habitu, eisdemque cibis usos fuisse. Certe in monasterio S. Galli Salomon abbas tribus in anno diebus in scholarum aedibus carnibus vesci pueris concessit saeculo X, teste Ekkehardo juniore lib. VI de Casibus S. Galli, cap. 1, quod signo est antea abstinuisse omnino. Praeterea Udalricus docet (Lib. III, c. 8) pueros in eodem refectorio cum aliis manducare; id quod habent etiam", "candidate_score": 0.628889, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_156", "bdc_text": "- Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1910", "psc_text": "11 S. Benedictus appellat orationem seu collectam, quae nocturnas vigilias terminat: ita hic benedictionem vocat preces et orationes quae super hebdomadarios recitantur, quaeque ex Boherio proferri debent ab abbate, priore, vel hebdomadario: ex Udalrico. lib. II, cap. 35, Consuet. S. Germani a Pratis, Nicolao de Fractura, et Caerem. Bursfeldensium, a sacerdote hebdomadario. Qualis autem esset illa benedictio non liquet. Hildemarus hanc profert: Concede, quaesumus, omnipotens Deus, ut huic famulo tuo pro hujus hebdomadae expleto officio merces tribuatur aeterna. Per Christum. Aliam ex ms. codice S. Victoris affert Menardus, his verbis contentam: V\\ Mirifica misericordias tuas. R\\ Qui salvos facis sperantes in te a resistentibus dexterae tuae. V\\ Mitte ei, Domine, auxilium de Sancto. R\\ Et de Sion tuere eum. V\\ Salvum fac servum tuum, R\\ Deus meus, sperantem in te. Sequitur oratio: Deus, qui dixisti, Venite omnes qui laboratis et onerati estis; hunc famulum tuum ministrationum suarum praemio refice sempiterno.", "candidate_score": 0.628563, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_80_82", "bdc_text": "NDB II 243 , mit weiterer Lit. , Collinum Rudolf Collin ( Clivanus , Am Bühl , Zum Bühl) , 1499-1578 , geboren in Gundolingen ( Kt . Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus ) und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3255", "psc_text": "alii norunt fratres, istic et ipse addiscat. Quo facto, saecularibus eum vestibus exuent, et novitiorum habitu vestient. » 780 Cujus praecepti praxim videre est in epistola Ammonis ad Theophilum n. 1, ibidem etiam a Bollandianis edita; quin et ipse S. Pachomius a Palaemone admissus statim habitu monastico indutus legitur. Locus hic esset loquendi de monachis ad succurrendum, hoc est qui in extremis positi poenitentiae causa vestes monasticas postulabant; qui ut semel iis induti fuerant, in professorum numero censebantur si postmodum convaluissent, de quibus agit noster Mabillonius in praefat. ad saec. IV Bened., part. II, p. 99, quem consulere quivis potest. Illa autem vestimenta quibus exutus est, reponantur in vestiario conservanda. ] Idem praescribit Regula Magistri, cap. 90. Eamdem etiam praxim de Aegyptiis et Tabennensibus refert Cassianus, lib. IV, cap. 6. De Tabennensibus res constat ex Regula S. Pachomii, art. 26, et ex Paralippomenis ad ejus Vitam apud Bollandum, ubi Silvanum", "candidate_score": 0.628452, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_80_82", "bdc_text": "NDB II 243 , mit weiterer Lit. , Collinum Rudolf Collin ( Clivanus , Am Bühl , Zum Bühl) , 1499-1578 , geboren in Gundolingen ( Kt . Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus ) und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2669", "psc_text": "et Ragnacharium Augustanum episcopos, de quibus etiam Jonas in Vita sancti Eustasii, num. 5, quo quidem praeceptore adeo profecit Agilus, ut « liberalibus disciplinis enucleatius imbutus, multos sua facundia erudierit, plurimos catholicae fidei puritate illustrarit, nonnullos etiam luculentissimis documentis, postposita altitudinis pompa, sub professione sacrae religionis idoneos reddidit. » Neque vero saeculo duntaxat sexto sub Columbano, sed etiam septimo 638 sub Walberto, Columbani post Eustasium successore, Luxovii floruerunt litterarum studia (Saec. II Ben.). Eo scilicet abbate, « tam in religionis apice quam etiam in perfectione doctrinae » prae omnibus Galliae monasteriis Luxoviense fulgebat coenobium, ut etiam ex aliis coenobiis eruditionis gratia monachi destinarentur, sicuti discimus ex Vita S. Frodoberti abbatis Cellensis n. 6. Hoc saeculo vigebant in praecipuis, si non in omnibus Galliae monasteriis scientiae: in Longoretico Francardus, ejusdem loci postea abbas, « erat nutritor et doctor filiorum nobilium, » ex visione Baronti n. 11. In Pictaviensi S. Hilarii Aicadrus,", "candidate_score": 0.628278, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_81", "bdc_text": "Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2668", "psc_text": "superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec. II Ben.), ubi sub finem saeculi VI « ingrediens laudabilis Agilus aevum pueritiae, committitur Eustasio probatae religionis viro, sacris litteris erudiendus, cum aliis nobilium virorum filiis, qui postea ecclesiarum praesules exstiterunt, » quemadmodum habet anonymus in Vita sancti Agili num. 1. Ex his recensent Agnohaldum Laudunensem, Acharium Noviomensem, Audomarum Tarvanensem, et Ragnacharium Augustanum episcopos, de quibus etiam Jonas in Vita sancti Eustasii, num. 5, quo quidem praeceptore adeo profecit Agilus, ut « liberalibus disciplinis enucleatius imbutus, multos sua facundia erudierit, plurimos catholicae fidei puritate illustrarit, nonnullos etiam luculentissimis documentis, postposita altitudinis pompa, sub professione sacrae religionis idoneos reddidit. » Neque", "candidate_score": 0.628192, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_80_82", "bdc_text": "NDB II 243 , mit weiterer Lit. , Collinum Rudolf Collin ( Clivanus , Am Bühl , Zum Bühl) , 1499-1578 , geboren in Gundolingen ( Kt . Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus ) und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2670", "psc_text": "gratia monachi destinarentur, sicuti discimus ex Vita S. Frodoberti abbatis Cellensis n. 6. Hoc saeculo vigebant in praecipuis, si non in omnibus Galliae monasteriis scientiae: in Longoretico Francardus, ejusdem loci postea abbas, « erat nutritor et doctor filiorum nobilium, » ex visione Baronti n. 11. In Pictaviensi S. Hilarii Aicadrus, postea abbas Gemmeticensis (Ibid.), Ansfrido monacho, sapientia famosissimo, puer ad erudiendum traditus, ex ejus Vita cap. 1 (Ibid.). In Solemniacensi, « susceptum B. Tillonem Elegius sancto Remaclo Solemniacensis monasterii sui abbati tradidit nutriendum atque litteris imbuendum . . . . qui sic tam saecularibus quam divinis institutionibus instruendum . . . . suis semper aspectibus astare praecepit, » ex Vita S. Tillonis, n. 4 (Ibid.). In Stabulensi « liberos suos liberalibus, imo monasticis instruendos disciplinis, » tradebant saeculares viri, ex Vita S. Hadelini n. 5 (Ibid.). In Gemmeticensi « erat consuetudo (S. Filiberti) de monasterio circumquaque ad exhortandas animas fratres", "candidate_score": 0.628107, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_6", "bdc_text": "und von Basel ( 1518 ) , Abt zu Montheron ( Kt. Waadt ) , Propst in Bern ( 1523 )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2139", "psc_text": "ejusdem loci saec. X abbas (Tom. IV Anal.): « In regione, inquit, australi, sicut scitis, habitantes, more monachorum, ut docet, a carnibus abstinentes, captura piscium raro pascimur; quia piscosas aquas minime habemus. » Quid vero de Cisterciensibus? Certe audiendus est hic Guillelmus abbas Sancti Theoderici de Clarevallensibus loquens (Lib. I de Vita sancti Bern., cap. 5): « Pulmentaria, inquit, saepius ex foliis fagi conficiebant. Panis instar prophetici illius ex hordeo, et milio, et vicia erat; ita ut aliquando religiosus vir quidam appositum sibi in hospitio ubertim plorans clam asportaverit, quasi pro miraculo omnibus ostendendum, quod inde viverent homines, et tales homines. » Et Fastredus tertius Clarevallensis abbas; arguens abbatem quemdam qui lautius vivebat (Inter epist. S. Bernardi): « Non est haec vita quam me et te docuit Pater et praedecessor noster Bernardus felicis recordationis; nec modus quem nostri sacri ordinis abbates et monachi sequuntur, qui nos pane ex avena confecto,", "candidate_score": 0.627867, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_97_99", "bdc_text": "Bullinger lernte ihn vermutlich um 1524 in Zürich kennen und studierte 1527 bei ihm Griechisch ( HBD 11 , 12 ) . Collin war bei Bullingers letzter Begegnung mit Zwingli in Bremgarten anwesend ( HBRG III 49 ) . - Lit. :", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2667", "psc_text": "viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo VI in claustro litteras edoctus, sacerdos ordinatur (Bolland, 11 Martii); tum ex Vita S. Columbani num. 9, qui Silenis abbatis disciplinae se subjiciens (Saec. II Ben.), « omnium divinarum Scripturarum studiis eum imbuit; » tum ex Vita S. Galli abbatis cap. 1, qui in Bencorensi monasterio (Saec. II Ben.), « superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec.", "candidate_score": 0.627857, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_80_82", "bdc_text": "NDB II 243 , mit weiterer Lit. , Collinum Rudolf Collin ( Clivanus , Am Bühl , Zum Bühl) , 1499-1578 , geboren in Gundolingen ( Kt . Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus ) und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2891", "psc_text": "Rufino (Lib. II de Vit. Pat., c. 1): « Cumque salutassemus eum . . . , regatus est a nobis, ut orationem simul et benedictionem daret. » Hancque iterum, cum recederent, resumebant: « Ut autem, addit idem Rufinus, coepimus ab eo velle proficisci, datis nobis benedictionibus, Pergite, inquit, filii. » Et de S. Apollonio loquens (Cap. 7): « Benedicens ergo nos dimisit, atque in haec verba benedictionem dedit, Benedicat vos Dominus ex Sion, et videatis quae bona sunt Jerusalem omnibus diebus vitae vestrae. » Ita etiam Marculfus monachus (Saec. II Ben.), qui S. Columbanum convenerat, « accepta ab eo benedictione, calle quo venerat repedavit » ut scribit Jonas in ejus Vita, n. 14. CAPUT LIV. Si debeat monachus litteras vel aliquid suscipere. Nullatenus liceat monacho nec a parentibus suis, nec a quoquam hominum, nec sibi invicem 691 litteras, eulogias, vel quaelibet munuscula accipere aut dare, sine praecepto abbatis. Quod si", "candidate_score": 0.627778, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_156", "bdc_text": "- Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2997", "psc_text": "aliae hujusmodi, nihil aliud est constitutum, quam quod cum fuerint inveterata, nec magis proficua, eis ablutis, et per ipsos fratres ad cameram redditis, alia sunt tribuenda. » De calceamentorum distributione in Coena Domini, qua die etiam ex mss. Germaniae Consuetudinibus, « omnia vestimenta quae tunc necessitatem patientibus danda sunt » ministrari debent, diximus in lib. III de Antiquis monachorum Ritibus. Divionenses S. Benigni Consuetudines de vestium distributione ita habent (Cap. 43): « Novum pellicium tertio datur anno, et in festivitate S. Michaelis, dum conventus fuerit in refectorio ad prandium, ponitur in ejus lecto. Calciamenta in Coena Domini. In festivitate S. Martini per singulos annos pedules. De froccis et cucullis, stamineis et femoralibus, vel si qua sunt alia hujusmodi, non est aliud constitutum, nisi ut, cum fuerint inveterata, nec magis usui congrua, eis camerario redditis, prius tamen stamineis et femoralibus ablutis, alia tribuantur, et ipsa eleemosynario pauperibus distribuenda tradantur. » Alexander", "candidate_score": 0.627769, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_80_82", "bdc_text": "NDB II 243 , mit weiterer Lit. , Collinum Rudolf Collin ( Clivanus , Am Bühl , Zum Bühl) , 1499-1578 , geboren in Gundolingen ( Kt . Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus ) und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2675", "psc_text": "in Agaliensi monasterio imbibisse necessum est. Intactum etiam hoc saeculo Orientem relinquere non decet; in quo S. Theodorus Siceota defunctus est anno 613; de quo item Georgius ejus discipulus, vitam illius scribens ita loquitur (Bolland. 22 Aprilis): « Infans ipsi oblatus sum, qui et in ejus sancto monasterio enutritus a religiosissimo praefecto litteras didici. » Circa idem tempus Joannes Moschus presbyter et monachus in monasterio S. Theodosii abbatis et archimandritae, omnium quae Jerosolymis erant coenobiorum, varia peragravit loca, lustravitque monasteria; quo in itinere viros etiam doctissimos et philosophos disciplinae et studiorum gratia visitavit, uti ipse testatur in eo quod adornavit, Prato spiritali cap. 171 et 172. Et haec sufficere debent pro saeculo septimo. Saeculo VIII. S. Bonifacius in Nutscellense coenobium commigrans, sub Wimberto abbate piissimo eum in virtutibus ac litteris progressum fecit, ut docendi quoque munus paulo post ipse obierit. Postea transmittens in Germaniam, cum eum populum ad verum Christi", "candidate_score": 0.627728, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_80_82", "bdc_text": "NDB II 243 , mit weiterer Lit. , Collinum Rudolf Collin ( Clivanus , Am Bühl , Zum Bühl) , 1499-1578 , geboren in Gundolingen ( Kt . Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus ) und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3129", "psc_text": "quibus tradendus est, observandis. » Manducet. ] Cum eadem omnino disciplina qua monachi professi, ita ut « Cum manducat lectionem audiat, et sileat, » sicuti loquitur Hildemarus. Audiendus est hanc in rem Udalricus (Lib. II, c., 2) Novitii « quando sunt pransuri, ante conventum exeunt de ecclesia, et lotis manibus incedunt ad coquinam regularem, ut singuli fabas suas apportent: ad generale quoque apportandum, vel ad pulmentum tanti surgunt de mensa, quanti opus fuerit, et ille voluerit qui in loco cellerarii eis servit; nam et lectiones habent, et scillam; et aliis modis simulant eamdem disciplinam, quam nos in refectorio habemus. » Cassinense vero hunc in locum declarant, « quod novitii in refectorio comedant simul cum monachis, sed in mensa segregata ab eis, ubi commode videri possint a Patribus. » Et dormiat. ] Et simul cum eo novitiorum magister, qui ut in eos omnem sollicitudinem habere possit, ab eis separari non debet:", "candidate_score": 0.627696, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_6", "bdc_text": "und von Basel ( 1518 ) , Abt zu Montheron ( Kt. Waadt ) , Propst in Bern ( 1523 )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2583", "psc_text": "manibus suis laborantes, eremitarum more, terram sarculo arabant, et respuentes animalia nec unam vaccam habebant; et si quando eis aliquis aliquid de lacte vel butyro offerret, jam non recipiebant. » Tales Bancorenses ( Vita S. August. Cant. episcop., saec. I), « quorum summa ultra duo millia censebatur; » et tamen « omnes labore manuum victitabant. » Tales ex nostris Fuldenses, quos S. Bonifacius ad Zachariam papam scribens asserit esse viros « strictae abstinentiae, absque carne et vino, absque sicera et servis, proprio manuum suarum labore contentos. » Tales ab eodem Bonifacio instituti Ordorpenses ( In Vita S. Bonif. c. 8, saec. III Ben. ), qui, teste S. Willibaldo, « propriis sibi, more apostolico, manibus victum vestitumque instanter laborando » acquirebant. Tales Vallisumbrosani, de quibus in Vita S. Aiberti legitur ( Apud Sur. 7 April. ): « Stricte et inviolabiliter observatur institutum et canon S. Benedicti, vivuntque laboribus manuum suarum. »", "candidate_score": 0.627572, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_156", "bdc_text": "- Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1250", "psc_text": "S. Mariae in medio Augusti, S. Martini, S. Caeciliae, S. Agathae et S. Agnetis, et S. Benedicti in Quadragesimae diebus; et in calendis Novembris celebratur festivitas omnium SS. Istae omnes, quia per totum mundum celebrantur, ideo sunt praecipuae. Deinde praecipuae sunt omnium SS. qui in illa civitate requiescunt, ubi eorum corpora humata sunt. » Hactenus Hildemarus. Aliter Bernardus festivitates a solemnitatibus ita videtur distinguere, ut solemnitates ad Christi sive sanctorum festa praecipua; festivitates vero ad alia minus praecipua, de quibus officium 12 lectionum celebratur, pertinere videtur. Sed Hildemari sententiam, quam sequuntur Boherius et Menardus, quam etiam indicat Amalarius in Supplemento, praeferrem. 296 Sicut diximus dominico die agendum, ita agatur. Quem in locum Boherius: « Hoc, inquit, adverbium sicut notat identitatem in principiis et finibus vigiliarum; in mediis vero similitudinem ut sequitur, quia ad numerum et dicendi modum refertur. » Quasi diceret, hoc idem sit principium vigiliarum quod in dominica; nempe", "candidate_score": 0.627199, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_4_6", "bdc_text": "als Propst in Lausanne ( 1516 ) , Domherr in Konstanz ( 1517 ) und von Basel ( 1518 ) , Abt zu Montheron ( Kt. Waadt ) , Propst in Bern ( 1523 )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3732", "psc_text": "Vit. Pat. cap. ult.) Vitas Patrum, et Institutiones monachorum Leobardo monacho, ad Majus monasterium recluso direxit, ut eum adversus tentationes praemuniret. Sed et Regula S. Patris nostri Basilii. ] Caesariensis nimirum in Cappadocia episcopi, cujus habemus regulas breviores, et fusius disputatas, et alteram ex utrisque conflatam, quam ex Graeco in Latinum Rufinus Aquileiensis presbyter convertit, cum monasticis Constitutionibus, quas omnes hoc in commentario non semel citavimus: unde miramur Boherium Basilii Regulam, de qua hic S. P. Benedictus, Basilio cuidam monacho a Caesariensi episcopo distincto ascripsisse: nam Regula illa Basilii monachi, quam observant, ut ait, Orientales coenobitae, quamque ipse multoties citat, haudquaquam est alia ab illis quas scripsit Caesariensis episcopus. Quod vero S. Benedictus eum vocat Patrem et suum, non inde sequitur eum militasse sub S. Basilii institutis; sed eum Patrem appellat, vel honoris gratia tanquam antiquiorem, juxta illud S. Augustini: « Honorificentiae causa Patres appellamus eos qui nos vel tempore", "candidate_score": 0.626936, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_82_84", "bdc_text": "und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s. unten Anm. 18 ) in Mailand ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2684", "psc_text": "monasteriis resuscitarent. » Eapropter ab Alfredo rege e Gallia evocatus in Angliam fuit Grimbaldus, postea abbas Wintoniensis, « ut litteraturae studium in Anglia sopitum et pene emortuum sua suscitaret industria, » inquit Willelmus Malmesburiensis (Lib. II de Gest. Angl. reg., cap. 4). Eadem ratione, « transmisso S. Oswaldus (Vita 2 S. Osvald., n. 20, saec. V Benedict.) ocius nuntio, quemdam virum nominatissimum Abbonem, qui liberalium artium notitiam imis hauserat medullis, de coenobio Floriacensi evocatum, apud Ramesiam scholas regere, et novellas recentis hortuli sui insitiones doctrinae suae rore rigare constituit. » Eodem saeculo Fulco Rhemensis archiepiscopus, qui in Sithiensi seu S. Bertini monasterio fuerat educatus, duplicem in ecclesia sua restituit scholam; et uni Remigium Antissiodori apud S. Germanum; alteri Hucbaldum Elnonensem seu S. Amandi in Belgio monachos praefecit. Saeculo XI, in omnibus passim monasteriis florebant litterarum scientiae; quae res adeo perspicua est, ut in ea probanda diutius immorandum non sit. Saeculo", "candidate_score": 0.626923, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_85_87", "bdc_text": "heimgekehrt übernahm er das Amt des Schulmeisters im Kloster St . Urban ( Kt . Luzern ) und erhielt 1522 eine Chorherrenpfründe in Beromünster .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_15", "psc_text": "sibi super terram vocare discipulis prohibuerit, neve magistri appellarentur; unum scilicet in coelis nobis esse patrem, unum magistrum. Audiendus hac in re Petrus Damiani de S. Benedicto loquens in haec verba Opusc. 13, cap. 6: « Quod in ipso libri principio manifeste colligitur, si ad quem sua verba Spiritus sanctus dirigat, subtiliter attendatur: Spiritum 6 sanctum dico; neque enim vir sanctus tantaeque cultor humilitatis protinus in haec verba prorumperet, magisterii cathedram, et praecipue pii Patris sibi privilegium usurparet, dicens: Ausculta, o fili, praecepta magistri, et inclina aurem cordis tui, et admonitionem pii Patris libenter excipe; sed ille servum propriae vocis organum fecit, qui similiter in ipso vaticinii incipientis exordio clamare per Isaiam coepit: Filios enutrivi et exaltavi. » At licet S. Benedictus pro summa quae in eo enituit humilitate, et pii patris, et magistri titulum respuerit, hunc tamen omnes pro summa ejus sanctitate, et in rebus monasticis experientia et doctrina", "candidate_score": 0.626624, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_53", "bdc_text": "Seit 1519 Schulmeister in Luzern , dort wurde er 1522 wegen seiner reformatorischen Gesinnung ausgewiesen", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3712", "psc_text": "S. Benedictum conciliant Hildemarus, Bernardus Cassinensis et Boherius. « Attamen in ista expulsione, addit Hildemarus, debet attendi persona, sicut saepe jam dictum est, id est si jam grandis venerit de saeculo, tunc debet expelli; si vero parvus fuerit nutritus in monasterio, non debet expelli, sed mitti in carcerem, quia melius est ut in carcere sit, quam ad saeculum, id est ad pejorem conversationem vadat. » Ita Hugonem olim in Dervensi monasterio oblatum, et fuga elapsum abbas et monachi « in remoto diversorio cum sibi necessariis manere constituunt, » ut habetur in lib. Mirac. S. Bercharii, n. 22 (Saec. II Ben.). His aliqua ex parte conformis est Regula Cujusdam ad monachos (Cap. 7): « Si quis tardior ad veniam inventus fuerit, sive aliqua verba religioni contraria, sive pro excusatione delicti sui protulerit; mittendus est in carcerem, et poeniteat secundum quod judicaverit senior, usquequo corrigatur. Si autem obstinatus invenitur, separandus est a", "candidate_score": 0.626503, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_4_6", "bdc_text": "als Propst in Lausanne ( 1516 ) , Domherr in Konstanz ( 1517 ) und von Basel ( 1518 ) , Abt zu Montheron ( Kt. Waadt ) , Propst in Bern ( 1523 )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3333", "psc_text": "postea monachum factum, in ecclesiam, cui mancipatus fuerat, revocare vellet, ut ne id tentaret, admonitus a Gregorio est. Vide etiam Petri Venerabilis lib. II, epist. 50, ad Attonem Trecensem episcopum, quem ad implendum vitae monasticae votum exhortatur; et S. Anselmi lib. II, epist. 12, et lib. III, epist. 13. Loco mediocri collocetur. ] « Si mediocrem ejus vitam cognoverint; nam si talis fuerit ut etiam juxta abbatem stet, aut debet collocari, collocetur. Similiter si talis fuerit, in ultimo stet, » inquit Hildemarus. Et ipse tamen si promittit de observatione regulae, vel propria stabilitate. ] « Id est postquam probati fuerint, et professionis emiserint votum; nec enim antea sunt nisi cum novitiis et sub magistro novitiorum, » inquit Bernardus Cassinensis. Hujusmodi autem promissio fieri debet et verbo et scripto, sicut ab aliis. Atque ita S. Ursmarus (Saec. III Ben., part. I) in Laubiensi monasterio Erminonem 799 presbyterum recipiens, « secundum morem", "candidate_score": 0.625889, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_81", "bdc_text": "Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1743", "psc_text": "quasi ad vitam officia monachis essent commissa, cum potius singulis annis renovata fuisse constans sit traditio, quam colligere licet ex sancto Hieronymo de Tabennensibus referente (Praef. in Reg. sancti Pach., n. 8), quod singulis annis mense cui vocabulum est mesore, id est Augusto, « disponuntur monasteriorum capita, dispensatores, praepositi, ministri, prout necessitas postulaverit; » ex Leone Ostiensi docente morem fuisse apud Cassinenses (Chron. Cass. l. I, c. 31) ut pridie calendas Septembris omnium in circuitu monachorum conventus fieret, in quo « sequenti die ordinabantur et describebantur, atque destinabantur in obedientias per singulas prout opportunum erat provincias; » ex Vita sancti Joannis Gorziensis (Num. 73, saec. V Bened.), quem Einoldus abbas diversis exercere mutationibus non destitit; cujus etiam diversa officia describit Joannes abbas Mettensis his verbis: « Jussus praepositus, paret (continuo.) Praepositura deposita, decanus esto; jugum quietus admittit. Eo abiens cellarium cura, manum illico profert. Alio ibi succedente, vestes fratrum serva;", "candidate_score": 0.625834, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_82_84", "bdc_text": "und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s. unten Anm. 18 ) in Mailand ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", "candidate_score": 0.625679, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_81", "bdc_text": "Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1078", "psc_text": "in claustro sese recipiebant, ex cap. 84; unde S. Bernardus singularem monachum describens (De Grad. humil.), aliis in claustro quiescentibus, inquit, solus remanet in oratorio: ubi quod dicit quiescentibus non de corporea, sed de spiritali quiete intelligendum est, ut patet ex Aelredo abbate hom. de duobus discipulis euntibus in Emmaus, et ex Gilberto de Hoillandia Serm. 23, in Cant. Denique apud primos B. Stephani abbatis Obazinensis discipulos (Tom. IV Misc. Baluz.), « illud quod post vigilias intervallum restabat, non quieti aut somno deputabatur sed peculiaribus orationibus aut operibus manuum inserviebat, » ut legitur in ejus Vita, n. 7. Istud autem institutum antiquis monachis, ut vidimus hactenus, inviolabile 254 duplici ex causa commendat Joannes Cassianus: 1º ne purificationem nostram nocturnis orationibus acquisitam invidus hostis illusione somni contaminet; 2º ne somnus ille inertiam in monacho parturiat, ac per totum diem vigorem ejus obtundat, cordis pinguedinem exhauriat, et debilem reddat eum adversus insidias", "candidate_score": 0.624626, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_81", "bdc_text": "Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2659", "psc_text": "ex ejus Vita n. 7, ab auctore subaequali scripta, ubi de Hilduto sive Eltuto magistro sic disserit: « Ille vero Eltutus de totis Scripturis Veteris ac Novi Testamenti, et omnis philosophiae generis, geometriae scilicet ac rhetoricae grammaticae, et arithmeticae, et omnium artium philosophiae omnium Britannorum peritissimus erat. » Additque: « In cujus monasterio ego fui. » His etiam adjiciendus est S. Maglorius, qui, ut habetur in ejus Vita n. 1, « tam artium liberalium quam et divinorum eloquiorum » scientiam ab Eltuto edoctus est. Neque id singulare tantum exstitit Eltuto, cum circa idem tempus S. Maclovius puer (Vita S. Maclovii, n. 1, saec. I Bened.) Brendano abbati, « eo tempore viro sanctitate et scientia famosissimo, litteratoriae » imbuendus disciplinae traditus sit. Nec mihi dubium est olim Britanniam, ut fidei mysteriis, ita litterarum scientiis institutam fuisse a monachis, agente S. Patricio ejusque discipulis, qui primi in Hibernia verbi divini semina diffuderunt.", "candidate_score": 0.624561, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_12_14", "bdc_text": "Dezember 1525 verzichtete von Wattenwyl auf seine geistlichen Würden und heiratete 1526 Clara May , die Schwester der Barbara ( s. oben [Nr. 31 ] S. 183 , Anm. 1 ) . Während der Berner Disputation stellte er Zwingli sein fürstlich ausgestattetes Haus in Bern zur Verfügung .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_198", "psc_text": "congregatione ejus patefecit preces, » cujus votis fratres annuerunt. Similiter S. Baronius Saec. II Ben. « sui Patrem coenobii sedulis deposcere coepit precibus, ut ejus permissu Gallicum genitale solum sibi liceret deserere . . . . sicque demum anachoreticam vitam ducere. Post plurimam tandem indesinentemque petitionis suae instantiam, ejus pastor cum omni grege, licet inviti suo satisfecere desiderio. » Ita etiam S. Cuthberius referente Beda In ejus Vita, cap. 17: « Postquam in monasterio multa annorum curricula explevit, tandem diu concupita, quaesita, et petita solitudinis secreta, comitante praefati abbatis sui simul et fratrum gratia, multum laetabundus adiit. » Et S. Madalgisilus In append. ad saec. IV « cupiens arctiorem remotamque arripere vivendi formulam, cum magna humilitate expetiit, ut sibi liceret remotum et quietum locum perquirere . . . . quique quod devote expetiit, gratuita fratrum benignitas ei cum magna dulcedine concessit, » ut scribit Hariulfus in ejus Vita, II. 5.", "candidate_score": 0.624345, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_82", "bdc_text": "und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2667", "psc_text": "viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo VI in claustro litteras edoctus, sacerdos ordinatur (Bolland, 11 Martii); tum ex Vita S. Columbani num. 9, qui Silenis abbatis disciplinae se subjiciens (Saec. II Ben.), « omnium divinarum Scripturarum studiis eum imbuit; » tum ex Vita S. Galli abbatis cap. 1, qui in Bencorensi monasterio (Saec. II Ben.), « superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec.", "candidate_score": 0.623532, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_53", "bdc_text": "Seit 1519 Schulmeister in Luzern , dort wurde er 1522 wegen seiner reformatorischen Gesinnung ausgewiesen", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2670", "psc_text": "gratia monachi destinarentur, sicuti discimus ex Vita S. Frodoberti abbatis Cellensis n. 6. Hoc saeculo vigebant in praecipuis, si non in omnibus Galliae monasteriis scientiae: in Longoretico Francardus, ejusdem loci postea abbas, « erat nutritor et doctor filiorum nobilium, » ex visione Baronti n. 11. In Pictaviensi S. Hilarii Aicadrus, postea abbas Gemmeticensis (Ibid.), Ansfrido monacho, sapientia famosissimo, puer ad erudiendum traditus, ex ejus Vita cap. 1 (Ibid.). In Solemniacensi, « susceptum B. Tillonem Elegius sancto Remaclo Solemniacensis monasterii sui abbati tradidit nutriendum atque litteris imbuendum . . . . qui sic tam saecularibus quam divinis institutionibus instruendum . . . . suis semper aspectibus astare praecepit, » ex Vita S. Tillonis, n. 4 (Ibid.). In Stabulensi « liberos suos liberalibus, imo monasticis instruendos disciplinis, » tradebant saeculares viri, ex Vita S. Hadelini n. 5 (Ibid.). In Gemmeticensi « erat consuetudo (S. Filiberti) de monasterio circumquaque ad exhortandas animas fratres", "candidate_score": 0.623399, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_81", "bdc_text": "Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679", "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset", "candidate_score": 0.623346, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_75_77", "bdc_text": "Binder machte sich als Lehrer und Schuldramatiker vielfach verdient . Bullinger muß ihn bereits 1523/24 in Zürich kennengelernt haben. - Lit. : Z VIII 372 , Anm. 12 ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2671", "psc_text": ". . suis semper aspectibus astare praecepit, » ex Vita S. Tillonis, n. 4 (Ibid.). In Stabulensi « liberos suos liberalibus, imo monasticis instruendos disciplinis, » tradebant saeculares viri, ex Vita S. Hadelini n. 5 (Ibid.). In Gemmeticensi « erat consuetudo (S. Filiberti) de monasterio circumquaque ad exhortandas animas fratres transmittere, » ex Vita S. Filiberti n. 20 (Ibid.). Denique SS. Botulfus et Adulfus in Gallia monachi « non solum doceri, sed ex gratia Dei inter perfectiores potestatem adepti sunt docendi, » ex Vita S. Botulli n. 2 (Saec. III Ben.). Quod hic de Galliae monasteriis asserimus, idem de Anglicanis multis potest exemplis confirmari, nimirum saeculo VII Theodorus ex monacho Cantuariensis episcopus, et Adrianus abbas (Saec. II Ben.) « quia litteris sacris simul et saecularibus abundanter ambo erant instructi, congregata discipulorum caterva, scientiae salutaris quotidie flumina irrigandis eorum cordibus emanabant, ita ut metricae artis, astronomicae, et arithmeticae, ecclesiasticae disciplinam inter", "candidate_score": 0.623323, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_15", "bdc_text": "Er präsidierte die Disputation von Lausanne und war seit 1539 Mitglied des Chorgerichtes in Bern .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3552", "psc_text": "non fuerit in monasterio, eamdem potestatem quam abbas habet, debet habere praepositus: videlicet in arguendo, vel in excommunicando, seu etiam in flagellando, 852 atque in caeteris locis. Si praepositus non fuerit, debet habere decanus; si decanus non fuerit, debet habere ille quem in loco suo constituerit. » Et paulo antea dixerat: « Praepositus appellatur, eo quod sit subjectorum ac famulantium ordinator vel rector. » Fusius Udalricus (Lib. III, c. 4): « Ab hora autem ordinationis suae, post D. abbatem de omnibus rebus vel causis quae ad monasterium pertinent, et spiritualibus, et temporalibus, se intromittit. Quotquot sunt qui ullam habent obedientiam, ad eum respiciunt omnes; et si tale quid praecipuum acturi sunt, nequaquam agunt absque consilio ejus et nutu. In choro sinistro stat supremus, et in refectorio ad supremam mensam, quae est ad dextram D. abbatis, et si ille non aderit, sedet in ejus sede, etc. » : quae fere iisdem", "candidate_score": 0.622998, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_75_77", "bdc_text": "Binder machte sich als Lehrer und Schuldramatiker vielfach verdient . Bullinger muß ihn bereits 1523/24 in Zürich kennengelernt haben. - Lit. : Z VIII 372 , Anm. 12 ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3645", "psc_text": "Bernardus Cassinensis. Et certe antiquiores monachorum Patres suam in conventu fratrum Regulam frequenter legi decernunt. Regula S. Augustini, ex cap. 24, et Tarnatensis singulis hebdomadis in conventu legebantur. Regula S. Aureliani et S. Ferreoli semel in mense, scilicet in calendis. Magister suam quotidie in refectorio legi jubet. Similiter et Regula Cujusdam ad virgines (Cap. 9): « Ante mensam vero semper capitulum Regulae unum aut amplius, si abbatissae placuerit, legatur. » S. Benedictus autem nullum determinate tempus assignavit ad lectionem Regulae, contentus dicere ut saepius in congregatione legatur. Sed antiquus ordinis nostri usus obtinuit ut aliquid ex ea quotidie, saltem semel in capitulo 874 pronuntietur, ut videre est in concilio Aquisgranensi, canone 69, in libello Supplici monachorum Fuldensium, num. 1, in Vita S. Benedicti Animensis, in Vita S. Odonis, in mss. Germaniae Consuetudinibus, in Historia Relationis S. Walarici, et apud Bernardum Cassinensem, in hunc locum sic scribentem: « Hoc in consuetudinem", "candidate_score": 0.622937, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_157_159", "bdc_text": "Karl S. Bader , Zürich ; zum Ausdruck s. SI II 1375 ) . Den Erlaß der «Fastnacht- H ühner» hat das Landvolk bereits 1528 verlangt ( s.", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_799", "psc_text": "Carthusiensium, imo et Cisterciensium, ut supra collegimus ex S. Bernardo, consuetudo. Tunc qui aliqua re indigebant, hanc potissimum eo tempore petebant, ut de Cluniacensibus scribit Udalricus, et Carthusiensibus suis praescribit Guido his verbis: « Post nonam convenimus in claustro de utilibus locuturi: in hoc spatio incaustum, pergamenum, pennas, cretam, libros seu legendos seu transcribendos a sacrista; a coquinario vero legumina, sal, et caetera hujusmodi poscimus, et accipimus. » Vel denique omnes uno in loco residentes, se invicem loquentes auscultabant, ut velle videtur S. Hildegardis. Atque ad hos potissimum spectat praeclara illa S. Basilii admonitio Serm. 2 de Instit. monach. : « Inutilis sermo, et quae ex mutuis colloquiis oritur importuna elatio non proferatur, sed si quid utile ad aedificationem animarum, hoc solum convenit loqui; et haec ipsa quae utilia sunt, cum ordine, et decenti tempore, et ab his a quibus dici oportet. Si quis de inferioribus sit, exspectet donec invitetur", "candidate_score": 0.622888, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_81", "bdc_text": "Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2686", "psc_text": "in lucem, hoc est annis circiter viginti ante S. Bernardi obitum. In eo siquidem exstat integrum caput de pueris litteras discentibus (Cap. 76) , quo praescribitur ut « nullus puerorum doceatur litteras intra monasterium, vel in locis monasterii, nisi sit monachus, vel receptus in probatione novitius; quibus tempore lectionis discere liceat. Et notandum quia nullum nisi post quintum decimum aetatis suae annum in probatione ponere licet. » Hujus statuti praxim videre est in Vita S. Hildegundis virginis, n. 21, ab auctore coaevo scripta (Boll. 20 April.): quae sub virili habitu, mutato proprio nomine in Joseph, Schonaugiense virorum monasterium ordinis Cisterc. ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper", "candidate_score": 0.622872, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_81", "bdc_text": "Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3608", "psc_text": "artes diversae intra monasterium exerceantur. ] Tale erat Fuldense coenobium sub Sturmio abbate, teste Eigile abbate in ejus Vita, num. 20; tale Flaviacense sub S. Geremaro, ex ejus Vita, num. 25; tale Solemniacense ex Vita S. Audoeno in Vita sancti Eligii; tale Lesciense ex Vita S. Hiltrudis, num. 3; tale Centulense ex Hariulfi Chronico, lib. II, cap. 7; tale Talipiacum ex gestis S. Aldrici, num. 28; tale Sanctigallense ex antiqua ejus delineatione; tale denique Divionense S. Benigni ex ejusdem Chronico. Talia etiam construi volebat monasteria Moguntinum sub Carolo Magno concilium, S. Benedicti praeceptum renovans his verbis (Can. 20): « Dignum et necessarium est, ut missi per quaeque loca directi simul cum episcopo uniuscujusque dioecesis perspiciant loca monasteriorum canonicorum pariter et monachorum, similiterque puellarum, si in apto et congruo loco sint posita, ubi necessarium commodum possit acquiri, quod ad utilitatem pertinet monasterii, sicut in S. Regula dicitur: Monasterium autem ita debet", "candidate_score": 0.62286, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_6", "bdc_text": "und von Basel ( 1518 ) , Abt zu Montheron ( Kt. Waadt ) , Propst in Bern ( 1523 )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1016", "psc_text": "S. Bernardi auctoritas (Serm. 64, in Cant.): « Publice praedicare nec monacho convenit, nec novitio expedit, nec non misso licet. » Gilberti de Hoillandia (Serm. 18 in Cant.): « Nemo praedicationis officium assumat, nemo sibi sumat honorem nisi vocatus a Deo. » Et certe recte argumentatur auctor Sermonum ad Fratres in eremo, cum dicit (Serm. 23): « Officium vestrum est non solum carnem jejuniis, abstinentia escae et potus affligere, quantum valetudo naturae permittit; sed etiam mundum contemnere, et non doctoris 239 appetere cathedram, sed in cilicio et cinere perseverare in eremo debemus. » Vide Petri Blesensis epist. 13. Caeterum quam hic tradit hujus loci Regulae explanationem Petrus Boherius, eamdem sequitur Julianus Warnier in eo quem conscripsit libro de Antiqua et vera Regulae S. Benedicti praxi, cap. 35. Monstrante Scriptura quia in multiloquio non effugitur peccatum. ] Hanc sententiam supra exposuimus. Et quia vir linguosus. ] Vir linguosus ex S. Augustino", "candidate_score": 0.622703, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_81", "bdc_text": "Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2671", "psc_text": ". . suis semper aspectibus astare praecepit, » ex Vita S. Tillonis, n. 4 (Ibid.). In Stabulensi « liberos suos liberalibus, imo monasticis instruendos disciplinis, » tradebant saeculares viri, ex Vita S. Hadelini n. 5 (Ibid.). In Gemmeticensi « erat consuetudo (S. Filiberti) de monasterio circumquaque ad exhortandas animas fratres transmittere, » ex Vita S. Filiberti n. 20 (Ibid.). Denique SS. Botulfus et Adulfus in Gallia monachi « non solum doceri, sed ex gratia Dei inter perfectiores potestatem adepti sunt docendi, » ex Vita S. Botulli n. 2 (Saec. III Ben.). Quod hic de Galliae monasteriis asserimus, idem de Anglicanis multis potest exemplis confirmari, nimirum saeculo VII Theodorus ex monacho Cantuariensis episcopus, et Adrianus abbas (Saec. II Ben.) « quia litteris sacris simul et saecularibus abundanter ambo erant instructi, congregata discipulorum caterva, scientiae salutaris quotidie flumina irrigandis eorum cordibus emanabant, ita ut metricae artis, astronomicae, et arithmeticae, ecclesiasticae disciplinam inter", "candidate_score": 0.62268, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_168", "bdc_text": "In der Stadt zwei Prediger , zwei Vertreter des Kleinen und vier ( ursprünglich zwei ) des Großen Rates ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1325", "psc_text": "arridet. Nam S. Benedictus in Regulae c. 21 decanos in sola majori congregatione instituit, verum supra duodecim aut quindecim monachos, vel circiter, sufficiunt abbas et praepositus. Major ergo congregatio haud potest esse, nisi ubi duo minimum existunt decani, singuli supra denos monachos constituti, et super utrosque abbas et praepositus, hoc est viginti quatuor. Atque ita sentit Hildemarus in cap. 21 scribens; additque secundum usum eam esse majorem congregationem in qua sunt quadraginta et triginta monachi. Cum antiphonis; si vero minor in arrectum psallantur. ] Quid sit cum antiphona psallere, quid in directum, explicat Haeftenus his verbis (Lib. VII, tract. 4, disq. 3): « Voluit S. Benedictus per psalmodiam cum antiphona designare eam divini officii partem quae fit cum nota et melodico concentu; quod ipse satis indicat: cum enim dixisset modulatis, ut supra diximus, sex psalmis, idipsum paulo post exprimens ait: Post quas lectiones sequantur ex ordine alii sex psalmi cum", "candidate_score": 0.62215, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_4_6", "bdc_text": "als Propst in Lausanne ( 1516 ) , Domherr in Konstanz ( 1517 ) und von Basel ( 1518 ) , Abt zu Montheron ( Kt. Waadt ) , Propst in Bern ( 1523 )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1588", "psc_text": "inquit Menardus, hoc nomen quocunque modo legatur, non potest haec tria nomina significare. Immittat ergo seniores sapientes fratres, ut maturitas sit in sene, amor in fratre, cautela debita sive discretio in sapiente, ut aiunt Bern. Cass. et Boherius. Qui quasi secrete consolentur fluctuantem fratrem. ] Julianus Paris in lib. de Prima vivendi Ratione Cisterc. (Part. II, c. 6, sect. 3) eam tradit fuisse consuetudinem, ut cum aliquis poena culpae gravioris plecteretur, abbas omnibus indiceret faciendam pro eo orationem, designaretque unum aut alterum qui eum visitarent, consolarentur, et ad humilitatis satisfactionem provocarent. Verum huic consuetudini, quae fuit Cisterciensium, repugnant antiqui Regulae commentatores, Hildemarus, Bernardus Cassin., Boherius, qui haec verba quasi secrete exponunt tanquam ab abbate non missi: « Quasi non ab abbate, sed a se ipsis venisse illi fratri excommunicato loquantur, » inquit Hildemarus. Et Bernardus Cassinensis: « Istud secrete hic importat quod non videantur ab ipso missi specialiter abbate, ne", "candidate_score": 0.621791, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_4_6", "bdc_text": "als Propst in Lausanne ( 1516 ) , Domherr in Konstanz ( 1517 ) und von Basel ( 1518 ) , Abt zu Montheron ( Kt. Waadt ) , Propst in Bern ( 1523 )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_517", "psc_text": "multo minus singularium abbatum erga pauperes eleemosynas recensere; at certe nonnulla quorumdam facta praetermittere non possum, quorum exemplum posteris ad aedificationem inservire potest, et utinam ad imitationem! Hos inter excellit imprimis S. Ansbertus abbas Fontanellensis, qui, ut scribit Aigradus in ejus Vita, n. 21 Sec. II Bened., pag. 1054, « in praefato venerabili Fontanellensi monasterio, inter felicia bonitatis suae gesta, etiam xenodochium imbecillium ac decrepitorum pauperum, ad instar duodeni apostolici numeri constituit, deputatis eisdem rebus quae sufficienter praeberent alimoniam: alias quoque duas constituit in eodem monasterio pauperum Christi debilium mansiones, quos in octogenario ex multis sacrato numero singillatim octonos habitare fecit, quibus sine indigentia quotidianum largiri victum perenniter censuit. Horum vacatio nulla erat alia nisi horis constitutis diurnis nocturnisve in domo Dei residere, orationi ac vacationi divinae devote insistere, et tempore S. sacrificii pro salute et salvatione populi Christiani Ecclesiaque catholica ubique diffusa victimam salutarem offerre. » Huic accensendus videtur", "candidate_score": 0.621561, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_12_14", "bdc_text": "Dezember 1525 verzichtete von Wattenwyl auf seine geistlichen Würden und heiratete 1526 Clara May , die Schwester der Barbara ( s. oben [Nr. 31 ] S. 183 , Anm. 1 ) . Während der Berner Disputation stellte er Zwingli sein fürstlich ausgestattetes Haus in Bern zur Verfügung .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1972", "psc_text": "Idem legitur in Benignianis et in mss. Cluniacensis monasterii Consuetudinibus. Sed de his satis. Quae vero ad corporis valetudinem restaurandum praescribat sanctus Pater, jam inquirendum est. Quibus fratribus infirmis sit cella super se deputata. ] Id est ab aliis officinis monasterii separata, inquit Bernardus Cassinensis et post eum Boherius; nam, licet ex vitae coenobiticae institutione omnes simul monachi debeant habitare, in uno simul refectorio manducare, in uno simul dormitorio quiescere, infirmis tamen fratribus par erat separatum providere habitaculum. Idque pietas exigebat tam propter sanos, qui ex eis non modicum paterentur 472 impedimentum, quam propter aegros, qui in separato loco paulo liberius tractari queunt. Atque ita placuit priscis vitae monasticae Patribus, ut videre est in Regula S. Pachomii art. 20; S. Caesarii ad virgines, cap. 30; S. Aureliani ad monachos cap. 53, et ad virgines cap. 37; Cujusdam etiam ad virgines cap. 15, apud Hieronymum epist. 22, in concil. Agathensi cap.", "candidate_score": 0.621515, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_4_6", "bdc_text": "als Propst in Lausanne ( 1516 ) , Domherr in Konstanz ( 1517 ) und von Basel ( 1518 ) , Abt zu Montheron ( Kt. Waadt ) , Propst in Bern ( 1523 )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1016", "psc_text": "S. Bernardi auctoritas (Serm. 64, in Cant.): « Publice praedicare nec monacho convenit, nec novitio expedit, nec non misso licet. » Gilberti de Hoillandia (Serm. 18 in Cant.): « Nemo praedicationis officium assumat, nemo sibi sumat honorem nisi vocatus a Deo. » Et certe recte argumentatur auctor Sermonum ad Fratres in eremo, cum dicit (Serm. 23): « Officium vestrum est non solum carnem jejuniis, abstinentia escae et potus affligere, quantum valetudo naturae permittit; sed etiam mundum contemnere, et non doctoris 239 appetere cathedram, sed in cilicio et cinere perseverare in eremo debemus. » Vide Petri Blesensis epist. 13. Caeterum quam hic tradit hujus loci Regulae explanationem Petrus Boherius, eamdem sequitur Julianus Warnier in eo quem conscripsit libro de Antiqua et vera Regulae S. Benedicti praxi, cap. 35. Monstrante Scriptura quia in multiloquio non effugitur peccatum. ] Hanc sententiam supra exposuimus. Et quia vir linguosus. ] Vir linguosus ex S. Augustino", "candidate_score": 0.621506, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_81", "bdc_text": "Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2674", "psc_text": "reddidit. Viguisse etiam in coenobiis monachorum Britanniae minoris (Armoricam vocant) litterarum scientias, colligimus ex Vita S. Judoci (Saec. II Ben.) n. 3. 639 Quod si inde gradum faciamus in Hispaniam, idem et ibi reperiemus obtinuisse institutum. Nam cum S. Hildephonsus Toletanus episcopus (In ejus Vita num. 2, ibid.) « sub rudimentis adhuc infantiae degens, divino tactus Spiritu, vita delectatus monachorum, contemptis parentum rerumque affectibus. Agaliense monasterium petierit, monachumque se in eo multis fere annis decenter exhibuerit, » ut loquitur Julianus episcopus; et aliunde ex eodem Juliano scripserit (Num. 3) « quamplurimos libros luculentiore sermone potissimos, « tantam haud dubium doctrinam in Agaliensi monasterio imbibisse necessum est. Intactum etiam hoc saeculo Orientem relinquere non decet; in quo S. Theodorus Siceota defunctus est anno 613; de quo item Georgius ejus discipulus, vitam illius scribens ita loquitur (Bolland. 22 Aprilis): « Infans ipsi oblatus sum, qui et in ejus sancto monasterio enutritus a", "candidate_score": 0.621349, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_53", "bdc_text": "Seit 1519 Schulmeister in Luzern , dort wurde er 1522 wegen seiner reformatorischen Gesinnung ausgewiesen", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1532", "psc_text": "sententia cujus probaretur esse delictum. » Qualis autem esset illa excommunicationis sententia pro levioribus, explicat S. Pater, scilicet a mensae participatione privetur, non autem ab oratorio; nam dum fratres in refectorio comedunt, ipse sit in ecclesia, ex statutis Lanfranci cap. 17. Ejusdem poenae meminerunt S. Basilius in serm. 1 de Institutione monach.; S. Caesarius in Regul. ad virg. c. 11; Regula Cujusdam ad virg., c. 19; et Regula Magistri, cap. 13. Privati autem a mensae consortio ista erit ratio. ] Id est rationabiliter isto modo procedetur, inquit Bernardus Cassinensis, sive, ut ait Hildemarus, Rationabilis causa est. Ut in oratorio psalmum, aut antiphonam non imponat. ] Sed neque aliquid simile, ut sunt responsoria, hymni, etc., quia idem judicium est in ipsis, infit Boherius. 365 Neque lectionem recitet. ] Neque missam celebret, si presbyter; neque ad eam offerat, si solum monachus sit, ut post Hildemarum docent Bernardus Cassin., Nicolaus de Fractura et", "candidate_score": 0.621331, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_6", "bdc_text": "und von Basel ( 1518 ) , Abt zu Montheron ( Kt. Waadt ) , Propst in Bern ( 1523 )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3225", "psc_text": "cauta monasteria simpliciter quidam suscepti, eorum quae intulerant, quaeque in Dei opere fuerant dispensata, cum ingenti post blasphemia redhibitionem poscere tentaverunt. » Eadem ratione S. Fructuosi Regula monastica communis jubet (Cap. 18), ut « nihil de pristinis facultatibus in eumdem focum, ubi ingredi se petit monasterium, vel ad unum nummum recipiatur; sed et ipse manu sua cuncta pauperibus eroget, et postmodum comprobatus monasterium sub regula introducatur. » His accedere videtur S. Basilius, qui nulla monasterii facta mentione, pauperibus distribuenda esse bona novitii tantum asserit. Non desunt tamen, et quidem majori numero monachorum regulae, quae Benedictinae concinant, ut Regula SS. Serapionis, Macarii, Paphnutii, et alterius Macarii, Regula tertia SS. Patrum, S. Caesarii, S. Aureliani Tarnatensis, S. Isidori, et Magistri: imo S. Caesarius parentibus, S. Aurelianus cui novitio placuerit bona ejus distribui permittunt, id quod olim magna animi constantia facere recusavit S. Filibertus (In ejus Vita, saec. II Ben.), qui ad S.", "candidate_score": 0.621291, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_6", "bdc_text": "und von Basel ( 1518 ) , Abt zu Montheron ( Kt. Waadt ) , Propst in Bern ( 1523 )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3734", "psc_text": "Patribus monachis. Vel denique quia nomen Patris praestantissimis Ecclesiae scriptoribus, inter quos haud erat inferior S. Basilius, tribui solebat, quemadmodum observat haeftenus lib. II, tr. 1, disq. 1. Similiter quod suum nuncupaverit, addens pronomen nostri, hoc ideo maxime fecit, vel honoris atque observantiae gratia, vel quia hic titulus sancti Patris nostri sanctorum ac praesertim monachorum libris solet praefigi, ut videre est in omnibus S. Basilii, S. Joannis Climaci, S. Germani patriarchae Constantinopolitani operibus: quin etiam ipsi Graeci S. Benedicti natalem in suo Menologio die 14 Martii ita annuntiant: 898 « S. Patris nostri Benedicti, multorum monasteriorum Patris, celeberrimi pietate, et miraculorum multitudine illustris. » Nobis autem desidiosis, et male viventibus, atque negligentibus rubor confusionis est. ] Ibi, quemadmodum notat Bernardus Cassinensis, de tribus nos S. Pater arguit: de desidia, per quam bonum agere omittimus; de mala vita, per quam peccata committimus; de negligentia, per quam contemnimus, et surgere a nostris", "candidate_score": 0.620915, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_4_6", "bdc_text": "als Propst in Lausanne ( 1516 ) , Domherr in Konstanz ( 1517 ) und von Basel ( 1518 ) , Abt zu Montheron ( Kt. Waadt ) , Propst in Bern ( 1523 )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3334", "psc_text": "et professionis emiserint votum; nec enim antea sunt nisi cum novitiis et sub magistro novitiorum, » inquit Bernardus Cassinensis. Hujusmodi autem promissio fieri debet et verbo et scripto, sicut ab aliis. Atque ita S. Ursmarus (Saec. III Ben., part. I) in Laubiensi monasterio Erminonem 799 presbyterum recipiens, « secundum morem ibidem degentium fecit spondere observare regulam, et obedientiam exhibere majoribus, » quemadmodum auctor est Anso in Vita S. Erminonis, n. 4. CAPUT LXI. De monachis peregrinis, qualiter suscipiantur. Si quis monachus peregrinus de longinquis provinciis supervenerit, si pro hospite voluerit habitare in monasterio, et contentus fuerit consuetudine loci quam invenerit, et non forte superfluitate sua perturbat monasterium, sed simpliciter contentus est quod invenerit, suscipiatur quanto tempore cupit. Si qua sane rationabiliter et cum humilitate charitatis reprehendit aut ostendit, tractet abbas prudenter; ne forte eum pro hoc ipso Dominus direxerit. Si vero postea voluerit stabilitatem suam firmare, non renuatur talis voluntas:", "candidate_score": 0.620848, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_81", "bdc_text": "Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1359", "psc_text": "congregationes commemorem, quibus solemne fuit singulis diebus Psalterium decantasse? id quod de Hoemburgensibus S. Odiliae sanctimonialibus legimus in ejus Vita, n. 21: « Evenit et ut quadam die, sicut consuetudo in eodem monasterio erat, scilicet ut quotidie secundum ordinem virium jejunarent, et Psalterium decantarent. » Qualem etiam disciplinam apud omnes S. Romualdi eremitas viguisse discimus ex Hieronymo Camaldul. monacho in sermone de S. Romualdo, n. 67, apud Boll., 7 Februarii: « Convocatis Pater S. Romualdus omnibus et singulis eremitis, docebat eos ut per totum anni circulum tribus diebus in septimana in solo pane et aqua jejunarent, Psalterium cum canticis quotidie dicerent, silentium inviolabiliter servarent, disciplinas flagellorum in cella facerent. » De eremitis quoque Fontis Avellani ita scribit Petrus Damiani (Opusc. c. 14): « Consuetudo est ut cum duo fratres simul commorantur in cella, duo persolvant in die Psalteria, unum pro vivis, alterum pro defunctis. Et illud quidem quod est vivorum,", "candidate_score": 0.620827, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_12_14", "bdc_text": "Dezember 1525 verzichtete von Wattenwyl auf seine geistlichen Würden und heiratete 1526 Clara May , die Schwester der Barbara ( s. oben [Nr. 31 ] S. 183 , Anm. 1 ) . Während der Berner Disputation stellte er Zwingli sein fürstlich ausgestattetes Haus in Bern zur Verfügung .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3608", "psc_text": "artes diversae intra monasterium exerceantur. ] Tale erat Fuldense coenobium sub Sturmio abbate, teste Eigile abbate in ejus Vita, num. 20; tale Flaviacense sub S. Geremaro, ex ejus Vita, num. 25; tale Solemniacense ex Vita S. Audoeno in Vita sancti Eligii; tale Lesciense ex Vita S. Hiltrudis, num. 3; tale Centulense ex Hariulfi Chronico, lib. II, cap. 7; tale Talipiacum ex gestis S. Aldrici, num. 28; tale Sanctigallense ex antiqua ejus delineatione; tale denique Divionense S. Benigni ex ejusdem Chronico. Talia etiam construi volebat monasteria Moguntinum sub Carolo Magno concilium, S. Benedicti praeceptum renovans his verbis (Can. 20): « Dignum et necessarium est, ut missi per quaeque loca directi simul cum episcopo uniuscujusque dioecesis perspiciant loca monasteriorum canonicorum pariter et monachorum, similiterque puellarum, si in apto et congruo loco sint posita, ubi necessarium commodum possit acquiri, quod ad utilitatem pertinet monasterii, sicut in S. Regula dicitur: Monasterium autem ita debet", "candidate_score": 0.620485, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_75_77", "bdc_text": "Binder machte sich als Lehrer und Schuldramatiker vielfach verdient . Bullinger muß ihn bereits 1523/24 in Zürich kennengelernt haben. - Lit. : Z VIII 372 , Anm. 12 ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2685", "psc_text": "Bertini monasterio fuerat educatus, duplicem in ecclesia sua restituit scholam; et uni Remigium Antissiodori apud S. Germanum; alteri Hucbaldum Elnonensem seu S. Amandi in Belgio monachos praefecit. Saeculo XI, in omnibus passim monasteriis florebant litterarum scientiae; quae res adeo perspicua est, ut in ea probanda diutius immorandum non sit. Saeculo XII ineunte antiquum priscorum monachorum fervorem renovarunt Cistercienses, qui in ipsis ordinis sui cunabulis studiis litterarum operam dare coeperunt; vivente certe S. Bernardo, ut patet ex libro Institutorum capituli generalis Cisterciensis, qui liber complectitur varias definitiones ab initio ordinis in capitulis generalibus editas usque ad annum 1134, quo ipsa prodiit in lucem, hoc est annis circiter viginti ante S. Bernardi obitum. In eo siquidem exstat integrum caput de pueris litteras discentibus (Cap. 76) , quo praescribitur ut « nullus puerorum doceatur litteras intra monasterium, vel in locis monasterii, nisi sit monachus, vel receptus in probatione novitius; quibus tempore lectionis discere", "candidate_score": 0.620396, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_157_159", "bdc_text": "Karl S. Bader , Zürich ; zum Ausdruck s. SI II 1375 ) . Den Erlaß der «Fastnacht- H ühner» hat das Landvolk bereits 1528 verlangt ( s.", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1955", "psc_text": "liber Usuum Cisterciensium, cap. 68, quo item sacerdoti matutinas infirmis cantaturo, post inchoatum hymnum choro egredi permittitur. Haec autem praestabant aut in ipso infirmi cubiculo aut in oratorio, 468 quod « domus infirmorum prope debet habere, in quo missam saltem jacendo possint audire, et communionem accipere, » ut loquitur Hildemarus, scilicet cum abstinerent a carnibus, aut una ex quinque praecipuis festivitatibus contingeret, quibus tantum infirmis carne vescentibus agni immaculati carnem edere permittebatur, ex supradictis. Idque cum ea esset infirmi debilitas, quae strato exsurgere non sineret aegros: alioquin sive die, sive nocte simul in praefato oratorio divinae servitutis pensum persolvebant, ut videre est apud Udalricum, lib. III, cap. 25; in mss. S. Benigni Consuetud., cap. 46; in libro Usuum Cisterc., cap. 92; in Caeremon. Bursfeld., dist. 3, cap. 30; sed maxime in Farfensis monasterii Consuetudinibus, in quibus haec omni admiratione digna continentur: « Infirmi fratres, ut missi fuerint in domo infirmorum", "candidate_score": 0.620303, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_12_14", "bdc_text": "Dezember 1525 verzichtete von Wattenwyl auf seine geistlichen Würden und heiratete 1526 Clara May , die Schwester der Barbara ( s. oben [Nr. 31 ] S. 183 , Anm. 1 ) . Während der Berner Disputation stellte er Zwingli sein fürstlich ausgestattetes Haus in Bern zur Verfügung .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3532", "psc_text": "excitavit Ratgarius, ut etiam proprias oves alium sibi pastorem quaerere coegerit, cum addictis duro operi monachis, nec concederet spatium feriatis diebus sacra faciendi: quinimo festos dies propria auctoritate rescinderet; libros studiaque interdiceret; infirmis remedia, omnibus vestimenta necessaria denegaret, uti conqueruntur Fuldenses in libello supplici ad Carolum Magnum. Haec ergo aliaque testimonia discretionis matris virtutum sumens. ] Discretionem virtutum matrem appellat S. Benedictus, quia, ut dicit Petrus Venerabilis (Lib. I, epist. 20), « nisi eas, ut filias mater, nutrierit, statim cuncta virtutum soboles interibit. » Hanc plurimis commendat Cassianus in collatione 2, in cujus cap. 4 ait « tam B. Antonii quam universorum sententia definitum esse, discretionem esse, quae fixo gradu intrepidum monachum perducat ad Deum, praedictasque virtutes jugiter servet illaesas, cum qua ad consummationis excelsa fastigia minore possit fatigatione conscendi, et sine qua multi etiam propensius laborantes, perfectionis nequiverunt culmen attingere; omnium namque virtutum generatrix, custos, moderatrixque discretio est. »", "candidate_score": 0.620178, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_12_14", "bdc_text": "Dezember 1525 verzichtete von Wattenwyl auf seine geistlichen Würden und heiratete 1526 Clara May , die Schwester der Barbara ( s. oben [Nr. 31 ] S. 183 , Anm. 1 ) . Während der Berner Disputation stellte er Zwingli sein fürstlich ausgestattetes Haus in Bern zur Verfügung .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1973", "psc_text": "liberius tractari queunt. Atque ita placuit priscis vitae monasticae Patribus, ut videre est in Regula S. Pachomii art. 20; S. Caesarii ad virgines, cap. 30; S. Aureliani ad monachos cap. 53, et ad virgines cap. 37; Cujusdam etiam ad virgines cap. 15, apud Hieronymum epist. 22, in concil. Agathensi cap. 38, et in Vita S. Eugendi abbatis Jurensis apud Boll. 1 Januar. Porro cum dicit S. Benedictus infirmis sit cella deputata, « non est intelligendum de una tantummodo mansione, ait Hildemarus, sed de claustro, hoc est domo ubi diversae sunt mansiones, quatenus qui manducat sine fastidio sit vomentis, aut ad exitum sedentis, vel etiam morientis. » Eodem fere modo loquuntur Bernardus Cassinensis, Boherius, Joannes de Turrecremata, et Matthias Lambertus. Hujusmodi cellam videre est in antiquissima monasterii S. Galli delineatione, in superiori monasterii parte sitam, atque ab aliis officinis omnino separatam, ad instar alicujus alterius monasterii constructam cum suo claustro; in", "candidate_score": 0.620086, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_12_14", "bdc_text": "Dezember 1525 verzichtete von Wattenwyl auf seine geistlichen Würden und heiratete 1526 Clara May , die Schwester der Barbara ( s. oben [Nr. 31 ] S. 183 , Anm. 1 ) . Während der Berner Disputation stellte er Zwingli sein fürstlich ausgestattetes Haus in Bern zur Verfügung .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_678", "psc_text": "quae refert Baronius ad ann. 613, ubi S. martyris reliquiae extra monasterium in aliam S. Joannis ecclesiam energumenae liberandae gratia delatae dicuntur, eo quod in ipsum monasterium, id est monasterii basilicam, mulier non ingreditur. Sed quidquid sit de monasteriis a S. Benedicto institutis, de eo quod post mortem pretioso corporis sui thesauro ditare dignatus est, Floriacensi scilicet, nulla controversia esse potest, post Adrevaldi testimonium in lib. I Mirac. S. Benedicti, cap. 28, ubi agens de reliquiis SS. Dionysii et Sebastiani Floriacensi monasterio concessis, sic loquitur Saec. II Bened., pag. 384 : « Porro quia antiqua auctoritate sancitum erat feminas extra exteriores portas monasterii haudquaquam transitum introrsus habere, hi qui a longe sanctorum memorias secuti fuerant, ad preces convertuntur, ut permitteretur eis poscentibus causa orationis ecclesiam in qua sanctorum reliquiae depositae erant, ingredi, votaque sua persolvere: quod quia adversum erat religioni monasticae, nullo omnino pacto impetrare valuerunt. Illis vero in prece", "candidate_score": 0.620047, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_75_77", "bdc_text": "Binder machte sich als Lehrer und Schuldramatiker vielfach verdient . Bullinger muß ihn bereits 1523/24 in Zürich kennengelernt haben. - Lit. : Z VIII 372 , Anm. 12 ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", "candidate_score": 0.61996, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_47_49", "bdc_text": "ac Bertoldus Berchtold Haller , s. oben [Nr. 39 ] S. 205 , Anm. 1 . tibi multam salutem adscribere iusserunt . Salutabis et tu vicissim meo nomine Leonem Leo Jud , s. oben [Nr. 4 ] S. 55 , Anm. 1 .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3649", "psc_text": "Et Alcuinus ad fratres Wiremutensis et Girwensis ecclesiae scribens (Epist. 49): « Vos vero qui estis patres et pastores sanctae congregationis, docete diligentissime fraterno amore familiam, quam accepistis regendam, omneque bonitatis exemplum in vobismetipsis ostendite; saepiusque Regula S. Benedicti in conventu fratrum propria exponatur lingua, ut intelligi possit ab omnibus. » Similiter S. Dunstanus (In Concord. cap. 1): « Residentibus legatur Regula, vel si dies festus fuerit, evangelium ipsius diei, de qua lectione a priore, prout Dominus dederit, dicatur. » Et Udalricus de capitulo feriae 5 in Coena Domini (Lib. I, c. 12): « Exposita Regulae sententia, jubente domno abbate, consurgit camerarius, etc. » Denique Joannes Trithemius (Praefat. ad lib. Region. claustr.): « Sicut moris est observationibus Bursfeldensibus, cujus unionis et observantiae secundum regulam S. Benedicti sumus, paragraphum unum de eadem Regula, quae nobis capitulariter ter in anno legi consuevit, fratribus meis 875 singulis diebus compellor declarare: super qua subit", "candidate_score": 0.619239, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_168", "bdc_text": "In der Stadt zwei Prediger , zwei Vertreter des Kleinen und vier ( ursprünglich zwei ) des Großen Rates ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3483", "psc_text": "Hoc notandum est, quia in hoc loco, hoc quod dicit, quamvis parva, subintelligitur si media pars congregationis saniore consilio, sive etiam pars major congregationis saniore consilio elegerit, illis consentiendum est qui saniore, id est meliore consilio eligunt. Quid est parva congregatio? Verbi gratia, si quinquaginta monachi sunt qui malum abbatem eligunt, et sunt duo boni fratres qui meliorem abbatem eligunt, istis duobus consentiendum est, et non illis quinquaginta, etc. » Nam, si nihil desit in textu ejus, primo minorem congregationis partem intelligere videtur mediam fratrum partem; deinde contrarium docere, asserens duorum melius consilium quinquaginta malis esse praeferendum, id quod aliis hujusmodi exemplis confirmat. Huic sententiae omnino opponitur Joannis Caramuelis opinio, qui in suo super Regulam S. Benedicti commentario, n. 1479, ad hunc locum sic scribit: « Verba sunt difficilia, et ni bene examinentur, vere schismatica apparent. Si pauci saniori consilio quempiam eligant, ille sit abbas. Sed quis resolvat utra pars", "candidate_score": 0.618943, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_82", "bdc_text": "und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2668", "psc_text": "superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec. II Ben.), ubi sub finem saeculi VI « ingrediens laudabilis Agilus aevum pueritiae, committitur Eustasio probatae religionis viro, sacris litteris erudiendus, cum aliis nobilium virorum filiis, qui postea ecclesiarum praesules exstiterunt, » quemadmodum habet anonymus in Vita sancti Agili num. 1. Ex his recensent Agnohaldum Laudunensem, Acharium Noviomensem, Audomarum Tarvanensem, et Ragnacharium Augustanum episcopos, de quibus etiam Jonas in Vita sancti Eustasii, num. 5, quo quidem praeceptore adeo profecit Agilus, ut « liberalibus disciplinis enucleatius imbutus, multos sua facundia erudierit, plurimos catholicae fidei puritate illustrarit, nonnullos etiam luculentissimis documentis, postposita altitudinis pompa, sub professione sacrae religionis idoneos reddidit. » Neque", "candidate_score": 0.618696, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_53", "bdc_text": "Seit 1519 Schulmeister in Luzern , dort wurde er 1522 wegen seiner reformatorischen Gesinnung ausgewiesen", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3177", "psc_text": "et paupertatem explicite voveant, ut Dionysiani, quorum formulam supra retulimus; Coelestini, ex eorum Constitutionibus, cap. 5, § 13; nonnullae sanctimoniales in Gallia et in Belgio. Quartum, professionem emittendam esse in oratorio, uti cum sancto Benedicto decernit S. Fructuosus in Regulae cap. 21, statuens ut « expleto anno, probatus moribus, et laboribus elimatus, percepta in ecclesia benedictione, fratrum societate donetur. » Et recte quidem, ut actio sacra in loco sacro perageretur, et qui Deo se consecrat, Deum, qui speciali modo templum inhabitat, habeat praesentem. Quintum, ut magis sollicitos reddendae professionis faceret monachos, Deum et sanctos ejus testes adhiberi voluit: coram Deo et sanctis ejus, inquit. Ut si aliquando aliter fecerit. ] Stabilitatem deserens apostatando, modos regulares abjiciens ad saeculariter vivendum se dando, obedientiae frenum dimittens per campos propriae voluntatis discurrendo, ut loquitur Bernardus Cassinensis. Ab eo se damnandum sciat, quem irridet. ] Se damnandum sciat tanquam sacrilegum; « nam qui seipsum", "candidate_score": 0.618662, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_12_14", "bdc_text": "Dezember 1525 verzichtete von Wattenwyl auf seine geistlichen Würden und heiratete 1526 Clara May , die Schwester der Barbara ( s. oben [Nr. 31 ] S. 183 , Anm. 1 ) . Während der Berner Disputation stellte er Zwingli sein fürstlich ausgestattetes Haus in Bern zur Verfügung .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3045", "psc_text": "Donati ad virgines (Cap. 59): « Abbatissa, nisi inaequalitate aliqua, aut infirmitate, vel occupatione compellente, extra congregationem suam penitus non reficiat. » Quod desumpsit ex Regula sancti Caesarii ad virgines, cap. 38. Denique Regula Magistri passim indicat abbatem in refectorio debere reficere. Idem confirmat praxis. De S. Eugendo abbate ita Vitae scriptor: « Abbas iste mensulam suam (ut facere quosdam nuper audivi) nec victum unquam exceptavit a fratribus. » S. Eastervinus, teste 727 Beda in lib. I de Vita S. Benedicti Biscopi, « eodem quo fratres caeteri cibo, semper eadem vescebatur in domo. » S. Hermelandus Agatheo comiti in Antrensi monasterio « humanitatis gratiam exhibens, in refectorium eum secum duxit, calicemque meri ei dari jussit, » ut scribit anonymus in ejus Vita cap. 13; et infra, cap. 15, inter corruptos mores Adalfredi abbatis, Hermelandi successoris, illud recenset, quod « coepit aulam sibi aedificare. » Imo auctor est Caramuel omnes fere", "candidate_score": 0.618549, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_6", "bdc_text": "und von Basel ( 1518 ) , Abt zu Montheron ( Kt. Waadt ) , Propst in Bern ( 1523 )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_632", "psc_text": "malum ex Israel Deuter. XVII . Et sane, quemadmodum ratiocinatur S. Basilius Constitut. monast. c. 20: « Si qui artifici cuipiam manuario ex illis qui ad praesentem vitam nobis usui sunt, seipsum commisii, omnibus modis illi obtemperat, nec aliqua in re jussis illius contradicit, neque vel modice illum deserit, sed perpetuus est in oculis praeceptoris, et cibum ac potum reliquamque diaetam non aliter exspectat, quam juxta illius definitum praescriptum; quanto magis qui ad pietatis et sanctimoniae disciplinam accedentes semel hoc sibi ipsis persuaserunt, quod apud istum praeceptorem talem scientiam acquirere valeant, omnem obtemperantiam et exactissimam obedientiam praepositis suis exhibebunt, et non exigent praeceptorum rationem, sed opus illorum perficient, nisi forte quantum eos quidquid ad salutem conducat ignorant, honesta et competenti reverentia interrogare et instrui decet! » Quod autem S. Benedictus ait in omnibus obedire, caute est intelligendum. Nam primo, quoad peccata, nulla debetur praelatis ea praecipientibus obedientia, ut docent inter", "candidate_score": 0.618515, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_157_159", "bdc_text": "Karl S. Bader , Zürich ; zum Ausdruck s. SI II 1375 ) . Den Erlaß der «Fastnacht- H ühner» hat das Landvolk bereits 1528 verlangt ( s.", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1181", "psc_text": "S. P. Benedictum id accepisse a S. Ambrosio, « cui, inquit, semper consuetudo fuit dominicis diebus ante horam noctis mediam surgere: quod hymnus ejus demonstrat: Surgamus omnes ocius, Et nocte quaeramus pium. » In Cisterciensi vero anni 1429 capitulo generali statutum est ut dominicis festisque diebus una hora citius solito surgatur. Bursfeldenses, qui privatis diebus hora duodecima, hoc est media nocte surgunt, Dominicis festisque 12 lectionum hora undecima aut etiam maturius id praestant ex Caerem. cap. 3. Similiter Casalini dominicis festisque simplicioribus media circiter ante mediam noctem; in majoribus autem et summis hora undecima praecise ex Caeremoniali ms. cap. 3. In quibus vigiliis teneatur mensura. ] « Quae in omnibus habenda est, inquit Nicolaus de Fractura, sine qua nemo recte vivit; unde dantur quidam versus magistrales sculpti in corona regis Franciae. Sicut in omne quod est, mensuram ponere prodest, Sic sine mensura non stabit regia cura. Et dicitur mensura quasi", "candidate_score": 0.618452, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_157_159", "bdc_text": "Karl S. Bader , Zürich ; zum Ausdruck s. SI II 1375 ) . Den Erlaß der «Fastnacht- H ühner» hat das Landvolk bereits 1528 verlangt ( s.", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1234", "psc_text": "ut loquitur Bernardus Cassin., « secundum consuetudinem monachorum qui tunc in ipso monasterio Cassinensi erant, » non autem aliarum ecclesiarum. Id est feria secunda, etc.] Feriae apud antiquos erant dies festi, a feriendis victimis, quas his diebus offerebant, sic dicti. Sed B. Benedictus per ferias hic intelligit dies privatos, sicuti a Silvestro papa ordinatum legimus in lectionibus quae ad vigilias ejus festi recitantur: « Sabbati et dominici diei nomine retento, reliquos hebdomadae dies feriarum nomine distinctos, ut jam ante in Ecclesia vocari coeperant, appellari voluit; quo significaretur quotidie clericos, abjecta caeterarum rerum cura, uni Deo prorsus vacare debere. » Quintus et trigesimus quintus, etc.] Hic quaerunt cur interturbato psalmorum ordine, hos diversis e locis psalmos S. Pater elegerit. 292 Respondet Bernardus Cassin. et ex eo Boherius: 1º auctoritatem statuentis sufficere, cum homo spiritu omnium justorum plenus non sine rationabili causa ac mysterio hos praesertim ad matutinum psalmos elegerit: 2º cum", "candidate_score": 0.618204, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_168", "bdc_text": "In der Stadt zwei Prediger , zwei Vertreter des Kleinen und vier ( ursprünglich zwei ) des Großen Rates ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3486", "psc_text": "ait, intelligentia, et ex praxi: quod probat ex codice abbatis Joannis, is est Hildemari commentarius, qui, ut vidimus, ad haec verba sic habet: « Si quinquaginta 836 monachi sunt qui malum abbatem eligunt, et sunt duo boni fratres qui meliorem eligunt abbatem, istis duobus consentiendum est, et non illis quinquaginta. Similiter si centum, similiter si ducenti, quinginti, etc.; alii vero tres, vel quatuor, vel quinque, etc. » Et ex Richardo: « Pars parva numero praefertur majori consilio. Et scias quod tunc praefertur majori parti, quando major pars eligit scienter indignum, secundum quosdam: secus, si ignoranter; tunc enim utraque cassaretur. » Paulo aliter tamen legit, qui penes nos est codex ms. Richardi de S. Angelo: nam ad verbum parva, « Supple, inquit, numero tamen majori, et saniori consilio, ut infra sequitur: » quae est ipsissima Caramuelis sententia. Addit tamen: « Et scias quia tunc praefertur minor majori, quando major pars eligit", "candidate_score": 0.61807, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_157_159", "bdc_text": "Karl S. Bader , Zürich ; zum Ausdruck s. SI II 1375 ) . Den Erlaß der «Fastnacht- H ühner» hat das Landvolk bereits 1528 verlangt ( s.", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2837", "psc_text": "illud Regulae S. Pachomii (Art. 28): « Quod si voluerint (hospites) orationis tempore atque collectae venire ad conventum fratrum, et ejusdem fidei fuerint; janitor, vel minister xenodochii nuntiabit Patri monasterii, et sic deducentur ad orandum. » Et revera solebant olim hospites monachi una cum fratribus tam die quam nocte divinis interesse laudibus; unde et S. Hidulfus « ordinans interius claustri cuncta religiose, decrevit domum hospitum, ne fratres a supervenientibus molestarentur, ad portam monasterii aedificare; et juxta illam, capellam in qua hospites ad divina audienda convenirent, » ut scribit Richerus in ejus Vita, cap. 19 (Append. ad saec. III Ben.). Hinc S. Benedictus Anianensis, teste Ardone in ejus Vita, num. 52 (Saec. IV Ben.). Volebat ut nocte « ecclesiae ostiis patefactis hospitibus pateret ingressus: » hinc et in antiqua monasterii S. Galli delineatione contra basilicam describitur susceptio supervenientium fratrum, cum eorum dormitorio. Ita denique Ingelramnus abbas Centulensis (Saec. II Ben.), in", "candidate_score": 0.617441, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_59", "bdc_text": "Temperamentvoll und empfindlich , nahm er im Abendmahlsstreit , in Verbindung mit Bucer und Calvin , eine vermittelnde Stellung ein .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_329", "psc_text": "qua dicit: Argue, obsecra, increpa. ] Quae verba sic explicat citatus a Smaragdo S. Hieronymus: Argue peccantes, contestare ne peccent, increpa resistentes; et S. Prosper: Argue coaequales, obsecra seniores, increpa juniores; Richardus de S. Angelo: Argue admonendo, obsecra comminando, increpa ad poenam procedendo. At omnium optimam, ut existimat Smaragdus, apostolicae sententiae expositionem tradit S. Benedictus, cum subdit: Id est miscens temporibus tempora, terroribus blandimenta. ] « Ac si diceret, inquit Smaragdus, temporibus argutionis misce tempora obsecrationis; » quamvis aliter hunc locum explicent Hildemarus et Bernardus Cassinensis: Abbas nimirum miscet temporibus tempora, cum propter furorem aut aliam alicujus fratris passionem, aliud in tempus differt increpationem, quam ille iratus aut perturbatus ferre non posset, et tunc non modo non prodesse, sed etiam obesse plurimum posset. Egregie enim citatus ab Hildemaro S. Gregorius: « Perturbati, inquit, quid audiant ignorant; sed ad se reducti tanto libentius exhortationis verba recipiunt, quanto se tranquillius toleratos erubescunt;", "candidate_score": 0.617111, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_4_6", "bdc_text": "als Propst in Lausanne ( 1516 ) , Domherr in Konstanz ( 1517 ) und von Basel ( 1518 ) , Abt zu Montheron ( Kt. Waadt ) , Propst in Bern ( 1523 )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3638", "psc_text": "» Idem dicendum est de peregrinationibus quas devotionis aut poenitentiae causa nonnulli suscipiunt. Unde et S. Bernardus monachum quemdam a peregrinationis proposito, quam de licentia sui abbatis inceperat, dehortatum ad suum remisit monasterium (Epist. 319): « Rectius judicantes, inquit, ad ejus abbatem scribens, quantumlibet reum in suo monasterio monachum poenitentiam agere, quam foris vagando provincias circumire; neque enim terrenam, sed coelestem requirere Jerosolymam monachorum propositum est, et hoc non pedibus proficiscendo, sed affectibus proficiendo. Et Gauffridus abbas Vindocinensis (Lib. IV, epist. 21): « Fides utique monasticae professionis eundo Jerusalem observari minime potest, sed violari. Jerusalem etenim ire sicut indultum est laicis, sic interdictum est monachis ab apostolica sede: quod novi ego ipse sicut ille cujus aures erant ad os domini Urbani papae, cum et eundo Jerusalem peregrinari praeciperet laicis, et ipsam peregrinationem monachis prohiberet, etc. » Exstat ea de re decretum concilii Eboracensis anno 1195 (Can. 13, apud Spelm.). «", "candidate_score": 0.617076, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_6", "bdc_text": "und von Basel ( 1518 ) , Abt zu Montheron ( Kt. Waadt ) , Propst in Bern ( 1523 )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1588", "psc_text": "inquit Menardus, hoc nomen quocunque modo legatur, non potest haec tria nomina significare. Immittat ergo seniores sapientes fratres, ut maturitas sit in sene, amor in fratre, cautela debita sive discretio in sapiente, ut aiunt Bern. Cass. et Boherius. Qui quasi secrete consolentur fluctuantem fratrem. ] Julianus Paris in lib. de Prima vivendi Ratione Cisterc. (Part. II, c. 6, sect. 3) eam tradit fuisse consuetudinem, ut cum aliquis poena culpae gravioris plecteretur, abbas omnibus indiceret faciendam pro eo orationem, designaretque unum aut alterum qui eum visitarent, consolarentur, et ad humilitatis satisfactionem provocarent. Verum huic consuetudini, quae fuit Cisterciensium, repugnant antiqui Regulae commentatores, Hildemarus, Bernardus Cassin., Boherius, qui haec verba quasi secrete exponunt tanquam ab abbate non missi: « Quasi non ab abbate, sed a se ipsis venisse illi fratri excommunicato loquantur, » inquit Hildemarus. Et Bernardus Cassinensis: « Istud secrete hic importat quod non videantur ab ipso missi specialiter abbate, ne", "candidate_score": 0.616375, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_82", "bdc_text": "und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2687", "psc_text": "ingressa, et ad probationem cum aliis novitiis admissa cum fuisset, domnus abbas Gothefridus, inquit Vitae scriptor et connovitius, « qui tunc praeerat monasterio Schonaugiensi 642, audiens Joseph inter fratres legentem et psallentem, intellexit quod in studio discendi non modicum neglectus fuerit. Ideoque nescio quo pacto, quo merito, cum ego nuper venissem de saeculo adolescens erudiendus et instituendus, ipsum mihi commendavit, ut infra domum probationis quoad possem erudirem, regerem, instruerem. Feci quod potui, etc. » Et certe si non studuissent, unde tot viros eruditissimos ad episcopales cathedras, et ad haereticos profligandos, maxime Albigenses, Ecclesiae subministrare potuissent? De subsequentibus saeculis supervacaneum est dicere; sufficient conciliorum summorumque pontificum decreta ad eos revincendos qui nullas asserunt exstare sanctiones ecclesiasticas quibus permittantur aut praecipiantur monachis studia. Concilii Aquisgranensis supra citata non revocamus statuta. Celebris est edita in concilio Viennensi Clementis V decretalis, in qua inter alia ad propositum nostrum legitur: « Ut ipsis monachis proficiendi", "candidate_score": 0.616278, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_4_6", "bdc_text": "als Propst in Lausanne ( 1516 ) , Domherr in Konstanz ( 1517 ) und von Basel ( 1518 ) , Abt zu Montheron ( Kt. Waadt ) , Propst in Bern ( 1523 )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3217", "psc_text": "cap. Significatum, et cap. Cum virum de Regularibus. Sed tandem concilium Tridentinum (Sess. 25, de Regul., c. 15) invalidam irritamque professionem omnem religiosam infra annos 16 factam declaravit. Vide Petri Damiani opusc. 16, cap. 6. Res si quas habet aut eroget prius pauperibus, etc.] Quam periculosa sit et noxia monachis rerum terrenarum possessio S. Benedictus agnoscens, atque antiquiorum Patrum vestigiis insistens, nullum ante voluit ad solemnem vitae religiosae professionem admittere, quam rebus omnibus ac possessionibus omnino renuntiaret. Sic veteres illi Tabennenses Aegyptiique monachi summa diligentia, ut ait Cassianus, perquirebant, ne suscepto tironi de pristinis facultatibus suis vel unius nummi contagio inhaereret: « Sciunt enim, inquit (Lib. IV, c. 3), eum sub monasterii disciplina diuturnum esse non posse; sed ne humilitatis quidem aut obedientiae apprehensurum esse virtutem, nec illa coenobii paupertate ac districtione contentum fore, si in conscientia ejus pecuniae quantulumcunque latitaverit; sed ubi primum exorta fuerit qualibet occasione commotio, fiducia", "candidate_score": 0.616224, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_82", "bdc_text": "und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1081", "psc_text": "in Reomensi S. Joannis monasterio colligimus ex libro de Translatione et miraculis ejus, n. 1; sed et S. Galli abbatis discipulos post laborem matutinalis officii quiescendi gratia lectos revisisse auctor est Walfridus in Vita S. Gadi cap. 26 (Saec. II). Similiter S. Geremarus abbas Flaviacensis completo officio revertens in dormitorium in stratu suo collocare se consueverat. ut habent ejus acta n. 14. Idem viguisse in Longoretico monasterio discimus ex Visione Baronti, n. 7, saeculo II Bened.; in Pauliacensi sanctimonialium ex Vita S. Austrobertae, n. 15, saec. III, part. I; in Lindisfarnensis ex Carmine Ethilvulfi monachi cap. 10, 21, 22; in monasterio S. Corbiniani ex ejus Vita auctore Aribone n. 3, denique in Suessionensi B. M. Parthenone aliis in ecclesia vigiliis et orationibus insistentibus, aliae post nocturnum officium dormire permittebantur ex Vita S. Drausii episc., n. 17, apud Bolland., 5 Martii. Sed haec merae indulgentiae, et praeter Regulam S. Benedicti, quae", "candidate_score": 0.616172, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_6", "bdc_text": "und von Basel ( 1518 ) , Abt zu Montheron ( Kt. Waadt ) , Propst in Bern ( 1523 )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2623", "psc_text": "Angl.): « Factus monachus, homo qui ne ciret agresti opere victum quaerere, publicas scholas de dialectica professus est, ut egestatem monasterii scholarum liberalitate 627 temperaret, » cum econtra Herluinus abbas coquendis panibus, et fimo tractando occuparetur, et S. Bernardi abbatis Clarevallensis, cui pro manuum labore commissa est cura divini verbi docendi et praedicandi, uti ipse testatur in quodam sermone his verbis (Serm. 10, in psal. XC): « Quod aliquoties vobis loquimur praeter consuetudinem ordinis nostri, non nostra id agimus praesumptione, sed de voluntate venerabilium fratrum et coabbatum nostrorum, qui id nobis etiam injungunt, quod tamen sibi passim nolunt omnino licere. Nempe aliam mihi rationem et singularem necessitatem esse noverunt; neque enim modo loquerer vobis, si possem laborare vobiscum. Illud forte vobis efficacius verbum fieret, sed et conscientiae meae magis acceptum. Caeterum quando id mihi peccatis meis exigentibus, et onerosi hujus, ut ipsi scitis, tam multiplici infirmitate corporis, et ipsa quoque", "candidate_score": 0.615578, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_4_6", "bdc_text": "als Propst in Lausanne ( 1516 ) , Domherr in Konstanz ( 1517 ) und von Basel ( 1518 ) , Abt zu Montheron ( Kt. Waadt ) , Propst in Bern ( 1523 )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1743", "psc_text": "quasi ad vitam officia monachis essent commissa, cum potius singulis annis renovata fuisse constans sit traditio, quam colligere licet ex sancto Hieronymo de Tabennensibus referente (Praef. in Reg. sancti Pach., n. 8), quod singulis annis mense cui vocabulum est mesore, id est Augusto, « disponuntur monasteriorum capita, dispensatores, praepositi, ministri, prout necessitas postulaverit; » ex Leone Ostiensi docente morem fuisse apud Cassinenses (Chron. Cass. l. I, c. 31) ut pridie calendas Septembris omnium in circuitu monachorum conventus fieret, in quo « sequenti die ordinabantur et describebantur, atque destinabantur in obedientias per singulas prout opportunum erat provincias; » ex Vita sancti Joannis Gorziensis (Num. 73, saec. V Bened.), quem Einoldus abbas diversis exercere mutationibus non destitit; cujus etiam diversa officia describit Joannes abbas Mettensis his verbis: « Jussus praepositus, paret (continuo.) Praepositura deposita, decanus esto; jugum quietus admittit. Eo abiens cellarium cura, manum illico profert. Alio ibi succedente, vestes fratrum serva;", "candidate_score": 0.615567, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_6", "bdc_text": "und von Basel ( 1518 ) , Abt zu Montheron ( Kt. Waadt ) , Propst in Bern ( 1523 )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2227", "psc_text": "Odo incunctanter apostatas appellat (Lib. III Collat. num. 17): « An non est apostasia, inquit, de habitu et victu traditiones Patrum contemnere, cum Deus terminos Patrum transgredi interdixerit, despectaque victus qualitate vel quantitate per B. Benedictum praefixa, sanguineas dapes cum filiis Israel desiderare? » Et certe abstinentia a carnibus inter praecipua vitae monasticae instituta semper considerata est; unde etiam sanctus Vitalis abbas ordinis sancti Basilii (In ejus Vita, n. 18 apud Bolland.) successorem suum instituens, inter alia jubet ut « in monasterio carnes comedi non permittat: » quam legem etiam ad fabros aliosque saeculares operarios intra monasterii terminos laborantes extendebat sanctus Theodorus Siceota (In ejus Vita n. 63, Boll. 22 April.), quos ea de causa ad oppidum remittebat. Imo inter objecta Graecorum tempore Michaelis Cerularii Latinis improperarunt (Humberti lib. contr. Graec. calumanias) , quod sanctus Benedictus infirmis carnis esum concedit; et inter querelas quas Innocentii III tempore adversus Latinos renovarunt,", "candidate_score": 0.615227, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_4_6", "bdc_text": "als Propst in Lausanne ( 1516 ) , Domherr in Konstanz ( 1517 ) und von Basel ( 1518 ) , Abt zu Montheron ( Kt. Waadt ) , Propst in Bern ( 1523 )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1424", "psc_text": "non excedant, sicuti praescribitur in brevi Pauli V dato die 21 Martii anno 1608. Notat insuper Haeftenus (Lib. III, tract. 6, disq. 4) pro decanorum nomine alia subintroducta vocabula; nam « apud alios usus obtinuit ut decani dicantur priores ordinis. Primus dicitur absolute prior, secundus subprior, alii deinceps priores, prior tertius, prior quartus. » Et certe in antiqua versione Gallica Regulae S. Benedicti, quae est monasterii S. Petri de Conchis, principium hujus capitis ita vertitur: Se il est en monstier grant congregation de moignes, soient esleux aucun d' eulx, qui soient de bonne conscience et de sainte conversation, et soient establis doyens, c' est à dire prieurs. Hos Regula Magistri, cap. 11, vocat praepositos; S. Benedictus, sequenti cap. 22, se iores. Si major congregatio fuerit. ] Quid sit major congregatio diximus cap. 17. Eligantur. ] Ab abbate simul et conventu, inquit Boherius; quia cum per decanos ordinetur omnis utilitas monasterii,", "candidate_score": 0.615006, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_6", "bdc_text": "und von Basel ( 1518 ) , Abt zu Montheron ( Kt. Waadt ) , Propst in Bern ( 1523 )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_811", "psc_text": "n. 11, saec. V), usque adeo est aliquid donec sub silentio esse studuerit: eo vero remoto, quidquid bene et honeste se agere putaverit, secundum institutionem Patrum nihil erit. » Et ideo si qua requirenda sunt. ] Corporalis spiritalisve necessitatis. A priore.] Id est superiore, infit Nicolaus de Fractura, sive abbate, qui nomine prioris intelligitur in omnibus Regulae locis, in quibus vox prior sumitur singulariter, et absolute, et non respective, ut probat Menardus. Hic tamen prioris vocabulum non solum pro abbate, sed etiam « pro quocunque seniore, vel priore tempore » usurpari aestimat Boherius; Joannes vero Craesbreeck pro eo qui prior est ordine, loco, aetate, doctrina, alicujus artis peritia, quilibet scilicet senior, prudentior, doctior; Nicolaus Bravus pro eo qui praeest conventui, sive sit abbas, aut praepositus, aut quivis alius professione antiquior. Posset etiam intelligi de praeposito, juxta illud Regulae Cujusdam ad virgines (Cap. 22): « Nulla monacharum per semetipsam de propria", "candidate_score": 0.614758, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_22_24", "bdc_text": "A. von Wattenwyl , Art. Niklaus von Wattenwyl , in : SBB IV 214-216 ; Feller 138 ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3073", "psc_text": "142): « Si oportet eos qui noverunt artificia suscipere aliquod opus absque conscientia vel jussione ejus qui praeest et operum sollicitudinem gerit? » respondet: « Furti reus erit hujusmodi, vel similis eis qui furibus concurrunt. » Idem videre est in Regula SS. Pauli et Stephani, cap. 33, et in Regula S. Aureliani ad monachos, cap. 23. Operantes autem remanebant soli, nec ulli fas erat alterius officinam sine abbatis commeatu ingredi: « Nulli liceat, inquit Regula SS. Pauli et Stephani (Cap. 26), tam in cellario quam in singulis officinis artificum improba et importuna absque senioris jussu audacia introire; quia et communem utilitatem valde impedit haec praesumptio, et ipsis artificibus rancorem animorum ex superflua importunitate impingit. » Quod si aliquis ex eis extollitur pro scientia artis suae, eo quod videatur aliquid conferre monasterio, hic talis evellatur ab ipsa arte. ] « Et merito quidem arte et artificio suo prohibetur, qui iis plus", "candidate_score": 0.6147, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_4_6", "bdc_text": "als Propst in Lausanne ( 1516 ) , Domherr in Konstanz ( 1517 ) und von Basel ( 1518 ) , Abt zu Montheron ( Kt. Waadt ) , Propst in Bern ( 1523 )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3176", "psc_text": "Cap. Cum ad monasterium), « Abdicatio proprietatis, sicut et custodia castitatis adeo est annexa regulae monachali, ut contra eam nec summus pontifex possit licentiam indulgere. » Sunt qui paupertatem et castitatem sub conversione morum contineri existimant, 762 ut Bernardus Cassinensis, Boherius et alii: nonnulli sub obedientia, ut S. Thomas, Turrecremata, etc. Certe sub utraque, imo etiam sub stabilitate. Haec enim ita monasticae professioni sunt connexa, ut ab ea nequeant separari, et qui unum promiserit alia promittere censeatur, non secus ac clerici dum sacris ordinibus initiantur, tacite continentiam profiteri noscuntur. Non defuerunt tamen, nec desunt etiam nunc ex nostris, qui castitatem et paupertatem explicite voveant, ut Dionysiani, quorum formulam supra retulimus; Coelestini, ex eorum Constitutionibus, cap. 5, § 13; nonnullae sanctimoniales in Gallia et in Belgio. Quartum, professionem emittendam esse in oratorio, uti cum sancto Benedicto decernit S. Fructuosus in Regulae cap. 21, statuens ut « expleto anno, probatus moribus, et", "candidate_score": 0.614609, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_157_159", "bdc_text": "Karl S. Bader , Zürich ; zum Ausdruck s. SI II 1375 ) . Den Erlaß der «Fastnacht- H ühner» hat das Landvolk bereits 1528 verlangt ( s.", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2228", "psc_text": "sanctus Theodorus Siceota (In ejus Vita n. 63, Boll. 22 April.), quos ea de causa ad oppidum remittebat. Imo inter objecta Graecorum tempore Michaelis Cerularii Latinis improperarunt (Humberti lib. contr. Graec. calumanias) , quod sanctus Benedictus infirmis carnis esum concedit; et inter querelas quas Innocentii III tempore adversus Latinos renovarunt, quinquagesima tertia haec erat: Ipsorum monachi carne vescuntur. Quid quod monachis ad Ecclesiae dignitates assumptis, extra infirmitatis necessitatem, carnibus vesci prorsus illicitum erat? Cujus rei illustre habemus exemplum in persona Hincmari ex monacho Dionysiano archiepiscopi Rhemensis, quem ex morbo recens convalescentem Pardulus Laudunensis episcopus monet, « ne a lardo sive quadrupedibus abstineat, donec sanitas confirmetur, et sic ad siccos, et miseros, tardioresque monasticos cibos rediatur. » Quapropter haudquaquam mirum videri debet si sanctus Fructuosus monachum qui abstinentiam « violaverit, et contra sanctionem regulae usumque veternum, vesci carnibus praesumpserit, sex mensium spatio retrusioni et poenitentiae » subjacere decernat (Cap. 5). Quae", "candidate_score": 0.614349, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_157_159", "bdc_text": "Karl S. Bader , Zürich ; zum Ausdruck s. SI II 1375 ) . Den Erlaß der «Fastnacht- H ühner» hat das Landvolk bereits 1528 verlangt ( s.", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3228", "psc_text": "praemium quaerat; » horruerat et concilium 774 Nicaenum II, act. 8, cap. 19; horruerat Francofordiense anno 794, can. 16; horruere Aquisgranense, can. 75; Melphense an. 1090, can. 7; Westmonasteriense an. 1127, cap. 3, et an. 1175; Lateranense III, an 1179, cap. 10; Londonense an. 1200, cap. 14; Lateranense IV, an. 1215; Oxoniense an. 1222, et Senonense sub Tristando, an. 1485: quae omnia monstrum istud suis decretis et sanctionibus confodere tentarunt. Verum an idcirco excusandi sunt parentes qui privatos haereditate debita filios in monasterio intrudunt, hic non discutio. Vide interim, si lubet, Rodulfi abbatis S. Trudonis ad Sibertum priorem S. Pantaleonis epistolam cum Mabillonii notis in Veterum Analectorum tom. II. Ex hoc etiam Regulae loco Petrus Venerabilis recte infert licitum esse monachis terras habere et possessiones. Cum enim Cistercienses objecissent Cluniacensibus quod in nullo discreparent a saecularibus, ut pote qui « castra, villas, et rusticos, servos, et ancillas, et, quod deterius", "candidate_score": 0.61416, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_157_159", "bdc_text": "Karl S. Bader , Zürich ; zum Ausdruck s. SI II 1375 ) . Den Erlaß der «Fastnacht- H ühner» hat das Landvolk bereits 1528 verlangt ( s.", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2237", "psc_text": "carnibus causa rationabilis afferri nulla queat, manifestum est nec abbatem cum monachis circa esum carnium dispensare posse, nisi forte in certis quibusdam casibus extraordinariis, qui vix intra mille annos semel evenient. Caeterum necdum nobis reperire licuit summorum pontificum bullas monachis Benedictinis ter in hebdomada carnes edendi licentiam facientes; aut si quae sunt, certis quibusdam monasteriis pro causa rationabili, et hoc forte ad tempus, non vero omnibus et pro semper datae fuerunt. Imo non pauca occurrunt conciliorum decreta quibus intermissa in coenobiis a carnibus abstinentia restituatur. CAPUT XL. De mensura potus. Unusquisque proprium habet donum ex Deo: alius sic, alius vero sic. Et ideo cum aliqua scrupulositate a nobis mensura victus aliorum constituitur. Tamen infirmorum contuentes imbecillitatem, credimus heminam 534 vim per singulos sufficere per diem. Quibus autem donat Deus tolerantiam abstinentiae, propriam se habituros mercedem sciant. Quod si, aut loci necessitas, vel labor, aut ardor aestatis amplius poposcerit, in arbitrio", "candidate_score": 0.613898, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_157_159", "bdc_text": "Karl S. Bader , Zürich ; zum Ausdruck s. SI II 1375 ) . Den Erlaß der «Fastnacht- H ühner» hat das Landvolk bereits 1528 verlangt ( s.", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2366", "psc_text": "legatur, bibant. » Vide Udalricum, lib. I, cap. 41; lib. Usuum Cisterc., cap. 80, de bibere post vesperas, et lib. I de Antiq. monach. Ritibus, cap. 2. Et quod faciunt fratres absque justa murmuratione faciant. ] Justa murmuratio ex Smaragdo illa dicitur quam non voluntarie, aut non sine causa, sed inviti et coacti monachi faciunt. Ab idibus autem Septembris, etc.] Hic non parum torquentur commentatorum ingenia in conciliendo hoc loco cum cap. 48, ubi S. P. Benedictus praescribit ut a Pascha usque ad calendas Octobris . . . . post sextam surgentes a mensa pausent in lectis suis. Nonnulli, ut refert Hildemarus, existimaverunt hunc a S. P. Benedicto locum scriptum esse pro non laborantibus in agris, qui ab idibus Septembris inchoare debent jejunia; caput vero 48 pro laborantibus in agris, quibus sanctus Pater permisit usque ad calendas Octobris perinde ac tota aestate reficere ad sextam. Ita inter alios Smaragdus: «", "candidate_score": 0.613707, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_6", "bdc_text": "und von Basel ( 1518 ) , Abt zu Montheron ( Kt. Waadt ) , Propst in Bern ( 1523 )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1582", "psc_text": "opus sanis medicus, sed male habentibus. ] Hic ostendit S. P. Benedictus abbates aliosque praelatos non tam propter bonos quam propter perversos imperfectosque monachos, imo fere unice propter tales esse superiores; et in hoc praecipuum eorum onus esse, quod talibus praefecti sint, uti egregie docet S. Bernardus ad Rainaldum abbatem de praelationis munere nimis anxium scribens in haec verba (Epist. 73): « Hoc autem onus animarum est et infirmarum; nam quae sanae sunt portari non indigent, ac per hoc nec onus sunt. Quoscunque igitur de tuis inveneris tristes, pusillanimes, murmurosos, ipsorum te patrem, ipsorum te noveris esse abbatem. Consolando, exhortando, increpando agis opus tuum, portas onus 378 tuum, et portando sanas quos sanando portas. Si quis vero ita sanus est, ut magis juvet te quam juvetur a te, hujus te non patrem, sed parem; comitem, non abbatem cognoscas. Quid igitur causaris te aliquorum qui tecum sunt magis gravari consortio quam", "candidate_score": 0.613439, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_6", "bdc_text": "und von Basel ( 1518 ) , Abt zu Montheron ( Kt. Waadt ) , Propst in Bern ( 1523 )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3176", "psc_text": "Cap. Cum ad monasterium), « Abdicatio proprietatis, sicut et custodia castitatis adeo est annexa regulae monachali, ut contra eam nec summus pontifex possit licentiam indulgere. » Sunt qui paupertatem et castitatem sub conversione morum contineri existimant, 762 ut Bernardus Cassinensis, Boherius et alii: nonnulli sub obedientia, ut S. Thomas, Turrecremata, etc. Certe sub utraque, imo etiam sub stabilitate. Haec enim ita monasticae professioni sunt connexa, ut ab ea nequeant separari, et qui unum promiserit alia promittere censeatur, non secus ac clerici dum sacris ordinibus initiantur, tacite continentiam profiteri noscuntur. Non defuerunt tamen, nec desunt etiam nunc ex nostris, qui castitatem et paupertatem explicite voveant, ut Dionysiani, quorum formulam supra retulimus; Coelestini, ex eorum Constitutionibus, cap. 5, § 13; nonnullae sanctimoniales in Gallia et in Belgio. Quartum, professionem emittendam esse in oratorio, uti cum sancto Benedicto decernit S. Fructuosus in Regulae cap. 21, statuens ut « expleto anno, probatus moribus, et", "candidate_score": 0.613211, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_157_159", "bdc_text": "Karl S. Bader , Zürich ; zum Ausdruck s. SI II 1375 ) . Den Erlaß der «Fastnacht- H ühner» hat das Landvolk bereits 1528 verlangt ( s.", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1956", "psc_text": "videre est apud Udalricum, lib. III, cap. 25; in mss. S. Benigni Consuetud., cap. 46; in libro Usuum Cisterc., cap. 92; in Caeremon. Bursfeld., dist. 3, cap. 30; sed maxime in Farfensis monasterii Consuetudinibus, in quibus haec omni admiratione digna continentur: « Infirmi fratres, ut missi fuerint in domo infirmorum pro sua aegritudine, ad nocturnale obsequium mox ut signum sonuerit, surgant et ipsi, veniantque in oratorium S. Mariae, faciant orationem prout Dominus melius dederit, residentibus ( sic ) demum in loco suo; dumque iterum pulsatur signum, muniant se signo S. crucis, et incipiant canticum graduum. Illi fratres, qui non valent surgere, eant famuli servientes eis, et educant illos sustentantes ulnis suis in ecclesia, atque collocent ut melius potuerint. Ingratum nulli apparere debet hoc factum, quia saepe vidimus in eodem die fratrem finire ex hac luce, et ad Christum transire, et jam in ipsa ecclesia exhalare spiritum. Quis de talibus dubitet", "candidate_score": 0.612851, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_157_159", "bdc_text": "Karl S. Bader , Zürich ; zum Ausdruck s. SI II 1375 ) . Den Erlaß der «Fastnacht- H ühner» hat das Landvolk bereits 1528 verlangt ( s.", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1287", "psc_text": "surgebat ad confitendum Deo: quod tamen S. Pater non sic proponit quasi nos vellet media nocte surgere, quibus modice amplius de media nocte permittit; sed tantum ut ostenderet monachos nocte surgere debere, ut exponunt Hildemarus et Bernardus Cassinensis. Vid. l. I de Antiq. monach. Ritibus, cap. 1. Ergo his temporibus referamus laudes Creatori nostro. ] Non solum ore, sed etiam corde, imo corde amplius: nam, ut ait Hildemarus, « Ille laudes Deo refert qui hoc quod ore dicit, corde cogitat. Et propterea vigilanter S. Benedictus subjunxit, cum dicit his temporibus referamus laudes, et statim adjecit Creatori nostro, ac si diceret: Ita laudes referamus, ut Creator noster cognoscatur: nam sunt multi qui videntur laudes referre, sed non referunt Deo; quia hoc quod ore dicunt, corde non intendunt. » Super judicia justitiae suae.] Super, id est propter, infit Hildemarus; his enim verbis quare Deo referre laudes debeamus tam in die quam in", "candidate_score": 0.612808, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_82", "bdc_text": "und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2658", "psc_text": "cum Polichronio doctrinae scientiis imbuti fuerunt Severus Trevirensis, Albinus Catalaunensis, Aventinus Trecensis episcopi, et S. Aemilianus: omnes vitae merito et sanctitate insignes. Idem de Britanniae monachis asserendum esse constat, tum ex vita S. Gildae abbatis Ruyensis (Saec. I Bened.), qui sub finem saeculi V abbati « Hilduto traditur imbuendus, qui suscipiens sanctum puerulum, sacris litteris coepit instruere illum; et videns eum formae specie fulgentem, ac liberalibus studiis instantissime intentum, benigno amore dilexit, etc. » Sub eodem magistro profecere etiam Samson et Paulus, quorum primus Dolensis, alter Oximensis fuit episcopus ex ejusdem Vitae n. 3. Et quidem de S. Samsone constat ex ejus Vita n. 7, ab auctore subaequali scripta, ubi de Hilduto sive Eltuto magistro sic disserit: « Ille vero Eltutus de totis Scripturis Veteris ac Novi Testamenti, et omnis philosophiae generis, geometriae scilicet ac rhetoricae grammaticae, et arithmeticae, et omnium artium philosophiae omnium Britannorum peritissimus erat. » Additque: «", "candidate_score": 0.612706, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_59", "bdc_text": "Temperamentvoll und empfindlich , nahm er im Abendmahlsstreit , in Verbindung mit Bucer und Calvin , eine vermittelnde Stellung ein .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_330", "psc_text": "in tempus differt increpationem, quam ille iratus aut perturbatus ferre non posset, et tunc non modo non prodesse, sed etiam obesse plurimum posset. Egregie enim citatus ab Hildemaro S. Gregorius: « Perturbati, inquit, quid audiant ignorant; sed ad se reducti tanto libentius exhortationis verba recipiunt, quanto se tranquillius toleratos erubescunt; menti autem furore ebriae omne rectum, quod dicitur, perversum videtur: unde et Nabal ebrio culpam suam Abigail laudabiliter tacuit, quam digesto laudabiliter dixit. » Quapropter si quando tacere et parcere videntur superiores, non semper negligentiae, sed aliquando prudentiae eorum silentium ascribendum est, juxta illud S. Odonis abbatis Cluniacensis Lib. III Collat., n. 44: « Sane qui propterea non objurgat, quia vel aptius tempus exspectat, vel metuit ne increpati deteriores fiant, et invalidos pejus noceant, hoc non est negligentia, vel cupiditatis occasio, sed consilium charitatis: nam, ut in XX Moralium libro dicitur. Sancti viri cum vident quosdam sua verba despicere, dum", "candidate_score": 0.612599, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_6", "bdc_text": "und von Basel ( 1518 ) , Abt zu Montheron ( Kt. Waadt ) , Propst in Bern ( 1523 )", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2061", "psc_text": "prior. ] Prioris nomine Boherius intelligit eum qui mensis fratrum praeest, aut cui commiserit abbas; Menardus vero abbatem. Voluerit pro aedificatione aliquid breviter dicere. ] 1º Aut interrogando aliquem de ipsa lectione, sicuti praescribit Regula Magistri his verbis (Cap. 24): « Tempore ipso refectionis cum legitur Regula, ut solliciti universorum fratrum excitentur auditus; de singulis mensis quos voluerit fratres quid lectum est abbas interroget; ut cum unusquisque frater recitaverit quod audivit, agnoscatur plus lectioni illa hora intendisse quam ventri. » 2º Aut difficilem aliquem lectionis locum exponendo, uti habet eadem Regula: « Legat disposite 493 non urgendo, ut apertius occupati ea auditores agnoscant, quae vos factis oportet adimplere; et ut si qua sunt ambigua aut obscura, et apertius ea non intelligant fratres, aut interrogatus a fratribus, aut ultro aliqua abbas exponat. » Id quod in nonnullis Franciae monasteriis suo tempore observatum fuisse testatur Boherius his verbis: « Ubi vero sunt", "candidate_score": 0.612438, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_82", "bdc_text": "und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2673", "psc_text": "Benedicti Biscopi n. 18. His adjungendus est Beda Venerabilis, qui, ut scribit Cuthbertus ejus discipulus in ejus Vita n. 2 (Saec. III Ben.), in Girwensi monasterio « infantulus bonae spei et divina et saeculari litteratura diligenter imbuitur . . . . . Et cum in Latina erudiretur lingua, Graecae quoque peritiam non mediocriter percepit. » Neque vero in sola Latinae et Graecae linguae scientia profecit, sed in omni etiam artium liberalium disciplina; id quod testantur varia quae post se reliquit et hactenus perseverant omnigenae doctrinae monumenta. Porro quam infantulus acceperat doctrinam, eamdem factus in eodem monasterio magister fratribus suis postea reddidit. Viguisse etiam in coenobiis monachorum Britanniae minoris (Armoricam vocant) litterarum scientias, colligimus ex Vita S. Judoci (Saec. II Ben.) n. 3. 639 Quod si inde gradum faciamus in Hispaniam, idem et ibi reperiemus obtinuisse institutum. Nam cum S. Hildephonsus Toletanus episcopus (In ejus Vita num. 2, ibid.) « sub", "candidate_score": 0.608101, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_69_71", "bdc_text": "Oskar Vasella , Art. Myconius , in : LThK VII 716 ; Schl. 16212-16216 .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1284", "psc_text": "episcopus his verbis (Lib. IV Sent., c. 13, serm. 2): « Constat non solum apud nos, verum etiam apud saeculi sapientes, septenarium numerum sacratissimum ac perfectissimum esse, quoniam et omnia tempora, et omnes numeri in eo continentur. Constat enim ex pari id est quatuor, et ex primo impari id est tribus: omnis autem numerus aut par est, aut impar. Omnis ergo numerus ex septenarii partibus constituitur, et per hoc alii numeri in hoc uno numero continentur. Hinc est quod Judaei septem diebus comedunt azyma, hinc est quod septem diebus celebrant festivitates, hinc est quod manus sacerdotum quando ordinantur septem diebus unguntur et consecrantur, hinc est quod pontifex tangens in sanguine digitum septies projicit contra propitiatorium et fores tabernaculi, hinc est quod leprosus concluditur septem diebus, hinc est quod Maria soror Moysi septem diebus mansit extra castra, hinc est quod muri Jericho septies circumdantur et corruunt, hinc est quod septies in", "candidate_score": 0.607894, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_82", "bdc_text": "und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", "candidate_score": 0.607746, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_18", "bdc_text": "Bullinger benutzte diese Gelegenheit , um seinen Brief nach Bern zu schicken .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3367", "psc_text": "ipsum non pro sua nequitia expulsum fuisse de monasterio nostro, sed quia affectabat non modicum in vestro monasterio Domino famulari, unde ad futuram rei memoriam, etc. Litterae generales ex Hildemaro. Omnibus episcopis, seu cunctis ordinibus sanctae Ecclesiae, nec non cuncto populo fideli. Notum sit vobis quia ego dedi licentiam isti fratri nostro nomine Joanni, vel Paulo, ut ubi invenerit sibi commodum habitare regularem ordinem ducendo, habeat licentiam habitandi, ad utilitatem suam et monasterii. Ex Bernardo Cassinensi. Cum talis frater desideret in alio monasterio morari, ubi, secundum quod sibi videtur, animam suam salvare possit, et Domino famulari; noveritis nos sibi licentiam dedisse per has dimissorias litteras ad aliud monasterium transeundi. Praeter has generales specialesque litterarum formulas quibus monachis indultum erat ad aliud transire monasterium, erant et aliae pro abbatibus seu monachis ad fundandum novum monasterium missis, a quibus absoluti ab obedientia sui abbatis futuro monasterii, ad quod mittebantur, abbatii subjiciebantur, ut", "candidate_score": 0.607732, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_82", "bdc_text": "und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2666", "psc_text": "tantum virum, qui monachorum leges apprime noverat, imo qui monasticam vitam et ipse professus creditur, eos ad aliena suae religioni studia impulisse. Exemplo esse potest Dionysius monachus, cognomento Exiguus, sed eruditione plane maximus, cujus elogium idem Cassiodorus contexuit. Et certe si in Romano S. Andreae monasterio non floruissent hoc saeculo litterarum studia, qua ratione Gregorius Magnus tot verbi divini praecones in Britanniam mittendos exinde extrahere potuisset? Nam et remanere debebant aliqui in commune monasterii, ipsiusque Ecclesiae catholicae, cui potissimum illis temporibus inserviebant monachi, commodum. Quam in Italia ebiberant Benedictini monachi doctrinam eamdem in Britanniam profecti eructarunt: quamvis in Hibernia jam viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo", "candidate_score": 0.607315, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_98_100", "bdc_text": "Collin war bei Bullingers letzter Begegnung mit Zwingli in Bremgarten anwesend ( HBRG III 49 ) . - Lit. : HBRG I 428 ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3660", "psc_text": "collectam intelligunt, non ultimam cujuscunque horae canonicae orationem. Econtra Petrus Boherius hunc locum exponens ad verbum semper, « id est, inquit, in omnibus horis canonicis. » Et ita usus obtinuit non solum apud nos, sed etiam apud Camaldulenses et tenacissimos Regulae ad litteram observatores Cistercienses, teste Juliano Parisio in libro de prima vivendi ratione Cisterciensium, parte III, cap. 4, § I. Et ratio est quod sicut absentium ministerium omnibus in claustro remanentibus proficit, par quoque erat, ut totius congregationis orationes absentibus prodessent. Qualis autem esset illa commemoratio, S. Pater non explicat: unde et varius ubique usus obtinuit: de quo vide Haeftenum, in lib. II, tract. 4, disq. 3, et Menardum hic. Revertentes autem de via fratres, ipso die quo redeunt, etc.] Ex hoc loco recte inferunt commentatores, sic omnia a viatoribus peragenda esse negotia, ut multa adhuc hora revertentes, monasterium ingrediantur saltem ante completorium. Ita 878 Hildemarus, Bernardus Cassinensis et", "candidate_score": 0.604971, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_69_71", "bdc_text": "Oskar Vasella , Art. Myconius , in : LThK VII 716 ; Schl. 16212-16216 .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1290", "psc_text": "ergo vulgatissimi illi glossae in cap. 1 de Celebr. missarum: Haec sunt septenis propter quae psallimus horis: Matutina ligat Christum, qui crimina purgat; Prima replet sputis; causam dat tertia mortis Sexta cruci nectit; latus ejus nona bipertit; Vespera deponit; tumulo completa reponit. Multas alias pias institutionis septem horarum canonicarum adducunt causas, qui de officiis ecclesiasticis tractatus ediderunt auctores, quas omnes hic referre praesentis non est otii; unam duntaxat pro capitis hujus conclusione proferam ex Petro Damiani (Opusc. 10, cap. 1): « Septem sunt levia minimaque peccata, inquit, in quibus non solum peccator, sed etiam justus quisque quotidie labitur, etiamsi in excelso jam perfectionis culmine stare videatur; quae profecto sunt: Cogitatio, ignorantia, inconstantia, necessitas, infirmitas, oblivio, subreptio . . . . . Propter haec igitur septem levia parvaque peccata, quae pro fragilitatis humanae debilitate cavere non possumus, hoc ex magisterio Spiritus sancti a piis Ecclesiae doctoribus institutum est, ut vota nostra", "candidate_score": 0.604733, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_22_24", "bdc_text": "A. von Wattenwyl , Art. Niklaus von Wattenwyl , in : SBB IV 214-216 ; Feller 138 ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1728", "psc_text": "in secundo comm. substantiam hic interpretatur pro rebus mobilibus monasterii; quod et in consequentibus fatetur ipse Bernardus; indicatque haud obscure sanctus P. Benedictus cum subjicit: In ferramentis. ] « Videlicet utilibus ad laborandum, » inquit Richardus de S. Angelo. Ubi ferramentorum nomine omnia intelligit instrumenta quibus inter laborandum fratres utuntur, « sive sint ex ferro, sive ex aere, sive etiam sint vasa de lignis, » ait Bernardus Cassinensis. Et Hildemarus: « Ferramenta attinent ad sappam, ad securem, seu dolatoria, et reliqua his similia. » Vel vestibus. ] Hunc locum non ita recte videtur intellexisse Hildemarus, cum dicit: « Vestes attinent ad vestimenta illa quae debent in operam habere, quando operantur aliquid quod eis a priore injunctum fuerit; » nam S. Benedictus hic loquitur de quibu libet vestibus. Seu quibuslibet rebus. ] « Ut privilegiis et aliis munimentis, 415, vasis argenteis, libris, ornamentis ecclesiasticis, bladis, vinis et aliis pretiosis, quae non", "candidate_score": 0.59726, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_98_100", "bdc_text": "Collin war bei Bullingers letzter Begegnung mit Zwingli in Bremgarten anwesend ( HBRG III 49 ) . - Lit. : HBRG I 428 ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1262", "psc_text": "] Hoc est in fine psalmorum, inquit Boherius. Quam in responsoriis. ] Atque etiam in antiphonis et versibus, nam eadem est ratio, quam confirmat praxis, ubi quod antiphonas spectat, aliquando in fine, aliquando initio ponebatur alleluia, verbi gratia: Alleluia. Sancti tui, Domine, etc. Alleluia. In velamento, etc. Solemne autem fuit toto hoc temporis interstitio ob Christi resurrectionem per universam Ecclesiam alleluia cantare, ut patet ex his S. Augustini verbis (Epist. 55): Ut autem alleluia per hos solos dies quinquaginta cantetur non usquequaque observatur; nam aliis diebus varie cantatur alibi atque alibi; ipsis tamen diebus ubique. » A Pentecoste autem usque ad caput Quadragesimae. ] Hoc est ad dominicam primam Quadragesimae, qua incipiebat quadragesimalis observatio, saltem in Occidente; necdum enim quatuor illis praecedentibus diebus servabant jejunium, quod ex S. Gregorii papae institutione originem ducere creditur. Omnibus noctibus cum sex posterioribus psalmis tantum ad nocturnas dicatur. ] Scilicet privatis diebus, sicuti praescribitur", "candidate_score": 0.594849, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_22_24", "bdc_text": "A. von Wattenwyl , Art. Niklaus von Wattenwyl , in : SBB IV 214-216 ; Feller 138 ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2955", "psc_text": "exstitit, ducamus exordium, in Regula sua, prout est in codice Regularum excusa, sic loquitur (Art. 81): « Exceptis his quae a Patre monasterii per domorum praepositos dividentur, id est armatura sua, levitonariis duobus, et uno attrito ex usu, sabano longiore, quod collo humerisque circumdat pellicula, quae pendet ex latere, gallicis et cucullis duobus, zona et bacello; praeter haec quidquid inveneris absque contradictione auferes. » Eadem fere habet Orsiesii abbatis ejusque discipuli doctrina (Num. 22): « Sufficit nobis habere quod homini satis est, duo levitonaria, et alium attritum, et palliolum lineum, duos cucullos, zonam lineam, gallicas, pellem et virgam. » Quales essent Basilianorum vestes discimus ex Vita S. Philareti saeculo XI a Nilo monacho coaetaneo scripta, num. 21 (Bolland., 6 Aprilis), ubi agens de illius ad habitum monasticum receptione, has recenset vestes: Sticarium, id est tunicam; pallium, quod supra cervices et scapulas est; cucullium, quod capiti imponimus; crucem in fronte gestandam,", "candidate_score": 0.593307, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_22_24", "bdc_text": "A. von Wattenwyl , Art. Niklaus von Wattenwyl , in : SBB IV 214-216 ; Feller 138 ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2975", "psc_text": "toga alba depingitur. » Et in Barberina autographum Chronici S. Vincentii de Vulturno (Ibid., p. 133), in quo variae depinguntur figurae, in his « Monachus cum tunica alba, et subatro scapulari quod tribus redimiculis ad utrumque latus astrictum est. » Exstat etiam in codice bibliothecae Cassinensis, n. 370, ante initium litaniarum S. Gregorii pro peste, imago monachi defuncti, cujus tunica albi, parva cuculla seu scapulare violacei subobscuri coloris cernitur. Et certe antiquiorum monachorum vestes albi passim fuisse coloris infinitis posset testimoniis demonstrari. Talem fuisse S. Antonii habitum probat Bollandus in praevio commentario ad ejus Vitam, § 15 (Bolland., 17 Januar.), patetque ex ejus Vitae cap. 23, ubi candente praecinctus veste suo judicem aspectu provocasse dicitur. In Regula etiam S. Pachomio ab angelo tradita, prout exstat in ejus Vita, et apud Palladium in Lausiaca, cap. 38, praescribitur « ut habeant singuli melotem, id est caprinam pellem, confectam albam, sine qua neque", "candidate_score": 0.592927, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_22_24", "bdc_text": "A. von Wattenwyl , Art. Niklaus von Wattenwyl , in : SBB IV 214-216 ; Feller 138 ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2974", "psc_text": "victu et vestitu monachorum Fontanellensium assignat « ad saccos 15 comparandum griseos sicciscos unde cappae fiant. » Porro cappae nomine intelligi cucullam constat ex dictis; griseumque colorem magis ad album quam ad nigrum accedere omnibus notum est. Erant ergo etiam cucullae albae, saltem aliquibus in monasteriis, nam de omnibus quis id asserat? Alioqui Mabillonii sententiam confirmat id quod ipse alibi scribit, vidisse se in Vaticana bibliotheca codicem unum (Iter Ital., pag. 122), « in quo Gregorii et Victoris III de S. Benedicto Dialogi, et quidquid ad S. Patrem pertinet, continetur, cum variis monachorum atque abbatum figuris, in quibus cuculla atra, toga alba depingitur. » Et in Barberina autographum Chronici S. Vincentii de Vulturno (Ibid., p. 133), in quo variae depinguntur figurae, in his « Monachus cum tunica alba, et subatro scapulari quod tribus redimiculis ad utrumque latus astrictum est. » Exstat etiam in codice bibliothecae Cassinensis, n. 370, ante initium", "candidate_score": 0.592081, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_98_100", "bdc_text": "Collin war bei Bullingers letzter Begegnung mit Zwingli in Bremgarten anwesend ( HBRG III 49 ) . - Lit. : HBRG I 428 ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3659", "psc_text": "debet, propter improvisos et inopinatos casus urgentesque necessitates, quae conventum congregari non sinunt, verbi gratia, cum nocte recumbentibus adhuc in lecto fratribus, aut per diem extra monasterium laborantibus, proficiscendum est: quo casu solam abbatis benedictionem percipi voluerit S. Benedictus: cujus rei praxim videre est in lib. I Dialogorum S. Gregorii papae, cap. 2, ubi de Libertino ita habes: « Erat pro utilitate monasterii causa constituta: expletis igitur hymnis matutinalibus, Libertinus ad lectum abbatis venit, orationem sibi humiliter petiit. » Et semper ad orationem ultimam operis Dei commemoratio omnium absentium fiat. ] Per ultimam operis Dei orationem Menardus et Cointius completorii collectam intelligunt, non ultimam cujuscunque horae canonicae orationem. Econtra Petrus Boherius hunc locum exponens ad verbum semper, « id est, inquit, in omnibus horis canonicis. » Et ita usus obtinuit non solum apud nos, sed etiam apud Camaldulenses et tenacissimos Regulae ad litteram observatores Cistercienses, teste Juliano Parisio in libro", "candidate_score": 0.591019, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_22_24", "bdc_text": "A. von Wattenwyl , Art. Niklaus von Wattenwyl , in : SBB IV 214-216 ; Feller 138 ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3077", "psc_text": "eam non transeat, nisi forte humiliato ei iterum abbas jubeat. ] Hic duo notat Hildemarus: primum non esse in abbatis potestate hujusmodi artificem superbum ab ipsa arte evulsum eidem denuo implicare, nisi humiliatus fuerit: secundum, etiam humiliatum non posse per eam iterum transire, nisi permiserit abbas. Si quid vero ex operibus artificum venundandum sit. ] Antiqui monachi sua vendebant opera, non tantum ut sibi providerent necessaria, sed etiam ut aliorum consulerent inopiae, haberentque unde tribuerent necessitatem patienti. Videant ipsi. ] « Scilicet abbas et fratres, quia communia sunt hujusmodi opera, » inquit Boherius. At de ipsis artificibus loqui videtur S. Pater, quamvis ad beneplacitum abbatis opera distraherent. Per quorum manus transigenda sunt. ] « Id est in quibus manibus ponenda sunt ad vendendum, ut ille venditor sit legalis, sive fidelis, » inquit Richardus de S. Angelo; ita ut ipsi per se non vendant, sed per domesticos, aut alios amicos: quia", "candidate_score": 0.590753, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_98_100", "bdc_text": "Collin war bei Bullingers letzter Begegnung mit Zwingli in Bremgarten anwesend ( HBRG III 49 ) . - Lit. : HBRG I 428 ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2734", "psc_text": "ut pote qui in homilia 16 in Evangelium, quam ad id probandum adducit Amalarius l. I de Offic., c. 7, triginta sex solum dies in Quadragesima numeret. An vero sub vitae finem constituerit, ut quadragesimale jejunium feria quarta post Quinquagesimam aperiretur, suspicabitur non nemo, cum in ejus libro Sacramentorum ea inscribatur Feria IV, Caput jejunii: nisi velimus cum Menardo, laciniam libro Sacramentorum fuisse assutam. Vide ejusdem notas ad praedictum librum p. 52. Venio ad Regulae textum. Licet omni tempore vita monachi Quadragesimae debeat observationem habere. ] Hic alludere videtur S. Benedictus ad praeclaram illam S. Augustini sententiam: « In cruce per totam istam vitam, quae in mediis tentationibus ducitur, perpetuo debet pendere Christianus; non enim est in hac vita tempus evellendi clavos . . . . Crux, inquam, ista non quadraginta dierum est, sed totius hujus vitae, quae mystico numero quadraginta istorum significatur dierum . . . . Sic semper", "candidate_score": 0.589449, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_98_100", "bdc_text": "Collin war bei Bullingers letzter Begegnung mit Zwingli in Bremgarten anwesend ( HBRG III 49 ) . - Lit. : HBRG I 428 ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2248", "psc_text": "etiam variasse mensuras ac pondera: id quod probat tum ex praecepto Caroli Calvi pro stipendiis clericorum Sancti Petri, qui sanctimonialibus Suessionici Beatae Mariae Parthenonis subjecti sunt, quo singulis sacerdotibus per singulos dies heminam, id est tres libras vini tribuit; tum ex vetustissimo auctore, quem in Rhemensi Sancti Remigii archimonasterio saeculo IX describebat Bertigarius monachus; qui auctor vetustissimus in tractatu de Ponderibus et Mensuris de hemina sic loquitur: « Apud quosdam cyathi novem heminam facere videntur, quod sunt drachmae nonaginta. Apud quosdam vero acetabula quatuor, quod sunt drachmae quadraginta octo. Hemina autem juxta quosdam appendit libram unam; apud quosdam vero libram et dimidiam. » Deinde quibusdam aliis de sextario, de choenice, et de congio interjectis, addit: « Sed has mensuras ad votum principum vel judicum esse deprehendimus. » Quod confirmat concilium Aquisgranense anni 816, cap. 122. Ex his concludit, 1º incertum esse an permanserit Romae adusque sancti Benedicti tempora antiquae mensurae", "candidate_score": 0.589139, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_98_100", "bdc_text": "Collin war bei Bullingers letzter Begegnung mit Zwingli in Bremgarten anwesend ( HBRG III 49 ) . - Lit. : HBRG I 428 ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_625", "psc_text": "Quis unquam solum nisi flentem reperit? quis ad eum subito ingrediens siccas ejus 147 reperit genas? et non prorsus aut humi prostratum, aut coelo erectis manibus stantem; aut ne sacri voluminis nimiis humectarentur fletibus paginae, pugnis recipientem lacrymas invenit? » Vide Vitam S. Filiberti n. 6 et 12, S. Ansberti n. 9, S. Cuthberti cap. 16, saec. II Bened., S. Adalardi auctore Paschasio n. 25, et Valae ejus fratris l. I, cap. 10, ubi similia referuntur. Quarto, id fieri quotidie S. Benedictus praecipit, quia « nec reis in carcere gaudium ullum, nec veris monachis in terra laetitia debet esse S. Joan. Climac., grad. 7. » In his tamen aliqua discretione utendum est: unde suos alloquens S. Bernardus dicebat Serm. 11 in Cant. : « Suadeo vobis amicis meis reflectere interdum pedem a molesta et anxia recordatione viarum vestrarum, et evadere in itinera planiora serenioris memoriae beneficiorum Dei, ut qui in", "candidate_score": 0.589118, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_98_100", "bdc_text": "Collin war bei Bullingers letzter Begegnung mit Zwingli in Bremgarten anwesend ( HBRG III 49 ) . - Lit. : HBRG I 428 ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_799", "psc_text": "Carthusiensium, imo et Cisterciensium, ut supra collegimus ex S. Bernardo, consuetudo. Tunc qui aliqua re indigebant, hanc potissimum eo tempore petebant, ut de Cluniacensibus scribit Udalricus, et Carthusiensibus suis praescribit Guido his verbis: « Post nonam convenimus in claustro de utilibus locuturi: in hoc spatio incaustum, pergamenum, pennas, cretam, libros seu legendos seu transcribendos a sacrista; a coquinario vero legumina, sal, et caetera hujusmodi poscimus, et accipimus. » Vel denique omnes uno in loco residentes, se invicem loquentes auscultabant, ut velle videtur S. Hildegardis. Atque ad hos potissimum spectat praeclara illa S. Basilii admonitio Serm. 2 de Instit. monach. : « Inutilis sermo, et quae ex mutuis colloquiis oritur importuna elatio non proferatur, sed si quid utile ad aedificationem animarum, hoc solum convenit loqui; et haec ipsa quae utilia sunt, cum ordine, et decenti tempore, et ab his a quibus dici oportet. Si quis de inferioribus sit, exspectet donec invitetur", "candidate_score": 0.587873, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_98_100", "bdc_text": "Collin war bei Bullingers letzter Begegnung mit Zwingli in Bremgarten anwesend ( HBRG III 49 ) . - Lit. : HBRG I 428 ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1366", "psc_text": "» Antequam caput istud absolvam, observabo cum Boherio in secundo comm., hujus capitis initio, quosdam olim existimasse S. Patrem Benedictum Gallicano usum esse Psalterio; quod ex iis locis colligebant, quae S. Pater citat ex Psalterio in Regula, in quibus variae reperiuntur lectiones quae non exstant in Romano, bene autem in Gallicano. CAPUT XIX. De disciplina psallendi. Ubique credimus divinam esse praesentiam, et oculos Domini in omni loco speculari bonos et malos: maxime tamen hoc sine aliqua dubitatione credamus, cum ad opus divinum assistimus. Ideo semper memores simus quod ait propheta: Servite Domino in timore; et iterum, Psallite sapienter; et, In conspectu angelorum psallam tibi. Ergo consideremus qualiter oporteat nos in conspectu divinitatis et angelorum ejus esse: et sic stemus ad psallendum, ut mens nostra concordet voci nostrae. COMMENTARIUS Hactenus de divinis officiis satis fuse S. Benedictus, singulas illius horas assignando, singulas horarum partes distribuendo, psalmorum ordinem disponendo: unum restare videbatur,", "candidate_score": 0.587525, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_22_24", "bdc_text": "A. von Wattenwyl , Art. Niklaus von Wattenwyl , in : SBB IV 214-216 ; Feller 138 ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2137", "psc_text": "» Idem de primis sancti Benedicti abbatis Anianensis discipulis narrat Ardo in ejus Vita num. 12 (Saec. IV Ben. part. I): « Pellebatur aliquoties eorum esuries lacte delato a vicinis mulieribus, quoniam ariditate tabuerant corpora eorum, solo viventes pane et aqua. » Sanctus Ansegisus abbas Fontanellensis in constitutione de victu et vestitu suorum monachorum assignat fabas, pisa, mel, caseum, ova, porcos saginatos ad adipem et lardum, insuper in Nativitate Domini et Paschate aucipastas, pullipastas, et pullos. Ad potum vero vinum et siceram. Ad infirmorum curam, mel et pigmenta. Cluniacenses sua pulmenta quotidie conficiebant unum ex fabis, 511 alterum ex oleribus; quibus adjiciebant pittantiam vel generale ex caseo, ovis; sola dominica et feria quinta ex piscibus; idque si tamen aequo pretio inveniri poterant. Quid vero sit pittantia, quid generale, docet Udalricus his verbis (Lib. II, cap. 35, et lib. III, c. 18): « Generale appellamus quod singulis in singulis datur scutellis.", "candidate_score": 0.587058, "ce_score": null } ] }, { "rank": 3, "cf_id": "cf021", "work_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2", "max_score": 0.698813, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10073_sent_0", "bdc_text": "Salutem et conscientiae pacem per Christum Iesum , dominum ac servatorem nostrum .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_981", "psc_text": "Jesus Christus, de quo dictum est, «Et» «videbit omnis caro salutare Dei» (Luc. III, 6) : de quo etiam dixit ille Simeon qui infantem accepit in manus, «Nunc dimittis, Domine, servum tuum in pace; quoniam viderunt oculi mei salutare tuum (Id. II, 28-30) . Notum fecit Dommus salutare suum.» Cui notum fecit? parti, an universo? Non parti alicui. Nemo fallat, nemo decipiat, nemo dicat, «Ecce hic est Christus, ecce illic» (Matth. XXIV, 23) : qui dicit, «Ecce hic est, ecce illic,» partes ostendit. Cui «notum fecit Dominus salutare suum?» Audi quid sequitur: «Ante conspectum gentium revelavit justitiam suam.» Dextera Dei, brachium Dei, salutare Dei, et justitia Dei, Dominus est salvator noster Jesus Christus. 3. [«vers.» 3.] «Memor fuit misericordiae suae Jacob, et veritatis suae domui Israel.» Quid est, «Memor fuit misericordiae et veritatis?» Ut promitteret, misertus est; quia promisit et exhibuit misericordiam, veritas consecuta est: misericordia praemisit promissionem, promissio reddidit", "candidate_score": 0.698813, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_0", "bdc_text": "Salutem et conscientiae pacem per Christum Iesum , dominum ac servatorem nostrum .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_979", "psc_text": "brachium sanctum ejus.» Quod est brachium sanctum Domini? Dominus noster Jesus Christus. Audi Isaiam: «Quis credidit auditui nostro? et brachium Domini cui revelatum est» (Isai. LIII, 1) ? Brachium ergo sanctum et dextera ipsius, idem ipse est. Ergo Dominus noster Jesus Christus brachium Dei, et dextera Dei: propterea, «Sanavit ei.» Non dictum est tantum, Sanavit orbem terrarum dextera ejus; sed, «Sanavit ei.» Multi enim sanantur sibi, non ei. Ecce quam multi cupiunt sanitatem istam corporalem, et ab illo accipiunt; ab illo sanantur, et non illi sanantur? Quomodo ab illo sanantur, et non illi sanantur? Accepta sanitate lasciviunt: qui aegroti casti erant, sanati adulteri fiunt; qui cum aegrotarent, neminem laedebant, receptis viribus invadunt et opprimunt innocentes: sanati sunt, sed non ei. Quis est qui sanatur ei? Qui intus sanatur. Quis est qui intus sanatur? Qui credit in eum ut cum interius fuerit sanatus, in novum hominem reformatus, postea et hoc quod", "candidate_score": 0.696562, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_167_169", "bdc_text": "Köhler , Ehegericht I 319 f. Das Gericht setzte sich aus folgenden Mitgliedern zusammen : In der Stadt zwei Prediger , zwei Vertreter des Kleinen und vier ( ursprünglich zwei ) des Großen Rates ; auf der Landschaft in jeder Kirchgemeinde zwei vom Landvogt ernannte Gemeindeglieder und der Pfarrer .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2627", "psc_text": "«In judicium. Sedebitis,» inquit, «super duodecim sedes,» o vos sedes, «judicantes duodecim tribus Israel.» Quos judicantes? Infra qui sunt in terra. Qui judicabunt? Qui facti sunt coelum. Illi autem qui judicabuntur, in duas partes dividentur; una ad dexteram, altera ad sinistram erit. Judicabunt cum Christo sancti. «Veniet» enim «in judicium cum senioribus populi,» ait Isaias (Isai. III, 14) . Alii sunt ergo qui cum illo judicabunt; alii qui ab illo judicabuntur, et ab illis qui cum eo judicabunt. Dividentur ergo isti in duas partes: una ponetur ad dexteram, cui enumerabuntur eleemosynae quas fecerunt; alia ponetur ad sinistram, cui enumerabitur crudelitas, et sterilitas misericordiae. Et illis ad dexteram constitutis dicetur, «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi.» Quare? «Esurivi,» inquit, «et dedistis mihi manducare.» Et illi: «Quando te vidimus esurientem?» Et ille: «Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis» (Matth. XXV, 31, 45) .", "candidate_score": 0.657454, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_167", "bdc_text": "Köhler , Ehegericht I 319 f. Das Gericht setzte sich aus folgenden Mitgliedern zusammen :", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2627", "psc_text": "«In judicium. Sedebitis,» inquit, «super duodecim sedes,» o vos sedes, «judicantes duodecim tribus Israel.» Quos judicantes? Infra qui sunt in terra. Qui judicabunt? Qui facti sunt coelum. Illi autem qui judicabuntur, in duas partes dividentur; una ad dexteram, altera ad sinistram erit. Judicabunt cum Christo sancti. «Veniet» enim «in judicium cum senioribus populi,» ait Isaias (Isai. III, 14) . Alii sunt ergo qui cum illo judicabunt; alii qui ab illo judicabuntur, et ab illis qui cum eo judicabunt. Dividentur ergo isti in duas partes: una ponetur ad dexteram, cui enumerabuntur eleemosynae quas fecerunt; alia ponetur ad sinistram, cui enumerabitur crudelitas, et sterilitas misericordiae. Et illis ad dexteram constitutis dicetur, «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi.» Quare? «Esurivi,» inquit, «et dedistis mihi manducare.» Et illi: «Quando te vidimus esurientem?» Et ille: «Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis» (Matth. XXV, 31, 45) .", "candidate_score": 0.653527, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_167", "bdc_text": "Köhler , Ehegericht I 319 f. Das Gericht setzte sich aus folgenden Mitgliedern zusammen :", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2626", "psc_text": "judicat quidquid judicat. Ergo erant throni sapientiae, et ideo dixit illis Dominus: «Sedebitis super duodecim thronos, judicantes duodecim tribus Israel» (Matth. XIX, 28) . Sic et ipsi sedebunt super duodecim sedes, et ipsi sunt sedes Dei: de illis quippe dictum est, «Ibi enim sederunt sedes. Quoniam ibi sederunt» «sedes.» Qui sederunt? «Sedes.» Et qui sunt sedes? De quibus dictum est, «Anima justi, sedes sapientiae.» Qui sunt sedes? Coeli. Qui sunt coeli? Coelum. Quod est coelum? De quo dicit Dominus, «Coelum mihi sedes est.» Et ipsi justi sunt sedes, et habent sedes; et in illa Jerusalem sedebunt sedes. Ad quam rem? «In judicium. Sedebitis,» inquit, «super duodecim sedes,» o vos sedes, «judicantes duodecim tribus Israel.» Quos judicantes? Infra qui sunt in terra. Qui judicabunt? Qui facti sunt coelum. Illi autem qui judicabuntur, in duas partes dividentur; una ad dexteram, altera ad sinistram erit. Judicabunt cum Christo sancti. «Veniet» enim «in judicium", "candidate_score": 0.648157, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_167_169", "bdc_text": "Köhler , Ehegericht I 319 f. Das Gericht setzte sich aus folgenden Mitgliedern zusammen : In der Stadt zwei Prediger , zwei Vertreter des Kleinen und vier ( ursprünglich zwei ) des Großen Rates ; auf der Landschaft in jeder Kirchgemeinde zwei vom Landvogt ernannte Gemeindeglieder und der Pfarrer .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2626", "psc_text": "judicat quidquid judicat. Ergo erant throni sapientiae, et ideo dixit illis Dominus: «Sedebitis super duodecim thronos, judicantes duodecim tribus Israel» (Matth. XIX, 28) . Sic et ipsi sedebunt super duodecim sedes, et ipsi sunt sedes Dei: de illis quippe dictum est, «Ibi enim sederunt sedes. Quoniam ibi sederunt» «sedes.» Qui sederunt? «Sedes.» Et qui sunt sedes? De quibus dictum est, «Anima justi, sedes sapientiae.» Qui sunt sedes? Coeli. Qui sunt coeli? Coelum. Quod est coelum? De quo dicit Dominus, «Coelum mihi sedes est.» Et ipsi justi sunt sedes, et habent sedes; et in illa Jerusalem sedebunt sedes. Ad quam rem? «In judicium. Sedebitis,» inquit, «super duodecim sedes,» o vos sedes, «judicantes duodecim tribus Israel.» Quos judicantes? Infra qui sunt in terra. Qui judicabunt? Qui facti sunt coelum. Illi autem qui judicabuntur, in duas partes dividentur; una ad dexteram, altera ad sinistram erit. Judicabunt cum Christo sancti. «Veniet» enim «in judicium", "candidate_score": 0.645649, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_162_164", "bdc_text": "Dezember 1531 nicht gestellt . et officiis servilibus dominis suis nobilibus praestandis Auch diese radikale Forderung wurde offenbar fallengelassen. , tertio ut forum illud iudiciale , quo matrimonii causae discutiuntur , abrogeturDas Chorgericht wurde am 29 . Mai 1528 ins Leben gerufen und eine Ordnung des «Chor- und Ehegerichts »", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2464", "psc_text": "32) . SERMO XXX. 1. [«vers.» 153.] Nemo in Christi corpore constitutus a se alienam arbitretur esse hanc vocem (quoniam re vera totum Christi corpus in hac humilitate positum dicit), unde psalmi hujus incipit lectio, de qua nunc disputare suscepimus: «Vide humilitatem meam, et eripe me; quia legem tuam non sum oblitus.» Hoc loco nullam Dei legem convenientius intelligimus, nisi qua immobiliter fixum est ut omnis qui se exaltat, humilietur, et omnis qui se humiliat, exaltetur (Luc. XIV, 11; et XVIII, 14) . Superbus ergo malis, ut humilietur, innectitur; humilis a malis, ut exaltetur, eripitur. 2. [«vers. 154.] Judica,» inquit, «judicium meum, et redime me.» Superior quodammodo sententia repetita est. Quod enim ait, «Vide humilitatem meam;» hoc est, «Judica judicium meum:» et quod ait, «et eripe me;» hoc est, «et redime me.» Quod vero supra dictum est, «quia legem tuam non sum oblitus;» huic congruit quod infra est, «propter eloquium", "candidate_score": 0.633558, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_162_164", "bdc_text": "Dezember 1531 nicht gestellt . et officiis servilibus dominis suis nobilibus praestandis Auch diese radikale Forderung wurde offenbar fallengelassen. , tertio ut forum illud iudiciale , quo matrimonii causae discutiuntur , abrogeturDas Chorgericht wurde am 29 . Mai 1528 ins Leben gerufen und eine Ordnung des «Chor- und Ehegerichts »", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3903", "psc_text": "est judicare te, nisi qui venit judicari propter te? Non timeas accusatorem, de quo ipse dixit: «Princeps hujus mundi missus est foras» (Joan. XII, 31) . Non timeas malum advocatum; ille enim tibi modo advocatus est, qui tunc judex futurus est. Ille erit, et tu, et causa tua; sermo causae tuae, testimonium conscientiae tuae. Quisquis ergo futurum judicem times, praesentem conscientiam tuam modo corrige. Parumne tibi est quod praeterita non requiret? Sine reliquo spatio temporis tunc judicabit: sed cum quanto spatio temporis modo praecipit? Tunc jam corrigi non licebit: modo quis prohibet? Hoc cum vehementer commendaremus dominico die, quia revera, quia prope hoc solum dicendum est; non parum temporis effluxit, et coacti sumus hunc psalmum susceptum ad tractandum, in hunc diem differre. Modo ipse praesto est; intendamus in eum, imo in Deum qui hos sermones per misericordiam suam in Spiritu suo dispensare dignatus est, ita ut ipse novit expedire infirmitatibus", "candidate_score": 0.632594, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_167", "bdc_text": "Köhler , Ehegericht I 319 f. Das Gericht setzte sich aus folgenden Mitgliedern zusammen :", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3189", "psc_text": "in servis suis advocabitur.» Jam judicavit ipsam plebem; excepto judicio futuro, judicata est plebs Judaeorum. Quid est, judicata? Separati inde sunt justi, et remanserunt injusti. Si autem mentior aut mentiri existimor, quia dixi, Jam judicata est; audi Dominum dicentem: «In judicium veni in hunc mundum, ut qui non vident, videant; et qui vident caeci fiant» (Joan. IX, 39) . Excaecati sunt superbi, illuminati sunt humiles. «Judicavit» ergo «plebem suam.» Ipsum judicium dixit Isaias: «Et nunc tu domus Jacob, venite, ambulemus in lumine Domini.» Parum est hoc, sed quid sequitur? «Dimisit enim plebem suam, domum Israel» (Isai. II, 5, 6) . Ipsa est domus Jacob, quae est domus Israel; qui enim Jacob, ipse est Israel. Nostis sanctas Litteras, et puto quod vobis veniat in mentem quia ipse Jacob quando vidit angelum secum luctari, tunc accepit nomen ut appellaretur Israel (Gen. XXXII, 28) . Unus homo est sive Jacob, sive Israel; una", "candidate_score": 0.632577, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_45", "bdc_text": "nisi enim hoc fiat , gravissimas deo , omnium scelerum ultori , poenas dabunt .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_725", "psc_text": "Attendite ergo luminaria quomodo procedunt, et occidunt, et redeunt, agunt cursus suos, distinguunt diem et noctem, volvunt annos et tempora; et tanta mala fiunt in terra, illis quietem in coelo habentibus. Quid est ergo quod nos docet Deus? Jam attendamus Psalmum. 7. [«vers. 1.] Deus ultionum Dominus, Deus ultionum fidenter egit.» Tu putas quia non vindicat? Vindicat «De is ultionum.» Quid est, «Deus ultionum?» Deus vindictarum. In eo certe murmuras, quia non vindicatur in malos. Noli murmurare, ne inter illos sis in quos vindicatur. Facit ille furtum, et vivit: tu murmuras adversus Deum, quia non moritur qui tibi furtum fecit. Si jam non facis furtum, vide: si enim jam non facis, vide ne aliquando fecisti. Si jam dies es, recole noctem tuam: si jam fixus in coelo es, recole terram tuam. Invenis te furem forte fuisse aliquando; et aliquem alium forte stomachatum, quia et tu furtum faciens vixisti, et non", "candidate_score": 0.630288, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_127", "bdc_text": "oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , er fiel bei Kappel. ac fratris Zwei seiner Brüder sind bei Kappel gefallen:", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2501", "psc_text": "comprehendere volebant altitudinem Christi. Revocavit illos ad viam, tanquam aberrantes; non ut negaret illis quod vellent, sed ut ostenderet qua venirent. 2. Itaque, fratres mei, hunc psalmum ascensionis cantemus ascensuri in corde; quia ut ascendamus descensum est ad nos. Nam vidit scalas Jacob, et in ipsis scalis demonstrati sunt ei ascendentes et descendentes (Gen. XXVIII, 12) : utrumque vidit. Possumus putare ascendentes visos, proficientes; descendentes, deficientes: quia et revera invenimus hoc in populo Dei; alii proficiunt, alii deficiunt. Poterant istos significare illae scalae, sed forte melius intelliguntur omnes boni in illis scalis, et ascendentes et descendentes. Non enim frustra non dictum est cadentes, sed descendentes. Multum autem interest inter descendere et cadere. Nam quia cecidit Adam, ideo descendit Christus: ille cecidit, ille descendit; ille cecidit superbia, ille descendit misericordia. Non autem ipse solus descendit: et quidem de coelo ipse solus descendit; sed multi imitantes eum sancti descendunt ad nos, et", "candidate_score": 0.630245, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_127", "bdc_text": "oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , er fiel bei Kappel. ac fratris Zwei seiner Brüder sind bei Kappel gefallen:", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2499", "psc_text": "1, 14) . Sic descendit ad te, ut maneret in se: descendit ad te, ut fieret tibi convallis plorationis; mansit in se, ut esset tibi mons ascensionis. «Erit,» inquit Isaias, «in novissimis diebus manifestus mons» «Domini, paratus in cacumine montium» (Isai. II, 2) . Ecce quo ascendendum est. Sed noli aliquid terrenum cogitare, nec quia montem audisti, alta quaedam cogites terrae: nec cum saxum audis aut petram, duritia a te intelligatur; nec cum audis leonem, cogites feritatem; nec cum audis agnum, cogites pecus. Nihil horum est in se, et omnia factus est pro te. Hinc ergo ascendendum est, illuc ascendendum; ab exemplo ipsius, ad divinitatem ipsius. Exemplum enim tibi fecit humiliando se. Nam qui nolebant a convalle plorationis ascendere, compressi sunt ab ipso. Praepropere enim volebant habere ascensum, honores altos cogitabant, viam humilitatis non cogitabant. Intelligat Charitas vestra quod dico, duos discipulos voluisse ad latera Domini, unum ad dexteram, alterum", "candidate_score": 0.63017, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_152_154", "bdc_text": "Dezember 1531 . Die Obrigkeit verwahrte sich aber im 7 . Artikel des Kappeler Briefes gegen jeden Eingriff in die Behördenwahl , de Quervain 237. , deinde ut liberi sint a minoribus decimisDie Aufhebung des kleinen bzw. jungen Zehnten wurde nur z. T. bewilligt , de Quervain 233.239 ;", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2477", "psc_text": "An quoniam quem diligit corripit, et flagellat omnem filium quem recipit (Hebr. XII, 6) ? At qui haec judicia respuit, promissa non recipit. Paterna ergo judicia laudentur et in flagello, si promissa diligantur in praemio. 4. [«vers.» 164.] Ita plane facit iste, qui dicit, «Septies in die laudavi te, super judicia justitiae tuae. Septies in die» quod ait, significat Semper. Solet esse quippe iste numerus universitatis indicium: propter quod sex diebus divinae operationis, septimus adjectus est quietis (Gen. II, 2) ; et per septem dies currentes et recurrentes, tempora universa volvuntur. Nec ob aliud dictum est, «Septies cadet» «justus, et resurget:» id est, non perit justus, modis omnibus humiliatus, sed non praevaricatus, alioquin non erit justus. Nam pro omni genere tribulationis, qua in conspectu hominum dejicitur, positum est, «septies cadit;» et pro eo quod ex ipsis omnibus tribulationibus proficit, positum est, «resurget.» Satis illustrat in eo libro consequens sententia praecedentem:", "candidate_score": 0.629082, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_15", "bdc_text": "Er präsidierte die Disputation von Lausanne und war seit 1539 Mitglied des Chorgerichtes in Bern .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2171", "psc_text": "3. [«vers.» 23, 24.] Ubi est nunc illud opprobrium? ubi ille contemptus? Abierunt atque transierunt; et quia inventi sunt qui perierant, illa perierunt. Sed quando Ecclesia talia precabatur, illa patiebatur. «Etenim sederunt principes,» inquit, «et adversum me loquebantur.» Inde persecutio gravis erat, quia eam sedentes, hoc est judiciariis sedibus eminentes, principes decernebant. Refer hoc ad ipsum caput; invenies sedisse principes Judaeorum, consilium quaerentes quomodo Christum perderent (Matth. XXVI, 3) . Refer hoc ad corpus ejus, id est Ecclesiam; invenies reges terrae excogitasse atque jussisse quomodo Christiani nusquam essent. «Etenim sederunt principes, et adversum me loquebantur: servus autem tuus exercebatur in tuis justificationibus.» Qualis exercitatio haec fuerit, qui nosse desideras, quod adjunxit intellige: «Nam et testimonia tua meditatio mea est, et consilium meum justificationes tuae.» Recole quod superius commendavi testimonia esse martyria. Recole in justificationibus Domini nullam esse difficiliorem et mirabiliorem, quam ut suos quisque diligat inimicos. Sic ergo exercebatur corpus", "candidate_score": 0.624002, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_127", "bdc_text": "oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , er fiel bei Kappel. ac fratris Zwei seiner Brüder sind bei Kappel gefallen:", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2500", "psc_text": "ab exemplo ipsius, ad divinitatem ipsius. Exemplum enim tibi fecit humiliando se. Nam qui nolebant a convalle plorationis ascendere, compressi sunt ab ipso. Praepropere enim volebant habere ascensum, honores altos cogitabant, viam humilitatis non cogitabant. Intelligat Charitas vestra quod dico, duos discipulos voluisse ad latera Domini, unum ad dexteram, alterum ad sinistram sedere: vidit eos Dominus praepropere et praepostere de honoribus cogitare, cum prius discere deberent humiliari, ut exaltarentur; et ait eis Dominus: «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum» (Matth. XX, 21, 22) ? Ipse enim in convalle plorationis bibiturus erat calicem passionis: illi autem non attendentes humilitatem Christi, comprehendere volebant altitudinem Christi. Revocavit illos ad viam, tanquam aberrantes; non ut negaret illis quod vellent, sed ut ostenderet qua venirent. 2. Itaque, fratres mei, hunc psalmum ascensionis cantemus ascensuri in corde; quia ut ascendamus descensum est ad nos. Nam vidit scalas Jacob, et in ipsis scalis demonstrati sunt ei", "candidate_score": 0.621596, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_45", "bdc_text": "nisi enim hoc fiat , gravissimas deo , omnium scelerum ultori , poenas dabunt .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_734", "psc_text": "inventuri judicis sententiam. Quare? Quia dixit, «Deus ultionum Dominus, Deus ultionum fidenter» «egit:» id est, nulli pepercit in verbo. Qui in verbo non pepercit passurus, parcet in sententia judicaturus? qui neminem timuit in humilitate, timebit quemquam in claritate? Ex eo quod jam fidenter egit, cogita quomodo sit acturus in fine saeculi. Noli ergo murmurare adversus Deum, qui quasi parcit malis; sed esto bonus cui forte ad tempus in flagello non parcat, et in fine parcat in judicio. «Deus ultionum Dominus, Deus ultionum fidenter egit.» 8. [«vers.» 2.] Et quia fidenter egit, illi non tulerunt fiduciam ejus: et quia humilis venerat, et carne mortali indutus erat, et mori venerat; non facere quod peccatores, sed pati quod peccatores; quia propterea venerat, cum fidenter egisset, et illi ferre non possent fiduciam ejus in verbo, quid fecerunt? Tenuerunt, flagellaverunt, illuserunt, colaphizaverunt, sputis illinierunt, spinis coronaverunt, in cruce levaverunt, postremo occiderunt. Sed quid sequitur quod", "candidate_score": 0.617375, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_109", "bdc_text": "Zwingli , Myconius und Glarean rühmen ihn als guten Schüler .", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2351", "psc_text": "carne una» (Ephes. V, 31, 32) ; agnosco eum plane qui super omnes docentes se intellexit, quando cum esset annorum duodecim, remansit puer Jesus in Jerusalem, et a parentibus suis post triduum inventus est illic in templo sedens inter doctores, audiens illos et interrogans; ubi stupebant omnes qui eum audiebant, super prudentia et responsis ejus (Luc. II, 42-47) . Nec immerito, qui per istam prophetiam tanto ante dixerat, «Super omnes docentes me intellexi.» Omnes enim utique homines vult intelligi, non Deum Patrem; de quo dicit ipse Filius, «Sicut docuit me Pater, haec loquor» (Joan. VIII, 28) . Quod difficillime ex persona Verbi intelligitur; nisi quis utcumque capere valeat id esse Filium a Patre doctum, quod genitum. Cui enim non est aliud esse, aliud doctum esse, sed quod illi est esse, hoc est doctum esse; profecto a quo ei est esse, ab illo simul ei est doctum esse. Ex persona vero", "candidate_score": 0.615222, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_44", "bdc_text": "Utinam tanti facinoris authores commissa sua agnoscant ac in viam redeant ;", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_2483", "psc_text": "Si avertisses a me faciem tuam, fierem conturbatus, nec tua mandata et testimonia custodirem. Custodivi ergo, «quia omnes viae meae in conspectu tuo.» Propitio quippe et adjuvante conspectu, voluit intelligi Deum videre vias suas; sicut oravit qui dixit, «Ne avertas faciem tuam a me» (Psal. XXVI, 9) . Nam utique facies Domini est et super facientes mala, sed ut perdat de terra memoriam eorum (Psal. XXXIII, 17) . Non sic profecto iste dixit vias suas ab illo videri; sed sicut novit Dominus vias justorum (Psal. I, 6) , et sicut ait Moysi, «Scio te prae omnibus» (Exod. XXXIII, 17) . Nam si hoc cum non adjuvaret gradientem, quod ejus viae sunt in conspectu Dei, non diceret ideo se custodisse mandata et testimonia ejus, quia omnes viae suae sunt in conspectu Domini. Novit enim audire, «Servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore: apprehendite disciplinam, nequando irascatur Dominus, et pereatis", "candidate_score": 0.606743, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_44", "bdc_text": "Utinam tanti facinoris authores commissa sua agnoscant ac in viam redeant ;", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_3759", "psc_text": "nostris, quae nos non vidimus; quaedam reddidit temporibus nostris, quae illi non viderunt: per omnes generationes reddidit quae scripta sunt. Et quid restat? Non ei creditur, his omnibus redditis? Quid restat? Ecce fecisti rationem; tanta reddidit: numquid propter pauca residua infidelis est factus? Absit. Quare? Quia, «Fidelis Dominus in verbis suis, et sanctus in omnibus operibus suis.» 18. [«vers. 14.] Confirmat Dominus omnes decidentes.» Sed quos «omnes decidentes?» Omnes omnino decidentes, sed modo quodam decidentes. Etenim multi decidunt ab eo; multi autem decidunt a cogitationibus suis (Psal. V, 11) . Si habebant malas cogitationes, decidunt ab eis, et «confirmat Dominus omnes decidentes.» Qui aliquid amittunt in isto saeculo et sancti sunt, veluti exhonorantur in isto saeculo; ex divitibus fiunt pauperes, ex honoratis fiunt abjecti, et tamen sancti Dei sunt; tanquam decidentes sunt. Sed «confirmat Dominus omnes decidentes.» Septies enim cadit justus et resurgit; impii autem infirmabuntur in malis (Prov. XXIV,", "candidate_score": 0.602147, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_98_100", "bdc_text": "Collin war bei Bullingers letzter Begegnung mit Zwingli in Bremgarten anwesend ( HBRG III 49 ) . - Lit. : HBRG I 428 ;", "psc_chunk_id": "037_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-2_window_859", "psc_text": "illos miracula in manu Moysi faciebam, et ipsi magis magisque corda obdurabant. 14. [«vers. 10.] Quadraginta annis proximus fui generationi huic.» Quid est, «proximus fui?» Praesentavi me in signis et virtutibus meis: non uno die, non duobus; sed, «Quadraginta annis proximus fui generationi huic; et dixi, Semper isti errant corde.» Hoc significaverunt quadraginta anni, quod et «semper.» Quadragenarius enim iste numerus indicat integritatem saeculorum, tanquam perficiantur saecula per hunc numerum. Ideo Dominus quadraginta diebus jejunavit, quadraginta diebus tentatus est in eremo (Matth. IV, 1-11) , et quadraginta diebus fuit cum discipulis post resurrectionem (Act. I, 3) . Primis quadraginta diebus tentationem, posterioribus quadraginta diebus consolationem ostendit; quia cum tentamur, sine dubio consolamur. Corpus enim ejus, id est Ecclesia, necesse est tentationes patiatur in hoc saeculo; sed non deest ille consolator qui dixit: «Ecce ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi» (Matth. XXVIII, 20) . «Et dixi, Semper isti errant corde.»", "candidate_score": 0.590138, "ce_score": null } ] }, { "rank": 4, "cf_id": "cf021", "work_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1", "max_score": 0.692485, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10073_sent_0", "bdc_text": "Salutem et conscientiae pacem per Christum Iesum , dominum ac servatorem nostrum .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_3654", "psc_text": "Domino autem Christo aptissime possunt. Unde intelligitur etiam ipsum vocabulum Salomonis ad figuratam significationem adhibitum, ut in eo Christus accipiatur. Salomon quippe interpretatur Pacificus; ac per hoc, tale vocabulum illi verissime atque optime congruit, per quem mediatorem ex inimicis, accepta remissione peccatorum, reconciliamur Deo. Etenim cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus (Rom. V, 10) . Idem ipse est ille pacificus, qui fecit utraque unum, et medium parietem maceriae solvens, inimicitias in carne sua; legem mandatorum decretis evacuans, ut duos conderet in se in unum novum hominem, faciens pacem: et veniens evangelizavit pacem iis qui longe, et pacem iis qui prope (Ephes. II, 14-17) . Ipse in Evangelio dicit: Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis (Joan. XIV, 27) . Et multis aliis testimoniis Dominus Christus pacificus esse monstratur: non secundum pacem quam novit et quaerit hic mundus; sed illam pacem de qua dicitur apud prophetam, Dabo", "candidate_score": 0.692485, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_167_169", "bdc_text": "Köhler , Ehegericht I 319 f. Das Gericht setzte sich aus folgenden Mitgliedern zusammen : In der Stadt zwei Prediger , zwei Vertreter des Kleinen und vier ( ursprünglich zwei ) des Großen Rates ; auf der Landschaft in jeder Kirchgemeinde zwei vom Landvogt ernannte Gemeindeglieder und der Pfarrer .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2184", "psc_text": "designatis partibus continetur, oriente, occidente, meridiano, et aquilone: ab his omnibus partibus vocati in Trinitate, et perfecti fide et praecepto Trinitatis, quoniam ter quaterni duodecim fiunt, agnoscitis quare ad totum orbem pertineant sancti, qui sedebunt super duodecim sedes judicaturi duodecim tribus Israel; quia et duodecim tribus Israel, totius Israel duodecim tribus sunt. Sicut enim judicaturi ex toto mundo, sic et judicandi ex toto mundo. Apostolus de se Paulus cum argueret fideles laicos, quia judicia sua non ad Ecclesiam deferebant, sed ad publicum pertrahebant eos cum quibus habebant negotia, ait: Nescitis quia Angelos judicabimus (I Cor. VI, 3) ? Videte quemadmodum judicem se fecit; non solum se, sed et omnes qui recte judicant in Ecclesia. 11. Cum ergo manifestum sit, multos cum Domino judicaturos, alios vero, non tamen ex aequo, sed pro meritis judicandos; cum omnibus Angelis suis veniet, quando ante eum congregabuntur omnes gentes (Matth. XXV, 31, 32), et inter", "candidate_score": 0.66928, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_7_9", "bdc_text": ", er galt 1522 als möglicher Nachfolger von Matthäus Schiner als Bischof von Sitten , doch begann zu dieser Zeit seine Hinneigung zur Reformation . Schon vorher hatte er einige Lutherschriften kennengelernt ( s. Feller 113 ) .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1639", "psc_text": "sibi dantem consilium sic redarguit. Passurus enim Dominus erat pro salute nostra, et de ipsa passione quae futura erant praedicabat: et ait Petrus, Absit Domine; propitius tibi esto, non fiet hoc. Praecedere volebat Dominum, et consilium dare magistro. Dominus autem ut non eum faceret praecedentem, sed sequentem, Redi, inquit, retro satanas (Matth. XVI, 22, 23) . Ideo, inquit, satanas, quia vis antecedere eum quem debes sequi: si autem retro fueris, et secutus fueris, jam non satanas. Quid ergo? Super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam (Ibid., 18) . 26. Convertantur retrorsum et revereantur, qui volunt mihi mala. Malevoli sunt, qui etiam cum benedicunt, quantum in corde eorum est maledicunt. Dicis alicui, Esto christianus: Sis christianus, sed tu. Bonam rem dixit, sed non illi imputatur quod dixit, sed quo animo dixit: quomodo imputatum est et Judaeis, quando ille ex caeco nato factus est videns: cum eum premerent insultationibus et urgerent, ait illis,", "candidate_score": 0.66155, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_167_169", "bdc_text": "Köhler , Ehegericht I 319 f. Das Gericht setzte sich aus folgenden Mitgliedern zusammen : In der Stadt zwei Prediger , zwei Vertreter des Kleinen und vier ( ursprünglich zwei ) des Großen Rates ; auf der Landschaft in jeder Kirchgemeinde zwei vom Landvogt ernannte Gemeindeglieder und der Pfarrer .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2188", "psc_text": "in judicio: Advocabit coelum sursum, et terram discernere populum suum. A quibus, nisi a malis? De quibus hic postea non fit mentio, jam tanquam dijudicatis ad poenam. Istos bonos vide, et distingue. Advocabit coelum sursum, et terram discernere populum suum. Vocat et terram, non tamen concernendam, sed discernendam. Primo enim concretos vocavit, quando locutus est Deus deorum, et vocavit terram a solis ortu usque ad occasum; nondum discreverat: servi illi missi erant invitare ad nuptias, qui congregaverant bonos et malos (Matth. XXII, 10). Cum vero Deus deorum manifestus veniet, et non silebit, sic advocabit coelum sursum, ut judicet cum illo. Quod enim coelum, ipsi coeli; sicut quae terra, ipsae terrae; sicut quae Ecclesia, ipsae Ecclesiae. Advocabit coelum sursum, et terram discernere populum suum. Jam cum coelo terram discernit, id est, coelum cum illo terram discernit. Quomodo discernit terram? Ut alios ponat ad dextram, alios ad sinistram. Terrae autem discretae quid", "candidate_score": 0.655708, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_169_171", "bdc_text": "auf der Landschaft in jeder Kirchgemeinde zwei vom Landvogt ernannte Gemeindeglieder und der Pfarrer . Diesem Gericht oblag die undankbare Aufgabe der Sittenüber wachung , worin es von den Pfarrern nachdrücklich unterstützt wurde , weshalb sich der Groll des Volkes besonders gegen die Geistlichen richtete . Von einer Abschaffung des Chorgerichtes war in der Eingabe nicht mehr die Rede , wohl aber von der Entfernung aller Prädikanten .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1341", "psc_text": "exhibere, cum basilicarum fores ne ingrederemur multitudinem et Officio intercluserit; quod legatos a nobis ad se missos injuriose rejecerit; quod loca multa, vi primo, dehinc auctoritate judiciaria usurpaverit. --Praetermissor ablatorum: cum Paulus apostolus dicat: Audet quis vestrum adversus alium negotium habens judicari apud injustos, et non apud sanctos (I Cor. VI, 1) . Videte quale illi crimen objecerint, quia non apud episcopos agere voluit de locis, sed apud judicem.-- Praeter alia illicita ejus admissa, quae prae honestate stili nostri s iluimus, a sacerdotali choro perpetuo esse damnatum: ne eo palpato, Dei Ecclesia aut contagione, aut aliquo crimine maculetur. Quod idipsum Paulus apostolus exhortatur, et admonet: « Praecipimus autem vobis, fratres, in nomine Domini nostri Jesu Christi, ut discedatis ab omni fratre inordinate ambulante » (II Thess. III, 6). Atque adeo non immemores puritatis Ecclesiae, conducibile existimavimus, omnes sanctos consacerdotes, et omnes clericos, et omnes populos qui se christianos meminerunt, hac", "candidate_score": 0.652998, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_11", "bdc_text": "und widmete ihm die Schrift «Von göttlicher und menschlicher Gerechtigkeit » ( Z II 458ff) . Am 1 .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_704", "psc_text": "Est enim justitia Dei, quae et nostra fit, cum donatur nobis. Ideo autem Dei justitia dicitur, ne homo se putet a seipso habere justitiam. Sic enim dicit apostolus Paulus: Credenti in eum qui justificat impium (quid est, qui justificat impium? qui ex impio facit justum) deputatur fides ejus ad justitiam (Rom. IV, 5) . Judaei vero quia suis viribus se putabant implere posse justitiam, offenderunt in lapidem offensionis (Rom. IX, 32) et petram scandali, et gratiam Christi non agnoverunt. Acceperunt enim Legem qua fierent rei, non qua liberarentur a reatu. Denique quid de illis Apostolus dicit? Testimonium enim perhibeo illis quod zelum Dei habent, sed non secundum scientiam. Quid est quod dixit, Zelum Dei habent Judaei, sed non secundum scientiam? Audi quid sit, non secundum scientiam: Ignorantes enim Dei justitiam et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti (Id. X, 2, 3) . Si ergo ideo non secundum scientiam", "candidate_score": 0.651838, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_170_172", "bdc_text": "Diesem Gericht oblag die undankbare Aufgabe der Sittenüber wachung , worin es von den Pfarrern nachdrücklich unterstützt wurde , weshalb sich der Groll des Volkes besonders gegen die Geistlichen richtete . Von einer Abschaffung des Chorgerichtes war in der Eingabe nicht mehr die Rede , wohl aber von der Entfernung aller Prädikanten . Nach anfänglichem Zögern wurde diesem Wunsch entsprochen ;", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1341", "psc_text": "exhibere, cum basilicarum fores ne ingrederemur multitudinem et Officio intercluserit; quod legatos a nobis ad se missos injuriose rejecerit; quod loca multa, vi primo, dehinc auctoritate judiciaria usurpaverit. --Praetermissor ablatorum: cum Paulus apostolus dicat: Audet quis vestrum adversus alium negotium habens judicari apud injustos, et non apud sanctos (I Cor. VI, 1) . Videte quale illi crimen objecerint, quia non apud episcopos agere voluit de locis, sed apud judicem.-- Praeter alia illicita ejus admissa, quae prae honestate stili nostri s iluimus, a sacerdotali choro perpetuo esse damnatum: ne eo palpato, Dei Ecclesia aut contagione, aut aliquo crimine maculetur. Quod idipsum Paulus apostolus exhortatur, et admonet: « Praecipimus autem vobis, fratres, in nomine Domini nostri Jesu Christi, ut discedatis ab omni fratre inordinate ambulante » (II Thess. III, 6). Atque adeo non immemores puritatis Ecclesiae, conducibile existimavimus, omnes sanctos consacerdotes, et omnes clericos, et omnes populos qui se christianos meminerunt, hac", "candidate_score": 0.651504, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_171_173", "bdc_text": "Von einer Abschaffung des Chorgerichtes war in der Eingabe nicht mehr die Rede , wohl aber von der Entfernung aller Prädikanten . Nach anfänglichem Zögern wurde diesem Wunsch entsprochen ; erst 1536 wurden die Pfarrer wieder in das Gericht berufen , s. de Quervain 24ff. 56ff. 232ff ;", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1341", "psc_text": "exhibere, cum basilicarum fores ne ingrederemur multitudinem et Officio intercluserit; quod legatos a nobis ad se missos injuriose rejecerit; quod loca multa, vi primo, dehinc auctoritate judiciaria usurpaverit. --Praetermissor ablatorum: cum Paulus apostolus dicat: Audet quis vestrum adversus alium negotium habens judicari apud injustos, et non apud sanctos (I Cor. VI, 1) . Videte quale illi crimen objecerint, quia non apud episcopos agere voluit de locis, sed apud judicem.-- Praeter alia illicita ejus admissa, quae prae honestate stili nostri s iluimus, a sacerdotali choro perpetuo esse damnatum: ne eo palpato, Dei Ecclesia aut contagione, aut aliquo crimine maculetur. Quod idipsum Paulus apostolus exhortatur, et admonet: « Praecipimus autem vobis, fratres, in nomine Domini nostri Jesu Christi, ut discedatis ab omni fratre inordinate ambulante » (II Thess. III, 6). Atque adeo non immemores puritatis Ecclesiae, conducibile existimavimus, omnes sanctos consacerdotes, et omnes clericos, et omnes populos qui se christianos meminerunt, hac", "candidate_score": 0.651479, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_167_169", "bdc_text": "Köhler , Ehegericht I 319 f. Das Gericht setzte sich aus folgenden Mitgliedern zusammen : In der Stadt zwei Prediger , zwei Vertreter des Kleinen und vier ( ursprünglich zwei ) des Großen Rates ; auf der Landschaft in jeder Kirchgemeinde zwei vom Landvogt ernannte Gemeindeglieder und der Pfarrer .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2186", "psc_text": "tuam ante te (Malach. III, 1, et Matth. XI, 10). Ergo cum omnibus Angelis veniens, simul secum habebit et sanctos. Aperte enim dicit et Isaias: Veniet ad judicium cum senioribus populi (Isai. III, 14) . Isti ergo seniores populi, isti jam Angeli nominati, ista millia multorum perfectorum de toto orbe venientium, coelum vocantur. Illa vero, terra, sed fructuosa. Quae terra fructuosa? In dextra ponenda, cui dicetur, Esurivi, et dedistis mihi manducare: vere terra fructuosa, cui gaudet Apostolus, quando ei miserunt ad necessitates ejus: Non quia quaero datum, inquit, sed requiro fructum. Et gratias agit dicens: Quia tandem aliquando repullulastis pro me sapere (Philipp. IV, 17, 10) . Repullulastis ut arboribus dicit, quae sterilitato quadam exaruerant. Veniens itaque Dominus ad judicium, ut jam Psalmum, fratres, audiamus, quid facturus est? Advocabit coelum sursum: coelum, omnes sanctos perfectos judicaturos; advocabit eos sursum, sessores secum judicaturos duodecim tribus Israel. Quomodo enim Advocabit coelum sursum,", "candidate_score": 0.648428, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_167_169", "bdc_text": "Köhler , Ehegericht I 319 f. Das Gericht setzte sich aus folgenden Mitgliedern zusammen : In der Stadt zwei Prediger , zwei Vertreter des Kleinen und vier ( ursprünglich zwei ) des Großen Rates ; auf der Landschaft in jeder Kirchgemeinde zwei vom Landvogt ernannte Gemeindeglieder und der Pfarrer .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2185", "psc_text": "judicem se fecit; non solum se, sed et omnes qui recte judicant in Ecclesia. 11. Cum ergo manifestum sit, multos cum Domino judicaturos, alios vero, non tamen ex aequo, sed pro meritis judicandos; cum omnibus Angelis suis veniet, quando ante eum congregabuntur omnes gentes (Matth. XXV, 31, 32), et inter omnes Angelos deputandi erunt illi, qui tam perfecti fuerint ut sedentes super duodecim sedes judicent duodecim tribus Israel. Etenim homines dicti sunt angeli: Apostolus de se dicit, Sicut angelum Dei suscepistis me (Gal. IV, 14) . De Joanne Baptista dicitur: Ecce mitto angelum meum ante faciem tuam, qui praeparabit viam tuam ante te (Malach. III, 1, et Matth. XI, 10). Ergo cum omnibus Angelis veniens, simul secum habebit et sanctos. Aperte enim dicit et Isaias: Veniet ad judicium cum senioribus populi (Isai. III, 14) . Isti ergo seniores populi, isti jam Angeli nominati, ista millia multorum perfectorum de toto orbe", "candidate_score": 0.645119, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_177_179", "bdc_text": "Haec in praesentia de agricolis per rumores audio ; ubi compositis rebus certiora cognovero , tibi quoque impartiam . Vale . Ex Berna , 3 .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1071", "psc_text": "Dominus noster Jesus Christus dicit: Venite, filii, audite me. Audiamus illum simul, audite illum per nos: docere enim vult ille humilis, ille tympanizans, ille affectans, docere nos vult. Et quid dicit? Venite, filii, audite me, timorem Domini docebo vos. Doceat ergo, praebeamus aurem, praebeamus cor. Non aperiamus aures carnis, et cordis claudamus; sed sicut ipse dixit in Evangelio, Qui habet aures audiendi, audiat (Id. XI, 15) . Quis nolit audire docentem Christum per Prophetam? 17. [vers. 13.] Quis est homo qui vult vitam, et diligit dies videre bonos? Interrogat. Nonne omnis in vobis respondet, Ego? An quisquam est in vobis qui non diligit vitam, id est, qui non vult vitam, et non diligit dies videre bonos? Nonne quotidie hoc murmuratis, et hoc dicitis: Quamdiu ista patimur? Quotidie pejora et pejora: apud parentes nostros fuerunt dies laetiores, fuerunt dies meliores. O si interrogares ipsos parentes tuos, similiter tibi de diebus suis", "candidate_score": 0.641422, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_38_40", "bdc_text": "exoptatissima praeda elapsi sitis . E diverso non possum non reliquorum fratrum , qui isthic manserunt , vicem dolere , quod velint-nolint papisticam abominationem recipere coganturSiehe Bucher , aaO. . Imo vero multo magis hiaus ii korrigiert .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2109", "psc_text": "XII, 20) ? nec attendentes post epulas quotidianas splendidas, et purpuram et byssum, divitem damnatum ad tormenta in infernum; et post labores et ulcera et famem, pauperem requiescentem in sinu Abrahae (Id. XVI, 19): ista non curantes, sed attendentes ad id quod praesens est, et post hanc mortem non providentes, nisi quemadmodum nomen eorum quod reprobatur in coelo, invocetur in terra. Describens ergo tales Spiritus sanctus ait: Haec via ipsorum scandalum ipsis, et postea in ore suo benedicent. Sicut dixit Dominus Jesus Christus de quibusdam, qui primo accedunt ad fidem mundati verbo Dei et exorcismis in nomine Christi, ut accipiant gratiam Dei, ut baptizentur, et postea redeuntes ad pejora mala quam antea commiserant, Fient illis, inquit, posteriora deteriora prioribus (II Petr. II, 20) : hoc Petrus apostolus: Dominus autem, Et erunt posteriora, inquit, illius hominis pejora quam erant priora (Luc. XI, 26) . Quare? Quia primo vel apertus paganus erat,", "candidate_score": 0.637875, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_167", "bdc_text": "Köhler , Ehegericht I 319 f. Das Gericht setzte sich aus folgenden Mitgliedern zusammen :", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2184", "psc_text": "designatis partibus continetur, oriente, occidente, meridiano, et aquilone: ab his omnibus partibus vocati in Trinitate, et perfecti fide et praecepto Trinitatis, quoniam ter quaterni duodecim fiunt, agnoscitis quare ad totum orbem pertineant sancti, qui sedebunt super duodecim sedes judicaturi duodecim tribus Israel; quia et duodecim tribus Israel, totius Israel duodecim tribus sunt. Sicut enim judicaturi ex toto mundo, sic et judicandi ex toto mundo. Apostolus de se Paulus cum argueret fideles laicos, quia judicia sua non ad Ecclesiam deferebant, sed ad publicum pertrahebant eos cum quibus habebant negotia, ait: Nescitis quia Angelos judicabimus (I Cor. VI, 3) ? Videte quemadmodum judicem se fecit; non solum se, sed et omnes qui recte judicant in Ecclesia. 11. Cum ergo manifestum sit, multos cum Domino judicaturos, alios vero, non tamen ex aequo, sed pro meritis judicandos; cum omnibus Angelis suis veniet, quando ante eum congregabuntur omnes gentes (Matth. XXV, 31, 32), et inter", "candidate_score": 0.636422, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_126_128", "bdc_text": "Die Ehefrau ist nicht bekannt. , cui dicas , velim , patris Zunftmeister Rudolf Thumysen ( s. oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , er fiel bei Kappel. ac fratris Zwei seiner Brüder sind bei Kappel gefallen: 1 .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_132", "psc_text": "corde, sicut in psalmo tertio tractatum est. Quemadmodum autem invenitur in Evangelio filios Domini nostri Jesu Christi dictos esse discipulos (Matth. IX, 14), sic in eodem Evangelio invenitur etiam fratres esse appellatos; resurgens enim Dominus ait, Vade, et dic fratribus meis (Joan. XX, 17) , et Apostolus eum dicit primogenitum in multis fratribus (Rom. VIII, 29): discipuli ergo ejus ruina qui eum tradidit, recte intelligitur Fratris ruina, quod Achitophel interpretari diximus. Chusi autem, quod interpretatur Silentium, recte accipitur adversus illos dolos Dominum nostrum silentio dimicasse, id est altissimo secreto quo caecitas ex parte Israel facta est, cum Dominum persequebantur, ut plenitudo Gentium subintraret, et sic omnis Israel salvus fieret. Ad hoc profundum secretum altumque silentium cum venisset Apostolus, exclamavit quasi quodam ipsius altitudinis horrore perculsus: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ipsius! Quis enim cognovit mentem Domini, aut quis consiliarius illius", "candidate_score": 0.636276, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_167", "bdc_text": "Köhler , Ehegericht I 319 f. Das Gericht setzte sich aus folgenden Mitgliedern zusammen :", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_2186", "psc_text": "tuam ante te (Malach. III, 1, et Matth. XI, 10). Ergo cum omnibus Angelis veniens, simul secum habebit et sanctos. Aperte enim dicit et Isaias: Veniet ad judicium cum senioribus populi (Isai. III, 14) . Isti ergo seniores populi, isti jam Angeli nominati, ista millia multorum perfectorum de toto orbe venientium, coelum vocantur. Illa vero, terra, sed fructuosa. Quae terra fructuosa? In dextra ponenda, cui dicetur, Esurivi, et dedistis mihi manducare: vere terra fructuosa, cui gaudet Apostolus, quando ei miserunt ad necessitates ejus: Non quia quaero datum, inquit, sed requiro fructum. Et gratias agit dicens: Quia tandem aliquando repullulastis pro me sapere (Philipp. IV, 17, 10) . Repullulastis ut arboribus dicit, quae sterilitato quadam exaruerant. Veniens itaque Dominus ad judicium, ut jam Psalmum, fratres, audiamus, quid facturus est? Advocabit coelum sursum: coelum, omnes sanctos perfectos judicaturos; advocabit eos sursum, sessores secum judicaturos duodecim tribus Israel. Quomodo enim Advocabit coelum sursum,", "candidate_score": 0.634293, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_75", "bdc_text": "Binder machte sich als Lehrer und Schuldramatiker vielfach verdient .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1935", "psc_text": "in his adjutor factus est Dominus dimittendo peccata. Iniquorum enim conscientias non sanat nisi indulgentia. Si enim magnas tribulationes habere se dicit debitor fisci confessus, et intuens angustias rei familiaris suae, cum se videt non posse esse solvendo; propter imminentes omni anno compulsores, tribulationes magnas se pati dicit, nec usquam respirat nisi in spe indulgentiae rerum terrenarum: quanto magis debitor poenarum de abundantia delictorum, quando reddet quod debet de mala conscientia, quando si reddiderit ipse perit? Hoc enim debitum reddere, poenas luere est. Restat ergo ut de ipsius indulgentia securi esse possimus: si tamen accepta indulgentia non rursus ad debita contrahenda redeamus. 4. Isti ergo filii Core fortasse intelliguntur esse illi, quibus locutus est Petrus in Actibus Apostolorum, cum intenti facti essent ad mirabilia adventus Spiritus sancti, cum omnes in quos venerat linguis omnibus loquerentur. Annuntiavit enim illis Christum, eum qui tanta potuisset mittendo Spiritum sanctum. Illi quem ipsi crucifixerant", "candidate_score": 0.633083, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_171", "bdc_text": "Von einer Abschaffung des Chorgerichtes war in der Eingabe nicht mehr die Rede , wohl aber von der Entfernung aller Prädikanten .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1341", "psc_text": "exhibere, cum basilicarum fores ne ingrederemur multitudinem et Officio intercluserit; quod legatos a nobis ad se missos injuriose rejecerit; quod loca multa, vi primo, dehinc auctoritate judiciaria usurpaverit. --Praetermissor ablatorum: cum Paulus apostolus dicat: Audet quis vestrum adversus alium negotium habens judicari apud injustos, et non apud sanctos (I Cor. VI, 1) . Videte quale illi crimen objecerint, quia non apud episcopos agere voluit de locis, sed apud judicem.-- Praeter alia illicita ejus admissa, quae prae honestate stili nostri s iluimus, a sacerdotali choro perpetuo esse damnatum: ne eo palpato, Dei Ecclesia aut contagione, aut aliquo crimine maculetur. Quod idipsum Paulus apostolus exhortatur, et admonet: « Praecipimus autem vobis, fratres, in nomine Domini nostri Jesu Christi, ut discedatis ab omni fratre inordinate ambulante » (II Thess. III, 6). Atque adeo non immemores puritatis Ecclesiae, conducibile existimavimus, omnes sanctos consacerdotes, et omnes clericos, et omnes populos qui se christianos meminerunt, hac", "candidate_score": 0.632441, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_176_178", "bdc_text": "solidum mensem Zofingae et Arovię delituerit hostemque aggredi noluerit Davon findet sich nichts in der Eingabe. . Haec in praesentia de agricolis per rumores audio ; ubi compositis rebus certiora cognovero , tibi quoque impartiam .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1071", "psc_text": "Dominus noster Jesus Christus dicit: Venite, filii, audite me. Audiamus illum simul, audite illum per nos: docere enim vult ille humilis, ille tympanizans, ille affectans, docere nos vult. Et quid dicit? Venite, filii, audite me, timorem Domini docebo vos. Doceat ergo, praebeamus aurem, praebeamus cor. Non aperiamus aures carnis, et cordis claudamus; sed sicut ipse dixit in Evangelio, Qui habet aures audiendi, audiat (Id. XI, 15) . Quis nolit audire docentem Christum per Prophetam? 17. [vers. 13.] Quis est homo qui vult vitam, et diligit dies videre bonos? Interrogat. Nonne omnis in vobis respondet, Ego? An quisquam est in vobis qui non diligit vitam, id est, qui non vult vitam, et non diligit dies videre bonos? Nonne quotidie hoc murmuratis, et hoc dicitis: Quamdiu ista patimur? Quotidie pejora et pejora: apud parentes nostros fuerunt dies laetiores, fuerunt dies meliores. O si interrogares ipsos parentes tuos, similiter tibi de diebus suis", "candidate_score": 0.632227, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_74", "bdc_text": "und übersetzte Zwinglis «Subsidium sive coronis de eucharistia» , 1525 ( Z IV 456f) .", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_4126", "psc_text": "ex semine David. 44. Et sustulit eum de gregibus ovium; de post festantes accepit eum, pascere Jacob servum suum, et Israel haereditatem suam. Ille quidem David, ex cujus semine caro Christi est, ab officio pastorali pecorum ad hominum regnum translatus est: noster autem David, ipse Jesus, ab hominibus ad homines, a Judaeis ad Gentes; tamen secundum parabolam ab ovibus ad oves ablatus atque translatus est. Non sunt enim modo in terra illa Ecclesiae Judaeae in Christo, quae fuerunt circumcisorum recenti passione et resurrectione Domini nostri; de quibus dicit Apostolus: Eram autem ignotus facie Ecclesiis Judaeae quae sunt in Christo: tantum autem audiebant quia is qui aliquando nos persequebatur, nunc evangelizat fidem quam aliquando vastabat; et in me magnificabant Dominum (Gal. I, 22-24) . Jam hinc illae Ecclesiae transierunt populorum circumcisorum; ac per hoc in Judaea quae modo in terra est, non est modo Christus: ablatus est inde; nunc Gentium greges", "candidate_score": 0.629727, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_44", "bdc_text": "Utinam tanti facinoris authores commissa sua agnoscant ac in viam redeant ;", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1294", "psc_text": "7. [vers. 18.] Confirmat ergo justos Dominus. Quomodo eos confirmat? Novit Dominus vias immaculatorum. Quando patiuntur mala, vias malas ambulare creduntur ab ignorantibus, ab his qui non noverunt videre vias immaculatorum. Ille qui eas novit, scit per quam rectum ducat mansuetos suos. Unde dixit in alio psalmo: Diriget mites in judicio, docebit mansuetos vias suas (Psal. XXIV, 9) . Quomodo putatis detestatos homines transeuntes ulcerosum pauperem jacentem ante divitis januam (Luc. XVI, 20)? Quomodo forte hunc occlusis naribus conspuebant? Noverat autem Dominus illi servare paradisum. Quomodo autem sibi optabat vitam illius qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide? Dominus autem qui prospiciebat dies illius, noverat ejus futura tormenta, et sine fine tormenta. Ergo, Novit Dominus vias immaculatorum. 8. Et haereditas eorum in aeternum erit. Hoc in fide habemus: Dominus numquid in fide? Dominus novit illa in tanta manifestatione, in quanta non possumus dicere, cum vel aequati Angelis erimus.", "candidate_score": 0.619506, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_44", "bdc_text": "Utinam tanti facinoris authores commissa sua agnoscant ac in viam redeant ;", "psc_chunk_id": "036_Augustinus-Hipponensis_Enarrationes-in-Psalmos-1_window_1314", "psc_text": "ad maledicentes, et facti sunt benedicentes: et jam sic disperierunt maledicentes eum, cum ejus munere facti sunt benedicentes, quem malo suo maledicebant, bono autem ipsius benedicunt. 15. [vers. 23.] Videte quid sequitur: A Domino gressus hominis dirigentur, et viam ejus volet. Ipse homo ut velit viam Domini, ab ipso Domino diriguntur gressus ejus. Nam si Dominus non dirigeret gressus hominis, tam pravi erant, ut semper per prava irent, et semitas curvas sequendo redire non possent. Venit autem ille, et vocavit, et redemit, et sanguinem fudit: hoc pretium dedit, haec bona fecit, et mala passus est. Attende quae fecerit; Deus est: attende quae passus sit; homo est. Quis iste Deus homo? Si tu, o homo, non dimitteres Deum, non fieret pro te Deus homo. Parum enim tibi erat ad remunerationem vel ad donum ejus, quia et hominem te fecit, nisi et homo pro te fieret? Ipse est enim qui direxit gressus", "candidate_score": 0.60454, "ce_score": null } ] }, { "rank": 5, "cf_id": "cf020", "work_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas", "max_score": 0.692167, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10073_sent_83_85", "bdc_text": "und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s. unten Anm. 18 ) in Mailand ; heimgekehrt übernahm er das Amt des Schulmeisters im Kloster St .", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_69", "psc_text": "Nam et quod visus [ Al. jussus] sit ire Jerosolymam, ad hoc isse ut videret apostolum, non discendi studio, quia et ipse eumdem praedicationis haberet auctorem; sed honoris priori apostolo deferendi. Et mansi apud eum diebus quindecim. Non grandi indiguit magisterio qui tanto se ad videndum Petrum tempore praeparavit. Et licet quibusdam superfluum videatur, numeros quoque qui in Scripturis sunt observare: tamen non abs re arbitror quindecim dies, quibus apud Petrum Paulus habitavit, plenam significare scientiam, consummatamque doctrinam. Siquidem quindecim sunt carmina in Psalterio, et quindecim gradus per quos ad canendum ascendunt Deo, et in atriis ejus consistendum justus ascendit. Ezechias quoque quindecim annorum spatio sibi ad vitam dato, signum accipere meretur in gradibus (Isa. XXXVIII): et solemnitates Dei a quinto decimo die incipiunt (Exod. XII). Necnon (quia duplicem intelligentiam sequamur) propterea quindecim ponit dies, ut ostendat non fuisse grande tempus, quo potuerit aliquid a Petro discere; ut ad illum", "candidate_score": 0.692167, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_83", "bdc_text": "und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s.", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_69", "psc_text": "Nam et quod visus [ Al. jussus] sit ire Jerosolymam, ad hoc isse ut videret apostolum, non discendi studio, quia et ipse eumdem praedicationis haberet auctorem; sed honoris priori apostolo deferendi. Et mansi apud eum diebus quindecim. Non grandi indiguit magisterio qui tanto se ad videndum Petrum tempore praeparavit. Et licet quibusdam superfluum videatur, numeros quoque qui in Scripturis sunt observare: tamen non abs re arbitror quindecim dies, quibus apud Petrum Paulus habitavit, plenam significare scientiam, consummatamque doctrinam. Siquidem quindecim sunt carmina in Psalterio, et quindecim gradus per quos ad canendum ascendunt Deo, et in atriis ejus consistendum justus ascendit. Ezechias quoque quindecim annorum spatio sibi ad vitam dato, signum accipere meretur in gradibus (Isa. XXXVIII): et solemnitates Dei a quinto decimo die incipiunt (Exod. XII). Necnon (quia duplicem intelligentiam sequamur) propterea quindecim ponit dies, ut ostendat non fuisse grande tempus, quo potuerit aliquid a Petro discere; ut ad illum", "candidate_score": 0.66807, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_50_52", "bdc_text": "Konrad Pellikan , s. oben [Nr. 37 ] S. 201 f , Anm. 11 . Oswald Myconius ( Geißhüsler) , 1488-1552 , geboren in Luzern , besuchte die Schule in Rottweil , studierte 1510-1514 in Basel , wurde dort Lehrer zu St . Theodor , dann zu St . Peter , 1516 Schulmeister am Großmünsterstift in Zürich. Hier bemühte er sich mit Erfolg um die Wahl Zwinglis .", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_69", "psc_text": "Nam et quod visus [ Al. jussus] sit ire Jerosolymam, ad hoc isse ut videret apostolum, non discendi studio, quia et ipse eumdem praedicationis haberet auctorem; sed honoris priori apostolo deferendi. Et mansi apud eum diebus quindecim. Non grandi indiguit magisterio qui tanto se ad videndum Petrum tempore praeparavit. Et licet quibusdam superfluum videatur, numeros quoque qui in Scripturis sunt observare: tamen non abs re arbitror quindecim dies, quibus apud Petrum Paulus habitavit, plenam significare scientiam, consummatamque doctrinam. Siquidem quindecim sunt carmina in Psalterio, et quindecim gradus per quos ad canendum ascendunt Deo, et in atriis ejus consistendum justus ascendit. Ezechias quoque quindecim annorum spatio sibi ad vitam dato, signum accipere meretur in gradibus (Isa. XXXVIII): et solemnitates Dei a quinto decimo die incipiunt (Exod. XII). Necnon (quia duplicem intelligentiam sequamur) propterea quindecim ponit dies, ut ostendat non fuisse grande tempus, quo potuerit aliquid a Petro discere; ut ad illum", "candidate_score": 0.666216, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_107_109", "bdc_text": "NDB III 325 , mit weiterer Lit . et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde . Zwingli , Myconius und Glarean rühmen ihn als guten Schüler .", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_69", "psc_text": "Nam et quod visus [ Al. jussus] sit ire Jerosolymam, ad hoc isse ut videret apostolum, non discendi studio, quia et ipse eumdem praedicationis haberet auctorem; sed honoris priori apostolo deferendi. Et mansi apud eum diebus quindecim. Non grandi indiguit magisterio qui tanto se ad videndum Petrum tempore praeparavit. Et licet quibusdam superfluum videatur, numeros quoque qui in Scripturis sunt observare: tamen non abs re arbitror quindecim dies, quibus apud Petrum Paulus habitavit, plenam significare scientiam, consummatamque doctrinam. Siquidem quindecim sunt carmina in Psalterio, et quindecim gradus per quos ad canendum ascendunt Deo, et in atriis ejus consistendum justus ascendit. Ezechias quoque quindecim annorum spatio sibi ad vitam dato, signum accipere meretur in gradibus (Isa. XXXVIII): et solemnitates Dei a quinto decimo die incipiunt (Exod. XII). Necnon (quia duplicem intelligentiam sequamur) propterea quindecim ponit dies, ut ostendat non fuisse grande tempus, quo potuerit aliquid a Petro discere; ut ad illum", "candidate_score": 0.658471, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_70_72", "bdc_text": "LThK VII 716 ; Schl. 16212-16216 . 16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft .", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_69", "psc_text": "Nam et quod visus [ Al. jussus] sit ire Jerosolymam, ad hoc isse ut videret apostolum, non discendi studio, quia et ipse eumdem praedicationis haberet auctorem; sed honoris priori apostolo deferendi. Et mansi apud eum diebus quindecim. Non grandi indiguit magisterio qui tanto se ad videndum Petrum tempore praeparavit. Et licet quibusdam superfluum videatur, numeros quoque qui in Scripturis sunt observare: tamen non abs re arbitror quindecim dies, quibus apud Petrum Paulus habitavit, plenam significare scientiam, consummatamque doctrinam. Siquidem quindecim sunt carmina in Psalterio, et quindecim gradus per quos ad canendum ascendunt Deo, et in atriis ejus consistendum justus ascendit. Ezechias quoque quindecim annorum spatio sibi ad vitam dato, signum accipere meretur in gradibus (Isa. XXXVIII): et solemnitates Dei a quinto decimo die incipiunt (Exod. XII). Necnon (quia duplicem intelligentiam sequamur) propterea quindecim ponit dies, ut ostendat non fuisse grande tempus, quo potuerit aliquid a Petro discere; ut ad illum", "candidate_score": 0.657912, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_106_108", "bdc_text": "Alfred Hartmann , Art. Collinus , in : NDB III 325 , mit weiterer Lit . et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde .", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_69", "psc_text": "Nam et quod visus [ Al. jussus] sit ire Jerosolymam, ad hoc isse ut videret apostolum, non discendi studio, quia et ipse eumdem praedicationis haberet auctorem; sed honoris priori apostolo deferendi. Et mansi apud eum diebus quindecim. Non grandi indiguit magisterio qui tanto se ad videndum Petrum tempore praeparavit. Et licet quibusdam superfluum videatur, numeros quoque qui in Scripturis sunt observare: tamen non abs re arbitror quindecim dies, quibus apud Petrum Paulus habitavit, plenam significare scientiam, consummatamque doctrinam. Siquidem quindecim sunt carmina in Psalterio, et quindecim gradus per quos ad canendum ascendunt Deo, et in atriis ejus consistendum justus ascendit. Ezechias quoque quindecim annorum spatio sibi ad vitam dato, signum accipere meretur in gradibus (Isa. XXXVIII): et solemnitates Dei a quinto decimo die incipiunt (Exod. XII). Necnon (quia duplicem intelligentiam sequamur) propterea quindecim ponit dies, ut ostendat non fuisse grande tempus, quo potuerit aliquid a Petro discere; ut ad illum", "candidate_score": 0.655605, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_81_83", "bdc_text": "Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus ) und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s.", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_69", "psc_text": "Nam et quod visus [ Al. jussus] sit ire Jerosolymam, ad hoc isse ut videret apostolum, non discendi studio, quia et ipse eumdem praedicationis haberet auctorem; sed honoris priori apostolo deferendi. Et mansi apud eum diebus quindecim. Non grandi indiguit magisterio qui tanto se ad videndum Petrum tempore praeparavit. Et licet quibusdam superfluum videatur, numeros quoque qui in Scripturis sunt observare: tamen non abs re arbitror quindecim dies, quibus apud Petrum Paulus habitavit, plenam significare scientiam, consummatamque doctrinam. Siquidem quindecim sunt carmina in Psalterio, et quindecim gradus per quos ad canendum ascendunt Deo, et in atriis ejus consistendum justus ascendit. Ezechias quoque quindecim annorum spatio sibi ad vitam dato, signum accipere meretur in gradibus (Isa. XXXVIII): et solemnitates Dei a quinto decimo die incipiunt (Exod. XII). Necnon (quia duplicem intelligentiam sequamur) propterea quindecim ponit dies, ut ostendat non fuisse grande tempus, quo potuerit aliquid a Petro discere; ut ad illum", "candidate_score": 0.655032, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_82_84", "bdc_text": "und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s. unten Anm. 18 ) in Mailand ;", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_69", "psc_text": "Nam et quod visus [ Al. jussus] sit ire Jerosolymam, ad hoc isse ut videret apostolum, non discendi studio, quia et ipse eumdem praedicationis haberet auctorem; sed honoris priori apostolo deferendi. Et mansi apud eum diebus quindecim. Non grandi indiguit magisterio qui tanto se ad videndum Petrum tempore praeparavit. Et licet quibusdam superfluum videatur, numeros quoque qui in Scripturis sunt observare: tamen non abs re arbitror quindecim dies, quibus apud Petrum Paulus habitavit, plenam significare scientiam, consummatamque doctrinam. Siquidem quindecim sunt carmina in Psalterio, et quindecim gradus per quos ad canendum ascendunt Deo, et in atriis ejus consistendum justus ascendit. Ezechias quoque quindecim annorum spatio sibi ad vitam dato, signum accipere meretur in gradibus (Isa. XXXVIII): et solemnitates Dei a quinto decimo die incipiunt (Exod. XII). Necnon (quia duplicem intelligentiam sequamur) propterea quindecim ponit dies, ut ostendat non fuisse grande tempus, quo potuerit aliquid a Petro discere; ut ad illum", "candidate_score": 0.654368, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_72", "bdc_text": "16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft .", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_69", "psc_text": "Nam et quod visus [ Al. jussus] sit ire Jerosolymam, ad hoc isse ut videret apostolum, non discendi studio, quia et ipse eumdem praedicationis haberet auctorem; sed honoris priori apostolo deferendi. Et mansi apud eum diebus quindecim. Non grandi indiguit magisterio qui tanto se ad videndum Petrum tempore praeparavit. Et licet quibusdam superfluum videatur, numeros quoque qui in Scripturis sunt observare: tamen non abs re arbitror quindecim dies, quibus apud Petrum Paulus habitavit, plenam significare scientiam, consummatamque doctrinam. Siquidem quindecim sunt carmina in Psalterio, et quindecim gradus per quos ad canendum ascendunt Deo, et in atriis ejus consistendum justus ascendit. Ezechias quoque quindecim annorum spatio sibi ad vitam dato, signum accipere meretur in gradibus (Isa. XXXVIII): et solemnitates Dei a quinto decimo die incipiunt (Exod. XII). Necnon (quia duplicem intelligentiam sequamur) propterea quindecim ponit dies, ut ostendat non fuisse grande tempus, quo potuerit aliquid a Petro discere; ut ad illum", "candidate_score": 0.654361, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_108_110", "bdc_text": "et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde . Zwingli , Myconius und Glarean rühmen ihn als guten Schüler . Nach dem Tode Ceporins beauftragte man 1526 ihn und seinen Freund Collin mit der griechischen Lektion an der Großmünsterschule ;", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_69", "psc_text": "Nam et quod visus [ Al. jussus] sit ire Jerosolymam, ad hoc isse ut videret apostolum, non discendi studio, quia et ipse eumdem praedicationis haberet auctorem; sed honoris priori apostolo deferendi. Et mansi apud eum diebus quindecim. Non grandi indiguit magisterio qui tanto se ad videndum Petrum tempore praeparavit. Et licet quibusdam superfluum videatur, numeros quoque qui in Scripturis sunt observare: tamen non abs re arbitror quindecim dies, quibus apud Petrum Paulus habitavit, plenam significare scientiam, consummatamque doctrinam. Siquidem quindecim sunt carmina in Psalterio, et quindecim gradus per quos ad canendum ascendunt Deo, et in atriis ejus consistendum justus ascendit. Ezechias quoque quindecim annorum spatio sibi ad vitam dato, signum accipere meretur in gradibus (Isa. XXXVIII): et solemnitates Dei a quinto decimo die incipiunt (Exod. XII). Necnon (quia duplicem intelligentiam sequamur) propterea quindecim ponit dies, ut ostendat non fuisse grande tempus, quo potuerit aliquid a Petro discere; ut ad illum", "candidate_score": 0.653507, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_108", "bdc_text": "et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde .", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_69", "psc_text": "Nam et quod visus [ Al. jussus] sit ire Jerosolymam, ad hoc isse ut videret apostolum, non discendi studio, quia et ipse eumdem praedicationis haberet auctorem; sed honoris priori apostolo deferendi. Et mansi apud eum diebus quindecim. Non grandi indiguit magisterio qui tanto se ad videndum Petrum tempore praeparavit. Et licet quibusdam superfluum videatur, numeros quoque qui in Scripturis sunt observare: tamen non abs re arbitror quindecim dies, quibus apud Petrum Paulus habitavit, plenam significare scientiam, consummatamque doctrinam. Siquidem quindecim sunt carmina in Psalterio, et quindecim gradus per quos ad canendum ascendunt Deo, et in atriis ejus consistendum justus ascendit. Ezechias quoque quindecim annorum spatio sibi ad vitam dato, signum accipere meretur in gradibus (Isa. XXXVIII): et solemnitates Dei a quinto decimo die incipiunt (Exod. XII). Necnon (quia duplicem intelligentiam sequamur) propterea quindecim ponit dies, ut ostendat non fuisse grande tempus, quo potuerit aliquid a Petro discere; ut ad illum", "candidate_score": 0.652628, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_63", "bdc_text": "Bullinger lernte ihn vermutlich um 1523/24 in Zürich kennen .", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_69", "psc_text": "Nam et quod visus [ Al. jussus] sit ire Jerosolymam, ad hoc isse ut videret apostolum, non discendi studio, quia et ipse eumdem praedicationis haberet auctorem; sed honoris priori apostolo deferendi. Et mansi apud eum diebus quindecim. Non grandi indiguit magisterio qui tanto se ad videndum Petrum tempore praeparavit. Et licet quibusdam superfluum videatur, numeros quoque qui in Scripturis sunt observare: tamen non abs re arbitror quindecim dies, quibus apud Petrum Paulus habitavit, plenam significare scientiam, consummatamque doctrinam. Siquidem quindecim sunt carmina in Psalterio, et quindecim gradus per quos ad canendum ascendunt Deo, et in atriis ejus consistendum justus ascendit. Ezechias quoque quindecim annorum spatio sibi ad vitam dato, signum accipere meretur in gradibus (Isa. XXXVIII): et solemnitates Dei a quinto decimo die incipiunt (Exod. XII). Necnon (quia duplicem intelligentiam sequamur) propterea quindecim ponit dies, ut ostendat non fuisse grande tempus, quo potuerit aliquid a Petro discere; ut ad illum", "candidate_score": 0.646342, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_74_76", "bdc_text": "und übersetzte Zwinglis «Subsidium sive coronis de eucharistia» , 1525 ( Z IV 456f) . Binder machte sich als Lehrer und Schuldramatiker vielfach verdient . Bullinger muß ihn bereits 1523/24 in Zürich kennengelernt haben. - Lit. :", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_69", "psc_text": "Nam et quod visus [ Al. jussus] sit ire Jerosolymam, ad hoc isse ut videret apostolum, non discendi studio, quia et ipse eumdem praedicationis haberet auctorem; sed honoris priori apostolo deferendi. Et mansi apud eum diebus quindecim. Non grandi indiguit magisterio qui tanto se ad videndum Petrum tempore praeparavit. Et licet quibusdam superfluum videatur, numeros quoque qui in Scripturis sunt observare: tamen non abs re arbitror quindecim dies, quibus apud Petrum Paulus habitavit, plenam significare scientiam, consummatamque doctrinam. Siquidem quindecim sunt carmina in Psalterio, et quindecim gradus per quos ad canendum ascendunt Deo, et in atriis ejus consistendum justus ascendit. Ezechias quoque quindecim annorum spatio sibi ad vitam dato, signum accipere meretur in gradibus (Isa. XXXVIII): et solemnitates Dei a quinto decimo die incipiunt (Exod. XII). Necnon (quia duplicem intelligentiam sequamur) propterea quindecim ponit dies, ut ostendat non fuisse grande tempus, quo potuerit aliquid a Petro discere; ut ad illum", "candidate_score": 0.643485, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_85_87", "bdc_text": "heimgekehrt übernahm er das Amt des Schulmeisters im Kloster St . Urban ( Kt . Luzern ) und erhielt 1522 eine Chorherrenpfründe in Beromünster .", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_69", "psc_text": "Nam et quod visus [ Al. jussus] sit ire Jerosolymam, ad hoc isse ut videret apostolum, non discendi studio, quia et ipse eumdem praedicationis haberet auctorem; sed honoris priori apostolo deferendi. Et mansi apud eum diebus quindecim. Non grandi indiguit magisterio qui tanto se ad videndum Petrum tempore praeparavit. Et licet quibusdam superfluum videatur, numeros quoque qui in Scripturis sunt observare: tamen non abs re arbitror quindecim dies, quibus apud Petrum Paulus habitavit, plenam significare scientiam, consummatamque doctrinam. Siquidem quindecim sunt carmina in Psalterio, et quindecim gradus per quos ad canendum ascendunt Deo, et in atriis ejus consistendum justus ascendit. Ezechias quoque quindecim annorum spatio sibi ad vitam dato, signum accipere meretur in gradibus (Isa. XXXVIII): et solemnitates Dei a quinto decimo die incipiunt (Exod. XII). Necnon (quia duplicem intelligentiam sequamur) propterea quindecim ponit dies, ut ostendat non fuisse grande tempus, quo potuerit aliquid a Petro discere; ut ad illum", "candidate_score": 0.641734, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_177_179", "bdc_text": "Haec in praesentia de agricolis per rumores audio ; ubi compositis rebus certiora cognovero , tibi quoque impartiam . Vale . Ex Berna , 3 .", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_335", "psc_text": "quo Abraham Deo placuit, et reputata est ei fides ad justitiam, quam circumcisionem, quae in signum fidei data est, et habenti eam non profuit Israeli: videbimus etiam hanc quorumdam usurpationem cautissime nunc exclusam. LIBER TERTIUS. 483-484 Tertium ad Galatas, o Paula et Eustochium, volumen hoc cudimus: non ignari imbecillitatis nostrae, et exilis ingenii rivulum, vix parvo strepentem murmure sentientes. Jam enim et in Ecclesiis ista quaeruntur: omissaque apostolicorum simplicitate et puritate verborum, quasi ad Athenaeum, et ad auditoria convenitur, ut plausus circumstantium suscitentur: ut oratio rhetoricae artis fucata mendacio, quasi quaedam meretricula procedat in publicum, non tam eruditura populos, quam favorem populi quaesitura, et in modum psalterii et tibiae dulce canentis, sensus demulceat audientium; ut vere illud prophetae Ezechielis nostris temporibus possit aptari, dicente Domino ad eum: Et factus es eis quasi vox citharae suave canentis, et bene compositae: et audiunt verba tua, et non faciunt ea (Ezech. XXXIII, 32)", "candidate_score": 0.639747, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_9", "bdc_text": "Schon vorher hatte er einige Lutherschriften kennengelernt ( s. Feller 113 ) .", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_0", "psc_text": "PROLOGUS. 367-368 Pauci admodum dies sunt, ex quo epistolam Pauli ad Philemonem interpretatus, ad Galatas transcenderam, multis retrorsum in medio praetermissis; et ecce subito litterae mihi de Urbe allatae sunt, nuntiantes et Albinam venerabilem anum praesentiae Domini redditam, et sanctam Marcellam matris contubernio destitutam, magis nunc vestrum, o Paula et Eustochium, flagitare solatium. Et quia hoc interim fieri non potest, propter grandia maris in medio spatia atque terrarum, repente vulnus impressum saltem Scripturarum vellem curare medicamine. Scio equidem ardorem ejus, scio fidem, quam flammam semper habeat in pectore, superare sexum, oblivisci hominis, et divinorum voluminum tympano concrepante, rubrum hujus saeculi pelagus transfretare. Certe cum Romae essem, numquam tam festina me vidit, ut non de Scripturis aliquid interrogaret. Neque vero more Pythagorico quidquid responderam, rectum putabat: nec sine ratione praejudicata apud eam valebat auctoritas; sed examinabat omnia, et sagaci mente universa pensabat, ut me sentirem non tam discipulam habere, quam judicem.", "candidate_score": 0.639524, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_83", "bdc_text": "und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s.", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_70", "psc_text": "Ezechias quoque quindecim annorum spatio sibi ad vitam dato, signum accipere meretur in gradibus (Isa. XXXVIII): et solemnitates Dei a quinto decimo die incipiunt (Exod. XII). Necnon (quia duplicem intelligentiam sequamur) propterea quindecim ponit dies, ut ostendat non fuisse grande tempus, quo potuerit aliquid a Petro discere; ut ad illum sensum a quo coepit, cuncta referantur: se non ab homine doctum esse, sed a Deo. (Vers. 19.) Alium autem apostolorum vidi neminem, nisi Jacobum fratrem Domini. Memini me dum Romae essem, impulsu fratrum librum de sanctae Mariae virginitate edidisse perpetua. In quo mihi necesse fuit de his qui fratres Domini dicti sunt, diutius disputare. Unde qualiacumque sunt illa quae scripsimus, his contenti esse debemus. Nunc hoc sufficiat, ut propter egregios mores, et incomparabilem fidem sapientiamque non mediam frater dictus sit Domini: et quod primus ei Ecclesiae praefuerit, quae prima in 396 Christum credens ex Judaeis fuerat congregata. Dicuntur quidem et", "candidate_score": 0.637794, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_75_77", "bdc_text": "Binder machte sich als Lehrer und Schuldramatiker vielfach verdient . Bullinger muß ihn bereits 1523/24 in Zürich kennengelernt haben. - Lit. : Z VIII 372 , Anm. 12 ;", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_69", "psc_text": "Nam et quod visus [ Al. jussus] sit ire Jerosolymam, ad hoc isse ut videret apostolum, non discendi studio, quia et ipse eumdem praedicationis haberet auctorem; sed honoris priori apostolo deferendi. Et mansi apud eum diebus quindecim. Non grandi indiguit magisterio qui tanto se ad videndum Petrum tempore praeparavit. Et licet quibusdam superfluum videatur, numeros quoque qui in Scripturis sunt observare: tamen non abs re arbitror quindecim dies, quibus apud Petrum Paulus habitavit, plenam significare scientiam, consummatamque doctrinam. Siquidem quindecim sunt carmina in Psalterio, et quindecim gradus per quos ad canendum ascendunt Deo, et in atriis ejus consistendum justus ascendit. Ezechias quoque quindecim annorum spatio sibi ad vitam dato, signum accipere meretur in gradibus (Isa. XXXVIII): et solemnitates Dei a quinto decimo die incipiunt (Exod. XII). Necnon (quia duplicem intelligentiam sequamur) propterea quindecim ponit dies, ut ostendat non fuisse grande tempus, quo potuerit aliquid a Petro discere; ut ad illum", "candidate_score": 0.632281, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_63", "bdc_text": "Bullinger lernte ihn vermutlich um 1523/24 in Zürich kennen .", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_67", "psc_text": "(Gal. IV, 24, 25) . Et docet vetus Testamentum, hoc est, ancillae [ Al. in ancillae] filium, in Arabia (quae interpretatur humilis et occidua ) constitutum. Statim itaque ut credidit Paulus, ad Legem, ad Prophetas, ad veteris Testamenti jam in occiduo positi sacramenta conversus, quaesivit in eis Christum, quem jussus fuerat in gentibus praedicare: et reperto illo, non est ibi diutius commoratus; sed reversus est Damascum, hoc est, ad sanguinem et passionem Christi: et inde prophetica lectione firmatus pergit Jerosolymam, locum visionis et pacis: non tam disciturus aliquid ab apostolis, quam cum eis Evangelium quod docuerat, collaturus. (Vers. 18.) Deinde post annos tres, veni Jerosolymam videre Petrum. Non ut oculos, genas, vultumque ejus aspiceret, utrum macilentus, an pinguis; adunco naso esset, an recto: et utrum frontem vestiret coma: an (ut Clemens in Periodis ejus refert) calvitiem haberet in capite. Nec puto Apostolicae fuisse gravitatis, ut post tantam triennii praeparationem, aliquid", "candidate_score": 0.630521, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_82_84", "bdc_text": "und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s. unten Anm. 18 ) in Mailand ;", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_80", "psc_text": "ore duorum et trium testium, staret omne verbum (Deut. XIX, 15). Aliud est autem conferre, aliud discere. Inter conferentes aequalitas est; inter docentem et discentem, minor est ille qui discit. In principio fidei, in transitu apostolos vidit [ Al. videt]. Post annos (ut ipse ait) decem et septem, plene cum eis loquitur, et se humiliat: et ne 399 forte in vacuum aut curreret, aut cucurrisset, inquirit. Duplicem ob causam, quo et humilitas ostenderetur Pauli, qui doctor in toto orbe jam gentium, ad praecessores apostolos cucurrisset: et Galatae discerent [ Al. dicerent] non reprobasse Evangelium ejus, eos quoque qui in Judaea Ecclesiis praesidebant. Simul autem et illud docet, quod pro Christi fide et Evangelii libertate, ad eos ipsos qui de eo plura cognoverant, quod Legem infringeret, Moysen destrueret, circumcisionem penitus auferret, ausus sit ducere Titum, hominem incircumcisum. Et inter tantam multitudinem Judaeorum et inimicos suos, qui quasi ob zelum Legis sanguinem", "candidate_score": 0.629379, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_121_123", "bdc_text": "oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , seit 1517 Kaplan in Kilchberg ( Kt . Zürich) , 1523 Pfarrer in Regensdorf ( Kt . Zürich) , 1526 Kaplan bzw. Helfer am Fraumünster in Zürich. - Lit. : AZürcherRef 1414. 1714 , S. 733 ; Pfarrerbuch 566 ;", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_69", "psc_text": "Nam et quod visus [ Al. jussus] sit ire Jerosolymam, ad hoc isse ut videret apostolum, non discendi studio, quia et ipse eumdem praedicationis haberet auctorem; sed honoris priori apostolo deferendi. Et mansi apud eum diebus quindecim. Non grandi indiguit magisterio qui tanto se ad videndum Petrum tempore praeparavit. Et licet quibusdam superfluum videatur, numeros quoque qui in Scripturis sunt observare: tamen non abs re arbitror quindecim dies, quibus apud Petrum Paulus habitavit, plenam significare scientiam, consummatamque doctrinam. Siquidem quindecim sunt carmina in Psalterio, et quindecim gradus per quos ad canendum ascendunt Deo, et in atriis ejus consistendum justus ascendit. Ezechias quoque quindecim annorum spatio sibi ad vitam dato, signum accipere meretur in gradibus (Isa. XXXVIII): et solemnitates Dei a quinto decimo die incipiunt (Exod. XII). Necnon (quia duplicem intelligentiam sequamur) propterea quindecim ponit dies, ut ostendat non fuisse grande tempus, quo potuerit aliquid a Petro discere; ut ad illum", "candidate_score": 0.628893, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_82", "bdc_text": "und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_69", "psc_text": "Nam et quod visus [ Al. jussus] sit ire Jerosolymam, ad hoc isse ut videret apostolum, non discendi studio, quia et ipse eumdem praedicationis haberet auctorem; sed honoris priori apostolo deferendi. Et mansi apud eum diebus quindecim. Non grandi indiguit magisterio qui tanto se ad videndum Petrum tempore praeparavit. Et licet quibusdam superfluum videatur, numeros quoque qui in Scripturis sunt observare: tamen non abs re arbitror quindecim dies, quibus apud Petrum Paulus habitavit, plenam significare scientiam, consummatamque doctrinam. Siquidem quindecim sunt carmina in Psalterio, et quindecim gradus per quos ad canendum ascendunt Deo, et in atriis ejus consistendum justus ascendit. Ezechias quoque quindecim annorum spatio sibi ad vitam dato, signum accipere meretur in gradibus (Isa. XXXVIII): et solemnitates Dei a quinto decimo die incipiunt (Exod. XII). Necnon (quia duplicem intelligentiam sequamur) propterea quindecim ponit dies, ut ostendat non fuisse grande tempus, quo potuerit aliquid a Petro discere; ut ad illum", "candidate_score": 0.62508, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_90", "bdc_text": "In Begleitung Zwinglis nahm er an den Religionsgesprächen von Bern und Marburg teil .", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_79", "psc_text": "eo loco ubi scriptum est: Continuo non acquievi carni et sanguini, in praesenti loco, contuli, magis quam acquievi, interpretatus est. Et ut verius dicam, sermo Graecus ἀνεθέμην aliud quiddam quam apud nos intelligitur, cum scilicet ea quae novimus, conferimus cum amico; et quasi in sinum ejus et conscientiam reponimus, ut pari consilio vel probanda sint, vel improbanda, quae novimus. Ascendit igitur post quatuordecim annos Jerosolymam, et qui prius tantum ad videndum perrexerat Petrum, et diebus quindecim manserat apud eum, nunc se dicit ideo perrexisse, ut conferret cum apostolis Evangelium; assumpto Barnaba circumciso, et Tito ex gentibus habente praeputium: ut sub ore duorum et trium testium, staret omne verbum (Deut. XIX, 15). Aliud est autem conferre, aliud discere. Inter conferentes aequalitas est; inter docentem et discentem, minor est ille qui discit. In principio fidei, in transitu apostolos vidit [ Al. videt]. Post annos (ut ipse ait) decem et septem, plene cum", "candidate_score": 0.618236, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_90", "bdc_text": "In Begleitung Zwinglis nahm er an den Religionsgesprächen von Bern und Marburg teil .", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_61", "psc_text": "Evangelium gentibus annuntiare, non steterit: nec moris quibusdam tempus produxerit eundo ad apostolos, et revelationem Domini cum hominibus conferendo: sed abierit in Arabiam, et rursus reversus Damascum, post tres annos Evangelium praedicaverit: et tunc demum Jerosolymam veniens, Petrum, Joannem et Jacobum viderit. (Vers. 17.) Neque veni Jerosolymam ad antecessores meos apostolos. Si de apostolis dixerat, non contuli cum carne et sanguine, quid necesse fuerat idipsum iterare dicendo: Neque veni Jerosolymam ad antecessores meos apostolos? Is itaque sensus tenendus, quem supra exposuimus. Sed abii in Arabiam: et iterum reversus sum Damascum. Non sibi videtur historiae ordo concinere, referente Luca in Actibus apostolorum (Act. IX), quod cum Paulus post fidem Christi per dies multos Evangelium Damasci loqueretur audenter, factae fuerint ei insidiae, et 393 in sporta per murum nocte demissus sit, et venerit Jerosolymam tentans se jungere discipulis. A quibus cum vitaretur, et timerent ad eum accedere, a Barnaba ad apostolos illum", "candidate_score": 0.613386, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_82", "bdc_text": "und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_80", "psc_text": "ore duorum et trium testium, staret omne verbum (Deut. XIX, 15). Aliud est autem conferre, aliud discere. Inter conferentes aequalitas est; inter docentem et discentem, minor est ille qui discit. In principio fidei, in transitu apostolos vidit [ Al. videt]. Post annos (ut ipse ait) decem et septem, plene cum eis loquitur, et se humiliat: et ne 399 forte in vacuum aut curreret, aut cucurrisset, inquirit. Duplicem ob causam, quo et humilitas ostenderetur Pauli, qui doctor in toto orbe jam gentium, ad praecessores apostolos cucurrisset: et Galatae discerent [ Al. dicerent] non reprobasse Evangelium ejus, eos quoque qui in Judaea Ecclesiis praesidebant. Simul autem et illud docet, quod pro Christi fide et Evangelii libertate, ad eos ipsos qui de eo plura cognoverant, quod Legem infringeret, Moysen destrueret, circumcisionem penitus auferret, ausus sit ducere Titum, hominem incircumcisum. Et inter tantam multitudinem Judaeorum et inimicos suos, qui quasi ob zelum Legis sanguinem", "candidate_score": 0.60932, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_56", "bdc_text": "Nach dessen Tod wollte er nicht mehr in Zürich bleiben ( zur Zeit dieses Briefes hielt er sich zweifellos noch dort auf) , zog nach Basel und wurde am 22 .", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_61", "psc_text": "Evangelium gentibus annuntiare, non steterit: nec moris quibusdam tempus produxerit eundo ad apostolos, et revelationem Domini cum hominibus conferendo: sed abierit in Arabiam, et rursus reversus Damascum, post tres annos Evangelium praedicaverit: et tunc demum Jerosolymam veniens, Petrum, Joannem et Jacobum viderit. (Vers. 17.) Neque veni Jerosolymam ad antecessores meos apostolos. Si de apostolis dixerat, non contuli cum carne et sanguine, quid necesse fuerat idipsum iterare dicendo: Neque veni Jerosolymam ad antecessores meos apostolos? Is itaque sensus tenendus, quem supra exposuimus. Sed abii in Arabiam: et iterum reversus sum Damascum. Non sibi videtur historiae ordo concinere, referente Luca in Actibus apostolorum (Act. IX), quod cum Paulus post fidem Christi per dies multos Evangelium Damasci loqueretur audenter, factae fuerint ei insidiae, et 393 in sporta per murum nocte demissus sit, et venerit Jerosolymam tentans se jungere discipulis. A quibus cum vitaretur, et timerent ad eum accedere, a Barnaba ad apostolos illum", "candidate_score": 0.609037, "ce_score": null } ] }, { "rank": 6, "cf_id": "cf020", "work_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam", "max_score": 0.691185, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10073_sent_0", "bdc_text": "Salutem et conscientiae pacem per Christum Iesum , dominum ac servatorem nostrum .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1690", "psc_text": "Salvator? Ergo Deus in quo est Deus, Dominus noster Jesus Christus rectius intelligitur et verius, qui in Evangelio loquitur: Ego et Pater unus sumus (Joan. X, 30) . Qui Deus appellatur absconditus propter assumpti corporis sacramentum, et Deus Israel Salvator, quod interpretatur Jesus. Hic enim juxta Angelum Gabrielem salvabit populum suum (Luc I). Confusi sunt et erubuerunt omnes simul. Scribae videlicet et Pharisaei. Et abierunt in confusione fabricatores erroris, qui in toto mundo disseminavere mendacium, ut eum dicerent ab Apostolis furto esse sublatum (Matth. XXVIII). Israel autem salvatus in Domino salute aeterna, Apostolorum intelligitur chorus, et hi qui per Apostolos crediderunt. Unde dicitur ad eos: Non confundemini neque erubescetis, non solum in praesenti saeculo, sed et in futuro. Servisse autem ei Aegyptum, et Aethiopas, et Sabaim, excelsos viros atque sublimes, nemo dubitat, cum ei mundum videat esse subjectum, et ex paucarum nomine nationum, quae habitant in extremis finibus terrae, cunctos", "candidate_score": 0.691185, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_42_44", "bdc_text": "deplorandi , qui sua perfidia eos in tantum periculum coniecerunt . Tametsi enim sursum ac deorsum externa illa nostrae religionis misceantur , tamen ex Christi ore scio neminem posse ullam oviculam ipsi eripere [ Joh 10 , 28 ] . Utinam tanti facinoris authores commissa sua agnoscant ac in viam redeant ;", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_2239", "psc_text": "istum sic edisserunt: Ova aspidum sciderunt, sive ruperunt, id est, mordentes Prophetarum reliquere sermones omnes, et blanda sibi pseudoprophetarum eloquia texuerunt: de quibus qui comederit, a serpente ferietur; et intelliget nihil sibi verba profuisse mendacii. (Vers. 7, 8.) Opera eorum opera inutilia: et opus iniquitatis in manibus eorum. Pedes eorum ad malum currunt: et festinant ut effundant sanguinem innocentem. Cogitationes eorum, cogitationes inutiles: vastitas et contritio in viis eorum. Viam pacis nescierunt: et non est judicium in gressibus eorum. Semitae eorum incurvatae sunt eis: omnis qui calcat in eis, ignorat pacem. LXX: Opera enim eorum opera iniquitatis: et pedes eorum ad malitiam currunt. Veloces ad effundendum sanguinem innoxium: et cogitationes eorum, cogitationes stultorum. Contritio et miseria in viis eorum: et viam pacis non cognoverunt: et non est judicium in viis eorum. Semitae enim eorum perversae, quas transeunt, et nesciunt pacem. Ideo non operiuntur [ Al. operientur] operibus suis, quia opera", "candidate_score": 0.687997, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_88_90", "bdc_text": "Wegen seiner evangelischen Haltung zog er 1524 nach Zürich , wo er bis 1529 den Seilerberuf ausübte. 1524 beteiligte er sich an dem Zug der Zürcher zur Unterstützung Waldshuts und 1525 an einem Feldzug Herzog Ulrichs von Württemberg . Collin erwarb das Zürcher Bürgerrecht , heiratete und wurde 1526 mit seinem Freund Ammann als Griechischlehrer an der Großmünsterschule angestellt. 1528-1531 erfüllte er zahlreiche kirchliche und diplomatische Missionen . In Begleitung Zwinglis nahm er an den Religionsgesprächen von Bern und Marburg teil .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_2614", "psc_text": "et ipsum lecticas opertas pellibus significat. Hoc de varietate translationum dictum sit. Equos autem, et quadrigas, et lecticas, et mulos atque carrucas, et diversi generis vehicula, Angelica possumus intelligere ministeria, de quibus alibi ad Deum dicitur: Ascende super equos tuos, et equitatio tua salus (Abac. III, 8) . His equis, curribus et quadrigis Elias raptus ad coelum est, et Eliseus circumdari se atque servari, nescienti puero demonstravit (IV Reg. II). Et Zacharias vidit in nocte: Ecce vir ascendens super equum rufum: et iste stabat in medio duorum montium 822 umbrosorum: et post eum equi rufi, et sturnini, et varii, et albi, et dixi, inquit, Quid sunt isti, Domine? Et ait ad me Angelus qui loquebabatur in me: Ego ostendam tibi quid sint isti. Et respondit vir qui stabat in medio montium, et ait ad me: Isti sunt quos misit Dominus ut perambulent terram (Zach. I, 8-10) . Joannes quoque in", "candidate_score": 0.654556, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_90_92", "bdc_text": "In Begleitung Zwinglis nahm er an den Religionsgesprächen von Bern und Marburg teil . Als Vertrauensmann des Reformators wurde er nach 1531 der Vormund von Zwinglis Kindern . Collin veröffentlichte Übersetzungen des Euripides und des Demosthenes ins Lateinische sowie drei Leichenreden u. a .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_8", "psc_text": "in deserto, Origenes triginta volumina, e quibus vicesimus sextus liber non invenitur. Feruntur et alii sub nomine ejus de Visione τετραπόδων, duo ad Gratam libri, qui pseudographi putantur; et vigintiquinque Homiliae, et Σημειώσεις, quas nos Excerpta possumus appellare. Eusebius quoque Pamphili juxta historicam explanationem quindecim edidit volumina; et Didymus, cujus amicitiis nuper usi sumus, ab eo loco ubi scriptum est: Consolamini, consolamini populum meum, sacerdotes: loquimini ad cor Jerusalem (Isai. XL, 1) , usque ad finem voluminis, decem et octo edidit tomos. Apollinaris autem more suo sic exponit omnia, ut universa transcurrat, et punctis quibusdam atque intervallis, immo compendiis grandis viae spatia praetervolet: ut non tam Commentarios quam indices capitulorum nos legere credamus. Ex quo animadvertis, quantae difficultatis sit, ut Latini nostri, quorum aures fastidiosae sunt, et ad intelligendas Scripturas sanctas nauseant, plausuque tantum eloquentiae delectantur, mihi ignoscant, si prolixius locutus fuero; cum Isaias duodecim Prophetis juxta numerum versuum, aut", "candidate_score": 0.649406, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_175", "bdc_text": "Feller 246f. , quarto rumor est eos a senatu causam quaesituros istius belliSiehe de Quervain 234. 237. , cur videlicet tanto cum sumptu alter ursusMit dem «zweiten Bär» sind die mit dem zweiten Banner in das Gebiet des Aargaus entsandten bernischen Truppen gemeint , vgl. Feller 227 .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_559", "psc_text": "torrens inundans: et operient terram et plenitudinem ejus, urbem et habitatores ilius (Jerem. XLVII, 2) . Ab aquilone enim venit Assyrius, et de ejus ardore egredientes, Ninivem et nationes caeteras 184 subjugantes. Eo tempore quo haec canebantur, fumus ascendebat in excelsum, id est, rumor in populos vagabatur per ordinem cunctarum gentium, Phoenices quoque et Palaestinos esse vastandos. (Vers. 32.) Quid respondebit nuntiis gentis? quia Dominus fundavit Sion, et in ipsa sperabunt pauperes populi ejus. Quia dixerat, Nullus est qui effugiat agmen ejus, videbatur in generali sententia etiam Judas esse comprehensus. Si; inquit, quaesierint Angeli gentis Assyriae, quare solus Judas evaserit, respondete eis, quia Dominus fundaverit Sion, et ipse humilem populum sua virtute protexerit: Pro Angelis ( ) LXX transtulerunt reges ( ), unius ALEPH litterae errore decepti. Cap. XV (Cap. XV.--Vers. 1.) Onus Moab: quia nocte vastata est Ar, Moab conticuit: quia nocte vastatus est murus, Moab conticuit. De onere,", "candidate_score": 0.648697, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_34", "bdc_text": "Ex hoc nuntio , qui hasce tibi perferet Vielleicht ein amtlicher Kurier aus Zürich. , audivi te una cum GervasioGervasius Schuler , s. oben [Nr. 34 ] S. 193 , Anm. 5. , collega tuo , adeoque tota familia Tigurum profugisse propter Quinquepagorum tyrannidem , quę nunc , proh dolor , plusquam turcice apud Bremgartinos ac Mellingenseisdie Bewohner von Mellingen im Freiamt ( Kt.", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1435", "psc_text": "Pelusium: jamque exstructis aggeribus urbi capiendae, venisse Taracham regem Aethiopum in auxilium, et una nocte juxta Jerusalem centum octoginta quinque millia exercitus Assyrii pestilentia corruisse, narrat Herodotus, et plenissime Berosus, Chaldaicae scriptor historiae, quorum fides de propriis libris petenda est. (Vers. 14 seqq.) Et tulit Ezechias libros de manu nuntiorum, et legit eos: et ascendit in domum Domini, et expandit eos coram Domino, et oravit ad Dominum dicens: Domine, exercituum Deus Israel, qui sedes super Cherubim, tu es Deus solus omnium regnorum terrae: tu enim fecisti coelum et terram. Inclina, Domine, aurem tuam et audi: aperi, Domine, oculos tuos, et vide, et audi omnia verba Sennacherib quae misit ad blasphemandum Deum viventem. 462 Vere enim, Domine, desertas fecerunt reges Assyriorum terras et regiones earum: et dederunt deos earum igni: non enim erant dii, sed opera manuum hominum. lignum et lapides; et comminuerunt eos. Et nunc Domine Deus noster, salva nos", "candidate_score": 0.64798, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_96_98", "bdc_text": "Misc. Tig. I /11-29 . Bullinger lernte ihn vermutlich um 1524 in Zürich kennen und studierte 1527 bei ihm Griechisch ( HBD 11 , 12 ) . Collin war bei Bullingers letzter Begegnung mit Zwingli in Bremgarten anwesend ( HBRG III 49 ) .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_2113", "psc_text": "nostram regulam super translatione veteris Instrumenti concussam magis esse quam motam. Et non tam Apostolum de psalmo tertio decimo sumpsisse, quod in Hebraico non habetur, quam eos qui artem contexendarum inter se Scripturarum Apostoli nesciebant, quaesisse aptum locum, ubi assumptum ab eo ponerent testimonium, quod absque auctoritate in Scriptura positum non putabant. Denique omnes Graeciae tractatores, qui nobis eruditionis suae in Psalmos Commentarios reliquerunt, hos versiculos veru annotant atque praetereunt, liquido confitentes in Hebraico non haberi, nec esse in Septuaginta Interpretibus, sed in editione Vulgata, quae Graece κοινὴ dicitur, et in toto orbe diversa est. Sed jam tempus est, ut coepto incumbamus operi, reliqua persequamur. (Vers. 3, 4.) Vos autem accedite huc, filii auguratricis: semen adulteri et fornicariae super quem lusistis? super quem dilatastis os, et ejecistis linguam? LXX: Vos autem accedite huc, filii iniqui, semen adulterorum et meretricis in quo lusistis? super quem aperuistis os vestrum: et super quo", "candidate_score": 0.643442, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_88_90", "bdc_text": "Wegen seiner evangelischen Haltung zog er 1524 nach Zürich , wo er bis 1529 den Seilerberuf ausübte. 1524 beteiligte er sich an dem Zug der Zürcher zur Unterstützung Waldshuts und 1525 an einem Feldzug Herzog Ulrichs von Württemberg . Collin erwarb das Zürcher Bürgerrecht , heiratete und wurde 1526 mit seinem Freund Ammann als Griechischlehrer an der Großmünsterschule angestellt. 1528-1531 erfüllte er zahlreiche kirchliche und diplomatische Missionen . In Begleitung Zwinglis nahm er an den Religionsgesprächen von Bern und Marburg teil .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_2613", "psc_text": "veri Dei notitiam sunt secuti, vel qui de toto orbe ex Israel populo crediderunt. Ad quos scribit et apostolus Petrus (I Petr. I). Adducent autem in equis, et in quadrigis, et in lecticis, et in mulis, et in carrucis. Pro carrucis, quas solus interpretatus est Symmachus, quem nos in hoc loco secuti sumus, Aquila, Septuaginta et Theodotio, mulos, transtulerunt. Et ubi posuere Septuaginta, cum umbraculis, quae nos dormitoria interpretari possumus, vel basternas, alii voce consona transtulerunt φορεῖα quae nos varii generis interpretamur vehicula: ubi autem Septuaginta et Theodotio dixerunt, lampenas, pro quibus Symmachus, lecticas interpretatus est, Aquila, σκεπαστὰ posuit, quod et ipsum lecticas opertas pellibus significat. Hoc de varietate translationum dictum sit. Equos autem, et quadrigas, et lecticas, et mulos atque carrucas, et diversi generis vehicula, Angelica possumus intelligere ministeria, de quibus alibi ad Deum dicitur: Ascende super equos tuos, et equitatio tua salus (Abac. III, 8) . His equis,", "candidate_score": 0.643164, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_34", "bdc_text": "Ex hoc nuntio , qui hasce tibi perferet Vielleicht ein amtlicher Kurier aus Zürich. , audivi te una cum GervasioGervasius Schuler , s. oben [Nr. 34 ] S. 193 , Anm. 5. , collega tuo , adeoque tota familia Tigurum profugisse propter Quinquepagorum tyrannidem , quę nunc , proh dolor , plusquam turcice apud Bremgartinos ac Mellingenseisdie Bewohner von Mellingen im Freiamt ( Kt.", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1491", "psc_text": "Babylonem transferantur, et de semine tuo fiant eunuchi in aula regia. Ex quo Hebraei volunt Danielem, Ananiam, Misael, et Azariam, qui fuere de regio semine, factos esse eunuchos, quos in ministerio regis Nabuchodonosor fuisse non dubium est. Dixit itaque Ezechias: Bonum verbum Domini quod locutus est. In quo ab Hebraeis reprehenditur, cur non sit imitatus bonitatem Moysi, qui locutus ad Dominum est: Aut dimitte eis hanc noxam: aut si non facis, dele me de libro tuo, quem scripsisti (Exod. XXXI, 32) . Unde et apostolus Paulus anathema vult esse a Christo pro fratribus suis qui sunt Israelitae (Rom. IX); et propterea Ezechiam Dei sermonibus non probatum, qui in consequentibus loquitur: Consolamini, consolamini, populus meus, dicit Deus vester, ut pro quibus ille non rogaverat, Domini clementia consolentur. Cap. XL (Cap. XL.--Vers. 1 seqq.) Consolamini, consolamini, populus meus, dicit Deus vester: Loquimini ad cor Jerusalem, et advocate eam; quoniam completa est malitia", "candidate_score": 0.642864, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_34", "bdc_text": "Ex hoc nuntio , qui hasce tibi perferet Vielleicht ein amtlicher Kurier aus Zürich. , audivi te una cum GervasioGervasius Schuler , s. oben [Nr. 34 ] S. 193 , Anm. 5. , collega tuo , adeoque tota familia Tigurum profugisse propter Quinquepagorum tyrannidem , quę nunc , proh dolor , plusquam turcice apud Bremgartinos ac Mellingenseisdie Bewohner von Mellingen im Freiamt ( Kt.", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1452", "psc_text": "veri Dei in fano falsi [ Al. sui] numinis trucidatur: nec Angeli perit gladio, quod erat commune cum pluribus, sed parricidio filiorum. Qui cum fugissent in terram Ararat, quod intelligitur Armenia, successit in patris locum Asaraddon, quem 467 Scriptura testatur misisse habitatores Samariam; ne terra maneret inculta. Ararat autem regio in Armenia campestris est, per quam Araxes fluit, incredibilis ubertatis, ad radices Tauri montis, qui usque illuc extenditur. Ergo et Arca in qua liberatus est Noe cum liberis suis, cessante Diluvio, non ad montes generaliter Armeniae delata [ Al. deleta] est, quae appellatur Ararat, sed ad montes Tauri altissimos, qui Ararat imminent campis. Cap. XXXVIII (Cap. XXXVIII.--Vers. 1 seqq.) In diebus illis aegrotavit Ezechias usque ad mortem: et intravit ad eum Isaias filius Amos Propheta, et dixit ei: Haec dicit Dominus: Dispone domui tuae, quia morieris tu et non vives. Et convertit Ezechias faciem suam ad parietem, et oravit ad", "candidate_score": 0.642601, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_134_136", "bdc_text": "Jacob 278 , Anm. 10. 2 . Junghans Thumysen , «vortrager des [ Hauptmann ] Göldlis fendli» , beteiligte sich in der Kappeler Schlacht an der Rettung des Stadtbanners und fiel wahrscheinlich unmittelbar nachher , HBRG III 130f. 143 ; HBLS VI 736 .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1244", "psc_text": "fuerunt inter Isaiam et Jeremiam probatur esse completa. Praedicit enim illam historiam, quam in Jeremiae volumine legimus (Jerem. XLI), quando subversa Jerusalem et omnibus in Babylone opibus principibusque translatis, praepositus est regii generis his qui in Judaea remanserant, Godolias filius Ahicam, quo per dolum cum Chaldaeis sociis interfecto, omnes principes bellatorum, et Johannan 401 filius Chareae, et Jechonias filius Osiae; et reliquum vulgus a parvo usque ad magnum, accesserunt ad Jeremiam Prophetam, et dixerunt ei: Cadat oratio nostra in conspectu tuo, et ora pro nobis ad Dominum Deum tuum pro universis reliquiis istis. Quia relicti sumus pauci de pluribus, sicut oculi tui nos intuentur; et annuntiet nobis Dominus Deus tuus viam per quam pergamus, et verbum quod faciamus (Jerem. XLII, 2, 3) . Cumque Jeremias post decem dies ex sermone Domini respondisset: Haec dicit Dominus Deus Israel: Si quiescentes manseritis in terra hac, aedificabo vos et non destruam, plantabo et", "candidate_score": 0.640577, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_133_135", "bdc_text": "HBLS VI 736 ; Jacob 278 , Anm. 10. 2 . Junghans Thumysen , «vortrager des [ Hauptmann ] Göldlis fendli» , beteiligte sich in der Kappeler Schlacht an der Rettung des Stadtbanners und fiel wahrscheinlich unmittelbar nachher , HBRG III 130f. 143 ;", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1244", "psc_text": "fuerunt inter Isaiam et Jeremiam probatur esse completa. Praedicit enim illam historiam, quam in Jeremiae volumine legimus (Jerem. XLI), quando subversa Jerusalem et omnibus in Babylone opibus principibusque translatis, praepositus est regii generis his qui in Judaea remanserant, Godolias filius Ahicam, quo per dolum cum Chaldaeis sociis interfecto, omnes principes bellatorum, et Johannan 401 filius Chareae, et Jechonias filius Osiae; et reliquum vulgus a parvo usque ad magnum, accesserunt ad Jeremiam Prophetam, et dixerunt ei: Cadat oratio nostra in conspectu tuo, et ora pro nobis ad Dominum Deum tuum pro universis reliquiis istis. Quia relicti sumus pauci de pluribus, sicut oculi tui nos intuentur; et annuntiet nobis Dominus Deus tuus viam per quam pergamus, et verbum quod faciamus (Jerem. XLII, 2, 3) . Cumque Jeremias post decem dies ex sermone Domini respondisset: Haec dicit Dominus Deus Israel: Si quiescentes manseritis in terra hac, aedificabo vos et non destruam, plantabo et", "candidate_score": 0.63429, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_135_137", "bdc_text": "Junghans Thumysen , «vortrager des [ Hauptmann ] Göldlis fendli» , beteiligte sich in der Kappeler Schlacht an der Rettung des Stadtbanners und fiel wahrscheinlich unmittelbar nachher , HBRG III 130f. 143 ; HBLS VI 736 . sui interitum in domino mihi multum dolere .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_2612", "psc_text": "gentibus donum Domino, in equis, et in quadrigis, et in lecticis, et in mulis, et in carrucis, ad montem sanctum meum Jerusalem, dicit Dominus. LXX: Et annuntiabunt gloriam meam in gentibus: et adducent fratres vestros de cunctis nationibus donum Domino, cum equis et rhedis, in lampenis mulorum, cum umbraculis in sanctam civitatem Jerusalem, dicit Dominus. Hi qui salvi fuerint, et missi ad varias nationes, et ad eos qui non audierant primum, neque viderant gloriam Domini, annuntiabunt eam cunctis gentibus, et adducent fratres populi Judaici, quorum reliquiae salvae factae sunt, munus Domino de universis gentibus: vel ipsos qui idololatriae errore contempto, veri Dei notitiam sunt secuti, vel qui de toto orbe ex Israel populo crediderunt. Ad quos scribit et apostolus Petrus (I Petr. I). Adducent autem in equis, et in quadrigis, et in lecticis, et in mulis, et in carrucis. Pro carrucis, quas solus interpretatus est Symmachus, quem nos in hoc", "candidate_score": 0.634222, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_134_136", "bdc_text": "Jacob 278 , Anm. 10. 2 . Junghans Thumysen , «vortrager des [ Hauptmann ] Göldlis fendli» , beteiligte sich in der Kappeler Schlacht an der Rettung des Stadtbanners und fiel wahrscheinlich unmittelbar nachher , HBRG III 130f. 143 ; HBLS VI 736 .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1311", "psc_text": "auxilium 422 in fortitudine Pharaonis, et habebant fiduciam in umbra Aegypti, sub specie reversionis in Jerusalem, et captivitatis laxandae sub Cyro, de consummatione saeculi, et de perfecta justorum beatitudine sermo propheticus nuntiarat: nunc revertitur ad eosdem, ad quos supra locutus fuerat ne descenderent in Aegyptum. Et hoc inter praesentem locum est et praeteritum, quod ibi praecipitur tribui Judae, ne descendant in Aegyptum; hic quia contempto imperio Domini, descensuri sint, prophetatur: et quod a Nabuchodonosor rege Babylonio, tam Israel quam Aegyptii, tam perfugae quam auxiliatores pariter trucidentur. De quo Jeremias plenissime loquitur (Jerem. XLII). Vae ergo his qui descendunt in Aegyptum, et Chaldaeorum metu, Domini praecepta contemnunt, sperantes in idololatris, qui Dei cultum habere se jactant; et in equorum auxilio confidentes, nesciunt scriptum: Fallax equus in salutem (Ps. XXXII, 17) ; habentque fiduciam super quadrigis et curribus et equitibus; nec recordantur illius Cantici: Equum et ascensorem dejecit in mare (Exod. XV,", "candidate_score": 0.633355, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_134_136", "bdc_text": "Jacob 278 , Anm. 10. 2 . Junghans Thumysen , «vortrager des [ Hauptmann ] Göldlis fendli» , beteiligte sich in der Kappeler Schlacht an der Rettung des Stadtbanners und fiel wahrscheinlich unmittelbar nachher , HBRG III 130f. 143 ; HBLS VI 736 .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1243", "psc_text": "dicit Dominus. Fecistis consilium, et non per me; et pactum, non per spiritum meum: ut adderetis peccata peccatis: qui itis ut descendatis in Aegyptum; et me non interrogastis, ut accipiatis auxilium a Pharaone, et protegamini ab Aegyptiis. Erit vobis protectio Pharaonis in confusionem; et his, qui confidunt in Aegypto, opprobrium. Sunt enim in Tani principes, nuntii pessimi. Frustra laborabunt ad populum, qui eis non proderit ad auxiliandum: neque in utilitatem, sed in confusionem et opprobrium. Post prophetiam contra Ariel, et caetera quae usque ad hunc locum praeteritus sermo disseruit: nunc alterius vaticinationis exordium est, quae post centum quinquaginta annos, qui fuerunt inter Isaiam et Jeremiam probatur esse completa. Praedicit enim illam historiam, quam in Jeremiae volumine legimus (Jerem. XLI), quando subversa Jerusalem et omnibus in Babylone opibus principibusque translatis, praepositus est regii generis his qui in Judaea remanserant, Godolias filius Ahicam, quo per dolum cum Chaldaeis sociis interfecto, omnes principes", "candidate_score": 0.633031, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_134_136", "bdc_text": "Jacob 278 , Anm. 10. 2 . Junghans Thumysen , «vortrager des [ Hauptmann ] Göldlis fendli» , beteiligte sich in der Kappeler Schlacht an der Rettung des Stadtbanners und fiel wahrscheinlich unmittelbar nachher , HBRG III 130f. 143 ; HBLS VI 736 .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_2612", "psc_text": "gentibus donum Domino, in equis, et in quadrigis, et in lecticis, et in mulis, et in carrucis, ad montem sanctum meum Jerusalem, dicit Dominus. LXX: Et annuntiabunt gloriam meam in gentibus: et adducent fratres vestros de cunctis nationibus donum Domino, cum equis et rhedis, in lampenis mulorum, cum umbraculis in sanctam civitatem Jerusalem, dicit Dominus. Hi qui salvi fuerint, et missi ad varias nationes, et ad eos qui non audierant primum, neque viderant gloriam Domini, annuntiabunt eam cunctis gentibus, et adducent fratres populi Judaici, quorum reliquiae salvae factae sunt, munus Domino de universis gentibus: vel ipsos qui idololatriae errore contempto, veri Dei notitiam sunt secuti, vel qui de toto orbe ex Israel populo crediderunt. Ad quos scribit et apostolus Petrus (I Petr. I). Adducent autem in equis, et in quadrigis, et in lecticis, et in mulis, et in carrucis. Pro carrucis, quas solus interpretatus est Symmachus, quem nos in hoc", "candidate_score": 0.63303, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_97_99", "bdc_text": "Bullinger lernte ihn vermutlich um 1524 in Zürich kennen und studierte 1527 bei ihm Griechisch ( HBD 11 , 12 ) . Collin war bei Bullingers letzter Begegnung mit Zwingli in Bremgarten anwesend ( HBRG III 49 ) . - Lit. :", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_2113", "psc_text": "nostram regulam super translatione veteris Instrumenti concussam magis esse quam motam. Et non tam Apostolum de psalmo tertio decimo sumpsisse, quod in Hebraico non habetur, quam eos qui artem contexendarum inter se Scripturarum Apostoli nesciebant, quaesisse aptum locum, ubi assumptum ab eo ponerent testimonium, quod absque auctoritate in Scriptura positum non putabant. Denique omnes Graeciae tractatores, qui nobis eruditionis suae in Psalmos Commentarios reliquerunt, hos versiculos veru annotant atque praetereunt, liquido confitentes in Hebraico non haberi, nec esse in Septuaginta Interpretibus, sed in editione Vulgata, quae Graece κοινὴ dicitur, et in toto orbe diversa est. Sed jam tempus est, ut coepto incumbamus operi, reliqua persequamur. (Vers. 3, 4.) Vos autem accedite huc, filii auguratricis: semen adulteri et fornicariae super quem lusistis? super quem dilatastis os, et ejecistis linguam? LXX: Vos autem accedite huc, filii iniqui, semen adulterorum et meretricis in quo lusistis? super quem aperuistis os vestrum: et super quo", "candidate_score": 0.632899, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_175", "bdc_text": "Feller 246f. , quarto rumor est eos a senatu causam quaesituros istius belliSiehe de Quervain 234. 237. , cur videlicet tanto cum sumptu alter ursusMit dem «zweiten Bär» sind die mit dem zweiten Banner in das Gebiet des Aargaus entsandten bernischen Truppen gemeint , vgl. Feller 227 .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_935", "psc_text": "Vade et pone speculatorem, et quodcumque viderit annuntiet. Et vidit currum duorum equitum, ascensorem asini, et ascensorem cameli, et contemplatus est diligenter multo intuitu, et clamavit leo. LXX: Quia sic dixit ad me Dominus: Vade et pone tibi speculatorem, et quodcumque videris, annuntia. Et vidi ascensores equites duos, ascensorem asini, et ascensorem cameli: audivi auditum multum, et vocavi Uriam ad speculam. Jubetur Propheta ponere in corde suo speculatorem, et diligentius intueri quae ventura sunt mundo: viditque duos equites, ascensorem asini, et ascensorem cameli. Quos quidam sic interpretatus est ut ascensorem asini juxta Evangelicam lectionem (Mat. XXI), et prophetiam Zachariae (Zach. IX), Christum diceret; et econtrario ascensorem cameli, contrariam fortitudinem, 305 propter foeditatem tortuosi animantis. Alii vero duos ascensores litterae et spiritus ad duo referunt Testamenta. Illudque quod in Hebraico dicitur ARIE ( ), pro quo Aquila, et Symmachus leonem et leaenam interpretati sunt, nescio quid volentes LXX οὐρίαν posuerunt, quod", "candidate_score": 0.630754, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_133_135", "bdc_text": "HBLS VI 736 ; Jacob 278 , Anm. 10. 2 . Junghans Thumysen , «vortrager des [ Hauptmann ] Göldlis fendli» , beteiligte sich in der Kappeler Schlacht an der Rettung des Stadtbanners und fiel wahrscheinlich unmittelbar nachher , HBRG III 130f. 143 ;", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1311", "psc_text": "auxilium 422 in fortitudine Pharaonis, et habebant fiduciam in umbra Aegypti, sub specie reversionis in Jerusalem, et captivitatis laxandae sub Cyro, de consummatione saeculi, et de perfecta justorum beatitudine sermo propheticus nuntiarat: nunc revertitur ad eosdem, ad quos supra locutus fuerat ne descenderent in Aegyptum. Et hoc inter praesentem locum est et praeteritum, quod ibi praecipitur tribui Judae, ne descendant in Aegyptum; hic quia contempto imperio Domini, descensuri sint, prophetatur: et quod a Nabuchodonosor rege Babylonio, tam Israel quam Aegyptii, tam perfugae quam auxiliatores pariter trucidentur. De quo Jeremias plenissime loquitur (Jerem. XLII). Vae ergo his qui descendunt in Aegyptum, et Chaldaeorum metu, Domini praecepta contemnunt, sperantes in idololatris, qui Dei cultum habere se jactant; et in equorum auxilio confidentes, nesciunt scriptum: Fallax equus in salutem (Ps. XXXII, 17) ; habentque fiduciam super quadrigis et curribus et equitibus; nec recordantur illius Cantici: Equum et ascensorem dejecit in mare (Exod. XV,", "candidate_score": 0.630255, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_133_135", "bdc_text": "HBLS VI 736 ; Jacob 278 , Anm. 10. 2 . Junghans Thumysen , «vortrager des [ Hauptmann ] Göldlis fendli» , beteiligte sich in der Kappeler Schlacht an der Rettung des Stadtbanners und fiel wahrscheinlich unmittelbar nachher , HBRG III 130f. 143 ;", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1243", "psc_text": "dicit Dominus. Fecistis consilium, et non per me; et pactum, non per spiritum meum: ut adderetis peccata peccatis: qui itis ut descendatis in Aegyptum; et me non interrogastis, ut accipiatis auxilium a Pharaone, et protegamini ab Aegyptiis. Erit vobis protectio Pharaonis in confusionem; et his, qui confidunt in Aegypto, opprobrium. Sunt enim in Tani principes, nuntii pessimi. Frustra laborabunt ad populum, qui eis non proderit ad auxiliandum: neque in utilitatem, sed in confusionem et opprobrium. Post prophetiam contra Ariel, et caetera quae usque ad hunc locum praeteritus sermo disseruit: nunc alterius vaticinationis exordium est, quae post centum quinquaginta annos, qui fuerunt inter Isaiam et Jeremiam probatur esse completa. Praedicit enim illam historiam, quam in Jeremiae volumine legimus (Jerem. XLI), quando subversa Jerusalem et omnibus in Babylone opibus principibusque translatis, praepositus est regii generis his qui in Judaea remanserant, Godolias filius Ahicam, quo per dolum cum Chaldaeis sociis interfecto, omnes principes", "candidate_score": 0.629878, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_133_135", "bdc_text": "HBLS VI 736 ; Jacob 278 , Anm. 10. 2 . Junghans Thumysen , «vortrager des [ Hauptmann ] Göldlis fendli» , beteiligte sich in der Kappeler Schlacht an der Rettung des Stadtbanners und fiel wahrscheinlich unmittelbar nachher , HBRG III 130f. 143 ;", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_2612", "psc_text": "gentibus donum Domino, in equis, et in quadrigis, et in lecticis, et in mulis, et in carrucis, ad montem sanctum meum Jerusalem, dicit Dominus. LXX: Et annuntiabunt gloriam meam in gentibus: et adducent fratres vestros de cunctis nationibus donum Domino, cum equis et rhedis, in lampenis mulorum, cum umbraculis in sanctam civitatem Jerusalem, dicit Dominus. Hi qui salvi fuerint, et missi ad varias nationes, et ad eos qui non audierant primum, neque viderant gloriam Domini, annuntiabunt eam cunctis gentibus, et adducent fratres populi Judaici, quorum reliquiae salvae factae sunt, munus Domino de universis gentibus: vel ipsos qui idololatriae errore contempto, veri Dei notitiam sunt secuti, vel qui de toto orbe ex Israel populo crediderunt. Ad quos scribit et apostolus Petrus (I Petr. I). Adducent autem in equis, et in quadrigis, et in lecticis, et in mulis, et in carrucis. Pro carrucis, quas solus interpretatus est Symmachus, quem nos in hoc", "candidate_score": 0.628519, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_49", "bdc_text": "Salutabis et tu vicissim meo nomine Leonem Leo Jud , s. oben [Nr. 4 ] S. 55 , Anm. 1 .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_2371", "psc_text": "est, et opus illius coram illo; et egressus est justus ut splendor, et Salvator accensus est ut lampas, gavisusque sponsus super sponsa sua Ecclesia, immo exsultavit super eam Deus suus, qui ipse 746 et sponsus et Dominus est: propterea secundum assumptionem carnis, et passionem crucis dicitur ad eum: Ut intingatur pes tuus in sanguine (Ps. LXVII, 24) . Et sub Judae vocabulo in Genesi prophetatur, Juda, te laudabunt fratres tui: Manus tuae in cervicibus inimicorum tucrum, (Gen. XLIX, 8 et seqq) , adorabunt te filii patris tui. Catulus leonis Juda, ad praedam, fili mi, ascendisti, requiescens accubuisti ut leo, et quasi leaena: quis suscitabit eum (Gen. XLIX, 8, 9) ? Et iterum: Ligans ad vineam pullum suum, et ad vitem, o fili mi, asinam suam; lavabit vino stolam suam, et sanguine uvae pallium suum (Ibid., 11) . Iste est quem Angelicae potestates videntes ad Patrem ascendere cruentum, imperant caeteris Angelis,", "candidate_score": 0.627736, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_135", "bdc_text": "Junghans Thumysen , «vortrager des [ Hauptmann ] Göldlis fendli» , beteiligte sich in der Kappeler Schlacht an der Rettung des Stadtbanners und fiel wahrscheinlich unmittelbar nachher , HBRG III 130f. 143 ;", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1244", "psc_text": "fuerunt inter Isaiam et Jeremiam probatur esse completa. Praedicit enim illam historiam, quam in Jeremiae volumine legimus (Jerem. XLI), quando subversa Jerusalem et omnibus in Babylone opibus principibusque translatis, praepositus est regii generis his qui in Judaea remanserant, Godolias filius Ahicam, quo per dolum cum Chaldaeis sociis interfecto, omnes principes bellatorum, et Johannan 401 filius Chareae, et Jechonias filius Osiae; et reliquum vulgus a parvo usque ad magnum, accesserunt ad Jeremiam Prophetam, et dixerunt ei: Cadat oratio nostra in conspectu tuo, et ora pro nobis ad Dominum Deum tuum pro universis reliquiis istis. Quia relicti sumus pauci de pluribus, sicut oculi tui nos intuentur; et annuntiet nobis Dominus Deus tuus viam per quam pergamus, et verbum quod faciamus (Jerem. XLII, 2, 3) . Cumque Jeremias post decem dies ex sermone Domini respondisset: Haec dicit Dominus Deus Israel: Si quiescentes manseritis in terra hac, aedificabo vos et non destruam, plantabo et", "candidate_score": 0.624264, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_171", "bdc_text": "Von einer Abschaffung des Chorgerichtes war in der Eingabe nicht mehr die Rede , wohl aber von der Entfernung aller Prädikanten .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_959", "psc_text": "transferam, ita apud eos legitur: Omnes primates tui migraverunt simul, ab arcu ligati sunt: quam editionem, et alii interpretes secuti sunt. Migraverunt enim omnes haereticorum principes ad synagogam Satanae 312 a Christi Ecclesia, et transierunt simul discordes in perfidia, in transitu concordes, et ligati sunt ab arcu, de quo in Psalmo scriptum est: Ecce peccatores intenderunt arcum, paraverunt sagittas suas in pharetra, ut sagittent in obscuro rectos corde (Ps. X, 2) , et mittant ignita diaboli jacula quae vulnerent pariter, et ligent. Ideoque dure ligati sunt, quia obturaverunt aures suas sicut aspides surdae, et obturantes aures, quae non exaudient voces incantantium, nec venefici incantantis sapienter. Ob quam causam, et Apostolus Paulus haereticum post unam commonitionem, perversitati suae praecipit relinquendum (Tit. III), quia perversus est, et proprio judicio condemnatus. Et nobis enim exierunt, sed non erant ex nobis: si enim ex nobis fuissent, mansissent utique nobiscum (I Joan. II, 19) .", "candidate_score": 0.62238, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_135_137", "bdc_text": "Junghans Thumysen , «vortrager des [ Hauptmann ] Göldlis fendli» , beteiligte sich in der Kappeler Schlacht an der Rettung des Stadtbanners und fiel wahrscheinlich unmittelbar nachher , HBRG III 130f. 143 ; HBLS VI 736 . sui interitum in domino mihi multum dolere .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1313", "psc_text": "Ipse autem sapiens, id est, Dominus, adduxit malum super eos, et pessimum, videlicet Nabuchodonosor, sive absolute malum, rem significans, non personam: et verba sua non abstulit, quae locutus fuerat per Prophetas. Quamodrem consurget super tribum Judam domum pessimorum, et contra auxilium Aegyptiorum, qui operantur iniquitatem. Aegyptus enim, sive Aegyptius, ut LXX transtulerunt, homo est, et non Deus: et equi eorum caro, et non spiritus. Unde et in Jeremia scriptum est: Maledictus homo qui spem habet in homine, et firmavit carnem brachii sui, et a Domino recessit cor ejus. Et erit quasi myrice in deserto, quae non videbit cum venerint bona (Jerem. XVII, 5, 6) . Et in alio loco scriptum est. Vana salus hominis (Ps. LIX, 13) , sive, ut melius habetur in Hebraeo, in homine. Cumque Dominus manum suam extenderit 423 ad puniendum, vel declinaverit, sub metaphora aurigae, et frenos equorum currentium relaxarit, corruet auxiliator Aegyptius, et Israel cui", "candidate_score": 0.622125, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_135", "bdc_text": "Junghans Thumysen , «vortrager des [ Hauptmann ] Göldlis fendli» , beteiligte sich in der Kappeler Schlacht an der Rettung des Stadtbanners und fiel wahrscheinlich unmittelbar nachher , HBRG III 130f. 143 ;", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1243", "psc_text": "dicit Dominus. Fecistis consilium, et non per me; et pactum, non per spiritum meum: ut adderetis peccata peccatis: qui itis ut descendatis in Aegyptum; et me non interrogastis, ut accipiatis auxilium a Pharaone, et protegamini ab Aegyptiis. Erit vobis protectio Pharaonis in confusionem; et his, qui confidunt in Aegypto, opprobrium. Sunt enim in Tani principes, nuntii pessimi. Frustra laborabunt ad populum, qui eis non proderit ad auxiliandum: neque in utilitatem, sed in confusionem et opprobrium. Post prophetiam contra Ariel, et caetera quae usque ad hunc locum praeteritus sermo disseruit: nunc alterius vaticinationis exordium est, quae post centum quinquaginta annos, qui fuerunt inter Isaiam et Jeremiam probatur esse completa. Praedicit enim illam historiam, quam in Jeremiae volumine legimus (Jerem. XLI), quando subversa Jerusalem et omnibus in Babylone opibus principibusque translatis, praepositus est regii generis his qui in Judaea remanserant, Godolias filius Ahicam, quo per dolum cum Chaldaeis sociis interfecto, omnes principes", "candidate_score": 0.619296, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_135", "bdc_text": "Junghans Thumysen , «vortrager des [ Hauptmann ] Göldlis fendli» , beteiligte sich in der Kappeler Schlacht an der Rettung des Stadtbanners und fiel wahrscheinlich unmittelbar nachher , HBRG III 130f. 143 ;", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1311", "psc_text": "auxilium 422 in fortitudine Pharaonis, et habebant fiduciam in umbra Aegypti, sub specie reversionis in Jerusalem, et captivitatis laxandae sub Cyro, de consummatione saeculi, et de perfecta justorum beatitudine sermo propheticus nuntiarat: nunc revertitur ad eosdem, ad quos supra locutus fuerat ne descenderent in Aegyptum. Et hoc inter praesentem locum est et praeteritum, quod ibi praecipitur tribui Judae, ne descendant in Aegyptum; hic quia contempto imperio Domini, descensuri sint, prophetatur: et quod a Nabuchodonosor rege Babylonio, tam Israel quam Aegyptii, tam perfugae quam auxiliatores pariter trucidentur. De quo Jeremias plenissime loquitur (Jerem. XLII). Vae ergo his qui descendunt in Aegyptum, et Chaldaeorum metu, Domini praecepta contemnunt, sperantes in idololatris, qui Dei cultum habere se jactant; et in equorum auxilio confidentes, nesciunt scriptum: Fallax equus in salutem (Ps. XXXII, 17) ; habentque fiduciam super quadrigis et curribus et equitibus; nec recordantur illius Cantici: Equum et ascensorem dejecit in mare (Exod. XV,", "candidate_score": 0.617857, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_45", "bdc_text": "nisi enim hoc fiat , gravissimas deo , omnium scelerum ultori , poenas dabunt .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_2639", "psc_text": "obelo: Sicut tinea vestimento, et vermis ligno: sic moeror excruciat cor viri (Ibid.) . Ita dumtaxat, ut non negent praevaricatorum, et Dominum negantium aeterna supplicia, dicente Domino in Evangelio: Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus (Matth. XXV, 41) . Et in alio loco: Ligate manus ejus et pedes, et mittite eum in tenebras exteriores: ibi erit fletus et stridor dentium (Matth. XXII, 13) . Si manus audivimus [ Al. ligamus] et pedes, et tenebras exteriores, quae oculorum poena est lumen Dei non videntium; et fletum, qui utique et ipse ad oculos pertinet; et stridorem dentium: miror quosdam aereum corpus, et paulatim in auras tenues dissolvendum post resurrectionem introducere: quia Dominus potentia majestatis suae, ad Apostolos clausis ingressus est 830 januis (Joan. XX). Qui certe et ante resurrectionem pendulo super mare ambulavit incessu; et hoc ipsum apostolo praebuit Petro: ut qui fide ambulabat, infidelitate postea mergeretur;", "candidate_score": 0.617669, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_135", "bdc_text": "Junghans Thumysen , «vortrager des [ Hauptmann ] Göldlis fendli» , beteiligte sich in der Kappeler Schlacht an der Rettung des Stadtbanners und fiel wahrscheinlich unmittelbar nachher , HBRG III 130f. 143 ;", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_2612", "psc_text": "gentibus donum Domino, in equis, et in quadrigis, et in lecticis, et in mulis, et in carrucis, ad montem sanctum meum Jerusalem, dicit Dominus. LXX: Et annuntiabunt gloriam meam in gentibus: et adducent fratres vestros de cunctis nationibus donum Domino, cum equis et rhedis, in lampenis mulorum, cum umbraculis in sanctam civitatem Jerusalem, dicit Dominus. Hi qui salvi fuerint, et missi ad varias nationes, et ad eos qui non audierant primum, neque viderant gloriam Domini, annuntiabunt eam cunctis gentibus, et adducent fratres populi Judaici, quorum reliquiae salvae factae sunt, munus Domino de universis gentibus: vel ipsos qui idololatriae errore contempto, veri Dei notitiam sunt secuti, vel qui de toto orbe ex Israel populo crediderunt. Ad quos scribit et apostolus Petrus (I Petr. I). Adducent autem in equis, et in quadrigis, et in lecticis, et in mulis, et in carrucis. Pro carrucis, quas solus interpretatus est Symmachus, quem nos in hoc", "candidate_score": 0.61567, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_69_71", "bdc_text": "Oskar Vasella , Art. Myconius , in : LThK VII 716 ; Schl. 16212-16216 .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_186", "psc_text": "Evangelio: Et qui misit me, ipse mihi dixit: Super quem videris Spiritum sanctum descendentem et manentem in eo, ipse est (Joan. I, 33) . In Zacharia quoque legimus super lapidem unum septem oculos, et in uno aureo candelabro septem lucernas, et septem suffusoria, ac duas olivas ex utraque parte lampadis, firma radice fundatas (Zach. III). Quod autem gratia sancti Spiritus cuncta possideat, expositione non indiget. Sed quia in hominibus semper patiebatur opprobrium, nullo vivente, ut Spiritus sancti dona poscebant: propterea Jesu nomen sibi cupiunt invocari, ut quod in Lege imperfectum erat, in Evangelio compleatur. (Vers. 2, 3.) In die illa erit germen Domini in magnificentia et in gloria: et fructus terrae sublimis, et exultatio his qui salvati fuerint de Israel. Et erit, omnis qui relictus fuerit in Sion, et residuus in Jerusalem, sanctus vocabitur, omnis qui scriptus est in vita in Jerusalem. Cum filiae Sion propter superbiam omnem ornatum perdiderint:", "candidate_score": 0.611, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_56", "bdc_text": "Nach dessen Tod wollte er nicht mehr in Zürich bleiben ( zur Zeit dieses Briefes hielt er sich zweifellos noch dort auf) , zog nach Basel und wurde am 22 .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_408", "psc_text": "transire, quasi inter duas maris Pontici συμπληγάδας naviculam nostram direximus, quae flante Spiritu sancto, et Domino Salvatore cursum dirigente nostrum, elabitur in pelagus, dicente te, virgo Christi Eustochium: A quatuor ventis coeli veni, spiritus, et mortua ossa vivifica (Ezech. XXXVII, 9) : ut quae jacebant in terrae pulvere, spirante Domino, suscitentur. Cap. IX.-- (Vers. 8 seqq.) Verbum misit Dominus in Jacob, et cecidit in Israel. Et sciet populus omnis Ephraim et habitantes Samariam, in superbia et magnitudine cordis, dicentes: Lateres ceciderunt, sed quadris lapidibus aedificabimus: sycomoros succiderunt, sed cedros immutabimus. Et elevabit Dominus hostes Rasin super eum, et inimicos ejus in tumultum vertet, Syriam ab Oriente, et Philisthiim ab Occidente, et devorabunt Israel toto ore. In omnibus his non est aversus furor ejus, sed adhuc manus ejus extenta, et populus non est reversus ad percutientem se, et Dominum exercituum non inquisierunt. Legimus supra (IV Reg. XVI) quod in diebus Achaz", "candidate_score": 0.60929, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_14", "bdc_text": "Während der Berner Disputation stellte er Zwingli sein fürstlich ausgestattetes Haus in Bern zur Verfügung .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_216", "psc_text": "ad depellendos imbres, et ad serendas [ Al. cerendas] fruges haberi debeant, ea habere cupere, in quibus cunctis habitare non possis, et quae colere non sufficias: alteriusque necessitatem, tuam facere voluptatem? Juxta tropologiam contra haereticos quidam hoc dictum arbitrantur: qui cum moverent pedes suos de Oriente, veniunt in campum Sennaar, qui interpretatur excussio dentium: et aedificant civitatem confusionis, turrimque superbiae, et audiunt sub verbis aliis: Audite haec, duces domus Jacob, et residui domus Israel, qui abominamini judicium, et omnia recta pervertitis, qui aedificatis Sion in sanguinibus, et Jerusalem in iniquitate (Mich. III, 9, 10) . Isti domos domibus, id est, dogmata conjungunt dogmatibus; quibus dicitur per Michaeam, Nolite aedificare in domo derisum (Mich. III) , ne supra fundamentum Christi, quod apostolus Paulus posuit (I Cor. III) et in quo debuerant aedificare aurum, argentum, lapides pretiosos: econtrario aedificent ligna, fenum, stipulam, quorum finis incendium est. De hujuscemodi domibus Salvator in Evangelio", "candidate_score": 0.599296, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_14", "bdc_text": "Während der Berner Disputation stellte er Zwingli sein fürstlich ausgestattetes Haus in Bern zur Verfügung .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_2088", "psc_text": "De sabbato et foedere sempiterno supra diximus. Qui ergo haec fecerit, adducet eum Deus in monte sancto suo, et laetitia afficiet in domo orationis suae. Mons sanctus, aut dogmata veritatis sunt, Trinitatisque confessio: aut ipse Dominus, ad quem ultimo tempore (juxta hunc eumdem Isaiam et Michaeam prophetam) gentes plurimae confluent (Isai. II, Mich. IV). Domusque orationis Ecclesia est, quae in toto orbe dividitur, et non Templum Judaeorum, quod brevissimis Judaeae terrae arctabatur angustiis. (Vers. 8, 9.) Holocausta eorum et victimae eorum placebunt mihi super altare meum: quia domus mea, domus orationis vocabitur cunctis populis, ait Dominus Deus, qui congregat dispersos Israel: adhuc congregabo ad eum congregatos ejus: Omnes bestiae agri, venite ad devorandum, universae bestiae saltus. LXX: Holocaustomata eorum et victimae erunt acceptabiles super altare 660 meum. Domus enim mea, domus orationis vocabitur cunctis gentibus, dixit Dominus, qui congregat dispersos Israel: quia congregabo ad eum congregationem. Omnes bestiae ferae, venite,", "candidate_score": 0.594826, "ce_score": null } ] }, { "rank": 7, "cf_id": "cf012", "work_id": "010_Hilarius-Pictaviensis_Liber-secundus-ad-Constantium", "max_score": 0.689435, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10073_sent_0", "bdc_text": "Salutem et conscientiae pacem per Christum Iesum , dominum ac servatorem nostrum .", "psc_chunk_id": "010_Hilarius-Pictaviensis_Liber-secundus-ad-Constantium_window_16", "psc_text": "Non aliqua ad scandalum, neque quae extra Evangelium sunt, defendam: sed intelliges a me in sacramento solius Dei veri, et quem misit Jesum Christum (Joan. XVII, 3), praedicari unum Deum patrem ex quo omnia, et unum Dominum Jesum Christum per quem omnia (I Cor. VIII, 6), natum ex Deo, qui est ante tempora aeterna (II Tim. I, 9), et erat in principio apud Deum Deus Verbum (Joan. I, 1): qui est imago Dei invisibilis (Coloss. I, 15), in quo habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter (Col. II, 9) qui cum 550 in forma Dei esset, humilians se salutis nostrae causa, formam servi ex conceptu Spiritus sancti de virgine accepit, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis (Philip. II, 6): et post resurrectionem mortis deinde in coelestibus sedens (Ephes. I, 20), aderit judex vivorum et mortuorum (Act. X, 42), et rex omnium aeternorum saeculorum. Est enim unigenitus Deus (Joan. I, 18),", "candidate_score": 0.689435, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_27_29", "bdc_text": "HBLS VII 431 . incuria fuit in culpa . Quum enim milites ex Bremgartina expeditione rediissent eumque salutarem , resalutato me dicebat :", "psc_chunk_id": "010_Hilarius-Pictaviensis_Liber-secundus-ad-Constantium_window_9", "psc_text": "sit. Regenerati per fidem, nunc ad fidem docemur, quasi regeneratio illa sine fide sit. Christum post baptisma discimus; quasi baptisma aliquod esse possit sine Christi fide. Emendamus, quasi in Spiritum sanctum peccasse sit venia. Sed impietatis 547 ipsius hinc vel praecipue causa perpetua est, quod fidem apostolicam septuplo proferentes, ipsi tamen fidem evangelicam nolumus confiteri: dum impietates nostras nobis in populis multiloquiis defendimus, et magniloquentiae vanitate aures simplicium verbis fallentibus illudimus; dum evitamus de Domino Christo ea credere, quae de se docuit credenda, et per speciosum pacis nomen in unitatem perfidiae subrepimus, et sub rejiciendis novitatibus rursum ipsi novis ad Deum vocibus rebellamus, et sub Scripturarum vocabulo non scripta mentimur: vagi, prodigi, impii, dum et manentia demutamus, et accepta perdimus, et irreligiosa praesumimus. 7. Ad fidem in baptismo confessam redeundum. --Quod hieme undoso mari observari a navigantibus maxime tutum est, ut naufragio desaeviente, in portum ex quo solverant revertantur; vel", "candidate_score": 0.609385, "ce_score": null } ] }, { "rank": 8, "cf_id": "cf036", "work_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Responsio-contra-Arianos", "max_score": 0.687023, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10073_sent_0", "bdc_text": "Salutem et conscientiae pacem per Christum Iesum , dominum ac servatorem nostrum .", "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Responsio-contra-Arianos_window_32", "psc_text": "et det tibi pacem (Num. VI, 23-26) . Ter Dominus dicitur, et unus semper Dominus nominatur, ut in Trinitate, quae verus est Deus, nec confundatur proprietas personarum, nec substantialis unitas denegetur. David quoque Deo per omnia placitus, sub hac credulitate populo fideli divinae benedictionis gratiam his verbis exoptat infundi: Benedicat nos Deus, Deus noster, benedicat nos Deus, et metuant eum omnes fines terrae (Psal. LXVI, 8) . Cui sententiae beatus concordat Apostolus, qui cum quodam loco dixisset: Unus Deus Pater, ex quo omnia, et nos in ipso; et unus Dominus Jesus Christus, per quem omnia, et nos per ipsum (I Cor. VIII, 6) , de Spiritu sancto quoque diceret: Nolite contristare Spiritum sanctum Dei, in quo signati estis in diem redemptionis (Ephes. IV, 30) . Cum se dixisse meminisset ex Patre per Filium in Spiritu sancto, ut hanc Trinitatem unum Deum esse monstraret, alio loco ait: Quoniam ex ipso, et", "candidate_score": 0.687023, "ce_score": null } ] }, { "rank": 9, "cf_id": "cf036", "work_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Instrumenta-fidei", "max_score": 0.685892, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10073_sent_0", "bdc_text": "Salutem et conscientiae pacem per Christum Iesum , dominum ac servatorem nostrum .", "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Instrumenta-fidei_window_355", "psc_text": "Christus sine Domino Patre unus est Dominus. Quia Deus Pater et Dominus Jesus Christus naturaliter unus est Dominus Deus: plenitudinem deitatis naturaliter habens in plenitudine dominationis, et plenitudinem dominationis habens in plenitudine deitatis. Inde est quod beatus David dicit: Quis Deus praeter Dominum, aut quis Deus praeter Deum nostrum (Psal. XVII, 32) ? Tenor igitur Symboli in Patre et Filio unitatem deitatis ac dominationis ostendit, quando et Patrem, quem Deum dixit, non aliud quam Dominum; et Christum, quem Dominum dixit, non aliud quam Deum recte credentibus intimavit. De uno enim Deo 658 Patre natus unus Deus Jesus Christus, non aliud potuit nasci quam Deus: qui tamen unus Dominus naturaliter non esset, si natus de Domino non fuisset. Pater itaque Deus, qui Dominum genuit, verus cognoscitur Dominus; et Christus Dominus de Deo genitus, verus cognoscitur Deus; et Spiritus sanctus, unus idemque Patris et Filii Spiritus, quia unius naturae est cum Patre", "candidate_score": 0.685892, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_2_4", "bdc_text": "Quominus autem eas acceperim , D. Nicolai VadivilliiNiklaus von Wattenwyl , gest. 1551 , ältester Sohn des Schultheißen Jakob von Wattenwyl , Priester , Dr. des kanonischen Rechtes , seit 1508 Chorherr am St . Vinzenzenmünster in Bern . Bald stieg er zu hohen geistlichen Würden auf , u. a . als Propst in Lausanne ( 1516 )", "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Instrumenta-fidei_window_19", "psc_text": "eum cognoveris advenisse. Ante suam quippe Dominus passionem, ad docendum venturum discipulis Paracletum Spiritum eo loco praedixit, ubi a Patre 582 simul et a Filio ipsum Paracletum mittendum esse promisit. Ait enim: Paracletus enim Spiritus sanctus, quem mittet Pater in nomine meo, ille vos docebit omnia quaecunque dixero vobis (Joan. XIV, 26.) Docebit vos utique, ait, non postulabit pro vobis. Item in eodem sermone: Cum autem venerit Paracletus quem ego mittam in vos a Patre, Spiritum veritatis qui a Patre procedit, ille testimonium perhibebit de me (Joan. XV, 26) ; et iterum: Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo. Cum autem venerit ille Spiritus veritatis, docebit vos omnem veritatem (Joan. XVI, 12) . Ubi ex ipsa similitudine operis ostensa est communio deitatis. Docet enim nos Pater, Domino dicente: Est scriptum in prophetis: Et erunt omnes docibiles Dei. Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me", "candidate_score": 0.649805, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_84_86", "bdc_text": "unten Anm. 18 ) in Mailand ; heimgekehrt übernahm er das Amt des Schulmeisters im Kloster St . Urban ( Kt .", "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Instrumenta-fidei_window_165", "psc_text": "Spiritus, dividens singulis prout vult (I Cor. XII, 11) . In ejus nomine credentes baptizantur, et in ipso signantur. Ipse super Jesum baptizatum descendit et mansit. Quem super se esse, et quo se unctum esse, et a quo se missum esse per Isaiam Dominus Christus ostendens, ait: Spiritus Domini super me, propter quod unxit me, evangelizare pauperibus misit me (Isai. LXI, 1) . Unde cum in synagoga hunc locum prophetici voluminis recenseret, ait Judaeis: Quia hodie impleta est haec Scriptura in auribus vestris (Luc. IV, 21) . Postquam vero in eum baptizatum descendit, dixit Evangelista, Jesus autem plenus Spiritu sancto regressus est ab Jordane (v. 1) . Ac deinde, postquam diabolus consummata tentatione recessit ab illo usque ad tempus, ait sanctus evangelista: Et regressus est Jesus in virtute Spiritus in Galilaeam (v. 14) . Considera itaque cuncta quae a nobis memorata sunt, et agnosces Spiritum sanctum, quia unus est sicut", "candidate_score": 0.629971, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_101_103", "bdc_text": "II 224 ; Konrad Furrer , Rudolf Collin. Ein Charakterbild aus der Schweizerischen Reformationsgeschichte , in : ZWTh V , 1862 , 337-399 ;", "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Instrumenta-fidei_window_132", "psc_text": "non ex illis nominibus aut officiis sanctum Spiritum subjectum in aliquo et humilem, sicut aestimas, inveniri. In illo autem loco Evangelii, ubi eum putas minorem subjectumque monstrari, ibi agnoscitur Spiritus sanctus ab unitate Patris et Filii non esse naturaliter alienus. Vide enim quid dicat Christus: Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis modo portare; cum autem venerit ille Spiritus veritatis, docebit vos in omnem veritatem (Joan. XVI, 12, 13) . Hic primum virtutem Spiritus sancti Salvator noster dignatus est commendare, quando ea quae, ipso secundum carnem praesente atque docente, discipuli portare non poterant, sancti Spiritus munere confortati, essent sine dubio portaturi. Ubi utique non majorem virtutem Spiritus sancti ostendit esse quam suam; sed unam virtutem esse Spiritus sancti demonstravit, et suam: ut ille eis virtutis plenitudinem contulisset, qui minor virtute non esset. Hoc autem necessarium fuit propter personarum discretionem, non propter operum aliquam diversitatem; sed ordinis erat, ut illius", "candidate_score": 0.621671, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_102_104", "bdc_text": "Konrad Furrer , Rudolf Collin. Ein Charakterbild aus der Schweizerischen Reformationsgeschichte , in : ZWTh V , 1862 , 337-399 ; Z VII 339 f , Anm. 1 ;", "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_Instrumenta-fidei_window_132", "psc_text": "non ex illis nominibus aut officiis sanctum Spiritum subjectum in aliquo et humilem, sicut aestimas, inveniri. In illo autem loco Evangelii, ubi eum putas minorem subjectumque monstrari, ibi agnoscitur Spiritus sanctus ab unitate Patris et Filii non esse naturaliter alienus. Vide enim quid dicat Christus: Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis modo portare; cum autem venerit ille Spiritus veritatis, docebit vos in omnem veritatem (Joan. XVI, 12, 13) . Hic primum virtutem Spiritus sancti Salvator noster dignatus est commendare, quando ea quae, ipso secundum carnem praesente atque docente, discipuli portare non poterant, sancti Spiritus munere confortati, essent sine dubio portaturi. Ubi utique non majorem virtutem Spiritus sancti ostendit esse quam suam; sed unam virtutem esse Spiritus sancti demonstravit, et suam: ut ille eis virtutis plenitudinem contulisset, qui minor virtute non esset. Hoc autem necessarium fuit propter personarum discretionem, non propter operum aliquam diversitatem; sed ordinis erat, ut illius", "candidate_score": 0.617006, "ce_score": null } ] }, { "rank": 10, "cf_id": "cf021", "work_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis", "max_score": 0.684397, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10073_sent_0", "bdc_text": "Salutem et conscientiae pacem per Christum Iesum , dominum ac servatorem nostrum .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_1221", "psc_text": "Patre intelligas Deum Filium, et in Filio intelligas pastorem Patrem. Ego, inquit, Dominus ero illis in Deum, et servus meus David princeps in medio eorum. Quare in medio eorum? Quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis (Joan. I, 14) . Princeps in medio eorum. Inde et mediator Dei et hominum; quia Deus cum Patre, quia homo cum hominibus. Non mediator homo praeter deitatem; non mediator Deus praeter humanitatem. Ecce mediator: Divinitas sine humanitate non est mediatrix, humanitas sine divinitate non est mediatrix; sed inter divinitatem solam et humanitatem solam, mediatrix est humana divinitas et divina humanitas Christi. CAPUT XIII.-- Et servus meus David princeps in medio eorum. Ego Dominus locutus sum: non nescio quis haereticus. Ego Dominus locutus sum. 22. Testamentum pacis. Testamenta schismaticorum irrita per imperatorum leges. Scripturas se ab igne servasse jactant Donatistae.--Et disponam ad eos testamentum pacis: per ipsum utique qui ait, Pacem meam do", "candidate_score": 0.684397, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_43_45", "bdc_text": "Tametsi enim sursum ac deorsum externa illa nostrae religionis misceantur , tamen ex Christi ore scio neminem posse ullam oviculam ipsi eripere [ Joh 10 , 28 ] . Utinam tanti facinoris authores commissa sua agnoscant ac in viam redeant ; nisi enim hoc fiat , gravissimas deo , omnium scelerum ultori , poenas dabunt .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_1236", "psc_text": "qui facit peccatum, servus est peccati (Joan. VIII, 34). Videte quid eis persuaserint, fratres, ut dicant, Illi de nobis reddent rationem: nos oves sumus; quo duxerint, sequimur. Ovis es? Pastorem audi, non lupum. 27. A luporum dentibus eruuntur qui pastorem audiunt.--Et non erunt adhuc in vastationem gentibus. In omnibus enim gentibus non desunt, alii hic, alii ibi: non illi ibi qui hic; sed tamen non desunt furcis prementes colla fidelium, nec hic, nec ibi. Dissentiunt inter se, contra unitatem omnes consentiunt. Unitas autem non dissentit a se; sed contra omnes dissentientes a se ubique pugnat, ubique laborat: sed est requies in eremo. Et non erunt adhuc in vastationem gentibus, et bestiae terrae jam non comedent eos. Audientes vocem pastoris, eruentur a dentibus luporum. Bestiae illae calami non comedent eos, volentes ad sensum suum convertere Scripturas, ab apertis Scripturis avertentes aures; volentes se audiri, et Scripturas non audiri. Et bestiae terrae", "candidate_score": 0.674021, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_43", "bdc_text": "Tametsi enim sursum ac deorsum externa illa nostrae religionis misceantur , tamen ex Christi ore scio neminem posse ullam oviculam ipsi eripere [ Joh 10 , 28 ] .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_1207", "psc_text": "crescere utrumque usque ad messem: non crescere zizania, et decrescere frumenta; sed utrumque crescere usque ad messem. Quam messem? Ipsum audi: Messis est finis saeculi (Matth. XIII, 38, 39) . Audit haec plane, et recte judicans quid dicit? Non ero in illa concisione; hac ero, et bonus ero in nomine ejus cujus ero: et bonus ero, non me ipsum bonum faciens, sed ab illo fieri exspectans; non me ipsum bonum et justum dicens, sed ab illo dici desiderans. Intrat, fit catholicus. Ecce ipse abluit ingressum suum, ablue et tu exitum tuum. Non potes: Filius enim malus ipse se justum dicit, exitum autem suum non abluit. CAPUT XI. 19. Oves audita pastoris voce salvantur.--Lateribus et humeris vestris impellebatis, et cornibus vestris percutiebatis, et omne quod deficiebat comprimebatis, quoadusque dispergeretis eas foras. Et salvabo oves meas. Sicut detestanda illorum iniquitas et crudelitas; ita laudanda pastoris nostri, vere Dei nostri, misericordia: salvabit oves", "candidate_score": 0.661605, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_43", "bdc_text": "Tametsi enim sursum ac deorsum externa illa nostrae religionis misceantur , tamen ex Christi ore scio neminem posse ullam oviculam ipsi eripere [ Joh 10 , 28 ] .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_1210", "psc_text": "sequitur, Et super omnem terram gloria tua. Sponsus in coelo est, sponsa in terra est: ille super omnes coelos, illa super omnem terram. O haeretice, credis quod in coelo non vides, negas quod in terra vides. Dicat ergo haec, dicat et audiatur: salvet oves suas. Et salvabo, inquit, oves meas, et jam non erunt in vastationem: et judicabo inter ovem et ovem. 20. Prophetia de Christo pastore, docens ipsum esse unum cum Deo.--Et excitabo super eas pastorem unum. Nonne ipse in superiori lectione dixerat, Ego pascam? Modo excitat pastorem unum ille qui pascit. An forte intra tam parvum intervallum lectionis taedio affectus est pascendo, et excitavit pastorem, cui commendaret curam ovium, ut esset ipse securus? Audiamus quem pastorem dicit; et ibi intelligimus, quare et ipse pastor etiam excitato isto pastore ipse pascat, et solus pascat. Excitabo super eas pastorem unum, et pascet eas servus meus David; ipse pascet eas. Prophetiam", "candidate_score": 0.659426, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_43", "bdc_text": "Tametsi enim sursum ac deorsum externa illa nostrae religionis misceantur , tamen ex Christi ore scio neminem posse ullam oviculam ipsi eripere [ Joh 10 , 28 ] .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_1236", "psc_text": "qui facit peccatum, servus est peccati (Joan. VIII, 34). Videte quid eis persuaserint, fratres, ut dicant, Illi de nobis reddent rationem: nos oves sumus; quo duxerint, sequimur. Ovis es? Pastorem audi, non lupum. 27. A luporum dentibus eruuntur qui pastorem audiunt.--Et non erunt adhuc in vastationem gentibus. In omnibus enim gentibus non desunt, alii hic, alii ibi: non illi ibi qui hic; sed tamen non desunt furcis prementes colla fidelium, nec hic, nec ibi. Dissentiunt inter se, contra unitatem omnes consentiunt. Unitas autem non dissentit a se; sed contra omnes dissentientes a se ubique pugnat, ubique laborat: sed est requies in eremo. Et non erunt adhuc in vastationem gentibus, et bestiae terrae jam non comedent eos. Audientes vocem pastoris, eruentur a dentibus luporum. Bestiae illae calami non comedent eos, volentes ad sensum suum convertere Scripturas, ab apertis Scripturis avertentes aures; volentes se audiri, et Scripturas non audiri. Et bestiae terrae", "candidate_score": 0.655962, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_176_178", "bdc_text": "solidum mensem Zofingae et Arovię delituerit hostemque aggredi noluerit Davon findet sich nichts in der Eingabe. . Haec in praesentia de agricolis per rumores audio ; ubi compositis rebus certiora cognovero , tibi quoque impartiam .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2514", "psc_text": "Securum te fecit, qui dixit, Quae dicunt, facite. Mala faciunt: Quae faciunt, facere nolite (Matth. XXIII, 3) . Bona faciunt, non in via salutant, non per occasionem Evangelium annuntiant: imitatores eorum estote, sicut et ipsi Christi (I Cor. IV, 16). Bonus tibi praedicat; carpe uvam de vite. Malus tibi praedicat; carpe uvam pendentem in sepe. Botrus implicite in palmite inter spinas crevit, et de spinis non germinavit. Plane quando tale aliquid vides et esuris, sollicite carpe, ne cum ad uvam manum mittis, lacereris a spinis. Hoc est quod dico: Sic audi quod bonum est, ne malos mores imiteris. Praedicet ex occasione, salutet in via: illi nocebit quod non audivit praeceptum Christi, Neminem in via salutaveritis; tibi non nocebit, qui sive a transeunte, sive a veniente salutem audis, salutem tenes. Apostolum audi, sicut praemiseram, admonentem ista. Quid enim? Dum omni modo, sive occasione, sive veritate Christus annuntietur, et in hoc gaudeo,", "candidate_score": 0.644647, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_168_170", "bdc_text": "In der Stadt zwei Prediger , zwei Vertreter des Kleinen und vier ( ursprünglich zwei ) des Großen Rates ; auf der Landschaft in jeder Kirchgemeinde zwei vom Landvogt ernannte Gemeindeglieder und der Pfarrer . Diesem Gericht oblag die undankbare Aufgabe der Sittenüber wachung , worin es von den Pfarrern nachdrücklich unterstützt wurde , weshalb sich der Groll des Volkes besonders gegen die Geistlichen richtete .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_350", "psc_text": "diabolo visum esse non probet; videant tamen ipsi quomodo gens tenebrarum divinam substantiam videre potuerit, quando ante pugnam, qua bonum et malum dicunt esse commixtum, nullum adhuc corpus divina substantia, ut ab hoste suo videri posset, assumpserat. Ex quo cognoscant, frustra se catholicae fidei firmamenta velle subvertere, cum suas fabulas ruinosas qualibuscumque responsionum destinis fulciri non possint. SERMO XIII . De eo quod scriptum est in Psalmo II, 10, Erudimini, omnes qui judicatis terram. Habitus ad Mensam sancti Cypriani, VI cal. jun. CAPUT PRIMUM. 1. Terram judicare quid.--Erudimini, omnes qui judicatis terram. Terram judicare, est corpus domare. Audiamus Apostolum judicantem terram: Non sic pugno, inquit, tanquam aerem caedens; sed castigo corpus meum et in servitutem redigo, ne forte aliis praedicans ipse reprobus efficiar (I Cor. IX, 26 et 27) . Audi ergo, terra, judicantem terram; et judica terram, ne sis terra. Si enim terram judicaveris, coelum eris, et in te", "candidate_score": 0.642819, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_167", "bdc_text": "Köhler , Ehegericht I 319 f. Das Gericht setzte sich aus folgenden Mitgliedern zusammen :", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2951", "psc_text": "ei et judicium facere, quoniam filius hominis est. Ergo ad judicium illa forma ventura est. Forma hominis ventura est ad judicium: ideo ait, Potestatem dedit ei et judicium facere, quoniam filius hominis est. Judex hic erit Filius hominis; forma illa hic judicabit quae judicata est. Audite, et intelligite: jam hoc propheta dixerat, Videbunt in quem pupugerunt (Zach. XII, 10; Joan. XIX, 37) . Ipsam formam videbunt, quam lancea percusserunt. Sedebit judex, qui stetit sub judice. Damnabit veros reos, qui factus est falsus reus. Ipse veniet, forma illa veniet. Hoc et in Evangelio habes: cum ante oculos discipulorum suorum iret in coelum, stabant illi et attendebant, et sonuit vox angelica, Viri Galilaei, quid statis? etc. Hic Jesus sic veniet, quomodo eum videtis euntem in coelum (Act. I, 11) . Quid est, sic veniet? In ipsa forma veniet, Potestatem enim dedit ei judicium facere, quoniam filius hominis est. Videte autem qua ratione", "candidate_score": 0.640067, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_148", "bdc_text": "Krämerseelen , gewinns üchtige Leute , SI II 815 f. Mit «Grischeneier» waren in erster Linie die beiden Familien italienischen Ursprungs , Manuel und May gemeint ( Feller 166 . 233 ) .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_76", "psc_text": "intelligere promissa Domini, non carnaliter illam terram, quam desiderabant accipientes; sed spiritualem illam civitatem desiderantes, ubi nemo nascitur carnaliter; quia nemo ibi carnaliter, nemo spiritualiter moritur. CAPUT XVII. 18. Duo haedi, duo populi. Hanc ergo cum coepissent desiderare, coeperunt pertinere ad Jacob, qui crediderunt in Christo, et factus est grex Domini in ipsa Judaea. Sed quid dicit Dominus de ipso grege? Habeo alias oves, quae non sunt de hoc ovili: vado, adducam eas, et erit unus grex et unus pastor (Joan. X, 16) . Quas alias oves habet Dominus Jesus Christus, nisi de Gentibus? Junctae sunt oves de Gentibus Judaeis ovibus. De Judaeis enim Apostoli. Inde erant et quingenti fratres, qui viderunt Dominum post resurrectionem (I Cor. XV, 6). Inde erat ipse Nathanael, cui testimonium perhibuit Dominus, in quo dolus non esset. Inde erant centum viginti, qui cum essent in domo, venit Spiritus sanctus, ut eos perfunderet, quem promiserat discipulis.", "candidate_score": 0.637757, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_176_178", "bdc_text": "solidum mensem Zofingae et Arovię delituerit hostemque aggredi noluerit Davon findet sich nichts in der Eingabe. . Haec in praesentia de agricolis per rumores audio ; ubi compositis rebus certiora cognovero , tibi quoque impartiam .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2694", "psc_text": "audite eum quem misit nobis: Ego sum, inquit, vitis, vos estis palmites, Pater meus agricola est (Joan. XV, 1, 5) . Ergo colit nos. Sed si fructum reddamus, parat horreum. Si autem sub tanto cultore steriles esse voluerimus, et pro frumento spinas protulerimus: nolo dicere quod sequitur, ad gaudium finiamus. Conversi ad Dominum, etc. SERMO CXIV. De verbis Evangelii Lucae, Si peccaverit in te frater tuus, corripe illum, etc. De remissione peccatorum, cap. XVII, V\\ V\\. 3, 4. Habitus ad Mensam sancti Cypriam, praesente comite Bonifacio. 1. Fratri quoties in nos peccaverit et poenituerit ignoscendum. Sanctum Evangelium, quod modo cum recitaretur audivimus, de remissione nos admonuit peccatorum. Hinc admonendi estis ex sermone nostro. Ministri enim sumus verbi, non nostri, sed utique Dei et Domini nostri, cui nemo sine gloria servit, quem nemo sine poena contemnit. Ipse ergo Dominus Deus noster, qui manens apud Patrem fecit nos, et factus pro nobis", "candidate_score": 0.636238, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_167", "bdc_text": "Köhler , Ehegericht I 319 f. Das Gericht setzte sich aus folgenden Mitgliedern zusammen :", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_358", "psc_text": "ejus imaginem factus es; ut in illo inveniaris, qui in te peristi. Non enim potuisti in te, nisi perdere te; nec scis invenire te, nisi ille qui fecit te, quaerat te. CAPUT IV. 4. Ad judices. De muliere adultera. Alloquamur tamen et eos qui secundum istam visibilem et popularem intelligentiam judicant terram. Judicant enim terram reges, duces, principes, judices: unusquisque pro munere quod accepit in terra, judicat terram. Quid est autem quod dicitur, Judicat terram, nisi, Judicat homines qui sunt in terra? Nam si terram proprie non accipias, nisi quam calcas; agricolis ergo dictum est, Qui judicatis terram. Porro autem si reges judicant terram, et quisquis sub regibus potestatem accepit a regibus; erudiantur et ipsi: quia terra judicat terram; et timere debet eum qui est in coelo terra judicans terram. Parem quippe suum judicat, homo hominem, mortalis mortalem, peccator peccatorem. Si enim procedat in medium dominica illa sententia, Qui sine", "candidate_score": 0.632626, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_31", "bdc_text": "«Quaeso , operam des , ut requiratur. » At interim bonus ille vir eam mihi non misit .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_3180", "psc_text": "XXXIII, 7-9) . Et in illo loco Evangelii quid aliud dicit servo? cum diceret, Domine, sciebam te molestum sive durum hominem, quia metis ubi non seminasti, et colligis ubi non sparsisti; et timens abii, et abscondi talentum tuum in terra: ecce habes quod tuum est. Et ille: Serve, inquit, nequam et piger, magis quia me sciebas molestum et durum esse, metere ubi non seminavi, et colligere ubi non sparsi, ipsa avaritia mea debuit te docere quia lucrum quaero de pecunia mea. Oportuit te ergo ut dares pecuniam meam nummulariis et ego veniens cum usuris exegissem quod meum est (Luc. XIX, 20-23) . Numquid dixit, Dares et exigeres? Nos ergo, fratres, damus; veniet ille qui exigat. Orate, ut paratos nos inveniat. SERMO CXXXVIII . De verbis Evangelii Joannis, Ego sum pastor bonus. etc., contra Donatistas. Cap. X, V\\. 11-16. CAPUT PRIMUM. 1. Bonus pastor cur commendatus in singulari. Audivimus Dominum Jesum", "candidate_score": 0.63221, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_154", "bdc_text": "Artikel des Kappeler Briefes gegen jeden Eingriff in die Behördenwahl , de Quervain 237. , deinde ut liberi sint a minoribus decimisDie Aufhebung des kleinen bzw. jungen Zehnten wurde nur z. T. bewilligt , de Quervain 233.239 ;", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_648", "psc_text": "Lex vivificare. Venit ipse grandis ad parvulum, salvator ad salvandum, vivus ad mortuum: venit ipse. Et quid fecit? Juvenilia membra contraxit, tanquam se ipsum exinaniens, ut formam servi acciperet (Philipp. II, 7). Juvenilia ergo membra contraxit, parvum se parvo coaptavit, ut efficeret corpus humilitatis nostrae conforme corpori gloriae suae (Id. III, 21). Itaque in isto typo Christi prophetice expresso suscitatus est mortuus (IV Reg. IV, 18-37), tanquam justificatus est impius. CAPUT XI. 12. Gratia Christianorum. Ista gratia praedicetur, ista est gratia Christianorum per hominem Mediatorem, per passum et resuscitatum, qui ascendit in coelum, et captivavit captivitatem, et dedit dona hominibus. Ista, inquam, gratia praedicetur, contra istam gratiam ab ingratis non disputetur. Baculus propheticus mortuo non suffecit: ipsa mortua natura sufficeret? Et istam qua conditi sumus, quanquam hoc nomine appellatam minime legerimus, tamen quia gratis data est, gratiam fateamur. Sed ostendamus vobis majorem esse istam, qua christiani sumus: attendite. Antequam conditi", "candidate_score": 0.632104, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_148", "bdc_text": "Krämerseelen , gewinns üchtige Leute , SI II 815 f. Mit «Grischeneier» waren in erster Linie die beiden Familien italienischen Ursprungs , Manuel und May gemeint ( Feller 166 . 233 ) .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_1387", "psc_text": "admittuntur. Hinc jam etiam illud videte posse fieri ut unus homo non solum duos filios habeat, sed et duos patres. Nominata enim adoptione, occurrat cogitationibus vestris posse fieri. Dicitur enim, Duos filios potest habere homo, duos autem patres non potest. Imo invenitur posse habere etiam duos patres; si unus semine genuit, alius dilectione adoptavit. Si ergo possunt uni homini esse duo patres; potuit et Joseph duos patres habere, ab altero generari, ab altero adoptari. Quod si potuit, quid calumniantur illi, qui dicunt alias generationes secutum esse Matthaeum, alias Lucam? Et revera invenimus, quod alias secutus est ille, alias ille. Nam Matthaeus Jacob patrem dixit Joseph. Lucas autem Heli. Et potest quidem videri unus homo, cujus filius erat Joseph, habuisse duo nomina. Sed quod avos et proavos et alios superius progeneratores diversos enumerant, inque ipso numero plures alius, alius pauciores; manifeste ostenditur habuisse duos patres Joseph. Jam remota quaestionis calumnia, quia", "candidate_score": 0.630567, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_148", "bdc_text": "Krämerseelen , gewinns üchtige Leute , SI II 815 f. Mit «Grischeneier» waren in erster Linie die beiden Familien italienischen Ursprungs , Manuel und May gemeint ( Feller 166 . 233 ) .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_552", "psc_text": "ad vitam, et duo ad mortem. Quia duo parentes nos genuerunt ad mortem, duo parentes nos genuerunt ad vitam. Parentes qui nos genuerunt ad mortem, Adam est et Eva; parentes qui nos genuerunt ad vitam, Christus est et Ecclesia. Et pater meus qui me genuit ad mortem, Adam mihi fuit; et mater mea Eva mihi fuit. Nati sumus secundum istam progeniem carnis, ex munere quidem Dei; quia et istud munus non est alterius, sed Dei: et tamen, fratres, quomodo nati sumus? Certe ut moriamur. Praecessores genuerunt sibi successores: numquid genuerunt sibi cum quibus hic semper vivant? Sed tanquam decessuri, qui illis succederent, genuerunt sibi. Deus autem pater et mater Ecclesia, non ad hoc generant: generant autem ad vitam aeternam, quia et ipsi aeterni sunt. Et habemus haereditatem promissam a Christo vitam aeternam. Secundum quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis (Joan. I, 14), nutritus crevit, passus, mortuus et", "candidate_score": 0.630481, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_84_86", "bdc_text": "unten Anm. 18 ) in Mailand ; heimgekehrt übernahm er das Amt des Schulmeisters im Kloster St . Urban ( Kt .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_1433", "psc_text": "Filius quidem animam suam posuit, et ei animam suam Pater reddidit, non ipse sibi. Pater enim quia reddidit, manifestum est. Inde enim Psalmus dicit, Et resuscita me, et reddam illis (Psal. XL, 11) . Sed quia et Filius animam suam sibi reddidit, quid a nobis exspectatis? Ipse dicat: Potestatem habeo ponendi animam meam. Nondum dixi quod promisi. Ponendi dixi: sed jam clamatis, quia praevolatis. Eruditi quippe in schola magistri coelestis, tanquam lectiones intente audientes, pie reddentes, quid sequatur non ignoratis. Potestatem, inquit, habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. Nemo tollit eam a me: sed ego pono eam a me, et iterum sumo eam (Joan. X, 18) . CAPUT V. 14. Replicatio doctrinae explicatae. Exsolvimus quae promisimus: propositiones nostras firmissimis, ut arbitror, testimoniorum documentis probavimus. Tenete quod audistis. Breviter replico, et rem utilissimam, quantum existimo, mentibus vestris collocandam commendo. Pater non est natus de virgine: nativitatem tamen", "candidate_score": 0.628343, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_91_93", "bdc_text": "Als Vertrauensmann des Reformators wurde er nach 1531 der Vormund von Zwinglis Kindern . Collin veröffentlichte Übersetzungen des Euripides und des Demosthenes ins Lateinische sowie drei Leichenreden u. a . auf Bullinger .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2947", "psc_text": "id est, Evangelium; et qui audierint, id est, qui obedierint, vivent, id est, justificabuntur, et infideles jam non erunt: cum ergo hoc dixisset, quoniam vidit docendos nos esse et de resurrectione carnis, non sic relinquendos, secutus est et ait, Sicut enim habet Pater vitam in semetipso, sic dedit Filio habere vitam in semetipso. Hoc ad suscitandas mentes, hoc ad vivificandas mentes. Deinde adjecit, Et potestatem dedit ei et judicium facere, quoniam filius hominis est. Iste Filius Dei, filius hominis est. Etenim si Filius Dei, Filius Dei maneret, et filius hominis non fieret, filios hominum non liberaret. Ipse qui fecerat hominem, factus est quod fecit, ne periret quod fecit. Sic autem factus est homo, ut maneret Filius Dei. Factus est enim homo suscipiendo quod non erat, non perdendo quod erat: manens Deus, factus est homo. Accepit te, non consumptus est in te. Talis ergo ad nos venit, Filius Dei filius hominis,", "candidate_score": 0.627843, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_45", "bdc_text": "nisi enim hoc fiat , gravissimas deo , omnium scelerum ultori , poenas dabunt .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_4042", "psc_text": "ulcera. Ille enim ulcerosus erat in corpore; raptor, in corde. CAPUT III. 3. Dives quia immisericors, punitur. Fortassis aliquis respondeat, et dicat: Non valde magna poena erat illi homini, cui dixit Deus, Stulte. Non sic dicit Deus, Stulte, quomodo homo dicit. Tale in quemquam Dei verbum, judicium est. Numquid enim Deus stultis daturus est regnum coelorum? Quibus autem non est daturus regnum coelorum, quid eis restat, nisi poena gehennarum? Conjicere hoc videmur: aperte hoc manifesteque videamus. Nam et ille dives, ante cujus januam jacebat pauperrimus ulcerosus, non est dictus raptor rerum alienarum. Erat quidam dives, inquit, qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide. Dives, inquit, erat: non dixit, Calumniator; non dixit, Pauperum oppressor; non dixit, Rerum alienarum raptor, aut delator, aut receptor; non dixit, Pupillorum spoliator; non dixit, Viduarum persecutor; nihil horum: sed, Erat quidam dives. Quid magnum est? Dives erat, de suo dives erat. Cui aliquid tulerat?", "candidate_score": 0.624468, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_127", "bdc_text": "oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , er fiel bei Kappel. ac fratris Zwei seiner Brüder sind bei Kappel gefallen:", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2820", "psc_text": "IX, 16) . Si Filius Dei est, descendat de cruce (Matth. XXVII, 40) . Insane, jacet lapis, et ideo rides. Sed cum rides, caecus es: cum caecus es, offendis: cum offendis, conquassaris: cum quassatus fueris illo modo jacente, postea veniente desuper contereris. Ergo unxit lapidem Jacob. Numquid idolum fecit? Significavit, non adoravit. Modo ergo audite, Nathanaelem istum attendite, per cujus occasionem Dominus Jesus exponere nobis voluit visionem Jacob. CAPUT III. 3. De duplici nomine et de lucta Jacob. Nostis qui in schola Christi eruditi estis, Jacob ipsum esse et Israel. Duo sunt nomina: nam homo unus fuit. Primum nomen Jacob, quando natus est, accepit, quod interpretatur Supplantator. Quando autem illi gemini nati sunt, prior natus est frater Esau, et inventa est manus illius minoris in pede majoris. Tenebat pedem fratri suo praecedenti nascendo, postea et ipse secutus est. Et propter hoc factum, quia plantam tenuit fratri suo appellatus est Jacob", "candidate_score": 0.623363, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_126", "bdc_text": "Die Ehefrau ist nicht bekannt. , cui dicas , velim , patris Zunftmeister Rudolf Thumysen ( s.", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_266", "psc_text": "tuam nihil fecisti, quia uxorem non habes; et non attendis per libidines et illicitas fornicationes cujus imaginem violasti? Postremo Deus qui scit quid tibi utile sit, qui vere sic suos servos gubernat ad utilitatem illorum, non ad suam; non enim indiget servis quasi ad adjutorium, sed tu indiges Domini auxilio: ipse ergo Dominus qui scit quid tibi sit utile, uxorem concessit, nihil amplius. Hoc jussit, hoc praecepit, ne per illicitas voluptates corruat templum ejus, quod esse coepisti. Numquid hoc ego dico? Apostolum audite: Nescitis quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis? Hoc dicit Christianis, hoc dicit fidelibus: Nescitis quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis? Si quis templum Dei corruperit, corrumpet illum Deus (I Cor. III, 16, 17) ? Videtis quomodo minatur? Non vis corrumpi domum tuam, quare corrumpis domum Dei? Certe facis alicui quod pati non vis. Non est ergo qua evadatur: tenetur", "candidate_score": 0.62282, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_161_163", "bdc_text": "- Diese Forderung wurde in der Eingabe vom 5 . Dezember 1531 nicht gestellt . et officiis servilibus dominis suis nobilibus praestandis Auch diese radikale Forderung wurde offenbar fallengelassen. , tertio ut forum illud iudiciale , quo matrimonii causae discutiuntur , abrogeturDas Chorgericht wurde am 29 .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2530", "psc_text": "ista unum aspiciebat. Utrumque officium bonum: sed tamen quod sit melius, quid nos dicamus? Habemus quem interrogemus, patienter audiamus. Quid sit melius, jam cum legeretur audivimus, et me commemorante iterum audiamus. Interpellat Martha hospitem, ad judicem deponit postulationem piarum querelarum, quod eam soror deseruerit, et sic laborantem in ministerio adjuvare neglexerit. Non respondente illa, sed tamen praesente, judicat Dominus. Maria causam suam tanquam otiosa judici maluit committere, nec in respondendo voluit laborare. Si enim pararet respondenti sermonem, remitteret audiendi intentionem. Respondit ergo Dominus, qui in verbo non laborabat, quia Verbum erat. Quid ergo dixit? Martha, Martha, Repetitio nominis indicium est dilectionis, aut forte movendae intentionis: ut audiret attentius, bis vocata est, Martha, Martha, audi: Tu circa multa es occupata, unum autem opus est: id est, unum necessarium est. Non unum opus quasi singulare opus: sed opus est, expedit, necessarium est; quod unum hoc elegerat Maria. CAPUT III. 4. Unum necessarium.", "candidate_score": 0.620271, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_135", "bdc_text": "Junghans Thumysen , «vortrager des [ Hauptmann ] Göldlis fendli» , beteiligte sich in der Kappeler Schlacht an der Rettung des Stadtbanners und fiel wahrscheinlich unmittelbar nachher , HBRG III 130f. 143 ;", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_4174", "psc_text": "erat: impletum videbant, caput tenebant, corpus quaerebant. Quod est caput? Ipse Christus: passus est, tertio die resurrexit: caput est Ecclesiae. Corpus quod est? Ipsa Ecclesia. Videbant ergo discipuli caput, corpus non videbant. Ergo eos corpus non videntes, doceat caput. Dic, Domine Jesu; dic, sancte sponse, instrue nos de corpore tuo, de sponsa tua, de dilecta tua, de columba tua, quam dotasti sanguine tuo, dic: Oportebat Christum pati, et resurgere a mortuis tertio die. Ecce sponsus: dic de sponsa, imple tabulas matrimoniales. Audite sponsam: Et praedicari, inquit. Hoc enim sequitur. Oportebat Christum pati, et resurgere a mortuis tertio die, et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes. Ubi te abscondis? Per omnes gentes, incipientibus ab Jerusalem (Luc. XXIV, 44-47) . Sic est factum. Legimus promissum, videmus impletum. Ecce lux mea; ubi est obscuritas tua? Ergo Christus sponsus est hujus Ecclesiae, quae praedicatur in omnes gentes, et pullulat", "candidate_score": 0.618688, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_168", "bdc_text": "In der Stadt zwei Prediger , zwei Vertreter des Kleinen und vier ( ursprünglich zwei ) des Großen Rates ;", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_139", "psc_text": "minori, quando minor videtur adorare majorem? Sed ideo ista in historia non sunt impleta, ut intelligantur de futuro dicta. Minor filius accepit primatum, et major filius perdidit primatum. Ecce Jacob implevit terram, tenuit gentes et regna. Jussit imperator Romanus, jam Christianus, ut ad ipsam Jerusalem non accederent Judaei. Et sparsi per orbem terrarum, facti sunt quasi custodes Librorum nostrorum. Quomodo servi, quando eunt in auditorium domini ipsorum, portant post illos codices, et foris sedent; sic factus est filius major filio minori. Nam aliquando movent aliqua in Scripturis; et de Judaeorum codicibus certi aliquid cognoscitur. Ideo ergo sparsi sunt, ut nobis Libros servent. Major ergo minori servit. Videte enim cum quanta dignitate sit populus Christianus, et in quanta defectione sit populus Judaeorum. Quando forte ausi sunt vel modicum movere se contra Christianos, quae illis contigerint audistis in recenti tempore. Ergo modo verum est, Major serviet minori. Quomodo ergo illa benedictio, Erit", "candidate_score": 0.61672, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_160_162", "bdc_text": "de Quervain 92 ) . - Diese Forderung wurde in der Eingabe vom 5 . Dezember 1531 nicht gestellt .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_1514", "psc_text": "13-15) ? Quia ergo dixit, Quomodo invocabunt, in quem non crediderunt: ideo non accepistis prius Orationem, et postea symbolum; sed prius symbolum ubi sciretis quid crederetis, et postea Orationem, ubi nossetis quem invocaretis. Symbolum ergo pertinet ad fidem, Oratio ad precem: quia qui credit, ipse exauditur invocans. CAPUT II. 2. Duo cavenda invocanti. Multi autem petunt quod petere non deberent, ignorantes quid eis expediat. Duas ergo res, qui invocat, cavere debet: ne petat quod non debet, et ne ab illo petat a quo non debet. A diabolo, ab idolis, a daemonibus non est petendum aliquid: a Domino Deo nostro Jesu Christo, Deo Patre Prophetarum, Apostolorum et martyrum, a Patre Domini nostri Jesu Christi, a Deo qui fecit coelum et terram, mare et omnia quae in eis sunt, ab illo petendum est, si quid petendum est. Sed cavendum est, ne et ab illo petatur quod petere non debemus. Vitam humanam quia", "candidate_score": 0.609601, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_98_100", "bdc_text": "Collin war bei Bullingers letzter Begegnung mit Zwingli in Bremgarten anwesend ( HBRG III 49 ) . - Lit. : HBRG I 428 ;", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_1404", "psc_text": "9), et ab Elia (III Reg. XIX, 8), et ab ipso Mediatore Domino nostro Jesu Christo (Matth. IV, 2): quia in hoc tempore necessaria est a corporalibus illecebris continentia. Quadraginta quoque annos in eremo populus peregrinatus est (Num. XXXII, 13): quadraginta diebus diluvium factum est (Gen. VII, 4). Quadraginta dies post resurrectionem Dominus cum discipulis conversatus est, persuadens eis resuscitati corporis veritatem (Act. I, 3): ubi significavit in hac vita, qua peregrinamur a Domino, quod numerus quadragenarius, sicut dictum est, mystice insinuat necessariam nobis memoriam Dominici Corporis, quam in Ecclesia facimus, donec veniat (I Cor. XI, 26). Ad hanc ergo vitam quoniam descendit Dominus noster, et Verbum caro factum est, ut traderetur propter delicta nostra, et resurgeret propter justificationem nostram (Rom. IV, 25); quadragenarium numerum Matthaeus secutus est: ut una generatio quae ibi excedit quadragenarium numerum, vel non impediat, sicuti triginta illi anni non impediunt quadringentorum perfectionem; vel hoc etiam", "candidate_score": 0.594587, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_160_162", "bdc_text": "de Quervain 92 ) . - Diese Forderung wurde in der Eingabe vom 5 . Dezember 1531 nicht gestellt .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_933", "psc_text": "Eleemosynae qua mensura et quo fine faciendae. --Quia ergo nihil attulisti, nihil hinc ablaturus es. Mitte sursum quod invenisti, et non perditurus es. Da Christo: Christus enim hic voluit accipere. Da Christo, et non perdis. Non perdis, si commendas servo tuo; et perdis, si commendas Domino tuo? Non perdis, si commendas servo tuo quod acquisisti; et perdes, si commendes Domino tuo quod accepisti ab ipso Domino tuo? Egere hic voluit Christus, sed propter nos. Omnes pauperes quos videtis; potuit illos Christus pascere, quomodo per corvum Eliam pavit: tamen et ipsi Eliae subtraxit corvum, ut a vidua pasceretur non Eliae praestitit, sed viduae (III Reg. XVII, 6). Quando ergo Deus pauperes facit, quia ipse non vult ut ipsi habeant; quando facit pauperes, probat divites. Sic enim scriptum est: Pauper et dives occurrerunt sibi. Ubi sibi occurrerunt? In hac vita. Natus est ille, natus est et ille: invenerunt se, occurrerunt sibi. Et", "candidate_score": 0.594507, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_160_162", "bdc_text": "de Quervain 92 ) . - Diese Forderung wurde in der Eingabe vom 5 . Dezember 1531 nicht gestellt .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_3864", "psc_text": "Non speravit in Deum, non illam petivit a Deo, non credidit in eum qui justificat impium (Rom. IV, 5): non fuit similis Publicano oculos in terram dejicienti, pectus suum percutienti, et dicenti, Domine, propitius esto mihi peccatori (Luc. XVIII, 13) . Ergo persequens legem justitiae, in legem justitiae non pervenit. Quare? Quia non ex fide, sed quasi ex operibus. Offenderunt enim in lapidem offensionis (Rom. IX, 30, 32) . Ecce unde Saulus persequebatur Ecclesiam. Quando enim persequebatur Ecclesiam, in lapidem offensionis offendebat. Christus humilis in terra jacebat: in coelis quidem et ipse erat, levata illo carne sua a mortuis resuscitata; sed nisi et in terra Christus jaceret, non ipse Saulo clamaret, Quid me persequeris? Ergo ille jacebat, quia humilitatem praeferebat: ille offendebat, quia non videbat. Et totum hoc non videre, unde erat? De tumore superbiae. Quid est, De tumore superbiae? Quasi de justitia sua. Ex lege quidem, sed sua. Quid", "candidate_score": 0.589431, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_160_162", "bdc_text": "de Quervain 92 ) . - Diese Forderung wurde in der Eingabe vom 5 . Dezember 1531 nicht gestellt .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_3086", "psc_text": "civitate, fugite in aliam (Id. X, 23) ; hoc ipse exemplum praebuit. Nam quando voluit, prehensus est; quando voluit, natus est. Hoc ergo, ne illi praevenirent, et eum venturum esse nuntiarent, et praepararentur insidiae: Non ascendo, inquit, ad diem festum. Dixit: Non ascendo, ut occultaretur: addidit istum, ne mentiretur. Aliquid intulit, aliquid abstulit, aliquid distulit: nihil tamen falsi dixit, quia nihil falsi de ejus ore procedit. Denique posteaquam haec dixit, Ubi autem ascenderunt fratres ejus: Evangelium loquitur; attende, lege quod mihi offerebas; vide si non ipsa lectio solvit quaestionem, vide si aliunde sumpsi quod dicerem. Hoc ergo Dominus exspectabat, ut priores illi ascenderent, ne venturum praenuntiarent. Posteaquam ascenderunt fratres ejus, ascendit etiam ipse tunc ad diem festum, non evidenter, sed quasi occulte. Quid quasi occulte? Ibi facit quasi occulte. Quid quasi occulte? Quia nec hoc erat occulte. Non enim vere latere conabatur, qui in potestate habebat quando teneretur. Sed in", "candidate_score": 0.589019, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_160_162", "bdc_text": "de Quervain 92 ) . - Diese Forderung wurde in der Eingabe vom 5 . Dezember 1531 nicht gestellt .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-Scripturis_window_2282", "psc_text": "pluviam, ut virescamus, ne aliquid indignum dicentes de Domino, potius arescamus. Evangelista quidem, Venit, inquit, ad arborem, et fructum in ea non invenit. Utique non invenit, non diceretur de illo, nisi qui vel videre quaesiverat, vel quaerere se finxerat, quem ibi non esse noverat. Unde non dubitamus, errantem Christum nullo modo dicamus. Quid, finxisse dicimus? Anne hoc dicimus? Quomodo hinc exibimus? Dicamus, ne quid Evangelista dixerit de Domino alio loco, non auderemus dicere nos ex nobis ipsis. Quod Evangelista scripsit, dicamus; et cum dixerimus, intelligamus. Sed ut intelligamus, prius credamus. Nisi enim credideritis, non intelligetis, ait propheta (Is. VII, 9, sec. LXX). Post resurrectionem Dominus Christus ambulabat in via cum duobus discipulis suis, a quibus nondum agnoscebatur, quibus velut viator tertius comitabatur. Ventum est ad locum, quo illi tendebant, et ait Evangelista: Ipse autem finxit se longius ire. Illi autem tenebant eum more humanitatis dicentes quod jam vesperasceret, rogantes ut", "candidate_score": 0.584982, "ce_score": null } ] }, { "rank": 11, "cf_id": "cf036", "work_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_De-veritate-praedestinationis", "max_score": 0.683923, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10073_sent_0", "bdc_text": "Salutem et conscientiae pacem per Christum Iesum , dominum ac servatorem nostrum .", "psc_chunk_id": "065_Fulgentius-Ruspensis_De-veritate-praedestinationis_window_161", "psc_text": "Deo custodiente servatum. Nisi enim Dominus custodieri civitatem, in vanum vigilant qui custodiunt eam (Psal. CXXVI, 1) . Propter hoc apostolus Paulus divinam custodiam cordibus nostris optat adesse, dicens. Pax Dei, quae exsuperat omnem sensum, custodia corda vestra et intelligentias vestras in Christo Jesu Domino nostro (Philip. IV, 7) . Et cum nobis Deus per Jeremiam dicat: Custodite animas vestras (Jer. XVII 21) , hoc se beatus David adimplere non posse cogno scens, divinam poscit animae suae custodiam dicens Custodi animam 472 meam, et libera me (Psal XXIV, 20). Qui rursus ait: Tu, Domine, servabis nos et custodies nos a generatione ista in aeternum (Psal XI, 8). Et unicuique fidelium divinam optans impendi custodiam, dicit: Dominus custodit te ab omni malo custodiat animam tuam Dominus (Psal. CXX, 5) . Et ut jugiter gratiae divinae necessariam nobis sciremus esse custodiam, sequitur, et dicit: Dominus custodiat introitum tuum et exitum tuum, ex", "candidate_score": 0.683923, "ce_score": null } ] }, { "rank": 12, "cf_id": "cf016", "work_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII", "max_score": 0.683197, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10073_sent_0", "bdc_text": "Salutem et conscientiae pacem per Christum Iesum , dominum ac servatorem nostrum .", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_266", "psc_text": "3. Et ideo subdidit: Deus, tu convertens vivificabis nos, et plebs tua laetabitur in te. Ostende nobis, Domine, misericordiam tuam, et salutare tuum da nobis. Audiam quid loquatur in me Dominus Deus; quoniam loquetur pacem in plebem suam, et super sanctos suos, et in eos qui convertunt ad ipsum cor suum. Veruntamen prope timentes eum salutare ipsius; ut inhabitet gloria in terra nostra (Psal. LXXXIV, 7 et seq.) . Totus hic locus Jesum Dominum sonat, qui vivificavit mortuos: Lazarum ante passionem, plurimos tempore propriae passionis. Ipse est misericordia, utpote remissio peccatorum. Ideo dicit: Ostende, quem videre possit in corpore. Nam Deum in majestate sua videre non poterat; quia Deum vidit umquam (Joan. I, 18) . Avidus Propheta desiderat videre, quem sperat tenere: quem si viderit, desiderat propriis manibus comprehendere. Ideoque ait: Et salutare tuum da nobis. Salutare Dei virtus est, salutare Dei Christus est; et ideo prope timentes hoc salutare.", "candidate_score": 0.683197, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_43_45", "bdc_text": "Tametsi enim sursum ac deorsum externa illa nostrae religionis misceantur , tamen ex Christi ore scio neminem posse ullam oviculam ipsi eripere [ Joh 10 , 28 ] . Utinam tanti facinoris authores commissa sua agnoscant ac in viam redeant ; nisi enim hoc fiat , gravissimas deo , omnium scelerum ultori , poenas dabunt .", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_1197", "psc_text": "si humanis consiliis vel sententiis non putas esse credendum. Namque in Evangelio suo ipse asseruit quod pastor reliquit nonaginta et novem oves, et unam requirit quae erravit (Lucae XV, 4). Centesima ovis est quam dicit errasse: perfectio et plenitudo numeri ipsa te instruat et informet. Non immerito caeteris antefertur; quia plus est a vitio se revocasse, quam prope vitia ipsa nescisse. Imbutos enim vitiis animos exuere frenis cupiditatum atque emendasse, non solum perfectae virtutis, sed etiam coelestis est gratiae. Emendare etenim futura attentionis humanae est: praeterita damnare divinae est potestatis. Denique inventam pastor ovem humeris imposuit suis (Ibid., 5). Agnoscis utique mysterium, quomodo ovis lassa reficiatur; quia non potest aliter humana conditio lassa recreari, nisi sacramento Dominicae passionis et sanguinis Jesu Christi, cujus principatus super humeros ejus (Esai. IX, 6) ; in illa enim cruce infirmitates nostras portavit, ut ibi omnium peccata vacuaret. Merito gaudent angeli; quia is qui erravit,", "candidate_score": 0.668417, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_0_2", "bdc_text": "Salutem et conscientiae pacem per Christum Iesum , dominum ac servatorem nostrum . Literae tuae , quas proxime ad me scripsisti , mihi non sunt redditae Bullingers Brief ist nicht erhalten. , doctissime Bullingere , eamque ob causam non est , quod earundem responsionem heic expectes . Quominus autem eas acceperim , D. Nicolai VadivilliiNiklaus von Wattenwyl , gest. 1551 , ältester Sohn des Schultheißen Jakob von Wattenwyl , Priester , Dr. des kanonischen Rechtes , seit 1508 Chorherr am St .", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_706", "psc_text": "interroga. Sed etsi interrogavero, non respondebitis mihi, dixit Jesus (Luc. XXII, 68): et ex illo respondere non possunt, et ex illo supra illos intelligo qui non intelligebam; quia testimonia didici, quae ille non novit. Didici: Qui sequitur me. . . . tollat crucem suam (Matth. XVI, 24) . Didici: Diligite inimicos vestros (Matth. V, 44) . Et ideo optat anathema esse Paulus pro fratribus genere, inimicis fide (Rom. IX, 3). 11. Videretur inconveniens esse verecundiae prophetali hujusmodi usurpatio; eo quod praesumpserit dicere quod super omnes docentes intellexerit, cum vel Legem Moyses acceperit a Domino, et populo ejus instituta tradiderit (Exod. XIX, 7), Aaron, sacrificiorum omnium decurso ritu, sacerdotalem docuerit disciplinam (Exod. XXVIII, 1, 2 et seq.), Jesus Nave significaverit quemadmodum circumcisio possit iterari (Josue, V, 2, 3 et seq.), Samuel unctionis propheticae pariter ac regiae sacramenta monstraverit (I Reg. XVI, 13). Videretur, inquam, incongrua praesumptio, nisi praemisisset superiora, quibus non", "candidate_score": 0.654945, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_9_11", "bdc_text": "Schon vorher hatte er einige Lutherschriften kennengelernt ( s. Feller 113 ) . Zwingli wandte sich 1523 brieflich mehrmals an ihn ( Z VIII 101-107 ) und widmete ihm die Schrift «Von göttlicher und menschlicher Gerechtigkeit » ( Z II 458ff) . Am 1 .", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_402", "psc_text": "lubricaeque naturae delicta concessit. 24. Ac ne forte dicat aliquis: Cur ergo Adam maledicto sententiaeque subjacuit? Numquid injustus Deus? Non utique. Sed quia quasi fragili atque infirmo quid caveret ante praescripsit (infirmus enim non usurpare debet, sed obedire mandatis), ideo praevaricationis magis reum tenuit, quam prolapsioni addixit. In illum igitur justa severitatis processit sententia; quia scire voluit, quod scire non profuit. Nobis autem qui haereditario vinculo tenemur astricti, qui in hac carne sumus, quae priorum praejudicio detrita 1065 jam atque assuefacta peccatis non poterat emergere, quasi justus indulsit, juste enim ignovit haeredi, qui praejudicio laborabat auctoris. 25. Est ergo justa misericordia, sed est etiam injusta misericordia (23, quaest. 4, cap. Est injusta). Denique in Lege scriptum est de quodam: Non misereberis illius (Deut. XIX, 13) . Et in libris Regnorum legis quia Saul propterea contraxit offensam, quia miseratus est Agag hostium regem, quem prohibuerat sententia divina servari (I Reg. XV,", "candidate_score": 0.638825, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_153_155", "bdc_text": "Die Obrigkeit verwahrte sich aber im 7 . Artikel des Kappeler Briefes gegen jeden Eingriff in die Behördenwahl , de Quervain 237. , deinde ut liberi sint a minoribus decimisDie Aufhebung des kleinen bzw. jungen Zehnten wurde nur z. T. bewilligt , de Quervain 233.239 ; vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 .", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_773", "psc_text": "(Rom. X, 20) . Etenim quasi voluntarium organum uberiore spiritus sui gratia Christus implevit. 26. Nec otiose hoc positum puto; quia voluntaria oris sui placere desiderat Domino. Multi prophetae, sed in omnibus oris voluntaria placent. Excusabat Hieremias, dicens: Quis es dominator, Domine? Ecce nescio loqui, quia juvenior sum ego; et dixit ei Dominus: Noli dicere, quia juvenior sum ego; quia ad omnes ad quoscumque misero te, abibis: et secundum omnia quaecumque mandavero tibi, loqueris (Jerem. I, 6 et 7) . Verecunde propheta aetatem corporis praetendebat; ne exsequendis coelestibus imperatis impar esse adolescentia deprehenderetur. Sed Deus ut qui morum magis quam annorum judicaret aetatem considerandam, et in juvenili corpore maturitatem robustae sapientiae in suo servulo praevideret, ait: Noli dicere, juvenior sum ego, hoc est, prohibuit eum juvenilis aetatis contemplatione vires suas perpendere, cui fides canitiem sapientiae ministraret. Et iterum in posterioribus cum dixisset idem propheta: Seduxisti me, Domine, et seductus sum", "candidate_score": 0.634499, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_151_153", "bdc_text": "und 6 . Dezember 1531 . Die Obrigkeit verwahrte sich aber im 7 .", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_211", "psc_text": "diem, et sic perpetua saecula? Qui mensis secundum legem Moysis; u sciens mensem, sciam primam mensis neomeniam, et vera sancta in neomeniis offerenda? Qui secundum legem Moysis annus sex illis diebus constat, de quibus ait: Sex annis serviet Hebraeus, et septimo anno liberabitur (Deut., XV, 12) ; ut inveniantur sex anni, quibus aliquis operatur terram: septimo autem anno remittet illam proselytis, et pauperibus, et bestiis terrae? Qui septimus annus, quo conceduntur debita omnia Hebraeis? In hac umbra requiescebat patrum fides, et prophetarum sancta devotio. 11. Dicit ergo congregatio religiosa, vel sancta anima: In umbra ejus concupivi, et sedi (Cant., II, 3) . Umbra ejus est Jubilaeus annus. Quis enim ejus mystica videt; ut facie ad faciem cognoscat, quae anno quinquagesimo complenda, Lege praescripta sunt (Levit., XXV)? Umbra sunt dies festi secundum Legem primo mense decima die mensis usque ad quartam decimam, et inde usque ad vigesimam primam mensis (Levit., XXIII).", "candidate_score": 0.633093, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_75", "bdc_text": "Binder machte sich als Lehrer und Schuldramatiker vielfach verdient .", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_972", "psc_text": "suorum. Nonne isti tulerunt culpae pretium, et jam non integra his poena debetur? Clamat per Esaiam Dominus: Consolamini populum meum. . . . quia recepit de manu Domini duplicia peccata (Esai. XL, 1 et 35) . Discite unde Plato haec sumpserit. Eruditionis gratia in Aegyptum profectus, ut Moysis gesta, Legis oracula, prophetarum dicta cognosceret, audivit consolationem populi, qui supra peccati modum videbatur fuisse punitus: et hunc locum quadam adopertum dote verborum in Dialogum transtulit, quem scripsit de Virtute. Quem locum tamen Dominus in Evangelio plenius comprehendit, et apertius declaravit, dicens per Abrahae personam ad illum divitem saeculi hujus: Fili, recordare quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala: nunc autem hic consolationem habet, tu vero cruciaris: et in his omnibus inter nos et vos chaos magnum firmatum est; ut ii qui volunt hinc transire ad vos, non possint, neque inde huc transmeare (Luc. XVI, 25 et 26). Sed", "candidate_score": 0.632863, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_75", "bdc_text": "Binder machte sich als Lehrer und Schuldramatiker vielfach verdient .", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_483", "psc_text": "conflatorio comprobatur. Vides Propheta quid dicat: Priusquam humiliarer, inquit, ego deliqui. Jure ergo tentationibus traditus est, quoniam delinquebat. Delinquebat autem, quia Dei eloquium non tenebat. Verum inde ordinem emendationis invenit, unde culpa processerat. Coepit esse subjectus eloquio divino, et culpa desivit. 15. (Vers. 68.) Sequitur versus quartus: Bonus es, Domine, et in bonitate tua doce me justitias tuas. Etiam usus disciplinae saecularis accepit, ut unusquisque judicem suum laudet. Unde Apostolus sequens divinarum ordinem Scripturarum, cum diceret causam, ita coepit: De omnibus quibus accusor, rex Agrippa, a Judaeis, de his aestimo me felicem, apud te incipiens rationem reddere (Act. XXVI, 2) . Et infra: Credis, rex Agrippa, prophetis? Scio quia credis (Ibid., 27) . Ergo si laudantur homines, in quibus plerumque aliena laudantur: quanto magis unusquisque Dei sibi gratiam conciliare debet, ut dicat: Bonus es, Domine. Nam si hoc dicat homini, ut esse admoneatur, quod forsitan non sit; ut bonitatis etiam", "candidate_score": 0.632654, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_161_163", "bdc_text": "- Diese Forderung wurde in der Eingabe vom 5 . Dezember 1531 nicht gestellt . et officiis servilibus dominis suis nobilibus praestandis Auch diese radikale Forderung wurde offenbar fallengelassen. , tertio ut forum illud iudiciale , quo matrimonii causae discutiuntur , abrogeturDas Chorgericht wurde am 29 .", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_96", "psc_text": "secundum fidei operisque certamina deprecatur. Siquidem etiam Paulus, qui ante dixerat: Non sum dignus vocari apostolus (I Cor. XV, 9) , postea ait: Reposita est mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die, justus judex: non solum autem mihi, sed et eis qui diligunt adventum ejus (II Tim. IV, 8) . Et Apostolus ibi pollicetur, hic autem verecundius adhuc precatur: quod utique non insolentis arrogantiae, sed innocentis est conscientiae ab ipso cui servieris, petere mercedem; quoniam desperare segnitiei est materia: sperare autem, incentivum laboris est. 4. Pete igitur confidenter, si merita suffragantur; ut talia petendo studiosius elabores, quod ea petitione sis dignior. Quis athleta si desperet coronam, descendat in stadium: aut si eam postulet victor, offendat? Probatio spem facit, spes confidentiam. Justi ergo talis oratio est: delectatur Dominus tali precatione; ut pro puritate conscientiae utaris auctoritate. 5. Tamen quominus videatur petitio arrogans, bene addidit: Servo tuo (I Cor.", "candidate_score": 0.617315, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_161_163", "bdc_text": "- Diese Forderung wurde in der Eingabe vom 5 . Dezember 1531 nicht gestellt . et officiis servilibus dominis suis nobilibus praestandis Auch diese radikale Forderung wurde offenbar fallengelassen. , tertio ut forum illud iudiciale , quo matrimonii causae discutiuntur , abrogeturDas Chorgericht wurde am 29 .", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_1129", "psc_text": "judicem tamquam reus: nec dedignatus est Dominus omnium praesidis vilitatem. Interrogatus tacebat (Joan. XIX, 9), ostendens non in clamore vocis, nec in forensis assertione patrocinii, sed in conscientiae integritate esse innocentiae defensionem: nec salutem corporis ambiendam, sed animi puritatem. Denique qui Susannam absolvit tacentem, se obtulit morti. In illa causa ostendit ut nemo desperaret: in hac, ut redimendae universitatis sacrificium non negaret. Caesus postremo, non conviciatus est, non repercussit: Et Dominus coeli atque terrarum studium deposuit ultionis, vocem humilitatis emisit, dicens: Si male locutus sum, testimonium perhibe de malo: si bene, quid me caedis (Joan. XVIII, 23) ? Quasi infirmus, caedis deplorat injuriam: et cum se posset ulcisci, queri maluit quam vindicare. 36. Ergo et hic personam judicis, propositumque suscepit, dicens: Non possum a me facere quidquam (Joan. V, 30) . Bonus enim judex (3, quaest. 7, cap. Judicet, § Bonus) nihil ex arbitrio suo facit, et domesticae proposito voluntatis,", "candidate_score": 0.615395, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_69_71", "bdc_text": "Oskar Vasella , Art. Myconius , in : LThK VII 716 ; Schl. 16212-16216 .", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-in-psalmum-David-CXVIII_window_7", "psc_text": "quo moralem locum uberius expressit, naturalem in Ecclesiaste, mysticum in Canticis canticorum: quamquam si diligenter discutias, et in Proverbiis mystica pleraque reperies, et in Canticis moralium suavitatem. Nam utique mysticum est: Sapientia aedificavit sibi domum et subdidit columnas septem, interfecit suas hostias, etc. (Prov. IX, 1). Hocque in Canticis lucet tam mysticum quam morale, in quo blanditiarum suavitas et affectus amantis exprimitur: Osculetur me ab osculo oris sui; quoniam optima ubera tua super vinum, et odor unguentorum tuorum super omnia aromata (Cant. I, 1) . 4. Constitue ergo virginem desponsatam multo tempore, et justo ferventem amore, quae multa probata opera dilecti probabilium testium assertione cognoverit, desideriis suspensis dilatam frequenter, jam non ferentem moras; quae omnia fecisset, ut sponsum videret: aliquando votis potitam suis, ad improvisum sponsi adventum gaudio turbatam, non quaerere primordia salutationis, non verborum vices; sed statim quod desiderasset exigere. Ita ergo et sancta Ecclesia quae in primordiis mundi", "candidate_score": 0.606286, "ce_score": null } ] }, { "rank": 13, "cf_id": "cf020", "work_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Evangelium-secundum-Joannem", "max_score": 0.683148, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10073_sent_43_45", "bdc_text": "Tametsi enim sursum ac deorsum externa illa nostrae religionis misceantur , tamen ex Christi ore scio neminem posse ullam oviculam ipsi eripere [ Joh 10 , 28 ] . Utinam tanti facinoris authores commissa sua agnoscant ac in viam redeant ; nisi enim hoc fiat , gravissimas deo , omnium scelerum ultori , poenas dabunt .", "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Evangelium-secundum-Joannem_window_70", "psc_text": "ego in hunc mundum veni: ut qui non vident videant; et qui vident, caeci fiant. Et audierunt quidam ex pharisaeis, qui cum ipso erant, et dixerunt ei: Numquid et nos caeci sumus? Dixit eis Jesus: Si caeci essetis, non haberetis peccatum; nunc vero dicitis: Quia videmus. Peccatum vestrum manet. [ Cap. X.] Amen, amen dico vobis, qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde, ille fur est, et latro. Qui autem intrat per ostium, pastor est ovium. Huic ostiarius aperit, et oves vocem audiunt, et proprias oves vocat nominatim, et educit eas. Et cum proprias oves emiserit, ante eas vadit: et oves illum sequuntur, quia sciunt vocem ejus. Alienum autem non sequuntur. Sed fugiunt ab eo: quia non noverunt vocem alienorum. Hoc proverbium dixit eis Jesus. Illi autem non cognoverunt quid loqueretur eis. Dixit ergo eis iterum Jesus: Amen, amen dico vobis, quia ego sum ostium ovium.", "candidate_score": 0.683148, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_42_44", "bdc_text": "deplorandi , qui sua perfidia eos in tantum periculum coniecerunt . Tametsi enim sursum ac deorsum externa illa nostrae religionis misceantur , tamen ex Christi ore scio neminem posse ullam oviculam ipsi eripere [ Joh 10 , 28 ] . Utinam tanti facinoris authores commissa sua agnoscant ac in viam redeant ;", "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Evangelium-secundum-Joannem_window_70", "psc_text": "ego in hunc mundum veni: ut qui non vident videant; et qui vident, caeci fiant. Et audierunt quidam ex pharisaeis, qui cum ipso erant, et dixerunt ei: Numquid et nos caeci sumus? Dixit eis Jesus: Si caeci essetis, non haberetis peccatum; nunc vero dicitis: Quia videmus. Peccatum vestrum manet. [ Cap. X.] Amen, amen dico vobis, qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde, ille fur est, et latro. Qui autem intrat per ostium, pastor est ovium. Huic ostiarius aperit, et oves vocem audiunt, et proprias oves vocat nominatim, et educit eas. Et cum proprias oves emiserit, ante eas vadit: et oves illum sequuntur, quia sciunt vocem ejus. Alienum autem non sequuntur. Sed fugiunt ab eo: quia non noverunt vocem alienorum. Hoc proverbium dixit eis Jesus. Illi autem non cognoverunt quid loqueretur eis. Dixit ergo eis iterum Jesus: Amen, amen dico vobis, quia ego sum ostium ovium.", "candidate_score": 0.681232, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_43", "bdc_text": "Tametsi enim sursum ac deorsum externa illa nostrae religionis misceantur , tamen ex Christi ore scio neminem posse ullam oviculam ipsi eripere [ Joh 10 , 28 ] .", "psc_chunk_id": "029_Hieronymus-Stridonensis_Evangelium-secundum-Joannem_window_70", "psc_text": "ego in hunc mundum veni: ut qui non vident videant; et qui vident, caeci fiant. Et audierunt quidam ex pharisaeis, qui cum ipso erant, et dixerunt ei: Numquid et nos caeci sumus? Dixit eis Jesus: Si caeci essetis, non haberetis peccatum; nunc vero dicitis: Quia videmus. Peccatum vestrum manet. [ Cap. X.] Amen, amen dico vobis, qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde, ille fur est, et latro. Qui autem intrat per ostium, pastor est ovium. Huic ostiarius aperit, et oves vocem audiunt, et proprias oves vocat nominatim, et educit eas. Et cum proprias oves emiserit, ante eas vadit: et oves illum sequuntur, quia sciunt vocem ejus. Alienum autem non sequuntur. Sed fugiunt ab eo: quia non noverunt vocem alienorum. Hoc proverbium dixit eis Jesus. Illi autem non cognoverunt quid loqueretur eis. Dixit ergo eis iterum Jesus: Amen, amen dico vobis, quia ego sum ostium ovium.", "candidate_score": 0.673156, "ce_score": null } ] }, { "rank": 14, "cf_id": "cf052", "work_id": "051_Prosper-Aquitanus_Expositio-Psalmorum-a-C-usque-ad-CL", "max_score": 0.682968, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10073_sent_0", "bdc_text": "Salutem et conscientiae pacem per Christum Iesum , dominum ac servatorem nostrum .", "psc_chunk_id": "051_Prosper-Aquitanus_Expositio-Psalmorum-a-C-usque-ad-CL_window_153", "psc_text": "Habitat enim Christus per fidem in cordibus nostris (Ephes. III, 17). Et ideo ait, in ore meo, id est, in ore cordis mei, quod est Ecclesia. (Vers. 31.) Qui astitit a dextris pauperis, ut salvam faceret a persequentibus animam meam. 415 De Juda dictum erat, Et diabolus stet a dextris ejus; qui suas divitias volebat augere, Christo vendito. Hic autem Dominus astitit a dextris pauperis, ut divitiae ejus sint ipse Dominus. Salva fiet autem a persequentibus anima, si non eis consentiatur ad malum: non autem eis consentitur, cum Dominus assistit a dextris pauperis, ne ipsa paupertate, id est, infirmitate succumbat. PSALMUS CIX. (Vers. 1.) Dixit Dominus Domino meo, Sede a dextris meis: Donec ponam inimicos tuos, scabellum pedum tuorum. Dominus noster Jesus Christus cum a Judaeis quaereret cujus filium esse dicerent Christum, et respondissent, David: continuo illis respondentibus ait, Quomodo ergo David in spiritu dicit eum Dominum, Dixit Dominus Domino", "candidate_score": 0.682968, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_100_102", "bdc_text": "HBRG I 428 ; II 224 ; Konrad Furrer , Rudolf Collin. Ein Charakterbild aus der Schweizerischen Reformationsgeschichte , in :", "psc_chunk_id": "051_Prosper-Aquitanus_Expositio-Psalmorum-a-C-usque-ad-CL_window_160", "psc_text": "unus est Deus; sic Pater principium, et Filius principium, Pater autem et Filius non duo principia, sed unum principium. Tecum ergo principium in die virtutis tuae, in die qua videbitur quomodo creditur. Quamvis enim etiam in forma servi, ipsa illa nostrae infirmitatis susceptio non caret virtute divina, quando et infirmum tuum fortius est hominibus (I Cor. I, 25), et in virga virtutis tuae dominaberis in medio inimicorum tuorum: veniet tamen dies ille quo, omnibus dispensationibus temporalibus peractis atque finitis, manifestabis te sanctis tuis, et in illa eis apparebis gloria in qua aequalis es Patri, ut videant Tecum principium in die virtutis tuae. (Ibid.) In splendoribus sanctorum. Praesens vita sanctorum, quamvis gratia floreat, quamvis moribus niteat, non est in splendore, quia nondum exempta est a corruptione. Cum ergo apparuerit Christus, 417 vita sanctorum, tunc et ipsi apparebunt cum illo in gloria (Coloss. III, 4). Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno", "candidate_score": 0.636569, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_15", "bdc_text": "Er präsidierte die Disputation von Lausanne und war seit 1539 Mitglied des Chorgerichtes in Bern .", "psc_chunk_id": "051_Prosper-Aquitanus_Expositio-Psalmorum-a-C-usque-ad-CL_window_243", "psc_text": "Vox ista Ecclesiae est, jam diligentis inimicos suos, et orantis pro persecutoribus suis (Matth. V, 44). Dicat itaque omnis Christianus, dicant omnia membra corporis Christi, Aufer a me opprobrium, quod ideo audio, et contemptum, quod ideo contemnor, quia testimonia tua, id est, martyria tua, exquisivi. Ut inimici nostri inde venerentur, unde contemnunt; cum quos persequendos putaverunt, intellexerint honorandos. (Vers. 23.) Etenim sederunt principes, et adversum me loquebantur. Inde persecutio gravis erat, quia eam sedentes, id est, judiciariis sedibus eminentes principes decernebant: quod et in ipsum caput et in corpus ejus actum esse non dubium est. Servus autem tuus exercebatur in tuis justificationibus. Qualis exercitatio haec fuerit, sequentia docent. (Vers. 24.) Nam et testimonia tua meditatio mea est, et consilium meum justificationes tuae sunt. Sic ergo exercebatur servus Christi, ut contra persequentes dilectione certaret. Consilium sedentium principum fuit, inventos 440 martyres perdere; consiliam patientium martyrum fuit, inimicos perditos invenire. Reddebant illi", "candidate_score": 0.634288, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_162_164", "bdc_text": "Dezember 1531 nicht gestellt . et officiis servilibus dominis suis nobilibus praestandis Auch diese radikale Forderung wurde offenbar fallengelassen. , tertio ut forum illud iudiciale , quo matrimonii causae discutiuntur , abrogeturDas Chorgericht wurde am 29 . Mai 1528 ins Leben gerufen und eine Ordnung des «Chor- und Ehegerichts »", "psc_chunk_id": "051_Prosper-Aquitanus_Expositio-Psalmorum-a-C-usque-ad-CL_window_318", "psc_text": "Christi. Hoc autem loco, ubi ad liberandam humilitatem Dominus invocatur, nullam Dei legem convenientius intelligimus quam illam qua immobiliter fixum est ut omnis qui se exaltat humilietur, et omnis qui se humiliat exaltetur (Luc. XIV, 11, et XVIII, 14). Superbus ergo malis, ut humilietur, innectitur; humilis a malis, ut exaltetur, eripitur. (Vers. 154.) Judica judicium meum, et redime me, propter eloquium tuum vivifica me. Ejusdem sensus repetitio est; hoc est enim, Judica judicium meum, quod, Vide humilitatem meam; et hoc est, redime me, quod, eripe me. Nec aliud sonat, propter eloquium tuum, quam illud, quia legem tuam non sum oblitus, Tantumdem est, vivificari humilem, quantum et exaltari, quia sanctorum exaltatio vita aeterna est. (Vers. 155.) Longe a peccatoribus salus; quia justificationes tuas non exquisierunt. Longe est a superbis salus, quia non exquisierunt gratiam tuam, quae sola justificat; et non de te tibi, sed de se sibi placere voluerunt. (Vers. 156.)", "candidate_score": 0.627362, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_102", "bdc_text": "Konrad Furrer , Rudolf Collin. Ein Charakterbild aus der Schweizerischen Reformationsgeschichte , in :", "psc_chunk_id": "051_Prosper-Aquitanus_Expositio-Psalmorum-a-C-usque-ad-CL_window_160", "psc_text": "unus est Deus; sic Pater principium, et Filius principium, Pater autem et Filius non duo principia, sed unum principium. Tecum ergo principium in die virtutis tuae, in die qua videbitur quomodo creditur. Quamvis enim etiam in forma servi, ipsa illa nostrae infirmitatis susceptio non caret virtute divina, quando et infirmum tuum fortius est hominibus (I Cor. I, 25), et in virga virtutis tuae dominaberis in medio inimicorum tuorum: veniet tamen dies ille quo, omnibus dispensationibus temporalibus peractis atque finitis, manifestabis te sanctis tuis, et in illa eis apparebis gloria in qua aequalis es Patri, ut videant Tecum principium in die virtutis tuae. (Ibid.) In splendoribus sanctorum. Praesens vita sanctorum, quamvis gratia floreat, quamvis moribus niteat, non est in splendore, quia nondum exempta est a corruptione. Cum ergo apparuerit Christus, 417 vita sanctorum, tunc et ipsi apparebunt cum illo in gloria (Coloss. III, 4). Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno", "candidate_score": 0.626198, "ce_score": null } ] }, { "rank": 15, "cf_id": "cf020", "work_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Ephesios", "max_score": 0.682473, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10073_sent_0", "bdc_text": "Salutem et conscientiae pacem per Christum Iesum , dominum ac servatorem nostrum .", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Ephesios_window_17", "psc_text": "Jesu. (Vers. 2.) Gratia vobis et pax a Deo Patre nostro, et Domino Jesu Christo. Sive ambo ad utrumque, hoc est, et gratia et 546 pax, tam ad Deum Patrem, quam ad Dominum nostrum Jesum Christum: sive ad singulos referenda sunt singula, ut gratia ad Deum Patrem, pax vero referatur ad Christum. Siquidem statim sequitur: In laudem gloriae gratiae suae: in qua glorificavit nos in dilecto; ut gratia Patris in eo sit, quod Filium pro salute nostra dignatus est mittere: Pax vero Filii in eo, quod per ipsum Patri reconciliati sumus, et destructo medio pariete, inimicitias in carne sua evacuans, fecerit utrumque unum. (Vers. 3.) Benedictus Deus et Pater Domini nostri Jesu Christi, qui benedixit nos in omni benedictione spirituali in coelestibus, in Christo. Quomodo secundum substantiam atque naturam Deus bonus, nos communione sui effecit bonos, et loquitur ad Israel: Sancti estote, quoniam ego sanctus sum (Levit. XX, 7) :", "candidate_score": 0.682473, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_43", "bdc_text": "Tametsi enim sursum ac deorsum externa illa nostrae religionis misceantur , tamen ex Christi ore scio neminem posse ullam oviculam ipsi eripere [ Joh 10 , 28 ] .", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Ephesios_window_126", "psc_text": "? Postquam ergo sapientiam carnis quae est inimica Deo (Rom. VIII), in sua Salvator carne destruxit, et praecepta Legalia, evangelicis dogmatibus commutavit, ut de Judaeo atque gentili unum populum faceret Christianum, evangelizans nobis qui longe eramus, et reliquiis Judaeorum, qui de Israel per apostolos crediderunt, pacem atque concordiam: tunc accessimus per ipsum ad Deum, et unum in spiritu Patrem nos habere cognovimus: completumque est illud quod in Evangelio Dominus loquebatur, dicens: Et fiet unus pastor et unus grex (Joan. X, 16) ; et iterum: Et alias oves habeo quae non sunt de ovili isto, nos significans ex gentibus congregandos. Inimicitia autem quae in Salvatoris carne destructa est, etiam per crucem est interfecta. Scriptum est enim: ut reconciliaret utrumque in uno corpore Deo, per crucem interficiens inimicitiam in ea. Non ut in Latinis codicibus habetur, in semetipso: propter Graeci pronominis ambiguitatem: ἐν αὐτῷ enim, et in semetipso, et in ea, id", "candidate_score": 0.656325, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_123_125", "bdc_text": "Pfarrerbuch 566 ; LL XVIII 368 . cum uxorecum uxore übergeschrieben .", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Ephesios_window_348", "psc_text": "Ecclesia: sic subjecta sit uxor viro suo. Quem enim habet principatum et subjectionem Christus et Ecclesia, huic eidem ordini maritus et uxor astringitur. Sed videndum, ut quomodo in Christo, et in Ecclesia sancta conjunctio est: ita et in viro et in muliere sancta sit copula. Sicut autem non omnis congregatio haereticorum Christi Ecclesia dici potest, nec caput eorum Christus est: sic non omne matrimonium quod non viro suo secundum Christi praecepta conjungitur, rite conjugium appellari potest, sed magis adulterium. Alias autem subjicitur uxor viro ut domino: quia ad ipsum conversio ejus est, et ipse illius dominabitur (Gen. III). Nam et Sara dominum vocabat Abraham (Gen. XVIII). Quae spontanea servitus, quanto magis fuerit voluntate subjecta, tanto esse incipit coaequalis: quinimmo, obsequiis suis in servitutem 655 redigere dominantem. Quidam hunc locum secundum anagogen ita interpretantur, ut dicant uxorem in corpore, virum accipi in animo. Et sicut Christo subjecta est Ecclesia: ita corpora", "candidate_score": 0.643498, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_74_76", "bdc_text": "und übersetzte Zwinglis «Subsidium sive coronis de eucharistia» , 1525 ( Z IV 456f) . Binder machte sich als Lehrer und Schuldramatiker vielfach verdient . Bullinger muß ihn bereits 1523/24 in Zürich kennengelernt haben. - Lit. :", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Ephesios_window_385", "psc_text": "lactentes ad iracundiam provocare, aut certe jam adolescentibus et maturioris aetatis, ea imperare quae gravia sunt. Sicut igitur in filiis obsequium, et subjectionis merces est demonstrata: ita parentibus moderatum jubetur imperium, ut non quasi servis, sed quasi filiis praeesse se noverint. Nec hoc praecepti fine contentus est; sed et illud adjunxit: Educate illos in disciplina et correptione Domini. Quam correptionem nos legimus, melius in Graeco dicitur νουθεσία, quae admonitionem magis et eruditionem quam austeritatem sonat. Legant episcopi atque presbyteri, qui filios suos saecularibus litteris erudiunt, et faciunt comoedias legere, et mimorum turpia scripta cantare, de Ecclesiasticis forsitan sumptibus eruditos: et quod in corbonam pro peccato virgo vel vidua, vel totam substantiam suam effundens quilibet pauper obtulerat, hoc kalendariam strenam, et Saturnalitiam sportulam et Minervale munus Grammaticus, et Orator, aut in sumptus domesticos, aut in templi stipes, aut in sordida scorta convertit. Eli sacerdos ipse sanctus fuit, sed quia filios suos", "candidate_score": 0.640117, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_49", "bdc_text": "Salutabis et tu vicissim meo nomine Leonem Leo Jud , s. oben [Nr. 4 ] S. 55 , Anm. 1 .", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Ephesios_window_18", "psc_text": "fecerit utrumque unum. (Vers. 3.) Benedictus Deus et Pater Domini nostri Jesu Christi, qui benedixit nos in omni benedictione spirituali in coelestibus, in Christo. Quomodo secundum substantiam atque naturam Deus bonus, nos communione sui effecit bonos, et loquitur ad Israel: Sancti estote, quoniam ego sanctus sum (Levit. XX, 7) : ita ipse benedictus nos praestet esse benedictos. Dat quippe legislator benedictiones, et benedictio Domini super caput justi (Prov. X): cujus benedictionis cognomentum habet Baruch, qui in lingua nostra, benedictum sonat. Benedixit autem nos, non in una benedictione, sed in cunctis. Non quo omnes omnia consequamur, sed dum singuli, vel singulas, vel plures habemus ex omnibus, omnes per singulas possideamus. Et non in terrenis benedictionibus, sed in spiritualibus. Sunt quippe terrenae benedictiones, habere quempiam liberos, affluere opibus, honore et sanitate gaudere: quae terrena benedictio usque ad irrationabilia jumenta descendit. Dictum est quippe de illis: Benedixit eis Dominus, et dixit: Crescite et", "candidate_score": 0.627916, "ce_score": null } ] }, { "rank": 16, "cf_id": "cf018", "work_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1", "max_score": 0.6823, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10073_sent_33_35", "bdc_text": "scire referat , oratum te volo , ut id in proximis tuis ad me literisHier und weiter unten am Rande Bemerkungen von J. H . Hottinger zum Inhalt. repetas . Ex hoc nuntio , qui hasce tibi perferet Vielleicht ein amtlicher Kurier aus Zürich. , audivi te una cum GervasioGervasius Schuler , s. oben [Nr. 34 ] S. 193 , Anm. 5. , collega tuo , adeoque tota familia Tigurum profugisse propter Quinquepagorum tyrannidem , quę nunc , proh dolor , plusquam turcice apud Bremgartinos ac Mellingenseisdie Bewohner von Mellingen im Freiamt ( Kt. Aargau) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2706", "psc_text": "nur von Epiph. erwähnt M U 1 Überschrift κατὰ Οὐαλησίων λݲηݲ ἤ καὶ νݲηݲ MU 2 ἀκηκόαμεν *] ἀκούομεν MU | γε < U 4 <ὑπῆρχεν> * 6 * etwa <με ἔχειν, οὐ γὰρ ἔχω ἀκριβῶς λέγειν,> * 7 φιλαδελφινῆς Μ φιλαδελφικῆς U 8 εἶναι Μ 10 περὶ αὐτῶν τοῦτον ἔχει] περιέχει τοῦτον U 13 πλὴν ὀλίγων < U | δὲ 2 < Μ 14 * etwa <μετὰ τῶν Ἀρχοντικῶν καὶ Σηθιανῶν>* 15 οὔπω] οὕτω Μ 23 ὀπίσω ἐπὶ *] ὀπίσω Μ ἐπὶ U 25 γνῶντες Μ 26 πολὺν Μ 2. Πολλὴ δὲ φρενοβλάβεια τῶν τοιούτων. εἰ μὲν γὰρ τὸ ἐν τῷ εὐαγγελίῳ βούλονται πληροῦν τό »ἐὰν σκανδαλίζῃ σε ἓν τῶν μελῶν σου, ἀπόκοψον ἀπὸ σοῦ, συμφέρει γάρ σοι εἰσελθεῖν εἰς βασιλείαν οὐρανῶν ἢ χωλὸν ἢ τυφλὸν ἢ κυλλόν«, πῶς δύναται ἐν βασιλείᾳ τινὰ εἶναι ἠκρωτηριασμένον; εἰ γὰρ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν τὰ πάντα ἐστὶ τελειοῦσα, οὐδὲν ἀτελὲς ἔχει ἐν", "candidate_score": 0.6823, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_147_149", "bdc_text": "deshalb auch übertragen : Krämerseelen , gewinns üchtige Leute , SI II 815 f. Mit «Grischeneier» waren in erster Linie die beiden Familien italienischen Ursprungs , Manuel und May gemeint ( Feller 166 . 233 ) . vocant , oriundis senatu motis ac Bernates antiqui ac clari generis in eorum locum subrogentur E ntspricht dem 6 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_507", "psc_text": "— ἀλλὰ < Μ 20 φασί Μ Ι κόκκινον] lies σπαρτίον? * 22 τοῦ αὐτοῦ *] τούτου V M 23 καὶ μὴ ἐγειρομένην < M 25 f καὶ ἅπερ — ἐσθίομεν am Rande nacbgetragen V corr ἐσθίομεν, κρέα ἢ λάχανα ἢ ἄρτον ἢ εἴ τι ἕτερον, χάριν ποιοῦμεν ταῖς κτίσεσι, συλλέγοντες ἀπὸ πάντων τὴν ψυχὴν καὶ μεταφέροντες θεθ' ἑαυτῶν εἰς τὰ ἐπουράνια. διόπερ καὶ πάντων μεταλαμβάνουσι κρεῶν λέγοντες, ἵνα ἐλεήσωμεν τὸ γένος ἡμῶν. φάσκουσι δὲ τὴν αὐτὴν ψυχὴν εἶναι, ἴν τε τοῖς ζῴοις καὶ ἐν κνωδάλοις καὶ ἰχθύσι καὶ ὄφεσι καὶ ἀνθρώποις ἐγκατεσπάρθαι καὶ ἐν λαχάνοις καὶ ἐν δένδρεσι καὶ ἐν γεννήμασι. καὶ οἱ μὲν αὐτῶν Φιβιωνῖται καλούμενοι ἀναφέρουσι τὰς αἰσχρὰς αὐτῶν θυσίας τὰς τῆς πορνείας, τὰς ὑφ' ὴμῶν ἐνταῦθα προειρημένας, όνόμασι τρακοσίοις ἑξήκοντα πέντε, οἷς αὐτοὶ ἔπλασαν ἀρχόντων δῆθεν, ἐμπαίζοντες τοῖς γυναικαρίοις καὶ λέγοντες· μίγηθι μετ' ἐμοῦ, ἵνα σε άνενέγκω πρὸς τὸν ἄρχοντα. καθ' ἑκάστην δὲ μῖξιν ὀνομάζουσιν ἑνὸς", "candidate_score": 0.669904, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_58", "bdc_text": "Bis zu seinem Tode wirkte er als Antistes und Professor .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_3168", "psc_text": "ὅμως γοῦν δοτέον αὐτῷ θνητὴν ὁρίσασθαι τὴν ψυχήν. δυοῖν γάρ τοι θάτερον ἐνταῦθα θετέον, ἢ ἀληθῆ τὸν κύριον ἀποφήνασθαι ἀθάνατον τὴν ψυχὴν διδάσκοντα καὶ ψεῦδος τὸ ξθείρεσθαι αὐτὴν λέγοντα ἢ φθείρεσθαι καὶ ψεῦδος ψεῦδος τῷ ἀνώλεθρον αὐτὴν ἀθάνατον εῖναι διδάσκειν 1 Jerem. 8, 5 — 4 ff Luk. 16, 19 ff — 8–11 Weish. Sal 3, 1—4 M U S Pa (bis Ζ. 14 πάσχοντα) 1—11 κατὰ τὸ γεγραμμένον — ἀθανασίας πλήρης < Pa. 2 ἀναστρέφη 3 ἀναφανδὸν < S Ι ὁ κύριος] Χριστὸς S 4 Σαηομῶνος M f πλούσιον Λάζαρον umgestellt S 5 τὸν πένητα < S Ι δεικνὺς * nach S zu zeigen] δοὺς #x003E; M 6 ἀναπαύεσθαι < S Ι τοῦ] dieses S Ι τὸν δὲ ἐν ἀλγηδόσιν < S < M καὶ S Ι ἀχθηδόδιν U 7f διὰ — ἔνθα . . γέγραπται] in der Salomos aber sagt er S 7 Σαλομῶνος M 10 κάκοσις M", "candidate_score": 0.66168, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_13", "bdc_text": "oben [Nr. 31 ] S. 183 , Anm. 1 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1417", "psc_text": "oben angeflickt Vcorr 12 τῆ . . . ἐννοία aus τὴν ἔννοιαν Vcorr τῆ . . ἐννοία Μ 13 φθεγγόμενος] καὶ προφητεύσας getilgt u. ür φθεγγόμενος an den Rand geschrieben Vcorr 14 f lies εὐαγγελιστῶν?* 18 ἐκείνου Pet.] ἐκεῖνον V ἐκεῖ Μ 19 ὀφλήσουσιν auf Rasur Vcorr 20f ἐπέθετο*] ἐξέθετο, ξ auf Rasur Vcorr ἐξέθετο M; doch vgl. I 235, 9 u. a. St. 21 ἀκαταλήμπτω, μ getilgt Vcorr 22 συ///ζεύξῃ, ν ausradiert V corr 24 χρησαμένων ist nicht in πειθομένων zu ändern, vgl. S. 50, 18 25 ἐναργεστάτης, α auf Rasur Vcorr 26f † τοῦ ζητεῖν ὑπολαμβάνοντας . . . . εἰναι ὃ μὴ ἔστι] auf Rasur u. hinter ἐστι noch τῆς μὴ οὔσης getilgt Vcorr; lies etwa τῶν ζητήσεων περὶ ὀγδοάδος ὡς ὑπαρχούσης ἐν τοῖς ἐπουρανίοις τῆς μὴ οὔσης* νίοις εἶναι ὃ μὴ ἔστι. δῶμεν γὰρ αὐτὸν διὰ τὸ τὸν ἄνω που αὐτοῦ πατέρα Ἄνθρωπον καλεῖσθαι υἱὸν Ἀνθρώπου", "candidate_score": 0.660175, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_56_58", "bdc_text": "Nach dessen Tod wollte er nicht mehr in Zürich bleiben ( zur Zeit dieses Briefes hielt er sich zweifellos noch dort auf) , zog nach Basel und wurde am 22 . Dezember 1531 Pfarrer zu St. Alban . Im August 1532 trat er die Nachfolge Oekolampads an. Bis zu seinem Tode wirkte er als Antistes und Professor .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2620", "psc_text": "ἀλλὰ τοῦ Οὐήρου). ὃς πολλὰ <πρὸς> Ἀβειδὰν τὸν ἀστρονόμον κατὰ εἱμαρμένης λέγων συνελογίσατο, καὶ ἄλλα δὲ κατὰ τὴν εὐσεβῆ πίστιν ἐμφέρεται αὐτοῦ συντάγματα. Ἀπολλωνίῳ δὲ τῷ τοῦ Ἀντωνίνου ἑταίρῳ ἀντῆρε, παραιτούμενος 1 f Ἀντωνῖνος ὁ Οὐῆρος ist nach stehendem Sprachgebrauch des Epiphanius (vgl. Ancoratus c. 60, 4; I 72, 1 de mens. ac pond. 18, 3; S. 171, 74 Lagarde) Mark Aurel. Da jedoch Mark Aurel zu den andern Angaben—Bardesanes hätte den Abgar überebt und dann noch bis in die Zeit des Antoninus hineingereicht— schlechterdings nicht paßt, so muß eine (vielleicht durch Eusebius IV 30, 1; 392, 14 Schwartz veranlaßte) Verwechslung des Epiph. vorliegen, entweder mit Caracalla, den Epiph. Ἀντωνῖνος υἱὸς Σενήρον nennt, oder—was nach Z. 5 ff weniger wahrscheinlich ist—mit Elagabal (bei Epiph.=Ἀντωνῖνος). Zu letzterem würde freilich die Nachricht des Barhebraeus (chron. I 47 Abbeloos-Lamy) sachlich gut stimmen, daß Bardesanes im Jahr 533 (=221/2n. Chr.) gestorben sei, vgl. auch", "candidate_score": 0.659681, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_148_150", "bdc_text": "Krämerseelen , gewinns üchtige Leute , SI II 815 f. Mit «Grischeneier» waren in erster Linie die beiden Familien italienischen Ursprungs , Manuel und May gemeint ( Feller 166 . 233 ) . vocant , oriundis senatu motis ac Bernates antiqui ac clari generis in eorum locum subrogentur E ntspricht dem 6 . Artikel der Eingabe des Landvolks , 5 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_507", "psc_text": "— ἀλλὰ < Μ 20 φασί Μ Ι κόκκινον] lies σπαρτίον? * 22 τοῦ αὐτοῦ *] τούτου V M 23 καὶ μὴ ἐγειρομένην < M 25 f καὶ ἅπερ — ἐσθίομεν am Rande nacbgetragen V corr ἐσθίομεν, κρέα ἢ λάχανα ἢ ἄρτον ἢ εἴ τι ἕτερον, χάριν ποιοῦμεν ταῖς κτίσεσι, συλλέγοντες ἀπὸ πάντων τὴν ψυχὴν καὶ μεταφέροντες θεθ' ἑαυτῶν εἰς τὰ ἐπουράνια. διόπερ καὶ πάντων μεταλαμβάνουσι κρεῶν λέγοντες, ἵνα ἐλεήσωμεν τὸ γένος ἡμῶν. φάσκουσι δὲ τὴν αὐτὴν ψυχὴν εἶναι, ἴν τε τοῖς ζῴοις καὶ ἐν κνωδάλοις καὶ ἰχθύσι καὶ ὄφεσι καὶ ἀνθρώποις ἐγκατεσπάρθαι καὶ ἐν λαχάνοις καὶ ἐν δένδρεσι καὶ ἐν γεννήμασι. καὶ οἱ μὲν αὐτῶν Φιβιωνῖται καλούμενοι ἀναφέρουσι τὰς αἰσχρὰς αὐτῶν θυσίας τὰς τῆς πορνείας, τὰς ὑφ' ὴμῶν ἐνταῦθα προειρημένας, όνόμασι τρακοσίοις ἑξήκοντα πέντε, οἷς αὐτοὶ ἔπλασαν ἀρχόντων δῆθεν, ἐμπαίζοντες τοῖς γυναικαρίοις καὶ λέγοντες· μίγηθι μετ' ἐμοῦ, ἵνα σε άνενέγκω πρὸς τὸν ἄρχοντα. καθ' ἑκάστην δὲ μῖξιν ὀνομάζουσιν ἑνὸς", "candidate_score": 0.657277, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_150_152", "bdc_text": "Artikel der Eingabe des Landvolks , 5 . und 6 . Dezember 1531 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2427", "psc_text": "τριακοστῷ ἔτει τῆς αὐτοῦ ἐνσάρκου γεννήσεως, πρὸ ἓς εἰδῶν Νοεμβρίων, Τουτέστι κατὰ Αἰγυπτίους Ἀθὺρ δωδεκάτῃ, κατὰ Ἕλληνας 1 ff zu den Monatsangaben vgl. W. Kubitschek, Die Kalenderbücher von Florenz, Rom und Leyden (Denkschr. Wiener Akad. B. 57. 1915) S. 74 ff; dort weitere Schriften über die einzelnen Fragen — 8 ff wo? (einzige vergleichbare Stelle Sach. 7, 3) —18 ff vgl. Oben c. 16, 1 ff; S. 270, 14 ff u. c. 30, 10; S. 303, 4 M U 1 Ἰαννουαρίων Μ |πέμπτη ist nicht mit Kubistchek zu beanstanden; der Gesamtausdruck πέμπτη—ἐπιφώσκουσα bezeichnet ganz richtig die Mitternacht zwischen 5. u. 6. Januar; vgl. Z. 12 f u. S. 298, 19 2 Ἰαννουαρίου + μηνὸς U | ἑσπέρα — ἐπιφώσκουσα < U 4 Σαλαμνίους Μ 5 Ἰουλίου] Ἰουναῦ Μ | ἀλσὼν Μ 6 ἀταρταβὰ Μ 7 κατὰ Ἑβραίους τιβιὴθ ιݲγ, κατὰ ἀθηναίους μεμακτηρίωνος ςݲ U; aber vgl. die Reihenfolge S. 294,", "candidate_score": 0.656679, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_36_38", "bdc_text": "saevitZu dem auf das Freiamt und Bremgarten ausgeübten Druck der fünförtischen Truppen und zur Rekatholisierung der beiden Städte s. Bucher 171-176 . . Gaudeo itaque atque congratulor quidem tibi ac tuis , quod τοῖς ἀπεριτμήτοις ἀλλοφύλοις ἡμῶν , τοῦτ ἐστὶν τοῖς ἙλβετίοιςGemeint sind die fünförtischen Truppen. exoptatissima praeda elapsi sitis .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_968", "psc_text": "τῷ Τρίτῳ καὶ τοῦ Τρίτου τῇ Ἐξάδι καὶ τῆς Ὀγδοάδος τῷ Ἑβδόμῳ καὶ τοῦ Ἑβδόμου τῇ Δυάδι καὶ τῆς Ἑξάδος τῷ Πέμπτῳ. ὅλη δὲ ἡ Ὀγδοὰς συνῆλθε μετὰ ἡδονῆς ἀγηράτου καὶ ἀφθάρτου μίξεως οὐ γὰρ ἦν χωρισμὸς ἀλλήλων· ἦν δὲ σύγκρασις μεθ’ ἡδονῆς ἀμώμου) καὶ ἀνέδειξε πεντάδα προυνίκων ἀθηλύντων , ὧν | τὰ ἀνόματά ἐστι ταῦτα· Καρπιστὴς Ὁροθέτης Χαριστήριος Ἄφετος Μεταγωγεύς. οὗτοι τῆς Μεσότητος ὠνομέσθησαν υἱοί. βούλομαι δὲ ὁμᾶς γβνώσκειν· Ἀμψίου Ἀὑραὰν βουκοῦα Θαρδουοῦ Οὐβουκοῦα Θαρρδεδδειν Μερεξὰ Ἀταραὰ Βαρβὰ Οὐδυάκ] Ἔστὴν Οὐδουουὰκ Ἐσλὴν] ἀμφαὶν Ἐσσουμὲν] Οὐανατάρδε Λαμερτάρδε Ἀθαμὲς Σουμὶν᾿ Ἀλλωραὶ Κουβιαθὰ Δαναδαρία Δαμμὼ Ὠρὴν Λαναφὲκ Οὐδινφὲκ Ἐμφιβοχὲ Βάρρα Ἀσσίου Ἀχὲ Βελὶμ Δεξαριχὲ Μασεμών. Καὶ ταῦτα μὲν ἀπὸ μέρους Ε; τῶν βιβλίων αὐτῶν παρατεθέντα ἕως ὧδέ μοι εἰρήσθω. Ἐποιήσατο δὲ οὗτος τὸ κήρυγμα καὶ ἐν Αἰγύπτῳ, ὅθεν δὴ καὶ ὡς λείψανα ἐχίδνης ὀστέων ἔτι ἐν Αἰγύπτῳ περιλείπεται τούτου ἡ σπορά, ἔν τε τῷ Ἀθριβίτῃ καὶ Προσωπίτῃ καὶ Ἀρσινοΐτῃ καὶ Θηβαΐδι καὶ", "candidate_score": 0.656485, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_116_118", "bdc_text": "1527 war Ammann einer der Griechischlehrer Bullingers ( HBD 11 , 12 ) und wurde 1552 Pate von dessen Enkelin Verena ( HBD 43 , 13 ) . - Lit. : Z VII 198 , Anm. 1 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1165", "psc_text": "II 197, 16ff ählin. — Die üpfung des Epiphanes an Sekundus ist wohl ßt durch den hinter Sekundus genannten ἐπιφανὴς διδάσκαλος der Valentinianer bei Irenaeus 1 11, 3 1 102f Harvey = Hippolyt refut. VI 38, 2; S. 168, 11 Wendland, vgl. Tertullian adv. Valent. 37; die Zusammenstellung des Epiphanes mit Isidor bedeutet keine Verwechslung, sondern ist ßfolgerung des Epiph. auf Grund der Ahnlichkeit ihrer Anschauungen V Μ 2 ἢ < Μ | lies wohl τῆς ἀποστάσης δυνάμεως * 3 * etwa > | γεννητὴν, ν oben über Vcorr 4 οὐκ oben über Vcorr | οὐ κεκτισμένα Μ 5 γεννητὰ, ν oben über V corr 6 * etwa <ὑπολαμβάνεται> * 7 αὐτοῦ 8 ἀποστᾶσα M | γεγέννηται M 9 ἄνω aus ἀνθρωπίνων Vcorr 10 ἠ < Μ | καὶ τὸ — ὑστέρᾳ < M 10f προσενεχθήσεται V 12 τὰ < Μ Pet.] ἐπιμένων VM 19 τούτους Dind.] τούτων YM 19", "candidate_score": 0.655798, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_33_35", "bdc_text": "scire referat , oratum te volo , ut id in proximis tuis ad me literisHier und weiter unten am Rande Bemerkungen von J. H . Hottinger zum Inhalt. repetas . Ex hoc nuntio , qui hasce tibi perferet Vielleicht ein amtlicher Kurier aus Zürich. , audivi te una cum GervasioGervasius Schuler , s. oben [Nr. 34 ] S. 193 , Anm. 5. , collega tuo , adeoque tota familia Tigurum profugisse propter Quinquepagorum tyrannidem , quę nunc , proh dolor , plusquam turcice apud Bremgartinos ac Mellingenseisdie Bewohner von Mellingen im Freiamt ( Kt. Aargau) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_657", "psc_text": "12; IV 37f Lommatzsch Eusebius h. e. III 27, 1ff; S. 255, 24 ff Schwartz VI 17; S. 554, 18 ff Hieronymus in Isaiam zu 1, 12; Migne 24, 34B (ebenda zu 1, 3); Migne 24, 27A u. zu 8, 11 ff; 119A in Ezech. 16, 16; Migne 25, 139 C ep. 112, 13, 2; CSEL 55, 381, 26 ff Hilberg de vir. ill. 3 (Hieronymus stimmt in der Unterscheidung von äern u. Ebioniten mit Epiph. überein; ob er Nazorei oder Nazarei oder Nazareni geschrieben hat, ist auch durch Hilberg noch nicht sichergestellt: die beste Hdschr. hat S. 381, 26 nazoreus) — 19 f vgl. Act. 24, 5 V Μ 3 σιπιδῶνι Μ 4 οὐκ ἐχούσῃ δὲ οὐδὲ] ἐχούση δὲ οὐκ Μ 6. 8. 10 ἀνατρέπουσα . . ἀφανίζουσα . . περιφέρουσα *] ἀνατρεπούσῃ . . ἀφανιζούση . . . περιφερούση VM 9 κατὰ τῶν] κατάγων M 10 σῆψιν] σιτὶν", "candidate_score": 0.655397, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_7", "bdc_text": ", er galt 1522 als möglicher Nachfolger von Matthäus Schiner als Bischof", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1948", "psc_text": "I Kor. 15, 1. 17. 11. 3f. 554f —25ff vgl. haer. 27, 6, 7; I 310, 5ff haer. 41, 41 —1, 5; P 91, 1f 1f haer. 42, 1,7; Π 94, 21f u . Irenaeus adv. haer. 1 27, 1; 1 214f Harvey Κέρδων . . . ἐπιδημήσας ἐν Ῥώμῃ ἐπὶ Ὑγίνου ἔνατον καλῆρον τῆς ἐπισκοπιδικῆς διααδοχῆς ἀπὸ τῶν ἀποστόλων ἔχοντος ΙΙΙ 4, 2f ; Π 17 f Harvey Kqerdv δὲ ὁ πρὸ μαρκινμες καὶ αὐτὸς ἐπὶ Ὑγίνου ὂς ἦν ἔνατος ἐπίσκπος . . . Mareion autem illi succedens invaluit sub Aniceto, decimum locum episcopatus comtminte V M 14—20 vgl. S. 123, 4—9 10 [θεοῦ]* | ὐπάρχει] ἠ καινὴ ἔχει M 20 εἰς ωῖκος S. 123, 9] < V M 23 ἄλλο τι *] ἄλλοθεν VM 24 ὧπερ aus ὅπερ v corr ὧπερ M | ἕν τυγχάνει Pet.] ἐντυγχάνει VM 26 Ὑγίνου * , vgl. oben S. 94, 21 μετὰ", "candidate_score": 0.655306, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_33_35", "bdc_text": "scire referat , oratum te volo , ut id in proximis tuis ad me literisHier und weiter unten am Rande Bemerkungen von J. H . Hottinger zum Inhalt. repetas . Ex hoc nuntio , qui hasce tibi perferet Vielleicht ein amtlicher Kurier aus Zürich. , audivi te una cum GervasioGervasius Schuler , s. oben [Nr. 34 ] S. 193 , Anm. 5. , collega tuo , adeoque tota familia Tigurum profugisse propter Quinquepagorum tyrannidem , quę nunc , proh dolor , plusquam turcice apud Bremgartinos ac Mellingenseisdie Bewohner von Mellingen im Freiamt ( Kt. Aargau) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_920", "psc_text": "| * etwa <διδασκαλίας> * | ὅμως *] ὁμοῦ V 19 τραγωδοποιὸν, ὸν aus ῶν Vcorr | ἐλευσόμεθα V | vor φημὶ ein καὶ getilgt Vcorr 20 διδασκαλίαν + 〈ἐκθήσομαι〉? * 21 γνωστικὴν V | ὑπάρχουσαν, αν auf Rasur Vcorr | * μεστὴν οὐσαν> * 23 οὑστος + οὑ καὶ Κήρινθον καὶ Μήρινθον καὶ τοὺς ἀμφ᾿ αὐτούς· οὗτοι γὰρ πάντες ἐν ἑνὶ καιρῷ τῷ βίῳ κακῶς ἐφύησαν, ὀλίγῳ δὲ πρόσθεν μᾶλλον οἱ περὶ Κήρινθον καὶ Μήρινθον καὶ Ἐβίωνα· ἅμα γὰρ τοῖς ἤδη μοι πρὸ αὐτῶν δεδηλωμένοις ἀνεφύησαν. τὴν μὲν οὖν αὐτοῦ πατρίδα ἢ πόθεν οὑτος γεγέννηται, οἱ πολλοὶ ἀγνοοῦσιν· οὐ γάρ τινι ῥᾴδιον τῶν συγγραφέων μεμέληται τούτου δεῖξαι τὸν τόπον. εἰς ἡμᾶς δὲ ὡς ἐνηχήσει φήμη τις ἐλήλθε· διὸ οὐ παρελευσόμεθα, καὶ τὸν τούτου τόπον μὴ ὑποδεικνύντες, ἐν ἀμφιλέκτῳ μέν εἰ δεῖ τὰ ἀληθῆ λέγειν), ὅμως τὴν εἰς ἡμᾶς ἐλθοῦσαν φάσιν οὐ σιωπήσομεν. ἔφασαν γὰρ αὐτόν τινες γεγενῆσθαι Φρεβωνίτην, τῆς", "candidate_score": 0.655274, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_146_148", "bdc_text": "Aiunt eos inter reliqua postulata sua a senatu populoque postulare , ut iunioribus vel a Svevis vel a Gallis , quos ipsi GrischeneierUrsprünglich die Einwohner von Gressoney ( am Monte Rosa , Italien ) , die als Krämer die Schweiz durchzogen ; deshalb auch übertragen : Krämerseelen , gewinns üchtige Leute , SI II 815 f. Mit «Grischeneier» waren in erster Linie die beiden Familien italienischen Ursprungs , Manuel und May gemeint ( Feller 166 . 233 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_182", "psc_text": "vgl. Deut. 16, 16 — 10ff vgl. Esra 4, If Neb. 5, 63ff — 14ff die äer sind Epiphanius ümlich; über den Namen = äufer vgl. Brandt, äisches Religionssystem S. 180 Bousset, Hauptprobleme der Gnosis S. 283 — 18 ff über die (unter dem Einfluß des seleucidiscben Reichs erfolgte) Verlegung des in Samarien vgl. Ideler, Handbuch der Chronologie I 397 ff Lagarde, Mitteilungen IV 134 V (bis Νεεμία Ζ. 13; das ßende Blatt D u. das folgende E fast unleserlich; an deren Stelle GU) Μ 1 Σεβουαίων aus Σεβουέων V corr 4 <καὶ> *, aber viell. ist πολλάκις οὖν verderbt u. ür zu lesen ἔμπροσθεν κυρίου * 5 τὸν < M 6 Ἰουδαῖοι + οἱ M | Ἰουδαίας] Γαλιλαίας? * 8 τὴν < M 13 ὑπ’ auf Rasur V corr 14 αἱρέσεως < GM κατὰ σεβουαίων, δευτέρα ἀπὸ Σαμαρειτῶν, ἑνδεκάτη δὲ τῆ ἀκολουθία U 15 vor τότε + καὶ U", "candidate_score": 0.655204, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_56_58", "bdc_text": "Nach dessen Tod wollte er nicht mehr in Zürich bleiben ( zur Zeit dieses Briefes hielt er sich zweifellos noch dort auf) , zog nach Basel und wurde am 22 . Dezember 1531 Pfarrer zu St. Alban . Im August 1532 trat er die Nachfolge Oekolampads an. Bis zu seinem Tode wirkte er als Antistes und Professor .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2621", "psc_text": "Verwechslung des Epiph. vorliegen, entweder mit Caracalla, den Epiph. Ἀντωνῖνος υἱὸς Σενήρον nennt, oder—was nach Z. 5 ff weniger wahrscheinlich ist—mit Elagabal (bei Epiph.=Ἀντωνῖνος). Zu letzterem würde freilich die Nachricht des Barhebraeus (chron. I 47 Abbeloos-Lamy) sachlich gut stimmen, daß Bardesanes im Jahr 533 (=221/2n. Chr.) gestorben sei, vgl. auch Porphyrius de abstin. IV 17; 256, 11 Nauck und de styge (bei Stobäus ecl. phys. I 3, 56; 37, 25 Meinecke) über das Zusammentreffen des Bardesanes mit der indischen Gesandtschaft an Elagabal – 3 Ἀβειδάν] vgl. den Awida im Buch der Gesetze der Lander S. 1 ff Epiph meint daher sicher diese Schrift, wie auch Theodoret haer. fab. I 22; Migne 83, 372 B/C ἐντετύχηκα δὲ κἀγὼ λόγοις αὐτοῦ . . κατὰ εἱμαρμένης γραφεῖσι. Wenn Eusebius dieselbe Schrift als ὁ πρὸς Ἀντωνῖνον (=Mark Aurel) ἱκανώτατος αὐταῦ περὶι εἱμαρμένης διάλογος bezeichnet (h. e. IV 30, 2; S. 392, 21 f Schwartz),", "candidate_score": 0.655144, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_89_91", "bdc_text": "Collin erwarb das Zürcher Bürgerrecht , heiratete und wurde 1526 mit seinem Freund Ammann als Griechischlehrer an der Großmünsterschule angestellt. 1528-1531 erfüllte er zahlreiche kirchliche und diplomatische Missionen . In Begleitung Zwinglis nahm er an den Religionsgesprächen von Bern und Marburg teil . Als Vertrauensmann des Reformators wurde er nach 1531 der Vormund von Zwinglis Kindern .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2073", "psc_text": "vgl. Justin dial. c. 120 — 8f Rusticus, bestätigt durch die Märtyrerakten, vgl. dazu Zahn Forsch. VI 14A. — ἐπὶ Ἀδριανοῦ βασιλέως und τριάκοντα ἐτῶν ὑπάρχων ist beides unmöglich: Harnachk, altchr. Lit.-Gesch. II 1,283 möchte die 30 Jahre als Mibverständnis einer Quellenangabe über das christliche Lebensalter Justins, d. h. über die Zeit von der Bekehrung Jusins ab, verstehen; eher könnte man, da das ἐπὶ Ἀδριανοῦ βασιλέως und ἐτῶν τριάκοντα ὑπάρχων ἐν καθεστώςῃ ἡλικίᾳ unter sich zusammenpabt, vermuten, dab die Angabe sich ursprünglich auf das Lebensalter bezog, in dem Justin zum Christentum übertrat — 10 ff vgl. Irenaeus adv. haer. I 28, 1; I 220 Harvey ἐφόσον μὲν συνῆν ἐκείνῳ οὐδὲν ἐξέφηνε τοιοῦτον· μετὰ δὲ τὴν ἀκείνου μαρτυρίαν ἀποστὰς τῆς ἐκκλησίας Ps. Tertullian adv. omn. haer. 7 post hune diversa sentire coepit Theodoret haeret. fab. I 20 μετὰ δὲ τὴν τοῦ διδασκάλου τελείωσιν ἐπόθησε γενέσθαι προστάτης αἱρέσεως V M 2 ὑπάρχων]", "candidate_score": 0.655122, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_33_35", "bdc_text": "scire referat , oratum te volo , ut id in proximis tuis ad me literisHier und weiter unten am Rande Bemerkungen von J. H . Hottinger zum Inhalt. repetas . Ex hoc nuntio , qui hasce tibi perferet Vielleicht ein amtlicher Kurier aus Zürich. , audivi te una cum GervasioGervasius Schuler , s. oben [Nr. 34 ] S. 193 , Anm. 5. , collega tuo , adeoque tota familia Tigurum profugisse propter Quinquepagorum tyrannidem , quę nunc , proh dolor , plusquam turcice apud Bremgartinos ac Mellingenseisdie Bewohner von Mellingen im Freiamt ( Kt. Aargau) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_696", "psc_text": "CSEL 55 381, 26 Hilberg quos vulgo Nasaraeos nuncupant, qui credunt in Christum filium dei natum de Maria virgine 4 f öa als Sitz der äer ätigt durcb Hieronymus vgl. insbes. de vir. ill. 3 mihi quoque a Nazaraeis qui m Beroea urbe Syriae hoc volumine utuntur describendi facultas fuit — 5f ür die äherbestimmung ἐν τῇ Δεκαπόλει zu Pella vgl. Eusebius Onomasticon S. 80, 16 f Klostermann (dadurch wird Zahn, Forsch. VI 270 A. 3 widerlegt) — 6 zu Kokaba vgl. Jul. Africanus bei Eusebius h. e. I 7, 14 S. 60, 18 Schwartz u. Eusebius Onomasticon S. 172, 1ff ἔστιν δὲ καὶ Χωβὰ κώμη ἐν τοῖς αὐτοῖς μέρεσιν, ἐν ᾗ εἰσιν Ἑβραίων οἱ εἰς Χριστὸν πιστεύσαντες, Ἐβιωναῖοι καλούμενοι über die Lage Zahn, Forsch. I 330 ff), dazu noch haer. 30, 2, 7 u. 18, 1 haer. 40, 1, 5 — 7 ff vgl. haer. 30, 2, 7 de", "candidate_score": 0.654148, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_33_35", "bdc_text": "scire referat , oratum te volo , ut id in proximis tuis ad me literisHier und weiter unten am Rande Bemerkungen von J. H . Hottinger zum Inhalt. repetas . Ex hoc nuntio , qui hasce tibi perferet Vielleicht ein amtlicher Kurier aus Zürich. , audivi te una cum GervasioGervasius Schuler , s. oben [Nr. 34 ] S. 193 , Anm. 5. , collega tuo , adeoque tota familia Tigurum profugisse propter Quinquepagorum tyrannidem , quę nunc , proh dolor , plusquam turcice apud Bremgartinos ac Mellingenseisdie Bewohner von Mellingen im Freiamt ( Kt. Aargau) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_46", "psc_text": "ff — 14 Gen. 5, 5 — 15 Gen. 5, 6. 9. 12. 15 — ff vgl. liber Jub. 4, 15 u. 22 Littmann GY M 6 — iiaer. 34 ausgezogen im Crypto-Ferratensis Ba (= f ) ; noch kürzer u. zugleich freier sind die Auszüge bei Nicetas Choniates, Thesaurus orthod. fidei 16 —20 Chron. pasch. 23 B; S. 40 Dindorf 2 * <σῴζεσθαι> * 3 δήγματα G | διδάγματα + τὰ M 5 Ε; * ; die Überschriften der 4 ersten Ηäresen sind in den Handschriften Daß Epiphanius tatsächlich auch hier Zahlen beweisen die Spuren bei S. 173,22 (Apparat) 176, 18 177, 12 179,18 u. 20 8 vor τῇ ἕκτῃ + ἐν GUM < f | ἐτελειώθη f] ἐπλάσθη GUM | τοῦτο λεγόντων 11 <ἀλλ’> 12 γυνὴ hinter αὐτῷ αὐτῷ GUM 13 <διὰ> * 15 16 ὡς δὲ ἡ] ἡ δὲ Chron. pasch. 17 Ε;έχει *] ἔχει f <", "candidate_score": 0.654025, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_116", "bdc_text": "1527 war Ammann einer der Griechischlehrer Bullingers ( HBD 11 , 12 )", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2398", "psc_text": "die von Weinreich a. a. O. S. 174 behandelte Inschrift aus Eleusis — 8 ff vgl. Cosmas in carm. Greg. Naz. Mign e 38,464 (=school. Bodilej. Lobeck Aglaophamus II 1227) Ταύτην ἦγον (+ ἐτήσιον schol. Bod.) ἔκπαλαι δὲ τὴν ἡμέραν ἑορτὴν Ἕλληνες καθ᾿ ἣν (+ ἐτέχθη Χριστὸν ἡμέραν αὐξίφωτον καλοῦντες). ἐτελοῦντο (+ δὲ aschol. Bod.) κατὰ τὸ Μεσονύκτιον ἐν [ἐν < schol. Bod.] ἀδύτοις τισὶν ὑπεισερχόμενοι, ὅθεν ἐξιόντες ἔκραζον· ἡ Παρθένος ἔτεκεν (τέτοκεν schol. Bod.), αὔξει φῶς. ταύτην Ἐπιφάνιος ὁ μέγας τῆς Κυπρίων ἱερεύς φησι τὴν ἑορτὴν καὶ Σαρρακηνοὺς ἄγειν τῇ παρ᾿ αὐτῶν σεβομένῃ Dauu J. H. Mordtmann, Zeitschr. deutsch-morg. Ges. 1875 S. 99 ff Wellhausen, Skizzen und Vorarb. 3, 45 ff Dalman, Petra I 49 ff Cumont, Comptes rend. De l᾿acad. Des inscr. Et b. l. 1911. S. 292 ff R. Eisler, Philologus 1909 S. 18 ff u. Arch. f. Rel. W. 1912 S. 628 (doch ist zu betonen,", "candidate_score": 0.653825, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_34", "bdc_text": "Ex hoc nuntio , qui hasce tibi perferet Vielleicht ein amtlicher Kurier aus Zürich. , audivi te una cum GervasioGervasius Schuler , s. oben [Nr. 34 ] S. 193 , Anm. 5. , collega tuo , adeoque tota familia Tigurum profugisse propter Quinquepagorum tyrannidem , quę nunc , proh dolor , plusquam turcice apud Bremgartinos ac Mellingenseisdie Bewohner von Mellingen im Freiamt ( Kt.", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2890", "psc_text": "μὲν ἀπὸ Ἀλεξανδρείας τὸν ‘Ωριγένην καὶ μήτε διατρίβειν ἐν αὐτῇ μήτε διδάσκειν, τῆς μέντοι τοῦ πρεσβυτερίου τιμῆς οὐδαμῶς ἀποκεκινῆσθαι· ἀλλ᾿ ὅ γε Δημήτριος ἅμα τισὶν ἐπισκόποις Αἰγυπτίοις καὶ τῆς ἱερωσύνης ἀπεκήρθξε συνυπογραψάντων καὶ τῇ ἀποφάσει τῶν συμψάφων αὐτῷ γεγενημένων — 14ff vgl. die ähnliche Begründung der Übersiedlung bei Marcion (haer. 42, 1, 7; II 94, 18ff) u. Theodotus dem Schuster (haer. 54, 1, 4; II 317, 14ff) –16 vgl. de mens. ac pond. 18, 21; S. 171 2ff Lagarde ἐλθὼν δὲ (sc. nach dem Martyrium in Alexandria unter Decius) εἰς Καισάρειαν τὴν Στράτωνος καὶ διατρίψας εἰς Ἰεροσόλυμα χρόνον ὀλίγον, εἶτα ἐλθὼν εἰς Τύρον κτἑ. Μ Y 3 — S. 405, 12 Ge3org. mon. Chron. 457 20ff de Boor u. Suidas s. v. Ὠριγένης ΙΙ 1; 1281, 20ff Bernhardey 4ff verwertest bei Nemesius de nat. hom. c. 30; Migne 40, 721B 2f ἐπὶ πλεῖστον φθόνον U 3–7 bei Georg. mon zusmmengezogen", "candidate_score": 0.653688, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_148_150", "bdc_text": "Krämerseelen , gewinns üchtige Leute , SI II 815 f. Mit «Grischeneier» waren in erster Linie die beiden Familien italienischen Ursprungs , Manuel und May gemeint ( Feller 166 . 233 ) . vocant , oriundis senatu motis ac Bernates antiqui ac clari generis in eorum locum subrogentur E ntspricht dem 6 . Artikel der Eingabe des Landvolks , 5 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_157", "psc_text": "Σωμόρων U 7 f τὴν γῆν — < G 11 ἡ1 + δοθεῖσα U vgl. Z. 12 | ἡ2 < u 12 δοθεῖσα < zwischen den einzelnen Namen + καὶ G U 14 βρησὴθ G βηρσὶθ U | ἐλλεσημώθ G ἐλλεσιμώ M | οὐϊκρὰ *] δωικαρά G U M | ἐλλεδδαεβαρίν G U ἐλλεδδαεβαρεῖν M 16 γε < M | τοῦ (vor μονογενοῦς) < G U 18 <τὸ> περὶ < GU 18f συναγωγήν M 19 ἔστιν καταγγελλομένη GU 22 < U | τὸ < G | στοῦσ ι, πνεῦμα δὲ ἅγιον οὐ παραδέχονται· καὶ γὰρ ἠγνόησαν. καὶ αὕτη ἡ αἵρεσις ἀθετοῦσα μὲν νεκρῶν ἀνάστασιν, ἀπωθουμένη δὲ εἰδωλολατρείαν, ἐν ἑαυτῇ δὲ εἰδωλολατροῦσα κατ᾿ ἄγνοιαν διὰ τὸ ἀποκεκρύφθαι τὰ εἴδωλα τῶν τεσσάρων ἐθνῶν ἐν τῷ ὄρει τῷ παρ αὐτοῖς Γαριζὶν σεσυκοφαντημένως καλουμένῳ. τῷ γὰρ βουλομένῳ ἀκριβῶς περὶ τοῦ ὄρους Γαριζὶν ἐρευνᾶσθαι ἰστέον ὅτι πρὸς τῇ Ἱεριχῷ κεῖνται τὰ δύο ὄρη, τό τε", "candidate_score": 0.652822, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_122_124", "bdc_text": "AZürcherRef 1414. 1714 , S. 733 ; Pfarrerbuch 566 ; LL XVIII 368 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_59", "psc_text": "13 —176, 15 vgl. Ancoratus c. 12 ff Panarion h. 66, 83 dazu V. Gutschmid, Kl. Sehr. V 604 ff — 17 —19 liber Jub. 10, 19 Littmann — 19 f vgl. lib. Jub. 10, 26 Littmann — 22 f vgl. oben Anaceph. 2, 2; S. 162, 14 ff u. de duod. gemmis 36 CSEL 3511 S. 753, 14 ff Günther Scythiam vero soliti veteres appellare cimdam septentrionalem plagani, tibi sunt Gothi et Dauni, Uenni et Arii (die Änderung in Abu ist falsch) usque ad Germanorum Amazonarumque regionem GU M 13 —19 Chronicon pasch. 26 A; S. 45, 5 —12 Dindorf 19 — S. 176, 7 Chron. pasch. 26 B ; S. 45, 14 — 46, 1 Dindorf 4 <ἦν> * 6 ἀλλ’ ὅτι] ἀλλὰ GU 7 ἐδείκνυτο < U 10 τε < Μ 13 ἕως + τούτου GU 14 κατακλυσμὸν + τουτέστιν ἀπὸ Αρφαξὰδ ἕως τοῦ Φαλέγ Chron. pasch.", "candidate_score": 0.652424, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_147_149", "bdc_text": "deshalb auch übertragen : Krämerseelen , gewinns üchtige Leute , SI II 815 f. Mit «Grischeneier» waren in erster Linie die beiden Familien italienischen Ursprungs , Manuel und May gemeint ( Feller 166 . 233 ) . vocant , oriundis senatu motis ac Bernates antiqui ac clari generis in eorum locum subrogentur E ntspricht dem 6 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_460", "psc_text": "16 <τούτοις> * Ι <Γνωστικοί> οῦ aus ῶν V Ι Νικολάου < V 18 <μὲν> * 19 πράγμασι] προστάγμασιν M 22 ἐλθόντος V 23 δοθέντι, ι auf Rasur V corr δοθέντος M 24 ünterscbrüt κατὰ Νικολαϊτῶν V Κατὰ Γνωστικῶν τῶν καὶ Βορβοριτῶν ݲ, τῆς δὲ ἐκολουθίας κݲςݲ. Πάλιν οὗτοι οἱ Γνωστικοὶ διαφόρως ἀπὸ τούτου φυόμενοι ἠπατημένοι ἄνθρωποι, ὥσπερ ἀπὸ κοπρίας καρποί, ὡς παντί τῳ δῆλόν ἐστι καὶ φωρατὸν πρὸς δοκιμὴν ἀληθείας οὐ μόνον εἴποιμι πιστοῖς ἀλλὰ τάχα καὶ ἀπίστοις, ἐν τῷ κόσμῳ ἐβλάστησαν· τὸ γὰρ Μήτραν καὶ αἰσχρότητα λέγειν καὶ τὰ ἄλλα πῶς οὐχὶ καταγέλαστα φανείη πᾶσιν ἀνθρώποις, » Ἕλλησί τε καὶ βαρβάροις, σοφοῖς τε καὶ ἀνοήτοις«; πολλὴ δὲ συμφορὰ καὶ μεγίστη ὡς εἰπεῖν ταλαιπωρία, τοὺς ἐν καταγνώσει καὶ ἐν πλάνῃ ἐπισείεσθαι ὴμῖν τῶν αἱρέσεων ἀρχηγοὺς καὶ ἐπανίστσθαι ὥσπερ κνωδάλων πλῆθος, ὀχλήσεις τε καὶ δυσοδμίας κνισμούς τε καὶ ἐπεντριβὰς ἡμῖν ἐμποιοῦντας διὰ τῆς τοῦ] μυθοποιοῦ πλάνης. οὑτοι δὲ οἱ τούτῳ", "candidate_score": 0.651679, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_164_166", "bdc_text": "Mai 1528 ins Leben gerufen und eine Ordnung des «Chor- und Ehegerichts » im Mandat vom 8 . März 1529 aufgestellt , s. de Quervain 43 f;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1212", "psc_text": "15 <σιαιρεῖται> Öh. | αὑτὸ V 17 > Cornarius | αὐτοὶ *] πρῶτοι V M 20 συ|||ζητοῦντας, ν wegradiert V 23 συ|||ζυγίαν, ν ausradiert V 25 <τὸν> Klosterm. 26 V M 28 * > ül. > τῷ μὴ διαζευγνύναι Hilgenfeld μέντοι καὶ τὴν τοῦ Μωσέως γνώμην, καθ’ ἤν τοῦτο ἐνομοθέτησεν, ἐξετάσωμεν, εὑρεθήσεται τοῦτο οὐ κατὰ προαίρεσιν ποιησας τὴν ἑαυτοῦ, ἀλλὰ κατὰ ἀνάγκην διὰ τὴν τῶν νενομοθετημένων ἀσθένωεταν. ἐπεὶ γὰρ τὴν τοῦ δεοῦ γνώμην φυλάττειν οὐκ ἠδύναντο οὖτοι, ἐν τῷ μὴ ἐξεῖνια αὐτοῖς ἀκβάλλειν τὰς γυναῖκας αὐτῶν, αἶς τινὲς αὐτῶν ἀηδῶς συνῴκουν καὶ ἐκινδύνευον ἐκ τούτου ἐκτρέπεσθαι πλέον εἰς ἀδικίαν καὶ ταύτης εἰς ἀπώλεταν, τὸ ἀηδὲς τοῦτο βουλόμενος ἐκκόψαι αὐτῶν ὁ Μωσῆς, δι᾿ οὖ καῖ ἀπόλλεσθαι ἐκινδύνευον, δεύτερόν τινα, ὡς κατὰ περίστασιν ἦττον κακὸν ἀντὶ μείζονος ἀντικάταλλασσόμενος, τὸν τοῦ ἀποσταστίου νόμο ἀφ᾿ ἐαυτοῦ ἐνομοθέτησεν αὐτοῖς, ἵνα, ἐὰν ἐκεῖνον μὴ δύνωνται φυλάσσειν, κἄν τοῦτόν Τε φυλάξωσι καὶ μὴ εἰς ἀδικίας καὶ κακίας", "candidate_score": 0.650866, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_115_117", "bdc_text": "Bullinger lernte ihn um 1523/24 kennen; 1527 war Ammann einer der Griechischlehrer Bullingers ( HBD 11 , 12 ) und wurde 1552 Pate von dessen Enkelin Verena ( HBD 43 , 13 ) . - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1576", "psc_text": "γένους ἀσπίδων γονῆς, ἐφ’ ἑτέραν πάλιν ἴωμεν, ἀγαπητοί, τῇ αὐτῇ ἀκολουθίᾳ τῆς πραγματείας. Κατὰ Ἀρχοντικῶν κݲ, τῆς δὲ ἀκολουθίας μݲ. 1. Ἀρχοντικῶν τις αἱρεσις τούτοις ἕπεται, οὐκ ἐν πολλοῖς δὲ τόποις αὕτη φέρεται ἢ μόνον ἐν τῇ Παλαιστινῶν ἐπαρχίᾳ· μετήνεγκαν δὲ τὸν αὐτῶν ἰὸν ἤδη που καὶ εἰς τὴν μεγάλην Ἀρμενίαν, ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ μικρᾷ Ἀρμενίᾳ τοῦτο τὸ ζιζάνιον ἤδη ἔσπαρται ὑπὸ ἀνδρός τινος ἐπιδημήσαντος τῇ Παλαιστινῶν γῇ ἀπὸ Ἀρμενίας ἐν χρόνοις Κωνσταντίου περὶ τὴν αὐτοῦ τελευτήν, Εὐτάκτου ὀνόματι, μᾶλλον δὲ ἀτάκτου τὸν τρόπον καὶ μαθόντος τὴν κακοδιδασκαλίαν ταύτην, V M 2 καὶ ἐλθὼν nach εἰληφὼς durchgestrichen V corr < M | ἐνανθρωπήσας ἐνηνθρώπησεν VM | τελειότητα M 8 * ἀνατροπῆς > * 14 ἣν δὴ U] ἤδη V ἦν δὴ M 23 Unterschrift κατὰ Σηθιανῶν VM 24 κατὰ Ἀρχοντικῶν εἰκοστὴ ἡ καὶ μݲ VM 27 αὐτῶν aus αὐτὸν Vcorr 30 Κωνσταντί///ου, ν V corr εἶτα ἐπανελθόντος εἰς τὰ", "candidate_score": 0.650566, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_147_149", "bdc_text": "deshalb auch übertragen : Krämerseelen , gewinns üchtige Leute , SI II 815 f. Mit «Grischeneier» waren in erster Linie die beiden Familien italienischen Ursprungs , Manuel und May gemeint ( Feller 166 . 233 ) . vocant , oriundis senatu motis ac Bernates antiqui ac clari generis in eorum locum subrogentur E ntspricht dem 6 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_538", "psc_text": "M 16 δυνάμεων + >? * 17 ἑαυτὴν Μ Ι ἐκ ausradiert Vcorr 18 ἐξερρίζωσα, zweites ρ oben hinein Vcorr ἐξερίζωσα Μ 20 εὐρεθῆ φησὶ Μ καὶ ἀναστρέψαι εἰς ἑαυτήν. καὶ οὕτως ἐστὶ τὰ ληρώδη αὐτῶν καὶ μυθώδη, ὡς καὶ περὶ τοῦ ἁγίου Ἠλία τολμῶσι βλασφημεῖν καὶ λέγειν ὅτι, φησίν, ὅτε ἀνελήφθη, κατεβλήθη πάλιν εἰς τὸν κόσμον. ἦλθεν γάρ, φησίν, μία δαίμων καὶ ἐκράτησε κοὶ εἰπεν αὐτῷ ὅτι ποῦ πορεύῃ; ἔχω γὰρ τέκνα ἀπὸ σοῦ, καὶ οὐ δύνασαι ἀνελθεῖν καὶ ὡδε ἀφεῖναι τὰ τέκνα σου. καί, φησίν, λέγει· πόθεν ἔχεις τέκνα ἀπ’ ἐμοῦ καὶ ἐγὼ ἤμην ἐν ἁγνείᾳ; λέγει, φησίν· ναί, ὅτε ἐνυπνίοις ἐνυπνιαζόμενος πολλάκις ἐν τῇ ἀπορροίᾳ τῶν σωμάτων ἐκενώθης, ἐγὼ ἤμην ἡ μεταλαβοῦσα ἀπὸ σοῦ τὰ σπέρματα καὶ γεννῶσά σοι υἱούς. πολλὴ δὲ μωρία τῶν τὰ τοιαῦτα λεγόντων. πῶς γὰρ δύναται δαίμων, πνεῦμα ὢν ἀόρατον καὶ ἀσώματον, >ἀπὸ> σωμάτων μεταλαμβάνειν; εἰ δὲ ἀπὸ σωμάτων μεταλαμβάνει καὶ κυϊσκει, οὐκέτι", "candidate_score": 0.650351, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_146_148", "bdc_text": "Aiunt eos inter reliqua postulata sua a senatu populoque postulare , ut iunioribus vel a Svevis vel a Gallis , quos ipsi GrischeneierUrsprünglich die Einwohner von Gressoney ( am Monte Rosa , Italien ) , die als Krämer die Schweiz durchzogen ; deshalb auch übertragen : Krämerseelen , gewinns üchtige Leute , SI II 815 f. Mit «Grischeneier» waren in erster Linie die beiden Familien italienischen Ursprungs , Manuel und May gemeint ( Feller 166 . 233 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_183", "psc_text": "u. ür zu lesen ἔμπροσθεν κυρίου * 5 τὸν < M 6 Ἰουδαῖοι + οἱ M | Ἰουδαίας] Γαλιλαίας? * 8 τὴν < M 13 ὑπ’ auf Rasur V corr 14 αἱρέσεως < GM κατὰ σεβουαίων, δευτέρα ἀπὸ Σαμαρειτῶν, ἑνδεκάτη δὲ τῆ ἀκολουθία U 15 vor τότε + καὶ U 16 κατ’ U | τοῦ < M 17 vor δεύτερον + τὸ U 21 Μεσόρη Μ | παρὰ1 M Γόρπαιος M 22 ἐντεῦθεν G 23 ποιοῦνται] ἡγοῦνται GU 23f μεθοπόρω U πώρῳ τὴν Πεντηκοστὴν ποιοῦσι, τὴν δὲ Σκηνοπηγίαν αὐτῶν ἐπιτελοῦσιν ὅτε παρὰ τοῖς Ἰουδαίοις τὰ Ἄζυμα καὶ τὸ Πάσχα. οὐ μὴν ἐπείσθησαν τοῖς Σεβουαίοις Κατὰ Γοροθηνῶν, ἀπὸ Σαμαρειτῶν αἱρέσεως γݲ τῆς δὲ ἀκολουθίας Γοροθηνοί τε καὶ οἱ ἄλλοι. Ἐσσηνοὶ δὲ ἐγγὺς τῶν ἄλλων γινόμενοι μενοι τὰ ἴσα ἐκείνοις πράττουσι· μόνοι δὲ Γοροθηνοὶ καὶ Δοσίθεοι τὴν φιλονεικίαν εἰσὶ πρὸς Σεβουσίους κεκτημένοι. καὶ ποιοῦσιν αὐτοὶ τὰς ἑορτάς, φημὶ δὲ Γοροθηνοὶ καὶ Δοσίθεοι,", "candidate_score": 0.650045, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_147_149", "bdc_text": "deshalb auch übertragen : Krämerseelen , gewinns üchtige Leute , SI II 815 f. Mit «Grischeneier» waren in erster Linie die beiden Familien italienischen Ursprungs , Manuel und May gemeint ( Feller 166 . 233 ) . vocant , oriundis senatu motis ac Bernates antiqui ac clari generis in eorum locum subrogentur E ntspricht dem 6 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_157", "psc_text": "Σωμόρων U 7 f τὴν γῆν — < G 11 ἡ1 + δοθεῖσα U vgl. Z. 12 | ἡ2 < u 12 δοθεῖσα < zwischen den einzelnen Namen + καὶ G U 14 βρησὴθ G βηρσὶθ U | ἐλλεσημώθ G ἐλλεσιμώ M | οὐϊκρὰ *] δωικαρά G U M | ἐλλεδδαεβαρίν G U ἐλλεδδαεβαρεῖν M 16 γε < M | τοῦ (vor μονογενοῦς) < G U 18 <τὸ> περὶ < GU 18f συναγωγήν M 19 ἔστιν καταγγελλομένη GU 22 < U | τὸ < G | στοῦσ ι, πνεῦμα δὲ ἅγιον οὐ παραδέχονται· καὶ γὰρ ἠγνόησαν. καὶ αὕτη ἡ αἵρεσις ἀθετοῦσα μὲν νεκρῶν ἀνάστασιν, ἀπωθουμένη δὲ εἰδωλολατρείαν, ἐν ἑαυτῇ δὲ εἰδωλολατροῦσα κατ᾿ ἄγνοιαν διὰ τὸ ἀποκεκρύφθαι τὰ εἴδωλα τῶν τεσσάρων ἐθνῶν ἐν τῷ ὄρει τῷ παρ αὐτοῖς Γαριζὶν σεσυκοφαντημένως καλουμένῳ. τῷ γὰρ βουλομένῳ ἀκριβῶς περὶ τοῦ ὄρους Γαριζὶν ἐρευνᾶσθαι ἰστέον ὅτι πρὸς τῇ Ἱεριχῷ κεῖνται τὰ δύο ὄρη, τό τε", "candidate_score": 0.650009, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_147_149", "bdc_text": "deshalb auch übertragen : Krämerseelen , gewinns üchtige Leute , SI II 815 f. Mit «Grischeneier» waren in erster Linie die beiden Familien italienischen Ursprungs , Manuel und May gemeint ( Feller 166 . 233 ) . vocant , oriundis senatu motis ac Bernates antiqui ac clari generis in eorum locum subrogentur E ntspricht dem 6 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_773", "psc_text": "τῷ γοῦν παρ᾿ αὐτοῖς εὐαγγελίῳ κατὰ Ματθαῖον ὀνομαζομένῳ, οὐχ ὅλῳ δὲ πληρεστάτῳ, ἀλλὰ νενοθευμένῳ καὶ ἠκρωτηριασμένῳ Ἑβραϊκὸν δὲ τοῦτο καλοῦσιν) ἐμφέρεται ὅτι »ἐγένετό τις ἀνὴρ ὀνόματι Ἰησοῦς, καὶ αὐτὸς ὡς ἐτῶν τριάκοντα, ὃς ἐξελέξατο ἡμᾶς. καὶ ἐλθὼν εἰς Καφαρναοὺμ εἰσῆλθεν εἰς τὴν οἰκίαν Σίμωνος τοῦ ἐπικληθένος Πέτρου καὶ ἀνοίξας τὸ στόμα αὐτοῦ εἶπεν· παρερχόμενος παρὰ τὴν λίμηνη Τιβεριάδος ἐξελεξάμην Ἰωάννην καὶ Ἰάκωβον, υἱοὺς Ζεβεδαίου, καὶ Σίμωνα καὶ Ἀνδρέαν καὶ * Θαδδαῖον καὶ Σίμωνα τὸν ζηλωτὴν καὶ Ἰούδαν τὸν Ἰσκαριώτην, καὶ σὲ τὸν Ματθαῖον καθεζόμενον ἐπὶ τοῦ τελωνίου ἐκάλεσα καὶ 1—4 die Wortstellung verbietet es keineswegs, παρ’ αὐτοῖς zu ὀνομαζομένῳ zu ziehen u. zu übersetzen »in dem bei ihnen sogenannten äusevangelium«, vgl. die Beispiele im Index (gegen Zahn, Forsch. I 24 A. 1 Gesch. d. neutest. Kan. 11 2, 729). Der Titel äusevangelium taucht neben dem von Origenes (hom. I in Luc. bei Zahn, Gesch. d. neutest. Kan. II 2, 625.", "candidate_score": 0.649763, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_146_148", "bdc_text": "Aiunt eos inter reliqua postulata sua a senatu populoque postulare , ut iunioribus vel a Svevis vel a Gallis , quos ipsi GrischeneierUrsprünglich die Einwohner von Gressoney ( am Monte Rosa , Italien ) , die als Krämer die Schweiz durchzogen ; deshalb auch übertragen : Krämerseelen , gewinns üchtige Leute , SI II 815 f. Mit «Grischeneier» waren in erster Linie die beiden Familien italienischen Ursprungs , Manuel und May gemeint ( Feller 166 . 233 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_157", "psc_text": "Σωμόρων U 7 f τὴν γῆν — < G 11 ἡ1 + δοθεῖσα U vgl. Z. 12 | ἡ2 < u 12 δοθεῖσα < zwischen den einzelnen Namen + καὶ G U 14 βρησὴθ G βηρσὶθ U | ἐλλεσημώθ G ἐλλεσιμώ M | οὐϊκρὰ *] δωικαρά G U M | ἐλλεδδαεβαρίν G U ἐλλεδδαεβαρεῖν M 16 γε < M | τοῦ (vor μονογενοῦς) < G U 18 <τὸ> περὶ < GU 18f συναγωγήν M 19 ἔστιν καταγγελλομένη GU 22 < U | τὸ < G | στοῦσ ι, πνεῦμα δὲ ἅγιον οὐ παραδέχονται· καὶ γὰρ ἠγνόησαν. καὶ αὕτη ἡ αἵρεσις ἀθετοῦσα μὲν νεκρῶν ἀνάστασιν, ἀπωθουμένη δὲ εἰδωλολατρείαν, ἐν ἑαυτῇ δὲ εἰδωλολατροῦσα κατ᾿ ἄγνοιαν διὰ τὸ ἀποκεκρύφθαι τὰ εἴδωλα τῶν τεσσάρων ἐθνῶν ἐν τῷ ὄρει τῷ παρ αὐτοῖς Γαριζὶν σεσυκοφαντημένως καλουμένῳ. τῷ γὰρ βουλομένῳ ἀκριβῶς περὶ τοῦ ὄρους Γαριζὶν ἐρευνᾶσθαι ἰστέον ὅτι πρὸς τῇ Ἱεριχῷ κεῖνται τὰ δύο ὄρη, τό τε", "candidate_score": 0.649534, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_150_152", "bdc_text": "Artikel der Eingabe des Landvolks , 5 . und 6 . Dezember 1531 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2621", "psc_text": "Verwechslung des Epiph. vorliegen, entweder mit Caracalla, den Epiph. Ἀντωνῖνος υἱὸς Σενήρον nennt, oder—was nach Z. 5 ff weniger wahrscheinlich ist—mit Elagabal (bei Epiph.=Ἀντωνῖνος). Zu letzterem würde freilich die Nachricht des Barhebraeus (chron. I 47 Abbeloos-Lamy) sachlich gut stimmen, daß Bardesanes im Jahr 533 (=221/2n. Chr.) gestorben sei, vgl. auch Porphyrius de abstin. IV 17; 256, 11 Nauck und de styge (bei Stobäus ecl. phys. I 3, 56; 37, 25 Meinecke) über das Zusammentreffen des Bardesanes mit der indischen Gesandtschaft an Elagabal – 3 Ἀβειδάν] vgl. den Awida im Buch der Gesetze der Lander S. 1 ff Epiph meint daher sicher diese Schrift, wie auch Theodoret haer. fab. I 22; Migne 83, 372 B/C ἐντετύχηκα δὲ κἀγὼ λόγοις αὐτοῦ . . κατὰ εἱμαρμένης γραφεῖσι. Wenn Eusebius dieselbe Schrift als ὁ πρὸς Ἀντωνῖνον (=Mark Aurel) ἱκανώτατος αὐταῦ περὶι εἱμαρμένης διάλογος bezeichnet (h. e. IV 30, 2; S. 392, 21 f Schwartz),", "candidate_score": 0.649033, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_122_124", "bdc_text": "AZürcherRef 1414. 1714 , S. 733 ; Pfarrerbuch 566 ; LL XVIII 368 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_833", "psc_text": "10 Matth. 15, 20 — 14ff vgl. zu S. 352, 15ff — 17 Mark. 14, 12 — 18ff Mark. 14, 13ff — 23 Liik. 22, 15 V Μ —S. 363, 14 ürzt ührt Concil. Nymphaeae hab. Mansi XIII 303 B; dasselbe bei Corderius, Catena in Luc. p. 551 1 νίψασθαι * 2 ὅλως M 4 ἐν ἑτέρω aus ἐν τῶ Vcorr 6 διδάσκοντες < M 6f διδασκαλίαις M 8 πυγμῇ ausradiert Vcorr 8f ἑαυτῶν <τε> ἑαυτοῖς καὶ V M ausradiert Vcorr 9 nach τῶν ἄλλων am Rande nachgetragen καὶ πυγμῇ τὰς χεῖρας νιπτομένους Vcorr < M 10 τὸ nachgetragen 12 > Com. 14 περὶ < M | κρεωφαγίας V 16 πάσχα δὲ τῶν am Rande nachgetragen Vcorr | ἦν < M 18 τὸ πάσχα φαγεῖν 18f ἀπέλθατε, ε über Vcorr 25 ἵνα μήτις — ὑπόνοιαν am Rande nachgetragen Vcorr < δὲ ἠν, ὡς εἰπον, κρέα ὀπτὰ πυρὶ καὶ τὰ ἄλλα.", "candidate_score": 0.648936, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_37_39", "bdc_text": "Gaudeo itaque atque congratulor quidem tibi ac tuis , quod τοῖς ἀπεριτμήτοις ἀλλοφύλοις ἡμῶν , τοῦτ ἐστὶν τοῖς ἙλβετίοιςGemeint sind die fünförtischen Truppen. exoptatissima praeda elapsi sitis . E diverso non possum non reliquorum fratrum , qui isthic manserunt , vicem dolere , quod velint-nolint papisticam abominationem recipere coganturSiehe Bucher , aaO. .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_184", "psc_text": "μὴν ἐπείσθησαν τοῖς Σεβουαίοις Κατὰ Γοροθηνῶν, ἀπὸ Σαμαρειτῶν αἱρέσεως γݲ τῆς δὲ ἀκολουθίας Γοροθηνοί τε καὶ οἱ ἄλλοι. Ἐσσηνοὶ δὲ ἐγγὺς τῶν ἄλλων γινόμενοι μενοι τὰ ἴσα ἐκείνοις πράττουσι· μόνοι δὲ Γοροθηνοὶ καὶ Δοσίθεοι τὴν φιλονεικίαν εἰσὶ πρὸς Σεβουσίους κεκτημένοι. καὶ ποιοῦσιν αὐτοὶ τὰς ἑορτάς, φημὶ δὲ Γοροθηνοὶ καὶ Δοσίθεοι, ὅταν οἱ Ἰουδαῖοι ἐπιτελῶσι, τῶν τε Ἀζύμων καὶ Πάσχων, Πεντηκοστῆς τε καὶ Σκηνοπηγιῶν καὶ νηστείας τῆς παρ᾿ αὐτοῖς νομιτευομένης ἡμέραν μίαν. οἱ δὲ ἄλλοι οὐχ οὕτως ποιοῦσιν, ἀλλὰ ἰδιαζόντως ἐν μησὶν οἷς προειπαμεν. Κατὰ Δοσιθέων, ἀπὸ Σαμαρειτῶν αἱρέσεως δ, τῆς δὲ ἀκολουθίας ιݲγݲ. Δοσίθεοι δὲ τούτοις διαφέρονται κατὰ πολλοὺς τρόπους. ἀνά- στασιν γὰρ ὁμολογοῦσι καὶ πολιτεῖαι παρ᾿ αὐτοῖς εἰσιν· ἐμψύχων 4 die Gorothener genannt bei Hegesipp bei Eus. IV22, 5; S. 370, 16 Scbwartz 5 τῶν ἄλλων, gemeint ist τῶν Σεβουαίων; oben Anaceph. 12; S. 166, 23 hat sich Epiph. etwas anders ausgedrückt — 13 über Dositheus vgl. mit Epiph.", "candidate_score": 0.648819, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_64", "bdc_text": "Die reiche Korrespondenz nach 1531 zeugt von Freundschaft und Zusammenarbeit , die freilich 1549-1551 etwas getrübt wurde , weil die Basler zu den Verhandlungen um den Consensus Tigurinus nicht beigezogen wurden. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2621", "psc_text": "Verwechslung des Epiph. vorliegen, entweder mit Caracalla, den Epiph. Ἀντωνῖνος υἱὸς Σενήρον nennt, oder—was nach Z. 5 ff weniger wahrscheinlich ist—mit Elagabal (bei Epiph.=Ἀντωνῖνος). Zu letzterem würde freilich die Nachricht des Barhebraeus (chron. I 47 Abbeloos-Lamy) sachlich gut stimmen, daß Bardesanes im Jahr 533 (=221/2n. Chr.) gestorben sei, vgl. auch Porphyrius de abstin. IV 17; 256, 11 Nauck und de styge (bei Stobäus ecl. phys. I 3, 56; 37, 25 Meinecke) über das Zusammentreffen des Bardesanes mit der indischen Gesandtschaft an Elagabal – 3 Ἀβειδάν] vgl. den Awida im Buch der Gesetze der Lander S. 1 ff Epiph meint daher sicher diese Schrift, wie auch Theodoret haer. fab. I 22; Migne 83, 372 B/C ἐντετύχηκα δὲ κἀγὼ λόγοις αὐτοῦ . . κατὰ εἱμαρμένης γραφεῖσι. Wenn Eusebius dieselbe Schrift als ὁ πρὸς Ἀντωνῖνον (=Mark Aurel) ἱκανώτατος αὐταῦ περὶι εἱμαρμένης διάλογος bezeichnet (h. e. IV 30, 2; S. 392, 21 f Schwartz),", "candidate_score": 0.648599, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_83_85", "bdc_text": "und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s. unten Anm. 18 ) in Mailand ; heimgekehrt übernahm er das Amt des Schulmeisters im Kloster St .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_337", "psc_text": "nachgetragen Vcorr < M 22 ἑ///αυτῶ aus έν αὐτῶ V corr | ἐνδυασμὸς V 23 ἐνδυσάμενος M | ὡς ἡ] ὡσεὶ M 29 Unterschrift κατὰ Σίμωνος V Κατὰ Μενάνδρου, β ἀπὸ τῆς τοῦ Χριστοῦ παρουσίας, τῆς δὲ ἀκολουθίας κݲβݲ. Ταῦτα καθεξῆς συνέπεται Μένανδρός τις, ὃς ἀπὸ Σαμαρειτῶν ὁρμώμενος ἐγένετο μαθητεύων τούτῳ τῷ Σίμωνι ἐν χρόνῳ τινί. ὁμοίως δὲ ἔλεγεν καὶ αὐτὸς τὸν κόσμον γεγονέναι ὑπὸ ἀγγέλων, ἑαυτὸν δὲ ἔλεγεν ἄνωθεν δύναμιν θεοῦ καταπεπέμφθαι. μείζονα δὲ κυβείαν οὗτος ὑπὲρ τὸν πρότερον ἐργασάμενος πρὸς ἀπάτην τῶν ἀνθρώπων ἔλεγεν ἑαυτὸν πεπέμφθαι εἰς σωτηρίαν, δῆθεν εἰς τὸ συναγαγεῖν τινὰς εἰς τὸ ἑαυτοῦ μυστήριον διὰ τὸ μὴ ὑπὸ τῶν τὸν κόσμον πεποιηκότων ἀγγέλων καὶ άρχῶν καὶ ἐξουσιῶν κατακυριευθῆναι. ὅμοια δὲ τῷ ἑαυτοῦ διδασκάλῳ τὰ πάντα συνυφαίνων καὶ γοητείαις καὶ ταῖς ἄλλαις μαγγανείαις * οὖ διέλειπεν, οὐδὲν δὲ διήλλαττε τῇ δικασκαλίᾳ ἀλλ' ἢ μόνον ὅτι ἑαυτὸν ἔλεγε μείζονα μᾶλλον ἢ τὸν πρὸ αὐτοῦ ὄντα αὐτοῦ διδάσκαλον.", "candidate_score": 0.648486, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_119_121", "bdc_text": "LL I 193f ; HBLS I 344. , Rodolphum denique Thumisium Johann Rudolf Thumysen , gest. 1552 , Sohn des Zunftmeisters Rudolf Thumysen ( s. oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , seit 1517 Kaplan in Kilchberg ( Kt . Zürich) , 1523 Pfarrer in Regensdorf ( Kt . Zürich) , 1526 Kaplan bzw. Helfer am Fraumünster in Zürich. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2427", "psc_text": "τριακοστῷ ἔτει τῆς αὐτοῦ ἐνσάρκου γεννήσεως, πρὸ ἓς εἰδῶν Νοεμβρίων, Τουτέστι κατὰ Αἰγυπτίους Ἀθὺρ δωδεκάτῃ, κατὰ Ἕλληνας 1 ff zu den Monatsangaben vgl. W. Kubitschek, Die Kalenderbücher von Florenz, Rom und Leyden (Denkschr. Wiener Akad. B. 57. 1915) S. 74 ff; dort weitere Schriften über die einzelnen Fragen — 8 ff wo? (einzige vergleichbare Stelle Sach. 7, 3) —18 ff vgl. Oben c. 16, 1 ff; S. 270, 14 ff u. c. 30, 10; S. 303, 4 M U 1 Ἰαννουαρίων Μ |πέμπτη ist nicht mit Kubistchek zu beanstanden; der Gesamtausdruck πέμπτη—ἐπιφώσκουσα bezeichnet ganz richtig die Mitternacht zwischen 5. u. 6. Januar; vgl. Z. 12 f u. S. 298, 19 2 Ἰαννουαρίου + μηνὸς U | ἑσπέρα — ἐπιφώσκουσα < U 4 Σαλαμνίους Μ 5 Ἰουλίου] Ἰουναῦ Μ | ἀλσὼν Μ 6 ἀταρταβὰ Μ 7 κατὰ Ἑβραίους τιβιὴθ ιݲγ, κατὰ ἀθηναίους μεμακτηρίωνος ςݲ U; aber vgl. die Reihenfolge S. 294,", "candidate_score": 0.648378, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_115_117", "bdc_text": "Bullinger lernte ihn um 1523/24 kennen; 1527 war Ammann einer der Griechischlehrer Bullingers ( HBD 11 , 12 ) und wurde 1552 Pate von dessen Enkelin Verena ( HBD 43 , 13 ) . - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_337", "psc_text": "nachgetragen Vcorr < M 22 ἑ///αυτῶ aus έν αὐτῶ V corr | ἐνδυασμὸς V 23 ἐνδυσάμενος M | ὡς ἡ] ὡσεὶ M 29 Unterschrift κατὰ Σίμωνος V Κατὰ Μενάνδρου, β ἀπὸ τῆς τοῦ Χριστοῦ παρουσίας, τῆς δὲ ἀκολουθίας κݲβݲ. Ταῦτα καθεξῆς συνέπεται Μένανδρός τις, ὃς ἀπὸ Σαμαρειτῶν ὁρμώμενος ἐγένετο μαθητεύων τούτῳ τῷ Σίμωνι ἐν χρόνῳ τινί. ὁμοίως δὲ ἔλεγεν καὶ αὐτὸς τὸν κόσμον γεγονέναι ὑπὸ ἀγγέλων, ἑαυτὸν δὲ ἔλεγεν ἄνωθεν δύναμιν θεοῦ καταπεπέμφθαι. μείζονα δὲ κυβείαν οὗτος ὑπὲρ τὸν πρότερον ἐργασάμενος πρὸς ἀπάτην τῶν ἀνθρώπων ἔλεγεν ἑαυτὸν πεπέμφθαι εἰς σωτηρίαν, δῆθεν εἰς τὸ συναγαγεῖν τινὰς εἰς τὸ ἑαυτοῦ μυστήριον διὰ τὸ μὴ ὑπὸ τῶν τὸν κόσμον πεποιηκότων ἀγγέλων καὶ άρχῶν καὶ ἐξουσιῶν κατακυριευθῆναι. ὅμοια δὲ τῷ ἑαυτοῦ διδασκάλῳ τὰ πάντα συνυφαίνων καὶ γοητείαις καὶ ταῖς ἄλλαις μαγγανείαις * οὖ διέλειπεν, οὐδὲν δὲ διήλλαττε τῇ δικασκαλίᾳ ἀλλ' ἢ μόνον ὅτι ἑαυτὸν ἔλεγε μείζονα μᾶλλον ἢ τὸν πρὸ αὐτοῦ ὄντα αὐτοῦ διδάσκαλον.", "candidate_score": 0.648256, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_159_161", "bdc_text": "Den Erlaß der «Fastnacht- H ühner» hat das Landvolk bereits 1528 verlangt ( s. de Quervain 92 ) . - Diese Forderung wurde in der Eingabe vom 5 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2436", "psc_text": "Abschnitt, an dem bereits Scaliger, Kepler, Petavius, van der Hagen ihre Kräfter versucht haben — Ideler Handb. Der Chronol. I 571 II 243 A. 21 und Duchesne Ren. Quest. Hist. 28 S. 36 A. 1 verzichten auf eine Lösung —, enthätl ungewöhnliche schwierigkeiten. Klar ist (vgl. insbe. S. 298, 5ff), daӃ Epiph. Den Juden zweierlei vorwirft 1) daӃ sie das Passah in der Karwoche willkürlich um 2 Tage vorgerückt hätten 2) daӃ sie infolge ihrer M U 1 μεσούσης U |ἐνέβη U 2 ἐν < U 5 αὐτοῦ 1] < U 6 τὸν οὐρανὸν] τὸ ἱερὸν U 8 τῆς < U | τὸ < U 12 καὶ ἀπὸ Ἰανοναρίου μηνὸς < U | Ἰαννουαρίου Μ | [τῶν]* 16 Ἰαωωουάριον Μ 17 θεὸς < U 18 μένων Dind.] μὲν ὢν M μένει U 20 ἐν τῇ < Μ 20 * ergänze nach Z. 22f u. S. 298, 5f etwa <ἐπιτελούντων τῶν", "candidate_score": 0.648027, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_97", "bdc_text": "Bullinger lernte ihn vermutlich um 1524 in Zürich kennen und studierte 1527 bei ihm Griechisch ( HBD 11 , 12 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_125", "psc_text": "? * 23 ἐδίδασκεν V 24 γεννήματα VM γενήματα V corr 26 <ἦν> * 27 ἀεὶ < θεῷ ἐν τῇ ἐρήμῳ προσέφερον ἐν τῇ λατρείᾳ τῆς σκηνῆς τῆς ἁγίας ὑπὸ Μωυσέως διὰ τύπων δηλωθέντων αὐτῷ ὑπὸ θεοῦ κατασκευασθείσης. ἐδέξαντο γοῦν οἱ αὐτοὶ Ἰουδαῖοι καὶ προφητικὰς φωνὰς περὶ τοῦ Χριστοῦ ἐρχομένου, λεγομένου μὲν προφήτου ὄντος δὲ θεοῦ καὶ ἀγγέλου μὲν κληθέντος υἱοῦ δὲ ὄντος θεοῦ, μέλλοντος δὲ ἐνανθρωπήσειν καὶ ἐν ἀδελφοῖς αὐτοῦ ἐγκαταλέγεσθαι, ὡς ἔχουσι πᾶσαι αἱ θεῖαι γραφαί, μάλιστα ἡ τοῦ Δευτερονομίου κατὰ τὴν νομοθεσίαν πέμπτη βίβλος καὶ <αἱ> καθεξῆς. 6. Ἔσχον δὲ οὗτοι οἱ Ἰουδαῖοι ἄχρι τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος τῆς αἰχμαλωσίας ἐπανόδου βίβλους τε καὶ προφήτας τούτους καὶ προφητῶν βίβλους ταύτας· πρώτην μὲν Γένεσιν δευτέραν Ἔξοδον τρίτην Λευιτικὸν τετάρτην Ἀριθμοὺς πέμπτην Δευτερονόμιον ἕκτη βίβλος Ἰησοῦ τοῦ Ναυῆ ἑβδόμη τῶν Κριτῶν ὀγδόη τῆς Ῥουθ ἐνάτη τοῦ Ἰὼβ δεκάτη τὸ Ψαλτήριον ἑνδεκάτη Παροιμίαι Σολομῶντος δωδεκάτη Ἐκκλησιαστὴς τρισκαιδεκάτη τὸ ᾆσμα τῶν ᾀσμάτων", "candidate_score": 0.647777, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_180_182", "bdc_text": "decembris anno 1531 Tuus Joan. Rhellicanus . [ Adresse auf der Rückseite : ] Henricho Bullingero , Tiguri nunc exulanti , amico ac fratri suo in Christo charissimo .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2303", "psc_text": "331 Harvey Παρέμεινα γὰρ αὐτοῖς μέχρι τῶν Τραιανοῦ χρόνων ΙΙΙ 3, 4; II 15 zusammen mit III 1, 1; II 6 ἐξέδωκε τὸ εὐαγγέλιον ἐν Ἐφέσῳ τῆς Ἀσίας διατρίβων - 18f daß das Enangelium nach der Apokalypes geschrieben ist, behauptet ebenso der monarchianische Prolog zum Joh. Ev. S. 7 Corssen (TU B. 15 H. 1) hoc autem exangelium scripsit in Asia, posteaquam in Pathmos insula apocalypsin scripserat u. die „historia ecclesiastica“ S. 80f Corssen. — Die Nachricht, daß Johannes unter Claudius von Patmos zurückgekehrt (also unter Caligula dorthin verbannt worden sei? beachte hierfür das καὶ ἀνωτάτω unten c. 33, 9 u. Clemens Al. quis div. salv. 42,2; III 188, 3f τοῦ τυράννου τελευτήσαντος ἀπὸ τῆς Πάτμου τῆς νήσου μετῆλθεν ἐπὶ τὴν Ἔφεσον), nur hier. Anders Irenaeus adv. haer. V 30, 3; II 410 Harvey ἑωράθη . . . πρὸς τῷ τέλει τῆς Δομετιανοῦ ἀρχῆς Hieronymus vir. ill. 9 persecutionem moxente", "candidate_score": 0.647662, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_116", "bdc_text": "1527 war Ammann einer der Griechischlehrer Bullingers ( HBD 11 , 12 )", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2901", "psc_text": "Ὠριγένους ἔν τε ἀγρυπνίαις καὶ ἐν σχολῇ μεγίστῃ τὸν κάματον τὸν περὶ τῆς γραφὴς διανύοντος. ὅθεν τὸ πρῶτον αὐτοῦ ἐπιμελῶς φιλοτιμη- 3ff Klarer u. richtiger als unsere Stelle, in der der Name Ἑξαπλᾶ (vgl. S. 408, 7ff) auf die 6 griechischen Übersetzungen bezogen scheint, sind die anderweitigen Angaben des Epiph. de mens. ac pond. 7, 3; S. 159, 6ff Lagarde τὰς γὰρ ἔξ ἑρμηνείας καὶ τὴν Ἑρβαϊκὴν γραφὴν ἑβραϊκοῖς στοιχείοις καὶ ἡήμασιν αὐτοῖς ἐν σελίδι μιᾷ συντεθεικὼς ἄλλην σελίδα ἀντιπαρέθετο δἰ Ἑλληνικῶν μὲν γραμμάτων, Ἐβραϊκῶν δὲ λέξεων πρὸς κατὰλήψιν τῶν μὴ εἰδότων Ἑβραϊκὰ στοιχεῖα εἰς τὸ διὰ τῶν Ἐλληνικῶν εἰδέναι τῶν Ἐβραϊκῶν λογίων τὴν δύναμιν καὶ οὕτω τοῖς γενομένοις ὑπ᾿ αὐτοῦ Ἐξαπλοῖς ἢ Ὀκταπλοῖς τὰς μὲν δύο Ἐβραϊκὰς σελίδας καὶ τὰς ἕξ τῶν ἑρμηνευτῶν ἐκ παραλλήλου ἀντιπαραθεὶς μεγάλην ὠφέλειαν γνώσεως τἔδωκε τοῖς φιλοκάλοις 18,21ff; S. 171, 5ff τὰ Ἐξαπλᾶ καὶ τὰς δύο τῶν Ἐβραϊκῶν σελίδας ἄντικρυ ἐκ παραλλήλου μιᾶς ἑρμηνείας", "candidate_score": 0.647552, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_148_150", "bdc_text": "Krämerseelen , gewinns üchtige Leute , SI II 815 f. Mit «Grischeneier» waren in erster Linie die beiden Familien italienischen Ursprungs , Manuel und May gemeint ( Feller 166 . 233 ) . vocant , oriundis senatu motis ac Bernates antiqui ac clari generis in eorum locum subrogentur E ntspricht dem 6 . Artikel der Eingabe des Landvolks , 5 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2968", "psc_text": "5 καὶ2 * | πιθανοτέρω Μ 25 <συλ>λέγουσιν*, nach S fügen sie diesen bei] λέγουσιν ΜU εὐαγγελικά, οἶον [ὡς] τό »ἐκεὶ ἔσται ὁ κλαυρμὸς καὶ ὁ βρυγμὸς τῶν ὁδόντων« καὶ τό »φοβήθητε τὸν δυνάμενον καὶ ψυχὴν καὶ σῶμα ἀπολέσαι ἐν Γεεννῃ« καὶ τὸ ἐν τῷ Παὐλῳ »ζωοποιήσει τὰ θνητὰ ὑμῶν σώματα διὰ τοῦ ἐνοικοῦντος αὐτοῦ πνεύματος ἐν ὑμῖν«. 14.Χρὴ δὲ", "candidate_score": 0.647389, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_35_37", "bdc_text": "Aargau) . saevitZu dem auf das Freiamt und Bremgarten ausgeübten Druck der fünförtischen Truppen und zur Rekatholisierung der beiden Städte s. Bucher 171-176 . . Gaudeo itaque atque congratulor quidem tibi ac tuis , quod τοῖς ἀπεριτμήτοις ἀλλοφύλοις ἡμῶν , τοῦτ ἐστὶν τοῖς ἙλβετίοιςGemeint sind die fünförtischen Truppen.", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_968", "psc_text": "τῷ Τρίτῳ καὶ τοῦ Τρίτου τῇ Ἐξάδι καὶ τῆς Ὀγδοάδος τῷ Ἑβδόμῳ καὶ τοῦ Ἑβδόμου τῇ Δυάδι καὶ τῆς Ἑξάδος τῷ Πέμπτῳ. ὅλη δὲ ἡ Ὀγδοὰς συνῆλθε μετὰ ἡδονῆς ἀγηράτου καὶ ἀφθάρτου μίξεως οὐ γὰρ ἦν χωρισμὸς ἀλλήλων· ἦν δὲ σύγκρασις μεθ’ ἡδονῆς ἀμώμου) καὶ ἀνέδειξε πεντάδα προυνίκων ἀθηλύντων , ὧν | τὰ ἀνόματά ἐστι ταῦτα· Καρπιστὴς Ὁροθέτης Χαριστήριος Ἄφετος Μεταγωγεύς. οὗτοι τῆς Μεσότητος ὠνομέσθησαν υἱοί. βούλομαι δὲ ὁμᾶς γβνώσκειν· Ἀμψίου Ἀὑραὰν βουκοῦα Θαρδουοῦ Οὐβουκοῦα Θαρρδεδδειν Μερεξὰ Ἀταραὰ Βαρβὰ Οὐδυάκ] Ἔστὴν Οὐδουουὰκ Ἐσλὴν] ἀμφαὶν Ἐσσουμὲν] Οὐανατάρδε Λαμερτάρδε Ἀθαμὲς Σουμὶν᾿ Ἀλλωραὶ Κουβιαθὰ Δαναδαρία Δαμμὼ Ὠρὴν Λαναφὲκ Οὐδινφὲκ Ἐμφιβοχὲ Βάρρα Ἀσσίου Ἀχὲ Βελὶμ Δεξαριχὲ Μασεμών. Καὶ ταῦτα μὲν ἀπὸ μέρους Ε; τῶν βιβλίων αὐτῶν παρατεθέντα ἕως ὧδέ μοι εἰρήσθω. Ἐποιήσατο δὲ οὗτος τὸ κήρυγμα καὶ ἐν Αἰγύπτῳ, ὅθεν δὴ καὶ ὡς λείψανα ἐχίδνης ὀστέων ἔτι ἐν Αἰγύπτῳ περιλείπεται τούτου ἡ σπορά, ἔν τε τῷ Ἀθριβίτῃ καὶ Προσωπίτῃ καὶ Ἀρσινοΐτῃ καὶ Θηβαΐδι καὶ", "candidate_score": 0.647015, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_146_148", "bdc_text": "Aiunt eos inter reliqua postulata sua a senatu populoque postulare , ut iunioribus vel a Svevis vel a Gallis , quos ipsi GrischeneierUrsprünglich die Einwohner von Gressoney ( am Monte Rosa , Italien ) , die als Krämer die Schweiz durchzogen ; deshalb auch übertragen : Krämerseelen , gewinns üchtige Leute , SI II 815 f. Mit «Grischeneier» waren in erster Linie die beiden Familien italienischen Ursprungs , Manuel und May gemeint ( Feller 166 . 233 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_181", "psc_text": "Κατὰ Σεβουαίων, ἀπὸ Σαμαρειτῶν αἱρέσεως ݲ, τῆς δὲ ἀκολουθίας οݲαݲ τότε οἱ Σεβουαῖοι διὰ μῆνιν καὶ ὀργὴν μετέθηκαν τοὺς καιροὺς τῶν ἑορτῶν τῶν προειρημένων, τὸ πρῶτον μὲν κατὰ ὀργὴν τοῦ Ἔσδρα, δεύτερον δὲ διὰ τὴν προειρημένην πρόφασιν τὴν εἰς μάχην προκαλουμένην αὐτοὺς διὰ τῶν παριόντων. τάττουσι δὲ οὗτοι τὸν νέον μῆνα τῶν Ἀζύμων μετὰ τὸ νέον ἔτος, ὅπερ γίνεται ἐν τῷ μετοπώρῳ, τουτέστι μετὰ τὸν Θεσρὶ μῆνα, ὃς Αὔγουστος παρὰ Ῥωμαίοις καλεῖται Μεσορὶ δὲ παρ᾿ Αἰγυπτίοις Γορπιαῖος δὲ παρὰ Μακεδόσι παρ᾿ Ἔλλησι δὲ Ἀπελλαῖος. ἀπεντεῦθεν οὗτοι ἀρχὴν τοῦ ἔτους ποιοῦνται καὶ εὐθὺς τὰ Ἄζυμα ἐπιτελοῦσιν, ἐν δὲ τῷ μετο- 2f vgl. Deut. 16, 16 — 10ff vgl. Esra 4, If Neb. 5, 63ff — 14ff die äer sind Epiphanius ümlich; über den Namen = äufer vgl. Brandt, äisches Religionssystem S. 180 Bousset, Hauptprobleme der Gnosis S. 283 — 18 ff über die (unter dem Einfluß des seleucidiscben Reichs erfolgte) Verlegung", "candidate_score": 0.646745, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_13", "bdc_text": "oben [Nr. 31 ] S. 183 , Anm. 1 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_417", "psc_text": "ἄνωθεν καταβεβηκότος Βασιλείδου καὶ τὰ ἄνω σαφῶς κατοπτεύσαντος, μᾶλλον δὲ ἄνωθεν πεπτωκότος ἀπὸ τοῦ τῆς ἀληθείας σκοποῦ, ὅτι εἰ οὗτος ὁ οὐρανὸς ὑπὸ τῶν κατ᾿ αὐτὸν ἀγγέλων γεγένηται, αὐτοὶ δὲ ὑπὸ τῶν ἀνωτέρω καὶ οἱ ἀνωτέρω ὑπὸ τῶν ἔτι ἀνωτέρω, ἄρ οὐν ἡ ἄνω Δύναμις, ἡ καὶ Ἀβρασὰξ καλουμένη, εὑρεθήσεται ἡ τὰ πάντα πεποιηκυῖα καὶ ἡ αἰτία τῶν ὄντων πάντων, καὶ οὐδὲν δίχα αὐτῆς [τι] γεγενῆσθαι εὑρεθήσεται, ὁπότε αὐτὴ τὸ αἴτιον καὶ τὸ πρῶτον ἀρχέτυπον παρ᾿ αὐτῶν καταγγέλλεται, καὶ τὸ λεγόμενον παρ᾿ αὐτοῖς τοῦ κόσμου τούτου 14–16 vgl. Pistis Sophia c. 132; S. 224, 7 ff Schmidt — 19 vgl. Irenaeus adv. haer. II 35; Ι 383 Harvey — 21 f vgl. haer. 23, 4, 5; S. 252, 18ff V Μ 5 μαθήμασι, μα u. μασι auf Rasur V corr μαθητικοῖς M | διαιρεῖ////, ν wegradiert V 7 οἱ oben hineingeflickt V 8 [πεπλανημένης] *, (doppelte Lesart) 11–12 ἀριθμὸν —", "candidate_score": 0.646697, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_58", "bdc_text": "Bis zu seinem Tode wirkte er als Antistes und Professor .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_3103", "psc_text": "ἀληθῶς καὶ ὶατροῦ θεοῦ πρὸς ἐκρίξωσιν τῆς ἁμαρτίας παρελήφθη ὁ θάνατος καὶ ἀφανισμόν, ἵνα μὴ διαιωνίζον ἐν ἡμῖν εἴη τὸ κακόν, ἀθάνατον ἄτε ἐν ἀθανάτοις ἀνατεῖλαν, αὐτοὶ δὲ λελωβημένοι καὶ ἐκστάντες νοσούντων τρόπον τῆς οἰκείας ἀριτῆς ἐπὶ πολὺ διατίβωμεν, ἅτε ἐν ὐφεστηκόσιν ἀεὶ καὶ ἀθανάτοις σώμασι τὴν κατὰ τὸ ἁμάρτημα μεγάλην τρέοντες νόσον. διὸ δὴ καλῶς καλῶς ταύτην πρὸς σωτηρίαν καὶ ψυχῆς καὶ σώματος φαρμακευτικῆς | τρόπον καθάρσεως τὸν θάνατον ὁ θεὸς ηὔρατο, ἴνα πανάμωμοι καὶ ἀσινεῖς οὔτως ἐξεργασθῶμεν. 35. Φέρε γάρ, ἐπειδὴ πολλῶν δεῖ τῶν περὶ τὰ τοιαῦτα παραδειγμά- τωι, ἐντεῦθεν αὐτὰ νάλιστα σκετώμεθα, μὴ ἀφιστάμενοι, πρὶν ἄν πρῶτον εἰς εὐδηλοτέραν ἐρμηνείαν ἀποτελευτήσῃ καὶ ἀπόδειξιν ὁ λόγος. φαίνεται τοίνυν ὡσπερεί τις δημιουργὸς ἄκρος ἄγαλμα καλὸν ἀπὸ χρυσοῦ 2 Röm. 7, 22 — 10f vgl. Hebr. 12, 15 MUS 11–S. S. 457, 3 Sacra Parall. Bruchst. 421 Holl (= 4 καὶ + ἐκ παντὸς U 5 zu αὐτόπρεμνον am untern", "candidate_score": 0.646547, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_64_66", "bdc_text": "Die reiche Korrespondenz nach 1531 zeugt von Freundschaft und Zusammenarbeit , die freilich 1549-1551 etwas getrübt wurde , weil die Basler zu den Verhandlungen um den Consensus Tigurinus nicht beigezogen wurden. - Lit. : Willy Brändly , Oswald Myconius in Basel , in : Zwa XI 183-192 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2621", "psc_text": "Verwechslung des Epiph. vorliegen, entweder mit Caracalla, den Epiph. Ἀντωνῖνος υἱὸς Σενήρον nennt, oder—was nach Z. 5 ff weniger wahrscheinlich ist—mit Elagabal (bei Epiph.=Ἀντωνῖνος). Zu letzterem würde freilich die Nachricht des Barhebraeus (chron. I 47 Abbeloos-Lamy) sachlich gut stimmen, daß Bardesanes im Jahr 533 (=221/2n. Chr.) gestorben sei, vgl. auch Porphyrius de abstin. IV 17; 256, 11 Nauck und de styge (bei Stobäus ecl. phys. I 3, 56; 37, 25 Meinecke) über das Zusammentreffen des Bardesanes mit der indischen Gesandtschaft an Elagabal – 3 Ἀβειδάν] vgl. den Awida im Buch der Gesetze der Lander S. 1 ff Epiph meint daher sicher diese Schrift, wie auch Theodoret haer. fab. I 22; Migne 83, 372 B/C ἐντετύχηκα δὲ κἀγὼ λόγοις αὐτοῦ . . κατὰ εἱμαρμένης γραφεῖσι. Wenn Eusebius dieselbe Schrift als ὁ πρὸς Ἀντωνῖνον (=Mark Aurel) ἱκανώτατος αὐταῦ περὶι εἱμαρμένης διάλογος bezeichnet (h. e. IV 30, 2; S. 392, 21 f Schwartz),", "candidate_score": 0.646536, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_96_98", "bdc_text": "Misc. Tig. I /11-29 . Bullinger lernte ihn vermutlich um 1524 in Zürich kennen und studierte 1527 bei ihm Griechisch ( HBD 11 , 12 ) . Collin war bei Bullingers letzter Begegnung mit Zwingli in Bremgarten anwesend ( HBRG III 49 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_890", "psc_text": "γε- 7 Jes. 8, 1 — 12 die Zalil ruht auf der Chronik des Eusebius: 2015 (= die Jahre zwischen Abraham u. Christus, vgl. Eusebius-Hieronymus Chronik S. 169, 14f Helm) weniger 753 ergibt als Rest 1262 = Ol. 6, 3 (6, 2 Hieron.) = 3. Jahr des Ahas. Dazu stimmen die 11 Jahre in Ζ. 26, wenn Hiskia bei der Thronbesteigung 25 ährig war — 18 Luk. 1, 35 — 21 I Tim. 2, 5 — 23ff vgl. haer. 78, 16, 4 — 24 Jes. 8, 3 — 25 vgl. Eusebius ecl. proph. IV 4; Migne 22, 1204C τινὸς τῶν ἐκ περιτομῆς εἰρηκότος ἀκούσας μέμνημαι, ταῦτα τῷ Ἄχαζ προφητεύεσθαι περὶ Ἐζεκίου (ebenso Hieronymus zu Jes. 7, 14; Migne 24, 109 B) V M 1 〈μεγάλου〉 * 4 vor γῆ ein ἡ getilgt Vcorr | οὐκ ἠδύναντο V 8 καὶ hineingeflickt Vcorr | γράψει ἐν] γράψειεν Μ | τις < M", "candidate_score": 0.646451, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_127_129", "bdc_text": "oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , er fiel bei Kappel. ac fratris Zwei seiner Brüder sind bei Kappel gefallen: 1 . Großhans Thumysen , Haffengießer , 1528 Ratsherr , Stadtfähnrich , als solcher nahm er 1529 an dem Zug nach Rüti ( Kt .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_786", "psc_text": "nach haer. 28, 1, 5 <ἐκ τοῦ ἄνω θεοῦ, τὸν δὲ Ἰησοῦν> 25 τὴν χεῖρα hinter τοὺς μαθητὰς V 26 ἀδελφαὶ] ἀδελφοὶ V τεῦθεν, ὡς ἔφην, τῆς πάσης κυβείας μεμεστωμένος ὁ Ἐβίων διὰ πολλῶν μορφῶν ὑποφαίνει ἑαυτόν, ὡς εἶναι τεράστιον κατὰ τὰ ἄνω μοι προδεδηλωμένα. 15. Χρῶνται δὲ καὶ ἄλλαις τισὶ βίβλοις, δῆθεν ταῖς Περιόδοις καλουμέναις Πέτρου ταῖς διὰ Κλήμεντος γραφείσαις, νοθεύσαντες μὲν τὰ ἐν αὐταῖς, ὀλίγα δὲ ἀληθινὰ ἐάσαντες, ὡς αὐτὸς Κλήμης αὐτοὺς κατὰ πάντα ἐλέγχει ἀφ’ ὧν ἔγραψεν ἐπιστολῶν ἐγκυκλίων τῶν ἐν ταῖς ὰγίαις ἐκκλησίαις ἀναγινωσκομένων, ὅτι ἄλλον ἔχει χαρακτῆρα ἡ αὐτοῦ πίστις καὶ ὁ λόγος παρὰ τὰ ὑπὸ τούτων εἰς ὄνομα αὐτοῦ ἐν ταῖς περιόδοις νενοθευμένα. αὐτὸς γὰρ παρθενίαν διδάσκει καὶ αὐτοὶ οὐ δέχονται· αὐτὸς ἐγκωμιάζει Ἠλίαν καὶ Δαυιδ καὶ Σαμψὼν καὶ πάντας προφήτας, οὓς οὐτοι βδελύττονται. ἐν ταῖς οὐν Περιόδοις τὸ πᾶν εἰς ἑαυτοὺς μετήνεγκαν, καταψευσάμενοι Πέτρου κατὰ πολλοὺς τρόπους, ὡς αὐτοῦ καθ’ ἡμέραν βαπτιζομένου ἁγνισμοῦ", "candidate_score": 0.646338, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_146_148", "bdc_text": "Aiunt eos inter reliqua postulata sua a senatu populoque postulare , ut iunioribus vel a Svevis vel a Gallis , quos ipsi GrischeneierUrsprünglich die Einwohner von Gressoney ( am Monte Rosa , Italien ) , die als Krämer die Schweiz durchzogen ; deshalb auch übertragen : Krämerseelen , gewinns üchtige Leute , SI II 815 f. Mit «Grischeneier» waren in erster Linie die beiden Familien italienischen Ursprungs , Manuel und May gemeint ( Feller 166 . 233 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_46", "psc_text": "ff — 14 Gen. 5, 5 — 15 Gen. 5, 6. 9. 12. 15 — ff vgl. liber Jub. 4, 15 u. 22 Littmann GY M 6 — iiaer. 34 ausgezogen im Crypto-Ferratensis Ba (= f ) ; noch kürzer u. zugleich freier sind die Auszüge bei Nicetas Choniates, Thesaurus orthod. fidei 16 —20 Chron. pasch. 23 B; S. 40 Dindorf 2 * <σῴζεσθαι> * 3 δήγματα G | διδάγματα + τὰ M 5 Ε; * ; die Überschriften der 4 ersten Ηäresen sind in den Handschriften Daß Epiphanius tatsächlich auch hier Zahlen beweisen die Spuren bei S. 173,22 (Apparat) 176, 18 177, 12 179,18 u. 20 8 vor τῇ ἕκτῃ + ἐν GUM < f | ἐτελειώθη f] ἐπλάσθη GUM | τοῦτο λεγόντων 11 <ἀλλ’> 12 γυνὴ hinter αὐτῷ αὐτῷ GUM 13 <διὰ> * 15 16 ὡς δὲ ἡ] ἡ δὲ Chron. pasch. 17 Ε;έχει *] ἔχει f <", "candidate_score": 0.646275, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_57", "bdc_text": "Dezember 1531 Pfarrer zu St. Alban . Im August 1532 trat er die Nachfolge Oekolampads an.", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_608", "psc_text": "ante Glcmentem episcopi in urbe Roma, sed superstife Petro, videlicet ut illi episcopatus curam gererent, ipse vero apostolatiis impleret officium — 17 vgl. Rom. 15, 24. 28 — 18 vgl. I Pet. 11 V Μ 1 ἰ ἀπόστολοι αὐτοὶ] οἱ u. αὐτοὶ hineingefliokt Vcorr < Μ 7 αὐτῶν, ν angeflickt Vcorr 8 ἤλγει Μ 11 τελευτὴν *] διαδοχὴν VM 12 ἴσμεν] μὲν M 18 οὕτως] οὑτος M Ι ἠκύνατο = es war öglich 16 ἐπὶ durchgestrichen u. διὰ übergesetzt Vcorr 17 τὴν < Μ καὶ παραιτήσασθαι εἴ γε οὕτως ἐπράχθη· διανοοῦμαι γάρ, οὐχ ὁρίζομαι) ὔστερον μετὰ τὸ τετελευτηκέναι Λίνον καὶ Κλῆτον, ἐπισκοπεύσαντας πρὸς δεκαδύο ἴτη ἕκαστον μετὰ τὴν τοῦ ἁγίου Πέτρου καὶ Παύλου τελευτὴν τὴν ἐπὶ τῷ δωδεκάτῳ ἔτει Νἐρωνος γενομένην, τοῦτον αὐθις ἀναγκασθῆναι τὴν ἐπισκοπὴν κατασχεῖν. ὅμως ἡ τῶν ἐν Ρώμῃ ἐπισκόπων διαδοχὴ ταύτην ἔχει τὴν ἀκολουθίαν· Πέτρος καὶ Παῦλος, Λίνος καὶ Κλῆτος, Κλήμης Εὐάρεστος Ἀλέξανδρος Ξύστος τελέσφορος Ὑγῖνος", "candidate_score": 0.646246, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_165_167", "bdc_text": "im Mandat vom 8 . März 1529 aufgestellt , s. de Quervain 43 f; Köhler , Ehegericht I 319 f. Das Gericht setzte sich aus folgenden Mitgliedern zusammen :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1643", "psc_text": "τρίτον ὡς εἰπεῖν καὶ μέσον τῶν δύο τούτων, τοῦ τε ὁρατοῦ καὶ τοῦ ἀοράτου. τὸν δὲ κτιστὴν καὶ δημιουργὸν καὶ ὁρατὸν θεὸν εἶναι τῶν Ἰουδαίων, εἶναι δὲ αὐτὸν κριτήν. παρ᾿ αὐτῷ δὲ τῷ Μαρκίωνι καὶ παρθενία κηρύσσεται, νηστείαν δὲ 2ff zu den τρεῖς ἀρχαὶ vgl. haer. 65,8,6 u. Rhodon bei Eusebius V 13,4; S. 456, 5ff Schwartz ἄλλοι δὲ πάλιν ἀπ᾿ αὐτῶν ἐπὶ τὸ χεῖρον ἐξοκείλαντες οὐ μόνον δύο, ἀλλὰ καὶ τρεῖς ὑποτίθενται φύσεις’ ὡν ἐστιν ἀρχηγὸς καὶ προστάτης Συνέρως, καθὼς οἱ τὸ διδασκαλεῖον αὐτοῦ προβαλλόμενοι λέγουσιν Hippolyt refut. VIII 31, 1f; S.216,16f Wendland ἐν τοῖς καθ᾿ ἡμᾶς χρόνοις νῦν καινότερόν τι ἐπεχείρησε Μαρκιωνιστής τις Πρέπων Ἀσσύριος . . . τρίτην φάσκων δίκαιον εἶναι ἀρχὴν καὶ μέσην ἀγαθοῦ καὶ κακοῦ τεταγμένην X 19, 1; S. 279, 21ff Μαρκίων δὲ ὁ Ποντικὸς καὶ Κέρδων . . . ὁρίζουσιν εἶναι τρεῖς τὰς τοῦ παντὸς ἀρχάς, ἀγαθὸν δίκαιον ὕλην· τινὲς δὲ τούτων μαθηταὶ", "candidate_score": 0.645827, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_13", "bdc_text": "oben [Nr. 31 ] S. 183 , Anm. 1 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1110", "psc_text": "καρπόν + quoque lat. | φησιν] dlccns lat. 12f παντὸς τοῦ πληρώματος] intra pleronia lat. 14 καταλειφθὲν V | ὑπ’ αὐτῆς] ab eis lat. 15 ἁρμό///σας, ο aus ω Vcorr | αὐτῆς V 21 καὶ1 < lat. 22 τὸν] * 26 ὁρᾷς + igitur lat. | ᾐ] οἱ, oben drüber ᾗ, aber οἱ nicht gestrichen Vcorr | φρεναπατοῦσιν, aus ῶ Vcorr 27 ἐπερεάζοντες Μ | τὰς γραφὰς aus ταῖς γραφαῖς Vcorr αὐτῶν κατανοήσῃς τὴν πανουργίαν τῆς μεθοδείας καὶ τὴv πονηρίαν τῆς πλάνης. πρῶτον μὲν γὰρ εἰ προέκειτο Ἰωάννῃ τὴν ἄνω Ὀγδοάδα μηνῦσαι, τὴν τάξιν ἄν τετηρήκει τῆς προβλῆς καὶ τὴν πρώτην τετράδα σεβασμιωτάτην οὖσαν, καθὼς λέγουσιν, ἐν πρώτοις ἄν τεθείκει τοῖς ὀνόμασι καὶ οὕτως ἐπεζεύχει τὴν δευτέραν, ἵνα διὰ τῆς τάξεως τῶν ὀνομάτων ἠ δειχθῇ τῆς Ὀγδοάδος, καὶ οὐκ ἄν μετὰ τοσοῦτον διάστημα ὡς ἐκλελησμένος, ἔπειτα ἀναμνησθεὶς ἐπ’ ἐσχάτῳ τῆς πρώτης ἐμέμνητο τετράδος. ἔπειτα δὲ καὶ τὰς συζυγίας σημᾶναι θέλων", "candidate_score": 0.645719, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_97", "bdc_text": "Bullinger lernte ihn vermutlich um 1524 in Zürich kennen und studierte 1527 bei ihm Griechisch ( HBD 11 , 12 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2136", "psc_text": "* 9 τί οὖν συμφέρον < M 12 ἔσωθεν U 13 <τὰ> Dind., Öh. 15 <ὄντως>* | ποία δὲ] καὶ ποῖα U 19 * etwa <τὴν δόξαν κυρίου ἐν εἴδει καὶ οὐ δι᾿ αἰνιγμάτων· διὸ καὶ ὁ βλέπων> *, vgl. Num. 12, 8 u. I Sam. 9,9 20 <γάρ> * 21 <τὸν>* | φησί hinter εἶδον U | καθήμενον U 22 ἤκουσα + φωνῆς U 23 λεγούσης U 24 συνῆτε] μάθηται U 25 τοῦ < Μ κύριος«. οὐχ ὁρᾷς ὅτι παρακολουθοῦντος ὁ λόγος καὶ οὐκ ἐξισταμένου, οὔτε ὡς ἐξισταμένης διανοίας ἡ φθογγὴ ἀπεδίδοτο; ὡσαύτως δὲ καὶ Ἰεζεκιὴλ ὁ προφήτης ἀκούων παρὰ κυρίου ὅτι »ποίησον σεαυτῷ ἄρτον ἐπὶ κόπρου ἀνθρωπείας«, ἔλεγε »μηδαμῶς, κύριε· οὐδέποτε κοινὸν ἢ ἀκάθαρτον εἰσῆλθεν εἰς τὸ στόμα μου«. γινώσκων γὰρ τὴν δι᾿ ἀπειλὴν λεγομένην πρὸς αὐτὸν ῥῆσιν ὑπὸ κυρίου, [καὶ] οὐχ ὡς ἐν ἐκστάσει διανοίας φερόμενος ἐπεβάλλετο τοῦτο πράττειν, ἀλλὰ ἠξίου, ἐρρωμένην ἔχων τὴν διάνοιαν καὶ παρακολουθοῦσαν,", "candidate_score": 0.645689, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_116_118", "bdc_text": "1527 war Ammann einer der Griechischlehrer Bullingers ( HBD 11 , 12 ) und wurde 1552 Pate von dessen Enkelin Verena ( HBD 43 , 13 ) . - Lit. : Z VII 198 , Anm. 1 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_954", "psc_text": "392, 13 u. die etwas anders angelegte Ableitung bei Ptolemaeus Irenaeus I 12, 1 I 110 Harvey τοῦ μὲν Θελήματος (sc. εἰκόνα εἶναι) τὴν Ἀλήθειαν, τῆς δὲ Ἐννοίας Νοῦν, καὶ διὰ τούτου τοῦ Θελήματος ὁ μὲν ἄρρην εἰκὼν τῆς ἀγεννήτου ἐννοίας γέγονεν, ὁ δὲ θῆλυς τοῦ Θελήματος· τὸ Θέλημα τοίνυν δύναμις ἐγένετο τῆς ἐννοίας Y M 1 Χάριν· οἰκείως] χαριοικῶς M | ἐπικεχωρηγηκέναι M 2 θησαύρισμα M | τοῖς ἐκ τοῦ Μεγέθους < M 3 ἅπαντα, ἅ getilgt Vcorr 4 > Ἔννοια st. ἄφθαρτος Dibelius | αἰώνια *] αἰωνία V < M 5 ἐπ’ ὄρεξιν 7 Ἀγε///ήτου, ν ausradiert Vcorr Ἀγεννήτου M S προσενεγκαμένη M 9 καὶ] Dind. 10 ὀνομάσθη M 12 ἀπὸ μερισμῶν V 13 * etwa > * | ἐξ αὐτῶν *] ἐξ αὐτοῦ V M | ἐν ἐν αὐτῷ] * τικὰ φῶτα μερισθεῖσι. μετὰ τοῦτο ἡ Ἀλήθεια μητρικὴν προενεγκαμένη παρουνικίαν ἐθήλυνε τὸν Πατέρα ἑαυτῆς εἰς ἑαυτὴν καὶ", "candidate_score": 0.64551, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_147_149", "bdc_text": "deshalb auch übertragen : Krämerseelen , gewinns üchtige Leute , SI II 815 f. Mit «Grischeneier» waren in erster Linie die beiden Familien italienischen Ursprungs , Manuel und May gemeint ( Feller 166 . 233 ) . vocant , oriundis senatu motis ac Bernates antiqui ac clari generis in eorum locum subrogentur E ntspricht dem 6 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_96", "psc_text": "δὲ τῆ ἀκολουθία U ; <αἱρέσεως> *, gemäß der Überschriften in V 12 φάσκουσι *] φάσκοντες GUM 13 ἤ] καὶ nach Anaceph. 7, 2; S. 165, 21 Dind. Diels | δέ *] τε GUM 14 ψυχὴν Öh.] ψυχὴ GUM 15 μερικὰς] μέρη καὶ M 17 * <δογματίζουσιν> * | <ψυχῶν ἀπὸ> σωμάτων *] καθαιρομένας σωμάτων GU καθαιρόμεναι σωμάτων Μ 18 εἰσδυουσῶν *] εἰς δύο οὐσίας G εἰσδυούσας UM 19 γεννωμένων *] γεννωμένας GUM | παρυφαίνοντες *] παρυφαίνουσιν GUM 21 Ζήνονα M 22 Κλεάνθου<ς> Com. | * <υἱὸν> * 23 αὐτὸν] αὐτοὶ U | τουτὶ τὸ δόγμα ἐν τῇ Στοᾷ οὕτω καλουμένῃ, τινὲς δὲ φασι δύο Ζήνωνας εἶναι, τόν τε Ἐλεάτην καὶ τὸν προειρημένον· ὅμως οἱ ἀμφότεροι ἴσως ἐδογμάτισαν, εἰ καὶ δύο εἶεν. φάσκει οὐν καὶ οὗτος τὴν ὕλην σύγχρονον εἶναι τῷ θεῷ, ἴσα ταῖς ἄλλαις αἱρέσεσιν, εἱμαρμένην τε εἶναι καὶ γένεσιν, ἐξ ἠς τὰ πάντα διοικεῖται καὶ πάσχει. πόσα τοίνυν", "candidate_score": 0.645405, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_34", "bdc_text": "Ex hoc nuntio , qui hasce tibi perferet Vielleicht ein amtlicher Kurier aus Zürich. , audivi te una cum GervasioGervasius Schuler , s. oben [Nr. 34 ] S. 193 , Anm. 5. , collega tuo , adeoque tota familia Tigurum profugisse propter Quinquepagorum tyrannidem , quę nunc , proh dolor , plusquam turcice apud Bremgartinos ac Mellingenseisdie Bewohner von Mellingen im Freiamt ( Kt.", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2348", "psc_text": "τῶν εὐαγγελίων φαςί· πῶς οἱ ἄλλοι εὐαγγελισταὶ εἰρήκασιν ὅτι φυγὰς ᾤχετο ἀπὸ προσώπου Ἡρῴδου 8f vgl. Luk. 4, 16ff — 12 vgl. Matth. 4, 12 — 22ff vgl. unten e. 21, 15; S. 281, 2ff beachte auch Origenes in Joh. X, 3; S. 172, 23ff Preuschen λεγέτωσαν γὰρ ἡμῖν οἱ παραδεχόμενοι τὰ τέσσαρα εὐαγγέλια καὶ τὴν δοκοῦσαν διαφωνίαν οἰόμενοι μὴ λύεσθαι διὰ τῆς ἀναγωγῆς, πρὸς ταῖς προειρημέναις ἡμῖν ἐπαπορήσεσιν περὶ τῶν τεσσεράκοντα τοῦ πειρασμοῦ ἡμερῶν οὐδαμῶς δυναμένων χώραν ἔχειν παρὰ τῷ Ἰωάννῃ, πότε γέγονεν ἐν τῇ Καφαρναοὺμ ὁ κύριος; — 23ff vgl. Matth. 2, 13ff M U 1 παρ᾿ αὐτῷ hinter μεινάντων *] hinter αὐτῶν MU 2 δευτέρᾳ + <τε>?* 3 [καὶ] * 2 οὔτε alle drei Mal M 4f ἀλλὰ τῶν—συνιέναι < U 6 λοιπὸν < U 7 Ναζαρὲθ Μ 8 σημείων + τοῦ τὴν ζηρὰν χεῖρα ἔχοντος καὶ τῆς πενθερᾶς Πέτρου τὴν ἴασιν U | ἀναγνῶναι U 9—12", "candidate_score": 0.645292, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_115_117", "bdc_text": "Bullinger lernte ihn um 1523/24 kennen; 1527 war Ammann einer der Griechischlehrer Bullingers ( HBD 11 , 12 ) und wurde 1552 Pate von dessen Enkelin Verena ( HBD 43 , 13 ) . - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1577", "psc_text": "< M | ἐνανθρωπήσας ἐνηνθρώπησεν VM | τελειότητα M 8 * ἀνατροπῆς > * 14 ἣν δὴ U] ἤδη V ἦν δὴ M 23 Unterschrift κατὰ Σηθιανῶν VM 24 κατὰ Ἀρχοντικῶν εἰκοστὴ ἡ καὶ μݲ VM 27 αὐτῶν aus αὐτὸν Vcorr 30 Κωνσταντί///ου, ν V corr εἶτα ἐπανελθόντος εἰς τὰ οἰκεῖα καὶ διδάξαντος. μετέλαβεν δέ, ὡς ἔφην, ἐν Παλαιστίνῃ ὡς ἀπὸ ἀσπίδος ἰὸν ἀπὸ Πέτρου τινὸς γέροντος, ἀναξίως Πέτρου καλουμένου, ὃς κατῴκει ἐν τῇ τῆς Ἐλευθεροπόλεως > Ἱερουσαλὴμ ἐνορίᾳ, ἐπέκεινα τῆς Χεβρὼν σημείοις τρισί· Καφαρβαριχὰ τὴν κώμην καλοῦσιν. οὑτος ὁ γέρων τὰ πρῶτα ἔνδυμα εἶχεν ἔκπληκτον, ὑποκρίσεως γέμον· ἔξωθεν μὲν γὰρ ἀληθῶς κώδιον προβάτου ἠμφίεστο, ἠγνοεῖτο δὲ ἔνδοθεν λύκος ὑπάρχων ἅρπαξ. ἀναχωρητὴς γὰρ ἐδόκει εἶναι, ἐν σπηλαίῳ τινὶ καθεζόμενος, ὃς πολλοὺς δῆθεν συνήγαγεν εἰς ἀπόταξιν καὶ πατὴρ δῆθεν διά τε τὸ γῆρας καὶ τὸ σχῆμα ἐκαλεῖτο, τά τε αὐτοῦ ὑπάρχοντα πτωχοῖς διένειμεν καὶ καθ᾿ ἡμέραν ἐλεημοσύνας ἐποίει. ἐν δὲ τῇ", "candidate_score": 0.644775, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_96_98", "bdc_text": "Misc. Tig. I /11-29 . Bullinger lernte ihn vermutlich um 1524 in Zürich kennen und studierte 1527 bei ihm Griechisch ( HBD 11 , 12 ) . Collin war bei Bullingers letzter Begegnung mit Zwingli in Bremgarten anwesend ( HBRG III 49 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2904", "psc_text": "ἕκτη . . . Ὠριγένης πυθόμενος τὴν τῶν ἑβδομήκοντα δύο ἔκδοσιν ἀκρβῆ εὢαι μέσην ταύτην συνέθηκεν, ὅπως τὰς ἐντεῦθεν καὶ ἐντεῦθεν ἑρμηνείας διελέγχῃ; beachte auch Panarin haer. 65, 4, 5ff zu Psal. 109,3 ὡς οἱ ἑβδομήκοντα ἡραμήνευσαν· ὡς δὲ οἱ ἄλλοι ἐκδόται, Ἀκύλας μὲν. . . Σύμμαχος δέ. . . Θεοδοτίων δὲ . . . Πέμπτη δὲ ἔκδοσις . . . ἡ δὲ ἕκτη ἔκδοσις . . .ἐν δὲ τῷ Ἐβραϊκ«ῷ .. .(doch beweist diese Stelle nicht sicher, daß epiph. die Haxapla gesehen hat; Epiph. kann die Angaben auch aus dem Psalmenkommentar geschöpft haben). — Damit in der hauptsafche übereinstinmend Eusebius h. e. IV 16,4; M U Georg. mon. 1 καὶ τοῦ] τοῦ δὲ Georg. 2 ἀγρυπνίας + καὶ πολιτείᾳ ὑπερβαλλούσῃ Georg. | ἐν2 < Georg. | κάματον hinter διανύοντος Georg. 3 ἐπιμελὲς Μ 3f φιλοτιμησαμένου *] ἐφιλοτιμήσατο M U σαμένου συναγαγεὶν τῶν ἕξ ἑρμηνειῶν, Ἀκύλα Συμμάχου τῶν τε ἑβδομήκοντα", "candidate_score": 0.644673, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_147_149", "bdc_text": "deshalb auch übertragen : Krämerseelen , gewinns üchtige Leute , SI II 815 f. Mit «Grischeneier» waren in erster Linie die beiden Familien italienischen Ursprungs , Manuel und May gemeint ( Feller 166 . 233 ) . vocant , oriundis senatu motis ac Bernates antiqui ac clari generis in eorum locum subrogentur E ntspricht dem 6 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2968", "psc_text": "5 καὶ2 * | πιθανοτέρω Μ 25 <συλ>λέγουσιν*, nach S fügen sie diesen bei] λέγουσιν ΜU εὐαγγελικά, οἶον [ὡς] τό »ἐκεὶ ἔσται ὁ κλαυρμὸς καὶ ὁ βρυγμὸς τῶν ὁδόντων« καὶ τό »φοβήθητε τὸν δυνάμενον καὶ ψυχὴν καὶ σῶμα ἀπολέσαι ἐν Γεεννῃ« καὶ τὸ ἐν τῷ Παὐλῳ »ζωοποιήσει τὰ θνητὰ ὑμῶν σώματα διὰ τοῦ ἐνοικοῦντος αὐτοῦ πνεύματος ἐν ὑμῖν«. 14.Χρὴ δὲ", "candidate_score": 0.644566, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_163_165", "bdc_text": "et officiis servilibus dominis suis nobilibus praestandis Auch diese radikale Forderung wurde offenbar fallengelassen. , tertio ut forum illud iudiciale , quo matrimonii causae discutiuntur , abrogeturDas Chorgericht wurde am 29 . Mai 1528 ins Leben gerufen und eine Ordnung des «Chor- und Ehegerichts » im Mandat vom 8 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1212", "psc_text": "15 <σιαιρεῖται> Öh. | αὑτὸ V 17 > Cornarius | αὐτοὶ *] πρῶτοι V M 20 συ|||ζητοῦντας, ν wegradiert V 23 συ|||ζυγίαν, ν ausradiert V 25 <τὸν> Klosterm. 26 V M 28 * > ül. > τῷ μὴ διαζευγνύναι Hilgenfeld μέντοι καὶ τὴν τοῦ Μωσέως γνώμην, καθ’ ἤν τοῦτο ἐνομοθέτησεν, ἐξετάσωμεν, εὑρεθήσεται τοῦτο οὐ κατὰ προαίρεσιν ποιησας τὴν ἑαυτοῦ, ἀλλὰ κατὰ ἀνάγκην διὰ τὴν τῶν νενομοθετημένων ἀσθένωεταν. ἐπεὶ γὰρ τὴν τοῦ δεοῦ γνώμην φυλάττειν οὐκ ἠδύναντο οὖτοι, ἐν τῷ μὴ ἐξεῖνια αὐτοῖς ἀκβάλλειν τὰς γυναῖκας αὐτῶν, αἶς τινὲς αὐτῶν ἀηδῶς συνῴκουν καὶ ἐκινδύνευον ἐκ τούτου ἐκτρέπεσθαι πλέον εἰς ἀδικίαν καὶ ταύτης εἰς ἀπώλεταν, τὸ ἀηδὲς τοῦτο βουλόμενος ἐκκόψαι αὐτῶν ὁ Μωσῆς, δι᾿ οὖ καῖ ἀπόλλεσθαι ἐκινδύνευον, δεύτερόν τινα, ὡς κατὰ περίστασιν ἦττον κακὸν ἀντὶ μείζονος ἀντικάταλλασσόμενος, τὸν τοῦ ἀποσταστίου νόμο ἀφ᾿ ἐαυτοῦ ἐνομοθέτησεν αὐτοῖς, ἵνα, ἐὰν ἐκεῖνον μὴ δύνωνται φυλάσσειν, κἄν τοῦτόν Τε φυλάξωσι καὶ μὴ εἰς ἀδικίας καὶ κακίας", "candidate_score": 0.644346, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_115_117", "bdc_text": "Bullinger lernte ihn um 1523/24 kennen; 1527 war Ammann einer der Griechischlehrer Bullingers ( HBD 11 , 12 ) und wurde 1552 Pate von dessen Enkelin Verena ( HBD 43 , 13 ) . - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1382", "psc_text": "ὄντος ἀπόκρισιν »οὐκ οἴδατε ὅτι ἐν τοῖς τοῦ πατρός μου δεῖ με εἶναι;« ὃν οὐκ ᾔδεισαν, φασί, πατέρα κατήγγελλεν αὐτοῖς· καὶ διὰ τοῦτο ἐκπέμψαι τοὺς μαθητὰς εἰς τὰς δώδεκα φυλάς, κηρύσσοντας τὸν ἄγνωστον αὐτοῖς θεόν. καὶ τῷ εἰπόντι αὐτῷ »διδάσκαλε ἀγαθέ« τὸν ἀληθῶς ἀγαθὸν θεὸν ὡμολογηκέναι εἰπόντα »τί με λέγεις ἀγαθόν; εἷς ἐστιν ἀγαθός. ὁ πατὴρ ἐν τοῖς οὐρανοῖς«· οὐρανοὺς δὲ νῦν τοὺς Αἰῶνας εἰρῆσθαι λέγουσι. καὶ διὰ 8 Dan. 12, 9f — 22 Luk. 2, 49 — 23f vgl. Matth. 10, 5f — 25 Mark. 10, 17f — 27ff vgl. Matth. 21, 23ffk u. Par. V Μ lat. 1 θέλουσιν] λέγουσι Μ 2 καὶ < lat. 3 δὲ oben über Vcorr | Dind.] οὐδὲ YM Που lat. | τοῦ aus τῶν Vcorr | ὑπὸ Ausgg.] ἐπὶ V M ab lat. 4 παρεπινοουμένου] adinveiitus lat. | vor αὐτὸς wohl einzusetzen > * 5 vor τοῦ λόγου ein καὶ getilgt Vcorr", "candidate_score": 0.644281, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_58", "bdc_text": "Bis zu seinem Tode wirkte er als Antistes und Professor .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2625", "psc_text": "δὲ σχεδὸν ἐν τάξει ὁμολογίας κατέστη λόγους τε συνετοὺς ἀπεκρίνατο ὑπὲρ εὐσεβείας ἀνδρείως ἀπολογούμενος, θάνατον μὴ δεδιέναι φήσας, ὃν ἀνάγκῃ <ἔφη> ἔσεσθαι, κἄν τε τῷ βασιλεῖ μὴ ἀντείποι. καὶ οὕτως ὁ ἀνὴρ τὰ πάντα μεγάλως ἦν κεκοσμημένος, ἕως ὅτε τῷ ἀστοχήματι τῆς ἑαυτοῦ αἱρέσεως περιέπεσε, δίκην νηὸς γεγονὼς καλλίστης φόρτον τε ἀσυνείκαστον ἐμβαλλομένης καὶ παρὰ τὰς ὄχθας τοῦ λιμένος λακισθείσης ἀπολεςάσης τε τὴν ἅπασαν πραγματείαν καὶ ἑτέροις τοῖς ἐπιβάταις θάνατον ἐμποιηςάσης. 2. Προσφθείρεται γὰρ οὗτος Οὐαλεντίνοις καὶ ἐκ τῆς αὐτῶν μοχθηρίας ἀνιμᾶται τὸ δηλητήριον τοῦτο καὶ ζιζανιῶδες, πολλάς τε καὶ αὐτὸς ἀρχὰς καὶ προβολὰς εἰσηγηςάμενος καὶ τὴν τῶν νεκρῶν ἀνάστασιν ἀρνηςάμενος ἐδογμάτισε ταύτην τὴν αἵρεσιν. χρῆται δὲ νόμῳ καὶ προφήταις, παλαιᾷ τε καὶ νέᾳ διαθήκῃ, καὶ ἀπο- 10 ff die umgekehrte Behauptung, daß er zunächst Valentinianer war, bei Eusebius h. e. IV 30, 3; S. 392, 23 ff Schwartz ἦν δ’ οὐτος πρότερον τῆς κατὰ Οὐαλεντῖνον σχολῆς, καταγνοὺς δὲ ταύτης", "candidate_score": 0.644165, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_97", "bdc_text": "Bullinger lernte ihn vermutlich um 1524 in Zürich kennen und studierte 1527 bei ihm Griechisch ( HBD 11 , 12 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_3399", "psc_text": "24h; II 173, 4ff haer. 46, 5, 10; II 209, 26 ff — 20 vgl. Matth. 27, 52f M U (bis ἃμα σώματι Ζ. 12; 13 — S. 522, 5 τῆ ὑμῶν πλάνῃ ausgelassen) 1 γὰρ < M 2 τὸ φαινόμενον — δυνήσεται < M 3 λέγων Μ U 4 ἀπεκινήθη U 5 ἀντιλέγων M 6 ἀντιλέγων Μ 7 διὰ πολλὰ πολλὰ U 10 ἀπὸ *] ὑπὸ MU | ἀνταπόδωσιν M 13 εἰς *] εἰ M 14 * etwa αὐτὸς ὁ λόγος ἐφάνη ἐν > * 16 * etwa βουλόμενός τε κυρῶσαι> * 19 ἐναργῶς *] ἐνεργῶς 22 εἶπεν *] εἶπαν Μ 21 ἐκεῖνο *] ἐκεῖ ὃ M | * etwa <κυρῶσαι> * 25 εἶπον M 26 μόνον + <εἶπεν>? * 26f <ἑαυτοὺς> * μεως τό ἐξάγων πεπεδημένους ἐν ἀνδρείᾳ‘, ἓνα εἴπηῃ τὰς ψυχὰς τῶν ἐγηγερμένων σωμάτων. οὑτοι γὰρ ἠσαν οἱ δέδμιοι τῆς οἱ ἐν Ἅιδῃ πεπεδημένοι· καί φησιν ὁμοίως", "candidate_score": 0.643684, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_147_149", "bdc_text": "deshalb auch übertragen : Krämerseelen , gewinns üchtige Leute , SI II 815 f. Mit «Grischeneier» waren in erster Linie die beiden Familien italienischen Ursprungs , Manuel und May gemeint ( Feller 166 . 233 ) . vocant , oriundis senatu motis ac Bernates antiqui ac clari generis in eorum locum subrogentur E ntspricht dem 6 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_920", "psc_text": "| * etwa <διδασκαλίας> * | ὅμως *] ὁμοῦ V 19 τραγωδοποιὸν, ὸν aus ῶν Vcorr | ἐλευσόμεθα V | vor φημὶ ein καὶ getilgt Vcorr 20 διδασκαλίαν + 〈ἐκθήσομαι〉? * 21 γνωστικὴν V | ὑπάρχουσαν, αν auf Rasur Vcorr | * μεστὴν οὐσαν> * 23 οὑστος + οὑ καὶ Κήρινθον καὶ Μήρινθον καὶ τοὺς ἀμφ᾿ αὐτούς· οὗτοι γὰρ πάντες ἐν ἑνὶ καιρῷ τῷ βίῳ κακῶς ἐφύησαν, ὀλίγῳ δὲ πρόσθεν μᾶλλον οἱ περὶ Κήρινθον καὶ Μήρινθον καὶ Ἐβίωνα· ἅμα γὰρ τοῖς ἤδη μοι πρὸ αὐτῶν δεδηλωμένοις ἀνεφύησαν. τὴν μὲν οὖν αὐτοῦ πατρίδα ἢ πόθεν οὑτος γεγέννηται, οἱ πολλοὶ ἀγνοοῦσιν· οὐ γάρ τινι ῥᾴδιον τῶν συγγραφέων μεμέληται τούτου δεῖξαι τὸν τόπον. εἰς ἡμᾶς δὲ ὡς ἐνηχήσει φήμη τις ἐλήλθε· διὸ οὐ παρελευσόμεθα, καὶ τὸν τούτου τόπον μὴ ὑποδεικνύντες, ἐν ἀμφιλέκτῳ μέν εἰ δεῖ τὰ ἀληθῆ λέγειν), ὅμως τὴν εἰς ἡμᾶς ἐλθοῦσαν φάσιν οὐ σιωπήσομεν. ἔφασαν γὰρ αὐτόν τινες γεγενῆσθαι Φρεβωνίτην, τῆς", "candidate_score": 0.643475, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_150_152", "bdc_text": "Artikel der Eingabe des Landvolks , 5 . und 6 . Dezember 1531 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2331", "psc_text": "bezeugt. Es entspricht diesem Ansatz, daß Epiph. (vgl. Z. 16) den 6. Januar nur noch als Geburtstag Christi kennt. (Daß er nicht selbst erst die Verlegung bewirkt hat, vgl. zu S. 271, 6). Die Zurückschiebung der Taufe auf den 8. Nov. galt wohl in erster Linie der Entlastung des 6. Januar, der bis dahin die Feier der Taufe und Geburt Christi und der Hochzeit zu Kana (vgl. S. 272, 4ff) in sich verinigte. Die zwei Monate zwischen dem 8. November und dem 6. Januar sollten vermutlich die Zeit der Wirksamkeit des Täufers ausdrücken. — Bilfingers Versuch (Das germanische Julfest S.8f), unter Benutzung von Clemesns Al. strom. I 145,5; II 90,16ff Stählin eine weiters Verbreitung des 8.(18.) November zu erweisen, ist ein Fehlschlag. Außer der hierbei nötigen Änderung im Text des Clemens (κ ݲγ ݲ statt ι ݲγ ݲ) steht ihm die Tatsache im Weg, deß Clemens a. a. O. Taufund", "candidate_score": 0.643346, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_78_80", "bdc_text": "HBLS II 247 ; Oskar Eberle , Art. Binder , in : NDB II 243 , mit weiterer Lit. , Collinum Rudolf Collin ( Clivanus , Am Bühl , Zum Bühl) , 1499-1578 , geboren in Gundolingen ( Kt .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2398", "psc_text": "die von Weinreich a. a. O. S. 174 behandelte Inschrift aus Eleusis — 8 ff vgl. Cosmas in carm. Greg. Naz. Mign e 38,464 (=school. Bodilej. Lobeck Aglaophamus II 1227) Ταύτην ἦγον (+ ἐτήσιον schol. Bod.) ἔκπαλαι δὲ τὴν ἡμέραν ἑορτὴν Ἕλληνες καθ᾿ ἣν (+ ἐτέχθη Χριστὸν ἡμέραν αὐξίφωτον καλοῦντες). ἐτελοῦντο (+ δὲ aschol. Bod.) κατὰ τὸ Μεσονύκτιον ἐν [ἐν < schol. Bod.] ἀδύτοις τισὶν ὑπεισερχόμενοι, ὅθεν ἐξιόντες ἔκραζον· ἡ Παρθένος ἔτεκεν (τέτοκεν schol. Bod.), αὔξει φῶς. ταύτην Ἐπιφάνιος ὁ μέγας τῆς Κυπρίων ἱερεύς φησι τὴν ἑορτὴν καὶ Σαρρακηνοὺς ἄγειν τῇ παρ᾿ αὐτῶν σεβομένῃ Dauu J. H. Mordtmann, Zeitschr. deutsch-morg. Ges. 1875 S. 99 ff Wellhausen, Skizzen und Vorarb. 3, 45 ff Dalman, Petra I 49 ff Cumont, Comptes rend. De l᾿acad. Des inscr. Et b. l. 1911. S. 292 ff R. Eisler, Philologus 1909 S. 18 ff u. Arch. f. Rel. W. 1912 S. 628 (doch ist zu betonen,", "candidate_score": 0.643269, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_150_152", "bdc_text": "Artikel der Eingabe des Landvolks , 5 . und 6 . Dezember 1531 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2426", "psc_text": "τοῦ πέμπτου«, ὡς τότε παρ᾿ Ἑβραίοις ἐτελέσθη· ὃ πρῶτον μὲν τῇ ψήφῳ τῶν Ἑβραίων ἐχρῆν πληρωθῆναι, ᾗ καὶ πολλοὶ τῶν ἐθνῶν ἀκολουθήσαντες, φημὶ δὲ Ῥωμαῖοι, πέμπτην αὐτὴν ἑσπερινὴν εἰς ἕκτην ἐπιφώσκουσαν ἐπιτελοῦσι, Κύπριοι δὲ πέμπτην αὐτὴν [τὴν] ἡμέραν τοῦ μηνὸς ἄγουσιν, Αἰγύπτιοι δὲ φύσει καὶ Σαλαμίνιοι καὶ αὐτὸν τὸν μὴνα πέμπτον ἄγουσιν, ὡς καὶ οἱ Ἑβραῖοι ἀπὸ τοῦ παρ᾿ αὐτοῖς ἀγομένου νέου ἔτους πέμπτον αὐτὸν Τάττουσι — διῆλθεν οὖν τὰς προειρημένας ὑπατείας εἰκοσιεννέα πλήρης, εἰς δὲ τὴν τριακοστὴν ὑπατείαν, λέγω δὲ *, περὶ τὸν < ἑν > δέκατον μῆνα ἦλθε πρὸς τὸν Ἰωάννην καὶ ἐβαπτίσθη ἐν τῷ Ἰορδάνῃ ποταμῷ τῷ τριακοστῷ ἔτει τῆς αὐτοῦ ἐνσάρκου γεννήσεως, πρὸ ἓς εἰδῶν Νοεμβρίων, Τουτέστι κατὰ Αἰγυπτίους Ἀθὺρ δωδεκάτῃ, κατὰ Ἕλληνας 1 ff zu den Monatsangaben vgl. W. Kubitschek, Die Kalenderbücher von Florenz, Rom und Leyden (Denkschr. Wiener Akad. B. 57. 1915) S. 74 ff; dort weitere Schriften über die einzelnen Fragen — 8", "candidate_score": 0.643229, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_13", "bdc_text": "oben [Nr. 31 ] S. 183 , Anm. 1 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1346", "psc_text": "τάξει ἐπὶ τὴν τοῦ ὁμοίου αὐτῷ κατῆλθεν ζήτησιν, ἵνα ἀναπληρώσῃ τὸν δωδέκατον ἀριθμόν, καὶ εὑρὸν † αὐτὸν ἐπληρώθη, φανερὸν εἶναι ἐξ αὐτοῦ τοῦ σχήματος τοῦ στοι- V Μ lat. Hipp. 1 ὑπεξαιρούμενος Hipp. | δὲ < Hipp. | τὸν ἐπίσημον Hipp. 1f καὶ — γραμμάτων < Hipp. 2 τὸν, ὸν auf Rasur Vcorr τὸν τῶν < —6 μέχρι γὰρ — αἰώνων < Hipp. 3 ε Ausg.] Θ V M Ε lat. 4 V M cum . . . appositum est lat. 5 ὀκτώ auf Rasur Vcorr 7 τριῶν] τριάκοντα V M tribus lat. τῶν τριῶν Hipp. | τρὶς < Hipp. 8 τρὶς γὰρ — < lat. 8f καὶ αὐτὴ δὲ — ἐγέννησεν < Hipp. 9 ἐφ᾿ τε < lat. Hipp. 10 παρ’ αὐτοῖς < lat. Hipp. | nach ἀριθμὸν hat einen ängeren Zusatz | καὶ ἐπεὶ] ἐπειδὴ δὲ Hipp. 11 ἀποστὰς < καταλείψας Hipp. | ἄνω < Hipp. | ἕνδεκα", "candidate_score": 0.643158, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_96_98", "bdc_text": "Misc. Tig. I /11-29 . Bullinger lernte ihn vermutlich um 1524 in Zürich kennen und studierte 1527 bei ihm Griechisch ( HBD 11 , 12 ) . Collin war bei Bullingers letzter Begegnung mit Zwingli in Bremgarten anwesend ( HBRG III 49 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2903", "psc_text": "καὶ τῇ μετ᾿ αὐτὴν τὸ ἐπίσημον ἐπιγράψας τὸ τῆς ἕκτῆς ἑρμηνείας ὅνομα ἐδήλωσαν . . . Τετραπλᾶ γάρ εἰσι τὰ Ἐλληνικά, ὅταν αἰ τοῦ Ἀκύλα καὶ Συμμάχου καὶ τῶ ἑβδομήκοντα δύο καὶ Θεοδοτίωνος ἑρμηνεῖαι συντεταγμέναι ὦσι· τῶν τεσσάρων δὲ τούτων σελίδων ταῖς δυςὶ ταῖς Ἐβραϊκαῖς συναφθεςῶν Ἐξαπλᾶ καλεῖται· ἐὰν δὲ καὶ ἡ έμπτη καὶ ἡ ἕκτη ἑρμηνεία συναφθῶσιν ἀκολούθως τούτοις Ὀκταπλᾶ καλεῖται., . . τὰς δύο Ἐβραϊκὰς πρώτας κειμένας, μετὰ ταύτας δὲ πρώτην τὴν τοῦ Ἀκύλα τεταγμένην, μεθ᾿ ἣν καὶ τῆν τοῦ Συμμάχου, ἔπειτα τὴν τῶν ἑβδομήκοντα δύο, μεθ᾿ ἃς ἡ τοῦ Θεοδοτίωνος συντέτακται καὶ ἑξῆς ἡ Πέμπτη τε καὶ ἕκτη . . . Ὠριγένης πυθόμενος τὴν τῶν ἑβδομήκοντα δύο ἔκδοσιν ἀκρβῆ εὢαι μέσην ταύτην συνέθηκεν, ὅπως τὰς ἐντεῦθεν καὶ ἐντεῦθεν ἑρμηνείας διελέγχῃ; beachte auch Panarin haer. 65, 4, 5ff zu Psal. 109,3 ὡς οἱ ἑβδομήκοντα ἡραμήνευσαν· ὡς δὲ οἱ ἄλλοι ἐκδόται, Ἀκύλας μὲν. . . Σύμμαχος δέ. . .", "candidate_score": 0.643123, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_148_150", "bdc_text": "Krämerseelen , gewinns üchtige Leute , SI II 815 f. Mit «Grischeneier» waren in erster Linie die beiden Familien italienischen Ursprungs , Manuel und May gemeint ( Feller 166 . 233 ) . vocant , oriundis senatu motis ac Bernates antiqui ac clari generis in eorum locum subrogentur E ntspricht dem 6 . Artikel der Eingabe des Landvolks , 5 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_460", "psc_text": "16 <τούτοις> * Ι <Γνωστικοί> οῦ aus ῶν V Ι Νικολάου < V 18 <μὲν> * 19 πράγμασι] προστάγμασιν M 22 ἐλθόντος V 23 δοθέντι, ι auf Rasur V corr δοθέντος M 24 ünterscbrüt κατὰ Νικολαϊτῶν V Κατὰ Γνωστικῶν τῶν καὶ Βορβοριτῶν ݲ, τῆς δὲ ἐκολουθίας κݲςݲ. Πάλιν οὗτοι οἱ Γνωστικοὶ διαφόρως ἀπὸ τούτου φυόμενοι ἠπατημένοι ἄνθρωποι, ὥσπερ ἀπὸ κοπρίας καρποί, ὡς παντί τῳ δῆλόν ἐστι καὶ φωρατὸν πρὸς δοκιμὴν ἀληθείας οὐ μόνον εἴποιμι πιστοῖς ἀλλὰ τάχα καὶ ἀπίστοις, ἐν τῷ κόσμῳ ἐβλάστησαν· τὸ γὰρ Μήτραν καὶ αἰσχρότητα λέγειν καὶ τὰ ἄλλα πῶς οὐχὶ καταγέλαστα φανείη πᾶσιν ἀνθρώποις, » Ἕλλησί τε καὶ βαρβάροις, σοφοῖς τε καὶ ἀνοήτοις«; πολλὴ δὲ συμφορὰ καὶ μεγίστη ὡς εἰπεῖν ταλαιπωρία, τοὺς ἐν καταγνώσει καὶ ἐν πλάνῃ ἐπισείεσθαι ὴμῖν τῶν αἱρέσεων ἀρχηγοὺς καὶ ἐπανίστσθαι ὥσπερ κνωδάλων πλῆθος, ὀχλήσεις τε καὶ δυσοδμίας κνισμούς τε καὶ ἐπεντριβὰς ἡμῖν ἐμποιοῦντας διὰ τῆς τοῦ] μυθοποιοῦ πλάνης. οὑτοι δὲ οἱ τούτῳ", "candidate_score": 0.643094, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_159_161", "bdc_text": "Den Erlaß der «Fastnacht- H ühner» hat das Landvolk bereits 1528 verlangt ( s. de Quervain 92 ) . - Diese Forderung wurde in der Eingabe vom 5 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2441", "psc_text": "Τετρὰς ἐπιφώσκουσα ist aber ja sachlich dasselbe, wie Τρίτη ὀψέ Hätte Epiph. also in dem mit ἥτις ἦν zu beginnen Satz eine Angabe über Dienstag Nacht machen wollen, so müßte er sich grundlos wiederholt und dazu noch widersprochen haben. Auch die letzten Worte S. 297,9 ἐπιφώσκουσα κυριακὴ πεωτεκαιδεκάτη νυκτερινή bedürfen wohl einer Änderung. Wenn der Freitag (genauer Donnerstag Abend bis Freitag Abend) die τεσσαρεσκαιδεκάτη war, so kann die Nacht vom Samstag zum Sonntag nur die ἑκκαιδεκάτη sein; S. 297, 10f διὰ τὴν πεντεκαιδεκάτην τῆς σελήνης spricht nicht dagegen 1f gemeint ist Matth. 26,2; vgl.ep. ad Eus. et Marc. ὥς φησι καὶ ὁ ἱερώτατος Ματθαῖος περὶ τοῦ σωτῆρος ὅτι εἴρηκε τοῖς μεαθηταῖς· οἴδατε ὅτι μετὰδύο ἡμέρας τὸ πάσχα γίνεται καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοται εἰς τὸ σταυρωθῆναι. Epiph. versteht die die Stelle so, als ob Jesus hätte sagen wollen, daß eigentlich erst in zwei Tagen das Passah gefeiert werden sollte", "candidate_score": 0.642789, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_147_149", "bdc_text": "deshalb auch übertragen : Krämerseelen , gewinns üchtige Leute , SI II 815 f. Mit «Grischeneier» waren in erster Linie die beiden Familien italienischen Ursprungs , Manuel und May gemeint ( Feller 166 . 233 ) . vocant , oriundis senatu motis ac Bernates antiqui ac clari generis in eorum locum subrogentur E ntspricht dem 6 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_916", "psc_text": "(die Zahlen eigentlich zur folgenden überschrift) 11 κατὰ Οὐαλεντίνων τῶν καὶ Γνωστικῶν V κατὰ Οὐαλεντίνων τῶν καὶ Γνωστικῶν Γα ἢ καὶ λαݲ M 12 <αὐτ>ῶν 13 τάς τε ἄλλας getilgt, ür hinter ἐπαγγειλάμενοι ein τε angeflickt Vcorr * 〈ἐλέγχειν〉 * 15 ὅσαπερ zu ὡς ändert Vcorr; lies wohl ὥσπερ * 16 ἔνεστι] ἔστι M 17 † κ·εκυημένας] lies wohl τρόπους) κεκτημένας * ἔλεγχον] λόγον getilgt u. ἔλεγχον am Rande gesetzt Vcorr 18 ἑαυτοὺς V πολίας συζυγιῶν τε καὶ ὀγδοάδων καὶ ἀρρενοθηλείων αἰώνων <κατ᾿> ἄλλην ἄλλης ἰσορρόπως πεπληγμένων, οὐκέτι μὲν κατὰ χρόνους τάττων διαδοχῆς τὴν σύνταξιν, ἀλλὰ κατὰ πρόβασιν ἀφ᾿ ἑτέρας εἰς ἑτέραν διερχόμενος. ἐν ἑνὶ γὰρ χρόνῳ οὑτοι πάντες ὡς μύκητες ἐκ γῆς ἐβλάστησαν καὶ ὥσπερ κακόρ<ρ>εκτα καὶ δυσώδη βοτανῶν καὶ χόρτος ἀκανθώδης καὶ ὡς φωλεὸς πολλῶν σκορπίων ἐξ ἑνὸς πάντες καιροῦ τῷ βίῳ ἐβλάστησαν καί, ὡς προεῖπον, δίκην μυκήτων ἀμορφίας ὑπὸ μίαν θῆξιν πεφήνασιν, ὡς καὶ ἤδη τῷ ἁγιωτάτῳ", "candidate_score": 0.642784, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_96_98", "bdc_text": "Misc. Tig. I /11-29 . Bullinger lernte ihn vermutlich um 1524 in Zürich kennen und studierte 1527 bei ihm Griechisch ( HBD 11 , 12 ) . Collin war bei Bullingers letzter Begegnung mit Zwingli in Bremgarten anwesend ( HBRG III 49 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2898", "psc_text": "τὴν μὲν πολιτείαν ἐνησκεῖτο, τὰς δὲ γραφὰς ἡρμήνευσεν; darnach Suidas s. v. Ὠριγένηε ΙΙ 1; 1279, 14 Bernhardy πᾶσαν δὲ θείαν γραφῆν ἡρμήνευσεν ἐπὶ ἔτη ιݲηݲ (liew wohl κݲηݲ). — Die 28 Jahre als Zeit, über die sich die Auslegungstätigkeit des Origenes erstrechte, enthalten wohl gute geschichtliche Erinnerung. Denn nach dem Ausbruch der decianischen Verfolgung hat Origenes keine Schriften mehr verfaßt; andrerseits untrliegt es keinem Anstand, den Johanneskommentar, mit deme er began, auf etwa 221 anzusetzen. Der Irrtum des Epiph. liegt freilich darin, daß er den Origenes diese ganze Zeit in Tyrus zubringen läßt. — Der Tod in Tyrus ist außerdem bezeugt durch Hieronymus vir. ill. 54 mortuus est Tyri, in qua urbe et sepultus est u. ep. 84, 7, 6; S. 130, 3f Hiberg centum et quinquaginta prope anni sunt, ex quo origenes dorminit Tyri, sowie durch eine Überlieferung bei Photius cod. 118 φαςὶ δὲ αὐτὸν ὅ τε Πάμφιλος", "candidate_score": 0.642766, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_113", "bdc_text": "Graubünden ) und 1528 an der Berner Disputation teil. Seit 1533 war er Schulherr .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1630", "psc_text": "διδασκαλεῖον. ἡ δὲ αἵρεσις ἔτι καὶ νῦν ἔν τε Ρώμῃ καὶ ἐν τῇ Ἰταλίᾳ, ἐν Αἰγύπτῳ τε καὶ ἐν Παλαιστίνῃ, ἐν Ἀραβίᾳ τε καὶ ἐν τῇ Συρίᾳ, ἐν Κύπρῳ τε καὶ Θηβαΐδι, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ Περσίδι καὶ ἐν ἄλλοις τόποις εὑρίσκεται. μεγάλως γὰρ ὁ πονηρὸς ἐν αὐτῷ κατίσχυσε τὴν ἀπάτην. Οὗτος τὸ γένος Ποντικὸς ὑπῆρχεν, Ἑλενοπόντου δὲ φημι, Σινώπης δὲ πόλεως, ὡς πολὺς περὶ αὐτοῦ ᾄδεται λόγος. τὸν δὲ πρῶτον αὐτοῦ βίον παρθενίαν δῆθεν ἤσκει· μονάζων γὰρ ὑπῆρχεν καὶ ἐπισκόπου τῆς ἡμετέρας ἁγίας καθολικῆς ἐκκλησίας. χρόνου δὲ προϊόντος προσφθείρεται παθένῳ τινὶ καὶ ἐξαπατήσας τὴν παρθένον ἀπὸ τῆς ἐλπίδος αὐτήν τε καὶ ἑαυτὸν κατέσπασε καὶ τὴν φθορὰν ἀπεργασάμενος ἐξεοῦται τῆς ἐκκλησίας ὑπὸ τοῦ ἰδίου πατρός. ἡν γὰρ αὐτοῦ ὁ πατὴρ δι᾿ ὑπερβολὴν εὐλαβείας τῶν διαφανῶν καὶ σφόδρα τὰ] τῆς ἐκκλησίας ἐπιμελομένων, διαπρέπων ἐν τῇ τῆς ἐπισκοπῆς λειτουργίᾳ. πολλὰ δὲ δῆθεν ὁ Μαρκίων καθικετεύσας καὶ αἰτήσας μετάνοιαν οὐκ εἴληφε", "candidate_score": 0.642756, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_32", "bdc_text": "Proinde , si quid tum scripseras , quod me vel Megandrum Kaspar Megander ( Großmann ) , s. oben [Nr. 39 ] S. 214 f , Anm. 53 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2559", "psc_text": "33ff 1 überschrift: κατὰ Μελχισεδεκινανῶν λݲεݲ ἢ καὶ νݲεݲ Μ, in U fehlt eine Überschrilft, erst eine spätere hand setzt die Beschreibungder Anakephalaiosis II 212, 25ff (μελχισεδεκιανοὶ οἹ τὸν μελχισεδὲκ γεραίροντες—καὶ λέγειν τετολμηκότες) ind die Lücke 4 δύναμιν + <αὐτὸν>? * 5 ἀκατωνομάστοις Μ | <ἀληθ>ῶς *] ὡς ΜU 7 δὲ ἡγοῦνται] διηγοῦνται Μ | ἐληλυθῶτα Μ 9 εἶ <Μ 10 φησὶν αὐτὸν U 11 ἀγωγῆ U 12 ἀπάτορ, ἀμήτορ Μ 13 <ἐγένετο> * | ἁγίου ? 15 ἐπιπλάστως Μ Ἐξ αὐτῶν δὲ τῶν ῥητῶν ἡ αὐτῶν ἀνατροπὴ γίνεται. ὡς γὰρ λέγει περὶ τοῦ κυρίου ὁ Δαυὶδ προφητεύων, κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδὲκ ἱερέα αὐτὸν καθίστασθαικ, ἐν ταὐτῷ ἔσεσθαι τὸν Χριστὸν ἱερέα διηγεῖται ἡ θεία γραφή. εὑρίσκεται δὲ εὑθὺς λέγων * »ἀφομοιούμενος τῷ υἱῷ τοῦ θεοῦ μένει ἱερεὺς εἰς τὸ διηνεκές«. εἰ δὲ ἀφομοιοῦται τῷ υἱῷ τοῦ θεοῦ, οὐκ ἴσος τυγχάνει τῷ υἱῷ τοῦ θεοῦ. πῶς γὰρ", "candidate_score": 0.642477, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_121", "bdc_text": "oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , seit 1517 Kaplan in Kilchberg ( Kt . Zürich) , 1523 Pfarrer in Regensdorf ( Kt . Zürich) , 1526 Kaplan bzw. Helfer am Fraumünster in Zürich. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2130", "psc_text": "466, 29 Schwartz τῶν προρρήσεων αὐτῆς μέμνηται (sc. der Anonymus), δι᾿ ὧν πολέμους ἔσεσθαι καὶ ἀκατασταςίας προεμαντεύσατο — 8 gemeint ist das Jahr 376 — 16 f vgl. Kol. 2, 19 — 18 ff vgl. den Anonymus bei Eusebius h. e. V 17, 4; S. 470, 19 ff Schwartz εἰ γὰρ μετὰ Κοδρᾶτον καὶ τὴν ἐν Φιλαδελφίᾳ Ἀμμίαν, ὥς φασιν, αἱ περὶ Μοντανὸν διεδέξαντο γυναῖκες τὸ προφητικὸν χάρισμα, τοὺς ἀπὸ Μοντανοῦ καὶ τῶν γυναικῶν τίνες παρ᾿ αὐτοῖς διεδέξαντο, δειξάτωσαν· δεῖν γὰρ εἶιναι τὸ προφητικὸν χάρισμα ἐν πάσῃ τῇ ἐκκλησίᾳ μέχρι τῆς τελείας παρουσίας ὁ ἀπόστολος ἀξιοῖ M U 1 προφήτης1 Μ | προφῆτις2 U, vgl. Z. 19 2 ἐκ πανταχόθεν] πάντοθεν U | τὸ ἅγιον πνεῦμα καὶ < U 4 καὶ < Μ | ἐτελέσθησαν U 5 πληροῦνται Μ 7 ἐστιν Μ 8 πλείω + ἢ U | διακόσια † ἐνενήκοντα] διακόσια εἴκοσι Pet. διακόσια ἐννεακαίδεκα Scaliger Zahn: gegen beides", "candidate_score": 0.642358, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_166_168", "bdc_text": "März 1529 aufgestellt , s. de Quervain 43 f; Köhler , Ehegericht I 319 f. Das Gericht setzte sich aus folgenden Mitgliedern zusammen : In der Stadt zwei Prediger , zwei Vertreter des Kleinen und vier ( ursprünglich zwei ) des Großen Rates ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2799", "psc_text": "* |ἐπιμετρῆται Μ 21 τὸ μὴ φαρμακεύειν hinter ἀδηφαγεῖν U 23 πραΰνεσθαι U 23f ἐπιδύειν Μ 24 τὸ δὲ Dind., Öh.] τῷ δὲ MU 25 * etwa <ὅτι κατὰ θεὸν γίνεται>* | κεκτημένη Μ καὶ τὰ ἄλλα ὅσα ἐστὶ τοιαῦτα θατέρως ἔχει τῆς ἐπιτροῆς τὸ μέτρον. 2. Ἀλλ᾿ ὡς περὶ τούτων εἰπεῖν προειλήφαμεν, ἐν ὀλίγῳ χώρῳ οὗτοι ὑπάρχουσι, περὶ τὴν Φρυγίαν τε καὶ Κιλικίαν καὶ Παμφυλίαν. τί οὖν; ἆρα ἐκκόπτεται ἡ ἐκκλησία ἡ ἀπὸ γῆς περάτων ἄρχι γῆς περάτων; καὶ οὐκέτι <στήσεται ὅτι> »εἰς πᾶσαν τὴν γῆν ἐξῆλθεν ὁ φθόγγος αὐτῶν καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης τὰ ῥήματα αὐτῶν«; οὐδὲ οὐκέτι τὸ παρὰ τοῦ σωτῆρος εἰρημένον στήσεται τό »ἔσεσθέ μοι μάρτυρες ἄχρι ἐσχάτου τῆς γῆς;« εἰ μὲν γὰρ οὐκ ἔστιν ἐν σεμνότητι ὁ γάμος καὶ κατὰ θεὸν ὁ γάμος καὶ ζωὴν ἔχων ὀ γάμος, * γεννηθῶσιν ἄνευ γάμου· εἰ δὲ ἀπὸ γάμου γεννῶνται, ἄρα βέβηλοί εἰσι διὰ τὸν γάμον.", "candidate_score": 0.642271, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_2", "bdc_text": "Quominus autem eas acceperim , D. Nicolai VadivilliiNiklaus von Wattenwyl , gest. 1551 , ältester Sohn des Schultheißen Jakob von Wattenwyl , Priester , Dr. des kanonischen Rechtes , seit 1508 Chorherr am St .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2119", "psc_text": "legem accipiunt, patrem et filium et spiritum confitentur, carnis resurrectionem expectant, quae et catholica ecclesia praedicat: quosdam autem suos prophetas, id est Montanum nomine et Priscillam et Maximillam adnuntiant M U 5 Überschrft κατὰ τῶν σκαταφρύγα (!) ἤτοι μοντανιστῶν καλουμένων ἢ καὶ τασκοδρουπτῶν μݲηݲ ἢ καὶ μݲηݲ Μ κατὰ τῶν φρυγαστῶν εἴτουν μοντανιστῶν καλουμένων ἢ καὶ τὰς κοδρουγειτῶν κݲηݲ ἢ καὶ μݲηݲ U 8 οὗτοι] αὐτοὶ Μ 10 τοῦ < U | καὶ ὁ Μαρκίων—Τατιανὸν < Μ 13 κατὰ φρύγα Μ | καὶ αὐτοὶ < Μ 14 παλαιᾶς καὶ νέας διαθήκης *] παλαιὰν καὶ νέαν διαθήκην MU λέγουσι, Μοντανὸν δέ τινα προφήτην αὐχοῦσιν ἔχειν καὶ Πρίσκιλλαν καὶ Μαξίμιλλαν προφήτιδας· οἷς προςέχοντες τὸν νοῦν ἐξετράπησαν. περὶ δὲ πατρὸς καὶ υἱοῦ καὶ ἁγίου πνεύματος ὀμοίως φρονοῦσι τῇ ἁγίᾳ καθολικῇ ἐκκληςίᾳ, ἀπέσχισαν δὲ ἑαυτούς, »προςέχοντες πνεύμασι πλάνης καὶ διδασκαλίαις δαιμονίων«, λέγοντες ὅτι »δεῖ ἡμᾶς, φηςί, καὶ τὰ χαρίσματα δέχεσθαι«. καὶ ἡ ἁγία δὲ", "candidate_score": 0.64218, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_159", "bdc_text": "Den Erlaß der «Fastnacht- H ühner» hat das Landvolk bereits 1528 verlangt ( s.", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2224", "psc_text": "βούλονται ἄγειν τὸ Πάσχα ὁποίᾳ δἂν ἐμπέσῃ ἡ τεσσαρεσκαιδεκάτη τῆς σελήνης· οἱ δὲ ἐν τῇ Καππαδοκίᾳ τὴν αὐτὴν μίαν ἡμέραν τὴν πρὸ 4 vgl. Lev. 23,5 Num. 9,4f u. Deut. 27,26; dazu Hippolyt refut. VIII 18, 1; S. 237, 18f Wendland — 7 vgl. Lipsius, Die Pilatusakten2 1886 S. 26f. Der 25. März, die julianische Nachtgleiche, als Todestag Christi schon bei Hippolyt, Ostertafel u. in Dan. IV 23; S. 242,6; Bonwetsch Tertullian adv. Jud. 8 — 9 vgl. Polykrates bei Eusebius h e. V 24,6; S. 492,6ff Schwartz οὗτοι πάντες ἐτήρησαν τὴν ἡμέραν τῆς τεσσαρεσκαιδεκάτης τοῦ πάσχα κατὰ τὸ εὐαγγέλιον . . ., ὅταν ὁ λαὸς ἤρνυεν τὴν ζύμην Hippolyt refut. VIII 18, 1; S. 237, 16ff Wendland συνιστάνουσι δεῖν τὸ πάσχα τῇ τεσσαρεσκαιδεκάτῃ τοῦ πρώτου μηνὸς φυλάσσειν κατὰ τὴν τοῦ νόμου διαταγήν, ἐν ᾗ ἂν ἡμέρᾳ ἐμπέσῃ Ps. Tertullian adv. omn. haer. 8 pascha enim dicit (Blastus) non aliter", "candidate_score": 0.641805, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_117_119", "bdc_text": "und wurde 1552 Pate von dessen Enkelin Verena ( HBD 43 , 13 ) . - Lit. : Z VII 198 , Anm. 1 ; LL I 193f ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_954", "psc_text": "392, 13 u. die etwas anders angelegte Ableitung bei Ptolemaeus Irenaeus I 12, 1 I 110 Harvey τοῦ μὲν Θελήματος (sc. εἰκόνα εἶναι) τὴν Ἀλήθειαν, τῆς δὲ Ἐννοίας Νοῦν, καὶ διὰ τούτου τοῦ Θελήματος ὁ μὲν ἄρρην εἰκὼν τῆς ἀγεννήτου ἐννοίας γέγονεν, ὁ δὲ θῆλυς τοῦ Θελήματος· τὸ Θέλημα τοίνυν δύναμις ἐγένετο τῆς ἐννοίας Y M 1 Χάριν· οἰκείως] χαριοικῶς M | ἐπικεχωρηγηκέναι M 2 θησαύρισμα M | τοῖς ἐκ τοῦ Μεγέθους < M 3 ἅπαντα, ἅ getilgt Vcorr 4 > Ἔννοια st. ἄφθαρτος Dibelius | αἰώνια *] αἰωνία V < M 5 ἐπ’ ὄρεξιν 7 Ἀγε///ήτου, ν ausradiert Vcorr Ἀγεννήτου M S προσενεγκαμένη M 9 καὶ] Dind. 10 ὀνομάσθη M 12 ἀπὸ μερισμῶν V 13 * etwa > * | ἐξ αὐτῶν *] ἐξ αὐτοῦ V M | ἐν ἐν αὐτῷ] * τικὰ φῶτα μερισθεῖσι. μετὰ τοῦτο ἡ Ἀλήθεια μητρικὴν προενεγκαμένη παρουνικίαν ἐθήλυνε τὸν Πατέρα ἑαυτῆς εἰς ἑαυτὴν καὶ", "candidate_score": 0.641783, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_76_78", "bdc_text": "Bullinger muß ihn bereits 1523/24 in Zürich kennengelernt haben. - Lit. : Z VIII 372 , Anm. 12 ; HBLS II 247 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_890", "psc_text": "γε- 7 Jes. 8, 1 — 12 die Zalil ruht auf der Chronik des Eusebius: 2015 (= die Jahre zwischen Abraham u. Christus, vgl. Eusebius-Hieronymus Chronik S. 169, 14f Helm) weniger 753 ergibt als Rest 1262 = Ol. 6, 3 (6, 2 Hieron.) = 3. Jahr des Ahas. Dazu stimmen die 11 Jahre in Ζ. 26, wenn Hiskia bei der Thronbesteigung 25 ährig war — 18 Luk. 1, 35 — 21 I Tim. 2, 5 — 23ff vgl. haer. 78, 16, 4 — 24 Jes. 8, 3 — 25 vgl. Eusebius ecl. proph. IV 4; Migne 22, 1204C τινὸς τῶν ἐκ περιτομῆς εἰρηκότος ἀκούσας μέμνημαι, ταῦτα τῷ Ἄχαζ προφητεύεσθαι περὶ Ἐζεκίου (ebenso Hieronymus zu Jes. 7, 14; Migne 24, 109 B) V M 1 〈μεγάλου〉 * 4 vor γῆ ein ἡ getilgt Vcorr | οὐκ ἠδύναντο V 8 καὶ hineingeflickt Vcorr | γράψει ἐν] γράψειεν Μ | τις < M", "candidate_score": 0.64178, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_89", "bdc_text": "Collin erwarb das Zürcher Bürgerrecht , heiratete und wurde 1526 mit seinem Freund Ammann als Griechischlehrer an der Großmünsterschule angestellt. 1528-1531 erfüllte er zahlreiche kirchliche und diplomatische Missionen .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2130", "psc_text": "466, 29 Schwartz τῶν προρρήσεων αὐτῆς μέμνηται (sc. der Anonymus), δι᾿ ὧν πολέμους ἔσεσθαι καὶ ἀκατασταςίας προεμαντεύσατο — 8 gemeint ist das Jahr 376 — 16 f vgl. Kol. 2, 19 — 18 ff vgl. den Anonymus bei Eusebius h. e. V 17, 4; S. 470, 19 ff Schwartz εἰ γὰρ μετὰ Κοδρᾶτον καὶ τὴν ἐν Φιλαδελφίᾳ Ἀμμίαν, ὥς φασιν, αἱ περὶ Μοντανὸν διεδέξαντο γυναῖκες τὸ προφητικὸν χάρισμα, τοὺς ἀπὸ Μοντανοῦ καὶ τῶν γυναικῶν τίνες παρ᾿ αὐτοῖς διεδέξαντο, δειξάτωσαν· δεῖν γὰρ εἶιναι τὸ προφητικὸν χάρισμα ἐν πάσῃ τῇ ἐκκλησίᾳ μέχρι τῆς τελείας παρουσίας ὁ ἀπόστολος ἀξιοῖ M U 1 προφήτης1 Μ | προφῆτις2 U, vgl. Z. 19 2 ἐκ πανταχόθεν] πάντοθεν U | τὸ ἅγιον πνεῦμα καὶ < U 4 καὶ < Μ | ἐτελέσθησαν U 5 πληροῦνται Μ 7 ἐστιν Μ 8 πλείω + ἢ U | διακόσια † ἐνενήκοντα] διακόσια εἴκοσι Pet. διακόσια ἐννεακαίδεκα Scaliger Zahn: gegen beides", "candidate_score": 0.641666, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_116", "bdc_text": "1527 war Ammann einer der Griechischlehrer Bullingers ( HBD 11 , 12 )", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2017", "psc_text": "Μ 10 † σκοποῦ] lies wohl ἐκ τῆς ὀπῆς * 11 <τε>* 13 Unterschrift κατὰ Λουκιανιστῶν V M 14 κατὰ Ἀπελληϊανῶν, εἰκοστὴ τετάρτη ἡ καὶ μݲδݲ V M 16 συνιστάμενος Μ παρὰ τοῦς ἄλλους βούλεται δογματίζειν καὶ κατὰ μὲν τοῦ ἑαυτοῦ διδασκάλου ὁπλιςάμενος ἑαυτὸν καὶ κατὰ τῆς ἀληθεῖας, εἰς τὸ συναγείρειν ἑαυτῷ καὶ αὐτὸς σχολὴν πεπλανημένων ἀνθρώπων, τὰ τοιαῦτα βούλεται δογματίζειν, φάσκων μὲν ὅτι οὐχ οὕτως, φηςί, γεγένηται, ἀλλὰ πεπλάνηται Μαρκίων, ἵνα πανταχόθεν ἑαυτῆν ἐλέγχουςά τε ἡ ἄνοια καὶ ἡ ἀνομία ἐν ἑαυτῇ συντριβομένη φανήσεται καὶ καθ’ ἑαυτῆς τὴν ἀνατροπὴν ἐπεγείρουσα, τῆς ἀληθίας ἀεὶ ἑδραίας οὔσης καὶ μὴ χρείαν ἐχούσης βοηθείας, ἀλλὰ αὐτοσυστάτου οὔσης καὶ παρὰ θεῷ τῷ ὄντως <ὄντι> ἀεὶ συνιστωμένης. φάσκει γοῦν οὗτος ὁ προειρημένος Ἀπελλῆς καὶ οἱ ἀπ’ αὐτοῦ ὅτι οὐκ εἰσὶ τρεὶς ἀρχαὶ οὔτε δύο, ὡς τοῖς περὶ Λουκιανὸν καὶ Μαρκίωνα ἔδοξεν, ἀλλά, φηςίν, εἷς ἐστιν ἀγαθὸς θεὸς καὶ μία ἀρχὴ καὶ μία δύναμις ἀκατονόμαστος· ᾧ", "candidate_score": 0.641561, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_148_150", "bdc_text": "Krämerseelen , gewinns üchtige Leute , SI II 815 f. Mit «Grischeneier» waren in erster Linie die beiden Familien italienischen Ursprungs , Manuel und May gemeint ( Feller 166 . 233 ) . vocant , oriundis senatu motis ac Bernates antiqui ac clari generis in eorum locum subrogentur E ntspricht dem 6 . Artikel der Eingabe des Landvolks , 5 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_187", "psc_text": "die Überschrift erst zwischen πράττουσι u. μόνοι Z. 6 5 Γορθηνοὶ U | τε < U | δὲ < U 6 Δωσίθεοι 9 πάσχα G 10 ἡμέραν μίαν *] ἡμέρας μιᾶς GUM 13 κατὰ Δοσιθέων ἀπὸ Σαμαρειτῶν τετάρτης (τετάρτη V), τῆς δὲ ἀκολουθίας ιݲγݲ η M) V G Μ κατὰ τετάρτη αἵρεσις ἀπὸ Σαμαρειτῶν, τρισκαιδεκάτη δὲ τῆ ἀκολουθία U 14 Δωσίθεοι VGM | πολλοὺς + τοὺς U 15 πολιτείαις M ἀπέχονται, ἀλλὰ καί τινες αὐτῶν ἐγκρατεύονται ἀπὸ γάμου μετὰ τὸ † βιῶσαι, ἄλλοι δὲ καὶ παρθενεύουσιν· ὡσαύτως τε περιτομὴν καὶ σάββατον καὶ τὸ μὴ θιγγάνειν τινὸς διὰ τὸ βδελύττεσθαι πάντα ἄνθρωπον ὁμοίως ἔχουσι. νηστείας δὲ τοὺς αὐτοὺς φυλάττειν καὶ ἐξασκεῖσθαι εἰσάγει ὁ λόγος. ἡ δὲ πρόφασις τοῦ τὸν δοσίθεον φρονῆσαι ταῦτα αὕτη· οὗτος συνεμίγη ἀπὸ Ἰουδαίων ὁρμώμενος εἰς τὰ τῶν Σαμαρειτῶν ἔθνη, ἐν παιδεύσει δὲ <τῇ> κατὰ τὸν προήκων δευτερώσεσί τε ταῖς παρ’ αὐτοῖς, θηρώμενος δὲ τὰ πρωτεῖα καὶ ἀποτυχὼν", "candidate_score": 0.64148, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_147_149", "bdc_text": "deshalb auch übertragen : Krämerseelen , gewinns üchtige Leute , SI II 815 f. Mit «Grischeneier» waren in erster Linie die beiden Familien italienischen Ursprungs , Manuel und May gemeint ( Feller 166 . 233 ) . vocant , oriundis senatu motis ac Bernates antiqui ac clari generis in eorum locum subrogentur E ntspricht dem 6 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_693", "psc_text": "61; II 65, 7 ötschau V M 3 αὐτοὺς M 4 ὀνόμασαν M 5 Ναζαρὲθ V 7 διαθήκῃ getilgt V corr 8 γραφία Μ Ι παρ’ Y 9 ὥστερ] καίπερ M Ι οὐδὲ] οὐδὲν M 10 οἱ < Μ 14 ἑβραϊκὴν . . . διάλεκτον aus ἑβραϊκῆ διαλέκτω Vcorr 15 γραφία M 16 στιχήρη V Ι παραλειπόμεναι VM 17 τὰ ἄλλα M 20 vor πεπιστευκέναι ein μὴ getilgt V στοῦ δὲ οὐκ οἶδ' εἰπεῖν, εἰ καὶ αὐτοὶ τῇ τῶν προειρημένων περὶ Κήρινθον καὶ Μήρινθον μοχθηρίᾳ ἀχθέντες ψιλὸν ἄνθρωπον νομίζουσιν ἤ καθὼς ἡ ἀλήθεια ἔχει διὰ πνεύματος ἀγίου γεγεννῆσθαι ἐκ Μαρίας διαβεβαιοῦνται. ἔστιν δὲ αὕτη ἡ αἱρεσις ἡ Ναζωραίων ἐν τῇ Βεροιαίων περὶ τὴν Κοίλην Συρίαν καὶ ἐν τῇ Δεκαπόλει περὶ τὰ τῆς Πέλλης μέρη καὶ ἐν τῇ Βασανίτιδι ἐν τῇ λεγομένῃ Κωκάβῃ, Χωχάβῃ δὲ Ἑβραϊστὶ λεγομένῃ. ἐκεῖθεν γὰρ ἡ ἀρχὴ γέγονε, μετὰ τὴν ἀπὸ τῶν Ἱεροσολύμων μετάστασιν πάντων τῶν μαθητῶν", "candidate_score": 0.641423, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_147_149", "bdc_text": "deshalb auch übertragen : Krämerseelen , gewinns üchtige Leute , SI II 815 f. Mit «Grischeneier» waren in erster Linie die beiden Familien italienischen Ursprungs , Manuel und May gemeint ( Feller 166 . 233 ) . vocant , oriundis senatu motis ac Bernates antiqui ac clari generis in eorum locum subrogentur E ntspricht dem 6 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_73", "psc_text": "Clemens AI. Protr. 13,3; 1 12,9 Stählin — 18 zu Θρᾷκες u. Hippolyt Chronik § 63; S. 52 Bauer; vgl. Panarion h. 39, 8, 3 G U M 1 — 10 Georgius monach. Chron. 93, 3 — 16 de Boor 1 δὲ] μέντοι Georg. | αἰὼν] ἀγὼν U 2 f προτέρων] προγενεστέρων Georg. 3 πρὸ πατρὸς υἱὸς ἐτελεύτα] φαίνεται υἱὸς πρὸ πατρὸς τελευτήσας Georg. 4 τε· λευτῶντες < Georg. | διαδόχους + τῶν πραγμάτων αὐτῶν Georg. | Georg. 5 ἐδίῳ θανάτῳ Georg. | τέθνηκεν + ἀλλὰ βιαίῳ Georg. | ἐξότου, ου aus ε von erster Hand M | δὲ < U 6 ἰδίας] οἰκείας Georg. πλαστουργίας Georg. 7 τεχνησάμενος + εἴδωλα Georg. | ἀπὸ] ἐκ Georg. 8 διὰ] ἀπὸ Georg. | ὅθεν] διὸ καὶ Georg. 10 αὐτοῦ < U 11 Σκυθία M | — ἐπίκλησις] ἡ τῆς διαδοχῆς ἐπίκλησις M | δὲ ἦν < G M 12 <πρώτη> Sal. 14,", "candidate_score": 0.641401, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_61", "bdc_text": "das Basler Glaubensbekenntnis von 1534 , ferner die erste Biographie Zwinglis .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1389", "psc_text": "τῆς γνώμης μυσταγωγοί, τοσαῦται καὶ ἀπολυτρώσεις. καὶ ὅτι μὲν εἰς ἐξάρνησιν τοῦ βαπτίσματος τῆς εἰς θεὸν ἀναγεννήσεως καὶ πάσης τῆς πίστεως ἀπόθεσιν ὑποβέβληται τὸ εἲδος τοῦτο ὑπὸ τοῦ Σατανᾶ, ἐλέγχοντες αὐτοὺς ἀπαγγελοῦμεν ἐν τῷ προσηκοντι τοπῳ. Λέγουσι δὲ αὐτὴν ἀναγκαίαν εἲναι τοῖς τὴν τελείαν γνῶσιν εἰληφόσιν, ἵνα εἰς τὴν ὑπὲρ πάντα δύναμιν ὦσιν ἀναγεγεννημένοι. ἄλλως γὰ;ρ ἀδύνατον > ἐντὸς Πληρώματος εἰσελθεῖν, ἐπειδὴ αὕτη ἐστὶν ἡ εἰς τὸ βάθος τοῦ Βυθοὺ κατάγουσα κατ’ αὐτούς. τὸ μὲν γὰρ βάπτισμα τοῦ φαινομένου Ἰησοῦ ἀφέσεως <εἶναι> ἁμαρτιῶν, τὴν δὲ ἀπολύτρωσιν τοῦ ἐν αὐτῷ Χριστοῦ εἰς τελείωσιν, καὶ τὸ μὲν ψυχικόν, τὴν δὲ πνευματικὴν εἶναι ὑφίστανται, καὶ τὸ μὲν βάπτισμα ὑπὸ Ἰωάννου κατηγγέλθαι εἰς μετάνοιαν, τὴν δὲ ἀπολύτρωσιν υπὸ Χριστοῦ κεκομίσθαι εἰς τελείωσιν. καὶ τοῦτ᾿ εἶναι περὶ οὗ λέγει »καὶ ἄλλο βάπτισμα ἔχω βαπτισθῆναι, καὶ πάνυ ἐπείγομαι εἰς αὐτό«. ἀλλὰ καὶ τοῖς υἱοῖς Ζεβεδαίου, τῆν μητρὸς αὐτῶν αἰτουμένης τὸ καθίσαι αὐτοὺς ἐκ δεξιῶν καὶ ἐξ", "candidate_score": 0.641392, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_146_148", "bdc_text": "Aiunt eos inter reliqua postulata sua a senatu populoque postulare , ut iunioribus vel a Svevis vel a Gallis , quos ipsi GrischeneierUrsprünglich die Einwohner von Gressoney ( am Monte Rosa , Italien ) , die als Krämer die Schweiz durchzogen ; deshalb auch übertragen : Krämerseelen , gewinns üchtige Leute , SI II 815 f. Mit «Grischeneier» waren in erster Linie die beiden Familien italienischen Ursprungs , Manuel und May gemeint ( Feller 166 . 233 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_21", "psc_text": "μβ μݲγݲ (beide Zahlen Σαβελλιανοὶ < Ὠριγένειοι οἰ καὶ αἰσχροποιοί M Μ καὶ < G R Μ 27 f τοῦ anaceph.] τοῦ καὶ G R M 29 Ἀκωανῖται anaceph. Αὐδιανῶν τὸ σχίσμα, πεντηκοστὴ πρώτη Φωτεινιανοί, πεντηκοστὴ δευτέρα Μαρκελλιανοί, πεντηκοστὴ τρίτη Ἡμιάρειοι, πεντηκοστὴ τετάρτη Πνευματομάχοι οἱ καὶ Μακεδονιανοὶ καὶ Ἐλευσίου μαθηταί, οἱ τὸ ἅγιον τοῦ θεοῦ πνεῦμα βλασφημοῦντες, πεντηκοστὴ πέμπτη Ἀεριανοί, πεντηκοστὴ ἕκτη Ἀετιανοὶ οἱ καὶ Ἀνόμοιοι, οἷς συνάπτεται Εὐνόμιος, μᾶλλον δὲ ὁ Ἄνομος· πεντηκοστὴ ἐβδόμη Διμοιρῖται, οἱ μὴ τελείαν τὴν Χριστοῦ ἐνανθρώπησιν ὁμολογοῦντες , οἱ καὶ Ἀπολλιναρῖται, πεντηκοστὴ ὀγδόη οἱ καὶ τὴν ἁγίαν Μαρίαν τὴν ἀειπάρθενον λέγοντες μετὰ τὸ τὸν σωτῆρα γεγεννηκέναι τῷ Ἰωσὴφ συνῆφθαι, οὕστινας ἐκαλέσαμεν Ἀντιδικομαριαμίτας, πεντηκοστὴ ἐνάτη οἱ καὶ εἰς ὄνομα τῆς αὐτῆς Μαρίας κολλυρίδα προσφέροντες, οἳ καλοῦνται Κολλυρι- διανοί, ἐξηκοστὴ Μασσαλιανοί, οἷς συνάπτονται Μαρτυριανοὶ οἱ ἀπὸ Ἑλλήνων καὶ Εὐφημῖτυαι καὶ Σατανιανοί. 5. Ἐπανιὼν δὲ αὖθις καὶ διελὼν ταύτας κατὰ βιβλίον ὑποδείξω ἐν ταύτῃ μου τῇ ἀνακεφαλαιώσει,", "candidate_score": 0.641377, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_46", "bdc_text": "Gaspar Megander , Franciscus Franz Kolb , s. oben S. 215 , Anm. 54 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_46", "psc_text": "ff — 14 Gen. 5, 5 — 15 Gen. 5, 6. 9. 12. 15 — ff vgl. liber Jub. 4, 15 u. 22 Littmann GY M 6 — iiaer. 34 ausgezogen im Crypto-Ferratensis Ba (= f ) ; noch kürzer u. zugleich freier sind die Auszüge bei Nicetas Choniates, Thesaurus orthod. fidei 16 —20 Chron. pasch. 23 B; S. 40 Dindorf 2 * <σῴζεσθαι> * 3 δήγματα G | διδάγματα + τὰ M 5 Ε; * ; die Überschriften der 4 ersten Ηäresen sind in den Handschriften Daß Epiphanius tatsächlich auch hier Zahlen beweisen die Spuren bei S. 173,22 (Apparat) 176, 18 177, 12 179,18 u. 20 8 vor τῇ ἕκτῃ + ἐν GUM < f | ἐτελειώθη f] ἐπλάσθη GUM | τοῦτο λεγόντων 11 <ἀλλ’> 12 γυνὴ hinter αὐτῷ αὐτῷ GUM 13 <διὰ> * 15 16 ὡς δὲ ἡ] ἡ δὲ Chron. pasch. 17 Ε;έχει *] ἔχει f <", "candidate_score": 0.64131, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_146_148", "bdc_text": "Aiunt eos inter reliqua postulata sua a senatu populoque postulare , ut iunioribus vel a Svevis vel a Gallis , quos ipsi GrischeneierUrsprünglich die Einwohner von Gressoney ( am Monte Rosa , Italien ) , die als Krämer die Schweiz durchzogen ; deshalb auch übertragen : Krämerseelen , gewinns üchtige Leute , SI II 815 f. Mit «Grischeneier» waren in erster Linie die beiden Familien italienischen Ursprungs , Manuel und May gemeint ( Feller 166 . 233 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_187", "psc_text": "die Überschrift erst zwischen πράττουσι u. μόνοι Z. 6 5 Γορθηνοὶ U | τε < U | δὲ < U 6 Δωσίθεοι 9 πάσχα G 10 ἡμέραν μίαν *] ἡμέρας μιᾶς GUM 13 κατὰ Δοσιθέων ἀπὸ Σαμαρειτῶν τετάρτης (τετάρτη V), τῆς δὲ ἀκολουθίας ιݲγݲ η M) V G Μ κατὰ τετάρτη αἵρεσις ἀπὸ Σαμαρειτῶν, τρισκαιδεκάτη δὲ τῆ ἀκολουθία U 14 Δωσίθεοι VGM | πολλοὺς + τοὺς U 15 πολιτείαις M ἀπέχονται, ἀλλὰ καί τινες αὐτῶν ἐγκρατεύονται ἀπὸ γάμου μετὰ τὸ † βιῶσαι, ἄλλοι δὲ καὶ παρθενεύουσιν· ὡσαύτως τε περιτομὴν καὶ σάββατον καὶ τὸ μὴ θιγγάνειν τινὸς διὰ τὸ βδελύττεσθαι πάντα ἄνθρωπον ὁμοίως ἔχουσι. νηστείας δὲ τοὺς αὐτοὺς φυλάττειν καὶ ἐξασκεῖσθαι εἰσάγει ὁ λόγος. ἡ δὲ πρόφασις τοῦ τὸν δοσίθεον φρονῆσαι ταῦτα αὕτη· οὗτος συνεμίγη ἀπὸ Ἰουδαίων ὁρμώμενος εἰς τὰ τῶν Σαμαρειτῶν ἔθνη, ἐν παιδεύσει δὲ <τῇ> κατὰ τὸν προήκων δευτερώσεσί τε ταῖς παρ’ αὐτοῖς, θηρώμενος δὲ τὰ πρωτεῖα καὶ ἀποτυχὼν", "candidate_score": 0.641301, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_147_149", "bdc_text": "deshalb auch übertragen : Krämerseelen , gewinns üchtige Leute , SI II 815 f. Mit «Grischeneier» waren in erster Linie die beiden Familien italienischen Ursprungs , Manuel und May gemeint ( Feller 166 . 233 ) . vocant , oriundis senatu motis ac Bernates antiqui ac clari generis in eorum locum subrogentur E ntspricht dem 6 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_207", "psc_text": "πυκνότερον ausradiert V 16 hinter ὀνειράτων hineingeflickt κλοπὴν Vcorr | ἀηδῆ + τε VM τε ausradiert V corr | σώματος] σπέρματος Jül. | ἀπεργαζομένων Ausgg.] VM | σανίδα *] σανίδας VM 17 ἑαυτοὺς M 18 εἰ < M 19 ἔδαφος | ἐγείρεται VM 20 ἐκλέγουντες M 22 γρηγορεῖν M στρωμνὴν εἶχον διὰ τὴν αὐτὴν ὑπόθεσιν. ἐνήστευον δὲ δὶς τοῦ σαββάτου, δευτέραν καὶ πέμπτην· ἀπεδεκάτουν δὲ τὴν δεκάτωσιν, τὰς ἀπαρχὰς ἐδίδουν, τριακοντάδας τε καὶ πεντηκοντάδας, τάς τε θυσίας καὶ τὰς εὐχὰς ἀσφαλέστατα ἀπετίννυον. τῷ δὲ προειρημένῳ σχήματι τῶν Γραμματέων προήρχοντο, διά τοι τῆς ἀμπεχόνης καὶ διὰ τῶν ἄλλων σχημάτων καὶ γυναικικῶν ἱματίων ἐν πλατείαις ταῖς κρηπῖσιν καὶ γλώτταις τῶν ὑποδημάτων προϊόντες. ἐλέγοντο δὲ Φαρισαῖοι διὰ τὸ ἀφωρισμένους εἶναι αὐτοὺς ἀπὸ τῶν ἄλλων διὰ τὴν ἐθελοπερισσοθρῃσκείαν τὴν παρ’ αὐτοῖς νενομισμένην· Φάρες γὰρ κατὰ τὴν Ἑβραΐδα ἑρμηνεύεται ἀφορισμός. 2. Ὡμολόγουν δὲ οὗτοι ἀνάστασιν νεκρῶν, ἐπίστευόν τε ἀγγέλους εἶναι καὶ πνεῦμα, ἠγνόησαν δὲ υἱὸν", "candidate_score": 0.641285, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_116", "bdc_text": "1527 war Ammann einer der Griechischlehrer Bullingers ( HBD 11 , 12 )", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_3407", "psc_text": "bei Hieronymus ep. 33, 4, 11; S. 255, 11 Hilberg Adamantium nostrum . . ., qui tanto in sanctarum scripturarum commentariis sudore laboravit, ut iuste adamantis nomen acceperit u. Photius cod. 118 τοῦτον τοίνυν τὸν Ὠριγένην, ὃν καὶ Ἀδαμάντιον ἐπονομάζεσθαί φασιν, ὅτι ἀδαμαντίνοις δεσμοῖς ἐῴκεσαν οὓς ἂν δήσειε λόγους — 14 Jes. 54, 17 M U (von Ζ. 6. ἀλλὰ ἀρκέσει an) 6 ἀλλὰ < M | ἑτεροφιλόσοφον M 7 Ἀδαμαντίου*] Ἀδαμάντιον MU 8 vor κατὰ + καὶ U 9 ἐπινενοημένον*] ἐπινενοημένην MU 11 ἀρρωγὸν U | ἰδιωτίας MU 14 φωνὴ + ἦ U 16 γυμνασίαν U 20 κυκῶντος] κωκυτῶ Μ τοῦ ἰοῦ τοῦ φρύνου καὶ ἑρπετώδους μοχθηροῦ τὴν ἀδικίαν. συμβέβηκε γὰρ αὐτῷ καὶ τοῦτο μετὰ πάντων τῶν πειθομένων αὐτῷ πάσχειν, δι᾿ ὃ καὶ στενάζω ὑπὲρ αὐτοῦ. ὃτι οἴμοι πῶς ἐβλάβης, πόσους δὲ ἄλλους ἔβλαψας, ὡς ὑπὸ δεινῆς ἐχίδνης δηχθείς, ὑπὸ τῆς κοσμικῆς προπαιδείας φημί, καὶ ἄλλοις δηλητήριον γέγονας. Φασὶ", "candidate_score": 0.641077, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_148_150", "bdc_text": "Krämerseelen , gewinns üchtige Leute , SI II 815 f. Mit «Grischeneier» waren in erster Linie die beiden Familien italienischen Ursprungs , Manuel und May gemeint ( Feller 166 . 233 ) . vocant , oriundis senatu motis ac Bernates antiqui ac clari generis in eorum locum subrogentur E ntspricht dem 6 . Artikel der Eingabe des Landvolks , 5 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_916", "psc_text": "(die Zahlen eigentlich zur folgenden überschrift) 11 κατὰ Οὐαλεντίνων τῶν καὶ Γνωστικῶν V κατὰ Οὐαλεντίνων τῶν καὶ Γνωστικῶν Γα ἢ καὶ λαݲ M 12 <αὐτ>ῶν 13 τάς τε ἄλλας getilgt, ür hinter ἐπαγγειλάμενοι ein τε angeflickt Vcorr * 〈ἐλέγχειν〉 * 15 ὅσαπερ zu ὡς ändert Vcorr; lies wohl ὥσπερ * 16 ἔνεστι] ἔστι M 17 † κ·εκυημένας] lies wohl τρόπους) κεκτημένας * ἔλεγχον] λόγον getilgt u. ἔλεγχον am Rande gesetzt Vcorr 18 ἑαυτοὺς V πολίας συζυγιῶν τε καὶ ὀγδοάδων καὶ ἀρρενοθηλείων αἰώνων <κατ᾿> ἄλλην ἄλλης ἰσορρόπως πεπληγμένων, οὐκέτι μὲν κατὰ χρόνους τάττων διαδοχῆς τὴν σύνταξιν, ἀλλὰ κατὰ πρόβασιν ἀφ᾿ ἑτέρας εἰς ἑτέραν διερχόμενος. ἐν ἑνὶ γὰρ χρόνῳ οὑτοι πάντες ὡς μύκητες ἐκ γῆς ἐβλάστησαν καὶ ὥσπερ κακόρ<ρ>εκτα καὶ δυσώδη βοτανῶν καὶ χόρτος ἀκανθώδης καὶ ὡς φωλεὸς πολλῶν σκορπίων ἐξ ἑνὸς πάντες καιροῦ τῷ βίῳ ἐβλάστησαν καί, ὡς προεῖπον, δίκην μυκήτων ἀμορφίας ὑπὸ μίαν θῆξιν πεφήνασιν, ὡς καὶ ἤδη τῷ ἁγιωτάτῳ", "candidate_score": 0.641, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_140_142", "bdc_text": "Anshelm VI 126 , 9-11 ; de Quervain 175ff) . Trotzdem ging die Obrigkeit im sogenannten Kappeler Brief auf die Eingaben der Landschaft ein ( s.", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_235", "psc_text": "ἐννέα καὶ δεκάτη τῆ ἀκολουθία U 19 Ὀσσηνῶν U | δὲ] τε U 20 δεινοὶ] δῆλοι M | ὥρμηνται U 22 Ἀριηλίτιδος ist nicht zu beanstanden; der Name der Landschaft ist von Ἀριὴλ = Ἀρεόπολις vgl. Eusebius Onomasticon S. 36, 24ff (10, 17; 124, 16) Klostermann gebildet 23f ὑπερκειμένων χωρῶν *] ὑπερκειμένης χώρας GUM 24 ἡ < G U | καλουμένης δὲ τὸ γένος τῶν Ὀσσαίων ἑρμηνεύεται διὰ τῆς ἐκδόσεως τοῦ ὀνόματος στιβαρὸν γένος. συνήφθη δὲ τούτοις μετέπειτα ὁ καλούμενος Ἠλξαΐ ἐν χρόνοις βασιλέως Τραιανοῦ μετὰ τὴν τοῦ σωτῆρος παρουσίαν, ὃς ἐγένετο ψευδοπροφήτης· συνεγράψατο δὲ οὗτος βιβλίον δῆθεν κατὰ προφητείαν ἢ ὡς κατὰ ἔνθεον σοφίαν· φασὶ δὲ καὶ ἄλλον τινὰ Ἰεξαῖον εἶναι ἀδελφὸν τούτου. γέγονε δὲ οὗτος ὁ ἄνθρωπος πεπλανημένος τὸν τρόπον ἀπατηλὸς τὴν γνώμην, ἀπὸ Ἰουδαίων ὁρμώμενος καὶ τὰ Ἰουδαίων φρονῶν, κατὰ νόμον δὲ μὴ πολιτευόμενος, ἕτερα ἀνθ᾿ ἑτέρων παρεισφέρων καὶ [τὴν] ἰδίαν αὑτῷ πλάσας, ἅλας καὶ ὕδωρ καὶ", "candidate_score": 0.640942, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_121_123", "bdc_text": "oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , seit 1517 Kaplan in Kilchberg ( Kt . Zürich) , 1523 Pfarrer in Regensdorf ( Kt . Zürich) , 1526 Kaplan bzw. Helfer am Fraumünster in Zürich. - Lit. : AZürcherRef 1414. 1714 , S. 733 ; Pfarrerbuch 566 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2130", "psc_text": "466, 29 Schwartz τῶν προρρήσεων αὐτῆς μέμνηται (sc. der Anonymus), δι᾿ ὧν πολέμους ἔσεσθαι καὶ ἀκατασταςίας προεμαντεύσατο — 8 gemeint ist das Jahr 376 — 16 f vgl. Kol. 2, 19 — 18 ff vgl. den Anonymus bei Eusebius h. e. V 17, 4; S. 470, 19 ff Schwartz εἰ γὰρ μετὰ Κοδρᾶτον καὶ τὴν ἐν Φιλαδελφίᾳ Ἀμμίαν, ὥς φασιν, αἱ περὶ Μοντανὸν διεδέξαντο γυναῖκες τὸ προφητικὸν χάρισμα, τοὺς ἀπὸ Μοντανοῦ καὶ τῶν γυναικῶν τίνες παρ᾿ αὐτοῖς διεδέξαντο, δειξάτωσαν· δεῖν γὰρ εἶιναι τὸ προφητικὸν χάρισμα ἐν πάσῃ τῇ ἐκκλησίᾳ μέχρι τῆς τελείας παρουσίας ὁ ἀπόστολος ἀξιοῖ M U 1 προφήτης1 Μ | προφῆτις2 U, vgl. Z. 19 2 ἐκ πανταχόθεν] πάντοθεν U | τὸ ἅγιον πνεῦμα καὶ < U 4 καὶ < Μ | ἐτελέσθησαν U 5 πληροῦνται Μ 7 ἐστιν Μ 8 πλείω + ἢ U | διακόσια † ἐνενήκοντα] διακόσια εἴκοσι Pet. διακόσια ἐννεακαίδεκα Scaliger Zahn: gegen beides", "candidate_score": 0.640832, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_50", "bdc_text": "Konrad Pellikan , s. oben [Nr. 37 ] S. 201 f , Anm. 11 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1110", "psc_text": "καρπόν + quoque lat. | φησιν] dlccns lat. 12f παντὸς τοῦ πληρώματος] intra pleronia lat. 14 καταλειφθὲν V | ὑπ’ αὐτῆς] ab eis lat. 15 ἁρμό///σας, ο aus ω Vcorr | αὐτῆς V 21 καὶ1 < lat. 22 τὸν] * 26 ὁρᾷς + igitur lat. | ᾐ] οἱ, oben drüber ᾗ, aber οἱ nicht gestrichen Vcorr | φρεναπατοῦσιν, aus ῶ Vcorr 27 ἐπερεάζοντες Μ | τὰς γραφὰς aus ταῖς γραφαῖς Vcorr αὐτῶν κατανοήσῃς τὴν πανουργίαν τῆς μεθοδείας καὶ τὴv πονηρίαν τῆς πλάνης. πρῶτον μὲν γὰρ εἰ προέκειτο Ἰωάννῃ τὴν ἄνω Ὀγδοάδα μηνῦσαι, τὴν τάξιν ἄν τετηρήκει τῆς προβλῆς καὶ τὴν πρώτην τετράδα σεβασμιωτάτην οὖσαν, καθὼς λέγουσιν, ἐν πρώτοις ἄν τεθείκει τοῖς ὀνόμασι καὶ οὕτως ἐπεζεύχει τὴν δευτέραν, ἵνα διὰ τῆς τάξεως τῶν ὀνομάτων ἠ δειχθῇ τῆς Ὀγδοάδος, καὶ οὐκ ἄν μετὰ τοσοῦτον διάστημα ὡς ἐκλελησμένος, ἔπειτα ἀναμνησθεὶς ἐπ’ ἐσχάτῳ τῆς πρώτης ἐμέμνητο τετράδος. ἔπειτα δὲ καὶ τὰς συζυγίας σημᾶναι θέλων", "candidate_score": 0.640816, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_148_150", "bdc_text": "Krämerseelen , gewinns üchtige Leute , SI II 815 f. Mit «Grischeneier» waren in erster Linie die beiden Familien italienischen Ursprungs , Manuel und May gemeint ( Feller 166 . 233 ) . vocant , oriundis senatu motis ac Bernates antiqui ac clari generis in eorum locum subrogentur E ntspricht dem 6 . Artikel der Eingabe des Landvolks , 5 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_73", "psc_text": "Clemens AI. Protr. 13,3; 1 12,9 Stählin — 18 zu Θρᾷκες u. Hippolyt Chronik § 63; S. 52 Bauer; vgl. Panarion h. 39, 8, 3 G U M 1 — 10 Georgius monach. Chron. 93, 3 — 16 de Boor 1 δὲ] μέντοι Georg. | αἰὼν] ἀγὼν U 2 f προτέρων] προγενεστέρων Georg. 3 πρὸ πατρὸς υἱὸς ἐτελεύτα] φαίνεται υἱὸς πρὸ πατρὸς τελευτήσας Georg. 4 τε· λευτῶντες < Georg. | διαδόχους + τῶν πραγμάτων αὐτῶν Georg. | Georg. 5 ἐδίῳ θανάτῳ Georg. | τέθνηκεν + ἀλλὰ βιαίῳ Georg. | ἐξότου, ου aus ε von erster Hand M | δὲ < U 6 ἰδίας] οἰκείας Georg. πλαστουργίας Georg. 7 τεχνησάμενος + εἴδωλα Georg. | ἀπὸ] ἐκ Georg. 8 διὰ] ἀπὸ Georg. | ὅθεν] διὸ καὶ Georg. 10 αὐτοῦ < U 11 Σκυθία M | — ἐπίκλησις] ἡ τῆς διαδοχῆς ἐπίκλησις M | δὲ ἦν < G M 12 <πρώτη> Sal. 14,", "candidate_score": 0.640681, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_147_149", "bdc_text": "deshalb auch übertragen : Krämerseelen , gewinns üchtige Leute , SI II 815 f. Mit «Grischeneier» waren in erster Linie die beiden Familien italienischen Ursprungs , Manuel und May gemeint ( Feller 166 . 233 ) . vocant , oriundis senatu motis ac Bernates antiqui ac clari generis in eorum locum subrogentur E ntspricht dem 6 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1511", "psc_text": "1 ἄλλως *] ἀλλὰ durchgestrichen V corr < M aliter Iren. 4f ἄρρητα aus ἀρρητοποιῶν V corr ἄρρητα ποιῶν M 7 ἑκάστῳ Pet.] ἑκάστου VM 7 προσάπτει] πτει M 13 τὰς προφάσεις nachgetragen V corr | πατέρων + <τῶν> * 14 <δὲ> Dind. 16 δὲ ἦλθεν *] Διῆλθεν VM 17 Rande nachgetragen V corr 19 Ἀβηὼν VM 20 ἄλλοι durchgestrichen V corr < M 21 ἔμπλεον M 24 λαλῆσαι) ἀκούειν, durchgestrichen u. am λαλῆσαι gesetzt V corr ἐστὶ τὰ ἄρρητα ῥήματα. διδάσκουσι δὲ ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα, τοὺς πονηροὺς τιμῶντες καὶ τοὺς ἀγαθοὺς ἀπαγορεύοντες. εἶναι γάρ<φασιν> ὡς προεῖπον, τὸν Κάϊν τῆς ἰσχυροτέρας δυνάμεως καὶ τὸν Ἄβελ τῆς ἀσθενεστέρας. ταύτας δὲ τὰς δυνάμεις τῇ Εὔᾳ προσπλακείσας γεγεννηκέναι τὸν Κάϊν καὶ τὸν Ἄβελ, καὶ εἶναι τῆς μὲν τὸν Κάϊν τῆς δὲ τὸν Ἄβελ, εἶναι δὲ <καὶ> τὸν Ἀδὰμ καὶ τὴν Εὔαν ἀπὸ τῶν τοιούτωνδυνάμεων εἴτουν ἀγγέλων γεγεννημένους· καὶ τοὺς γεννηθέντας παῖδας, Κάϊν", "candidate_score": 0.64068, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_148_150", "bdc_text": "Krämerseelen , gewinns üchtige Leute , SI II 815 f. Mit «Grischeneier» waren in erster Linie die beiden Familien italienischen Ursprungs , Manuel und May gemeint ( Feller 166 . 233 ) . vocant , oriundis senatu motis ac Bernates antiqui ac clari generis in eorum locum subrogentur E ntspricht dem 6 . Artikel der Eingabe des Landvolks , 5 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_538", "psc_text": "M 16 δυνάμεων + >? * 17 ἑαυτὴν Μ Ι ἐκ ausradiert Vcorr 18 ἐξερρίζωσα, zweites ρ oben hinein Vcorr ἐξερίζωσα Μ 20 εὐρεθῆ φησὶ Μ καὶ ἀναστρέψαι εἰς ἑαυτήν. καὶ οὕτως ἐστὶ τὰ ληρώδη αὐτῶν καὶ μυθώδη, ὡς καὶ περὶ τοῦ ἁγίου Ἠλία τολμῶσι βλασφημεῖν καὶ λέγειν ὅτι, φησίν, ὅτε ἀνελήφθη, κατεβλήθη πάλιν εἰς τὸν κόσμον. ἦλθεν γάρ, φησίν, μία δαίμων καὶ ἐκράτησε κοὶ εἰπεν αὐτῷ ὅτι ποῦ πορεύῃ; ἔχω γὰρ τέκνα ἀπὸ σοῦ, καὶ οὐ δύνασαι ἀνελθεῖν καὶ ὡδε ἀφεῖναι τὰ τέκνα σου. καί, φησίν, λέγει· πόθεν ἔχεις τέκνα ἀπ’ ἐμοῦ καὶ ἐγὼ ἤμην ἐν ἁγνείᾳ; λέγει, φησίν· ναί, ὅτε ἐνυπνίοις ἐνυπνιαζόμενος πολλάκις ἐν τῇ ἀπορροίᾳ τῶν σωμάτων ἐκενώθης, ἐγὼ ἤμην ἡ μεταλαβοῦσα ἀπὸ σοῦ τὰ σπέρματα καὶ γεννῶσά σοι υἱούς. πολλὴ δὲ μωρία τῶν τὰ τοιαῦτα λεγόντων. πῶς γὰρ δύναται δαίμων, πνεῦμα ὢν ἀόρατον καὶ ἀσώματον, >ἀπὸ> σωμάτων μεταλαμβάνειν; εἰ δὲ ἀπὸ σωμάτων μεταλαμβάνει καὶ κυϊσκει, οὐκέτι", "candidate_score": 0.640547, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_166_168", "bdc_text": "März 1529 aufgestellt , s. de Quervain 43 f; Köhler , Ehegericht I 319 f. Das Gericht setzte sich aus folgenden Mitgliedern zusammen : In der Stadt zwei Prediger , zwei Vertreter des Kleinen und vier ( ursprünglich zwei ) des Großen Rates ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_798", "psc_text": "ürer, Gesch. d. Jüd. Volkes IIi4 370) zusammenfallen. — Titel ἀναβαθμοὶ vgl. dement. Recogn. IV 36 hie ergo vobis sit primus gradus ex tribus, qui gradus triginta ex sc gignit mandata, secundus vero qui sexaginta, tertius qui centtini, sieut alias (!) vobis de bis plenius exponeinus. — Zum Inhalt vgl. dement. Recogn. I 36f u. 64 (Gegensatz gegen Tempel u. Opfer) 148 {Jesus namque est, qui igneni illum quem acceiulebat pontifex pro peccatis, restinxit per baptismi gratiain) u. I 69 (Rede des Jakobus vor Kaiphas) V M 1 καὶ οὕτων am Rande nachgetragen V corr < M 3 ἐκτίσθαι aus Vcorr 4 καὶ ἔτι περισσοτέρως] *, gehört viell. nach Ζ. 5 hinter Vcorr setzt dazu am Rande ABBREV μείζονα δὲ αὐτῶν ὄντα 5 <τῶν> * | ὑπὸ aus Vcorr ἐκ Μ | πεποιημένοι V M 6 * etwa καταργῆσαι τὰς θυσίας> * | + <κατὰ Ματθαῖον> ? *, vgl. S.", "candidate_score": 0.640319, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_148_150", "bdc_text": "Krämerseelen , gewinns üchtige Leute , SI II 815 f. Mit «Grischeneier» waren in erster Linie die beiden Familien italienischen Ursprungs , Manuel und May gemeint ( Feller 166 . 233 ) . vocant , oriundis senatu motis ac Bernates antiqui ac clari generis in eorum locum subrogentur E ntspricht dem 6 . Artikel der Eingabe des Landvolks , 5 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_616", "psc_text": "ὑπ' αὐτῶν γενόμενα, ἄρα ἤθελε γενέσθαι· διὸ καὶ τοὺς πεποιηκότας προκατεσκεύασεν ἀγγέλους. καὶ εἰ προκατεσκεύασεν εἰς τὸ ποιῆσαι, ἀπαγορεύει δὲ τὰ ὑπ' αὐτῶν γενόμενα, συκοφαντία ἂν εἴη ἐν μέσῳ. εἰ δὲ συνεχώρει μὲν τοῦ ποιεῖν αὐτούς, βούλεται δὲ τὰ ὑπ' αὐτῶν γενόμενα τουτέστιν ἀνθρώπους καὶ ψυχάς) πάλιν πρὸς 17 ff vgl. oben haer. 23, 4, 1ff; S. 252, 1 ff V M Niceph. (bis Ζ. 7) 5 καὶ2 < M 6 τε hineingeflickt Vcorr < M Ι hinter προσκυνοῦσι 2 Buchstaben wegradiert V προσκυνοῦσι + τε M 8 003E; * 9 σωτηρίας Μ 12 κατὰ *] παρὰ V M 13 ἔσθ' ὅπη] ἐθόπη M Ι μωρὰ] μωρείας M 17 ἀκατο///νόμαστος, ο aus ω V ἀκατονόμαστος Μ 20 ποιήσωσιν M 21 ἠβούλετο V 25 vor εἰς + καὶ Μ 27 γενόμενα ül., vgl. Z. 29 u. 31] γινόμενα VM 29 γινόμενα M 31 γινόμενα M ἑαυτὸν ἀναλαμβάνειν παρὰ τὴν τούτων βούλησιν,", "candidate_score": 0.640257, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_73", "bdc_text": "In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2387", "psc_text": "— 15 Matth. 4, 12f — 21 die zwei Passah: Joh 2, 13ff u. 11, 55ff — 23ff Es ist beachtenswert, daß Epiph. in der Berechnung der Lehrtätigkeit Jesu (3 Passah = 2 ¼ Jahre) mit Africanus (vgl. Ed. Schwartz Abh. Gött. Ges. 1895 S. 28ff) gegen Eusebius (3 ½ Jahre dem. ev. VIII 2, 108; S. 387, 17ff Heikel) zusammengeht, während er mit Eusebius gegen Aficanus den Tod Christi ins 18. Jahr des Tiberius setzt, vgl. unten S. 292, 15 u. Eusebius-Hieronymus Christi S. 174, 14ff Helm M U (von κατηγοροῦσι Z. 20 an) 1 προβατικῆς am Rand nachgetragen M 9 [φασίν] * 13 <ἐγγὺς> * 21 αὐτοῦ τοῦ] τοῦ αὐτοῦ U | περὶ δύο πάσχων U 22 πεποιηκότα U | ἐν περιόδῳ — δύο < U 23 πάσχα ἑνὸς U | διηγοῦνται < U | οἴδασιν U 24f ὡς πανταχόθεν ἐδείξαμεν < U σωτὴρ ἄλλο Πάσχα, ὡς εἶναι", "candidate_score": 0.640244, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_97", "bdc_text": "Bullinger lernte ihn vermutlich um 1524 in Zürich kennen und studierte 1527 bei ihm Griechisch ( HBD 11 , 12 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_383", "psc_text": "247, 20 V Μ 1 εἴτε] ἤτοι V 3 vor τοιούτων + τούτων τῶν M 5 τὰς] τὰ Μ 6 Unterschrift κατὰ Σατορνίλου V κατὰ Σατορνίλου αݲ Μ 7 κατὰ Βασιλείδου ἡ καὶ εἰκοστὴ τετάρτη V κατὰ βασιλείδου δ εἰ καὶ κδ M 8 ἐν < M 10 λ auf Rasur V corr 11 καὶ Ἀλεξάνδρειαν] * 11 f ἀλεξανδρειοπολίχωρον M 13 φιλόσοφε Μ 13 f καὶ τοῦτο hinter ἂν (Z. 13) Μ 14 εἰς αὐτοῦ V 16 ἀπορίας Y 17 πόλεως V 20 ἦν γοῦν] ἤγουν M 21 f ἢ καὶ u. vor αἵρεσις (Z. 22) + ἡ Μ 23 σχολαστὴν V 24 καταληφθέντα V διηγούμενος δόξῃ φαντασιάζειν πλέον τοὺς ἀκούοντας, ἀρέσκεσθαί τε καὶ συναγείρειν πλῆθος ὑπὲρ τὸν ἑταῖρον αὐτοῦ Σατορνῖλον. καί τινας λοιπὸν φαντασιώδεις μυθοποιίας ὑποβαλλόμενος ἄρχεται μὲν οὕτως τὰ ἀληθῆ δὲ <εἰπεῖν> οὐκ ἀπὸ τῆς ἑαυτοῦ ἐννοίας ἐναρξάμενος ἡμῖν τὰ δεινά τε καὶ ὀλετήρια, ἀλλὰ προφάσεις λαβὼν", "candidate_score": 0.640137, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_155_157", "bdc_text": "vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 . - Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr . Karl S. Bader , Zürich ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2441", "psc_text": "Τετρὰς ἐπιφώσκουσα ist aber ja sachlich dasselbe, wie Τρίτη ὀψέ Hätte Epiph. also in dem mit ἥτις ἦν zu beginnen Satz eine Angabe über Dienstag Nacht machen wollen, so müßte er sich grundlos wiederholt und dazu noch widersprochen haben. Auch die letzten Worte S. 297,9 ἐπιφώσκουσα κυριακὴ πεωτεκαιδεκάτη νυκτερινή bedürfen wohl einer Änderung. Wenn der Freitag (genauer Donnerstag Abend bis Freitag Abend) die τεσσαρεσκαιδεκάτη war, so kann die Nacht vom Samstag zum Sonntag nur die ἑκκαιδεκάτη sein; S. 297, 10f διὰ τὴν πεντεκαιδεκάτην τῆς σελήνης spricht nicht dagegen 1f gemeint ist Matth. 26,2; vgl.ep. ad Eus. et Marc. ὥς φησι καὶ ὁ ἱερώτατος Ματθαῖος περὶ τοῦ σωτῆρος ὅτι εἴρηκε τοῖς μεαθηταῖς· οἴδατε ὅτι μετὰδύο ἡμέρας τὸ πάσχα γίνεται καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοται εἰς τὸ σταυρωθῆναι. Epiph. versteht die die Stelle so, als ob Jesus hätte sagen wollen, daß eigentlich erst in zwei Tagen das Passah gefeiert werden sollte", "candidate_score": 0.640106, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_119_121", "bdc_text": "LL I 193f ; HBLS I 344. , Rodolphum denique Thumisium Johann Rudolf Thumysen , gest. 1552 , Sohn des Zunftmeisters Rudolf Thumysen ( s. oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , seit 1517 Kaplan in Kilchberg ( Kt . Zürich) , 1523 Pfarrer in Regensdorf ( Kt . Zürich) , 1526 Kaplan bzw. Helfer am Fraumünster in Zürich. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2588", "psc_text": "vgl. Gen. 14, 18 – 13f vgl. Clemens Al. strom. IV 160, 3; II 319, 24ff Stählin Mελχισεδὲκ . . . ὁ τὸν οἶνον καὶ τὸν ἄρτον τὴν ἡγιασμένην διδοὺς τροφὴν εἰς τύπον εὐχαριστίας — 15 Joh. 6, 51 – 16 vgl. Joh. 19, 34– 18 — S. 332, 16 vgl. Gen. 11, 10 – 26 . Epiphanius stellt jedoch eine eigene Rechnung auf, di8e sich weder mit den LXX noch mit den Versuchen anderer Kirchenväter deckt: er gibt S. 332, 11 Kena 109 Jahre (Gen. 11, 13: 130 Jahre) und berechnet S. 332, 13 das Alter Sems bei der Erzeugung des Arphaxad auf 102 Jahre 9Gen. 11, 10: 100 Jahre; vielleicht hat Epiph. die 2 Jahre, die nach demselben Vers seit der Sündflut verflossen waren, zu den 100 hinzugezählt). Aber die im TExt stehenden Ziffern dürfen nicht geändert werden: für die Rreihe Arphaxad, Sala, Eber, Phalek ist die Summe", "candidate_score": 0.640006, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_117_119", "bdc_text": "und wurde 1552 Pate von dessen Enkelin Verena ( HBD 43 , 13 ) . - Lit. : Z VII 198 , Anm. 1 ; LL I 193f ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2621", "psc_text": "Verwechslung des Epiph. vorliegen, entweder mit Caracalla, den Epiph. Ἀντωνῖνος υἱὸς Σενήρον nennt, oder—was nach Z. 5 ff weniger wahrscheinlich ist—mit Elagabal (bei Epiph.=Ἀντωνῖνος). Zu letzterem würde freilich die Nachricht des Barhebraeus (chron. I 47 Abbeloos-Lamy) sachlich gut stimmen, daß Bardesanes im Jahr 533 (=221/2n. Chr.) gestorben sei, vgl. auch Porphyrius de abstin. IV 17; 256, 11 Nauck und de styge (bei Stobäus ecl. phys. I 3, 56; 37, 25 Meinecke) über das Zusammentreffen des Bardesanes mit der indischen Gesandtschaft an Elagabal – 3 Ἀβειδάν] vgl. den Awida im Buch der Gesetze der Lander S. 1 ff Epiph meint daher sicher diese Schrift, wie auch Theodoret haer. fab. I 22; Migne 83, 372 B/C ἐντετύχηκα δὲ κἀγὼ λόγοις αὐτοῦ . . κατὰ εἱμαρμένης γραφεῖσι. Wenn Eusebius dieselbe Schrift als ὁ πρὸς Ἀντωνῖνον (=Mark Aurel) ἱκανώτατος αὐταῦ περὶι εἱμαρμένης διάλογος bezeichnet (h. e. IV 30, 2; S. 392, 21 f Schwartz),", "candidate_score": 0.639796, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_76", "bdc_text": "Bullinger muß ihn bereits 1523/24 in Zürich kennengelernt haben. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2996", "psc_text": "+ schien S 23 προσγινόμενον U 24 καὶ ἀπογιγνόμενον < vor ὥσπερ + und S | νῦν < S καὶ τότε οὐκ ὄντος τοῦ σώματος τοῦ αὐτοῦ εἰς τὸ ἐνδοξότερον τὸ εἶδος αὐξηθὲν οὐκέτι ἐν φθαρτῷ, ἀλλ᾿ ἐν ἀπαθεῖ καὶ πνευματικῷ δειχθήσεται σώματι, ὥσπερ οἷον τὸ Ἰησοῦ κατὰ τὴν μεταμόρφωσιν ἦν, ὅτε εἰς τὸ ὄρος ἀνέβη μετὰ Πέτρου, καὶ τὸ Μωυσέως καὶ τὸ Ἠλίου τῶν ὀφθέντων αυτω. 18. Καὶ ταῦτα μὲν οῦν μέχρι τοσούτου διεσκέφθω· οὗτος γὰρ ὡς ἐν κεφαλαίῳ τῶν Ὠριγένους δογματισμῶν ὁ νοκῦς. ἐὰν δέ τις τῶν ἀμφισβητούντων προβαλλόμενος τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ, διὰ τὸ »πρωτότοκον τῶν νεκρῶν« καὶ »ἀπαρχὴν« αὐτὸν εἰρῆσθαι »τῶν κεκοιμημένων«, λέγοι ὅτι καθάπερ ἐκεῖνος ἀνέστη, καὶ τὰ πάντων > ὡσαύτως ἐκείνῳ δεῖν προσδοκᾶν ἀναστήσεσθαι, ἵνα ὥσπερ Χριστὸς ἐγήγερται, »οὕτως ὁ θεὸς τοὺς κοιμηθέντας διὰ τοῦ Ἰησοῦ ἄξει σὺν αὐτῷ«, ἐγήγερται δὲ τὸ τοῦ Ἰησοῦ >, καὶ τὰς σάρκας ἔχον ἃς εἶχε καὶ τὰ ὀστᾶ,", "candidate_score": 0.639693, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_97", "bdc_text": "Bullinger lernte ihn vermutlich um 1524 in Zürich kennen und studierte 1527 bei ihm Griechisch ( HBD 11 , 12 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1785", "psc_text": "14 διὰ τοῦ/////, 2 Buchstaben ausradiert V corr 26 ἅμα vor ἀλλὰ durchgestrichen V corr 30 <γαλήνην< * Σχόλιον ιݲδݲ. »Ἐγένετο δὲ ἐν τῷ ὑπάειν αὐτοῦς, συνέπνιγον αὐτὸν οἱ ὄχλοι. καὶ γυνὴ ἁψαμένη αὐτοῦ ἰάθη τοῦ αἵματος, καὶ εἶπεν ὁ κύριος, τίς μου ἥψατο;« καὶ πάλιν »ἥψατό μού τις. καὶ γὰρ ἔγνων δύναμιν ἐξελθοῦσαν ἀπ᾿ ἐμοῦ«. Ἔλεγχος ιݲδ.ݲ »Ἐν τῷ ὑπάγειν αὐτούς«, καὶ οὐκ εἶπεν »ἐν τῷ a ὑπάγειν αὐτόν«, ἵνα μὴ ἑτέρως αὐτὸν σχηματίσῃ παρὰ τὴν τῶν ὁδοιπορούντων ἀκολουθίαν. τὸ δέ »συνέπνιγον αὐτὸν οἱ ὅχλοι«, πνεῦμα οὐκ ἠδύναντο συμπνίγειν οἱ ὅχλοι. γυνὴ δὲ ἁψαμένη καὶ ἰαθεῖσα οὐκ ἀέρος ἥψατο, ἀλλὰ ἁφῆς ἀνθρωπείας. ἵνα γὰρ δείξῃ ὅτι οὐχὶ δοκήσει b μόνον ἡ ἁφὴ τοῦ σώματος αὐτοῦ ὑπὸ τῆς γυναικὸς γεγένηται, διδάσκει γέγων »τίς μου ἥψατο; καὶ γὰρ ἔγνων δύναμιν ἐξελθοῦσαν ἀπ’ ἐμοῦ«. Σχόλιον ιݲεݲ. »Ἀναβλέψας εἰς τοὺς οὐρανοὺς ηὐλόγησεν ἐπ᾿ αὐτούς«. Ἔλεγχος ιݲεݲ. Εἰ ἀνέβλεψεν εἰς οὐρανοὺς καὶ ηὐλόγησεν ἐπ᾿", "candidate_score": 0.639678, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_97", "bdc_text": "Bullinger lernte ihn vermutlich um 1524 in Zürich kennen und studierte 1527 bei ihm Griechisch ( HBD 11 , 12 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2320", "psc_text": "ὅτι τῶν δύο τῶν ἀκολουθησάντων, μαθητευομένων μὲν τῷ Ἰωάννῃ, μόνον ἑνὸς τὸ ὄνομα εἴρηκεν ὅτι Ἀνδρέας ἦν, τοῦ δὲ ἄλλου οὐκ εἴρηκεν· ὡς διανοεῖσθαι ἡμᾶς τοῦτον [εἶναι] οὗ τὸ ὄνομα οὐκ εἴρηκε, διὰ τὸ ὁμόχωρον διὰ τὸ σύσκηνον διὰ τὸ ὁμότεχνον διὰ τὸ ὁμοεργὲς ἢ τὸν Ἰωάννην εἶναι ἢ τὸν Ἰάκωβον, ἕνα <δὲ> τῶν υἱῶν Ζεβεδαίου. ἔδει γὰρ τούτους πρῶτον κληθῆναι, 1 Joh. 1, 23 — 7 vgl. Matth. 4, 12f u. Par. — 13 vgl. Joh. 1, 40 — 16 vgl. Joh. 1, 39ff — 20—23 vgl. Joh. 1, 43f M U 1 τεθέαμαι + φησὶ M 2 τὸ *] ὅτι MU 5 ἐκείνῳ τῷ . . . χρόνῳ *] ἐκεῖνον τὸν . . . χρόνον ΜU 7 τῆς < U 8 * etwa <δεύτερον ἀπάντημα> * 9 ἦν] vgl. zu S. 266, 27 | ἔτι *] ὅτι MU 15 <κατὰ> * 18 μεσίαν M 19 [καὶ] * 21", "candidate_score": 0.639608, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_164_166", "bdc_text": "Mai 1528 ins Leben gerufen und eine Ordnung des «Chor- und Ehegerichts » im Mandat vom 8 . März 1529 aufgestellt , s. de Quervain 43 f;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_181", "psc_text": "Κατὰ Σεβουαίων, ἀπὸ Σαμαρειτῶν αἱρέσεως ݲ, τῆς δὲ ἀκολουθίας οݲαݲ τότε οἱ Σεβουαῖοι διὰ μῆνιν καὶ ὀργὴν μετέθηκαν τοὺς καιροὺς τῶν ἑορτῶν τῶν προειρημένων, τὸ πρῶτον μὲν κατὰ ὀργὴν τοῦ Ἔσδρα, δεύτερον δὲ διὰ τὴν προειρημένην πρόφασιν τὴν εἰς μάχην προκαλουμένην αὐτοὺς διὰ τῶν παριόντων. τάττουσι δὲ οὗτοι τὸν νέον μῆνα τῶν Ἀζύμων μετὰ τὸ νέον ἔτος, ὅπερ γίνεται ἐν τῷ μετοπώρῳ, τουτέστι μετὰ τὸν Θεσρὶ μῆνα, ὃς Αὔγουστος παρὰ Ῥωμαίοις καλεῖται Μεσορὶ δὲ παρ᾿ Αἰγυπτίοις Γορπιαῖος δὲ παρὰ Μακεδόσι παρ᾿ Ἔλλησι δὲ Ἀπελλαῖος. ἀπεντεῦθεν οὗτοι ἀρχὴν τοῦ ἔτους ποιοῦνται καὶ εὐθὺς τὰ Ἄζυμα ἐπιτελοῦσιν, ἐν δὲ τῷ μετο- 2f vgl. Deut. 16, 16 — 10ff vgl. Esra 4, If Neb. 5, 63ff — 14ff die äer sind Epiphanius ümlich; über den Namen = äufer vgl. Brandt, äisches Religionssystem S. 180 Bousset, Hauptprobleme der Gnosis S. 283 — 18 ff über die (unter dem Einfluß des seleucidiscben Reichs erfolgte) Verlegung", "candidate_score": 0.639578, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_148_150", "bdc_text": "Krämerseelen , gewinns üchtige Leute , SI II 815 f. Mit «Grischeneier» waren in erster Linie die beiden Familien italienischen Ursprungs , Manuel und May gemeint ( Feller 166 . 233 ) . vocant , oriundis senatu motis ac Bernates antiqui ac clari generis in eorum locum subrogentur E ntspricht dem 6 . Artikel der Eingabe des Landvolks , 5 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_96", "psc_text": "δὲ τῆ ἀκολουθία U ; <αἱρέσεως> *, gemäß der Überschriften in V 12 φάσκουσι *] φάσκοντες GUM 13 ἤ] καὶ nach Anaceph. 7, 2; S. 165, 21 Dind. Diels | δέ *] τε GUM 14 ψυχὴν Öh.] ψυχὴ GUM 15 μερικὰς] μέρη καὶ M 17 * <δογματίζουσιν> * | <ψυχῶν ἀπὸ> σωμάτων *] καθαιρομένας σωμάτων GU καθαιρόμεναι σωμάτων Μ 18 εἰσδυουσῶν *] εἰς δύο οὐσίας G εἰσδυούσας UM 19 γεννωμένων *] γεννωμένας GUM | παρυφαίνοντες *] παρυφαίνουσιν GUM 21 Ζήνονα M 22 Κλεάνθου<ς> Com. | * <υἱὸν> * 23 αὐτὸν] αὐτοὶ U | τουτὶ τὸ δόγμα ἐν τῇ Στοᾷ οὕτω καλουμένῃ, τινὲς δὲ φασι δύο Ζήνωνας εἶναι, τόν τε Ἐλεάτην καὶ τὸν προειρημένον· ὅμως οἱ ἀμφότεροι ἴσως ἐδογμάτισαν, εἰ καὶ δύο εἶεν. φάσκει οὐν καὶ οὗτος τὴν ὕλην σύγχρονον εἶναι τῷ θεῷ, ἴσα ταῖς ἄλλαις αἱρέσεσιν, εἱμαρμένην τε εἶναι καὶ γένεσιν, ἐξ ἠς τὰ πάντα διοικεῖται καὶ πάσχει. πόσα τοίνυν", "candidate_score": 0.639478, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_63", "bdc_text": "Bullinger lernte ihn vermutlich um 1523/24 in Zürich kennen .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_337", "psc_text": "nachgetragen Vcorr < M 22 ἑ///αυτῶ aus έν αὐτῶ V corr | ἐνδυασμὸς V 23 ἐνδυσάμενος M | ὡς ἡ] ὡσεὶ M 29 Unterschrift κατὰ Σίμωνος V Κατὰ Μενάνδρου, β ἀπὸ τῆς τοῦ Χριστοῦ παρουσίας, τῆς δὲ ἀκολουθίας κݲβݲ. Ταῦτα καθεξῆς συνέπεται Μένανδρός τις, ὃς ἀπὸ Σαμαρειτῶν ὁρμώμενος ἐγένετο μαθητεύων τούτῳ τῷ Σίμωνι ἐν χρόνῳ τινί. ὁμοίως δὲ ἔλεγεν καὶ αὐτὸς τὸν κόσμον γεγονέναι ὑπὸ ἀγγέλων, ἑαυτὸν δὲ ἔλεγεν ἄνωθεν δύναμιν θεοῦ καταπεπέμφθαι. μείζονα δὲ κυβείαν οὗτος ὑπὲρ τὸν πρότερον ἐργασάμενος πρὸς ἀπάτην τῶν ἀνθρώπων ἔλεγεν ἑαυτὸν πεπέμφθαι εἰς σωτηρίαν, δῆθεν εἰς τὸ συναγαγεῖν τινὰς εἰς τὸ ἑαυτοῦ μυστήριον διὰ τὸ μὴ ὑπὸ τῶν τὸν κόσμον πεποιηκότων ἀγγέλων καὶ άρχῶν καὶ ἐξουσιῶν κατακυριευθῆναι. ὅμοια δὲ τῷ ἑαυτοῦ διδασκάλῳ τὰ πάντα συνυφαίνων καὶ γοητείαις καὶ ταῖς ἄλλαις μαγγανείαις * οὖ διέλειπεν, οὐδὲν δὲ διήλλαττε τῇ δικασκαλίᾳ ἀλλ' ἢ μόνον ὅτι ἑαυτὸν ἔλεγε μείζονα μᾶλλον ἢ τὸν πρὸ αὐτοῦ ὄντα αὐτοῦ διδάσκαλον.", "candidate_score": 0.639436, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_148_150", "bdc_text": "Krämerseelen , gewinns üchtige Leute , SI II 815 f. Mit «Grischeneier» waren in erster Linie die beiden Familien italienischen Ursprungs , Manuel und May gemeint ( Feller 166 . 233 ) . vocant , oriundis senatu motis ac Bernates antiqui ac clari generis in eorum locum subrogentur E ntspricht dem 6 . Artikel der Eingabe des Landvolks , 5 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2706", "psc_text": "nur von Epiph. erwähnt M U 1 Überschrift κατὰ Οὐαλησίων λݲηݲ ἤ καὶ νݲηݲ MU 2 ἀκηκόαμεν *] ἀκούομεν MU | γε < U 4 <ὑπῆρχεν> * 6 * etwa <με ἔχειν, οὐ γὰρ ἔχω ἀκριβῶς λέγειν,> * 7 φιλαδελφινῆς Μ φιλαδελφικῆς U 8 εἶναι Μ 10 περὶ αὐτῶν τοῦτον ἔχει] περιέχει τοῦτον U 13 πλὴν ὀλίγων < U | δὲ 2 < Μ 14 * etwa <μετὰ τῶν Ἀρχοντικῶν καὶ Σηθιανῶν>* 15 οὔπω] οὕτω Μ 23 ὀπίσω ἐπὶ *] ὀπίσω Μ ἐπὶ U 25 γνῶντες Μ 26 πολὺν Μ 2. Πολλὴ δὲ φρενοβλάβεια τῶν τοιούτων. εἰ μὲν γὰρ τὸ ἐν τῷ εὐαγγελίῳ βούλονται πληροῦν τό »ἐὰν σκανδαλίζῃ σε ἓν τῶν μελῶν σου, ἀπόκοψον ἀπὸ σοῦ, συμφέρει γάρ σοι εἰσελθεῖν εἰς βασιλείαν οὐρανῶν ἢ χωλὸν ἢ τυφλὸν ἢ κυλλόν«, πῶς δύναται ἐν βασιλείᾳ τινὰ εἶναι ἠκρωτηριασμένον; εἰ γὰρ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν τὰ πάντα ἐστὶ τελειοῦσα, οὐδὲν ἀτελὲς ἔχει ἐν", "candidate_score": 0.639253, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_116", "bdc_text": "1527 war Ammann einer der Griechischlehrer Bullingers ( HBD 11 , 12 )", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2885", "psc_text": "δὲ ἐνχηκὼς τὴν οἴκησιν καὶ ἀνατροφήν, τάχα δὲ καὶ ἐν Ἀθήναις φοιτήσας ἐν τοῖς παιδευτηρίοις χρόνῳ τινί. πολλὰ δὲ λέγεται πεπονθέναι ὑπὲρ τοῦ ἁγίου λόγου τῆς πίστεως καὶ ὀνόματος Χριστοῦ, τοῦτο μὲν ἐν τῇ πόλει πολλάκις συρόμενος, ὀνειδιζόμενος, βασάνοις ἀνηκέστοις ὑποβαλλόμενος. καὶ γὰρ καὶ καιρῷ ποτε, ὡς λόγος, ξυρήσαντες αὐτὸν οἱ Ἕλληνες πρὸς τῇ ἀναβάσει τοῦ Σαραπείου καλουμένου τεμένους τοῦ αὐτῶν εἰδώλου καθίσαντες αὐτὸν προσέταξαν θαλλοὺς φοινίκων ἐπιδιδόναι τοῖς ἐπὶ τὸ ἀθεμιτουργεῖν καὶ προσκυνεῖν τῷ εἰδώλῳ ἀνιοῦσι· τοιοῦτον γὰρ σχῆμα ἐπέχουσιν οἱ τῶν εἰδώλων αὐτῶν ἱερεῖς. ὁ δὲ λαβὼν μεγάλῃ τῇ φωνῇ κξξαὶ καὶ πεπαρρησιασμένῃ τῇ διανοίᾳ, οὐ δείσας οὐδὲ διστάσας ἐβόα λέγων »δεῦτε λάβετε οὐ τὸν θαλλὸν τοῦ εἰδώλου. ἀλλὰ τὸν θαλλὸν Χριστοῦ«. καὶ πολλὰ ἔστιν ἅ περὶ αὐτὸν ἀνδραγαθήματα ἀναφέρουσιν οἱ παλαιοὶ κατὰ παράδοσιν. 2 über Ἀδαμάντιος vgl. unten zu c. 73, 1 - 6f die hier vorliegende Verschiebung der Lebenszeit des Origenes ist noch bestimmter ausgesprochen de", "candidate_score": 0.63897, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_13", "bdc_text": "oben [Nr. 31 ] S. 183 , Anm. 1 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1347", "psc_text": "8 τρὶς γὰρ — < lat. 8f καὶ αὐτὴ δὲ — ἐγέννησεν < Hipp. 9 ἐφ᾿ τε < lat. Hipp. 10 παρ’ αὐτοῖς < lat. Hipp. | nach ἀριθμὸν hat einen ängeren Zusatz | καὶ ἐπεὶ] ἐπειδὴ δὲ Hipp. 11 ἀποστὰς < καταλείψας Hipp. | ἄνω < Hipp. | ἕνδεκα + καὶ ἀποστὰς κάτω ἐχώρησε κατάλληλον] consequenter lat. 11f κατάλληλον λέγουσι — κεῖσθαι] φάσκουσι κατάλληλον καὶ τοῦτο· ὁ γὰρ τύπος τῶν γραμμάτων διδάσκει Hipp. 12 τῷ σχήματι] in figura lat. | † λόγου] logi lat.; alter Fehler ür λ (Grabe) 13 κεῖται] esse lat. κεῖσθαι Hipp. 13f καὶ κατ’ — κεῖσθαι] κεῖσθαι αὐτὸ κατ’ εἰκόνα Hipp. 14: ἐπειδὴ, δὴ auf Rasur Vcorr 15 συντιθέμενος Μ | κατὰ < 16 τῶν2 < Hipp. 17 ἑνδέκατον ὂν τῇ τάξει] quae est undeclmo loco in lat. ἑνδεκάτῳ κείμενον τόπῳ Hipp. 18 αὐτῷ Hipp.; vgl. S. 26, 1] αὐτοῦ V M eonnn lat. 19", "candidate_score": 0.638789, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_163_165", "bdc_text": "et officiis servilibus dominis suis nobilibus praestandis Auch diese radikale Forderung wurde offenbar fallengelassen. , tertio ut forum illud iudiciale , quo matrimonii causae discutiuntur , abrogeturDas Chorgericht wurde am 29 . Mai 1528 ins Leben gerufen und eine Ordnung des «Chor- und Ehegerichts » im Mandat vom 8 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_798", "psc_text": "ürer, Gesch. d. Jüd. Volkes IIi4 370) zusammenfallen. — Titel ἀναβαθμοὶ vgl. dement. Recogn. IV 36 hie ergo vobis sit primus gradus ex tribus, qui gradus triginta ex sc gignit mandata, secundus vero qui sexaginta, tertius qui centtini, sieut alias (!) vobis de bis plenius exponeinus. — Zum Inhalt vgl. dement. Recogn. I 36f u. 64 (Gegensatz gegen Tempel u. Opfer) 148 {Jesus namque est, qui igneni illum quem acceiulebat pontifex pro peccatis, restinxit per baptismi gratiain) u. I 69 (Rede des Jakobus vor Kaiphas) V M 1 καὶ οὕτων am Rande nachgetragen V corr < M 3 ἐκτίσθαι aus Vcorr 4 καὶ ἔτι περισσοτέρως] *, gehört viell. nach Ζ. 5 hinter Vcorr setzt dazu am Rande ABBREV μείζονα δὲ αὐτῶν ὄντα 5 <τῶν> * | ὑπὸ aus Vcorr ἐκ Μ | πεποιημένοι V M 6 * etwa καταργῆσαι τὰς θυσίας> * | + <κατὰ Ματθαῖον> ? *, vgl. S.", "candidate_score": 0.63874, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_64_66", "bdc_text": "Die reiche Korrespondenz nach 1531 zeugt von Freundschaft und Zusammenarbeit , die freilich 1549-1551 etwas getrübt wurde , weil die Basler zu den Verhandlungen um den Consensus Tigurinus nicht beigezogen wurden. - Lit. : Willy Brändly , Oswald Myconius in Basel , in : Zwa XI 183-192 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2620", "psc_text": "ἀλλὰ τοῦ Οὐήρου). ὃς πολλὰ <πρὸς> Ἀβειδὰν τὸν ἀστρονόμον κατὰ εἱμαρμένης λέγων συνελογίσατο, καὶ ἄλλα δὲ κατὰ τὴν εὐσεβῆ πίστιν ἐμφέρεται αὐτοῦ συντάγματα. Ἀπολλωνίῳ δὲ τῷ τοῦ Ἀντωνίνου ἑταίρῳ ἀντῆρε, παραιτούμενος 1 f Ἀντωνῖνος ὁ Οὐῆρος ist nach stehendem Sprachgebrauch des Epiphanius (vgl. Ancoratus c. 60, 4; I 72, 1 de mens. ac pond. 18, 3; S. 171, 74 Lagarde) Mark Aurel. Da jedoch Mark Aurel zu den andern Angaben—Bardesanes hätte den Abgar überebt und dann noch bis in die Zeit des Antoninus hineingereicht— schlechterdings nicht paßt, so muß eine (vielleicht durch Eusebius IV 30, 1; 392, 14 Schwartz veranlaßte) Verwechslung des Epiph. vorliegen, entweder mit Caracalla, den Epiph. Ἀντωνῖνος υἱὸς Σενήρον nennt, oder—was nach Z. 5 ff weniger wahrscheinlich ist—mit Elagabal (bei Epiph.=Ἀντωνῖνος). Zu letzterem würde freilich die Nachricht des Barhebraeus (chron. I 47 Abbeloos-Lamy) sachlich gut stimmen, daß Bardesanes im Jahr 533 (=221/2n. Chr.) gestorben sei, vgl. auch", "candidate_score": 0.638683, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_113", "bdc_text": "Graubünden ) und 1528 an der Berner Disputation teil. Seit 1533 war er Schulherr .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2621", "psc_text": "Verwechslung des Epiph. vorliegen, entweder mit Caracalla, den Epiph. Ἀντωνῖνος υἱὸς Σενήρον nennt, oder—was nach Z. 5 ff weniger wahrscheinlich ist—mit Elagabal (bei Epiph.=Ἀντωνῖνος). Zu letzterem würde freilich die Nachricht des Barhebraeus (chron. I 47 Abbeloos-Lamy) sachlich gut stimmen, daß Bardesanes im Jahr 533 (=221/2n. Chr.) gestorben sei, vgl. auch Porphyrius de abstin. IV 17; 256, 11 Nauck und de styge (bei Stobäus ecl. phys. I 3, 56; 37, 25 Meinecke) über das Zusammentreffen des Bardesanes mit der indischen Gesandtschaft an Elagabal – 3 Ἀβειδάν] vgl. den Awida im Buch der Gesetze der Lander S. 1 ff Epiph meint daher sicher diese Schrift, wie auch Theodoret haer. fab. I 22; Migne 83, 372 B/C ἐντετύχηκα δὲ κἀγὼ λόγοις αὐτοῦ . . κατὰ εἱμαρμένης γραφεῖσι. Wenn Eusebius dieselbe Schrift als ὁ πρὸς Ἀντωνῖνον (=Mark Aurel) ἱκανώτατος αὐταῦ περὶι εἱμαρμένης διάλογος bezeichnet (h. e. IV 30, 2; S. 392, 21 f Schwartz),", "candidate_score": 0.638655, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_97", "bdc_text": "Bullinger lernte ihn vermutlich um 1524 in Zürich kennen und studierte 1527 bei ihm Griechisch ( HBD 11 , 12 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2333", "psc_text": "φησιν] ὡς ἦν? * | ἀφέντες + τὰ πλοῖα M 6 αὐτῷ < U 7 u. 8 οὔτε U 8 vor εὐαγγελισταῖς + ἁγίοις U 13 ἐπιτελεῖ M | τὴν ἀκολουθίαν < U | ὤδε] οὕτως U 14 ἀθυρὶ M 15 † ὡς ἔφημεν] hinter Αἰγυπτίους gestellt U; lies wohl ὅ ἐστιν κατὰ Ῥωμαίους* | εἰδῶν] ἰνδῶν U 16 πλήρης] hier u. S. 271, 3 indeklinable wie z. B. Joh. 1,14 | Ἐπιφανίων MU 17 γεννήσεως κατὰ σάρκα U 18 zu εἶναι vgl. S. 261,30 κοντα, ὢν υἱὸς ὡς ἐνομίζετο τοῦ Ἰωσήφ«. ην γὰρ τῷ μὲν ὄντι εικοσι ἐννέα ἐτῶν καὶ μηνῶν δέκα, ὅτε ἐπὶ τὸ βάπτισμα ἧκε, τριάκοντα μὲν ἐτῶν, ἀλλ᾿ οὐ πλήρης· διὸ λέγει »ἀρχόμενος εἶναι ὡς ἐτῶν τριάκοντα« — λοιπὸν ἐξεβλήθη εἰς τὴν ἔρημον. ἀπ᾿ ἐντεῦθεν οὖν αἱ τεσσαράκοντα ἡμέραι τοῦ πειρασμοῦ ἀκολούθως φαίνονται καὶ αἱ δύο τοῦ πειρασμοῦ ἐπὶ τὴν Γαλιλαίαν, τουτέστιν εἰς τὴν Ναζαρὲτ καὶ", "candidate_score": 0.638487, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_13", "bdc_text": "oben [Nr. 31 ] S. 183 , Anm. 1 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_808", "psc_text": "μο oben über Vcorr 10 φυλάττεται getilgt, ür am Rande ἐπιτηδεύεται V 11 εἰς τὰ angeflickt Vcorr 13 τῆς hineingeflickt Vcorr | <ὥς> * 14 τοῦ < V 16 ἀπ᾿ αὐτοῦ] αὐτῶ αὐτῶ V 17 ἀλξα///ὶ, ι aus ει 18 ἔθ//ἤ, ν ausradiert Vcorr | ὡς M | νομίζει V 19 ἀνδρο///ίκελον, ι aus ει Vcorr ποις, μιλίων ἐνενήκοντα ἓξ τὸ μῆκος, δῆθεν σχοίνων εἴκοσι τεσσάρων, τὸ δὲ πλάτος σχοίνων ἕξ, μιλίων εἴκοσι τεσσάρων, τὸ πάχος δὲ κατὰ μέτρησιν ἄλλην τινά. ἀντικρὺ δὲ αὐτοῦ ἑστάναι καὶ τὸ ἅγιον πνεῦμα ἐν εἴδει θηλείας ἀοράτως, καὶ τὸ] αὐτὸ τοῦ αὐτοῦ μέτρου. καὶ πόθεν, φησίν, ἔγνων τὰ μέτρα; ἐπειδή, φησίν, εἶδον ἀπὸ τῶν ὀρέων ὅτι αἱ κεφαλαὶ ἔφθανον αὐτῶν, καὶ τὸ μέτρον τοῦ ὄρους καταμαθὼν ἔγνων Χριστοῦ τε καὶ τοῦ ἁγίου πνεύματος τὰ μέτρα.« ἤδη δέ μοι περὶ τούτων εἴρηται ἐν τῇ κατὰ Ὀσσαίων αἱρέσει. ἐν παρεξόδῳ δὲ ταῦτα πεποίημαι νῦν, ἵνα μὴ", "candidate_score": 0.638297, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_120_122", "bdc_text": "HBLS I 344. , Rodolphum denique Thumisium Johann Rudolf Thumysen , gest. 1552 , Sohn des Zunftmeisters Rudolf Thumysen ( s. oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , seit 1517 Kaplan in Kilchberg ( Kt . Zürich) , 1523 Pfarrer in Regensdorf ( Kt . Zürich) , 1526 Kaplan bzw. Helfer am Fraumünster in Zürich. - Lit. : AZürcherRef 1414. 1714 , S. 733 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2427", "psc_text": "τριακοστῷ ἔτει τῆς αὐτοῦ ἐνσάρκου γεννήσεως, πρὸ ἓς εἰδῶν Νοεμβρίων, Τουτέστι κατὰ Αἰγυπτίους Ἀθὺρ δωδεκάτῃ, κατὰ Ἕλληνας 1 ff zu den Monatsangaben vgl. W. Kubitschek, Die Kalenderbücher von Florenz, Rom und Leyden (Denkschr. Wiener Akad. B. 57. 1915) S. 74 ff; dort weitere Schriften über die einzelnen Fragen — 8 ff wo? (einzige vergleichbare Stelle Sach. 7, 3) —18 ff vgl. Oben c. 16, 1 ff; S. 270, 14 ff u. c. 30, 10; S. 303, 4 M U 1 Ἰαννουαρίων Μ |πέμπτη ist nicht mit Kubistchek zu beanstanden; der Gesamtausdruck πέμπτη—ἐπιφώσκουσα bezeichnet ganz richtig die Mitternacht zwischen 5. u. 6. Januar; vgl. Z. 12 f u. S. 298, 19 2 Ἰαννουαρίου + μηνὸς U | ἑσπέρα — ἐπιφώσκουσα < U 4 Σαλαμνίους Μ 5 Ἰουλίου] Ἰουναῦ Μ | ἀλσὼν Μ 6 ἀταρταβὰ Μ 7 κατὰ Ἑβραίους τιβιὴθ ιݲγ, κατὰ ἀθηναίους μεμακτηρίωνος ςݲ U; aber vgl. die Reihenfolge S. 294,", "candidate_score": 0.638293, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_148_150", "bdc_text": "Krämerseelen , gewinns üchtige Leute , SI II 815 f. Mit «Grischeneier» waren in erster Linie die beiden Familien italienischen Ursprungs , Manuel und May gemeint ( Feller 166 . 233 ) . vocant , oriundis senatu motis ac Bernates antiqui ac clari generis in eorum locum subrogentur E ntspricht dem 6 . Artikel der Eingabe des Landvolks , 5 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1109", "psc_text": "ταῖς γραφαῖς, τὸ πλάσμα αὐτῶν ἐξ αὐτῶν συνιστάνειν πειρώ- 6 Ephes. 5, 13 — 11f vgl. Joh. 1, 5 — 16 Joh. 1, 14 — 18 Joh. 1, 14 V Μ lat. 1 ἄνθρωπον + aufem lat. 2 τῷ Ἀνθρώπῳ < lat. | ὀνόματος] νοήματος M 3 συ///ζυγίας, ν ausradiert V corr | κοινωνίαν aus ὀνομασίαν Vcorr ὀνομασίαν M communionem lat. 4 γίνεται] generatur lat. 5 δὴ < lat. 7 ἡ Ζωὴ am Rande nachgetragen Vcorr < M 8 εἴρηται αὐτῶν Ausgg.] εἰρῆσθαι αὐτὸν VM dicta est eorum lat. 10 vor Ἄνθρωπον + καὶ V 11 λέγ(ον] docens lat. 12 καρπόν + quoque lat. | φησιν] dlccns lat. 12f παντὸς τοῦ πληρώματος] intra pleronia lat. 14 καταλειφθὲν V | ὑπ’ αὐτῆς] ab eis lat. 15 ἁρμό///σας, ο aus ω Vcorr | αὐτῆς V 21 καὶ1 < lat. 22 τὸν] * 26 ὁρᾷς + igitur lat. | ᾐ] οἱ, oben drüber", "candidate_score": 0.638257, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_120_122", "bdc_text": "HBLS I 344. , Rodolphum denique Thumisium Johann Rudolf Thumysen , gest. 1552 , Sohn des Zunftmeisters Rudolf Thumysen ( s. oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , seit 1517 Kaplan in Kilchberg ( Kt . Zürich) , 1523 Pfarrer in Regensdorf ( Kt . Zürich) , 1526 Kaplan bzw. Helfer am Fraumünster in Zürich. - Lit. : AZürcherRef 1414. 1714 , S. 733 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_46", "psc_text": "ff — 14 Gen. 5, 5 — 15 Gen. 5, 6. 9. 12. 15 — ff vgl. liber Jub. 4, 15 u. 22 Littmann GY M 6 — iiaer. 34 ausgezogen im Crypto-Ferratensis Ba (= f ) ; noch kürzer u. zugleich freier sind die Auszüge bei Nicetas Choniates, Thesaurus orthod. fidei 16 —20 Chron. pasch. 23 B; S. 40 Dindorf 2 * <σῴζεσθαι> * 3 δήγματα G | διδάγματα + τὰ M 5 Ε; * ; die Überschriften der 4 ersten Ηäresen sind in den Handschriften Daß Epiphanius tatsächlich auch hier Zahlen beweisen die Spuren bei S. 173,22 (Apparat) 176, 18 177, 12 179,18 u. 20 8 vor τῇ ἕκτῃ + ἐν GUM < f | ἐτελειώθη f] ἐπλάσθη GUM | τοῦτο λεγόντων 11 <ἀλλ’> 12 γυνὴ hinter αὐτῷ αὐτῷ GUM 13 <διὰ> * 15 16 ὡς δὲ ἡ] ἡ δὲ Chron. pasch. 17 Ε;έχει *] ἔχει f <", "candidate_score": 0.638207, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_111_113", "bdc_text": "außerdem wirkte er als Professor der Logik und Rhetorik , später auch der lateinischen Sprache . Anfang 1526 nahm er mit Sebastian Hofmeister in zürcherischem Auftrag am Religionsgespräch von Ilanz ( Kt . Graubünden ) und 1528 an der Berner Disputation teil. Seit 1533 war er Schulherr .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1102", "psc_text": "τοῦ Λόγου τὴν διδασκαλίαν ποιεῖται. λέγει δὲ οὕτως »ἐν ἀρχῇ ἦι ὁ Λόγος καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν θεὸν καὶ θεὸς ἦν ὁ Λόγος. οὗτος ἦν ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν θεόν«· πρότερον διαστείλας τὰ τρία, θεὸν καὶ Ἀρχὴν καὶ Λόγον, πάλιν αὐτὰ ἑνοῖ, ἵνα καὶ τὴν προβολὴν ἑκατέρων αὐτῶν δείξῃ, τοῦ τε Υἱοῦ καὶ τοῦ Λόγου, καὶ τὴν πρὸς ἀλλήλους ἅμα καὶ τὴν πρὸς τὸν Πατέρα ἕνωσιν. ἐν γὰρ τῷ Πατρὶ καὶ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἡ Ἀρχή, ἐν δὲ τῇ Ἀρχῇ καὶ ἐκ τῆς Ἀρχῆς ὁ Λόγος. καλῶς οὖν εἶπεν »ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος«· ἦν γὰρ ἐν Υἱῷ. »καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν θεόν«· καὶ γὰρ ἡ Ἀρχὴ *. καὶ »θεὸς ἦι ὁ Λόγος«, ἀκολούθως· τὸ γὰρ ἐκ θεοῦ γεννηθὲν θεός ἐστιν. »οὗτος ἦν ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν θεόν« ἔδειξε τὴν τῆς προβολῆς τάξιν. »πάντα δι᾿ αὐτοῦ ἐγένετο καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕω«· πᾶσι γὰρ τοῖς", "candidate_score": 0.638177, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_121_123", "bdc_text": "oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , seit 1517 Kaplan in Kilchberg ( Kt . Zürich) , 1523 Pfarrer in Regensdorf ( Kt . Zürich) , 1526 Kaplan bzw. Helfer am Fraumünster in Zürich. - Lit. : AZürcherRef 1414. 1714 , S. 733 ; Pfarrerbuch 566 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_785", "psc_text": "haer. 28, 1, 5; S. 314, 1ff — 22 ob Epiph. das Folgende örtlich aus dem Ebionitenev. übernimmt, ist angesichts des δῆθεν unsicher — 23 Matth. 12, 47ff V M 1 ὃ Tischendorf] ὃν V M 2 κύριε < M 7f die Reihenfolge διδασκαλίαν durch Zahlen hergestellt Vcorr διδασκαλίαν πανταχόθεν M 9 χρόμενοι M 10 * 〈κατὰ Ματθαῖον λεγομένῳ> *, vgl. S. 349, 2 15 ἐπὶ Καϊάφα < S. 350, 9 15 u. 16 τις u. ὀνόματι < S. 350, 9 u. 10 ἄνθρωπον M 18 γεγεννῆσθαι V 20 εὑρήκαμεν *] εὑρίσκομεν V M | <τε> * * änze etwa nach haer. 28, 1, 5 <ἐκ τοῦ ἄνω θεοῦ, τὸν δὲ Ἰησοῦν> 25 τὴν χεῖρα hinter τοὺς μαθητὰς V 26 ἀδελφαὶ] ἀδελφοὶ V τεῦθεν, ὡς ἔφην, τῆς πάσης κυβείας μεμεστωμένος ὁ Ἐβίων διὰ πολλῶν μορφῶν ὑποφαίνει ἑαυτόν, ὡς εἶναι τεράστιον κατὰ τὰ ἄνω μοι προδεδηλωμένα. 15. Χρῶνται δὲ καὶ ἄλλαις", "candidate_score": 0.638096, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_146", "bdc_text": "Aiunt eos inter reliqua postulata sua a senatu populoque postulare , ut iunioribus vel a Svevis vel a Gallis , quos ipsi GrischeneierUrsprünglich die Einwohner von Gressoney ( am Monte Rosa , Italien ) , die als Krämer die Schweiz durchzogen ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_147", "psc_text": "(τοὺς προδεδηλωμένους Κουθαίους καὶ <τοὺς> ἄλλους) τὸν νόμον τὸν Μωυσέως. γίνεται δὲ τοῦτο ἐν τῷ τριακοστῷ ἔτει πλείω ἐλάσσω τῆς τοῦ Ἰσραὴλ καὶ Ἱερουσαλὴμ αἰχμαλωσίας. ἐπαίδευε τοίνυν Ἔσδρας καὶ οἱ μετ’ αὐτὸν τὸ γένος τὸ ἐν τῇ Σαμαρείᾳ καὶ ἐκλήθησαν Σαμαρεῖται οἱ τὸν νόμον διὰ τοῦ Ἔσδρα τοῦ ἀπὸ Βαβυλῶνος ἥκοντος ὑποδεξάμενοι. διῆλθεν δὲ χρόνος ἐτῶν τεσσαράκοντα ἄλλων καὶ ἡ αἰχμαλωσία ἀνέθη καὶ ἀνῆλθεν Ἰσραὴλ ἀπὸ τῆς Βαβυλῶνος. 9. Ἔπεισι δὲ θαυμάζειν πῶς συμβέβηκε κατὰ τὰ τέσσαρα ἔθνη καὶ τέσσαρας αἱρέσεις ἐν αὐτῷ τῷ ἔθνει γενέσθαι, φημὶ δὲ πρῶτον Ἐσσηνῶν δεύτερον Γοροθηνῶν τρίτον Σεβουαίων τέταρτον Δοσιθέων. ἐντεῦθεν ἀρχή μοι γίνεται τῆς τοῦ ἐπαγγέλματος κατὰ αἱρέσεων πραγματείας καὶ τὸ αἴτιον ὅπως * διασαφήσω ἐν βραχεῖ [ἐρῶ]. τί δέ ἐστιν ἄλλο ἢ ὅτι <ὡς> ἀπὸ τῆς τῶν γλωττῶν πολυφόρου ἀλλοιοφωνίας φυλαὶ γεγόνασι, κατὰ δὲ ἑκάστην φυλήν τε καὶ πατριαρχίαν ἔθνη διάφορα προέστη, πᾶν δὲ ἔθνος ἑαυτῷ προεστήσατο 7 ff wie sich aus", "candidate_score": 0.637978, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_119_121", "bdc_text": "LL I 193f ; HBLS I 344. , Rodolphum denique Thumisium Johann Rudolf Thumysen , gest. 1552 , Sohn des Zunftmeisters Rudolf Thumysen ( s. oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , seit 1517 Kaplan in Kilchberg ( Kt . Zürich) , 1523 Pfarrer in Regensdorf ( Kt . Zürich) , 1526 Kaplan bzw. Helfer am Fraumünster in Zürich. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2304", "psc_text": "u. Clemens Al. quis div. salv. 42,2; III 188, 3f τοῦ τυράννου τελευτήσαντος ἀπὸ τῆς Πάτμου τῆς νήσου μετῆλθεν ἐπὶ τὴν Ἔφεσον), nur hier. Anders Irenaeus adv. haer. V 30, 3; II 410 Harvey ἑωράθη . . . πρὸς τῷ τέλει τῆς Δομετιανοῦ ἀρχῆς Hieronymus vir. ill. 9 persecutionem moxente Domitiano in Patmos insulam relegatus scripsit apocalypsim u. die „historia ecclesiastica“ Corssen S. 80f. Κλαυδίου ist jedoch nicht zu ändern, da es ebenso durch das folgende μετὰ ἱκανὰ ἔτη τοῦ διατρῖψαι αὐτὸν ἐπὶ τῆς Ἀσίας wie durch die Wiederholung in c. 33, 9 gesichert ist. Vielleicht hängt die Angabe doch irgendwie mit den acta Johannis zusammen (gegen Zah, Forsch. VI 199f) M U 1 <καὶ τὸ ψεῦδος ἀγαπῶντες> * |ὑπὲρ]ἥπερ Μ 2 hinter Δουκᾶν vielleicht nach S. 256,18ff zu ergänzen <καὶ οὑδὲν ἐν αὐτῷ περὶ τῆς ἄνωθεν γεννήσεως>* 4 ἐπὶ τοῦ σωτῆρος, <τῷ λόγῳ Μ 5 ἐπανακάμωψαντι*]ἐπανακάμψαντος Μ U |", "candidate_score": 0.637903, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_159", "bdc_text": "Den Erlaß der «Fastnacht- H ühner» hat das Landvolk bereits 1528 verlangt ( s.", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2436", "psc_text": "Abschnitt, an dem bereits Scaliger, Kepler, Petavius, van der Hagen ihre Kräfter versucht haben — Ideler Handb. Der Chronol. I 571 II 243 A. 21 und Duchesne Ren. Quest. Hist. 28 S. 36 A. 1 verzichten auf eine Lösung —, enthätl ungewöhnliche schwierigkeiten. Klar ist (vgl. insbe. S. 298, 5ff), daӃ Epiph. Den Juden zweierlei vorwirft 1) daӃ sie das Passah in der Karwoche willkürlich um 2 Tage vorgerückt hätten 2) daӃ sie infolge ihrer M U 1 μεσούσης U |ἐνέβη U 2 ἐν < U 5 αὐτοῦ 1] < U 6 τὸν οὐρανὸν] τὸ ἱερὸν U 8 τῆς < U | τὸ < U 12 καὶ ἀπὸ Ἰανοναρίου μηνὸς < U | Ἰαννουαρίου Μ | [τῶν]* 16 Ἰαωωουάριον Μ 17 θεὸς < U 18 μένων Dind.] μὲν ὢν M μένει U 20 ἐν τῇ < Μ 20 * ergänze nach Z. 22f u. S. 298, 5f etwa <ἐπιτελούντων τῶν", "candidate_score": 0.637842, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_121", "bdc_text": "oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , seit 1517 Kaplan in Kilchberg ( Kt . Zürich) , 1523 Pfarrer in Regensdorf ( Kt . Zürich) , 1526 Kaplan bzw. Helfer am Fraumünster in Zürich. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2217", "psc_text": "καθίστανται διὰ 2 vgl. Act. 21, 9 u. Proclus bei Eusebius h. e. III 17, 4; S. 266,3 Schwartz; dazu den Anonymus V 17, 3; S. 470, 15 Schwartz Origenes bei Cramer Cat. in I. ad Corinth. S. 279 ταύτης δὲ τῆς ἐντολῆς οὐκ ἦσαν οἱ τῶν γυναικῶν μαθηταὶ οἱ μαθητευθέντες Πρισκίλλῃ καὶ Μαξιμίλλῃ. . .τέσσαρες, φασί, θυγατέρες ἦσαν Φιλλίππου τοῦ εὐαγγελιστοῦ καὶ προεφήτευον. εἰ δὲ προεφήτευον, τί ἄτοπόν ἐστι καὶ τὰς ἡμετέρας, ὥς φασιν ἐκεῖνοι, προφήτιδας προφητεύειν (aus Origenes schöpft Didymus de trin. III 41,3; Migne 39,988 C u. der dial. orth. et Mont. Ficker ZKG XXVI 456,24ff) – 3 zur Bußpredigt im Kreis der montanistischen Gemeinde vgl. den Anonymus bei Eusbius V 18,9; S. 464, 5ff Schwartz τοῦ πνεύματος . . . ἔσθ᾿ὅπῃ δὲ καὶ κατακρίνοντος στοχαστικῶς ἀξιοπίστως αὐτοὺς ἄνττικρυς, ἴνα καὶ ἐλεγκτικὸν εἶναι δοκῇ -10 Gal. 3, 28 - 12 vgl. Filastrius haer. 74; S. 38, 18", "candidate_score": 0.637831, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_97", "bdc_text": "Bullinger lernte ihn vermutlich um 1524 in Zürich kennen und studierte 1527 bei ihm Griechisch ( HBD 11 , 12 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2526", "psc_text": "ἀποτίθεται τὴν ἀμβλυωπίαν < Μ | ἀμβλυοπίαν U 24 <τὴν> * | κέκτηνται Μ 25 κἂν] καὶ Μ | οὕτως *] ὡς M U 26 [καὶ] * | † αὐτοῦ] etwa <ἐν τῇ ἀφροσύνῃ> αὐτῆς * μενέτω, μηδὲν κατισχύουσα κατὰ τῆς τοῦ θεοῦ ἀληθείας· ἡμεῖς δὲ ἐπὶ τὰς ἄλλας, ὡς εἴπαμεν, ἐξορμήσωμεν. Κατὰ Θεοδοτιανῶν λδ, τῆς δὲ ἀκολουθίας νδ. Ἀνέστη πάλιν Θεόδοτός τις, ἀπόσπασμα ὑπάρχων ἐκ τῆς προειρηένης ἀλόγου αἱρέσεως, τῆς ἀρνουμένης τὸ κατὰ Ἰωάννην εὐαγγέλιον καὶ τὸν ἐν αὐτῷ <κηρυχθέντα> ἐν ἀρχῇ ὄντα θεὸν Λόγον καὶ τὴν αὐτοῦ Ἀποκάλυψιν, ἀλλὰ καὶ ταῖς ἄλλαις αἱρέσεσι ταῖς προειρημέναις συγγενόμενός τε καὶ συνυπάρξας καὶ κατὰ τὸν κρόνον αὐτὰς διαδεξάμενος, ἐξ οὗπερ οἱ Θεοδοτιανοὶ καλούμενοι. καὶ εἰ μὲν ὑπάρχει ἔτι ἡ αἵρεσις ἀγνοοῦμεν, τὰ δὲ εἰς ἡμᾶς αὐπὸ συγγραμμάτων ἐλθόντα ἐροῦμεν. Oὗτος ὁ Θεόδοτος ἀπὸ Βυζαντίου μὲν ὡρμᾶτο, τῆς νυνὶ Κωνσταντινουπάλεως καλουμένης, σκυτεὺς τὴν τέχνην, πολυμαθὴς δὲ τῷ λόγῳ. οὗτος ἅμα τισὶ πλείοσιν", "candidate_score": 0.637829, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_165_167", "bdc_text": "im Mandat vom 8 . März 1529 aufgestellt , s. de Quervain 43 f; Köhler , Ehegericht I 319 f. Das Gericht setzte sich aus folgenden Mitgliedern zusammen :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1212", "psc_text": "15 <σιαιρεῖται> Öh. | αὑτὸ V 17 > Cornarius | αὐτοὶ *] πρῶτοι V M 20 συ|||ζητοῦντας, ν wegradiert V 23 συ|||ζυγίαν, ν ausradiert V 25 <τὸν> Klosterm. 26 V M 28 * > ül. > τῷ μὴ διαζευγνύναι Hilgenfeld μέντοι καὶ τὴν τοῦ Μωσέως γνώμην, καθ’ ἤν τοῦτο ἐνομοθέτησεν, ἐξετάσωμεν, εὑρεθήσεται τοῦτο οὐ κατὰ προαίρεσιν ποιησας τὴν ἑαυτοῦ, ἀλλὰ κατὰ ἀνάγκην διὰ τὴν τῶν νενομοθετημένων ἀσθένωεταν. ἐπεὶ γὰρ τὴν τοῦ δεοῦ γνώμην φυλάττειν οὐκ ἠδύναντο οὖτοι, ἐν τῷ μὴ ἐξεῖνια αὐτοῖς ἀκβάλλειν τὰς γυναῖκας αὐτῶν, αἶς τινὲς αὐτῶν ἀηδῶς συνῴκουν καὶ ἐκινδύνευον ἐκ τούτου ἐκτρέπεσθαι πλέον εἰς ἀδικίαν καὶ ταύτης εἰς ἀπώλεταν, τὸ ἀηδὲς τοῦτο βουλόμενος ἐκκόψαι αὐτῶν ὁ Μωσῆς, δι᾿ οὖ καῖ ἀπόλλεσθαι ἐκινδύνευον, δεύτερόν τινα, ὡς κατὰ περίστασιν ἦττον κακὸν ἀντὶ μείζονος ἀντικάταλλασσόμενος, τὸν τοῦ ἀποσταστίου νόμο ἀφ᾿ ἐαυτοῦ ἐνομοθέτησεν αὐτοῖς, ἵνα, ἐὰν ἐκεῖνον μὴ δύνωνται φυλάσσειν, κἄν τοῦτόν Τε φυλάξωσι καὶ μὴ εἰς ἀδικίας καὶ κακίας", "candidate_score": 0.637784, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_148_150", "bdc_text": "Krämerseelen , gewinns üchtige Leute , SI II 815 f. Mit «Grischeneier» waren in erster Linie die beiden Familien italienischen Ursprungs , Manuel und May gemeint ( Feller 166 . 233 ) . vocant , oriundis senatu motis ac Bernates antiqui ac clari generis in eorum locum subrogentur E ntspricht dem 6 . Artikel der Eingabe des Landvolks , 5 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_21", "psc_text": "μβ μݲγݲ (beide Zahlen Σαβελλιανοὶ < Ὠριγένειοι οἰ καὶ αἰσχροποιοί M Μ καὶ < G R Μ 27 f τοῦ anaceph.] τοῦ καὶ G R M 29 Ἀκωανῖται anaceph. Αὐδιανῶν τὸ σχίσμα, πεντηκοστὴ πρώτη Φωτεινιανοί, πεντηκοστὴ δευτέρα Μαρκελλιανοί, πεντηκοστὴ τρίτη Ἡμιάρειοι, πεντηκοστὴ τετάρτη Πνευματομάχοι οἱ καὶ Μακεδονιανοὶ καὶ Ἐλευσίου μαθηταί, οἱ τὸ ἅγιον τοῦ θεοῦ πνεῦμα βλασφημοῦντες, πεντηκοστὴ πέμπτη Ἀεριανοί, πεντηκοστὴ ἕκτη Ἀετιανοὶ οἱ καὶ Ἀνόμοιοι, οἷς συνάπτεται Εὐνόμιος, μᾶλλον δὲ ὁ Ἄνομος· πεντηκοστὴ ἐβδόμη Διμοιρῖται, οἱ μὴ τελείαν τὴν Χριστοῦ ἐνανθρώπησιν ὁμολογοῦντες , οἱ καὶ Ἀπολλιναρῖται, πεντηκοστὴ ὀγδόη οἱ καὶ τὴν ἁγίαν Μαρίαν τὴν ἀειπάρθενον λέγοντες μετὰ τὸ τὸν σωτῆρα γεγεννηκέναι τῷ Ἰωσὴφ συνῆφθαι, οὕστινας ἐκαλέσαμεν Ἀντιδικομαριαμίτας, πεντηκοστὴ ἐνάτη οἱ καὶ εἰς ὄνομα τῆς αὐτῆς Μαρίας κολλυρίδα προσφέροντες, οἳ καλοῦνται Κολλυρι- διανοί, ἐξηκοστὴ Μασσαλιανοί, οἷς συνάπτονται Μαρτυριανοὶ οἱ ἀπὸ Ἑλλήνων καὶ Εὐφημῖτυαι καὶ Σατανιανοί. 5. Ἐπανιὼν δὲ αὖθις καὶ διελὼν ταύτας κατὰ βιβλίον ὑποδείξω ἐν ταύτῃ μου τῇ ἀνακεφαλαιώσει,", "candidate_score": 0.637641, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_164_166", "bdc_text": "Mai 1528 ins Leben gerufen und eine Ordnung des «Chor- und Ehegerichts » im Mandat vom 8 . März 1529 aufgestellt , s. de Quervain 43 f;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1211", "psc_text": "τοῦ Μωσέως, τὸ διὰ τὴν σκληροκαρδίαν ἐπιτέποντα χωρίζεσθαι τοῦτο τὸ ζεῦγος. καὶ δὴ κατὰ τοῦτο ἐναντία τῷ θεῷ νομοθετεῖ ὁ Μωσῆς· ἐναντίον γάρ ἐστι τῷ μὴ * διαζευγνύναι. ἐὰν 4 vgl. Matth. 11, 27 (Job. 1, 18) — 21 Matth. 19, 8. 6 V M 2 ἑκάτεροι Harnack] ἑκάτερος VM o γε Dind.] τε V M | <γνώσεως> Corn. Pet.; zu ἀμφοτέρων τούτων ist ändlich δεῶν zu änzen | ἐκνηφῆναι, vn durchgestrichen Vcorr 7 <τῶνϞ Dind. 8 παριστῶντες] in παριστῶντας nicht ötig | μόνων Hilgenfeld | κατάλη|||ψιν, μ ausradiert Ycorr 12 αὐτοῦ Dind. Öh.] αὐτῶν VM 14 τὸν < M 15 <σιαιρεῖται> Öh. | αὑτὸ V 17 > Cornarius | αὐτοὶ *] πρῶτοι V M 20 συ|||ζητοῦντας, ν wegradiert V 23 συ|||ζυγίαν, ν ausradiert V 25 <τὸν> Klosterm. 26 V M 28 * > ül. > τῷ μὴ διαζευγνύναι Hilgenfeld μέντοι καὶ τὴν τοῦ Μωσέως γνώμην, καθ’ ἤν τοῦτο ἐνομοθέτησεν,", "candidate_score": 0.637485, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_150_152", "bdc_text": "Artikel der Eingabe des Landvolks , 5 . und 6 . Dezember 1531 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_187", "psc_text": "die Überschrift erst zwischen πράττουσι u. μόνοι Z. 6 5 Γορθηνοὶ U | τε < U | δὲ < U 6 Δωσίθεοι 9 πάσχα G 10 ἡμέραν μίαν *] ἡμέρας μιᾶς GUM 13 κατὰ Δοσιθέων ἀπὸ Σαμαρειτῶν τετάρτης (τετάρτη V), τῆς δὲ ἀκολουθίας ιݲγݲ η M) V G Μ κατὰ τετάρτη αἵρεσις ἀπὸ Σαμαρειτῶν, τρισκαιδεκάτη δὲ τῆ ἀκολουθία U 14 Δωσίθεοι VGM | πολλοὺς + τοὺς U 15 πολιτείαις M ἀπέχονται, ἀλλὰ καί τινες αὐτῶν ἐγκρατεύονται ἀπὸ γάμου μετὰ τὸ † βιῶσαι, ἄλλοι δὲ καὶ παρθενεύουσιν· ὡσαύτως τε περιτομὴν καὶ σάββατον καὶ τὸ μὴ θιγγάνειν τινὸς διὰ τὸ βδελύττεσθαι πάντα ἄνθρωπον ὁμοίως ἔχουσι. νηστείας δὲ τοὺς αὐτοὺς φυλάττειν καὶ ἐξασκεῖσθαι εἰσάγει ὁ λόγος. ἡ δὲ πρόφασις τοῦ τὸν δοσίθεον φρονῆσαι ταῦτα αὕτη· οὗτος συνεμίγη ἀπὸ Ἰουδαίων ὁρμώμενος εἰς τὰ τῶν Σαμαρειτῶν ἔθνη, ἐν παιδεύσει δὲ <τῇ> κατὰ τὸν προήκων δευτερώσεσί τε ταῖς παρ’ αὐτοῖς, θηρώμενος δὲ τὰ πρωτεῖα καὶ ἀποτυχὼν", "candidate_score": 0.637402, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_150_152", "bdc_text": "Artikel der Eingabe des Landvolks , 5 . und 6 . Dezember 1531 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2620", "psc_text": "ἀλλὰ τοῦ Οὐήρου). ὃς πολλὰ <πρὸς> Ἀβειδὰν τὸν ἀστρονόμον κατὰ εἱμαρμένης λέγων συνελογίσατο, καὶ ἄλλα δὲ κατὰ τὴν εὐσεβῆ πίστιν ἐμφέρεται αὐτοῦ συντάγματα. Ἀπολλωνίῳ δὲ τῷ τοῦ Ἀντωνίνου ἑταίρῳ ἀντῆρε, παραιτούμενος 1 f Ἀντωνῖνος ὁ Οὐῆρος ist nach stehendem Sprachgebrauch des Epiphanius (vgl. Ancoratus c. 60, 4; I 72, 1 de mens. ac pond. 18, 3; S. 171, 74 Lagarde) Mark Aurel. Da jedoch Mark Aurel zu den andern Angaben—Bardesanes hätte den Abgar überebt und dann noch bis in die Zeit des Antoninus hineingereicht— schlechterdings nicht paßt, so muß eine (vielleicht durch Eusebius IV 30, 1; 392, 14 Schwartz veranlaßte) Verwechslung des Epiph. vorliegen, entweder mit Caracalla, den Epiph. Ἀντωνῖνος υἱὸς Σενήρον nennt, oder—was nach Z. 5 ff weniger wahrscheinlich ist—mit Elagabal (bei Epiph.=Ἀντωνῖνος). Zu letzterem würde freilich die Nachricht des Barhebraeus (chron. I 47 Abbeloos-Lamy) sachlich gut stimmen, daß Bardesanes im Jahr 533 (=221/2n. Chr.) gestorben sei, vgl. auch", "candidate_score": 0.637369, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_148_150", "bdc_text": "Krämerseelen , gewinns üchtige Leute , SI II 815 f. Mit «Grischeneier» waren in erster Linie die beiden Familien italienischen Ursprungs , Manuel und May gemeint ( Feller 166 . 233 ) . vocant , oriundis senatu motis ac Bernates antiqui ac clari generis in eorum locum subrogentur E ntspricht dem 6 . Artikel der Eingabe des Landvolks , 5 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_198", "psc_text": "τῆς ἀκολουθίας ιݲεݲ. Μετὰ τούτους τοὺς Σαδδουκαίους Γραμματεῖς γεγόνασιν, ἀνὰ μέσον τοῦ χρόνου ἢ καὶ σὺν αὐτοῖς τὴν ἡλικίαν κατάγοντες· οἵτινες 1 Tgl. Matth. 22, 23 — 2 f vgl. Act. 23, 8 — 7f Luk. 20, 27 ff u. Par. — 17 Luk. 20, 33 (Matth. 22, 29) — 22 Matth. 22, 34 G U (bis Μωυσῆς Ζ. 20, von da an V) Μ 2 δὲ < M 5 γὰρ] δὲ M 6 τε *] δὲ G U M 8 ἣν] ἀφ’ ἧς G M 9 ὅτι 11 ἄπαις < GM | ταύτην G 12 ἐπιγαμβρεύεσθαι GU | ἄπαιδος < 13 τὴν αὐτὴν GU | αὐτοῦ ἀδελφῶ G αὐτοῦ < U 14 γοῦν * | δευτέρα ἠσαν δευτερωταὶ", "candidate_score": 0.637331, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_148_150", "bdc_text": "Krämerseelen , gewinns üchtige Leute , SI II 815 f. Mit «Grischeneier» waren in erster Linie die beiden Familien italienischen Ursprungs , Manuel und May gemeint ( Feller 166 . 233 ) . vocant , oriundis senatu motis ac Bernates antiqui ac clari generis in eorum locum subrogentur E ntspricht dem 6 . Artikel der Eingabe des Landvolks , 5 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_920", "psc_text": "| * etwa <διδασκαλίας> * | ὅμως *] ὁμοῦ V 19 τραγωδοποιὸν, ὸν aus ῶν Vcorr | ἐλευσόμεθα V | vor φημὶ ein καὶ getilgt Vcorr 20 διδασκαλίαν + 〈ἐκθήσομαι〉? * 21 γνωστικὴν V | ὑπάρχουσαν, αν auf Rasur Vcorr | * μεστὴν οὐσαν> * 23 οὑστος + οὑ καὶ Κήρινθον καὶ Μήρινθον καὶ τοὺς ἀμφ᾿ αὐτούς· οὗτοι γὰρ πάντες ἐν ἑνὶ καιρῷ τῷ βίῳ κακῶς ἐφύησαν, ὀλίγῳ δὲ πρόσθεν μᾶλλον οἱ περὶ Κήρινθον καὶ Μήρινθον καὶ Ἐβίωνα· ἅμα γὰρ τοῖς ἤδη μοι πρὸ αὐτῶν δεδηλωμένοις ἀνεφύησαν. τὴν μὲν οὖν αὐτοῦ πατρίδα ἢ πόθεν οὑτος γεγέννηται, οἱ πολλοὶ ἀγνοοῦσιν· οὐ γάρ τινι ῥᾴδιον τῶν συγγραφέων μεμέληται τούτου δεῖξαι τὸν τόπον. εἰς ἡμᾶς δὲ ὡς ἐνηχήσει φήμη τις ἐλήλθε· διὸ οὐ παρελευσόμεθα, καὶ τὸν τούτου τόπον μὴ ὑποδεικνύντες, ἐν ἀμφιλέκτῳ μέν εἰ δεῖ τὰ ἀληθῆ λέγειν), ὅμως τὴν εἰς ἡμᾶς ἐλθοῦσαν φάσιν οὐ σιωπήσομεν. ἔφασαν γὰρ αὐτόν τινες γεγενῆσθαι Φρεβωνίτην, τῆς", "candidate_score": 0.63729, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_119_121", "bdc_text": "LL I 193f ; HBLS I 344. , Rodolphum denique Thumisium Johann Rudolf Thumysen , gest. 1552 , Sohn des Zunftmeisters Rudolf Thumysen ( s. oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , seit 1517 Kaplan in Kilchberg ( Kt . Zürich) , 1523 Pfarrer in Regensdorf ( Kt . Zürich) , 1526 Kaplan bzw. Helfer am Fraumünster in Zürich. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2436", "psc_text": "Abschnitt, an dem bereits Scaliger, Kepler, Petavius, van der Hagen ihre Kräfter versucht haben — Ideler Handb. Der Chronol. I 571 II 243 A. 21 und Duchesne Ren. Quest. Hist. 28 S. 36 A. 1 verzichten auf eine Lösung —, enthätl ungewöhnliche schwierigkeiten. Klar ist (vgl. insbe. S. 298, 5ff), daӃ Epiph. Den Juden zweierlei vorwirft 1) daӃ sie das Passah in der Karwoche willkürlich um 2 Tage vorgerückt hätten 2) daӃ sie infolge ihrer M U 1 μεσούσης U |ἐνέβη U 2 ἐν < U 5 αὐτοῦ 1] < U 6 τὸν οὐρανὸν] τὸ ἱερὸν U 8 τῆς < U | τὸ < U 12 καὶ ἀπὸ Ἰανοναρίου μηνὸς < U | Ἰαννουαρίου Μ | [τῶν]* 16 Ἰαωωουάριον Μ 17 θεὸς < U 18 μένων Dind.] μὲν ὢν M μένει U 20 ἐν τῇ < Μ 20 * ergänze nach Z. 22f u. S. 298, 5f etwa <ἐπιτελούντων τῶν", "candidate_score": 0.637221, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_150_152", "bdc_text": "Artikel der Eingabe des Landvolks , 5 . und 6 . Dezember 1531 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2436", "psc_text": "Abschnitt, an dem bereits Scaliger, Kepler, Petavius, van der Hagen ihre Kräfter versucht haben — Ideler Handb. Der Chronol. I 571 II 243 A. 21 und Duchesne Ren. Quest. Hist. 28 S. 36 A. 1 verzichten auf eine Lösung —, enthätl ungewöhnliche schwierigkeiten. Klar ist (vgl. insbe. S. 298, 5ff), daӃ Epiph. Den Juden zweierlei vorwirft 1) daӃ sie das Passah in der Karwoche willkürlich um 2 Tage vorgerückt hätten 2) daӃ sie infolge ihrer M U 1 μεσούσης U |ἐνέβη U 2 ἐν < U 5 αὐτοῦ 1] < U 6 τὸν οὐρανὸν] τὸ ἱερὸν U 8 τῆς < U | τὸ < U 12 καὶ ἀπὸ Ἰανοναρίου μηνὸς < U | Ἰαννουαρίου Μ | [τῶν]* 16 Ἰαωωουάριον Μ 17 θεὸς < U 18 μένων Dind.] μὲν ὢν M μένει U 20 ἐν τῇ < Μ 20 * ergänze nach Z. 22f u. S. 298, 5f etwa <ἐπιτελούντων τῶν", "candidate_score": 0.637192, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_32", "bdc_text": "Proinde , si quid tum scripseras , quod me vel Megandrum Kaspar Megander ( Großmann ) , s. oben [Nr. 39 ] S. 214 f , Anm. 53 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2935", "psc_text": "γοῦν πεποίηκε σύνταξιν εἰς ἑκάστην γραφήν, καὶ ὅσα κτἑ. Georg. | 3 ἐστι + τῶν αὐτοῦ <συγγραμμάτων>? vgl. Z. 19 * 4* etwa <ἀδύνταον ἅπαντα εἰς μέσον φέρειν· ἀεὶ δὲ ἐξηγούμενος τὴν γραφὴν> * 5 ἃ αὐτῷ] οὕτως Μ | ἐν < Μ 6 τῶν < Georg. | τῶν προοιμίων][τῶν] παροιμιῶν? * 6f τῶν ἄλλων] ἀλόγων Georg. 7 παρ᾿ αὐτοῦ < U | χαριέστατα Μ 7f διηγήματα Georg. 8 εἰς δόγματα] περὶ πίστεως Georg. 8f καὶ περὶ — θεωρίας < Georg. 9 ἀτοπώτατα U ἀτοπώτερος Georg. | τῶν πρὸ — θεωρίας < Georg. 10 πλὴν—αἰσχρουργιῶν < Georg. 10f γὰρ αὐτὸς] δὲ αὐτῷ Georg. 11 αὐτὸς < U | ἀσκητῶν U 11f ὡς καὶ—διὸ καὶ] τοιοῦτον ὡς καὶ Georg. 12f ἀπὸ ὑπερβολῆς—πεπτωκέναι] δἰ ὑπερβολῆν ἀστίας τε καὶ σκληραγωγίας ἀνατραπῆναι Georg. 13 ἀσιτίας < Μ 14 <μετὰ> * 15 [καὶ] * 18 ἀλλὰ ὡς πολλάκις εἶπον *] ὡς πολλάκις εἶπον ἀλλὰ MU", "candidate_score": 0.637149, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_104_106", "bdc_text": "Z VII 339 f , Anm. 1 ; HBLS I 337 ; Alfred Hartmann , Art. Collinus , in :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_386", "psc_text": "3; 1 199 ostendens Nun primo ah innato natum patre, ah hoc autem natum Logon, deinde a Logo Phronesin, a Pkronesi autem Sophiam et Dynamin, a Dynami autem et Sophia virtutes et principes et angelos, quos et primos vocat, et ab iis primum coelum factum, dehinc ah horum derivatione alios autem factos aliud coelum, simile priori fecisse et simili modo ex eorum derivatione cum alii facti essent antitypi eis qui super eos essent, aliud tertium deformasse coelum, et a tertio deorsum, descenden- tium quartum et deinceps secundmn eum modum alter os et alter os prineipes et angelos factos esse dicunt et coelos CCCLXV; kürzer Ps. Tert. adv. omn. haer. 1. — Die des Clemens AI. strom. IV 162, 1 ; I 320, 2 ählin Βασιλείδης δὲ ὑποστατὰς Δικαιοσύνην τε καὶ τὴν θυγατέρα αὐτῆς τὴν Εἰρήνην ὑπολαμβάνει ἐν ὀγδοάιδι μένειν ἐνδιατεταγμένας darf nicht ohne weiteres zur Ergänzung (so Hilgenfeld, S. 219)", "candidate_score": 0.63713, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_97", "bdc_text": "Bullinger lernte ihn vermutlich um 1524 in Zürich kennen und studierte 1527 bei ihm Griechisch ( HBD 11 , 12 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2319", "psc_text": "μὲν παρ᾿ Ἰωάννου, ἔτι δὲ ἐν τῇ Γαλλιλαίᾳ παραμενόντων καὶ <κατὰ> καιροὺς τῷ Ἰωάννῃ σχολαζόντων. καὶ εὐθὺς μείναντος Ἀνδρέου ἐκείνην τὴν ἡμέραν (ὥρα ἦν ὡς δεκάτη), συμβέβνκεν αὐτῇ τῇ ἡμέρᾳ ἀπαντῆσαι αὐτὸν τῷ ἰδίῳ ἀδελφῷ Σίμωνι καὶ εἰπεῖν τὰ προειρημένα, ὅτι εὑρήκαμεν Μεσσίαν, καὶ ἀγαγεῖν αὐτὸν πρὸς τὸν κύριον καὶ τὰ ἑξῆς, [καὶ] ὡς ἔχει ἡ ἀκολουθία, ὅτι εἶπεν αὐτῷ· σὺ κληθήσῃ Κηφᾶς. »καὶ τῇ ἐπαύριον ἠθέλησεν, φησίν, ἐξελθεῖν εἰς τὴν Γαλιλαίαν καὶ εὑρίσκει Φίλιππον καὶ λέγει αὐτῷ ὁ Ἰνσοῦς· ἀκολούθει μοι. ἦν δὲ Φίλιππος ἀπὸ Βηθσαϊδά, ἐκ τῆς πόλεως Ἀνδρέου καὶ Πέτρου«. καὶ ὁρᾷς ὅτι τοῦτο διανοηθῆναι ἡμῖν δίδωσιν ὅτι τῶν δύο τῶν ἀκολουθησάντων, μαθητευομένων μὲν τῷ Ἰωάννῃ, μόνον ἑνὸς τὸ ὄνομα εἴρηκεν ὅτι Ἀνδρέας ἦν, τοῦ δὲ ἄλλου οὐκ εἴρηκεν· ὡς διανοεῖσθαι ἡμᾶς τοῦτον [εἶναι] οὗ τὸ ὄνομα οὐκ εἴρηκε, διὰ τὸ ὁμόχωρον διὰ τὸ σύσκηνον διὰ τὸ ὁμότεχνον διὰ τὸ ὁμοεργὲς ἢ τὸν Ἰωάννην εἶναι ἢ τὸν", "candidate_score": 0.637097, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_97", "bdc_text": "Bullinger lernte ihn vermutlich um 1524 in Zürich kennen und studierte 1527 bei ihm Griechisch ( HBD 11 , 12 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2337", "psc_text": "zu: ἀπεντεῦθεν αἱ τεσσαράκυντα τοῦ πειρασμοῦ καὶ δύο ἑβδομάδες, μκρῶ πλεῖον αἰ ἐν ναζαρὲτ ἀπὸ τῶν ἡμερῶν τοῦ πειρασμοῦ καὶ πρώτη ἡμέρα πρὸς ἰωάννην καὶ Δευτέρα. καὶ πάλιν ἀπὸ Ἰωάννου πρώτη καὶ δευτέρα ὅτε ἠκολούθησαν αὐτῶ οἱ περὶ ἀνδρέαν. ἔπειτα Σίμων Πέτρος καὶ τῆ ἄλλη ἡμέρα, ὡς ἔφημεν καὶ ἔχει ἡ ἀκολουθία τοῦ εὐαγγελίου, φιλίππου κλῆσις καὶ τοῦ ναθαναήλ 7f Ναζαρὲθ M 10 <ὅτε> * 21 ὡς *] καὶ M | * etwa <περιέχουσα>* 22—S. 273, 15 verkürzt in U: καὶ λοιπὸν τῆ Τρίτη ἡμέρα γάμος ἐγένετο ἐν κανᾶ τῆς γαλιλαίας μετὰ τὰς δύο τὰς προειρημένας. ὅτερ πρῶτον σημεῖον καὶ πλήρωμα τριάκοντα ἐτῶν ἀπὸ γεννήσεως τῆς ἐνσάρκου αὐτοῦ παρουσίας. νετο ἐν Κανᾷ τῆς Γαλιλαίας, μετὰ τὰς δύο τὰς προειρημένας ἀπὸ Ἰωάννου ἡμέρας. προστιθεμένων τοίνυν τῶν εἴκοσι ἡμερῶν ταῖς τεσσαράκοντα τοῦ πειρασμοῦ δύο μῆνες τελοῦνται, οἵτινες τοῖς δέκα μησὶ συναπτόμενοι ἐνιαυτὸν τελοῦσιν, ὅ ἐστι πλήρωμα τριάκοντα ἐτῶν ἀπὸ τῆς γεννήσεως τοῦ", "candidate_score": 0.637004, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_165_167", "bdc_text": "im Mandat vom 8 . März 1529 aufgestellt , s. de Quervain 43 f; Köhler , Ehegericht I 319 f. Das Gericht setzte sich aus folgenden Mitgliedern zusammen :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1990", "psc_text": "ἡμῶν ἡ προθεωρηθεῖσα ἐν τοῖς προειρημένοις σύνταφις, ἀναλεχθεῖσιν ἀπὸ τῆς παρ᾿ αὐτῷ τῷ Μαρχίωνι ἔτι σῳζομένης 4 f vgl. oben zu S. 105, 9ff – 13 vgl. Eph. 4, 4 V M 13 f vgl. S. 120, 4 f 7 τῆς τῶν * 13 βάπτισμα + εἷς Χριστός VM, s. 120, 4 u. Z. 33 f 17 hinter συνήγαγες noch einmal κατὰ σοῦ μαρτυρίας V | συντάγματος *] σφραγίσματος v M 26 f σύνταξις * γραφῆς, ἧς τὴν ἀνάλεξιν σκοπήσας τις ἐκπλαγείη τὰς τοῦ μεγαλοδώρου θεοῦ οἰκονομίας. ἑκάστου γὰρ πράγματος διὰ τριῶν μαρτυριῶν ἐπιβεβαιουμένου καὶ συνισταμένου, ὡς ἐνταῦθα ψιλῶς ὁ θεὸς ἐχαρίσατο συνάψαι (ὡς ἔφην) ἡμᾶς κατὰ οἰκονομίαν ἑβδομήκοντα μὲν ὀκτὼ μαρτυρίας ἀπο τοῦ εὐαγγελίου, τεσσαράκοντα δὲ ἀπὸ τοῦ ἀποστόλου; καὶ ταύτας παρ᾿ αὐτῷ εἰς ἔτι καὶ δεὺρο σῳζομένας τε καὶ οὐκ ἀμφιβαλλομένας, ὡς εἶναι τὰς πάσας ἑκατὸν δεκαοκτώ, ἀντιλεγούσας δὲ πάσας τῇ αὐτοῦ Μαρκίωνος γνώμῃ, ὡς ἀπὸ προσώπου ὁνόματος", "candidate_score": 0.636736, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_119_121", "bdc_text": "LL I 193f ; HBLS I 344. , Rodolphum denique Thumisium Johann Rudolf Thumysen , gest. 1552 , Sohn des Zunftmeisters Rudolf Thumysen ( s. oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , seit 1517 Kaplan in Kilchberg ( Kt . Zürich) , 1523 Pfarrer in Regensdorf ( Kt . Zürich) , 1526 Kaplan bzw. Helfer am Fraumünster in Zürich. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1681", "psc_text": "die Angaben S. 123, 18ff. Tertullians (adv. Marc. V 2ff) stimmt mit der des Epiph. überein, nur daß Tertullian den Epheser- als Laodicenerbrief gibt u. den Philemon- hinter den Philipperbrief stellt V M 1 <μᾶλλον> * 2 περιέκκοψε, erstes κ durchgestrichen V corr 3 ει aus η, nach dem Wort Rasur von 2—3 Buchstaben V corr | δὲ 2 < Μ 6 περιτέμνων, ων auf Rasur V corr 8 ὑπ᾿] ἀπ᾿ V 12 Κολοσσαεῖς, ο aus α V corr Κολοσσαεῖς Μ 13 ἐννάτη Μ 14 Λαοδικείας V M 16 αὐτὸν, α u. v auf Rasur V corr σὺν *] ἐν V M 18 αὐτῷ Dind.] αὐτοῦ aus αὐτῶν Vcorr αὐτῶν Μ 19 ἐπιστολῶν Corn.] ἀποστόλων V M 21 οὖν] lies δὲ? * καὶ ὅτι ἀνάστασιν σαρκὸς ὁ ἀπόστολος κηρύττει καὶ δικαίους τοὺς προφήτας ὀνομάζει καὶ ἐν σῳζομένοις ὑπάρχοντας τοὺς περὶ Ἀβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακὼβ καὶ πάντα ὅσα ἐστὶ τῆς", "candidate_score": 0.636734, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_164_166", "bdc_text": "Mai 1528 ins Leben gerufen und eine Ordnung des «Chor- und Ehegerichts » im Mandat vom 8 . März 1529 aufgestellt , s. de Quervain 43 f;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1857", "psc_text": "τῇ διατάξει ἐπὶ μείζονι δωρεᾷ, κατ᾿ ἐξουσίαν ἡ φαιδρότης γίνεται τῆς προσθήκης. ἑνὸς δὲ καὶ τοῦ αὐτοῦ τῆς νομοθεσίς οὔσης καὶ τῆς κατὰ προσθήκην δωρεᾶς, παντί τῳ δῆλόν ἐστι καὶ σαφὲς ὡς οὐκ ἐναντιοῦται τῷ νόμῳ ὁ τὴν προσθήκην ποιησάμενος. ἀποδέδεικται d τοίνυν οὐκ ἐναντία τις οὖσα ἡ παλαιὰ διαθήκη τοῦ εὐαγγε- 1f Vgl. Matth.4,1– 17 Luk. 22,8 – 23 vgl. Matth. 5, 17 V M 17f vgl. S. 115, 20f 2 <ὁ>* 6 ὁ1 nachgetragen V corr 8 ἄνθρωποι *]ἄνθρωπος V M 10 oἱ oben hinein V corr 13 πάσχων Pet.] πάσχειν V M 14 τὰ oben hinein V corr | [καὶ]* 15 *<ἀναπληρῶν>* 21f πάντος Μ 24 οὐκ ἀκαθοσίωτος]οὐκαθοσίωτος Μ 26 εἴ τι auf Rasur V corr λίου οὐδὲ τῆς τῶν προφητῶν ἀκολουθίας. κατὰ σαυτοῦ δέ, ὦ Μαρκίων, ἐπήγαγες πολυτρόπως τὸν ἔλεγχον, μᾶλλον δὲ ὑπ᾿ αὐτῆς τῆς ἀληθείας ἀναγκαζόμενος. Πάσχα γὰρ τὸ παλαιὸν οὐδὲν ἦν ἀλλὰ e προβάτου", "candidate_score": 0.636682, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_121_123", "bdc_text": "oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , seit 1517 Kaplan in Kilchberg ( Kt . Zürich) , 1523 Pfarrer in Regensdorf ( Kt . Zürich) , 1526 Kaplan bzw. Helfer am Fraumünster in Zürich. - Lit. : AZürcherRef 1414. 1714 , S. 733 ; Pfarrerbuch 566 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_59", "psc_text": "13 —176, 15 vgl. Ancoratus c. 12 ff Panarion h. 66, 83 dazu V. Gutschmid, Kl. Sehr. V 604 ff — 17 —19 liber Jub. 10, 19 Littmann — 19 f vgl. lib. Jub. 10, 26 Littmann — 22 f vgl. oben Anaceph. 2, 2; S. 162, 14 ff u. de duod. gemmis 36 CSEL 3511 S. 753, 14 ff Günther Scythiam vero soliti veteres appellare cimdam septentrionalem plagani, tibi sunt Gothi et Dauni, Uenni et Arii (die Änderung in Abu ist falsch) usque ad Germanorum Amazonarumque regionem GU M 13 —19 Chronicon pasch. 26 A; S. 45, 5 —12 Dindorf 19 — S. 176, 7 Chron. pasch. 26 B ; S. 45, 14 — 46, 1 Dindorf 4 <ἦν> * 6 ἀλλ’ ὅτι] ἀλλὰ GU 7 ἐδείκνυτο < U 10 τε < Μ 13 ἕως + τούτου GU 14 κατακλυσμὸν + τουτέστιν ἀπὸ Αρφαξὰδ ἕως τοῦ Φαλέγ Chron. pasch.", "candidate_score": 0.636416, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_121", "bdc_text": "oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , seit 1517 Kaplan in Kilchberg ( Kt . Zürich) , 1523 Pfarrer in Regensdorf ( Kt . Zürich) , 1526 Kaplan bzw. Helfer am Fraumünster in Zürich. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_846", "psc_text": "vgl. Matth. 16, 18 V Μ 1 αὐτὸς am Rande nachgetragen Vcorr < Μ 4 ὁ κύριος am Rande Vcorr < M 5 ποιεῖτε V 7 αὐτὸς + ὁ M 10 ἔργον < M ἔχων] παρέχων M 14 τὰ oben hineingeflickt Vcorr | ἑπομένων M 15 γενόμενος aus γεγονὼς Vcorr 17 <ὁ> * | ἐπὶ τῷ U] ἐπὶ τὸ V ἐπὶ τῶν 18 γὰρ oben hineingeflickt Vcorr 24f κατισχύσαι Μ 25 ἐπ’ αὐτῆς V 27 παρατάσεως Μ 28f κατορύξῃ ἡμᾶς getilgt, ür am Rande ἀπολ(όμεθα V ἀσέβειαν«. καὶ μηδεὶς θαυμαζέτω ἐπὶ τῷ ἀκοῦσαι Ἐβίωνα Ἰωάννῃ συντετυχηκέναι. πολυχρόνιος γὰρ καταμείνας τῷ βίῳ ὁ μακάριος Ἰωάννης διήρκεσεν ἄχρι τῆς τοῦ Τραϊανοῦ βασιλείας. πάντες δὲ οἱ ἀπόστολοι ὅτι ἀπαλλοτριοῦσι τὴν τοῦ Ἐβίωνος πίστιν καὶ ἀλλοτρίν Ö282 ἡγήσαντο τοῦ αὐτῶν κηρύγματὸς τοῦ χαρακτῆρος, παντί τῳ δῆλον. 25. Περὶ δὲ τοῦ ἁγίου Παύλου ὡς βλασφημοῦντες αὐτὸν λέγουσι πόσα ἔχω λέγειν; πρῶτον μὲν γὰρ λέγουσιν αὐτὸν", "candidate_score": 0.636181, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_64", "bdc_text": "Die reiche Korrespondenz nach 1531 zeugt von Freundschaft und Zusammenarbeit , die freilich 1549-1551 etwas getrübt wurde , weil die Basler zu den Verhandlungen um den Consensus Tigurinus nicht beigezogen wurden. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2620", "psc_text": "ἀλλὰ τοῦ Οὐήρου). ὃς πολλὰ <πρὸς> Ἀβειδὰν τὸν ἀστρονόμον κατὰ εἱμαρμένης λέγων συνελογίσατο, καὶ ἄλλα δὲ κατὰ τὴν εὐσεβῆ πίστιν ἐμφέρεται αὐτοῦ συντάγματα. Ἀπολλωνίῳ δὲ τῷ τοῦ Ἀντωνίνου ἑταίρῳ ἀντῆρε, παραιτούμενος 1 f Ἀντωνῖνος ὁ Οὐῆρος ist nach stehendem Sprachgebrauch des Epiphanius (vgl. Ancoratus c. 60, 4; I 72, 1 de mens. ac pond. 18, 3; S. 171, 74 Lagarde) Mark Aurel. Da jedoch Mark Aurel zu den andern Angaben—Bardesanes hätte den Abgar überebt und dann noch bis in die Zeit des Antoninus hineingereicht— schlechterdings nicht paßt, so muß eine (vielleicht durch Eusebius IV 30, 1; 392, 14 Schwartz veranlaßte) Verwechslung des Epiph. vorliegen, entweder mit Caracalla, den Epiph. Ἀντωνῖνος υἱὸς Σενήρον nennt, oder—was nach Z. 5 ff weniger wahrscheinlich ist—mit Elagabal (bei Epiph.=Ἀντωνῖνος). Zu letzterem würde freilich die Nachricht des Barhebraeus (chron. I 47 Abbeloos-Lamy) sachlich gut stimmen, daß Bardesanes im Jahr 533 (=221/2n. Chr.) gestorben sei, vgl. auch", "candidate_score": 0.63606, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_150_152", "bdc_text": "Artikel der Eingabe des Landvolks , 5 . und 6 . Dezember 1531 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_55", "psc_text": "Dindorf (hier 44, 20 irrtümlich. auf den Ancoratus zurückgeführt) — 13 Gen. 11, 1 — 16 ff vgl. dem. ev. I 2, 8 f ; S. 8, 25ff Heikel G U M f 4 —6 Chron. paschale 26 B; S. 45, — 14 Dindorf 3 τοῦ *] τοῖς U Μ < G | Καρδυέων U Καυκασίων M Quardu in de ac pond. a. a. Ο. S. 203, 82 Lagarde 4 Λούβερ M | πρώτως] πρῶτον ἠ Chron. pasch. 5 φυτεύει] φυτεύσας Chron. pasch. 6 οἰκήτωρ u. < τε pasch. 6f παισὶν αἰτοῦ G 8 πεντακοσίων G 9 f τοῦ ἑνὸς — γενεαλογίαν] τοῦ λόγου ἔξειμι τὴν γενεαλογίαν τοῦ ἑνὸς υἱοῦ U 10 Ἀρφαξὰδ2 < M 13 (vor μιᾶς) < M 14 f ἡ κατὰ φύσιν ἑνὸς ἑκάστου προαίρεσις τοῦ θελήματος καὶ οὐκ U 16 συγγραφέων] * | οὐχ Ἑλληνισμὸς < U 11 τις ἑτέρα 19 * ἰδεῖν *] <ἐρευνᾶν ἔστιν>", "candidate_score": 0.636016, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_57", "bdc_text": "Dezember 1531 Pfarrer zu St. Alban . Im August 1532 trat er die Nachfolge Oekolampads an.", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2620", "psc_text": "ἀλλὰ τοῦ Οὐήρου). ὃς πολλὰ <πρὸς> Ἀβειδὰν τὸν ἀστρονόμον κατὰ εἱμαρμένης λέγων συνελογίσατο, καὶ ἄλλα δὲ κατὰ τὴν εὐσεβῆ πίστιν ἐμφέρεται αὐτοῦ συντάγματα. Ἀπολλωνίῳ δὲ τῷ τοῦ Ἀντωνίνου ἑταίρῳ ἀντῆρε, παραιτούμενος 1 f Ἀντωνῖνος ὁ Οὐῆρος ist nach stehendem Sprachgebrauch des Epiphanius (vgl. Ancoratus c. 60, 4; I 72, 1 de mens. ac pond. 18, 3; S. 171, 74 Lagarde) Mark Aurel. Da jedoch Mark Aurel zu den andern Angaben—Bardesanes hätte den Abgar überebt und dann noch bis in die Zeit des Antoninus hineingereicht— schlechterdings nicht paßt, so muß eine (vielleicht durch Eusebius IV 30, 1; 392, 14 Schwartz veranlaßte) Verwechslung des Epiph. vorliegen, entweder mit Caracalla, den Epiph. Ἀντωνῖνος υἱὸς Σενήρον nennt, oder—was nach Z. 5 ff weniger wahrscheinlich ist—mit Elagabal (bei Epiph.=Ἀντωνῖνος). Zu letzterem würde freilich die Nachricht des Barhebraeus (chron. I 47 Abbeloos-Lamy) sachlich gut stimmen, daß Bardesanes im Jahr 533 (=221/2n. Chr.) gestorben sei, vgl. auch", "candidate_score": 0.635623, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_121", "bdc_text": "oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , seit 1517 Kaplan in Kilchberg ( Kt . Zürich) , 1523 Pfarrer in Regensdorf ( Kt . Zürich) , 1526 Kaplan bzw. Helfer am Fraumünster in Zürich. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2487", "psc_text": "Jahr, das zwar nicht zu der eigenen Angabe des Epiph. über die Ursprungszeit des Montanismus (vgl. haer. 48, 1,2; S. 219,9), aber merkwürdig genau zu der des Eusebius (Chronik z. Jahr 171; S. 206,9 Helm) stimmt M U 1 θυάτιραν Μ 2 [καὶ] *, vgl. Z. 8f u. 12f 5 κατὰ < U | κατ᾿ ἐκείνου U 6 Χριστὸν] κύριον U 7 <ἐκεῖ> * | [ἡ]? * | <εἰ> * 8 ἄλλοι *] ἄλλαι MU 10 ἔμελλε U 11 τὴν < U 12 * gemeint ist nach dem oben Bemerkten die Zeit von Himmelfahrt bis 171; darnach wäre einzusetzen <ρ>λ>η> ἐτῶν> * | vor τρισὶν + καὶ U σης τῆς ἐκεῖσε ἐκκλησίας πλανᾶσθαι καὶ χωνεύεσθαι ἐν τῇ κατὰ Φρύγας αἱρέσει. οὕτω γὰρ εὐθὺς διελέγχει <αὐτοὺς> ὁ κύριος ἐν τῇ Ἀποκαλύψει λέγων »γράψον τῷ ἀγγέλῳ τῆς ἐν Θυατείροις ἐκκλησίας· τάδε λέγει ὁ ἔχων τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ ὡς φλόγα πυρὸς καὶ οἱ", "candidate_score": 0.635489, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_46", "bdc_text": "Gaspar Megander , Franciscus Franz Kolb , s. oben S. 215 , Anm. 54 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_945", "psc_text": "3ff; S. 74, 15 ff Lagarde dement. Recogn. X 30ff V M 6 nach προεῖπον vielleicht etwas ausgefallen, etwa 〈εἰς σύγχρισιν τὰ τοῦ Ἡσιόδου, ἐλέγχων αὐτοὺς > * 7 συνέζευξαν + > ? * αὐτὴν M 8 γὰρ *] δὲ VM | * etwa <καὶ οἱ περὶ Ἡσίιοδον > | τὸ < M 9 μετ᾿ αὐτὸν V 10 vor δυναμένην + πάλιν V 16 ο aus ω Vcorr 17 ὀνειρωττομένων *] ὀνειρωττόντων VM 20 Δίαν M 22 > * | ἀπατηλὴ aus ἀπατηλὸς Vcorr 26 γελοῖον V θεὸν τὸν νοῦν πεφωτισμένοις. παρελθὼν δὲ ταῦτα αὐθις ταῖς ἀπὸ τῶν βιβλίων αὐτῶν ἀκολουθίαις * πρὸς ἔπος ἔπος κατὰ λέξιν τὴν παράθεσιν τῆς παρ᾿ αὐτοῖς ἀναγνώσσεως, λέγω δὴ τῆς βίβλου, ἐνταῦθα ποιήσομαι, καὶ ἔστιν τάδε· 5. Παρὰ φρονίμοις, παρὰ δὲ ψυχικοῖς, παρὰ δὲ σαρκικοῖς, παρὰ δὲ κοσμικοῖς παρὰ δὲ τῷ Μεγέθει * νοῦς ἀκατάργητος τοῖς ἀκαταργήτοις χαίρειν. Ἀνονομάστων ἐγὼ καὶ ἀρρήτων καὶ ὐπερουρανίων", "candidate_score": 0.635413, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_128_130", "bdc_text": "1 . Großhans Thumysen , Haffengießer , 1528 Ratsherr , Stadtfähnrich , als solcher nahm er 1529 an dem Zug nach Rüti ( Kt . Zürich ) und Uznach ( Kt. St . Gallen) , 1531 am Müsserkrieg und am Zweiten Kappeler Krieg teil. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2422", "psc_text": "χειρόγραφονλύςῃ. μετ᾿ ἐκείνην γὰρ τὴν ὑπατείαν τὴν ἐντῷ τριακοστω ἔτει αὐτοῦ σημαινομένην ἄλλη ὑπατεία γέγονεν, Λεγομένη τῶν δύο Γεμινῶν· εἶτα ἄλλη ὑπατεία Ῥούφου καὶ Ῥουβελλίωνος, Καὶ οὕτως ἐνεστώσης τῆς ὑπατείας τῆς μετὰ τὴν ὑπατείαν < Ρούφου καὶ > Ῥουβελλίωνος, ἥτις ὕστερον ἦλθεν Οὐιννικίου καλεῖσθαι Καὶ Λογγίνου Κασσίου, < ἐν τῷ τριακοστῷ τρίτῳ αὐτοῦ ἔτει ὅπερ ἦν > ὀκτωκαιδέκατον Τιβερίου Καίσαρος, πάσχει ὁ σωτὴρ [ἐν] τῇ πρὸ δεκατριῶν καλανδῶν Ἀπριλλίων. Καὶ ἐλήλεγκται τούτων ἁπάντων ἡ πλάνη, εὑρισκομένης σαφῶς τῆς κατὰ τὴν ἀλήθειαν διδασκαλίας, ὡς οὐ μόνον δύο χρόνων περίοδοι ἑορτῆς Πάσχων ἐν τοῖς εὐαγγελίοις ἐμφέρονται, ἀλλὰ καὶ τριῶν. 24. Γεννηθέντος γὰρ αὐτοῦ ἐν τῷ Ἰανουαρίῳ μηνὶ τουτέστιν 1 f vgl. Panarion haer. 31. 14, 3; I 406. 17 — 8 f vgl. Kol. 2, 14 — 11 wie S. 291, 2f das der Sexti, so ist hier wieder das Konsulat der beiden Gemini, Rufus (= Fufius) und Rubellio, in zwei zerlegt;", "candidate_score": 0.63535, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_164_166", "bdc_text": "Mai 1528 ins Leben gerufen und eine Ordnung des «Chor- und Ehegerichts » im Mandat vom 8 . März 1529 aufgestellt , s. de Quervain 43 f;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_3303", "psc_text": "χωρισθῆναι τὰς ψυχὰς αὐτῶν ἀπὸ τῶν σωμάτων, εἴ γε θάνατον τὸ σῶμα τῆς ψυχῆς ὑπετίθετο; ὥστε οὐ τὸ σῶμα τοῦτο, ὦ Ἀγλαοφῶν, θάνατον, ἀλλὰ τὴν ἁμαρτίαν τὴν κατοικήσασαν <ἔνδον> διὰ τῆς ἐπιθυμίας ἐν τῷ σώματι λέγει, ἧς ὁ θεὸς αὐτὸν διὰ τῆς παρουσίας τοῦ Χριστοῦ ἐρρύσατο. »ὁ γὰρ νόμος τοῦ πνεύματος τῆς ζωῆς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ ἠλευθέρωσεν ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ νόμου τῆς ἁμαρτίας καὶ τοῦ θανάτου«, ὅπως »ὁ ἐγείρας Ἰησοῦν ἐκ νεκρῶν διὰ τὸ ἐνοικοῦν αὐτοῦ πνεῦμα ἐν ἡμῖν ζωοποιήσῃ καὶ τὰ θνητὰ σώματα ἡμῶν«, »τῆς ἁμαρτίας τῆς ἐν τῷ σώματι κατακριθείσης« πρὸς ἀναίρεσιν, »ἵνα τὸ δικαίωμα τοῦ« 18—20 Röm. 8, 2 — 20 f Röm. 8, 11 — 21 f Röm. 8, 3 f MUS Phot. 1 θεῷ + spricht er S | διὰ τοῦ Ἰησοῦ Phot. | προσεκτέον] wir verstehen S | γὰρ ὅτι] δὲ Phot. | τοῦτο < S | ὦ < Μ 2 ὡς ὑπειλήφατε] wie", "candidate_score": 0.63527, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_13", "bdc_text": "oben [Nr. 31 ] S. 183 , Anm. 1 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2559", "psc_text": "33ff 1 überschrift: κατὰ Μελχισεδεκινανῶν λݲεݲ ἢ καὶ νݲεݲ Μ, in U fehlt eine Überschrilft, erst eine spätere hand setzt die Beschreibungder Anakephalaiosis II 212, 25ff (μελχισεδεκιανοὶ οἹ τὸν μελχισεδὲκ γεραίροντες—καὶ λέγειν τετολμηκότες) ind die Lücke 4 δύναμιν + <αὐτὸν>? * 5 ἀκατωνομάστοις Μ | <ἀληθ>ῶς *] ὡς ΜU 7 δὲ ἡγοῦνται] διηγοῦνται Μ | ἐληλυθῶτα Μ 9 εἶ <Μ 10 φησὶν αὐτὸν U 11 ἀγωγῆ U 12 ἀπάτορ, ἀμήτορ Μ 13 <ἐγένετο> * | ἁγίου ? 15 ἐπιπλάστως Μ Ἐξ αὐτῶν δὲ τῶν ῥητῶν ἡ αὐτῶν ἀνατροπὴ γίνεται. ὡς γὰρ λέγει περὶ τοῦ κυρίου ὁ Δαυὶδ προφητεύων, κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδὲκ ἱερέα αὐτὸν καθίστασθαικ, ἐν ταὐτῷ ἔσεσθαι τὸν Χριστὸν ἱερέα διηγεῖται ἡ θεία γραφή. εὑρίσκεται δὲ εὑθὺς λέγων * »ἀφομοιούμενος τῷ υἱῷ τοῦ θεοῦ μένει ἱερεὺς εἰς τὸ διηνεκές«. εἰ δὲ ἀφομοιοῦται τῷ υἱῷ τοῦ θεοῦ, οὐκ ἴσος τυγχάνει τῷ υἱῷ τοῦ θεοῦ. πῶς γὰρ", "candidate_score": 0.635235, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_164_166", "bdc_text": "Mai 1528 ins Leben gerufen und eine Ordnung des «Chor- und Ehegerichts » im Mandat vom 8 . März 1529 aufgestellt , s. de Quervain 43 f;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2802", "psc_text": "τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἀσκήσεως εἰς ὑπερηανίαν κατὰ τῶν ἀφελέστερον βιούντων ἐπαιρομένους τε καὶ παρὰ τὰς γραφὰς καὶ τοὺς ἐκκλησιαστικοὺς κανόνας [καὶ] νεωτερισμοὺς εἰσάγοντας· ἡμεῖς τοιγαροῦν καὶ παρθενίαν μετὰ ταπεινοφροσύνης θαυμάζομεν καὶ ἐγκράτειαν μετὰ σεμνότητος καὶ θεοσεβείας γινομένην ἀποδεχόμεθα, καὶ ἀναχώρησιν τῶν ἐγκοσμίων πραγμάτων μετὰ ταπεινοφροσύνης ἀποδεχόμεθα, καὶ γάμου συνοίκησιν σεμνὴν τιμῶμεν καὶ πλοῦτον μετὰ δικαιοσύνης καὶ εὐποιίας οὐκ ἐξουθενοῦμεν Cyrillus Hieros. cat. 4, 25; Migne 33, 488 A M U 1 κατὰ θάτερον U 6 <στήσεται ὅτι> * 8 στήσεται < U 9 ἄχρις U 10 καὶ κατὰ θεὸν ὁ γάμος < U | * etwa <αὐτοὶ καὶ> * 13 οὐ < M 14 ποτε < Μ 15 διὰ2 < U 18 ἀλλ᾿ U 19 οὐκ ἐπαίρεται U 20 ἐκ < Μ | ὅπερ *] ὅπως Μ U 21 ἐπαρκέσειεν *] ἐπαρκέσαιεν Μ ἐπαρκέσαι U »ὁ γὰρ ἐσθίων τὸν μή ἐσθίοντα μὴ ἐξουθενείτων, καὶ ὁ μὴ ἐσθίων τὸν ἐσθίοντα μὴ", "candidate_score": 0.635227, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_50", "bdc_text": "Konrad Pellikan , s. oben [Nr. 37 ] S. 201 f , Anm. 11 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1884", "psc_text": "7–9 vgl. S. 117, 10f 7 f μου beidemale S. 117, 10. 11 8 ὀστέα S. 117, 11; vgl. aber Z. 17 10 καταγελάσει, η oben drüber V corr 11 οὐχ, χ auf Rasur V corr 14 περιῆρε] περιεῖλε Dind. 17 ὅτι Dind. 20 vor ἡμῶν + παρ᾿ ? * 21 ὥς γε aus ὡς καὶ V corr | ἐχούσης *] ἔχειν VM 23 παρ᾿ αὐτῶ///, ν wegradiert V corr 24 καὶ hineingeflickt V corr | προσταχθέντων Μ 24 τῶν * 26 κεῖται * <Ἀπὸ τῆς πρὸς Γαλάτας ἐπιστολῆς.> Σχόλιον αݲ. »Μάθετε ὅτι ὁ δίκαιος ἐκ ίστεως ζήσεται. ὅσοι γὰρ ὑπὸ νόμον, ὑπὸ κατάραν εἰσίν· ὁ δὲ ποιήσς αὐτὰ ζήσεται ἐν αὐτοῖς«. Ἔλεγος αݲ. Τό »μάθετε ὄτι ὁ δίκαιος ἐκ πίστεως ζήσεται« κατὰ a τὰ ὑπὸ τοῦ ἀποστόλου εἰρημένα γραφῆς παλαιᾶς ἐστι δικτικά, ἅτινά ἐστι παρὰ τοῦ ἀποστόλου εἰς ἡμετέραν ζωὴν * ἀπὸ τοῦ νόμου καὶ τῶν προφητῶν εἰρημένα περὶ", "candidate_score": 0.635188, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_117", "bdc_text": "und wurde 1552 Pate von dessen Enkelin Verena ( HBD 43 , 13 ) . - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_954", "psc_text": "392, 13 u. die etwas anders angelegte Ableitung bei Ptolemaeus Irenaeus I 12, 1 I 110 Harvey τοῦ μὲν Θελήματος (sc. εἰκόνα εἶναι) τὴν Ἀλήθειαν, τῆς δὲ Ἐννοίας Νοῦν, καὶ διὰ τούτου τοῦ Θελήματος ὁ μὲν ἄρρην εἰκὼν τῆς ἀγεννήτου ἐννοίας γέγονεν, ὁ δὲ θῆλυς τοῦ Θελήματος· τὸ Θέλημα τοίνυν δύναμις ἐγένετο τῆς ἐννοίας Y M 1 Χάριν· οἰκείως] χαριοικῶς M | ἐπικεχωρηγηκέναι M 2 θησαύρισμα M | τοῖς ἐκ τοῦ Μεγέθους < M 3 ἅπαντα, ἅ getilgt Vcorr 4 > Ἔννοια st. ἄφθαρτος Dibelius | αἰώνια *] αἰωνία V < M 5 ἐπ’ ὄρεξιν 7 Ἀγε///ήτου, ν ausradiert Vcorr Ἀγεννήτου M S προσενεγκαμένη M 9 καὶ] Dind. 10 ὀνομάσθη M 12 ἀπὸ μερισμῶν V 13 * etwa > * | ἐξ αὐτῶν *] ἐξ αὐτοῦ V M | ἐν ἐν αὐτῷ] * τικὰ φῶτα μερισθεῖσι. μετὰ τοῦτο ἡ Ἀλήθεια μητρικὴν προενεγκαμένη παρουνικίαν ἐθήλυνε τὸν Πατέρα ἑαυτῆς εἰς ἑαυτὴν καὶ", "candidate_score": 0.635165, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_121", "bdc_text": "oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , seit 1517 Kaplan in Kilchberg ( Kt . Zürich) , 1523 Pfarrer in Regensdorf ( Kt . Zürich) , 1526 Kaplan bzw. Helfer am Fraumünster in Zürich. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_785", "psc_text": "haer. 28, 1, 5; S. 314, 1ff — 22 ob Epiph. das Folgende örtlich aus dem Ebionitenev. übernimmt, ist angesichts des δῆθεν unsicher — 23 Matth. 12, 47ff V M 1 ὃ Tischendorf] ὃν V M 2 κύριε < M 7f die Reihenfolge διδασκαλίαν durch Zahlen hergestellt Vcorr διδασκαλίαν πανταχόθεν M 9 χρόμενοι M 10 * 〈κατὰ Ματθαῖον λεγομένῳ> *, vgl. S. 349, 2 15 ἐπὶ Καϊάφα < S. 350, 9 15 u. 16 τις u. ὀνόματι < S. 350, 9 u. 10 ἄνθρωπον M 18 γεγεννῆσθαι V 20 εὑρήκαμεν *] εὑρίσκομεν V M | <τε> * * änze etwa nach haer. 28, 1, 5 <ἐκ τοῦ ἄνω θεοῦ, τὸν δὲ Ἰησοῦν> 25 τὴν χεῖρα hinter τοὺς μαθητὰς V 26 ἀδελφαὶ] ἀδελφοὶ V τεῦθεν, ὡς ἔφην, τῆς πάσης κυβείας μεμεστωμένος ὁ Ἐβίων διὰ πολλῶν μορφῶν ὑποφαίνει ἑαυτόν, ὡς εἶναι τεράστιον κατὰ τὰ ἄνω μοι προδεδηλωμένα. 15. Χρῶνται δὲ καὶ ἄλλαις", "candidate_score": 0.635059, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_54", "bdc_text": "und kam als Nachfolger Leo Juds nach Einsiedeln. 1523 kehrte er wieder nach Zürich als Lehrer am Fraumünster zurück .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1630", "psc_text": "διδασκαλεῖον. ἡ δὲ αἵρεσις ἔτι καὶ νῦν ἔν τε Ρώμῃ καὶ ἐν τῇ Ἰταλίᾳ, ἐν Αἰγύπτῳ τε καὶ ἐν Παλαιστίνῃ, ἐν Ἀραβίᾳ τε καὶ ἐν τῇ Συρίᾳ, ἐν Κύπρῳ τε καὶ Θηβαΐδι, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ Περσίδι καὶ ἐν ἄλλοις τόποις εὑρίσκεται. μεγάλως γὰρ ὁ πονηρὸς ἐν αὐτῷ κατίσχυσε τὴν ἀπάτην. Οὗτος τὸ γένος Ποντικὸς ὑπῆρχεν, Ἑλενοπόντου δὲ φημι, Σινώπης δὲ πόλεως, ὡς πολὺς περὶ αὐτοῦ ᾄδεται λόγος. τὸν δὲ πρῶτον αὐτοῦ βίον παρθενίαν δῆθεν ἤσκει· μονάζων γὰρ ὑπῆρχεν καὶ ἐπισκόπου τῆς ἡμετέρας ἁγίας καθολικῆς ἐκκλησίας. χρόνου δὲ προϊόντος προσφθείρεται παθένῳ τινὶ καὶ ἐξαπατήσας τὴν παρθένον ἀπὸ τῆς ἐλπίδος αὐτήν τε καὶ ἑαυτὸν κατέσπασε καὶ τὴν φθορὰν ἀπεργασάμενος ἐξεοῦται τῆς ἐκκλησίας ὑπὸ τοῦ ἰδίου πατρός. ἡν γὰρ αὐτοῦ ὁ πατὴρ δι᾿ ὑπερβολὴν εὐλαβείας τῶν διαφανῶν καὶ σφόδρα τὰ] τῆς ἐκκλησίας ἐπιμελομένων, διαπρέπων ἐν τῇ τῆς ἐπισκοπῆς λειτουργίᾳ. πολλὰ δὲ δῆθεν ὁ Μαρκίων καθικετεύσας καὶ αἰτήσας μετάνοιαν οὐκ εἴληφε", "candidate_score": 0.634921, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_5_7", "bdc_text": ", Domherr in Konstanz ( 1517 ) und von Basel ( 1518 ) , Abt zu Montheron ( Kt. Waadt ) , Propst in Bern ( 1523 ) , er galt 1522 als möglicher Nachfolger von Matthäus Schiner als Bischof", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_608", "psc_text": "ante Glcmentem episcopi in urbe Roma, sed superstife Petro, videlicet ut illi episcopatus curam gererent, ipse vero apostolatiis impleret officium — 17 vgl. Rom. 15, 24. 28 — 18 vgl. I Pet. 11 V Μ 1 ἰ ἀπόστολοι αὐτοὶ] οἱ u. αὐτοὶ hineingefliokt Vcorr < Μ 7 αὐτῶν, ν angeflickt Vcorr 8 ἤλγει Μ 11 τελευτὴν *] διαδοχὴν VM 12 ἴσμεν] μὲν M 18 οὕτως] οὑτος M Ι ἠκύνατο = es war öglich 16 ἐπὶ durchgestrichen u. διὰ übergesetzt Vcorr 17 τὴν < Μ καὶ παραιτήσασθαι εἴ γε οὕτως ἐπράχθη· διανοοῦμαι γάρ, οὐχ ὁρίζομαι) ὔστερον μετὰ τὸ τετελευτηκέναι Λίνον καὶ Κλῆτον, ἐπισκοπεύσαντας πρὸς δεκαδύο ἴτη ἕκαστον μετὰ τὴν τοῦ ἁγίου Πέτρου καὶ Παύλου τελευτὴν τὴν ἐπὶ τῷ δωδεκάτῳ ἔτει Νἐρωνος γενομένην, τοῦτον αὐθις ἀναγκασθῆναι τὴν ἐπισκοπὴν κατασχεῖν. ὅμως ἡ τῶν ἐν Ρώμῃ ἐπισκόπων διαδοχὴ ταύτην ἔχει τὴν ἀκολουθίαν· Πέτρος καὶ Παῦλος, Λίνος καὶ Κλῆτος, Κλήμης Εὐάρεστος Ἀλέξανδρος Ξύστος τελέσφορος Ὑγῖνος", "candidate_score": 0.634868, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_159", "bdc_text": "Den Erlaß der «Fastnacht- H ühner» hat das Landvolk bereits 1528 verlangt ( s.", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2225", "psc_text": ". . ., ὅταν ὁ λαὸς ἤρνυεν τὴν ζύμην Hippolyt refut. VIII 18, 1; S. 237, 16ff Wendland συνιστάνουσι δεῖν τὸ πάσχα τῇ τεσσαρεσκαιδεκάτῃ τοῦ πρώτου μηνὸς φυλάσσειν κατὰ τὴν τοῦ νόμου διαταγήν, ἐν ᾗ ἂν ἡμέρᾳ ἐμπέσῃ Ps. Tertullian adv. omn. haer. 8 pascha enim dicit (Blastus) non aliter custodiendum esse, nisi secundum legem Moysi XIIII mensis Theodoret haeret. fab. III 4; Migne 83, 405 A — 11ff vgl. die (gefälschten) Akten des Konzils von Cäsarea c. 1; S. 307 Krusch Stud. z. m. Chronol. nam et omnes Gallii quacumque die VIII k. ap. fuisset, semper pascha caelebrabant Martin von Bracara de pascha 1; S. 93, 4ff Burn Niceta of Remesiana = tractatus Adthanasii c. 1; S. 329 Krusch (=S. 94, 1ff Burn) scio autem multos scrupulosius interrogare solitos quare secundum morem Iudaeorum ad lunae computationem diversis temporibus pascha celebremus, dicentes rectius sibi videri ut si dominicae passionis commemoratio", "candidate_score": 0.634772, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_63", "bdc_text": "Bullinger lernte ihn vermutlich um 1523/24 in Zürich kennen .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1577", "psc_text": "< M | ἐνανθρωπήσας ἐνηνθρώπησεν VM | τελειότητα M 8 * ἀνατροπῆς > * 14 ἣν δὴ U] ἤδη V ἦν δὴ M 23 Unterschrift κατὰ Σηθιανῶν VM 24 κατὰ Ἀρχοντικῶν εἰκοστὴ ἡ καὶ μݲ VM 27 αὐτῶν aus αὐτὸν Vcorr 30 Κωνσταντί///ου, ν V corr εἶτα ἐπανελθόντος εἰς τὰ οἰκεῖα καὶ διδάξαντος. μετέλαβεν δέ, ὡς ἔφην, ἐν Παλαιστίνῃ ὡς ἀπὸ ἀσπίδος ἰὸν ἀπὸ Πέτρου τινὸς γέροντος, ἀναξίως Πέτρου καλουμένου, ὃς κατῴκει ἐν τῇ τῆς Ἐλευθεροπόλεως > Ἱερουσαλὴμ ἐνορίᾳ, ἐπέκεινα τῆς Χεβρὼν σημείοις τρισί· Καφαρβαριχὰ τὴν κώμην καλοῦσιν. οὑτος ὁ γέρων τὰ πρῶτα ἔνδυμα εἶχεν ἔκπληκτον, ὑποκρίσεως γέμον· ἔξωθεν μὲν γὰρ ἀληθῶς κώδιον προβάτου ἠμφίεστο, ἠγνοεῖτο δὲ ἔνδοθεν λύκος ὑπάρχων ἅρπαξ. ἀναχωρητὴς γὰρ ἐδόκει εἶναι, ἐν σπηλαίῳ τινὶ καθεζόμενος, ὃς πολλοὺς δῆθεν συνήγαγεν εἰς ἀπόταξιν καὶ πατὴρ δῆθεν διά τε τὸ γῆρας καὶ τὸ σχῆμα ἐκαλεῖτο, τά τε αὐτοῦ ὑπάρχοντα πτωχοῖς διένειμεν καὶ καθ᾿ ἡμέραν ἐλεημοσύνας ἐποίει. ἐν δὲ τῇ", "candidate_score": 0.634743, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_13", "bdc_text": "oben [Nr. 31 ] S. 183 , Anm. 1 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_912", "psc_text": "vgl. S. 335, 21 ff V Μ 3 οὐχ aus οὐκ V οὐκ M 4 καὶ] * 6 * etwa 〈προάγων〉 * | ἐλλιπῶς, ι statt ει Vcorr 13 γεννητῆς Μ 16 * etwa εἶναί σε > * 18 τὸ ὄνομα Χριστοῦ V 18f ἐπικαλεῖσθαι Μ 20 εἶχες Μ | ἂν hineingeflickt Vcorr < Μ 21 οὐ vor σύνεσιν getilgt Vcorr 22 διὰ auf Rasur statt παρὰ Vcorr | * etwa 〈δύνηται〉 * 26 αὐτὸν γεγενῆσθαι am Rande nachgetragen Vcorr < 27 τὸν < V | υἱὸν] Χριστὸν? *, nach S. 337, 1 u. Καὶ τί μοι ἔτι διατρίβειν ἐν ἁλίμοις καὶ ἀμπώτεσι τόποις, πῆ μὲν ἐπικλυζομένοις πῆ δὲ καταξηραινομένοις, ἐξ ὠνπερ Μύων ἐκβράσματα πολλάκις γίνεται καὶ τοῖς ποσὶ τῶν τὰς ὄχθας τούτων μετιόντων τῶν τόπων ἐκ τοῦ ἀνὰ μέσον τῶν Ἰχθύων τινὰ ἰοβόλα εἶναι, τρυγόνας δέ φημι καὶ δρακαίνας καὶ καρχαρίας καὶ σμυραίνας, ὡς καὶ ἤδη προείρηται) βλάβην ἐμποιεῖ.", "candidate_score": 0.634594, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_121", "bdc_text": "oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , seit 1517 Kaplan in Kilchberg ( Kt . Zürich) , 1523 Pfarrer in Regensdorf ( Kt . Zürich) , 1526 Kaplan bzw. Helfer am Fraumünster in Zürich. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2321", "psc_text": "*] ὅτι MU 5 ἐκείνῳ τῷ . . . χρόνῳ *] ἐκεῖνον τὸν . . . χρόνον ΜU 7 τῆς < U 8 * etwa <δεύτερον ἀπάντημα> * 9 ἦν] vgl. zu S. 266, 27 | ἔτι *] ὅτι MU 15 <κατὰ> * 18 μεσίαν M 19 [καὶ] * 21 φησίν < Μ 23 ἐκ τῆς πόλεως < Μ | τοῦτο *] τὸ MU 25 μόνον *] ἐξ ὧν MU 26 [εἶναι] * 27 ὁμόχωρον] ὅμορον Μ 29 <δὲ> * ἔπειτα τὸν Φίλιππον, κατὰ τὴν ἀκολουθίαν ὡς τέτακται ἐν τοῖς εὐαγγελίοις· Πέτρος πρῶτος, ἐπειτα Ἀνδρέας, εἶτα Ἰάκωβος, εἶτα Ἰωάννης, μετὰ τούτους Φίλιππος. ἀλλὰ περὶ τούτων τὰ νῦν ἐάσθω λέγειν· πολλὴ γάρ ἐστιν τῆς πραγματείας ταύτης ἡ ἀκολουθία. 15. Εἰς δὲ τὸ ζητούμενον ἀνακαμπτέον * ὅπερ ἐστὶ κατανοῆσαι, ὅτι καθάπερ τῷ Ἰωάννῃ ἤδη μαθητευόμενοι * καὶ τὸν ἰδίαν τέχνην ἐργαζόμενοι καὶ τῇ μαθητείᾳ προσανέχοντες, ὡσαύτως καὶ παρὰ τῷ Ἰσηοῦ ποιήσαντες πρώτην", "candidate_score": 0.63454, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_166_168", "bdc_text": "März 1529 aufgestellt , s. de Quervain 43 f; Köhler , Ehegericht I 319 f. Das Gericht setzte sich aus folgenden Mitgliedern zusammen : In der Stadt zwei Prediger , zwei Vertreter des Kleinen und vier ( ursprünglich zwei ) des Großen Rates ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1211", "psc_text": "τοῦ Μωσέως, τὸ διὰ τὴν σκληροκαρδίαν ἐπιτέποντα χωρίζεσθαι τοῦτο τὸ ζεῦγος. καὶ δὴ κατὰ τοῦτο ἐναντία τῷ θεῷ νομοθετεῖ ὁ Μωσῆς· ἐναντίον γάρ ἐστι τῷ μὴ * διαζευγνύναι. ἐὰν 4 vgl. Matth. 11, 27 (Job. 1, 18) — 21 Matth. 19, 8. 6 V M 2 ἑκάτεροι Harnack] ἑκάτερος VM o γε Dind.] τε V M | <γνώσεως> Corn. Pet.; zu ἀμφοτέρων τούτων ist ändlich δεῶν zu änzen | ἐκνηφῆναι, vn durchgestrichen Vcorr 7 <τῶνϞ Dind. 8 παριστῶντες] in παριστῶντας nicht ötig | μόνων Hilgenfeld | κατάλη|||ψιν, μ ausradiert Ycorr 12 αὐτοῦ Dind. Öh.] αὐτῶν VM 14 τὸν < M 15 <σιαιρεῖται> Öh. | αὑτὸ V 17 > Cornarius | αὐτοὶ *] πρῶτοι V M 20 συ|||ζητοῦντας, ν wegradiert V 23 συ|||ζυγίαν, ν ausradiert V 25 <τὸν> Klosterm. 26 V M 28 * > ül. > τῷ μὴ διαζευγνύναι Hilgenfeld μέντοι καὶ τὴν τοῦ Μωσέως γνώμην, καθ’ ἤν τοῦτο ἐνομοθέτησεν,", "candidate_score": 0.634445, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_121", "bdc_text": "oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , seit 1517 Kaplan in Kilchberg ( Kt . Zürich) , 1523 Pfarrer in Regensdorf ( Kt . Zürich) , 1526 Kaplan bzw. Helfer am Fraumünster in Zürich. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2", "psc_text": "5; S. 170, 25 des Panarion darauf Bezug. S. auch Zahn, Gesch. neutest. Kan. II 1, 220 A. — 3 — 5 vgl. die Vorbemerkung zum Ancoratus S. 1, 4 f — 18 zu πρόδρομος φήμη vgl. den Brief des Palladius an der Spitze des Ancoratus S. 4, 8 f G U Μ 3 Παλαιστηνὸν U 4 <ποτε> * 5 νυνὶ GU 5 f Κωνσταντείας 6 Ἀκακία, von áterer Hand verbessert M 7 vor ἀρχιμανδριτῶν + καὶ GU; aber vgl. Ζ. 13 8 Χαλκίδος] Καρχηδόνος U | <αἰτησάντων αὐτὸν> *, vgl. Ancoratus S. 2, 4 u. 3, 5 9 <ἄλλων> * 12 ἡμῶν] μου G U 17 <τοῖς> * | ἡ G 18 κηρύττουσα *] κηρύττει GU M 19 ὀσμὴν Klosterm., nach Phil. 4, 18] ὁρμὴν G U M | ἄγχει] ἄχρScaliger falsch, vgl. S. 154, 12 20 δοθείσης σοι U ἀλλ᾿ ἐπειδὴ ἠ ὀδὸς ἐπεσχέθη ὑπὸ τῆς ἀρρωστίας τῆς", "candidate_score": 0.634433, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_99_101", "bdc_text": "- Lit. : HBRG I 428 ; II 224 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1314", "psc_text": "ὡσαύτως δὲ καὶ ἡ δευτέρα τετράς, Λόγος καὶ Ζωή, Ἄνθρωπος καὶ Ἐκκλησία, τὸν αὐτὸν ἀριθμὸν τῶν στοιχείων ἀνέδειξαν. καὶ τὸ τοῦ σωτῆρος δὲ ῥητὸν ὄνομα Ἰησοῦς γραμμάτων ὑπάρχειν ἕξμ τὸ δὲ ἄρρητον αὐτοῦ γραμμάτων εἰκοσιτεσσάρων· υἱὸς Χρειστὸς γραμμάτων δώδεκα, τὸ δὲ ἐν Χριστῷ ἄρρητον γραμμάτων πριτάκοντα. καὶ διὰ τοῦτό φησιν αὐτὸν α καὶ ω, ἵνα τὴν περιστερὰν μηνύσῃ, τοῦτον ἔχοντος τὸν ἀριθμὸν τούτου τοῦ ὀρνέου. 9. Ὁ δὲ Ἰησοῦς ταύτην ἔχει, φησί, τὴν ἄρρητον γένεσιν. ἀπὸ γὰρ τῆς Μητρὸς τῶν ὅλων, τῆς πρώτης τετράδος, ἐν θυγατρὸς τόπῳ προῆλθεν V M lat. ffipp. 1 πρώτης < Hipp. | καὶ μὴ δυνάμενα] quae non posswit lat. 2 + δὲ lat. Hipp. | τοῦ nachgetragen Vcorr | ἃ] ταῦτα Hipp. | οἰδεν] δὲ Hipp. | δὲ < Hipp. 3 σεμνῶς *] σεμνὰ V M cum gravitate lat. σιωπῆς Hipp. | μετὰ πίστεως] cum . . honore et flde lat. μετὰ πίστεως Hipp, (beachte", "candidate_score": 0.634349, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_32", "bdc_text": "Proinde , si quid tum scripseras , quod me vel Megandrum Kaspar Megander ( Großmann ) , s. oben [Nr. 39 ] S. 214 f , Anm. 53 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2973", "psc_text": "σῶμα Μ 18 τοὺς τύπους] αὐτὸς τύπους Μ | τοὺς τὴν] εἰς τὴν u 20 <ὡς>* |φάσκοι Μ 21 εἴ τι<Μ 21f ὁ Παῦλος καὶ ὁ Πέτρος Μ 22 [ὅ] Μendelssohn | πάλιν Rufin φους μέχρτ τοῦ πρεσβυτέρου, κἂν οἱ χαρακτῆρες δοκῶσι πολλὴν ἔχειν παραλλαγήν, οὕτως νοητέον καὶ τὸ ἐπὶ τοῦ παρόντος εἶδος ταὐτὸν εἶναι τῷ μέλλοντι, πλείστης ὅσης ἐσομένης τῆς ἐπὶ κάλλιον μεταβολῆς. ἀναγκαῖον γὰρ τὴν ψυχὴν ἐν τόποις σωματικοῖς ὑπάρχουσαν κεχρῆσθαι σώμασι καταλλήλοις τοῖς τόποις. καὶ ὥσπερ ἐν θαλάσσῃ ζῆν ἡμᾶς ἐνύδρους γενομένους εἰ ἐχρῆν, πάντως ἂν ἡμᾶς ἔδει βράγχια ἔχειν καὶ τὴν ἄλλην ἰχθύων κατάστασιν, οὕτως μέλλοντας κληρονομεῖν βασιλείαν οὐρανῶν καὶ ἐν τόποις διαφέρουσιν ἔσεσθαι ἀναγκαῖον χρῆσθαι σώμασι πνευματικοῖς· οὐχὶ τοῦ εἴδους τοῦ προτέρου ἀφανιζομένου, κἂν ἐπὶ τὸ ἐνδοξότερον", "candidate_score": 0.634281, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_127_129", "bdc_text": "oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , er fiel bei Kappel. ac fratris Zwei seiner Brüder sind bei Kappel gefallen: 1 . Großhans Thumysen , Haffengießer , 1528 Ratsherr , Stadtfähnrich , als solcher nahm er 1529 an dem Zug nach Rüti ( Kt .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2329", "psc_text": "26 vor τοῖς + σὺν M 28 <τῶν> * αὐτῷ παρὰ Ἰωάννου <δὲ> ἀκηκοότων *, ὧν δύο εἷς ἦν ὁ Ἀνδρέας, <καθὼς> ἔφημεν, διανενοημένοι καλλίστως τὸν ἕτερον εἶναι πάλιν τάχα ἕνα τῶν υἱῶν Ζεβεδαίου διά τε τὸ συνεργὸν καὶ μέτοχον καὶ κοινωνικόν. καὶ λοιπὸν μετὰ ταῦτα πάντα καταλείψαντες οἱ τέσσαρες τά τε πλοῖα καὶ ἁπλῶς ἅπαντα, ὥς φησιν, ἀφέντες εἰς τὴν γῆν ἠκολούθησαν αὐτῷ, ὡς ἔχει ἡ τοῦ Λουκᾶ μαρτυρία. ὥστε ἐξ ἅπαντος δείκνυσθαι ὅτι οὐδεμία σκολιότης οὐδ᾿ ἐναντιότης ἐν τοῖς ἁγίοις εὐαγγελίοις οὐδὲ παρὰ τοῖς εὐαγγελισταῖς εὑρίσκεται, ἀλλὰ πάντα σαφῆ. χρόνων δέ εἰσι διαστάσεις· ἐντεῦθεν γὰρ καὶ ἐπέκεινα, τῶν περὶ Πέτρον καὶ Ἰωάννην λοιπὸν συναγθέτων καὶ ἀκολουθούντων, ἐγένετο διδάσκων ἐν πάσῃ τῇ Γαλιλαίᾳ καὶ ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ, καὶ λοιπὸν πλατυνομένου τοῦ κηρύγματος τὰ ἑξῆς τῶν θεοσημείων ἐπετέλει. ὥστε εἶναι ἐξ ἅπαντος τὴν ἀκολουθίαν ὧδε· 16. πρῶτον μὲν βαπτισθέντος αὐτοῦ κατ᾿ Αἰγυπτίους Ἀθὺρ δωδεκάτῃ, † ὡς ἔφημεν, πρὸ ἕξ εἰδῶν", "candidate_score": 0.63393, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_163_165", "bdc_text": "et officiis servilibus dominis suis nobilibus praestandis Auch diese radikale Forderung wurde offenbar fallengelassen. , tertio ut forum illud iudiciale , quo matrimonii causae discutiuntur , abrogeturDas Chorgericht wurde am 29 . Mai 1528 ins Leben gerufen und eine Ordnung des «Chor- und Ehegerichts » im Mandat vom 8 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1211", "psc_text": "τοῦ Μωσέως, τὸ διὰ τὴν σκληροκαρδίαν ἐπιτέποντα χωρίζεσθαι τοῦτο τὸ ζεῦγος. καὶ δὴ κατὰ τοῦτο ἐναντία τῷ θεῷ νομοθετεῖ ὁ Μωσῆς· ἐναντίον γάρ ἐστι τῷ μὴ * διαζευγνύναι. ἐὰν 4 vgl. Matth. 11, 27 (Job. 1, 18) — 21 Matth. 19, 8. 6 V M 2 ἑκάτεροι Harnack] ἑκάτερος VM o γε Dind.] τε V M | <γνώσεως> Corn. Pet.; zu ἀμφοτέρων τούτων ist ändlich δεῶν zu änzen | ἐκνηφῆναι, vn durchgestrichen Vcorr 7 <τῶνϞ Dind. 8 παριστῶντες] in παριστῶντας nicht ötig | μόνων Hilgenfeld | κατάλη|||ψιν, μ ausradiert Ycorr 12 αὐτοῦ Dind. Öh.] αὐτῶν VM 14 τὸν < M 15 <σιαιρεῖται> Öh. | αὑτὸ V 17 > Cornarius | αὐτοὶ *] πρῶτοι V M 20 συ|||ζητοῦντας, ν wegradiert V 23 συ|||ζυγίαν, ν ausradiert V 25 <τὸν> Klosterm. 26 V M 28 * > ül. > τῷ μὴ διαζευγνύναι Hilgenfeld μέντοι καὶ τὴν τοῦ Μωσέως γνώμην, καθ’ ἤν τοῦτο ἐνομοθέτησεν,", "candidate_score": 0.6339, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_164_166", "bdc_text": "Mai 1528 ins Leben gerufen und eine Ordnung des «Chor- und Ehegerichts » im Mandat vom 8 . März 1529 aufgestellt , s. de Quervain 43 f;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1906", "psc_text": "ἐν ἀληθείᾳ Χριστοῦ, οὗ προῆγεν ἐν τοῖς παλαιοῖς χρόνοις [ἄλλοις] θυόμενον τὸ πρόβατον τὸ αἰσθητόν. »ἡμῶν δὲ τὸ Πάσχα ἐτύθη Χριστός«. ςݲ καὶ ιݲδݲ σχόλιον. »Οὐκ οἴδατε ὅτι ὁ κολλώμενος τῇ πόρνῃ ἓν σῶμά ἐστιν; ἔσονται γάρ, φησιν, οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν«. ςݲ καὶ ιݲδݲ ἔλεγχος. Εἰ οὐκ ἀληθὴς ὁ νόμος, τίνιτῷ λόγῳ οἱ ἀληθεῖς τὰς μαρτυρίας ἀπὸ τοῦ νόμου λαμβάνουσιν; ὧν εἷς ὑπάρχει ὁ 5 I Kor. 3, 19b. 20 — 14 I Kor. 5, 7a — 27 I Kor. 6, 16 V M 5—7 vgl. S. 121, 9—11 14 vgl. S. 121, 12 27f vgl. S. 121m 13f 9 κύριος < 10 τοῦ λόγου aus τῶ λόγω V corr 11f ἀλλότριος *] ἀλλοτρίου V M 18 οὖ — δοκήσει < M | οὖ Corn.] οὐ V | οὐ ausradiert V 19 <ὅτι> * 21 ὡς < M | μαρτυρίας ὁμολγίας VM * 22 * etwa <δῆλον ὅτι", "candidate_score": 0.633789, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_155_157", "bdc_text": "vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 . - Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr . Karl S. Bader , Zürich ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2427", "psc_text": "τριακοστῷ ἔτει τῆς αὐτοῦ ἐνσάρκου γεννήσεως, πρὸ ἓς εἰδῶν Νοεμβρίων, Τουτέστι κατὰ Αἰγυπτίους Ἀθὺρ δωδεκάτῃ, κατὰ Ἕλληνας 1 ff zu den Monatsangaben vgl. W. Kubitschek, Die Kalenderbücher von Florenz, Rom und Leyden (Denkschr. Wiener Akad. B. 57. 1915) S. 74 ff; dort weitere Schriften über die einzelnen Fragen — 8 ff wo? (einzige vergleichbare Stelle Sach. 7, 3) —18 ff vgl. Oben c. 16, 1 ff; S. 270, 14 ff u. c. 30, 10; S. 303, 4 M U 1 Ἰαννουαρίων Μ |πέμπτη ist nicht mit Kubistchek zu beanstanden; der Gesamtausdruck πέμπτη—ἐπιφώσκουσα bezeichnet ganz richtig die Mitternacht zwischen 5. u. 6. Januar; vgl. Z. 12 f u. S. 298, 19 2 Ἰαννουαρίου + μηνὸς U | ἑσπέρα — ἐπιφώσκουσα < U 4 Σαλαμνίους Μ 5 Ἰουλίου] Ἰουναῦ Μ | ἀλσὼν Μ 6 ἀταρταβὰ Μ 7 κατὰ Ἑβραίους τιβιὴθ ιݲγ, κατὰ ἀθηναίους μεμακτηρίωνος ςݲ U; aber vgl. die Reihenfolge S. 294,", "candidate_score": 0.633777, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_127_129", "bdc_text": "oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , er fiel bei Kappel. ac fratris Zwei seiner Brüder sind bei Kappel gefallen: 1 . Großhans Thumysen , Haffengießer , 1528 Ratsherr , Stadtfähnrich , als solcher nahm er 1529 an dem Zug nach Rüti ( Kt .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_292", "psc_text": "ἀνελήφθη εἰς οὐρανὸν ἐν αὐτῷ τῷ σώματι καὶ τῇ ψυχῇ καὶ τῷ νῷ, συνενώσας εἰς μίαν ἑνότητα καὶ μίαν πνευματικὴν ὑπόστασιν καὶ ἔνθεον ἀποτελέσας, ἐκάθισεν ἐν δεξιᾷ τοῦ πατρός, πέμψας κήρυκας εἰς ὅλην τὴν οἰκουμένην , Σίμωνα Πέτρον, Ἀνδρέαν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ, Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην τοὺς υἱοὺς Ζεβεδαίου οὓς πάλαι ἐξελεξατο, Φίλιππον καὶ Βαρθολομαίον, Ματθαῖον Θωμᾶν τε 1 vgl. Joh. 20, 19 — 2 f vgl. Job. 20, 20 — 4 vgl. Luk. 24, 39 — 8 Matth. 28, 19 — 10 jMattti. 28, 19 — 21— S. 232, 1 vgl. dazu das Apostelverzeichnis Panarion haer. 79, 3, 3. Die beiden Listen decken sich nicht vollständig; der in der unsrigen stehende Matthäus ist dort durch Jacobus Alphaei ersetzt G U (von Ζ. 8 <μαθητεύ>σατε an V) Μ anaceph. 1 vor θυρῶν + τῶν Μ 2 τὸ 1 < G 4 τἄλλα U Ι τὰ ὁρώμενα U 5 f τελείως U", "candidate_score": 0.633721, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_78_80", "bdc_text": "HBLS II 247 ; Oskar Eberle , Art. Binder , in : NDB II 243 , mit weiterer Lit. , Collinum Rudolf Collin ( Clivanus , Am Bühl , Zum Bühl) , 1499-1578 , geboren in Gundolingen ( Kt .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2230", "psc_text": "Ostergrenze; es ist der julianische Tag des Eintritts der Sonne in den Widder, vgl. Ideler, Handbuch II 218 E. Schwartz, Ostertafeln S. 30 — 5 vgl. unten haer. 51, 23, 5 u. 26, 1; der dann für die Auferstehung sich ergebende 22. März ist der Tag der Frühlingstag. u. -nachtgleiche nach Anatolius (u. Ptolemäus), vgl. E. Schwartz, Ostertafeln. S. 15f — 7 23. März vgl. Consularia Constant. MG auct. antiqu. IX 220 Chron. pasch. p. 218 Lactantius div. inst. IV 10,8; I 304, 9 Brandt — 10ff vgl. Hippolyt refut. VIII 18, 2; S. 237,22ff Wendland οἳ μιᾷ ταύτῃ προσέχοντες ἐντολῇ οὐκ ἀφορῶσιν εἰς τὸ εἰρημένον ὑπὸ τοῦ ἀποστόλου, ὅτι διαμαρτύρομαι παντὶ περιτεμνομένῳ, ὅτι ὀφειλέτης ἐστὶ τοῦ πάντα τὸν νόμον ποιῆσαι — 11 vgl. Deut. 27, 14ff Μ U 3 δὲ1 u. 2 < M | εὕρομεν Μ 4 Ἄκτων] ἐκ τῶν U 11 πρόσταγμα] πρᾶγμα U 11f Δευτερονομίου(!) τουτέστιν", "candidate_score": 0.633641, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_46", "bdc_text": "Gaspar Megander , Franciscus Franz Kolb , s. oben S. 215 , Anm. 54 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_633", "psc_text": "ἀγγέλου angeflickt Vcorr 5 μηδένα Μ Ι παρεκίνει aus παρ' ἐκείνη V 6 ἐπανελθόντος cat. 7 εἰσῆλθας M 8 ἑαυτοῦ V 12 — 14 κυρίου — ἀσφαλι- ζομένου < cat. 11 τῷ ἁγίῳ ἀποστόλῳ < cat. Ι ποιήσασθαι hinter ἔλεγχον Ζ. 15) cat. 15 ἐλέγχους aus ἔλεγχον Vcorr Ι φανερὰ + γὰρ V 16 — 25 < cat. 19f μηδαμῶς κύριε M 21 φωνὴ ἐκ δευτέρου M 22 ἐκαθερισεν, ά V corr ἐκαθέρισεν M 23 εἰς] ἐπὶ M 21 ταῦτα + ἃ Μ 25 καὶ ὡς τότε] τότε] τότε γὰρ cat. Ι ἐδίσταζεν u. + ὁ ἅγιος cat. 26 ἅ < Μ Ι αὐτῶν M Ι εὐθὺ Μ 27 ὅτε — Καισάρειον < cat. τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐπὶ Κορνήλιον. καὶ ἰδὼν ὁ Πέτρος εἶπε μή τι δύναται κωλῦσαι τὸ ὕδωρ ἀπὸ τούτων τῶν καταξιωθέντων τὸ πωεῦμα τὸ ἄγιον λαβεῖν, ὡς καὶ ἡμεῖς ἐξ ἀρχῆς;« τὸ πᾶν δὲ ἠν τοῦτο", "candidate_score": 0.633546, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_116_118", "bdc_text": "1527 war Ammann einer der Griechischlehrer Bullingers ( HBD 11 , 12 ) und wurde 1552 Pate von dessen Enkelin Verena ( HBD 43 , 13 ) . - Lit. : Z VII 198 , Anm. 1 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2007", "psc_text": "ἐσώθησαν«. τέλεον δὲ οὗτος παρὰ τὴν τοῦ διδασκάλου αὐτοῦ διδασκαλίαν ἀπαρνεῖται τὸν γάμον καὶ ἁγνείαν ἀσκεῖ, οὑ δἰ ἁγνείαν ἀλλ᾿ἴνα ἀθετήσῃ τὰ ἔργα τοῦ δημιουργοῦ, διδάσκων μὴ συνάπτεσθαι γάμῳ – »ἀφ᾿οὗ γάμος, εὐθηνία« φησί »διὰ τῆς παιδοποιίας ἐν κόσμῳ τῷ δημιουργῷ γίνεται« – πρὸς ἀντίθεσιν τῆς τοῦ δημιουργοῦ καὶ κτιστοῦ διᾶ τῆς παιδοποιίας ἐν τῷ κόσμῳ εὐθηνίας. φωραθή- 4ff vgl. Hippolyt refut. VII 11; S. 190,16 Wendland Δουκιανός, μαθητὴς γενόμενος Μαρκίωνος, ἀπηρυθρίασεν ὁμοίως τὸν θεὸν βλασφημῆσαι, ähnlich VII 37,2; S. 223,18 Ps. Tertullian adv. omn. haer. 6 extitit post hunc Lucanus quidam nomine, Marcionis sectator atque discipulus. et hic per eadem nadens blaspheminae genera eadem docet, quae Marcion et Cerdon docuerant Filastrius haer. 46; S. 24,16 Marx Lucanus quidam post istum similia Marcioni statuens ac decernens, ut ille doctor ipsius Marcion — 15 Mal. 3, 14 - 16 Mal. 3, 15 - 17 Vgl. über Marcion selbst Tertullian adv. Marc.", "candidate_score": 0.63351, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_164_166", "bdc_text": "Mai 1528 ins Leben gerufen und eine Ordnung des «Chor- und Ehegerichts » im Mandat vom 8 . März 1529 aufgestellt , s. de Quervain 43 f;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2795", "psc_text": "αὐτοὶ U 14 καταρῶν + δογμάτων Μ 15 γάμον] νόμον U | παρήλλακται δὲ + καὶ Μ 18 <παρ᾿>* 20 ἀνωτάτω λεγομένοις U πραγμάτων. καὶ οἱ μὲν Καθαροὶ ταῖς ῥηταῖς μόνον γραφαῖς κέχρηνται, οὗτοι δὲ ταὶς λεγομέναις Πράξεσιν Ἀνδρέου τε καὶ Θωμᾶ τὸ πλεῖστον ἐπερενδονται, παντάπασιν ἀλλότριοι τοῦ κανόνος τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ὑπάρχοντες. Εἰ γὰρ βδελυρός ἐστιν ὁ γάμος, ἄρα ὅλοι ἀκάθαρτοι ὑπάρχουσι <οἱ> διὰ γάμου γεγεννημένοι.καὶ εἰ μόνον τυγχάνει ἡ ἁγία θεοῦ ἐκκλησία τῶν τῷ γάμῳ ἀποταξαμένων, οὐκέτι ὁ γάμος ἐκ θεοῦ ὑπάρχει. καὶ εἰ οὐχ ὑπάρχει, ἡ πᾶσα παιδοποιουμένη ὑπόθεσις ἀλλοτρία ὑπάρχει θεοῦ, καὶ εἰ ἀλλοτρία ὑπάρχει θεοῦ ἡ παιδοποιουμένη ὑπόθεσις. ἄρα καὶ αὐτοὶ ἀλλότριοι θεοῦ ὑπάρχουσιν ἀπὸ τοιούτων γεγεννημένοι. ποῦ τοίνυν τὸ εἰρημένον ὅτι »ἃ ὁ θεὸς συνέζευξεν, ἄνθρωπος μὴ χωριζέτω;« |τὸ μὲν γὰρ ἐπάναγκες † χωρίζειν [ἀπὸ] D 565 ἀνθρώπου ὑπάρχει, τὸ δὲ μετὰ προαιρέσεως ἐγκρατεύεσθαι οὐκ ἀνθρώπου ἔδειξεν, ἀλλὰ θεοῦ τὸ ἔργον. καὶ ἔχει μὲν ἡ", "candidate_score": 0.6335, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_121_123", "bdc_text": "oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , seit 1517 Kaplan in Kilchberg ( Kt . Zürich) , 1523 Pfarrer in Regensdorf ( Kt . Zürich) , 1526 Kaplan bzw. Helfer am Fraumünster in Zürich. - Lit. : AZürcherRef 1414. 1714 , S. 733 ; Pfarrerbuch 566 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_76", "psc_text": "γέγονε πατέρα τιμῶν, καλούμενος <δὲ> ὑπὸ τοῦ λόγου καὶ τῶν οἰκείων ἀπετάσσετο, πειθόμενος δὲ] τῷ καλοῦντι, ὥσπερ οἱ περὶ Πέτρον καὶ Ἀνδρέαν καὶ Ἰάκωβον καὶ Ἱωάννην. καὶ ἵνα μὴ πόλιν μηκύνω τὸν λόγον, συνελὼν ἐρῶ εἰς ἔτη γὰρ ἐλάσας οὑτος ὁ πατριάρχης ἐνενήκοντα ἐννέα ὑπὸ τοῦ θεοῦ χρηματίζεται εἰς περιτομὴν καὶ ἄρχεται ἔνθεν ὁ χαρακτὴρ τοῦ Ἱουδαϊσμοῦ μετὰ τὸν Ἑλληνισμόν· καὶ ἠν 〈ἀπὸ〉 τῆς τοῦ κόσμου καταβολῆς εἰκοστὴ πρώτη γενεά, ἔτη τρισχίλια τετρακόσια τριάκοντα ἕν. Σκυθισμὸς γὰρ ἀπὸ τοῦ κατακλυσμοῦ ἄχρι τοῦ πύργου καὶ τοῦ Σερούχ, ἀπὸ δὲ τοῦ Σεροὺχ ἕως τοῦ Ἀβραὰμ καὶ δεῦρο Ἑλληνισμός, ἀπὸ δὲ Ἀβραὰμ οὔπω ἐπώ- 1f vgl. S. 178, 1f — 5 Cecrops als Anfänger des Götterdienstes bei den Griechen vgl. zu S. 163, 18 — 5 —8 aus Eusebius vgl. Chronik S. 42, 28 81, 30 Karst Hieronymns Chronik S. 16, 4 Helm — 14f vgl. Matth. 4, 18 —22 — 17 vgl.", "candidate_score": 0.633497, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_63", "bdc_text": "Bullinger lernte ihn vermutlich um 1523/24 in Zürich kennen .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2136", "psc_text": "* 9 τί οὖν συμφέρον < M 12 ἔσωθεν U 13 <τὰ> Dind., Öh. 15 <ὄντως>* | ποία δὲ] καὶ ποῖα U 19 * etwa <τὴν δόξαν κυρίου ἐν εἴδει καὶ οὐ δι᾿ αἰνιγμάτων· διὸ καὶ ὁ βλέπων> *, vgl. Num. 12, 8 u. I Sam. 9,9 20 <γάρ> * 21 <τὸν>* | φησί hinter εἶδον U | καθήμενον U 22 ἤκουσα + φωνῆς U 23 λεγούσης U 24 συνῆτε] μάθηται U 25 τοῦ < Μ κύριος«. οὐχ ὁρᾷς ὅτι παρακολουθοῦντος ὁ λόγος καὶ οὐκ ἐξισταμένου, οὔτε ὡς ἐξισταμένης διανοίας ἡ φθογγὴ ἀπεδίδοτο; ὡσαύτως δὲ καὶ Ἰεζεκιὴλ ὁ προφήτης ἀκούων παρὰ κυρίου ὅτι »ποίησον σεαυτῷ ἄρτον ἐπὶ κόπρου ἀνθρωπείας«, ἔλεγε »μηδαμῶς, κύριε· οὐδέποτε κοινὸν ἢ ἀκάθαρτον εἰσῆλθεν εἰς τὸ στόμα μου«. γινώσκων γὰρ τὴν δι᾿ ἀπειλὴν λεγομένην πρὸς αὐτὸν ῥῆσιν ὑπὸ κυρίου, [καὶ] οὐχ ὡς ἐν ἐκστάσει διανοίας φερόμενος ἐπεβάλλετο τοῦτο πράττειν, ἀλλὰ ἠξίου, ἐρρωμένην ἔχων τὴν διάνοιαν καὶ παρακολουθοῦσαν,", "candidate_score": 0.633493, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_129_131", "bdc_text": "Großhans Thumysen , Haffengießer , 1528 Ratsherr , Stadtfähnrich , als solcher nahm er 1529 an dem Zug nach Rüti ( Kt . Zürich ) und Uznach ( Kt. St . Gallen) , 1531 am Müsserkrieg und am Zweiten Kappeler Krieg teil. - Lit. : HBRG III 130.142 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2422", "psc_text": "χειρόγραφονλύςῃ. μετ᾿ ἐκείνην γὰρ τὴν ὑπατείαν τὴν ἐντῷ τριακοστω ἔτει αὐτοῦ σημαινομένην ἄλλη ὑπατεία γέγονεν, Λεγομένη τῶν δύο Γεμινῶν· εἶτα ἄλλη ὑπατεία Ῥούφου καὶ Ῥουβελλίωνος, Καὶ οὕτως ἐνεστώσης τῆς ὑπατείας τῆς μετὰ τὴν ὑπατείαν < Ρούφου καὶ > Ῥουβελλίωνος, ἥτις ὕστερον ἦλθεν Οὐιννικίου καλεῖσθαι Καὶ Λογγίνου Κασσίου, < ἐν τῷ τριακοστῷ τρίτῳ αὐτοῦ ἔτει ὅπερ ἦν > ὀκτωκαιδέκατον Τιβερίου Καίσαρος, πάσχει ὁ σωτὴρ [ἐν] τῇ πρὸ δεκατριῶν καλανδῶν Ἀπριλλίων. Καὶ ἐλήλεγκται τούτων ἁπάντων ἡ πλάνη, εὑρισκομένης σαφῶς τῆς κατὰ τὴν ἀλήθειαν διδασκαλίας, ὡς οὐ μόνον δύο χρόνων περίοδοι ἑορτῆς Πάσχων ἐν τοῖς εὐαγγελίοις ἐμφέρονται, ἀλλὰ καὶ τριῶν. 24. Γεννηθέντος γὰρ αὐτοῦ ἐν τῷ Ἰανουαρίῳ μηνὶ τουτέστιν 1 f vgl. Panarion haer. 31. 14, 3; I 406. 17 — 8 f vgl. Kol. 2, 14 — 11 wie S. 291, 2f das der Sexti, so ist hier wieder das Konsulat der beiden Gemini, Rufus (= Fufius) und Rubellio, in zwei zerlegt;", "candidate_score": 0.633451, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_121_123", "bdc_text": "oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , seit 1517 Kaplan in Kilchberg ( Kt . Zürich) , 1523 Pfarrer in Regensdorf ( Kt . Zürich) , 1526 Kaplan bzw. Helfer am Fraumünster in Zürich. - Lit. : AZürcherRef 1414. 1714 , S. 733 ; Pfarrerbuch 566 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2213", "psc_text": "haer. I 14, 1; I 128 Harvey αὐτὴν τὴν πανυπερτάτην ἀπὸ τῶν ἀοράτων καὶ ἀκατονομάστων τόπων Τετράδα κατεληλυθέναι σχήματι γυναικείῳ πρὸς αὐτόν· ἐπειδή, φησίν, τὸ ἄρρεν αὐτῆς ὁ κόσμος φέρειν οὐκ ἠδήνατο — 6f vgl. zu haer. 48, 14, 1; S. 238, 20ff — 10ff über Frauen im Gottesdienst der Montanisten vgl. das gallische Bischofsschreiben ZKG XVI 665 missas ibidem adhibitis mulieribus in saerificio divino quas conhospitas nominastis, facere praesumatis, sic ut erogantibus vobis eucharistias illae vobis positis calices teneant et sanguinem Christi populo administrare praesumant ... secta ... quam patres orientales pepodianam vocant ... mulieres sibi in sacrificio divino socias habere; beachte auch Firmilian bei Cyprian ep. 75, 10; II 817, 28ff Hartel — 15 ff vgl. Didymus de trin. III 41, 2; Migne 39, 984 Cff — 16 vgl. Gen. 3, 6; zur Sache vgl. haer. 26, 2, 6; I 277, 17ff — 17 vgl. Num. 12, 2", "candidate_score": 0.633241, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_165_167", "bdc_text": "im Mandat vom 8 . März 1529 aufgestellt , s. de Quervain 43 f; Köhler , Ehegericht I 319 f. Das Gericht setzte sich aus folgenden Mitgliedern zusammen :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1211", "psc_text": "τοῦ Μωσέως, τὸ διὰ τὴν σκληροκαρδίαν ἐπιτέποντα χωρίζεσθαι τοῦτο τὸ ζεῦγος. καὶ δὴ κατὰ τοῦτο ἐναντία τῷ θεῷ νομοθετεῖ ὁ Μωσῆς· ἐναντίον γάρ ἐστι τῷ μὴ * διαζευγνύναι. ἐὰν 4 vgl. Matth. 11, 27 (Job. 1, 18) — 21 Matth. 19, 8. 6 V M 2 ἑκάτεροι Harnack] ἑκάτερος VM o γε Dind.] τε V M | <γνώσεως> Corn. Pet.; zu ἀμφοτέρων τούτων ist ändlich δεῶν zu änzen | ἐκνηφῆναι, vn durchgestrichen Vcorr 7 <τῶνϞ Dind. 8 παριστῶντες] in παριστῶντας nicht ötig | μόνων Hilgenfeld | κατάλη|||ψιν, μ ausradiert Ycorr 12 αὐτοῦ Dind. Öh.] αὐτῶν VM 14 τὸν < M 15 <σιαιρεῖται> Öh. | αὑτὸ V 17 > Cornarius | αὐτοὶ *] πρῶτοι V M 20 συ|||ζητοῦντας, ν wegradiert V 23 συ|||ζυγίαν, ν ausradiert V 25 <τὸν> Klosterm. 26 V M 28 * > ül. > τῷ μὴ διαζευγνύναι Hilgenfeld μέντοι καὶ τὴν τοῦ Μωσέως γνώμην, καθ’ ἤν τοῦτο ἐνομοθέτησεν,", "candidate_score": 0.633232, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_164_166", "bdc_text": "Mai 1528 ins Leben gerufen und eine Ordnung des «Chor- und Ehegerichts » im Mandat vom 8 . März 1529 aufgestellt , s. de Quervain 43 f;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1945", "psc_text": "M 23f lies wohl τῶν . . . πληρουμένων * 26 ἐν ταῖς ἐκκληςίαις S. 123, 1 27 ἐπιτέτραπται S. 123, 1 f] ἐπιτρέπεται VM ὑπάρχει ὁ νόμος, τὴν γυναῖκα καθυποτάξας τῷ ἀνδρί. συναρέσκει γὰρ κὰι τῷ ἀποστόλῳ τοῦτο ἐν τῇ τῆς ἐκκληςίας νομοθεςίᾳ, ὥς φησι· »καθὼς κὰι ὁ νόμος λέγει«. ποῦ δὲ εἶπεν ὁ νόμος ἀλλὰ ἐν τῷ εἰπεῖν τὸν θεὸν πρὸς τὴν Εὔαν εὐθύς »πρὸς τὸν ἄνδρα σου ἡ ἀποστροφή σου καὶ αὐτός σου κυριεύσει«; εἰ γὰρ καὶ ἐν ἄλλοις τόποις, ἀλλὰ ἐν τεῦθεν ἠ ἀρχή. εἰ τοίνυν ἀπὸ τότε ἡ γυνὴ ὐπετάγη ἐκ προστάγματος θεοῦ τῷ ἀνδρὶ καὶ ἀκολούθως ὁ ἀπόστολος καθυποτάσσει ταυτην, οὐκ ἀντιθέτως τῷ ποιήσαντι τὸν ἄνθρωπον κὰι τὴν γυναῖκα θεῷ καὶ αὐτὸς κελεύων δείκνυσιν ἐξ ἅπαντος ὅτι τοῦ αὐτοῦ [θεοῦ] ὑπάρχει ὁ ἀπόστολος νομοθέτης θεοῦ, οὗκαὶ ὁ νόμος ἦν καὶ ἡ πᾶσα παλαιὰ διαθήιη, καὶ τοῦ αὐτοῦ ἡ καινὴ διαθήκη, τουτέστιν αἱ δύο διαθῆκαι,", "candidate_score": 0.633185, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_121", "bdc_text": "oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , seit 1517 Kaplan in Kilchberg ( Kt . Zürich) , 1523 Pfarrer in Regensdorf ( Kt . Zürich) , 1526 Kaplan bzw. Helfer am Fraumünster in Zürich. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_60", "psc_text": "Dindorf 19 — S. 176, 7 Chron. pasch. 26 B ; S. 45, 14 — 46, 1 Dindorf 4 <ἦν> * 6 ἀλλ’ ὅτι] ἀλλὰ GU 7 ἐδείκνυτο < U 10 τε < Μ 13 ἕως + τούτου GU 14 κατακλυσμὸν + τουτέστιν ἀπὸ Αρφαξὰδ ἕως τοῦ Φαλέγ Chron. pasch. 15 παῖδες < Chron. pasch. 16 τούτων παῖδες < U 18 ἀπὸ < Chron. pasch. | Λοῦβερ M 19 | * <οἰκεῖν> * 20 Σενναὰρ GU | ἐν χώρᾳ τῇ Περσίδι] ἐν τῇ Περσῶν Chron. pasch. | ἦν δὲ + τοῦτο GUM < Chron. pasch. 21 καὶ ποιησάμενοι Chron. pasch. Εὐρώπην εἰς Ἀσίαν κεκλικότες ἐπωνομάσθησαν χάντες κατὰ τὴν τοῦ χρόνου ἐπίκλησιν Σκύθαι. κτίζουσι δὲ τὴν πυργοποιίαν καὶ οἰκοδομοῦσι τὴν Βαβυλῶνα. καὶ οὐκ ηὐδόκησεν ὁ θεὸς ἐπὶ τῷ ἔργῳ τῆς αὐτῶν ἀνοίας· διεσκέδασε γὰρ αὐτῶν τὰς γλώττας καὶ ἀπὸ μιᾶς εἰς ἑβδομήκοντα δύο διένειμεν κατὰ τὸν τῶν τότε ἀνδρῶν ἀριθμὸν εὑρεθέντων,", "candidate_score": 0.633128, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_116_118", "bdc_text": "1527 war Ammann einer der Griechischlehrer Bullingers ( HBD 11 , 12 ) und wurde 1552 Pate von dessen Enkelin Verena ( HBD 43 , 13 ) . - Lit. : Z VII 198 , Anm. 1 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_952", "psc_text": "adv. haer. I 1, 1; I 8f Harvey συνυπάρχειν δ’ αὐτῷ καὶ Ἔννοιαν, ἣν δὴ καὶ Χάριν καὶ Σιγὴν ὀνομάζουσιν u. dazu 113,2; 1 116 u. I 13, 3; 1 118 μεταδοῦναί σοι θέλω τῆς ἐμῆς Χάριτος . . . . ὁ δὲ τόπος τοῦ Μεγέθους ἐν ἡμῖν ἐστι . . . ἰδοὺ ἡ Χάρις κατῆλθεν ἐπί σε — 3 zu ἐνθύμησις vgl. Exe. ex Theod. 7, Iff; III 108, Iff Stählin ἄγνωστος οὖν ὁ πατὴρ ὢν γνωσθῆναι τοῖς αἰῶσισ καὶ διὰ τῆς ἐνθυμήσεως τῆς ἑαυτοῦ, ὡς ἂν ἑαυτὸν ἐγνωκώς, πνεῦμα γνώσεως οὔσης προέβαλε τὸν Μονογενῆ· γέγονεν οὖν καὶ ὁ ἀπὸ γνώσεως, τουτέστι τῆς πατρικῆς ἐνθυμήσεως, προελθ(ὸν γνῶσις — 6f Πατὴρ u. Ἀλήθεια als Namen des zweiten Paars bei Valentin (Irenaeus I 11, 1; T 100 Harvey) u. Marcus (I 15, 1; I 145); zu Ἄνθρωπος vgl. Irenaeus adv. haer. I 12, 4; I 113 Harvey ἄλλοι δὲ . .", "candidate_score": 0.632967, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_127_129", "bdc_text": "oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , er fiel bei Kappel. ac fratris Zwei seiner Brüder sind bei Kappel gefallen: 1 . Großhans Thumysen , Haffengießer , 1528 Ratsherr , Stadtfähnrich , als solcher nahm er 1529 an dem Zug nach Rüti ( Kt .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2096", "psc_text": "– 14 vgl. Joh. 19,34 – 17 vgl. I Petri 1,2 – 22 Eph. 5,14 (dieselbe stelle bei Hieronymus angeführt, vgl. zu Z. 13ff) – 23ff vgl. haer. 42,12 3 refut. 37 d; S. 180, 15 ff — 2ff Matth. 27, 52f V M 1 τούτω am Rande nachgetragen V corr | δέ auf Rasur V corr | [καὶ]* 2 ἐπόνυμον Μ 3 ἦς] ἤ Μ 5 <ὁ> * | κεφαλὴ aus κεφαλῆς V corr κεφαλὴ Μ 6 <ἐπὶ>* 11 εὕρηται Μ 14 διὰ] ἐκ?* 17 καὶ ἡμῖν am Rade nachgetragen V corr 25 * etwa <γέγονεν. καὶ γὰρ τῆς ἀναστάσεως> * »πολλὰ σώματα τῶν ἁγίων«, ὡς ἔχει τὸ εὐαγγέλιον, »καὶ εἰσῆλθον σὺν αὐτῷ εἰς τὴν ἁγίαν πόλιν« καὶ οὐκ εἶπεν, ἀνέστησαν ψυχαὶ τῶν ἁγίων, ἀλλὰ σώματα φύσει τῶν ἁγίων καὶ εἰσῆλθον μετ’ αὐτοῦ εἰς τὴν ἁγίαν πόλιν καὶ τὰ ἑξῆς. Πανταχόθεν τοίνυν ἀποκρουσάμενοι τοῦ κώνωπος τούτου τὰ δήγματα δἰ", "candidate_score": 0.632962, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_165_167", "bdc_text": "im Mandat vom 8 . März 1529 aufgestellt , s. de Quervain 43 f; Köhler , Ehegericht I 319 f. Das Gericht setzte sich aus folgenden Mitgliedern zusammen :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2800", "psc_text": "οὐδὲ οὐκέτι τὸ παρὰ τοῦ σωτῆρος εἰρημένον στήσεται τό »ἔσεσθέ μοι μάρτυρες ἄχρι ἐσχάτου τῆς γῆς;« εἰ μὲν γὰρ οὐκ ἔστιν ἐν σεμνότητι ὁ γάμος καὶ κατὰ θεὸν ὁ γάμος καὶ ζωὴν ἔχων ὀ γάμος, * γεννηθῶσιν ἄνευ γάμου· εἰ δὲ ἀπὸ γάμου γεννῶνται, ἄρα βέβηλοί εἰσι διὰ τὸν γάμον. εἰ δὲ αὐτοὶ μόνοι οὐκ εἰσὶ βέβηλοι. καίτοι γε ὄντες ἀπὸ γάμον. οὐ βέβηλος ὁ γάμος, διότι ἄνευ αὐτοῦ οὐδεὶς γεννηθήσεταί ποτε ἐν κόσμῳ. καὶ πολλή τίς ἐστιν ἡ τῶν ἀνθρώπων πλάνη, διὰ ποικιλίας καὶ διὰ πολλῶν προφάσεων ἐργασαμένη τὸ φαῦλον τῇ ἀνθρωπείᾳ φύσει καὶ πλανήσασα ἕκαστον διὰ προφάσεως ἀπὸ τῆς ἀληθείας. 3. Καὶ ἔχει μὲν οὖν ἀποταξίαν ἡ ἐκκλησία, ἀλλὰ οὐ βδελύττεται τὸν γάμον, καὶ ἔχει ἀκτημοσύνην, ἀλλ᾿ οὐ κατεπαίρεται τῶν ἐν κτήσει δικαιοσύνης ὑπαρχόντων καὶ ἐκ τῶν ἰδίων γονέων ἐχόντων. ὅπερ ἑαυτοῖς τε καὶ τοῖς ἐπιδεομένοις ἐπαρκέσειεν. καὶ ἀπέχονται μὲν βρωμάτων πολλοί, ἀλλὰ οὐ φυσιοῦνται κατὰ τῶν μὴ", "candidate_score": 0.632934, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_121_123", "bdc_text": "oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , seit 1517 Kaplan in Kilchberg ( Kt . Zürich) , 1523 Pfarrer in Regensdorf ( Kt . Zürich) , 1526 Kaplan bzw. Helfer am Fraumünster in Zürich. - Lit. : AZürcherRef 1414. 1714 , S. 733 ; Pfarrerbuch 566 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2217", "psc_text": "καθίστανται διὰ 2 vgl. Act. 21, 9 u. Proclus bei Eusebius h. e. III 17, 4; S. 266,3 Schwartz; dazu den Anonymus V 17, 3; S. 470, 15 Schwartz Origenes bei Cramer Cat. in I. ad Corinth. S. 279 ταύτης δὲ τῆς ἐντολῆς οὐκ ἦσαν οἱ τῶν γυναικῶν μαθηταὶ οἱ μαθητευθέντες Πρισκίλλῃ καὶ Μαξιμίλλῃ. . .τέσσαρες, φασί, θυγατέρες ἦσαν Φιλλίππου τοῦ εὐαγγελιστοῦ καὶ προεφήτευον. εἰ δὲ προεφήτευον, τί ἄτοπόν ἐστι καὶ τὰς ἡμετέρας, ὥς φασιν ἐκεῖνοι, προφήτιδας προφητεύειν (aus Origenes schöpft Didymus de trin. III 41,3; Migne 39,988 C u. der dial. orth. et Mont. Ficker ZKG XXVI 456,24ff) – 3 zur Bußpredigt im Kreis der montanistischen Gemeinde vgl. den Anonymus bei Eusbius V 18,9; S. 464, 5ff Schwartz τοῦ πνεύματος . . . ἔσθ᾿ὅπῃ δὲ καὶ κατακρίνοντος στοχαστικῶς ἀξιοπίστως αὐτοὺς ἄνττικρυς, ἴνα καὶ ἐλεγκτικὸν εἶναι δοκῇ -10 Gal. 3, 28 - 12 vgl. Filastrius haer. 74; S. 38, 18", "candidate_score": 0.632928, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_76", "bdc_text": "Bullinger muß ihn bereits 1523/24 in Zürich kennengelernt haben. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2305", "psc_text": "irgendwie mit den acta Johannis zusammen (gegen Zah, Forsch. VI 199f) M U 1 <καὶ τὸ ψεῦδος ἀγαπῶντες> * |ὑπὲρ]ἥπερ Μ 2 hinter Δουκᾶν vielleicht nach S. 256,18ff zu ergänzen <καὶ οὑδὲν ἐν αὐτῷ περὶ τῆς ἄνωθεν γεννήσεως>* 4 ἐπὶ τοῦ σωτῆρος, <τῷ λόγῳ Μ 5 ἐπανακάμωψαντι*]ἐπανακάμψαντος Μ U | ἐπτραπέντι*]ἐπιτραπέντος Μ U 6 τε*]δὲ M U 7 vor Ἰταλίᾳ +τῆ Μ 8 τινων +<ἄλλων>*?9 ὁ <Μ|Κρίσκης U 11f τῶ Λουκᾶ U 14 ἀποστρέψηται Μ 18 ἐαυτοῦ U | μετὰ τὴν + αὐτοῦ U ἱκανὰ ἔτη τοῦ διατρῖψαι αὐτὸν ἐπὶ τῆς Ἀσίας, [ἀναγκάζεται] ἐκθέσθαι τὸ εὐαγγέλιον. καὶ οὐκ ἦν αὐτῷ χρεία περὶ τῆς ἐνσάρκου παρουσίας λεπτολογεῖν· ἤδη γὰρ ἠσφάλιστο. ἀλλὰ ὡς κατόπιν τινῶν βαίνων καὶ ὁρῶν αὐτοὺς ἐπὶ τὰ ἔμπροσθεν ὄντας καὶ ἐπὶ τὰ τὰ τραχύτατα ἑαυτοὺς ἐκδεδωκότας καὶ πλάνα καὶ ἀκανθώδη, ἀνακαλέσασθαι αὐτοὺς εἰς εὐθεῖαν ὁδὸν προενοεῖτο καὶ ἀσφαλιζόμενος ἐπικηρυκεύσασθαι αὐτοῖς καὶ εἰπεῖν· τί πλανάσθε; ποῖ τρέπεσθε; ποῖ πλανᾶσθε,", "candidate_score": 0.632876, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_112", "bdc_text": "Anfang 1526 nahm er mit Sebastian Hofmeister in zürcherischem Auftrag am Religionsgespräch von Ilanz ( Kt .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2343", "psc_text": "γέγονε τῶν τεσσαράκοντα ἡμερῶν ἐν τῇ ἐρήμῳ περὶ ὧν τῷ πνεύματι τῷ ἁγίῳ διὰ Ἰωάννου οὐ πεφρόντισται σημᾶναι· ἤδη γὰρ ἦν τοῦτο διὰ τῶν τριῶν εὐαγγελιστῶν λιστῶν σημανθέν. καὶ πάλιν τοῖς ἄλλοις εὐαγγελισταῖς περὶ τῶν ἄλλων οὐ πεφρόντισται, διὰ τὸ ἕκαστον ἀφ᾿ ἑκάστου βοηθείσθαι. καὶ γὰρ παρὰ πάντων συλλεγομένη ἡ ἀλήθεια δείκνυται μία τις οὖσα καὶ πρὸς ἑαυτὴν μὴ στασιάζουσα. ἐκεῖθεν γὰρ εὐθὺς ἀπὸ τοῦ πειρασμοῦ, ὡς ἔφην, εἰς τὴν Ναξαρὲτ ἔρχεται καὶ μένει ἐκεῖ, οὔπω τινὸς μαθητοῦ μετ᾿ αὐτοῦ ὄντος. κἀκεῖθεν κατέρχεται πρὸς τὸν Ἰωάννην, ὅτε εὐθὺς διὰ τοῦ Ἀνδρέου καλεῖται ὁ Πέτρος, εἶτα Φίλιππος καὶ διὰ Φιλίππου Ναθαναήλ. μηδεὶς δὲ καὶ τοῦτο ἀμφιβάλλων περιεργαζέσθω, ὁρῶν ὅτι Ἀνδρέας πρῶτος ὑπήντησε τῷ Ἰησοῦ, ἔπειτα Πέτρος καὶ δι᾿ αὐτοῦ ἐκλήθη, ἵνα ἄρξηται καὶ περὶ τούτου ἀσχάλλειν. ἡ μὲν γὰρ συνάντησις τῷ Ἀνδρέᾳ πρώτῳ γεγένηται, μικροτέρῳ ὄντι τοῦ Πέτρου τῷ χρόνῳ τῆς ἡλικίας· ὕστερον δὲ πάλιν, ὅτε ἡ τελεία αὐτοῖς ἀπόταξις γεγένηται,", "candidate_score": 0.632769, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_121", "bdc_text": "oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , seit 1517 Kaplan in Kilchberg ( Kt . Zürich) , 1523 Pfarrer in Regensdorf ( Kt . Zürich) , 1526 Kaplan bzw. Helfer am Fraumünster in Zürich. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2261", "psc_text": "U 18 καὶ Ἰσαὰκ] Ἰσαὰκ δὲ U 19 τάττοι Μ 23 εὑρέθη U 26 γεννηθὲν < U | ἁγίου ἐστιν Μ 27 οὕτως U 28 τῶν < U ἵνα πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν ὑπὸ κυρίου διὰ τοῦ προφήτου λέγοντος· ἰδοὺ ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ ἴξει, καὶ τὰ ἑξῆς. καὶ ἐγερθείς, φησίν, ἀπὸ τοῦ ὕπνου ἐποίησεν οὕτως ὁ Ἰωσὴφ καὶ παρέλαβε τὴν γυναῖκα αὐτοῦ, καὶ οὐκ ἐγίνωσκεν αὐτήν, ἔως οὗ ἔτεκε τὸν υἱὸν αὐτῆς τὸν πρωτότοκον, καὶ ἐκάλεσε τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν. τοῦ δὲ Ἰησοῦ γεννηθέντος, φησίν, ἐν Βηθλεὲμ τῆς Ἰουδαίας ἐν ἡμέραις Ἡρῴδου τοῦ βασιλέως, ἰδοὺ μάγοι ἀπὸ ἀνατολῶν παρεγένοντο εἰς Ἱερουσαλὴμ λέγοντες, ποῦ ἐστιν ὁ τεχθεὶς βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων; εἴδομεν γὰρ τὸν ἀστέρα αὐτοῦ ἐν τῇ ἀνατολῇ καὶ ἤλθομεν προσκυνῆσαι αὐτῷ«. ποῦ οὖν ἡ πραγματεία τοῦ Ζαχαρίου, ποῦ τὰ τῷ Λουκᾷ πεπραγματευμένα; ποῦ ἡ ὀπτασία τοῦ ἀγγέλου; ποῦ ἡ προφητεία Ἰωάννου τοῦ βαπτιστοῦ; ποῦ ἡ τοῦ Ζαχαρίου ἐπιτίμησις, τοῦ μὴ", "candidate_score": 0.632504, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_121", "bdc_text": "oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , seit 1517 Kaplan in Kilchberg ( Kt . Zürich) , 1523 Pfarrer in Regensdorf ( Kt . Zürich) , 1526 Kaplan bzw. Helfer am Fraumünster in Zürich. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2485", "psc_text": "Zahl 112 soll die Zeit angeben, die seit der (teilweisen! vgl. <εἰ> καὶ ἄλλοι τινὲς — d. h. Ketzer — ἐκεῖσε τυγχάνουσιν) Wiedergewinnung von Thyatira für den katholischen Glauben verflossen ist, nicht die seit dem Auftreten der Montanisten oder der Aloger verstrichene (so Zahn, Forsch. z. Gesch. d. Kan. V 40f). Damit entfällt auch die Annahme, deß Epiph. hier „gedankenlos“ Hippolyt ausschreibe (so Salmon, Hermathena VIII 189). Aus welcher Quelle freilich Epiph. die Nachricht bezog, daß seit dem Jahr 263/264 der katholischen Glaube in Thyatira wieder vordrang, läßt sich nicht einmal vermuten — 12 nach ἀνάληηψιν muß eine Zahl ausgefallen sein. Es ist grammatisch unmöglich, wie z. B. Zahn Forsch. V 36 will, das ἐπὶ ἐνενήκοντα τρισὶν ἔτεσιν zu ὃς ἦν χρόνος zu ziehen und zu übersetzen welches war ein Zeitraum von nahezu 93 Jahren. Vielmehr kann die Bestimmung ἐπὶ ἐνενήκοντα ἔτεσιν nur von einem Zeitwort, dem ἤμελλε πλανᾶσθαι in", "candidate_score": 0.6324, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_73", "bdc_text": "In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2070", "psc_text": "< Μ 11 ἐννάτην Μ 18 ἤ *] εἰ VM 19 σπανίους *] σπανίως VM 21 διασκοπήσομεν V 24 Unterschrift κατὰ Σευηριανῶν VM 25 Überschrift κατὰ Τατιανῶν εἰκοστὴ ἕκτη ἡ καὶ μς V M 27 ὤν ἤ μετ’ αὐτοὺς angeflickt Vcorr διδασκαλίαν προστησάμενος. καὶ τὰ μὲν πρῶτα, οἷα δὴ ἀπὸ Ἑλλήνων ὁρμώμενος καὶ τῆς τῶν Ἑλλήνων παιδείας ὑπάρχων, συνακμάζει Ἰουστίνῳ τῷ φιλοσόμῳ, ἀνδρὶ ἁγίῳ καὶ φίλῳ θεοῦ, τῷ ἀπὸ Σαμαρειτῶν εἰς Χριστὸν πεπιστευκότι. οὗτος γὰρ ὁ Ἰουστίνος Σαμαρείτης ἦν τὸ γένος, εἰς Χριστὸν <δὲ> πεπιστευχὼς καὶ μεγάλως ἐξασκηθεὶς ἀρετῆς τε βίον ἐνδειξάμενος τὸ τέλος ὑπὲρ Χριστοῦ μαρτυρήσας τελείου στεφάνου καταξιοῦται ἐπὶ τῆς Ῥωμαίων ἐπὶ Ῥουστικοῦ ἡγεμόνος καὶ Ἀδριανοῦ βασιλέως, ἐτῶν τριάκοντα ὑπάρχων ἐν καθεστώςῃ Ἡλικίᾳ. τούτῳ ὁ προειρημένος Τατιανὸς συνακμάσας τὰ πρῶτα καλῶς φερόμενος καὶ τῇ πίστει ἐρρωμένος ἐτύγχανεν, ὅσον ἦν σὺν τῷ ἁγίῳ Ἰουστίνῳ τῷ μάρτυρι. ὅτε δὲ ἐτελεύτα Ἰουστίνος ὁ ἅγιος, ὥσπερ τυφλὸς χειραγνγούμενος Stählin Eusebius—Hieronymus Chronik z.", "candidate_score": 0.632377, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_132_134", "bdc_text": "LL XVIII 368 ; HBLS VI 736 ; Jacob 278 , Anm. 10. 2 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_846", "psc_text": "vgl. Matth. 16, 18 V Μ 1 αὐτὸς am Rande nachgetragen Vcorr < Μ 4 ὁ κύριος am Rande Vcorr < M 5 ποιεῖτε V 7 αὐτὸς + ὁ M 10 ἔργον < M ἔχων] παρέχων M 14 τὰ oben hineingeflickt Vcorr | ἑπομένων M 15 γενόμενος aus γεγονὼς Vcorr 17 <ὁ> * | ἐπὶ τῷ U] ἐπὶ τὸ V ἐπὶ τῶν 18 γὰρ oben hineingeflickt Vcorr 24f κατισχύσαι Μ 25 ἐπ’ αὐτῆς V 27 παρατάσεως Μ 28f κατορύξῃ ἡμᾶς getilgt, ür am Rande ἀπολ(όμεθα V ἀσέβειαν«. καὶ μηδεὶς θαυμαζέτω ἐπὶ τῷ ἀκοῦσαι Ἐβίωνα Ἰωάννῃ συντετυχηκέναι. πολυχρόνιος γὰρ καταμείνας τῷ βίῳ ὁ μακάριος Ἰωάννης διήρκεσεν ἄχρι τῆς τοῦ Τραϊανοῦ βασιλείας. πάντες δὲ οἱ ἀπόστολοι ὅτι ἀπαλλοτριοῦσι τὴν τοῦ Ἐβίωνος πίστιν καὶ ἀλλοτρίν Ö282 ἡγήσαντο τοῦ αὐτῶν κηρύγματὸς τοῦ χαρακτῆρος, παντί τῳ δῆλον. 25. Περὶ δὲ τοῦ ἁγίου Παύλου ὡς βλασφημοῦντες αὐτὸν λέγουσι πόσα ἔχω λέγειν; πρῶτον μὲν γὰρ λέγουσιν αὐτὸν", "candidate_score": 0.632334, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_121", "bdc_text": "oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , seit 1517 Kaplan in Kilchberg ( Kt . Zürich) , 1523 Pfarrer in Regensdorf ( Kt . Zürich) , 1526 Kaplan bzw. Helfer am Fraumünster in Zürich. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_76", "psc_text": "γέγονε πατέρα τιμῶν, καλούμενος <δὲ> ὑπὸ τοῦ λόγου καὶ τῶν οἰκείων ἀπετάσσετο, πειθόμενος δὲ] τῷ καλοῦντι, ὥσπερ οἱ περὶ Πέτρον καὶ Ἀνδρέαν καὶ Ἰάκωβον καὶ Ἱωάννην. καὶ ἵνα μὴ πόλιν μηκύνω τὸν λόγον, συνελὼν ἐρῶ εἰς ἔτη γὰρ ἐλάσας οὑτος ὁ πατριάρχης ἐνενήκοντα ἐννέα ὑπὸ τοῦ θεοῦ χρηματίζεται εἰς περιτομὴν καὶ ἄρχεται ἔνθεν ὁ χαρακτὴρ τοῦ Ἱουδαϊσμοῦ μετὰ τὸν Ἑλληνισμόν· καὶ ἠν 〈ἀπὸ〉 τῆς τοῦ κόσμου καταβολῆς εἰκοστὴ πρώτη γενεά, ἔτη τρισχίλια τετρακόσια τριάκοντα ἕν. Σκυθισμὸς γὰρ ἀπὸ τοῦ κατακλυσμοῦ ἄχρι τοῦ πύργου καὶ τοῦ Σερούχ, ἀπὸ δὲ τοῦ Σεροὺχ ἕως τοῦ Ἀβραὰμ καὶ δεῦρο Ἑλληνισμός, ἀπὸ δὲ Ἀβραὰμ οὔπω ἐπώ- 1f vgl. S. 178, 1f — 5 Cecrops als Anfänger des Götterdienstes bei den Griechen vgl. zu S. 163, 18 — 5 —8 aus Eusebius vgl. Chronik S. 42, 28 81, 30 Karst Hieronymns Chronik S. 16, 4 Helm — 14f vgl. Matth. 4, 18 —22 — 17 vgl.", "candidate_score": 0.632235, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_46", "bdc_text": "Gaspar Megander , Franciscus Franz Kolb , s. oben S. 215 , Anm. 54 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_337", "psc_text": "nachgetragen Vcorr < M 22 ἑ///αυτῶ aus έν αὐτῶ V corr | ἐνδυασμὸς V 23 ἐνδυσάμενος M | ὡς ἡ] ὡσεὶ M 29 Unterschrift κατὰ Σίμωνος V Κατὰ Μενάνδρου, β ἀπὸ τῆς τοῦ Χριστοῦ παρουσίας, τῆς δὲ ἀκολουθίας κݲβݲ. Ταῦτα καθεξῆς συνέπεται Μένανδρός τις, ὃς ἀπὸ Σαμαρειτῶν ὁρμώμενος ἐγένετο μαθητεύων τούτῳ τῷ Σίμωνι ἐν χρόνῳ τινί. ὁμοίως δὲ ἔλεγεν καὶ αὐτὸς τὸν κόσμον γεγονέναι ὑπὸ ἀγγέλων, ἑαυτὸν δὲ ἔλεγεν ἄνωθεν δύναμιν θεοῦ καταπεπέμφθαι. μείζονα δὲ κυβείαν οὗτος ὑπὲρ τὸν πρότερον ἐργασάμενος πρὸς ἀπάτην τῶν ἀνθρώπων ἔλεγεν ἑαυτὸν πεπέμφθαι εἰς σωτηρίαν, δῆθεν εἰς τὸ συναγαγεῖν τινὰς εἰς τὸ ἑαυτοῦ μυστήριον διὰ τὸ μὴ ὑπὸ τῶν τὸν κόσμον πεποιηκότων ἀγγέλων καὶ άρχῶν καὶ ἐξουσιῶν κατακυριευθῆναι. ὅμοια δὲ τῷ ἑαυτοῦ διδασκάλῳ τὰ πάντα συνυφαίνων καὶ γοητείαις καὶ ταῖς ἄλλαις μαγγανείαις * οὖ διέλειπεν, οὐδὲν δὲ διήλλαττε τῇ δικασκαλίᾳ ἀλλ' ἢ μόνον ὅτι ἑαυτὸν ἔλεγε μείζονα μᾶλλον ἢ τὸν πρὸ αὐτοῦ ὄντα αὐτοῦ διδάσκαλον.", "candidate_score": 0.632121, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_132_134", "bdc_text": "LL XVIII 368 ; HBLS VI 736 ; Jacob 278 , Anm. 10. 2 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_710", "psc_text": "256, 2 ff Scbwartz VI 17; S. 554, 18 Hieronymus zu Matth. 12, 2; Migne 26, 76 C zu Jes. 1, 12; Migne 24, 34 B ep. 112, 13, If u. namentl. die Pseudoclementinen (doch beachte, ß Epiph. nicht unseren Text der Pseudo dement, gelesen hat) — 5 Ebion als Stifter der Ebioniten bei Hippolyt refut. VII 35, 1 ; S. 222, 4 Wendland Tertullian de praescr. haer. 10. 33 de virg. vel. 6 de carne Chr. 14. 18. 24 Ps. Tertullian adv. omn. haer. 3 Filastrius haer. 37 ; S. 20, 14 ff Marx Hieronymus adv. Lucif. 23 Doctr. patr. c. 41; S. 302, 21 ff Diekamp V M 1 βληχρὰν M Ι ἐμποιητικὴν M Ι σφικίον M 2 τε angeflickt Vcorr < M Ι vor ἐπιπόθητοι + (6 Vcorr 3 Unterschrift κατὰ ναζωραέων V 4 κατὰ ἐβιωνεων δεκάτη ἡ καὶ λ V κατὰ Ἐβιωνίτων ῖ, τῆς δὲ ἀκολουθίας", "candidate_score": 0.63212, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_20_22", "bdc_text": "ABernerRef , Reg. ; Z VIII 101 , Anm. 1 ; A. von Wattenwyl , Art. Niklaus von Wattenwyl , in :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1707", "psc_text": "1—8 18 vgL S. 136, 8f 137, 1ff. 9ff 138, 14 f. 20. 26 f 139, 1 f. 14 1 μνημεῖα S. 136,8 3 ἀποστελ///ῶ, λ ausradiert V corr ἀποστελῶ M. 5 ἐκ] ἀπὸ S. 137,3 6 λέγω + δὲ S. 137, 9, aber vgl. S. 137, 14; + ἐγὼ S. 137 6f ἀποκτενόντων, ν, darüber V corr 7 ἀποκτεῖναι] ἀποθανεῖν, u. ἀποκτεῖναι am Rand gesetzt S. 137, 10 V corr 7f vor ἐξουσίαν+ + τὴν V S. 137, 11 9 πωλεῖται S. 137, 12 | καὶ < VM 11 lies ὁμολογήσω Zahn | τοῦ θεοῦ < S. 138, 14f 11f ἐνώπιον] ἐκεῖνος S. 138, 15 15 δὴ < S. 138, 27 16 δὲ < S. 139, 1 λݲςݲ. »Ἥξει ὁ κύριος τοῦ δούλου ἐκείνου καὶ καὶ τὸ μέρος αὐτοῦ μετὰ τῶν ἀπίστων θήσει«. λݲζݲ. »Μή ποτε κατασύρῃ σε πρὸς τὸν κριτὴν καὶ ὁ κριτὴς παραδώσει σε τῷ πράκτορι«. λݲηݲ.", "candidate_score": 0.632116, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_32", "bdc_text": "Proinde , si quid tum scripseras , quod me vel Megandrum Kaspar Megander ( Großmann ) , s. oben [Nr. 39 ] S. 214 f , Anm. 53 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2618", "psc_text": "Migne 23, 304 A Bardesanes vir Babylonius — 7 f vgl. Eusebius h. e. IV 30, 1; S. 392 16ff Schwartz πρὸς τοὺς κατὰ Μαρκίωνα καί τινας ἑπέρους διαφόρων αὐτοῦ συγγραμμάτων — 9f λόγιός τις ὤν ἐν ταῖς δυςὶ γλώσσαις] anders und wohl richtiger Eusebius h. e. IV 30, 1; S. 392, 15 ff Schwartz ἔν τε τῇ Σύρων συνέγραψε γλώττῃ καὶ ταῦτά τινες μετέφρασαν εἰς τὴν Ἑλλάδα φωνήν — 10 f gemeint ist Abgar IX bar Manu vgl. v. Gutschmid Mém. de l’acad. de St. Pétersbourg t. 35. 1887. S. 34 ff — zu ὁσιωτάτῳ vgl. Jul. Africanus bei Georg. Syncellus I 676 Dindorf Ἀφρικανὸς Ἄρυαρόν φησιν ἱερὸν ἄνδρα . . . βασιλεύειν Εδέσης κατὰ τούτους τοὺς χρόνους Eusebius-Hieronymus Chronik z. Jahr 218; S. 214, 5 Helm Abgarus vir sanctus regnavit Edessae ut rult Africanus M U 1 Überschrift: κατὰ βαρδισιανιστῶν Μ κατὰ βαρδησιανιστῶν λݲςݲ καὶ νݲςݲ U 2", "candidate_score": 0.632115, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_13", "bdc_text": "oben [Nr. 31 ] S. 183 , Anm. 1 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_3191", "psc_text": "μοχθηρίαν αὐ τῶν ηκαμεν, πογυμνῶσαι καὶ ταυτης αυτοῖς τῆς προφητειας την προφασιν· »ἐδοκίμασας ἡμᾶς ὁ θεός· ἐπύφωσας ἡμᾶς, ὡς πυροῦται τὸ ἀργύ 24 Psal. 65, 10 M U S 1 λέγω M < S 1 f καὶ οἰδα — χωρὶς σώματος] u. bald daratif 3 3 < M Ι vor δὶς + und S 5 οἶδα + er sagt S Ι τὸν τοιοῦτον < S — Πεφηνέναι] die erste Offenbarung S 6 οὐρανὸν < U 7 καὶ < S ἐπιφερόμενον < S 7f ἄνθρωπον — τοῦ σώματος < S 8 < Ι αυθις ἐτέραν M 8 f αυθις — τὸν παράδεισον < S 9 δείκνυσι < S 9 ρατισμὸς M 10 καὶ τραγικολογία < S Ι τραγικαιολογία M 10 f ἐκ οὐρανῶν] aus dem dritten Himmel S 11f τὰ ὑπὲρ — στερεώματος] die oberen S 13 f κατὰ — πεφυτευμένου < S 15 ἐδιδάξαμεν M Ι ἱκανῶς < S Ι", "candidate_score": 0.632057, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_122_124", "bdc_text": "AZürcherRef 1414. 1714 , S. 733 ; Pfarrerbuch 566 ; LL XVIII 368 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2096", "psc_text": "– 14 vgl. Joh. 19,34 – 17 vgl. I Petri 1,2 – 22 Eph. 5,14 (dieselbe stelle bei Hieronymus angeführt, vgl. zu Z. 13ff) – 23ff vgl. haer. 42,12 3 refut. 37 d; S. 180, 15 ff — 2ff Matth. 27, 52f V M 1 τούτω am Rande nachgetragen V corr | δέ auf Rasur V corr | [καὶ]* 2 ἐπόνυμον Μ 3 ἦς] ἤ Μ 5 <ὁ> * | κεφαλὴ aus κεφαλῆς V corr κεφαλὴ Μ 6 <ἐπὶ>* 11 εὕρηται Μ 14 διὰ] ἐκ?* 17 καὶ ἡμῖν am Rade nachgetragen V corr 25 * etwa <γέγονεν. καὶ γὰρ τῆς ἀναστάσεως> * »πολλὰ σώματα τῶν ἁγίων«, ὡς ἔχει τὸ εὐαγγέλιον, »καὶ εἰσῆλθον σὺν αὐτῷ εἰς τὴν ἁγίαν πόλιν« καὶ οὐκ εἶπεν, ἀνέστησαν ψυχαὶ τῶν ἁγίων, ἀλλὰ σώματα φύσει τῶν ἁγίων καὶ εἰσῆλθον μετ’ αὐτοῦ εἰς τὴν ἁγίαν πόλιν καὶ τὰ ἑξῆς. Πανταχόθεν τοίνυν ἀποκρουσάμενοι τοῦ κώνωπος τούτου τὰ δήγματα δἰ", "candidate_score": 0.63201, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_99_101", "bdc_text": "- Lit. : HBRG I 428 ; II 224 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_710", "psc_text": "256, 2 ff Scbwartz VI 17; S. 554, 18 Hieronymus zu Matth. 12, 2; Migne 26, 76 C zu Jes. 1, 12; Migne 24, 34 B ep. 112, 13, If u. namentl. die Pseudoclementinen (doch beachte, ß Epiph. nicht unseren Text der Pseudo dement, gelesen hat) — 5 Ebion als Stifter der Ebioniten bei Hippolyt refut. VII 35, 1 ; S. 222, 4 Wendland Tertullian de praescr. haer. 10. 33 de virg. vel. 6 de carne Chr. 14. 18. 24 Ps. Tertullian adv. omn. haer. 3 Filastrius haer. 37 ; S. 20, 14 ff Marx Hieronymus adv. Lucif. 23 Doctr. patr. c. 41; S. 302, 21 ff Diekamp V M 1 βληχρὰν M Ι ἐμποιητικὴν M Ι σφικίον M 2 τε angeflickt Vcorr < M Ι vor ἐπιπόθητοι + (6 Vcorr 3 Unterschrift κατὰ ναζωραέων V 4 κατὰ ἐβιωνεων δεκάτη ἡ καὶ λ V κατὰ Ἐβιωνίτων ῖ, τῆς δὲ ἀκολουθίας", "candidate_score": 0.631946, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_155_157", "bdc_text": "vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 . - Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr . Karl S. Bader , Zürich ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2436", "psc_text": "Abschnitt, an dem bereits Scaliger, Kepler, Petavius, van der Hagen ihre Kräfter versucht haben — Ideler Handb. Der Chronol. I 571 II 243 A. 21 und Duchesne Ren. Quest. Hist. 28 S. 36 A. 1 verzichten auf eine Lösung —, enthätl ungewöhnliche schwierigkeiten. Klar ist (vgl. insbe. S. 298, 5ff), daӃ Epiph. Den Juden zweierlei vorwirft 1) daӃ sie das Passah in der Karwoche willkürlich um 2 Tage vorgerückt hätten 2) daӃ sie infolge ihrer M U 1 μεσούσης U |ἐνέβη U 2 ἐν < U 5 αὐτοῦ 1] < U 6 τὸν οὐρανὸν] τὸ ἱερὸν U 8 τῆς < U | τὸ < U 12 καὶ ἀπὸ Ἰανοναρίου μηνὸς < U | Ἰαννουαρίου Μ | [τῶν]* 16 Ἰαωωουάριον Μ 17 θεὸς < U 18 μένων Dind.] μὲν ὢν M μένει U 20 ἐν τῇ < Μ 20 * ergänze nach Z. 22f u. S. 298, 5f etwa <ἐπιτελούντων τῶν", "candidate_score": 0.631942, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_13", "bdc_text": "oben [Nr. 31 ] S. 183 , Anm. 1 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_82", "psc_text": "bist, comp. p. 43; vgl. de mens, ac pond. SO, 8; S. 207, 63ff Lagarde GU M 1 τῆς αὐτοῦ *] τῆς αὐτῆς M τῆς ἀρετῆς καὶ G οἱ τῆς αὐτῆς u. hinter τοὔνομα + ἔχοντες U | τὸ ὄνομα G 1 f Ἀβραμιαῖοι U 2 τοίνυν οἱ < U vor Ἀβραὰμ + τοῖ U | ἐκαλοῦντο < G Μ | τούτω ὑπῆρξαν G U 3 ὁ < | ἦν < G 4 vor πατρὸς + τοῦ U 5 ὑπὸ U 7 εὐδαίμονα + τὴν G λεγομένην] καλουμένην U 8 Ἐμμαδὲμ U | Μαδὲμ G | ὡς ἔφην hinter ὄνομα Ζ. 9 G 9 τοῦτο | * <τὴν ἔρημον> * | Φαρὲς U 11 τῶν1 < Μ 12 1 <δ G M 13 Ἀβραμιαῖοι TJ 14 Ἰσαάκιοι U 15 κειμένην χώραν καὶ *] κειμένης χώρας καὶ ἀνατολικῆς GUM 16 πόλιν] πάλιν GM | τὴν] * 16f τὴν Ῥοκὸμ καὶ Πέτρα", "candidate_score": 0.631876, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_120", "bdc_text": "HBLS I 344. , Rodolphum denique Thumisium Johann Rudolf Thumysen , gest. 1552 , Sohn des Zunftmeisters Rudolf Thumysen ( s.", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2621", "psc_text": "Verwechslung des Epiph. vorliegen, entweder mit Caracalla, den Epiph. Ἀντωνῖνος υἱὸς Σενήρον nennt, oder—was nach Z. 5 ff weniger wahrscheinlich ist—mit Elagabal (bei Epiph.=Ἀντωνῖνος). Zu letzterem würde freilich die Nachricht des Barhebraeus (chron. I 47 Abbeloos-Lamy) sachlich gut stimmen, daß Bardesanes im Jahr 533 (=221/2n. Chr.) gestorben sei, vgl. auch Porphyrius de abstin. IV 17; 256, 11 Nauck und de styge (bei Stobäus ecl. phys. I 3, 56; 37, 25 Meinecke) über das Zusammentreffen des Bardesanes mit der indischen Gesandtschaft an Elagabal – 3 Ἀβειδάν] vgl. den Awida im Buch der Gesetze der Lander S. 1 ff Epiph meint daher sicher diese Schrift, wie auch Theodoret haer. fab. I 22; Migne 83, 372 B/C ἐντετύχηκα δὲ κἀγὼ λόγοις αὐτοῦ . . κατὰ εἱμαρμένης γραφεῖσι. Wenn Eusebius dieselbe Schrift als ὁ πρὸς Ἀντωνῖνον (=Mark Aurel) ἱκανώτατος αὐταῦ περὶι εἱμαρμένης διάλογος bezeichnet (h. e. IV 30, 2; S. 392, 21 f Schwartz),", "candidate_score": 0.631827, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_13", "bdc_text": "oben [Nr. 31 ] S. 183 , Anm. 1 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1681", "psc_text": "die Angaben S. 123, 18ff. Tertullians (adv. Marc. V 2ff) stimmt mit der des Epiph. überein, nur daß Tertullian den Epheser- als Laodicenerbrief gibt u. den Philemon- hinter den Philipperbrief stellt V M 1 <μᾶλλον> * 2 περιέκκοψε, erstes κ durchgestrichen V corr 3 ει aus η, nach dem Wort Rasur von 2—3 Buchstaben V corr | δὲ 2 < Μ 6 περιτέμνων, ων auf Rasur V corr 8 ὑπ᾿] ἀπ᾿ V 12 Κολοσσαεῖς, ο aus α V corr Κολοσσαεῖς Μ 13 ἐννάτη Μ 14 Λαοδικείας V M 16 αὐτὸν, α u. v auf Rasur V corr σὺν *] ἐν V M 18 αὐτῷ Dind.] αὐτοῦ aus αὐτῶν Vcorr αὐτῶν Μ 19 ἐπιστολῶν Corn.] ἀποστόλων V M 21 οὖν] lies δὲ? * καὶ ὅτι ἀνάστασιν σαρκὸς ὁ ἀπόστολος κηρύττει καὶ δικαίους τοὺς προφήτας ὀνομάζει καὶ ἐν σῳζομένοις ὑπάρχοντας τοὺς περὶ Ἀβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακὼβ καὶ πάντα ὅσα ἐστὶ τῆς", "candidate_score": 0.631725, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_122_124", "bdc_text": "AZürcherRef 1414. 1714 , S. 733 ; Pfarrerbuch 566 ; LL XVIII 368 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_713", "psc_text": "ἐν ἅπασι φρονῶν ἐν τούτῳ μόνῳ διεφέρετο, ἐν τῷ τῷ νόμῳ τοῦ Ἰουδαϊσμοῦ προσανέχειν κατὰ σαββατισμὸν καὶ κατὰ τὴν περιτομὴν καὶ κατὰ τὰ ἄλλα πάντα, ὅσαπρ παρὰ Ἰουδαίοις καὶ Σαμαρείταις ἐπιτελεῖται. ἔτι δὲ πλείω οὗτος παρὰ τοὺς Ἰουδαίους ὁμοίως τοῖς Σαμαρείταις διαπράττεται. προσέθετο γὰρ τὸ παρατηρεῖσθαι ἅπτεσθαί τινος τῶν ἀλλοεθνῶν καθ' ἑκάστην δὲ ἡμέραν, εἴ ποτε γυναικὶ συναφθείη καὶ ᾖ ἀπ' αὐτῆς, βαπτίζεσθαι ἐν τοῖς ὕδασιν, εἴ που δἂν εὐποροίη ἢ θαλάσσης ἢ ἄλλων ὑδάτων. ἀλλὰ καὶ εἰ συναντήσειέν τινι ἀνιὼν ἀπὸ τῆς τῶν ὑδάτων καταδύσεως καὶ βαπτισμοῦ, ὡσαύτως πάλιν ἀνατρέχει βαπτίζεσθαι, πολλάκις καὶ σὺν τοῖς ἱματίοις. τὰ νῦν δὲ 1 Prov. 5, 14 — 8 ff vgl. Origenes in Matth. tom. XVI 12; IV 37 f Lommatzsch ἐκ Μαρίας καὶ τοῦ Ἰωσὴφ οἰομένων αὐτὸν εἶναι Eusebius h. e. ΙΙΙ 27, 2 S. 256, 4 Schwartz — 15 vgl. dement. Hom. XIII 4; S. 134, 15ff Lagarde πρὸς τοίτοις δὲ", "candidate_score": 0.631669, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_111", "bdc_text": "außerdem wirkte er als Professor der Logik und Rhetorik , später auch der lateinischen Sprache .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1102", "psc_text": "τοῦ Λόγου τὴν διδασκαλίαν ποιεῖται. λέγει δὲ οὕτως »ἐν ἀρχῇ ἦι ὁ Λόγος καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν θεὸν καὶ θεὸς ἦν ὁ Λόγος. οὗτος ἦν ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν θεόν«· πρότερον διαστείλας τὰ τρία, θεὸν καὶ Ἀρχὴν καὶ Λόγον, πάλιν αὐτὰ ἑνοῖ, ἵνα καὶ τὴν προβολὴν ἑκατέρων αὐτῶν δείξῃ, τοῦ τε Υἱοῦ καὶ τοῦ Λόγου, καὶ τὴν πρὸς ἀλλήλους ἅμα καὶ τὴν πρὸς τὸν Πατέρα ἕνωσιν. ἐν γὰρ τῷ Πατρὶ καὶ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἡ Ἀρχή, ἐν δὲ τῇ Ἀρχῇ καὶ ἐκ τῆς Ἀρχῆς ὁ Λόγος. καλῶς οὖν εἶπεν »ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος«· ἦν γὰρ ἐν Υἱῷ. »καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν θεόν«· καὶ γὰρ ἡ Ἀρχὴ *. καὶ »θεὸς ἦι ὁ Λόγος«, ἀκολούθως· τὸ γὰρ ἐκ θεοῦ γεννηθὲν θεός ἐστιν. »οὗτος ἦν ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν θεόν« ἔδειξε τὴν τῆς προβολῆς τάξιν. »πάντα δι᾿ αὐτοῦ ἐγένετο καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕω«· πᾶσι γὰρ τοῖς", "candidate_score": 0.631502, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_166_168", "bdc_text": "März 1529 aufgestellt , s. de Quervain 43 f; Köhler , Ehegericht I 319 f. Das Gericht setzte sich aus folgenden Mitgliedern zusammen : In der Stadt zwei Prediger , zwei Vertreter des Kleinen und vier ( ursprünglich zwei ) des Großen Rates ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_812", "psc_text": "ναβατείας M; oben S. 335, 9 Βαταναίας, aber haer. 19, 1, 2 u. 10; S. 217, 21 u. 219, 7 15 Κωχάβων V M | vor ἐν τῇ + τῆς M | γῆς M 18 vor καλοῦσι | οὐτοι Μ 19 καὶ οὐχὶ ἐκκλησίαν] am Rande beigesetzt Vcorr < M 20 ἑνί τινι aus ἑνί τω V ἐν τῷ M | ἐπιτρέπουσι Vcorr | συναφείας aus συγγραφὰς Vcorr 22 ἐπιτρέπουσιν < M πάντα γὰρ — ἐφίεται hinter ἑβδόμου γάμου (Z. 23) verwiesen Vcorr 24 Μωυσέα *] Μωυσῆν V M 25 οὐδὲν δὲ ὄντα < M 26 οὐκέτι < περὶ Ἠσαΐαν καὶ Ἰερεμίαν, Δανιὴλ καὶ Ἰεζεκιήλ, Ἠλίαν τε καὶ Ἐλισσαῖον ἀθετοῦσιν· οὐ γὰρ συντίθενται, βλασφημοῦντες τὰς αὐτῶν προφητείας, ἀλλὰ μόνον τὸ εὐαγγέλιον δέχονται. τὸν δὲ Χριστὸν προφήτην λέγουσι τῆς ἀληθείας καὶ Χριστόν, υἱὸν <δὲ> θεοῦ κατὰ καὶ κατὰ συνάφειαν ἀναγωγῆς τῆς ἄνωθεν πρὸς αὐτὸν γεγενημένης τοὺς δὲ προφήτας λέγουσι * συνέσεως", "candidate_score": 0.631456, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_121_123", "bdc_text": "oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , seit 1517 Kaplan in Kilchberg ( Kt . Zürich) , 1523 Pfarrer in Regensdorf ( Kt . Zürich) , 1526 Kaplan bzw. Helfer am Fraumünster in Zürich. - Lit. : AZürcherRef 1414. 1714 , S. 733 ; Pfarrerbuch 566 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_846", "psc_text": "vgl. Matth. 16, 18 V Μ 1 αὐτὸς am Rande nachgetragen Vcorr < Μ 4 ὁ κύριος am Rande Vcorr < M 5 ποιεῖτε V 7 αὐτὸς + ὁ M 10 ἔργον < M ἔχων] παρέχων M 14 τὰ oben hineingeflickt Vcorr | ἑπομένων M 15 γενόμενος aus γεγονὼς Vcorr 17 <ὁ> * | ἐπὶ τῷ U] ἐπὶ τὸ V ἐπὶ τῶν 18 γὰρ oben hineingeflickt Vcorr 24f κατισχύσαι Μ 25 ἐπ’ αὐτῆς V 27 παρατάσεως Μ 28f κατορύξῃ ἡμᾶς getilgt, ür am Rande ἀπολ(όμεθα V ἀσέβειαν«. καὶ μηδεὶς θαυμαζέτω ἐπὶ τῷ ἀκοῦσαι Ἐβίωνα Ἰωάννῃ συντετυχηκέναι. πολυχρόνιος γὰρ καταμείνας τῷ βίῳ ὁ μακάριος Ἰωάννης διήρκεσεν ἄχρι τῆς τοῦ Τραϊανοῦ βασιλείας. πάντες δὲ οἱ ἀπόστολοι ὅτι ἀπαλλοτριοῦσι τὴν τοῦ Ἐβίωνος πίστιν καὶ ἀλλοτρίν Ö282 ἡγήσαντο τοῦ αὐτῶν κηρύγματὸς τοῦ χαρακτῆρος, παντί τῳ δῆλον. 25. Περὶ δὲ τοῦ ἁγίου Παύλου ὡς βλασφημοῦντες αὐτὸν λέγουσι πόσα ἔχω λέγειν; πρῶτον μὲν γὰρ λέγουσιν αὐτὸν", "candidate_score": 0.631437, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_13", "bdc_text": "oben [Nr. 31 ] S. 183 , Anm. 1 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1383", "psc_text": "θέλουσιν] λέγουσι Μ 2 καὶ < lat. 3 δὲ oben über Vcorr | Dind.] οὐδὲ YM Που lat. | τοῦ aus τῶν Vcorr | ὑπὸ Ausgg.] ἐπὶ V M ab lat. 4 παρεπινοουμένου] adinveiitus lat. | vor αὐτὸς wohl einzusetzen > * 5 vor τοῦ λόγου ein καὶ getilgt Vcorr 10 ευ] Dind. < lat.; τοὺς? ül. 14f — γράμματα < V 15 τοῦ διδασκάλου Dind. Oh.] τὰ διὰ τοῦ διδασκάλου M ebenso doch τὰ oben über Vcorr 16 lat. 18 σοι] ego lat. 19 ἐν τῷ τύπῶ] in typum lat. 20 καὶ < lat. 21 ἀπόκρισιν + dicens lat. 25 nach καὶ von 5 Buchstaben V 25f ὁμογηκέναι V ὁμολογηκέναι M 27f διὰ τοῦ] propter hoc lat. τοῦ μὴ ἀποκριθῆναι τοῖς εἰποῦσιν αὐτῷ »ἐν ποίᾳ δυνάμει τοῦτο ποιεῖς«, ἀλλὰ τῇ ἀντεπερωτήσει ἀπορῆσαι αὐτοὺς τὸ ἄρρητον τοῦ Πατρὸς ἐν τῷ <μὴ> εἰπεῖν δεδειχέναι αὐτὸν ἐξηγοῦνται. ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ εἰρηκέναι", "candidate_score": 0.631309, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_10", "bdc_text": "Zwingli wandte sich 1523 brieflich mehrmals an ihn ( Z VIII 101-107 )", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2622", "psc_text": "sicher diese Schrift, wie auch Theodoret haer. fab. I 22; Migne 83, 372 B/C ἐντετύχηκα δὲ κἀγὼ λόγοις αὐτοῦ . . κατὰ εἱμαρμένης γραφεῖσι. Wenn Eusebius dieselbe Schrift als ὁ πρὸς Ἀντωνῖνον (=Mark Aurel) ἱκανώτατος αὐταῦ περὶι εἱμαρμένης διάλογος bezeichnet (h. e. IV 30, 2; S. 392, 21 f Schwartz), so ist das πρὸς Ἀντωνῖνον entweder ein Versehen für πρὸς Ἀβειδὰν (vgl. die Titelform in der praep. ev. VI 9; Migne 21, 464 A Βαρδηςίανης . . . ὅς ἐν τοῖς πρὸς τοὺς ἑταίρους διαλόγοις τάδε πη μνημονεύεται φάναι) oder hat Eusebius die Schrnt über den Schicksalsglauben mit dem an Elagabal gerichteten Brief zusammengeworfen, vgl. über dicsen Moses Choren. hist. Arm. II 63; S. 185 Whiston etiam ad Antonimim epistolam scriber ausus est (daß hier Elagabal unter Antoninus zu verstehen ist, beweist das Vorhergehende sub Antonino ultimo floruit) – 5 bei Ἀντωνίνου ist, wie das ἑταίρῳ (=comes Caesaris) zeigt, sicher", "candidate_score": 0.631302, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_164_166", "bdc_text": "Mai 1528 ins Leben gerufen und eine Ordnung des «Chor- und Ehegerichts » im Mandat vom 8 . März 1529 aufgestellt , s. de Quervain 43 f;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2799", "psc_text": "* |ἐπιμετρῆται Μ 21 τὸ μὴ φαρμακεύειν hinter ἀδηφαγεῖν U 23 πραΰνεσθαι U 23f ἐπιδύειν Μ 24 τὸ δὲ Dind., Öh.] τῷ δὲ MU 25 * etwa <ὅτι κατὰ θεὸν γίνεται>* | κεκτημένη Μ καὶ τὰ ἄλλα ὅσα ἐστὶ τοιαῦτα θατέρως ἔχει τῆς ἐπιτροῆς τὸ μέτρον. 2. Ἀλλ᾿ ὡς περὶ τούτων εἰπεῖν προειλήφαμεν, ἐν ὀλίγῳ χώρῳ οὗτοι ὑπάρχουσι, περὶ τὴν Φρυγίαν τε καὶ Κιλικίαν καὶ Παμφυλίαν. τί οὖν; ἆρα ἐκκόπτεται ἡ ἐκκλησία ἡ ἀπὸ γῆς περάτων ἄρχι γῆς περάτων; καὶ οὐκέτι <στήσεται ὅτι> »εἰς πᾶσαν τὴν γῆν ἐξῆλθεν ὁ φθόγγος αὐτῶν καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης τὰ ῥήματα αὐτῶν«; οὐδὲ οὐκέτι τὸ παρὰ τοῦ σωτῆρος εἰρημένον στήσεται τό »ἔσεσθέ μοι μάρτυρες ἄχρι ἐσχάτου τῆς γῆς;« εἰ μὲν γὰρ οὐκ ἔστιν ἐν σεμνότητι ὁ γάμος καὶ κατὰ θεὸν ὁ γάμος καὶ ζωὴν ἔχων ὀ γάμος, * γεννηθῶσιν ἄνευ γάμου· εἰ δὲ ἀπὸ γάμου γεννῶνται, ἄρα βέβηλοί εἰσι διὰ τὸν γάμον.", "candidate_score": 0.631287, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_73", "bdc_text": "In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1165", "psc_text": "II 197, 16ff ählin. — Die üpfung des Epiphanes an Sekundus ist wohl ßt durch den hinter Sekundus genannten ἐπιφανὴς διδάσκαλος der Valentinianer bei Irenaeus 1 11, 3 1 102f Harvey = Hippolyt refut. VI 38, 2; S. 168, 11 Wendland, vgl. Tertullian adv. Valent. 37; die Zusammenstellung des Epiphanes mit Isidor bedeutet keine Verwechslung, sondern ist ßfolgerung des Epiph. auf Grund der Ahnlichkeit ihrer Anschauungen V Μ 2 ἢ < Μ | lies wohl τῆς ἀποστάσης δυνάμεως * 3 * etwa > | γεννητὴν, ν oben über Vcorr 4 οὐκ oben über Vcorr | οὐ κεκτισμένα Μ 5 γεννητὰ, ν oben über V corr 6 * etwa <ὑπολαμβάνεται> * 7 αὐτοῦ 8 ἀποστᾶσα M | γεγέννηται M 9 ἄνω aus ἀνθρωπίνων Vcorr 10 ἠ < Μ | καὶ τὸ — ὑστέρᾳ < M 10f προσενεχθήσεται V 12 τὰ < Μ Pet.] ἐπιμένων VM 19 τούτους Dind.] τούτων YM 19", "candidate_score": 0.631283, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_159", "bdc_text": "Den Erlaß der «Fastnacht- H ühner» hat das Landvolk bereits 1528 verlangt ( s.", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2232", "psc_text": "τούτων ἡ διάνοια; πρῶτον γὰρ εἰ τῇ τεσσαρεσκαιδεκάτῃ τὸ Πάσχα ἄγουσι, χρείαν ἔχουσι τὸ πρόβατον λαβεῖν ἀπὸ δεκάτης καὶ τηρεῖν αὐτὸ ἕως τεσσαρεσκαιθεκάτης, καὶ οὐκέτι μία ἡμέρα ἔσται τῆς νηστείας ἀλλὰ πέντε, ἥ τε δεκάτη καὶ ἑνδεκάτη καὶ δωδεκάτη καὶ τρισκαιδεκάτη καὶ τεσσαρεσκαιδε κάτη· P421 ἐὰν δὲ πρὸς ἑσπέραν τυθῇ τὸ Πάσχα, ἡ αὐτὴ τεσσαρεσκαιδεκάτη ἐπιφώσκουσα ἓξ ἐπιτελεῖ ἡμέρας ἐν τῇ νηστείᾳ, καὶ οὐκέτι μία ἔσται τῆς νηστείας καὶ διέπεσεν ἡ περι μιᾶς ἡμέρας αὐτῶν ζήτησις, οὐ μία τις οὖσα. ἔστι γὰρ τὰ πρωτότυπα συνεζευγμένα καὶ ἐζημίωνται οὐκ ὀλίγην κατὰ θεὸν πραγματείαν. ἔδει γὰρ τὸν Χριστὸν ἐν τῇ τεσσαρεσκαιδεκάτῃ ἡμέρᾳ θύεσθαι κατὰ τὸν νόμον, ὅπως λήξῃ παρ᾿ αὐτοῖς τὸ φωτίζον αὐτοὺς φῶς κατὰ τὸν νόμον, τοῦ ἡλίου ἀνατείλαντος καὶ σκεπάσαντος τῆς σελήνης τὸ σέλας. ἀπὸ γὰρ τεσσαρεσκαιδεκάτης καὶ κάτω φθίνει τὸ φαινόμενος τῆς σελήνης· οὕτω καὶ ἐν τῷ νόμῳ ἀπὸ τῆς τοῦ Χριστοῦ παρουσίας καὶ πάθους ἠμαυρώθη ἡ Ἰουδαϊκὴ συναγωγή,", "candidate_score": 0.63113, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_76_78", "bdc_text": "Bullinger muß ihn bereits 1523/24 in Zürich kennengelernt haben. - Lit. : Z VIII 372 , Anm. 12 ; HBLS II 247 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_710", "psc_text": "256, 2 ff Scbwartz VI 17; S. 554, 18 Hieronymus zu Matth. 12, 2; Migne 26, 76 C zu Jes. 1, 12; Migne 24, 34 B ep. 112, 13, If u. namentl. die Pseudoclementinen (doch beachte, ß Epiph. nicht unseren Text der Pseudo dement, gelesen hat) — 5 Ebion als Stifter der Ebioniten bei Hippolyt refut. VII 35, 1 ; S. 222, 4 Wendland Tertullian de praescr. haer. 10. 33 de virg. vel. 6 de carne Chr. 14. 18. 24 Ps. Tertullian adv. omn. haer. 3 Filastrius haer. 37 ; S. 20, 14 ff Marx Hieronymus adv. Lucif. 23 Doctr. patr. c. 41; S. 302, 21 ff Diekamp V M 1 βληχρὰν M Ι ἐμποιητικὴν M Ι σφικίον M 2 τε angeflickt Vcorr < M Ι vor ἐπιπόθητοι + (6 Vcorr 3 Unterschrift κατὰ ναζωραέων V 4 κατὰ ἐβιωνεων δεκάτη ἡ καὶ λ V κατὰ Ἐβιωνίτων ῖ, τῆς δὲ ἀκολουθίας", "candidate_score": 0.631122, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_163_165", "bdc_text": "et officiis servilibus dominis suis nobilibus praestandis Auch diese radikale Forderung wurde offenbar fallengelassen. , tertio ut forum illud iudiciale , quo matrimonii causae discutiuntur , abrogeturDas Chorgericht wurde am 29 . Mai 1528 ins Leben gerufen und eine Ordnung des «Chor- und Ehegerichts » im Mandat vom 8 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1216", "psc_text": "zu ändern 9 τὸν aus τῶν Vcorr 10 τοῦτον, ν oben über Vcorr 14 ὢν + <νόμος> ? Harnack; wohl nicht ötig 18 ἡμεῖς V 20 παράδο|||σιν, ο aus ω Vcorr παράδωσιν M 21 οὖτο|||ς, ο aus ω Vcorr 25 Μωυσέως VM οὐ γὰρ ἦν ἀλλότριος αὐτοῦ ὅν ἐπλήρωσεν, · οὐ γὰρ εἶχεν τὸ τέλειον) καὶ εἰς τὸν συμπεπλεγμένον τῷ χείρονι καὶ τῇ ἀδικίᾳ, ὅν ἀνεῖλεν ὁ σωτὴρ ἀνοίκειον ἔντα τῇ ἑαυτοῦ φύσει· διαιρεῖται Τε καὶ εἰς τὸ τυπικὸν καὶ αυμβολικὸν τὸ κατ’ εἰκόνα τῶν πνευματικῶν καὶ διαφε- ρόντων νομοθετηθέν· ὅ μετέθηκεν ὁ σωτὴρ ἀπὸ αἰσθητοῦ καὶ καφινομένου επι το πνευματικον κα αορατον. καὶ ἐστι με) ὁ τοῦ δεοῦ νόμος, ὁ καθαρὸς καὶ ἀσύμπλοκος τῷ χείρονι, αὐτὴ ἡ δεκάλογος, οἱ δέκα λόγοι ἐκεῖνοι οἱ ἐν ταῖς δυσὶ πλαξὶ δεδιχασμένοι, εἴς τε ἀναίρεσιν τῶι ἀφεχτέων καὶ εἰς πρόσταξιν τῶν ποιη- τέων, οἵ καίπερ καθαρὰν ἔχοντες τὴν νομοθεσίαν, μὴ ἔχοντες δὲ τὸ", "candidate_score": 0.630944, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_32", "bdc_text": "Proinde , si quid tum scripseras , quod me vel Megandrum Kaspar Megander ( Großmann ) , s. oben [Nr. 39 ] S. 214 f , Anm. 53 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2294", "psc_text": "41ff — 24 ff vgl. haer. 28, 1, 5; I 314, 3ff haer. 30, 3, 6; I 337, 6ff — 30 Luk. 3, 23 M U 1 ἐξότε M 3 ὁ < M 4 τὸ παιδίον καὶ τὴν μητέρα U 5 Ναζαρέθ M 6 ποιεῖ < M 7 * <φαίνεται καὶ>* | ἐπιστρέρει + τὸν αὐτὸν U 8​ ἐν τῆ Ἰουδαία U 9 τρίτῳ + ἔτι U (überflüssig, vgl. I 228, 20) 11 ὁ2 < U 14 Ναζαρὲθ M | ἀνείη M 18 <εὐαγγελιστῶν>*, vgl. Z. 28 19 ἀλλοτριοῦντες U 20 οὖν U 24 ὑπεβλήθη U | τε < U 25 ὁ < U 27 ἄνθρωπον Μ 28 ἡγούμενοι M | ἀκριβολογοῦσι U 30 εἶναι < M; vgl. S. 270,17 u. 294,7 | υἱὸς < M τοῦ Ἰωσήρ«. τὸ δὲ νομίζεσθαι οὐκ ἀληθές ἐστιν, ἀλλὰ ἐν τάξει μὲν πατρὸς ἐτύγχανεν ὁ Ἰωσὴφ διὰ τὸ οὕτως τῷ θεῷ δεδόχθαι, οὐκ ἦν", "candidate_score": 0.630918, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_159", "bdc_text": "Den Erlaß der «Fastnacht- H ühner» hat das Landvolk bereits 1528 verlangt ( s.", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2221", "psc_text": "γὰρ τοῦ ἔτους μίαν ἡμέραν τὸ Πάσχα οἱ τοιοῦτοι φιλονείκως ἄγουσι, καίτοι γε περὶ πατρὸς καὶ υἱοῦ καὶ ἁγίου πνεύματος καλῶς καὶ ἴσως <ἡμῖν> ἔχοντες, προφήτας τε δεχόμενοι 1 Gen. 3,16 — 3 I Tim. 2,12 — 4 I Kor. 11,8 — 5 ITim. 2,14 — 13 ff vgl. mit der Darstellung des Epiph. insbes. Eusebius h. e V 23f; S. 488, 7ff Schwartz Hippolyt refut. VIII 18; S. 237, 15ff Wendland Ps. Tertullian adv. omn. haer. 8 Filastrius haer. 58 Theodoret haeret. fab. III 4; außerdem unten Panarion haer. 70,9ff — 19 I Tim. 1,7 — 20 u. S. 245,5f vgl. Irenaeus bei Eusebius V 24, 12; S. 494, 16 Schwartz οἱ μὲν γὰρ οἴονται μίαν ἡμέραν δεῖν αὐτοὺς νηστεύειν — 21ff vgl. Hippolyt refut. VIII 18,2; S.238, 1ff Wendland ἐν δὲ τοῖς ἑτέροις οὗτοι συμφωνοῦσι πρὸς πάντα τὰ τῇ ἐκκλησίᾳ ὑπὸ τῶν ἀοστόλων παραδεδομένα M U 1 ἀκούσουσι", "candidate_score": 0.630822, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_164_166", "bdc_text": "Mai 1528 ins Leben gerufen und eine Ordnung des «Chor- und Ehegerichts » im Mandat vom 8 . März 1529 aufgestellt , s. de Quervain 43 f;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_3295", "psc_text": "σώματι] im Fleisch S 2 ἥτις . . . ὡς ἔφην, ἐγενήθη < S | ἐπιπνοίας Scaliger] ἐπινοίας MU Phot. | ἐγενήθη] συνέστη Phot. 3 καὶ φυσικὸν νόμον < S 4 καὶ ἐπανορθούμενον < S 6 τῇ δὲ] τῆ γὰρ M | ἐπιθυμίαν] ἁμαρτίαν U 8 οἷον τῇ] ὁ ἐν τῆ U | πρὸς τὸ ἀγαθὸν < U | ὁρμῇ, τῇ < U | vor τῇ ἐπιθυμίᾳ + und S | οὗτος] αὐτὸς Phot. 9 ἀεὶ καὶ Ÿ— ἀνομίαν < S 10 παντάπασι — ἑλκτικὸς < S | ἡδονὰς ὢν] ἡδονῶν M 11 f ὑποτιθέμενος . . . μοι καταφαίνεται] zeigt an S 11 ἀναφανδὸν] < S hinter ὁ Παῦλος Phot. | ὁ Παῦλος] der Apostel S 12 κατὰ τὸν Μ | ὃ MU 13 σαφῶς < S | ἐκάλεσε νοὸς Phot. | συνιστάμενον Phot.] ἐνιστάμενον MU | συνιστάμενον + νόμον Phot. 15 ἕτερον] τρίτον Phot. | τὸν] τὸ M", "candidate_score": 0.630805, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_73", "bdc_text": "In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_710", "psc_text": "256, 2 ff Scbwartz VI 17; S. 554, 18 Hieronymus zu Matth. 12, 2; Migne 26, 76 C zu Jes. 1, 12; Migne 24, 34 B ep. 112, 13, If u. namentl. die Pseudoclementinen (doch beachte, ß Epiph. nicht unseren Text der Pseudo dement, gelesen hat) — 5 Ebion als Stifter der Ebioniten bei Hippolyt refut. VII 35, 1 ; S. 222, 4 Wendland Tertullian de praescr. haer. 10. 33 de virg. vel. 6 de carne Chr. 14. 18. 24 Ps. Tertullian adv. omn. haer. 3 Filastrius haer. 37 ; S. 20, 14 ff Marx Hieronymus adv. Lucif. 23 Doctr. patr. c. 41; S. 302, 21 ff Diekamp V M 1 βληχρὰν M Ι ἐμποιητικὴν M Ι σφικίον M 2 τε angeflickt Vcorr < M Ι vor ἐπιπόθητοι + (6 Vcorr 3 Unterschrift κατὰ ναζωραέων V 4 κατὰ ἐβιωνεων δεκάτη ἡ καὶ λ V κατὰ Ἐβιωνίτων ῖ, τῆς δὲ ἀκολουθίας", "candidate_score": 0.630749, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_164_166", "bdc_text": "Mai 1528 ins Leben gerufen und eine Ordnung des «Chor- und Ehegerichts » im Mandat vom 8 . März 1529 aufgestellt , s. de Quervain 43 f;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1248", "psc_text": "24, 20 29 vgl. Lev. 24, 17 V Μ 7 διαιρεθείσης, ειση auf Rasur Vcorr 9 ἔτερον *] ἕτερος VM 10 κακίαν ἔχων — οὔτε τὴν < Μ 15 nach ἀλλ’ 4 Buchstaben ausradiert Y 18 εἴα auf Rasur Vcorr ἐνεργεῖ. τῇ ὑπὸ τοῦ σωτῆρος εἰρημένῃ ἐντολῇ ὅτι »ἐάν τίς σε τυπτησῃ εἰς τὴν δεξιὰν σιαγόνα, στρέψον αὐτῷ καὶ τὴν ἄλλην«. καὶ <γὰρ καὶ> ὁ νόμος πάλαι τοῦτο κατεσκεύαζε λέγων »όφθαλμὸν ἀντὶ ὀφθαλμοῦ‘, τουτέστιν »στρέψον αὐτῷ τὴν σιαγόνα«. ἴνα γὰρ διαφύγοι ἄ πάθοι ἄν εἰ πλήξει, παρεῖκε τὴν σιαγόνα τῷ τύπτοντι, εἰδὼς ὅτι εἰ ἀφέλοι ὀφθαλμόν. τὰ αὐτὰ πείσεται διὰ τὸν νόμον. 11. Ὡς γὰρ ὁ πατὴρ βούλεται παιδεύειν τὰ τέκνα καὶ ἑκάστῃ ἡλικίᾳ ἁρμοζόμενος προβαίνει τῇ παιδείᾳ, καὶ οὐκ ἴσως τὸ μικρὸν βρέφος παιδεύει τῷ μειρακίῳ οὐδὲ τὸ μειράκιον ὡσαύτως τῷ νεανίσκῳ οὐδὲ τὸν νεανίαν τῷ τελείῳ άνδρί, άλλὰ τῷ μὲν ὐποτιτθίῳ διὰ δακτύλου παιδεία γίνεται, παιδίῳ δὲ μείζονι", "candidate_score": 0.630733, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_76", "bdc_text": "Bullinger muß ihn bereits 1523/24 in Zürich kennengelernt haben. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2799", "psc_text": "* |ἐπιμετρῆται Μ 21 τὸ μὴ φαρμακεύειν hinter ἀδηφαγεῖν U 23 πραΰνεσθαι U 23f ἐπιδύειν Μ 24 τὸ δὲ Dind., Öh.] τῷ δὲ MU 25 * etwa <ὅτι κατὰ θεὸν γίνεται>* | κεκτημένη Μ καὶ τὰ ἄλλα ὅσα ἐστὶ τοιαῦτα θατέρως ἔχει τῆς ἐπιτροῆς τὸ μέτρον. 2. Ἀλλ᾿ ὡς περὶ τούτων εἰπεῖν προειλήφαμεν, ἐν ὀλίγῳ χώρῳ οὗτοι ὑπάρχουσι, περὶ τὴν Φρυγίαν τε καὶ Κιλικίαν καὶ Παμφυλίαν. τί οὖν; ἆρα ἐκκόπτεται ἡ ἐκκλησία ἡ ἀπὸ γῆς περάτων ἄρχι γῆς περάτων; καὶ οὐκέτι <στήσεται ὅτι> »εἰς πᾶσαν τὴν γῆν ἐξῆλθεν ὁ φθόγγος αὐτῶν καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης τὰ ῥήματα αὐτῶν«; οὐδὲ οὐκέτι τὸ παρὰ τοῦ σωτῆρος εἰρημένον στήσεται τό »ἔσεσθέ μοι μάρτυρες ἄχρι ἐσχάτου τῆς γῆς;« εἰ μὲν γὰρ οὐκ ἔστιν ἐν σεμνότητι ὁ γάμος καὶ κατὰ θεὸν ὁ γάμος καὶ ζωὴν ἔχων ὀ γάμος, * γεννηθῶσιν ἄνευ γάμου· εἰ δὲ ἀπὸ γάμου γεννῶνται, ἄρα βέβηλοί εἰσι διὰ τὸν γάμον.", "candidate_score": 0.630705, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_63", "bdc_text": "Bullinger lernte ihn vermutlich um 1523/24 in Zürich kennen .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2318", "psc_text": "καιροῦ παρῳχημένου λέγων, ἵνα δείξῃ οὐ τὸν αὐτὸν εἶναι καιρὸν τοῦτον ἐκείνῳ τῷ τοῦ βαπτίσματος χρόνῳ, ἀλλὰ ἄλλον παρ᾿ ἐκεῖνον. οὔτε γὰρ εὐθὺς ἀπὸ τοῦ πειρασμοῦ πρὸς τὸν Ἰωάννην ἀφικνεῖται, ἀλλὰ πρῶτον μὲν εἰς τὸν Γαλιλαίαν, ἔπειτα δὲ ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας ἐπὶ τὸν Ἰορδάνην, ὅπερ ἦν τοῦτο πρὸς τὸν Ἰωάννην *· διὸ λέγει ὅτι »οὗτος ἦν ὃν εἶπον ὑμῖν« καὶ ἔτι τὸ εὐαγγέλιόν φησι »καὶ ἐμαρτύρησεν Ἰωάννης ὅτι τεθέαμαι«, ὡς ἤδη τοῦ πράγματος πρὸς καιρου τινος γεγονότος. 14. Μετὰ ταῦτα ἀρχὴ κλήσεως τῶν περὶ Πέτρον ἀπὸ Ἀνδρέου σημαίνεται. ἀνῆλθε γὰρ παρ᾿ αὐτῷ Ἀνδρέας εἷς τῶν δύο τῶν ἀκολουθησάντων αὐτῷ, μαθητευομένων μὲν παρ᾿ Ἰωάννου, ἔτι δὲ ἐν τῇ Γαλλιλαίᾳ παραμενόντων καὶ <κατὰ> καιροὺς τῷ Ἰωάννῃ σχολαζόντων. καὶ εὐθὺς μείναντος Ἀνδρέου ἐκείνην τὴν ἡμέραν (ὥρα ἦν ὡς δεκάτη), συμβέβνκεν αὐτῇ τῇ ἡμέρᾳ ἀπαντῆσαι αὐτὸν τῷ ἰδίῳ ἀδελφῷ Σίμωνι καὶ εἰπεῖν τὰ προειρημένα, ὅτι εὑρήκαμεν Μεσσίαν, καὶ ἀγαγεῖν αὐτὸν πρὸς τὸν κύριον καὶ", "candidate_score": 0.630671, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_121_123", "bdc_text": "oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , seit 1517 Kaplan in Kilchberg ( Kt . Zürich) , 1523 Pfarrer in Regensdorf ( Kt . Zürich) , 1526 Kaplan bzw. Helfer am Fraumünster in Zürich. - Lit. : AZürcherRef 1414. 1714 , S. 733 ; Pfarrerbuch 566 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_780", "psc_text": "hi quem qiiisque desidcrasset verteretur saporem — 7 vgl. Exod. 16, 31 — —10 wiederholt S. 351, —16 — 8f vgl. Luk. 1, 5; zu ἐπὶ ἀρχιερέως Καϊάφα vgl. die Rolle, die Kaiphas in den dement. Recogn. spielt I 44. 53ff. 68. 71 — 9f vgl. Luk. 3, 3 Act. 19, 4 Matth. 3, 5 — 11 vgl. Luk. 1, 5 — 12 vgl. Matth. 3, 5 — 13 vgl. Matth. 3, 13 — 14ff vgl. Matth. 3, 16 — 16f vgl. Luk. 3, 22 piatth. 3, 17) — 17 vgl. Luk. 3, 22 nach cod. D Justin dial. c. 88 (u. anderen Zeugen s. Resch, Agrapha2 S. 222f) — 17f Justin dial. c. 88 κατελθόντος τοῦ Ἰησοῦ ἐπὶ τῷ Ἰορδάνῃ καὶ πῦρα ἀνήφθη ἐν τῷ Ἰορδάνῃ Tatian nach Ephrem Synis praedic. Pauli nach Ps. Cypr. de rebapt. 17; ΙΙΙ 90, 24 Hartel cum baptizaretur, ignem super aquam esse visum", "candidate_score": 0.630599, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_5_7", "bdc_text": ", Domherr in Konstanz ( 1517 ) und von Basel ( 1518 ) , Abt zu Montheron ( Kt. Waadt ) , Propst in Bern ( 1523 ) , er galt 1522 als möglicher Nachfolger von Matthäus Schiner als Bischof", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_605", "psc_text": "ἀπὸ τῶν ἀποστόλων, ὄντος τούτου συγχρόνου Πέτρου καὶ Παύλου· καὶ οὑτος γὰρ σύγχρονος γίνεται τῶν ἀποστόλων. εἴτ' οὖν ἔτι περιόντων αὐτῶν ὑπὸ Πέτρου λαμβάνει τὴν χειροθεσίαν τῆς ἐπισκοπῆς καὶ παραιτησάμενος ἤργει — λέγει γὰρ έν μιᾷ τῶν ἐπιστολῶν αὐτοῦ »ἀναχωρῶ, ἄπειμι, εὐσταθείτω ὁ λαὸς τοῦ θεοῦ«, τισὶ τοῦτο συμβουλεύων εὔρομεν γὰρ ἓν τισιν ὑπομνηματισμοῖς τοῦτο ἐγκείμενον) — ἤτοι μετὰ τὴν τῶν ἀποστόλων τελευτὴν ὑπὸ τοῦ Κλήτου τοῦ ἐπισκόπου οὑτος καθίσταται , οὐ πάνυ σαφῶς ἵσμεν. πλὴν ἀλλὰ καὶ οὕτως ἠδύνατο ἔτι περιόντων τῶν ἀποστόλων , φημὶ δὲ τῶν περὶ Πέτρον καὶ Παῦλον , ἐπισκόπους ἄλλους καθίστασθαι διὰ τὸ τοὺς ἀποστόλους πολλάκις ἐπὶ τὰς ἄλλας πατρίδας στέλλεσθαι τὴν πορείαν ἐπὶ τὸ τοῦ Χριοτοῦ κήρυγμα, μὴ δύνασθαι δὲ τὴν τὴν Ρωμαίων πόλιν ἄνευ ἐπισκόπου εἶναι. ὁ μὲν γὰρ Παῦλος καὶ ἐπὶ τὴν Σπανίαν ἀφικνεῖται, Πέτρος δὲ πολλάκις Πόντον τε καὶ Βιθυνίαν ἐπεσκέψατο. ἐνεχώρει δὲ μετὰ τὸ κατασταθῆναι Κλήμεντα 2 f vgl. Eusebius", "candidate_score": 0.630536, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_99_101", "bdc_text": "- Lit. : HBRG I 428 ; II 224 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_915", "psc_text": "IV 22, 5 S. 372, 1 Schwartz) Irenaeus adv. haer. I 1, Iff; 1 8ff Harvey u. I 11, 1ff, I 98ff Hippolyt refut. VI 3. 21ff Tertullian adv. Valentinianos u. sonst Ps. Tertullian adv. omn. haer. 4 Filastrius haer. 38; S. 20, 23ff Marx, sowie die bei Clemens AI. u. Origenes erhaltenen ücke V Μ 1 ἀπώτεσι, μ oben über Vcorr 3f τῶν . . . μετιόντων *] τοῖς . . . μετιοῦσι V M 4 τόπων] τούτων M | ἀναμέσων M | τῶν2 < M 6 καὶ getilgt Vcorr 10 Unterschrift κατὰ Ἐβιωναίων ݲ(!) καὶ /// λαݲ V (die Zahlen eigentlich zur folgenden überschrift) 11 κατὰ Οὐαλεντίνων τῶν καὶ Γνωστικῶν V κατὰ Οὐαλεντίνων τῶν καὶ Γνωστικῶν Γα ἢ καὶ λαݲ M 12 <αὐτ>ῶν 13 τάς τε ἄλλας getilgt, ür hinter ἐπαγγειλάμενοι ein τε angeflickt Vcorr * 〈ἐλέγχειν〉 * 15 ὅσαπερ zu ὡς ändert Vcorr; lies wohl ὥσπερ *", "candidate_score": 0.630487, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_164_166", "bdc_text": "Mai 1528 ins Leben gerufen und eine Ordnung des «Chor- und Ehegerichts » im Mandat vom 8 . März 1529 aufgestellt , s. de Quervain 43 f;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2800", "psc_text": "οὐδὲ οὐκέτι τὸ παρὰ τοῦ σωτῆρος εἰρημένον στήσεται τό »ἔσεσθέ μοι μάρτυρες ἄχρι ἐσχάτου τῆς γῆς;« εἰ μὲν γὰρ οὐκ ἔστιν ἐν σεμνότητι ὁ γάμος καὶ κατὰ θεὸν ὁ γάμος καὶ ζωὴν ἔχων ὀ γάμος, * γεννηθῶσιν ἄνευ γάμου· εἰ δὲ ἀπὸ γάμου γεννῶνται, ἄρα βέβηλοί εἰσι διὰ τὸν γάμον. εἰ δὲ αὐτοὶ μόνοι οὐκ εἰσὶ βέβηλοι. καίτοι γε ὄντες ἀπὸ γάμον. οὐ βέβηλος ὁ γάμος, διότι ἄνευ αὐτοῦ οὐδεὶς γεννηθήσεταί ποτε ἐν κόσμῳ. καὶ πολλή τίς ἐστιν ἡ τῶν ἀνθρώπων πλάνη, διὰ ποικιλίας καὶ διὰ πολλῶν προφάσεων ἐργασαμένη τὸ φαῦλον τῇ ἀνθρωπείᾳ φύσει καὶ πλανήσασα ἕκαστον διὰ προφάσεως ἀπὸ τῆς ἀληθείας. 3. Καὶ ἔχει μὲν οὖν ἀποταξίαν ἡ ἐκκλησία, ἀλλὰ οὐ βδελύττεται τὸν γάμον, καὶ ἔχει ἀκτημοσύνην, ἀλλ᾿ οὐ κατεπαίρεται τῶν ἐν κτήσει δικαιοσύνης ὑπαρχόντων καὶ ἐκ τῶν ἰδίων γονέων ἐχόντων. ὅπερ ἑαυτοῖς τε καὶ τοῖς ἐπιδεομένοις ἐπαρκέσειεν. καὶ ἀπέχονται μὲν βρωμάτων πολλοί, ἀλλὰ οὐ φυσιοῦνται κατὰ τῶν μὴ", "candidate_score": 0.630485, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_122_124", "bdc_text": "AZürcherRef 1414. 1714 , S. 733 ; Pfarrerbuch 566 ; LL XVIII 368 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_46", "psc_text": "ff — 14 Gen. 5, 5 — 15 Gen. 5, 6. 9. 12. 15 — ff vgl. liber Jub. 4, 15 u. 22 Littmann GY M 6 — iiaer. 34 ausgezogen im Crypto-Ferratensis Ba (= f ) ; noch kürzer u. zugleich freier sind die Auszüge bei Nicetas Choniates, Thesaurus orthod. fidei 16 —20 Chron. pasch. 23 B; S. 40 Dindorf 2 * <σῴζεσθαι> * 3 δήγματα G | διδάγματα + τὰ M 5 Ε; * ; die Überschriften der 4 ersten Ηäresen sind in den Handschriften Daß Epiphanius tatsächlich auch hier Zahlen beweisen die Spuren bei S. 173,22 (Apparat) 176, 18 177, 12 179,18 u. 20 8 vor τῇ ἕκτῃ + ἐν GUM < f | ἐτελειώθη f] ἐπλάσθη GUM | τοῦτο λεγόντων 11 <ἀλλ’> 12 γυνὴ hinter αὐτῷ αὐτῷ GUM 13 <διὰ> * 15 16 ὡς δὲ ἡ] ἡ δὲ Chron. pasch. 17 Ε;έχει *] ἔχει f <", "candidate_score": 0.630437, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_164_166", "bdc_text": "Mai 1528 ins Leben gerufen und eine Ordnung des «Chor- und Ehegerichts » im Mandat vom 8 . März 1529 aufgestellt , s. de Quervain 43 f;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_146", "psc_text": ". . . ἐγκαθέτων ἐγκάθεστον V ἐγκάθετον M 21 εἴρετο VM 22 > * | καθέσεως? * τὰ καθεξῆς, φήσαντες μὴ δύνασθαι ἐκεῖσε ἔθνος καθέζεσθαι, εἰ μή τι ἂν τὸν νόμον τοῦ θεοῦ τοῦ οὐρανοῦ τὸν διὰ Μωυσέως δοθέντα ἐπιτελέσειεν· εἶναι εἶναι τὸν θεὸν ὑπερασπιστὴν τῆς γῆς, μὴ βούλεσθαι δὲ παραβάσεις έν αὐτῇ παρὰ Μνῶν ἀλλοφύλων γίνεσθαι εἰδωλολατρείας καὶ τῶν ἄλλων. ὁ δὲ ἐπιμελόμενος καὶ πειθόμενος τῇ τῶν ἀναδιδαξάντων ἀληθεστάτῃ ἑρμηνείᾳ ἀντίγραφον τοῦ νόμου ᾔτησεν. οἱ δὲ ἀφθόνως δεδωκότες μετὰ καὶ τοῦ νόμου Ἔσδραν τινὰ ἀποστέλλουσιν παιδευτὴν τοῦ νόμου ἀπὸ Βαβυλωνίας πρὸς τὸ παιδεῦσαι τοὺς ἐν τῇ Σαμαρείᾳ καθεσθέντας Ἀσσυρίους (τοὺς προδεδηλωμένους Κουθαίους καὶ <τοὺς> ἄλλους) τὸν νόμον τὸν Μωυσέως. γίνεται δὲ τοῦτο ἐν τῷ τριακοστῷ ἔτει πλείω ἐλάσσω τῆς τοῦ Ἰσραὴλ καὶ Ἱερουσαλὴμ αἰχμαλωσίας. ἐπαίδευε τοίνυν Ἔσδρας καὶ οἱ μετ’ αὐτὸν τὸ γένος τὸ ἐν τῇ Σαμαρείᾳ καὶ ἐκλήθησαν Σαμαρεῖται οἱ τὸν νόμον διὰ τοῦ Ἔσδρα τοῦ ἀπὸ Βαβυλῶνος", "candidate_score": 0.630331, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_166_168", "bdc_text": "März 1529 aufgestellt , s. de Quervain 43 f; Köhler , Ehegericht I 319 f. Das Gericht setzte sich aus folgenden Mitgliedern zusammen : In der Stadt zwei Prediger , zwei Vertreter des Kleinen und vier ( ursprünglich zwei ) des Großen Rates ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1988", "psc_text": "ἀποστόλῳ ἕκτη. ὡσαύτως οὐδὲ ἀπ᾿ αὐτῆς, διὰ τὸ διαστρόφως παρ᾿ αὐτῷ κεῖσθαι, οὐδὲν ἐξελεξάμεθα. Αὕτη πεπλήρωται ἡ τοῦ Μαρκίωνος σύνταξις <τῆς τῶν> ἀπὸ τοῦ κατὰ Λουκᾶν εὐαγγελίου καὶ τοῦ ἀποστόλου σῳζομένων λειψάνων λόγων τε ὑποθέσεως· ἀφ᾿ ἧς ἀναλεξάμενοι τὰ κατ᾿ αὐτοῦ ἀπὸ τῶν παρ᾿ αὐτοῦ σῳζομένων τοὺς ἐλέγχους παρεθέμεθα. προσέθετο δὲ ἐν τῷ ἰδίῳ ἀποστολικῷ καλουμένῳ καὶ τῆς καλουμένης πρὸς Λαοδικέας αݲ καὶ μݲσχόλιον. »Εἷς κύριος, μία πίστις, ἕν βάπτισμα, εἷς θεὸς καὶ πατὴρ πάντων, ὁ ἐπὶ πάντων καὶ διὰ πάντων καὶ ἐν πᾶσιν«. αݲ καὶ μݲ ἔλεγχος. Συνᾳδόντως μὲν τῇ πρὸς Ἐφεςίους, ὦ Μαρκίων, a κίων, καὶ ταύτας τὰς κατὰ σοῦ μαρτυρίας ἀπὸ τῆς λεγομένης πρὸς Λαοδικέας συνήγαγες, ἵνα ἐπὶ τῷ τέλει τοῦ συντάγματος μάθωμεν ἀνγνόντες τὰ παρὰ σοὶ καὶ γνόντες τὰ κατὰ σὲ καταγνῶμεν τῶν διὰ σοῦ ἀλλοτρίως ἀπινενομημένων τριῶν ἀνάρχων ἀρχῶν διαφορὰς 20 πρὸς ἀλλήλας ἐχουσῶν. οὐχ οὕτως γὰρ ἔχει ἡ τοῦ ἁγίου ἀποστόλου b ὑπόθεσις καὶ", "candidate_score": 0.630294, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_46", "bdc_text": "Gaspar Megander , Franciscus Franz Kolb , s. oben S. 215 , Anm. 54 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1660", "psc_text": "Matth. 24, 28 — 19 vgl. I Kor. 15, 37 — 22 Joh. 12, 24 — 23 I Kor. 15, 36 — 24 I Kor. 15, 35 V M 1 καὶ vor vor durchgestrichen V corr + καὶ M Σολομῶντα *] Σαλομῶνα VM 11 κενοφωνία, αι drüber V corr καινοφωνία M 15 ἡ vor ψυχὴ V corr 21 εὐαγγελίῳ + <λέγων>? * 23 ἄφρο///ν, ο aus ω V ἄφρον M | ἄφρο///να, ο aus ω V corr δὲ σώματι ἔρχονται;« καὶ εὐθὺς πρὸς τοὺς τοιούτους φησίν) »ἄφρων, σὺ ὃ σπείρεις οὐ ζωογονεῖται, ται, ἐὰν μὴ ἀποθάνῃ«. καὶ ἔδειξεν ἐξ απαντος η γραφη του πεπτωκοτος κοκκου τουτεστιν του σωματος τοῦ θαπτομένου καὶ οὐ ψυχῆς τὴν ἀνάστασιν γίνεσθαι. πῶς δὲ ψυχὴ ἐλεύσεται μόνη; πῶς δὲ βασιλεύσει μόνη ἡ ὁμοῦ σὺν σώματι ἐργασαμένη τὸ δίκαιον ἢ τὸ φαῦλον; ἔσται γὰρ ἐναντία καὶ οὐ δικαία η κρίσις. 6. Πῶς δὲ συσταθήσεται ὁ παρ᾿ αὐτῷ", "candidate_score": 0.630231, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_73", "bdc_text": "In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2304", "psc_text": "u. Clemens Al. quis div. salv. 42,2; III 188, 3f τοῦ τυράννου τελευτήσαντος ἀπὸ τῆς Πάτμου τῆς νήσου μετῆλθεν ἐπὶ τὴν Ἔφεσον), nur hier. Anders Irenaeus adv. haer. V 30, 3; II 410 Harvey ἑωράθη . . . πρὸς τῷ τέλει τῆς Δομετιανοῦ ἀρχῆς Hieronymus vir. ill. 9 persecutionem moxente Domitiano in Patmos insulam relegatus scripsit apocalypsim u. die „historia ecclesiastica“ Corssen S. 80f. Κλαυδίου ist jedoch nicht zu ändern, da es ebenso durch das folgende μετὰ ἱκανὰ ἔτη τοῦ διατρῖψαι αὐτὸν ἐπὶ τῆς Ἀσίας wie durch die Wiederholung in c. 33, 9 gesichert ist. Vielleicht hängt die Angabe doch irgendwie mit den acta Johannis zusammen (gegen Zah, Forsch. VI 199f) M U 1 <καὶ τὸ ψεῦδος ἀγαπῶντες> * |ὑπὲρ]ἥπερ Μ 2 hinter Δουκᾶν vielleicht nach S. 256,18ff zu ergänzen <καὶ οὑδὲν ἐν αὐτῷ περὶ τῆς ἄνωθεν γεννήσεως>* 4 ἐπὶ τοῦ σωτῆρος, <τῷ λόγῳ Μ 5 ἐπανακάμωψαντι*]ἐπανακάμψαντος Μ U |", "candidate_score": 0.630018, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_73", "bdc_text": "In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2072", "psc_text": "ὑμέτερα c. 1; S. 2, 9, dazu Eusebius h. e. IV 16, 7; S. 358, 2ff Schwartz Τατιανός, ἀνὴρ τὸν πρῶτον αὐτοῦ βίον σοφιστεύσας ἐν τοῖς Ἐλλήνων μαθήμασιν καὶ δόξαν οὐ σμικρὰν ἐν αὐτοῖς ἀπενηνεγμένος — 3 vgl. Irenaeus adv. haer. I 28, 1; I 220 Harvey Ἰουστίνου ἀκροατὴς γεγονώς Hippolyt refut. VIII 16; S. 236, 6 Wendland γενόμενος μαθητὴς Ἰουστίνου τοῦ μάρτυρος Ps. Tertullian adv. omn. haer. 7 hic Iustini martyris discipulusfuit Theodoret haeret. fab. I 20 τατιανὸς δὲ ὁ Σύρος σοφιστὴς ἐγεγόνει τὸ πρῶτον, ἔπειτα δὲ καὶ τοῦ θεσπεσίου Ἰουστίνου τοῦ μέρτυρος ἐγένετο φοιτητής — 5 zu Σαμαρείτης vgl. Justin dial. c. 120 — 8f Rusticus, bestätigt durch die Märtyrerakten, vgl. dazu Zahn Forsch. VI 14A. — ἐπὶ Ἀδριανοῦ βασιλέως und τριάκοντα ἐτῶν ὑπάρχων ist beides unmöglich: Harnachk, altchr. Lit.-Gesch. II 1,283 möchte die 30 Jahre als Mibverständnis einer Quellenangabe über das christliche Lebensalter Justins, d. h. über", "candidate_score": 0.629994, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_46", "bdc_text": "Gaspar Megander , Franciscus Franz Kolb , s. oben S. 215 , Anm. 54 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2917", "psc_text": "συνηρίθμησε τοῖς ἄλλοις κτίσμασιν M U 5–S. 411, 2 Georg. mon. Chron. 456, 20—457, 6 de Boor 1 vor κατὰ + καὶ Μ 2 δὲ ] τε U | ἡ καὶ] εἰ καὶ Μ 3 τε < U 4 παρασκευάζει U | δεινοτέραν] δι᾿ U 5 † δεινὴν] lies wohl κακὴν * | ἐη αὐτοῦ Georg. 6 vor Ἄρειος + ὁ U | προφάσεις] ἀφορμὰς Georg. |ἑξῆς Μ 6 f ἀνόμοιοί τε + ἀνόσιοι Goerg. 7 οἱ < U οἱ λοιποὶ πάντες Georg. 8 δῆθεν < Georg. | περὶ τῶν ἀρχῶν *] κατὰ τὴν ἀρχὴν MU Georg. |λέγειν καιροὺς τῷ Ἰωάννῃ σχολαζόντων. καὶ εὐθὺς μείναντος Ἀνδρέου ἐκείνην τὴν ἡμέραν (ὥρα ἦν ὡς δεκάτη), συμβέβνκεν αὐτῇ τῇ ἡμέρᾳ ἀπαντῆσαι αὐτὸν τῷ ἰδίῳ ἀδελφῷ Σίμωνι καὶ εἰπεῖν τὰ προειρημένα, ὅτι εὑρήκαμεν Μεσσίαν, καὶ ἀγαγεῖν αὐτὸν πρὸς τὸν κύριον καὶ", "candidate_score": 0.629871, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_46", "bdc_text": "Gaspar Megander , Franciscus Franz Kolb , s. oben S. 215 , Anm. 54 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_833", "psc_text": "10 Matth. 15, 20 — 14ff vgl. zu S. 352, 15ff — 17 Mark. 14, 12 — 18ff Mark. 14, 13ff — 23 Liik. 22, 15 V Μ —S. 363, 14 ürzt ührt Concil. Nymphaeae hab. Mansi XIII 303 B; dasselbe bei Corderius, Catena in Luc. p. 551 1 νίψασθαι * 2 ὅλως M 4 ἐν ἑτέρω aus ἐν τῶ Vcorr 6 διδάσκοντες < M 6f διδασκαλίαις M 8 πυγμῇ ausradiert Vcorr 8f ἑαυτῶν <τε> ἑαυτοῖς καὶ V M ausradiert Vcorr 9 nach τῶν ἄλλων am Rande nachgetragen καὶ πυγμῇ τὰς χεῖρας νιπτομένους Vcorr < M 10 τὸ nachgetragen 12 > Com. 14 περὶ < M | κρεωφαγίας V 16 πάσχα δὲ τῶν am Rande nachgetragen Vcorr | ἦν < M 18 τὸ πάσχα φαγεῖν 18f ἀπέλθατε, ε über Vcorr 25 ἵνα μήτις — ὑπόνοιαν am Rande nachgetragen Vcorr < δὲ ἠν, ὡς εἰπον, κρέα ὀπτὰ πυρὶ καὶ τὰ ἄλλα.", "candidate_score": 0.629809, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_76", "bdc_text": "Bullinger muß ihn bereits 1523/24 in Zürich kennengelernt haben. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_992", "psc_text": "24 μὴ] ἢ M | φανερὰ V 25 οὕτω V | δὲ < > lat. | διακονήσης M 26 δεδομένην aus διδομένην Vcorr διδομένην Λέγουσιν γάρ τινα εἶναι ἐν ἀοράτοις καὶ ἀκατονομάστοις ὑψώμασι τέλειον Αἰῶνα προόντα· τοῦτον δὲ καὶ Προαρχὴν καὶ Προπάτορα καὶ Βυθὸν καλοῦσιν. ὑπάρχοντα δ᾿ αὐτὸν ἀχώρητον καὶ ὀόρατον, ἀίδόν τε χρόνων· συνυπάρχειν δ᾿ αὐτῷ καὶ Ἔννοιαν, ἥν δὴ καὶ Χάριν καὶ Σιγὴν δνομάζουσι. καὶ ποτὲ ἐννοηθῆναι ἀφ᾿ ἑαυτοῦ προβαλέσθαι τὸν Βυθὸν τοῦτον ἀρχὴν τῶν πάντων, καὶ καθάπερ σπέρμα τὴν προβολὴν ταύτην, ἥν προβαλέσθαι ἐνενοήθη, καὶ] καταθέσθαι ὡς ἐν μήτρᾳ Ε; τῇ συνυπαρχούσῃ ἑαυτῷ Σιγῇ. ταύτην δὲ ὑποδεξαμένην τὸ σπέρμα τοῦτο καὶ ἐγκύμονα γενομένην ἀποκυῆσαι Νοῦν, ὅμοιόν τε καὶ ἴσον τῷ προβαλόντι καὶ μόνον χωροῦντα τὸ μέγεθος τοῦ πατρός· τὸν δὲ Νοῦν τοῦτον καὶ Μονογενῆ καλοῦσι καὶ Πατέρα καὶ ἀρχὴν τῶν πάντων. συμπροβεβλῆσθαι δὲ αὐτῷ Ἀλήθειαν καὶ εἶναι ταύτην πρώτην καὶ ἀρχέγονον Πυθαγορικὴν τετρακτύν, ἥν καὶ ῥίζαν τῶν", "candidate_score": 0.629802, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_121_123", "bdc_text": "oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , seit 1517 Kaplan in Kilchberg ( Kt . Zürich) , 1523 Pfarrer in Regensdorf ( Kt . Zürich) , 1526 Kaplan bzw. Helfer am Fraumünster in Zürich. - Lit. : AZürcherRef 1414. 1714 , S. 733 ; Pfarrerbuch 566 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_46", "psc_text": "ff — 14 Gen. 5, 5 — 15 Gen. 5, 6. 9. 12. 15 — ff vgl. liber Jub. 4, 15 u. 22 Littmann GY M 6 — iiaer. 34 ausgezogen im Crypto-Ferratensis Ba (= f ) ; noch kürzer u. zugleich freier sind die Auszüge bei Nicetas Choniates, Thesaurus orthod. fidei 16 —20 Chron. pasch. 23 B; S. 40 Dindorf 2 * <σῴζεσθαι> * 3 δήγματα G | διδάγματα + τὰ M 5 Ε; * ; die Überschriften der 4 ersten Ηäresen sind in den Handschriften Daß Epiphanius tatsächlich auch hier Zahlen beweisen die Spuren bei S. 173,22 (Apparat) 176, 18 177, 12 179,18 u. 20 8 vor τῇ ἕκτῃ + ἐν GUM < f | ἐτελειώθη f] ἐπλάσθη GUM | τοῦτο λεγόντων 11 <ἀλλ’> 12 γυνὴ hinter αὐτῷ αὐτῷ GUM 13 <διὰ> * 15 16 ὡς δὲ ἡ] ἡ δὲ Chron. pasch. 17 Ε;έχει *] ἔχει f <", "candidate_score": 0.629746, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_46", "bdc_text": "Gaspar Megander , Franciscus Franz Kolb , s. oben S. 215 , Anm. 54 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1733", "psc_text": "M 1—11 vgl. S. 153, 27ff 154, 9ff 155, 8 8ff 1 ζητεῖτε, τε oben drüber V corr 2 μεθ’ ὑμῶν S. 153, 281] < VM 3 παθεῖν + πολλὰ S. 153, 29, aber vgl. S. 154, 8 5 πᾶσιν < M 6 δὲ < S. 154, 12 7 ἐποίησεν S. 154, 12] < VM 8 ἡνοίχθησαν S. 154,13 | αὐτῶν S. 154, 14] < VM 9 αὐτόν S. 154, 14] < VM 10 μου S. 155, 7] < VM 11 μου S. 155, 8] < VM | ὀστᾶ S. 155,8 13 <παρ᾿> * | μετ’ αὐτοῦ Μ 18 etwa <λείψανα ἔτι τῆς ἀληθείας ἐν αὐταῖς σῳζόμενα> λείψανα μὲν τοῦ ἀληθινοῦ εὐαγγελίου *, εἰ δεῖ τὰ ἀληθῆ λέγειν, ὅμως δὲ τὰ πάντα δεινῶς μηχανευσάμενος ἐνόθευσεν. Τῆς πρὸς Ῥωμαίους, παρ᾿ αὐτῷ δ, ἐν δὲ τῷ ἀποστολικῷ ᾱ. ᾱ (κݲηݲ). »Ὅσοι ἀνόμως ἥμαρτον, ἀνόμως καὶ ἀπολοῦνται, καὶ ὅσοι ἐν νόμῳ ἥμαρτον, διὰ", "candidate_score": 0.629706, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_10", "bdc_text": "Zwingli wandte sich 1523 brieflich mehrmals an ihn ( Z VIII 101-107 )", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2621", "psc_text": "Verwechslung des Epiph. vorliegen, entweder mit Caracalla, den Epiph. Ἀντωνῖνος υἱὸς Σενήρον nennt, oder—was nach Z. 5 ff weniger wahrscheinlich ist—mit Elagabal (bei Epiph.=Ἀντωνῖνος). Zu letzterem würde freilich die Nachricht des Barhebraeus (chron. I 47 Abbeloos-Lamy) sachlich gut stimmen, daß Bardesanes im Jahr 533 (=221/2n. Chr.) gestorben sei, vgl. auch Porphyrius de abstin. IV 17; 256, 11 Nauck und de styge (bei Stobäus ecl. phys. I 3, 56; 37, 25 Meinecke) über das Zusammentreffen des Bardesanes mit der indischen Gesandtschaft an Elagabal – 3 Ἀβειδάν] vgl. den Awida im Buch der Gesetze der Lander S. 1 ff Epiph meint daher sicher diese Schrift, wie auch Theodoret haer. fab. I 22; Migne 83, 372 B/C ἐντετύχηκα δὲ κἀγὼ λόγοις αὐτοῦ . . κατὰ εἱμαρμένης γραφεῖσι. Wenn Eusebius dieselbe Schrift als ὁ πρὸς Ἀντωνῖνον (=Mark Aurel) ἱκανώτατος αὐταῦ περὶι εἱμαρμένης διάλογος bezeichnet (h. e. IV 30, 2; S. 392, 21 f Schwartz),", "candidate_score": 0.629694, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_76", "bdc_text": "Bullinger muß ihn bereits 1523/24 in Zürich kennengelernt haben. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2483", "psc_text": "+ τοῦ U 24 ἐν τῇ αὐτῇ ἀποκαλύψει *] ἐν αὐτῇ τῇ ἀποκαλύψει Μ ἐν τῇ ἀποκαλύψει τῆ αὐτῆ U 25 τῆς2 *, vgl. S. 308,3] τῶ MU | θυατείρη U 26 ἔγραφον Μ 27 † ἀναγκάζοντες] ἀνασκευάζοντες, ἀναγκαζόμενοι * 28 ὑπὲρ *] κατὰ MU νῦν ἐκκλησία εἰς Θυάτειρα« δεικνύουσι προπεφητευκέναι τὸν Ἰωάννην. ἐνοικησάντων γὰρ τούτων ἐκεῖσε [καὶ] τῶν κατὰ Φρύγας καὶ δίκην λύκων ἁρπαξάντων τὰς διανοίας τῶν ἀκεραίων πιστῶν, μετήνεγκαν τὴν πᾶσαν πόλιν εἰς τὴν αὐτῶν αἵρεσιν, οἵ τε ἀρνούμενοι τὴν Ἀποκάλυψιν κατὰ τοῦ λόγου τούτου εἰς ἀνατροπὴν κατ᾿ ἐκεῖον καιροῦ ἐστρατεύοντο. νῦν δὲ διὰ τὸν Χριστὸν ἐν τῷ χρόνῳ τούτῳ, μετὰ χρόνον ρݲιݲβݲ ἐτῶν, ἔστιν <ἐκεῖ> ἡ ἐκκλησία καὶ αὔξει, <εἰ> καὶ ἄλλοι τινὲς ἐκεῖσε τυγχάνουσι· τότε δὲ ἡ πᾶσα ἐκκλησία ἐκενώθη εἰς τὴν κατὰ Φρύγας. διὸ καὶ ἐσπούδασε τὸ ἅγιον πνεῦμα ἀποκαλύψαι ἡμῖν πῶς ἤμελλε πλανᾶσθαι ἡ ἐκκλησία μετὰ τὸν χρόνον τῶν ἀποστόλων, τοῦ τε Ἰωάννου καὶ", "candidate_score": 0.629643, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_76", "bdc_text": "Bullinger muß ihn bereits 1523/24 in Zürich kennengelernt haben. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1577", "psc_text": "< M | ἐνανθρωπήσας ἐνηνθρώπησεν VM | τελειότητα M 8 * ἀνατροπῆς > * 14 ἣν δὴ U] ἤδη V ἦν δὴ M 23 Unterschrift κατὰ Σηθιανῶν VM 24 κατὰ Ἀρχοντικῶν εἰκοστὴ ἡ καὶ μݲ VM 27 αὐτῶν aus αὐτὸν Vcorr 30 Κωνσταντί///ου, ν V corr εἶτα ἐπανελθόντος εἰς τὰ οἰκεῖα καὶ διδάξαντος. μετέλαβεν δέ, ὡς ἔφην, ἐν Παλαιστίνῃ ὡς ἀπὸ ἀσπίδος ἰὸν ἀπὸ Πέτρου τινὸς γέροντος, ἀναξίως Πέτρου καλουμένου, ὃς κατῴκει ἐν τῇ τῆς Ἐλευθεροπόλεως > Ἱερουσαλὴμ ἐνορίᾳ, ἐπέκεινα τῆς Χεβρὼν σημείοις τρισί· Καφαρβαριχὰ τὴν κώμην καλοῦσιν. οὑτος ὁ γέρων τὰ πρῶτα ἔνδυμα εἶχεν ἔκπληκτον, ὑποκρίσεως γέμον· ἔξωθεν μὲν γὰρ ἀληθῶς κώδιον προβάτου ἠμφίεστο, ἠγνοεῖτο δὲ ἔνδοθεν λύκος ὑπάρχων ἅρπαξ. ἀναχωρητὴς γὰρ ἐδόκει εἶναι, ἐν σπηλαίῳ τινὶ καθεζόμενος, ὃς πολλοὺς δῆθεν συνήγαγεν εἰς ἀπόταξιν καὶ πατὴρ δῆθεν διά τε τὸ γῆρας καὶ τὸ σχῆμα ἐκαλεῖτο, τά τε αὐτοῦ ὑπάρχοντα πτωχοῖς διένειμεν καὶ καθ᾿ ἡμέραν ἐλεημοσύνας ἐποίει. ἐν δὲ τῇ", "candidate_score": 0.629598, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_46", "bdc_text": "Gaspar Megander , Franciscus Franz Kolb , s. oben S. 215 , Anm. 54 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_39", "psc_text": "* etwa <γενομένων τὴν γνῶσιν 5 ἀμύθητά τε + <καὶ ἐφικτά, ἀριθμητὰ>? * ἀριθμητὰ st. ἀμύθητα? μὴ < M 8 ἐπαγγελμάτων τε]* | τε2] ἐκ G U | ἀπιστείας M 12 < UM 13 <περὶ> 14 σχισμάτων *] τῶν ἀνωτάτω G U M 16 ἀπαγγελίας ἐπαγγελίας GUM 17 τῶν δὲ + <μόνον>? * | παρ’ αὐτοῖς] ἀπ’ αὐτῆς | M 18 συγγραμμάτων G 20 f ἐπιβαλόμενοι U 21 οὐδ’ *] οὐκ GUM 23 φιλοσόφων U | * etwa <συνετάξαμεν αἰτήσεως> * 26 προφητικῶν U 27 φιλοκαλότατοι U χόθεν οὐκ ἀθεεὶ διασκοπήσας τὰς ψήφους τῶν αἰτήσεων διὰ τὴν ὑπερβάλλουσαν τῶν τοῦ θεοῦ δούλων ἀγάπην εἰς τοῦτο παρελθεῖν κατηξίωμαι, οὐ δι᾿ εὐεπείας λόγων οὐ στωμύλοις τισὶ φθογγαῖς, ἀλλ ἁπλῇ τῇ διαλέκτῳ ἁπλῶ̣ τῷ λόγῳ, ἀκριβείᾳ δὲ τῶν ἐν τῷ λόγῳ δηλουμένων ἄρξομαι τοῦ λέγειν. 3. Καὶ Νίκανδρος μὲν ὁ συγγραφεὺς θηρῶν τε καὶ ἑρπετῶν ἐποιήσατο τῶν φύσεων τὴν γνῶσιν, ἄλλοι δὲ συγγραφεῖς", "candidate_score": 0.629561, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_165_167", "bdc_text": "im Mandat vom 8 . März 1529 aufgestellt , s. de Quervain 43 f; Köhler , Ehegericht I 319 f. Das Gericht setzte sich aus folgenden Mitgliedern zusammen :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2799", "psc_text": "* |ἐπιμετρῆται Μ 21 τὸ μὴ φαρμακεύειν hinter ἀδηφαγεῖν U 23 πραΰνεσθαι U 23f ἐπιδύειν Μ 24 τὸ δὲ Dind., Öh.] τῷ δὲ MU 25 * etwa <ὅτι κατὰ θεὸν γίνεται>* | κεκτημένη Μ καὶ τὰ ἄλλα ὅσα ἐστὶ τοιαῦτα θατέρως ἔχει τῆς ἐπιτροῆς τὸ μέτρον. 2. Ἀλλ᾿ ὡς περὶ τούτων εἰπεῖν προειλήφαμεν, ἐν ὀλίγῳ χώρῳ οὗτοι ὑπάρχουσι, περὶ τὴν Φρυγίαν τε καὶ Κιλικίαν καὶ Παμφυλίαν. τί οὖν; ἆρα ἐκκόπτεται ἡ ἐκκλησία ἡ ἀπὸ γῆς περάτων ἄρχι γῆς περάτων; καὶ οὐκέτι <στήσεται ὅτι> »εἰς πᾶσαν τὴν γῆν ἐξῆλθεν ὁ φθόγγος αὐτῶν καὶ εἰς τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης τὰ ῥήματα αὐτῶν«; οὐδὲ οὐκέτι τὸ παρὰ τοῦ σωτῆρος εἰρημένον στήσεται τό »ἔσεσθέ μοι μάρτυρες ἄχρι ἐσχάτου τῆς γῆς;« εἰ μὲν γὰρ οὐκ ἔστιν ἐν σεμνότητι ὁ γάμος καὶ κατὰ θεὸν ὁ γάμος καὶ ζωὴν ἔχων ὀ γάμος, * γεννηθῶσιν ἄνευ γάμου· εἰ δὲ ἀπὸ γάμου γεννῶνται, ἄρα βέβηλοί εἰσι διὰ τὸν γάμον.", "candidate_score": 0.629518, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_50", "bdc_text": "Konrad Pellikan , s. oben [Nr. 37 ] S. 201 f , Anm. 11 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1820", "psc_text": "14f vgl. S. 111, 11f 20 vgl. s. 111, 13 26f vgl. s 111, 14f 4 γέεναν V 5 ἐπιμελούμενος VM 8 πῶς, π auf Resur Vcorr 10 ἐρῶν aus αἱρῶν V corr 14 lies ὁμολογήσω Ζαην 14f τοῦ θεοῦ S. 111, 11] ? Harnack; wohl nicht ötig 18 ἡμεῖς V 20 παράδο|||σιν, ο aus ω Vcorr παράδωσιν M 21 οὖτο|||ς, ο aus ω Vcorr 25 Μωυσέως VM οὐ γὰρ ἦν ἀλλότριος αὐτοῦ ὅν ἐπλήρωσεν, ·", "candidate_score": 0.629496, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_46", "bdc_text": "Gaspar Megander , Franciscus Franz Kolb , s. oben S. 215 , Anm. 54 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_553", "psc_text": "4 — 5 öm. 1, 26 — 7 öm. 1, 27 — 8 II Tim. 3, 1. 2. 4 — 10 ITim. 4, 2 — 13 vgl. oben c. 4, 6ff; S. 281, 7ff — 16 Psal. 73, 13. 14 — 20 vgl. Clement. Hom. V 23; S. 71, 2 Lagarde VI 21; S. 80, 4 — — S. 297, 2 vgl. Clement. Hom. IV 16; S. 60, 28 ff Lagarde Y M 1 οὐ παρέργως ἐπιτρεπόμενος M 2 τὸν2] τὸ M Ι λέγοντος *] λέγει, ει aus ων Vcorr λέγων M 10 μᾶλλον ἤ φιλόθεοι zu φιλήδονοι am Rande nachgetragen V corr < M Ι ἀπέχεσθαι βρωμάτων zu γαμεῖν am Rande nachgetragen V corr < Μ I τὴν + ἰδίαν M 13 καὶ αὐτὴ] αὕτη u. < καὶ M 16 f τὴν κε- φαλὴν *] τὰς κεφαλὰς VM 17 nach τοῦ δράκοντος + σὺ συνέθλασας τὴν κεφα- λὴν τοῦ", "candidate_score": 0.62946, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_76", "bdc_text": "Bullinger muß ihn bereits 1523/24 in Zürich kennengelernt haben. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_337", "psc_text": "nachgetragen Vcorr < M 22 ἑ///αυτῶ aus έν αὐτῶ V corr | ἐνδυασμὸς V 23 ἐνδυσάμενος M | ὡς ἡ] ὡσεὶ M 29 Unterschrift κατὰ Σίμωνος V Κατὰ Μενάνδρου, β ἀπὸ τῆς τοῦ Χριστοῦ παρουσίας, τῆς δὲ ἀκολουθίας κݲβݲ. Ταῦτα καθεξῆς συνέπεται Μένανδρός τις, ὃς ἀπὸ Σαμαρειτῶν ὁρμώμενος ἐγένετο μαθητεύων τούτῳ τῷ Σίμωνι ἐν χρόνῳ τινί. ὁμοίως δὲ ἔλεγεν καὶ αὐτὸς τὸν κόσμον γεγονέναι ὑπὸ ἀγγέλων, ἑαυτὸν δὲ ἔλεγεν ἄνωθεν δύναμιν θεοῦ καταπεπέμφθαι. μείζονα δὲ κυβείαν οὗτος ὑπὲρ τὸν πρότερον ἐργασάμενος πρὸς ἀπάτην τῶν ἀνθρώπων ἔλεγεν ἑαυτὸν πεπέμφθαι εἰς σωτηρίαν, δῆθεν εἰς τὸ συναγαγεῖν τινὰς εἰς τὸ ἑαυτοῦ μυστήριον διὰ τὸ μὴ ὑπὸ τῶν τὸν κόσμον πεποιηκότων ἀγγέλων καὶ άρχῶν καὶ ἐξουσιῶν κατακυριευθῆναι. ὅμοια δὲ τῷ ἑαυτοῦ διδασκάλῳ τὰ πάντα συνυφαίνων καὶ γοητείαις καὶ ταῖς ἄλλαις μαγγανείαις * οὖ διέλειπεν, οὐδὲν δὲ διήλλαττε τῇ δικασκαλίᾳ ἀλλ' ἢ μόνον ὅτι ἑαυτὸν ἔλεγε μείζονα μᾶλλον ἢ τὸν πρὸ αὐτοῦ ὄντα αὐτοῦ διδάσκαλον.", "candidate_score": 0.629402, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_76", "bdc_text": "Bullinger muß ihn bereits 1523/24 in Zürich kennengelernt haben. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2318", "psc_text": "καιροῦ παρῳχημένου λέγων, ἵνα δείξῃ οὐ τὸν αὐτὸν εἶναι καιρὸν τοῦτον ἐκείνῳ τῷ τοῦ βαπτίσματος χρόνῳ, ἀλλὰ ἄλλον παρ᾿ ἐκεῖνον. οὔτε γὰρ εὐθὺς ἀπὸ τοῦ πειρασμοῦ πρὸς τὸν Ἰωάννην ἀφικνεῖται, ἀλλὰ πρῶτον μὲν εἰς τὸν Γαλιλαίαν, ἔπειτα δὲ ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας ἐπὶ τὸν Ἰορδάνην, ὅπερ ἦν τοῦτο πρὸς τὸν Ἰωάννην *· διὸ λέγει ὅτι »οὗτος ἦν ὃν εἶπον ὑμῖν« καὶ ἔτι τὸ εὐαγγέλιόν φησι »καὶ ἐμαρτύρησεν Ἰωάννης ὅτι τεθέαμαι«, ὡς ἤδη τοῦ πράγματος πρὸς καιρου τινος γεγονότος. 14. Μετὰ ταῦτα ἀρχὴ κλήσεως τῶν περὶ Πέτρον ἀπὸ Ἀνδρέου σημαίνεται. ἀνῆλθε γὰρ παρ᾿ αὐτῷ Ἀνδρέας εἷς τῶν δύο τῶν ἀκολουθησάντων αὐτῷ, μαθητευομένων μὲν παρ᾿ Ἰωάννου, ἔτι δὲ ἐν τῇ Γαλλιλαίᾳ παραμενόντων καὶ <κατὰ> καιροὺς τῷ Ἰωάννῃ σχολαζόντων. καὶ εὐθὺς μείναντος Ἀνδρέου ἐκείνην τὴν ἡμέραν (ὥρα ἦν ὡς δεκάτη), συμβέβνκεν αὐτῇ τῇ ἡμέρᾳ ἀπαντῆσαι αὐτὸν τῷ ἰδίῳ ἀδελφῷ Σίμωνι καὶ εἰπεῖν τὰ προειρημένα, ὅτι εὑρήκαμεν Μεσσίαν, καὶ ἀγαγεῖν αὐτὸν πρὸς τὸν κύριον καὶ", "candidate_score": 0.629371, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_159_161", "bdc_text": "Den Erlaß der «Fastnacht- H ühner» hat das Landvolk bereits 1528 verlangt ( s. de Quervain 92 ) . - Diese Forderung wurde in der Eingabe vom 5 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2427", "psc_text": "τριακοστῷ ἔτει τῆς αὐτοῦ ἐνσάρκου γεννήσεως, πρὸ ἓς εἰδῶν Νοεμβρίων, Τουτέστι κατὰ Αἰγυπτίους Ἀθὺρ δωδεκάτῃ, κατὰ Ἕλληνας 1 ff zu den Monatsangaben vgl. W. Kubitschek, Die Kalenderbücher von Florenz, Rom und Leyden (Denkschr. Wiener Akad. B. 57. 1915) S. 74 ff; dort weitere Schriften über die einzelnen Fragen — 8 ff wo? (einzige vergleichbare Stelle Sach. 7, 3) —18 ff vgl. Oben c. 16, 1 ff; S. 270, 14 ff u. c. 30, 10; S. 303, 4 M U 1 Ἰαννουαρίων Μ |πέμπτη ist nicht mit Kubistchek zu beanstanden; der Gesamtausdruck πέμπτη—ἐπιφώσκουσα bezeichnet ganz richtig die Mitternacht zwischen 5. u. 6. Januar; vgl. Z. 12 f u. S. 298, 19 2 Ἰαννουαρίου + μηνὸς U | ἑσπέρα — ἐπιφώσκουσα < U 4 Σαλαμνίους Μ 5 Ἰουλίου] Ἰουναῦ Μ | ἀλσὼν Μ 6 ἀταρταβὰ Μ 7 κατὰ Ἑβραίους τιβιὴθ ιݲγ, κατὰ ἀθηναίους μεμακτηρίωνος ςݲ U; aber vgl. die Reihenfolge S. 294,", "candidate_score": 0.629367, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_155_157", "bdc_text": "vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 . - Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr . Karl S. Bader , Zürich ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2439", "psc_text": "S. 297, 2ff manches dunkel. Leidlich verständlich sind die mittler Glieder. τετρὰς ἐπιφώσκουσα δωδεκάτη νυκτερινὴ πρὸ δεκαπέντε καλανδῶν Ἀπριλλίων muß wohl heißen: die Nacht vom Dienstag auf den Mittwoch ist die Nachthälfte der δωδεκάτη des Mondes, der Tag ist = XV kal. Apr. Das stimmt zur gewohnten Rechnung des Epiph. Ebenso erledigen sich die nächsten Angaben: die πέμπτη, der Donnerstag, ist die Taghälfte der ιγݲ, die Nacht des Donnerstags gehört zur ιδݲ, der Tag ist = XIV kal. Apr. Vor ein Rätsel stellt jedoch der Anfang und der Schluß. Wenn Epiph. mit den Vor Worten beginnt: αυλλαμβάνεται δὲ τῇ αὐτῇ αὐτῇ τρίτῃ ὀψέ, ἥτις ἦν ἑνδεκάτη τῆς σελήνης νυκτερινὴ πρὸ δεκαὲξ καλανδῶν Ἀπριλλίων, so ist die hier gegebene Bestimmung des Mondalters mit der sonstigen Rechnung des Epiph. schlechthin unverträglich. Denn die Τρίτη ὀψέ d. h. die Nacht vom Dienstag auf den Mittwoch ist nicht die Nachthälfte von ιαݲ, sondern von", "candidate_score": 0.629364, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_121_123", "bdc_text": "oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , seit 1517 Kaplan in Kilchberg ( Kt . Zürich) , 1523 Pfarrer in Regensdorf ( Kt . Zürich) , 1526 Kaplan bzw. Helfer am Fraumünster in Zürich. - Lit. : AZürcherRef 1414. 1714 , S. 733 ; Pfarrerbuch 566 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_786", "psc_text": "nach haer. 28, 1, 5 <ἐκ τοῦ ἄνω θεοῦ, τὸν δὲ Ἰησοῦν> 25 τὴν χεῖρα hinter τοὺς μαθητὰς V 26 ἀδελφαὶ] ἀδελφοὶ V τεῦθεν, ὡς ἔφην, τῆς πάσης κυβείας μεμεστωμένος ὁ Ἐβίων διὰ πολλῶν μορφῶν ὑποφαίνει ἑαυτόν, ὡς εἶναι τεράστιον κατὰ τὰ ἄνω μοι προδεδηλωμένα. 15. Χρῶνται δὲ καὶ ἄλλαις τισὶ βίβλοις, δῆθεν ταῖς Περιόδοις καλουμέναις Πέτρου ταῖς διὰ Κλήμεντος γραφείσαις, νοθεύσαντες μὲν τὰ ἐν αὐταῖς, ὀλίγα δὲ ἀληθινὰ ἐάσαντες, ὡς αὐτὸς Κλήμης αὐτοὺς κατὰ πάντα ἐλέγχει ἀφ’ ὧν ἔγραψεν ἐπιστολῶν ἐγκυκλίων τῶν ἐν ταῖς ὰγίαις ἐκκλησίαις ἀναγινωσκομένων, ὅτι ἄλλον ἔχει χαρακτῆρα ἡ αὐτοῦ πίστις καὶ ὁ λόγος παρὰ τὰ ὑπὸ τούτων εἰς ὄνομα αὐτοῦ ἐν ταῖς περιόδοις νενοθευμένα. αὐτὸς γὰρ παρθενίαν διδάσκει καὶ αὐτοὶ οὐ δέχονται· αὐτὸς ἐγκωμιάζει Ἠλίαν καὶ Δαυιδ καὶ Σαμψὼν καὶ πάντας προφήτας, οὓς οὐτοι βδελύττονται. ἐν ταῖς οὐν Περιόδοις τὸ πᾶν εἰς ἑαυτοὺς μετήνεγκαν, καταψευσάμενοι Πέτρου κατὰ πολλοὺς τρόπους, ὡς αὐτοῦ καθ’ ἡμέραν βαπτιζομένου ἁγνισμοῦ", "candidate_score": 0.629351, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_165_167", "bdc_text": "im Mandat vom 8 . März 1529 aufgestellt , s. de Quervain 43 f; Köhler , Ehegericht I 319 f. Das Gericht setzte sich aus folgenden Mitgliedern zusammen :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1988", "psc_text": "ἀποστόλῳ ἕκτη. ὡσαύτως οὐδὲ ἀπ᾿ αὐτῆς, διὰ τὸ διαστρόφως παρ᾿ αὐτῷ κεῖσθαι, οὐδὲν ἐξελεξάμεθα. Αὕτη πεπλήρωται ἡ τοῦ Μαρκίωνος σύνταξις <τῆς τῶν> ἀπὸ τοῦ κατὰ Λουκᾶν εὐαγγελίου καὶ τοῦ ἀποστόλου σῳζομένων λειψάνων λόγων τε ὑποθέσεως· ἀφ᾿ ἧς ἀναλεξάμενοι τὰ κατ᾿ αὐτοῦ ἀπὸ τῶν παρ᾿ αὐτοῦ σῳζομένων τοὺς ἐλέγχους παρεθέμεθα. προσέθετο δὲ ἐν τῷ ἰδίῳ ἀποστολικῷ καλουμένῳ καὶ τῆς καλουμένης πρὸς Λαοδικέας αݲ καὶ μݲσχόλιον. »Εἷς κύριος, μία πίστις, ἕν βάπτισμα, εἷς θεὸς καὶ πατὴρ πάντων, ὁ ἐπὶ πάντων καὶ διὰ πάντων καὶ ἐν πᾶσιν«. αݲ καὶ μݲ ἔλεγχος. Συνᾳδόντως μὲν τῇ πρὸς Ἐφεςίους, ὦ Μαρκίων, a κίων, καὶ ταύτας τὰς κατὰ σοῦ μαρτυρίας ἀπὸ τῆς λεγομένης πρὸς Λαοδικέας συνήγαγες, ἵνα ἐπὶ τῷ τέλει τοῦ συντάγματος μάθωμεν ἀνγνόντες τὰ παρὰ σοὶ καὶ γνόντες τὰ κατὰ σὲ καταγνῶμεν τῶν διὰ σοῦ ἀλλοτρίως ἀπινενομημένων τριῶν ἀνάρχων ἀρχῶν διαφορὰς 20 πρὸς ἀλλήλας ἐχουσῶν. οὐχ οὕτως γὰρ ἔχει ἡ τοῦ ἁγίου ἀποστόλου b ὑπόθεσις καὶ", "candidate_score": 0.629305, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_127_129", "bdc_text": "oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , er fiel bei Kappel. ac fratris Zwei seiner Brüder sind bei Kappel gefallen: 1 . Großhans Thumysen , Haffengießer , 1528 Ratsherr , Stadtfähnrich , als solcher nahm er 1529 an dem Zug nach Rüti ( Kt .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2313", "psc_text": "28 αὐτὸς] οὗτος U 29 vor Μεσσίαν + τὸν Μ; vgl. S. 267, 18 | Μεσίαν M τὸν μεθερμηνευόμενον Χριστόν. οὗτος ἤγαγεν αὐτὸν πρὸς τὸν Ἰησοῦν. ἐμβλέψας αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς εἶπε· σὺ εἶ Σίμων ὁ υἱὸς Ἰωνᾶ, σὺ κληθήσῃ Κηφᾶς,ὃ ἑρμηνεύεται Πέτρος. τῇ ἐπαύριον ἠθέλησεν ἐξελθεῖν εἰς τὴν Γαλιλαίαν καὶ εὑρίσκει Φίλιππον καὶ λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς· ἀκολούθει μοι. ἦν δὲ Φίλιππος ἀπὸ Βηθσαϊδά, ἐκ τῆς πόλεως Ἀνδρέου καὶ Πέτρου. εὑρίσκει Φίλιππος τὸν Ναθαναὴλ καὶ λέγει αὐτῷ· ὃν ἔγραψε μωυσῆς ἐν τῷ νόμῳ καὶ οἱ προφῆται εὑρήκαμεν, Ἰησοῦν υἱὸν Ἰωσὴφ τὸν ἀπὸ Ναζαρέτ. καὶ εἶπεν αὐτῷ Ναθαναήλ· ἐκ Ναζαρὲτ δύναταί τι ἀγαθὸν εἶναι; λέγει αὐτῷ ὁ Φίλιππος· ἔρχου καὶ ἴδε. ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς τὸν Ναθαναὴλ ἐρχόμενον πρὸς αὐτὸν λέγει περὶ αὐτοῦ· ἴδε ἀληθῶς Ἰσραηλίτης, ἐν ᾧ δόλος οὐκ ἔστι. λέγει αὐτῷ Ναθαναήλ· πόθεν με γινώσκεις; ἀπεκρίθη Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐτῷ, πρὸ τοῦ σε Φίλιππον φωνῆσαι ὄντα ὑπὸ τὴν συκὴν", "candidate_score": 0.629295, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_121_123", "bdc_text": "oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , seit 1517 Kaplan in Kilchberg ( Kt . Zürich) , 1523 Pfarrer in Regensdorf ( Kt . Zürich) , 1526 Kaplan bzw. Helfer am Fraumünster in Zürich. - Lit. : AZürcherRef 1414. 1714 , S. 733 ; Pfarrerbuch 566 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2261", "psc_text": "U 18 καὶ Ἰσαὰκ] Ἰσαὰκ δὲ U 19 τάττοι Μ 23 εὑρέθη U 26 γεννηθὲν < U | ἁγίου ἐστιν Μ 27 οὕτως U 28 τῶν < U ἵνα πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν ὑπὸ κυρίου διὰ τοῦ προφήτου λέγοντος· ἰδοὺ ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ ἴξει, καὶ τὰ ἑξῆς. καὶ ἐγερθείς, φησίν, ἀπὸ τοῦ ὕπνου ἐποίησεν οὕτως ὁ Ἰωσὴφ καὶ παρέλαβε τὴν γυναῖκα αὐτοῦ, καὶ οὐκ ἐγίνωσκεν αὐτήν, ἔως οὗ ἔτεκε τὸν υἱὸν αὐτῆς τὸν πρωτότοκον, καὶ ἐκάλεσε τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν. τοῦ δὲ Ἰησοῦ γεννηθέντος, φησίν, ἐν Βηθλεὲμ τῆς Ἰουδαίας ἐν ἡμέραις Ἡρῴδου τοῦ βασιλέως, ἰδοὺ μάγοι ἀπὸ ἀνατολῶν παρεγένοντο εἰς Ἱερουσαλὴμ λέγοντες, ποῦ ἐστιν ὁ τεχθεὶς βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων; εἴδομεν γὰρ τὸν ἀστέρα αὐτοῦ ἐν τῇ ἀνατολῇ καὶ ἤλθομεν προσκυνῆσαι αὐτῷ«. ποῦ οὖν ἡ πραγματεία τοῦ Ζαχαρίου, ποῦ τὰ τῷ Λουκᾷ πεπραγματευμένα; ποῦ ἡ ὀπτασία τοῦ ἀγγέλου; ποῦ ἡ προφητεία Ἰωάννου τοῦ βαπτιστοῦ; ποῦ ἡ τοῦ Ζαχαρίου ἐπιτίμησις, τοῦ μὴ", "candidate_score": 0.629152, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_121_123", "bdc_text": "oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , seit 1517 Kaplan in Kilchberg ( Kt . Zürich) , 1523 Pfarrer in Regensdorf ( Kt . Zürich) , 1526 Kaplan bzw. Helfer am Fraumünster in Zürich. - Lit. : AZürcherRef 1414. 1714 , S. 733 ; Pfarrerbuch 566 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2313", "psc_text": "28 αὐτὸς] οὗτος U 29 vor Μεσσίαν + τὸν Μ; vgl. S. 267, 18 | Μεσίαν M τὸν μεθερμηνευόμενον Χριστόν. οὗτος ἤγαγεν αὐτὸν πρὸς τὸν Ἰησοῦν. ἐμβλέψας αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς εἶπε· σὺ εἶ Σίμων ὁ υἱὸς Ἰωνᾶ, σὺ κληθήσῃ Κηφᾶς,ὃ ἑρμηνεύεται Πέτρος. τῇ ἐπαύριον ἠθέλησεν ἐξελθεῖν εἰς τὴν Γαλιλαίαν καὶ εὑρίσκει Φίλιππον καὶ λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς· ἀκολούθει μοι. ἦν δὲ Φίλιππος ἀπὸ Βηθσαϊδά, ἐκ τῆς πόλεως Ἀνδρέου καὶ Πέτρου. εὑρίσκει Φίλιππος τὸν Ναθαναὴλ καὶ λέγει αὐτῷ· ὃν ἔγραψε μωυσῆς ἐν τῷ νόμῳ καὶ οἱ προφῆται εὑρήκαμεν, Ἰησοῦν υἱὸν Ἰωσὴφ τὸν ἀπὸ Ναζαρέτ. καὶ εἶπεν αὐτῷ Ναθαναήλ· ἐκ Ναζαρὲτ δύναταί τι ἀγαθὸν εἶναι; λέγει αὐτῷ ὁ Φίλιππος· ἔρχου καὶ ἴδε. ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς τὸν Ναθαναὴλ ἐρχόμενον πρὸς αὐτὸν λέγει περὶ αὐτοῦ· ἴδε ἀληθῶς Ἰσραηλίτης, ἐν ᾧ δόλος οὐκ ἔστι. λέγει αὐτῷ Ναθαναήλ· πόθεν με γινώσκεις; ἀπεκρίθη Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐτῷ, πρὸ τοῦ σε Φίλιππον φωνῆσαι ὄντα ὑπὸ τὴν συκὴν", "candidate_score": 0.629147, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_140_142", "bdc_text": "Anshelm VI 126 , 9-11 ; de Quervain 175ff) . Trotzdem ging die Obrigkeit im sogenannten Kappeler Brief auf die Eingaben der Landschaft ein ( s.", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_234", "psc_text": "δὲ αὕτη ἡ νεκρὰ καλουμένη θάλασσα. τοῦτο 6 f Theophilus ad Aiitol. III 129 D; S. 234 Otto Hippolyt refiit. X 30 Eiisebius Onomasticon 2, 21ff Klostermann — 12 Gen. 9, 3 Act. 10, 13 — 17 ff die Ὀσσαῖοι dem Epiphanius eigentümlich GU M 5 δὲ < M 7 Καρδυέων UM 11 τῶν (vor στεάτων) < G | 12 τὰ < GU | ἀγροῦ] χόρτου U 15 ἐνσπαρείσαις] ἐν ταῖς γραφείσαις G 16 Unterschrift κατὰ Νασαραίων G 17 κατὰ Ὀσσαίων ἀπὸ Ἰουδαϊσμοῦ μὲν ἕκτης (μὲν < 11. ςݲ Μ), τῆς δὲ ἀκολουθίας ιݲθݲ (ιβ Μ) GM κατὰ ἀπὸ Ἰουδαϊσμοῦ, ἐννέα καὶ δεκάτη τῆ ἀκολουθία U 19 Ὀσσηνῶν U | δὲ] τε U 20 δεινοὶ] δῆλοι M | ὥρμηνται U 22 Ἀριηλίτιδος ist nicht zu beanstanden; der Name der Landschaft ist von Ἀριὴλ = Ἀρεόπολις vgl. Eusebius Onomasticon S. 36, 24ff (10, 17; 124, 16) Klostermann gebildet 23f ὑπερκειμένων χωρῶν", "candidate_score": 0.629015, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_37", "bdc_text": "Gaudeo itaque atque congratulor quidem tibi ac tuis , quod τοῖς ἀπεριτμήτοις ἀλλοφύλοις ἡμῶν , τοῦτ ἐστὶν τοῖς ἙλβετίοιςGemeint sind die fünförtischen Truppen.", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_968", "psc_text": "τῷ Τρίτῳ καὶ τοῦ Τρίτου τῇ Ἐξάδι καὶ τῆς Ὀγδοάδος τῷ Ἑβδόμῳ καὶ τοῦ Ἑβδόμου τῇ Δυάδι καὶ τῆς Ἑξάδος τῷ Πέμπτῳ. ὅλη δὲ ἡ Ὀγδοὰς συνῆλθε μετὰ ἡδονῆς ἀγηράτου καὶ ἀφθάρτου μίξεως οὐ γὰρ ἦν χωρισμὸς ἀλλήλων· ἦν δὲ σύγκρασις μεθ’ ἡδονῆς ἀμώμου) καὶ ἀνέδειξε πεντάδα προυνίκων ἀθηλύντων , ὧν | τὰ ἀνόματά ἐστι ταῦτα· Καρπιστὴς Ὁροθέτης Χαριστήριος Ἄφετος Μεταγωγεύς. οὗτοι τῆς Μεσότητος ὠνομέσθησαν υἱοί. βούλομαι δὲ ὁμᾶς γβνώσκειν· Ἀμψίου Ἀὑραὰν βουκοῦα Θαρδουοῦ Οὐβουκοῦα Θαρρδεδδειν Μερεξὰ Ἀταραὰ Βαρβὰ Οὐδυάκ] Ἔστὴν Οὐδουουὰκ Ἐσλὴν] ἀμφαὶν Ἐσσουμὲν] Οὐανατάρδε Λαμερτάρδε Ἀθαμὲς Σουμὶν᾿ Ἀλλωραὶ Κουβιαθὰ Δαναδαρία Δαμμὼ Ὠρὴν Λαναφὲκ Οὐδινφὲκ Ἐμφιβοχὲ Βάρρα Ἀσσίου Ἀχὲ Βελὶμ Δεξαριχὲ Μασεμών. Καὶ ταῦτα μὲν ἀπὸ μέρους Ε; τῶν βιβλίων αὐτῶν παρατεθέντα ἕως ὧδέ μοι εἰρήσθω. Ἐποιήσατο δὲ οὗτος τὸ κήρυγμα καὶ ἐν Αἰγύπτῳ, ὅθεν δὴ καὶ ὡς λείψανα ἐχίδνης ὀστέων ἔτι ἐν Αἰγύπτῳ περιλείπεται τούτου ἡ σπορά, ἔν τε τῷ Ἀθριβίτῃ καὶ Προσωπίτῃ καὶ Ἀρσινοΐτῃ καὶ Θηβαΐδι καὶ", "candidate_score": 0.628995, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_113", "bdc_text": "Graubünden ) und 1528 an der Berner Disputation teil. Seit 1533 war er Schulherr .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2073", "psc_text": "vgl. Justin dial. c. 120 — 8f Rusticus, bestätigt durch die Märtyrerakten, vgl. dazu Zahn Forsch. VI 14A. — ἐπὶ Ἀδριανοῦ βασιλέως und τριάκοντα ἐτῶν ὑπάρχων ist beides unmöglich: Harnachk, altchr. Lit.-Gesch. II 1,283 möchte die 30 Jahre als Mibverständnis einer Quellenangabe über das christliche Lebensalter Justins, d. h. über die Zeit von der Bekehrung Jusins ab, verstehen; eher könnte man, da das ἐπὶ Ἀδριανοῦ βασιλέως und ἐτῶν τριάκοντα ὑπάρχων ἐν καθεστώςῃ ἡλικίᾳ unter sich zusammenpabt, vermuten, dab die Angabe sich ursprünglich auf das Lebensalter bezog, in dem Justin zum Christentum übertrat — 10 ff vgl. Irenaeus adv. haer. I 28, 1; I 220 Harvey ἐφόσον μὲν συνῆν ἐκείνῳ οὐδὲν ἐξέφηνε τοιοῦτον· μετὰ δὲ τὴν ἀκείνου μαρτυρίαν ἀποστὰς τῆς ἐκκλησίας Ps. Tertullian adv. omn. haer. 7 post hune diversa sentire coepit Theodoret haeret. fab. I 20 μετὰ δὲ τὴν τοῦ διδασκάλου τελείωσιν ἐπόθησε γενέσθαι προστάτης αἱρέσεως V M 2 ὑπάρχων]", "candidate_score": 0.62894, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_127_129", "bdc_text": "oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , er fiel bei Kappel. ac fratris Zwei seiner Brüder sind bei Kappel gefallen: 1 . Großhans Thumysen , Haffengießer , 1528 Ratsherr , Stadtfähnrich , als solcher nahm er 1529 an dem Zug nach Rüti ( Kt .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_785", "psc_text": "haer. 28, 1, 5; S. 314, 1ff — 22 ob Epiph. das Folgende örtlich aus dem Ebionitenev. übernimmt, ist angesichts des δῆθεν unsicher — 23 Matth. 12, 47ff V M 1 ὃ Tischendorf] ὃν V M 2 κύριε < M 7f die Reihenfolge διδασκαλίαν durch Zahlen hergestellt Vcorr διδασκαλίαν πανταχόθεν M 9 χρόμενοι M 10 * 〈κατὰ Ματθαῖον λεγομένῳ> *, vgl. S. 349, 2 15 ἐπὶ Καϊάφα < S. 350, 9 15 u. 16 τις u. ὀνόματι < S. 350, 9 u. 10 ἄνθρωπον M 18 γεγεννῆσθαι V 20 εὑρήκαμεν *] εὑρίσκομεν V M | <τε> * * änze etwa nach haer. 28, 1, 5 <ἐκ τοῦ ἄνω θεοῦ, τὸν δὲ Ἰησοῦν> 25 τὴν χεῖρα hinter τοὺς μαθητὰς V 26 ἀδελφαὶ] ἀδελφοὶ V τεῦθεν, ὡς ἔφην, τῆς πάσης κυβείας μεμεστωμένος ὁ Ἐβίων διὰ πολλῶν μορφῶν ὑποφαίνει ἑαυτόν, ὡς εἶναι τεράστιον κατὰ τὰ ἄνω μοι προδεδηλωμένα. 15. Χρῶνται δὲ καὶ ἄλλαις", "candidate_score": 0.628789, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_159_161", "bdc_text": "Den Erlaß der «Fastnacht- H ühner» hat das Landvolk bereits 1528 verlangt ( s. de Quervain 92 ) . - Diese Forderung wurde in der Eingabe vom 5 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2426", "psc_text": "τοῦ πέμπτου«, ὡς τότε παρ᾿ Ἑβραίοις ἐτελέσθη· ὃ πρῶτον μὲν τῇ ψήφῳ τῶν Ἑβραίων ἐχρῆν πληρωθῆναι, ᾗ καὶ πολλοὶ τῶν ἐθνῶν ἀκολουθήσαντες, φημὶ δὲ Ῥωμαῖοι, πέμπτην αὐτὴν ἑσπερινὴν εἰς ἕκτην ἐπιφώσκουσαν ἐπιτελοῦσι, Κύπριοι δὲ πέμπτην αὐτὴν [τὴν] ἡμέραν τοῦ μηνὸς ἄγουσιν, Αἰγύπτιοι δὲ φύσει καὶ Σαλαμίνιοι καὶ αὐτὸν τὸν μὴνα πέμπτον ἄγουσιν, ὡς καὶ οἱ Ἑβραῖοι ἀπὸ τοῦ παρ᾿ αὐτοῖς ἀγομένου νέου ἔτους πέμπτον αὐτὸν Τάττουσι — διῆλθεν οὖν τὰς προειρημένας ὑπατείας εἰκοσιεννέα πλήρης, εἰς δὲ τὴν τριακοστὴν ὑπατείαν, λέγω δὲ *, περὶ τὸν < ἑν > δέκατον μῆνα ἦλθε πρὸς τὸν Ἰωάννην καὶ ἐβαπτίσθη ἐν τῷ Ἰορδάνῃ ποταμῷ τῷ τριακοστῷ ἔτει τῆς αὐτοῦ ἐνσάρκου γεννήσεως, πρὸ ἓς εἰδῶν Νοεμβρίων, Τουτέστι κατὰ Αἰγυπτίους Ἀθὺρ δωδεκάτῃ, κατὰ Ἕλληνας 1 ff zu den Monatsangaben vgl. W. Kubitschek, Die Kalenderbücher von Florenz, Rom und Leyden (Denkschr. Wiener Akad. B. 57. 1915) S. 74 ff; dort weitere Schriften über die einzelnen Fragen — 8", "candidate_score": 0.628777, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_163_165", "bdc_text": "et officiis servilibus dominis suis nobilibus praestandis Auch diese radikale Forderung wurde offenbar fallengelassen. , tertio ut forum illud iudiciale , quo matrimonii causae discutiuntur , abrogeturDas Chorgericht wurde am 29 . Mai 1528 ins Leben gerufen und eine Ordnung des «Chor- und Ehegerichts » im Mandat vom 8 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2755", "psc_text": "non habent paenitendi, id duximus decernendum, ut sola intra ecclesiam fidielibus oration iungantur, sacris mysteriorum celebritatibus quamvis non merantur intersint, a dominicae autem mensae convivio segregentur —18ff strenger Didaskalia III 2, 2; S. 184, 11ff Funk hoc enin sciatic, eam quae semel nupsit iuxta legem etiam secundo nubere, eam autem quae ultra progreditur esse meretricem Constiti. apost. III 2, 2; S. 185, 18ff Funk καὶ τοῦτο γὰρ εἰδέναι ὀφείλετε, ὅτι μονογαμία μὲν κατὰ νόμον γινομένη δικαία, ὡς ἂν κατὰ γνώμην θεοῦ ὑπάρχουσα, διγαμία δὲ μετὰ ἐπαγγελίαν παράνομον, οὐ διὰ τὴν συνάφειαν ἀλλὰ διὰ τὸ ψεῦδος, τριγαμία δὲ ἀκρασίας σημεῖον, τ6ὸ δὲ ὑπὲρ τὴν τριγαμίαν προφανὴν πορνεία καὶ ἀσέλγεια ἀναμφίβολο9ς Neocäsarea can. 3 περὶ τῶν πλείστοις γάμοις παριπιπτόντων ὁ μὲν χρόνος σαφὴς ὁ ὡρισμένος, ἡ δὲ α’ναστροφὴ καὶ ἠ πίστις αὐτῶν συντέμνει τ[ον χρόνον Βασιλιθ ep. 188 can. 4; Migne 32, 673 Α τοῦς δὲ τριγάμους ἐν τριςὶ καὶ τέσσαρσι [ολλάκις", "candidate_score": 0.628729, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_130_132", "bdc_text": "Zürich ) und Uznach ( Kt. St . Gallen) , 1531 am Müsserkrieg und am Zweiten Kappeler Krieg teil. - Lit. : HBRG III 130.142 ; LL XVIII 368 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2387", "psc_text": "— 15 Matth. 4, 12f — 21 die zwei Passah: Joh 2, 13ff u. 11, 55ff — 23ff Es ist beachtenswert, daß Epiph. in der Berechnung der Lehrtätigkeit Jesu (3 Passah = 2 ¼ Jahre) mit Africanus (vgl. Ed. Schwartz Abh. Gött. Ges. 1895 S. 28ff) gegen Eusebius (3 ½ Jahre dem. ev. VIII 2, 108; S. 387, 17ff Heikel) zusammengeht, während er mit Eusebius gegen Aficanus den Tod Christi ins 18. Jahr des Tiberius setzt, vgl. unten S. 292, 15 u. Eusebius-Hieronymus Christi S. 174, 14ff Helm M U (von κατηγοροῦσι Z. 20 an) 1 προβατικῆς am Rand nachgetragen M 9 [φασίν] * 13 <ἐγγὺς> * 21 αὐτοῦ τοῦ] τοῦ αὐτοῦ U | περὶ δύο πάσχων U 22 πεποιηκότα U | ἐν περιόδῳ — δύο < U 23 πάσχα ἑνὸς U | διηγοῦνται < U | οἴδασιν U 24f ὡς πανταχόθεν ἐδείξαμεν < U σωτὴρ ἄλλο Πάσχα, ὡς εἶναι", "candidate_score": 0.628726, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_76", "bdc_text": "Bullinger muß ihn bereits 1523/24 in Zürich kennengelernt haben. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_125", "psc_text": "? * 23 ἐδίδασκεν V 24 γεννήματα VM γενήματα V corr 26 <ἦν> * 27 ἀεὶ < θεῷ ἐν τῇ ἐρήμῳ προσέφερον ἐν τῇ λατρείᾳ τῆς σκηνῆς τῆς ἁγίας ὑπὸ Μωυσέως διὰ τύπων δηλωθέντων αὐτῷ ὑπὸ θεοῦ κατασκευασθείσης. ἐδέξαντο γοῦν οἱ αὐτοὶ Ἰουδαῖοι καὶ προφητικὰς φωνὰς περὶ τοῦ Χριστοῦ ἐρχομένου, λεγομένου μὲν προφήτου ὄντος δὲ θεοῦ καὶ ἀγγέλου μὲν κληθέντος υἱοῦ δὲ ὄντος θεοῦ, μέλλοντος δὲ ἐνανθρωπήσειν καὶ ἐν ἀδελφοῖς αὐτοῦ ἐγκαταλέγεσθαι, ὡς ἔχουσι πᾶσαι αἱ θεῖαι γραφαί, μάλιστα ἡ τοῦ Δευτερονομίου κατὰ τὴν νομοθεσίαν πέμπτη βίβλος καὶ <αἱ> καθεξῆς. 6. Ἔσχον δὲ οὗτοι οἱ Ἰουδαῖοι ἄχρι τῆς ἀπὸ Βαβυλῶνος τῆς αἰχμαλωσίας ἐπανόδου βίβλους τε καὶ προφήτας τούτους καὶ προφητῶν βίβλους ταύτας· πρώτην μὲν Γένεσιν δευτέραν Ἔξοδον τρίτην Λευιτικὸν τετάρτην Ἀριθμοὺς πέμπτην Δευτερονόμιον ἕκτη βίβλος Ἰησοῦ τοῦ Ναυῆ ἑβδόμη τῶν Κριτῶν ὀγδόη τῆς Ῥουθ ἐνάτη τοῦ Ἰὼβ δεκάτη τὸ Ψαλτήριον ἑνδεκάτη Παροιμίαι Σολομῶντος δωδεκάτη Ἐκκλησιαστὴς τρισκαιδεκάτη τὸ ᾆσμα τῶν ᾀσμάτων", "candidate_score": 0.628699, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_166_168", "bdc_text": "März 1529 aufgestellt , s. de Quervain 43 f; Köhler , Ehegericht I 319 f. Das Gericht setzte sich aus folgenden Mitgliedern zusammen : In der Stadt zwei Prediger , zwei Vertreter des Kleinen und vier ( ursprünglich zwei ) des Großen Rates ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1212", "psc_text": "15 <σιαιρεῖται> Öh. | αὑτὸ V 17 > Cornarius | αὐτοὶ *] πρῶτοι V M 20 συ|||ζητοῦντας, ν wegradiert V 23 συ|||ζυγίαν, ν ausradiert V 25 <τὸν> Klosterm. 26 V M 28 * > ül. > τῷ μὴ διαζευγνύναι Hilgenfeld μέντοι καὶ τὴν τοῦ Μωσέως γνώμην, καθ’ ἤν τοῦτο ἐνομοθέτησεν, ἐξετάσωμεν, εὑρεθήσεται τοῦτο οὐ κατὰ προαίρεσιν ποιησας τὴν ἑαυτοῦ, ἀλλὰ κατὰ ἀνάγκην διὰ τὴν τῶν νενομοθετημένων ἀσθένωεταν. ἐπεὶ γὰρ τὴν τοῦ δεοῦ γνώμην φυλάττειν οὐκ ἠδύναντο οὖτοι, ἐν τῷ μὴ ἐξεῖνια αὐτοῖς ἀκβάλλειν τὰς γυναῖκας αὐτῶν, αἶς τινὲς αὐτῶν ἀηδῶς συνῴκουν καὶ ἐκινδύνευον ἐκ τούτου ἐκτρέπεσθαι πλέον εἰς ἀδικίαν καὶ ταύτης εἰς ἀπώλεταν, τὸ ἀηδὲς τοῦτο βουλόμενος ἐκκόψαι αὐτῶν ὁ Μωσῆς, δι᾿ οὖ καῖ ἀπόλλεσθαι ἐκινδύνευον, δεύτερόν τινα, ὡς κατὰ περίστασιν ἦττον κακὸν ἀντὶ μείζονος ἀντικάταλλασσόμενος, τὸν τοῦ ἀποσταστίου νόμο ἀφ᾿ ἐαυτοῦ ἐνομοθέτησεν αὐτοῖς, ἵνα, ἐὰν ἐκεῖνον μὴ δύνωνται φυλάσσειν, κἄν τοῦτόν Τε φυλάξωσι καὶ μὴ εἰς ἀδικίας καὶ κακίας", "candidate_score": 0.628695, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_76_78", "bdc_text": "Bullinger muß ihn bereits 1523/24 in Zürich kennengelernt haben. - Lit. : Z VIII 372 , Anm. 12 ; HBLS II 247 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2423", "psc_text": "αὐτοῦ ἐν τῷ Ἰανουαρίῳ μηνὶ τουτέστιν 1 f vgl. Panarion haer. 31. 14, 3; I 406. 17 — 8 f vgl. Kol. 2, 14 — 11 wie S. 291, 2f das der Sexti, so ist hier wieder das Konsulat der beiden Gemini, Rufus (= Fufius) und Rubellio, in zwei zerlegt; auch darin stimmt Epiph. Mit Den beiden Nebenzeugen Cons. Const. Und Chron. Pasch. Zusammen, vgl. MG Auct. Antiqu. IX 220 Μ U 2 περὶ Οὐαλεντῖνον—ἄλλους < U | αἱ 2 < Μ 3 μυθώδους Μ | ἀναγραψαμένους Μ | τριάκοντα] τέσσαρας Μμ 3 f οὓς—ἔτεσιν] καὶ τὰ ἀπὸ τῶν τριάκοντα ἐτῶν τοῦ σωτῆρος παρ᾿ αὐτῶν ἀλληγορηθέντα U 4 δυνηθῶσι U 5 ἀναγράφειν] lies wohl παραστῆσαι * 6 ἐνσαρκώσεως (neben παρουσίας) U 8 < προσλαβὼν καὶ > * | παθεῖν + κατεδέξατο U 8 f τοῦ θανάτου τὸ U 9 γὰρ] δὲ U 10 αὐτοῦ, sc. Christi] Αὐγούστου Μ 11 vor", "candidate_score": 0.628584, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_163_165", "bdc_text": "et officiis servilibus dominis suis nobilibus praestandis Auch diese radikale Forderung wurde offenbar fallengelassen. , tertio ut forum illud iudiciale , quo matrimonii causae discutiuntur , abrogeturDas Chorgericht wurde am 29 . Mai 1528 ins Leben gerufen und eine Ordnung des «Chor- und Ehegerichts » im Mandat vom 8 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1846", "psc_text": "ἐγένετο ἐν τῷ ἱερῷ, e ἀπὸ τῆς αὐτῆς ὀδοιπορίας γνωσθήσεται καὶ τοῦ τῆς ὁδοῦ διαστήματος. ἀλλὰ ἵνα ὀφθῇ ὁ ῥᾳδιουργὸς παρακρύψας τὰ ἐν τῇ ὁδῷ γενόμενα καὶ ἐν τῷ ἱερῷ ῥηθέντα ὑπ᾿αὐτοῦ τοῦ σωτῆρος πρὸ τούτου τοῦ λόγου, λέγω δὴ<τό> »ὁ οἶκός μου οἶκος προσευχῆς κληθήσεται« καὶ τὰ ἐξῆς ὡς ἔχει ἡ προφητεία. Σχόλιον νݲδݲ. »Καὶ ἐζήτησαν ἐπιβαλεῖν ἐπ᾿αὐτὸν τὰς χεῖρας καὶ ἐφοβήθησαν«. 1 Luk. 18, 31–33–10 Luk. 19, 29ff. 46–23 u.31 Luk. 20, 19 V M 1—5 vgl. S. 114, 12–16 10–13 vgl. S. 114,17—115,2 31f vgl. S. 115,3f 4 γὰρ καὶ * Ἔλεγχος νݲδݲ.Ἐθεωρήθη καὶ ἡρμηνεύθη ἐν τῷ πρὸ τούτου ἐλέγχῳ σὺν τῇ φράσει μετ᾿ἐπιτομῆς τῆς προσηκούσης. Σχόλιον νݲεݲ. Πάλιν ἀπέκοψε τὰ περὶ τοῦ ἀμπελῶνος τοῦ ἐκδεδομένου γεωργοῖς καὶ τό »τί", "candidate_score": 0.62857, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_180_182", "bdc_text": "decembris anno 1531 Tuus Joan. Rhellicanus . [ Adresse auf der Rückseite : ] Henricho Bullingero , Tiguri nunc exulanti , amico ac fratri suo in Christo charissimo .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2335", "psc_text": "ἀμνὸς τοῦ θεοῦ«. εἶτα φησίν »ἤκουσαν οἱ δύο μαθηταὶ αὐτοῦ καὶ ἠκολούθησαν τῷ Ἰησοῦ«. αὕτη δὲ ἦν οκτωκαιδεκάτη μετά τὸν πειρασμὸν ἡμέρα, καθὼς προείπαμεν, πρώτη δὲ ἀπὸ Ἰωάννου ὅτε ἠκολούθησαν τῷ Ἰησοῦ οἱ περὶ Ἀνδρέαν καὶ παρ᾿ αὐτῷ ἔμειναν τὴν ἡμέραν ἐκείνην (ὥρα ἦν ὡς δεκάτη), ὅτε καὶ τὸν ἑαυτοῦ ἀδελφὸν Σίμωνα εὑρὼν ὁ Ἀνδρέας ἤγαγε πρὸς τὸν Ἰησοῦν. εἶτα λέγει τὸ εὐαγγέλιον »τῇ ἐπαύριον ἠθέλησεν ἐξελθεῖν εἰς τὴν Γαλιλαίαν καὶ εὑρίσκει Φίλιππον καὶ λέγει αὐτῷ ὁ κύριος· ἀκολούθει μοι«. αὕτη δὲ ἦν ἐννεακαιδεκάτη ἡμέρα μετὰ τὸν πειρασμόν, ὡς ἔχει ἡ ἀκολουθία τοῦ εὐαγγελίου, * Φιλίππου τὴν κλῆσιν καὶ τοῦ Ναθαναήλ. καὶ λοιπὸν τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ, λέγει, γάμος ἐγέ- 6 für diese 2 Wochen und 2 Tage (c.30, 4; S. 302, 3 heißt es ὡσεὶ ἑβδομάδας δύο καὶ ἡμέρας τρεῖς) gibt Epiph. nirgends einen Beleg; ein sicherer Beweis, daß er den Ansatz der Taufe auf den 8. November nicht selbst", "candidate_score": 0.628194, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_159_161", "bdc_text": "Den Erlaß der «Fastnacht- H ühner» hat das Landvolk bereits 1528 verlangt ( s. de Quervain 92 ) . - Diese Forderung wurde in der Eingabe vom 5 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2230", "psc_text": "Ostergrenze; es ist der julianische Tag des Eintritts der Sonne in den Widder, vgl. Ideler, Handbuch II 218 E. Schwartz, Ostertafeln S. 30 — 5 vgl. unten haer. 51, 23, 5 u. 26, 1; der dann für die Auferstehung sich ergebende 22. März ist der Tag der Frühlingstag. u. -nachtgleiche nach Anatolius (u. Ptolemäus), vgl. E. Schwartz, Ostertafeln. S. 15f — 7 23. März vgl. Consularia Constant. MG auct. antiqu. IX 220 Chron. pasch. p. 218 Lactantius div. inst. IV 10,8; I 304, 9 Brandt — 10ff vgl. Hippolyt refut. VIII 18, 2; S. 237,22ff Wendland οἳ μιᾷ ταύτῃ προσέχοντες ἐντολῇ οὐκ ἀφορῶσιν εἰς τὸ εἰρημένον ὑπὸ τοῦ ἀποστόλου, ὅτι διαμαρτύρομαι παντὶ περιτεμνομένῳ, ὅτι ὀφειλέτης ἐστὶ τοῦ πάντα τὸν νόμον ποιῆσαι — 11 vgl. Deut. 27, 14ff Μ U 3 δὲ1 u. 2 < M | εὕρομεν Μ 4 Ἄκτων] ἐκ τῶν U 11 πρόσταγμα] πρᾶγμα U 11f Δευτερονομίου(!) τουτέστιν", "candidate_score": 0.628121, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_166_168", "bdc_text": "März 1529 aufgestellt , s. de Quervain 43 f; Köhler , Ehegericht I 319 f. Das Gericht setzte sich aus folgenden Mitgliedern zusammen : In der Stadt zwei Prediger , zwei Vertreter des Kleinen und vier ( ursprünglich zwei ) des Großen Rates ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_797", "psc_text": "προλαβοῦσιν ὅτι θυσιῶν ὀρέγεται ὁ θεὸς ἴφη· ὁ θεὸς ἔλεος θέλει κτἑ. (Matth. 9, 13) III 24; S. 42, 28 III 26; S. 43, 17; auch III 51; 51; S. 50, ff τὸ Τε καὶ εἰπεῖν αὐτὸν »οὐκ ἦλθον καταλῦσαι τὸν νόμον« καὶ φαίνεσθαι αὐτὸν καταλύοντα σημαίνοντος ἦν ὅτι ἃ κατέλυεν οὐκ ἦν τοῦ νόμου — 12ff unter Ἰάκωβος ist sicher nicht der Erzvater gemeint — dieser würde Ἰακὼβ ßen sondern der Apostel (vgl. S. 364, 18). Daher kann die hier gemeinte Schrift nicht mit der slavisch erhaltenen »Leiter « (Bonwetsch Nachr. d. Gott. Ges. 1900 S. 76 76ff; dazu ürer, Gesch. d. Jüd. Volkes IIi4 370) zusammenfallen. — Titel ἀναβαθμοὶ vgl. dement. Recogn. IV 36 hie ergo vobis sit primus gradus ex tribus, qui gradus triginta ex sc gignit mandata, secundus vero qui sexaginta, tertius qui centtini, sieut alias (!) vobis de bis plenius exponeinus. — Zum Inhalt vgl.", "candidate_score": 0.627982, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_121_123", "bdc_text": "oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , seit 1517 Kaplan in Kilchberg ( Kt . Zürich) , 1523 Pfarrer in Regensdorf ( Kt . Zürich) , 1526 Kaplan bzw. Helfer am Fraumünster in Zürich. - Lit. : AZürcherRef 1414. 1714 , S. 733 ; Pfarrerbuch 566 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2487", "psc_text": "Jahr, das zwar nicht zu der eigenen Angabe des Epiph. über die Ursprungszeit des Montanismus (vgl. haer. 48, 1,2; S. 219,9), aber merkwürdig genau zu der des Eusebius (Chronik z. Jahr 171; S. 206,9 Helm) stimmt M U 1 θυάτιραν Μ 2 [καὶ] *, vgl. Z. 8f u. 12f 5 κατὰ < U | κατ᾿ ἐκείνου U 6 Χριστὸν] κύριον U 7 <ἐκεῖ> * | [ἡ]? * | <εἰ> * 8 ἄλλοι *] ἄλλαι MU 10 ἔμελλε U 11 τὴν < U 12 * gemeint ist nach dem oben Bemerkten die Zeit von Himmelfahrt bis 171; darnach wäre einzusetzen <ρ>λ>η> ἐτῶν> * | vor τρισὶν + καὶ U σης τῆς ἐκεῖσε ἐκκλησίας πλανᾶσθαι καὶ χωνεύεσθαι ἐν τῇ κατὰ Φρύγας αἱρέσει. οὕτω γὰρ εὐθὺς διελέγχει <αὐτοὺς> ὁ κύριος ἐν τῇ Ἀποκαλύψει λέγων »γράψον τῷ ἀγγέλῳ τῆς ἐν Θυατείροις ἐκκλησίας· τάδε λέγει ὁ ἔχων τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ ὡς φλόγα πυρὸς καὶ οἱ", "candidate_score": 0.627926, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_32", "bdc_text": "Proinde , si quid tum scripseras , quod me vel Megandrum Kaspar Megander ( Großmann ) , s. oben [Nr. 39 ] S. 214 f , Anm. 53 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_215", "psc_text": "| κεσὲ Μ | αἰγουκὲρων Μ | ὑδριχόον M | δαλι V 7 διγγίμ M 8 εἰς] εἰ Μ 9f φρενοβλαβῆ////, ν wegradiert V 11 ἀσυστατοῦσα M 19 δύναται + <ἅμα> ? * 21 κατὰ < V 22 [ὅτι] * 25 ἔχων Μ καὶ ὡς M | μιᾷ φωνῇ, zum Sinn vgl. S. 213, 9 | † δικαίᾳ λέγειν] lies etwa ἀποδεικτέον * <τῇ> διὰ Ἠσαΐου τοῦ προφήτου ἐκ προσώπου κυρίου εἰρημένῃ »ἐὰν θέλητε καὶ εἰσακούσητέ μου, τὰ ἀγαθὰ τῆς γῆς φάφεσθε· ἐὰν δὲ μὴ θέλητε μηδὲ εἰσακούσητέ μου, μάχαιρα ὑμᾶς κατέδεται. τὸ γὰρ στόμα κυρίου ἐλάλησε ταῦτα«. ὥστε παντί τῳ δῆλόν ἐστι καὶ σαφὲς καὶ ἀναμφίβολον, ὡς τὸ αὐτεξούσιον παρέσχετο ὁ θεὸς <ὁ> δι᾿ αὑτοῦ τό »ἐὰν θέλητε καὶ ἐὰν μὴ θέλητε«, ὡς περὶ τὸν ἄνθρωπον εἶναι τὸ ἀγαθοεργεῖν ἢ τὸ φαύλων ἐφίεσθαι πραγμάτων. ἄρα τοίνυν ἔσφαλται ἡ διάνοια τῶν γένεσιν εἶναι νομισάντων καὶ μάλιστα Φαρισαίων· οἷς ἐπιφωνητέον ἐστὶ", "candidate_score": 0.627837, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_76", "bdc_text": "Bullinger muß ihn bereits 1523/24 in Zürich kennengelernt haben. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_3399", "psc_text": "24h; II 173, 4ff haer. 46, 5, 10; II 209, 26 ff — 20 vgl. Matth. 27, 52f M U (bis ἃμα σώματι Ζ. 12; 13 — S. 522, 5 τῆ ὑμῶν πλάνῃ ausgelassen) 1 γὰρ < M 2 τὸ φαινόμενον — δυνήσεται < M 3 λέγων Μ U 4 ἀπεκινήθη U 5 ἀντιλέγων M 6 ἀντιλέγων Μ 7 διὰ πολλὰ πολλὰ U 10 ἀπὸ *] ὑπὸ MU | ἀνταπόδωσιν M 13 εἰς *] εἰ M 14 * etwa αὐτὸς ὁ λόγος ἐφάνη ἐν > * 16 * etwa βουλόμενός τε κυρῶσαι> * 19 ἐναργῶς *] ἐνεργῶς 22 εἶπεν *] εἶπαν Μ 21 ἐκεῖνο *] ἐκεῖ ὃ M | * etwa <κυρῶσαι> * 25 εἶπον M 26 μόνον + <εἶπεν>? * 26f <ἑαυτοὺς> * μεως τό ἐξάγων πεπεδημένους ἐν ἀνδρείᾳ‘, ἓνα εἴπηῃ τὰς ψυχὰς τῶν ἐγηγερμένων σωμάτων. οὑτοι γὰρ ἠσαν οἱ δέδμιοι τῆς οἱ ἐν Ἅιδῃ πεπεδημένοι· καί φησιν ὁμοίως", "candidate_score": 0.627819, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_140_142", "bdc_text": "Anshelm VI 126 , 9-11 ; de Quervain 175ff) . Trotzdem ging die Obrigkeit im sogenannten Kappeler Brief auf die Eingaben der Landschaft ein ( s.", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_233", "psc_text": "καὶ φάγε«. παρελεύσομαι δὲ καὶ ταύτης πάλιν τὸ ἐπείσακτον καὶ ἠλίθιον τῆς αἱρέσεως, ἀρκεσθεὶς ταῖς προειρημέναις ὀλίγαις λέξεσιν, ἐνσπαρείσαις ὑπὸ τῆς ἡμῶν βραχύτητος ἐνταῦθα πρὸς ἀντίθεσιν τῆς πλάνης τῆς προειρημένης αἱρέσεως. Κατὰ Ὀσσαίων, ἀπὸ Ἰουδαϊσμοῦ αἱρέσεως ςݲ, τῆς δὲ Μετὰ ταύτην πάλιν ἄλλη τις αἵρεσις ταύταις παραπεπλεγμένη, ἡ τῶν Ὀσσαίων καλουμένη. Ἰουδαῖοι δὲ οὑτοι ὡς καὶ αἱ προειρη- μέναι, ὑποκριταὶ τὸν τρόπον δεινοὶ τὴν ἐπίνοιαν. ὡρμῶντο δὲ οὑτοι, ὡς ἡ εἰς ἡμᾶς ἐλθοῦσα περιέχει παράδοσις, ἀπὸ τῆς Ναβατικῆς χώρας καὶ Ἰτουραίας, Μωαβίτιδός τε καὶ Ἀριηλίτιδος, τῶν ἐπέκεινα τῆς κοιλάδος τῆς ἁλυκῆς οὕτως ἐν τῇ θείᾳ γραφῇ κληθείσης ὑπερκειμένων χωρῶν· ἔστι δὲ αὕτη ἡ νεκρὰ καλουμένη θάλασσα. τοῦτο 6 f Theophilus ad Aiitol. III 129 D; S. 234 Otto Hippolyt refiit. X 30 Eiisebius Onomasticon 2, 21ff Klostermann — 12 Gen. 9, 3 Act. 10, 13 — 17 ff die Ὀσσαῖοι dem Epiphanius eigentümlich GU M 5 δὲ < M 7", "candidate_score": 0.627811, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_121_123", "bdc_text": "oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , seit 1517 Kaplan in Kilchberg ( Kt . Zürich) , 1523 Pfarrer in Regensdorf ( Kt . Zürich) , 1526 Kaplan bzw. Helfer am Fraumünster in Zürich. - Lit. : AZürcherRef 1414. 1714 , S. 733 ; Pfarrerbuch 566 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_68", "psc_text": "Karst Hieronymus Chronik S. 20, 13 Helm — 11 f Gen. 11 , 18.20 — 12 Beginn des Götzendienstes unter Seruch Hb. Jub. 11,4 — 6 Littmann; vgl. auch Suidas s. v. Σερούχ — 15 vgl. Ancoratus c. 102, 7; S. 123, 12 ff u. Panarion anaceph. c. 3, 2; S. 163, 5 — 18 f Gen. 11, 22. 24 — 19 der Götzendienst unter Thara lib. Jub. 11, 16 Littmann; vgl. Ancoratus c. 102, 7; S. 123, 14 ff u. Panarion anaceph. c. 3, 3; S. 163, 9 ff GU M 6 —8 Chron. pasch. 28 B; S. 49, 15 —17 Dindorf 1 Νεβρὼθ U | Ἀσσοὺρ U 3 Χαλλάνη M | Θήρας G M | Λοβὸν M 4 Ἑλλήνων παῖδες G 5 τὰ < G Μ 7 ἐγένετο Chron. pasch. | διαδοχῆς G διακονίας Chron. pasch. 9 vor πολὺ + οὐ G U 10 ἀλλήλων] Ἑλλήνων M 11", "candidate_score": 0.627807, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_159_161", "bdc_text": "Den Erlaß der «Fastnacht- H ühner» hat das Landvolk bereits 1528 verlangt ( s. de Quervain 92 ) . - Diese Forderung wurde in der Eingabe vom 5 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2232", "psc_text": "τούτων ἡ διάνοια; πρῶτον γὰρ εἰ τῇ τεσσαρεσκαιδεκάτῃ τὸ Πάσχα ἄγουσι, χρείαν ἔχουσι τὸ πρόβατον λαβεῖν ἀπὸ δεκάτης καὶ τηρεῖν αὐτὸ ἕως τεσσαρεσκαιθεκάτης, καὶ οὐκέτι μία ἡμέρα ἔσται τῆς νηστείας ἀλλὰ πέντε, ἥ τε δεκάτη καὶ ἑνδεκάτη καὶ δωδεκάτη καὶ τρισκαιδεκάτη καὶ τεσσαρεσκαιδε κάτη· P421 ἐὰν δὲ πρὸς ἑσπέραν τυθῇ τὸ Πάσχα, ἡ αὐτὴ τεσσαρεσκαιδεκάτη ἐπιφώσκουσα ἓξ ἐπιτελεῖ ἡμέρας ἐν τῇ νηστείᾳ, καὶ οὐκέτι μία ἔσται τῆς νηστείας καὶ διέπεσεν ἡ περι μιᾶς ἡμέρας αὐτῶν ζήτησις, οὐ μία τις οὖσα. ἔστι γὰρ τὰ πρωτότυπα συνεζευγμένα καὶ ἐζημίωνται οὐκ ὀλίγην κατὰ θεὸν πραγματείαν. ἔδει γὰρ τὸν Χριστὸν ἐν τῇ τεσσαρεσκαιδεκάτῃ ἡμέρᾳ θύεσθαι κατὰ τὸν νόμον, ὅπως λήξῃ παρ᾿ αὐτοῖς τὸ φωτίζον αὐτοὺς φῶς κατὰ τὸν νόμον, τοῦ ἡλίου ἀνατείλαντος καὶ σκεπάσαντος τῆς σελήνης τὸ σέλας. ἀπὸ γὰρ τεσσαρεσκαιδεκάτης καὶ κάτω φθίνει τὸ φαινόμενος τῆς σελήνης· οὕτω καὶ ἐν τῷ νόμῳ ἀπὸ τῆς τοῦ Χριστοῦ παρουσίας καὶ πάθους ἠμαυρώθη ἡ Ἰουδαϊκὴ συναγωγή,", "candidate_score": 0.627779, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_164_166", "bdc_text": "Mai 1528 ins Leben gerufen und eine Ordnung des «Chor- und Ehegerichts » im Mandat vom 8 . März 1529 aufgestellt , s. de Quervain 43 f;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1246", "psc_text": "πολὺ δὲ ἐλεγχθήσῃ, ὠ ῥᾳδιουργὲ καὶ ἀλλότριε τῆς ἀληθείας· οὐδαμόθεν γὰρ γίνεται τὸ δίκαιον ἀλλ᾿ ἐξ ἀγαθότητο καὶ οὐδὲ ἄλλως τις γενήσεται ἀγαθός, εἰ μὴ ᾖ δίκαιος. ὅθεν καὶ ὁ κύριος, ἐπαινῶν τὴν νομοθεσίαν καὶ τοὺς αὐτῆς δικαίους, ἔλεγεν »κοσμεῖτε τοὺς τάφους τῶν προφητῶν καὶ οἰκοδομεῖτε τὰ μνημεῖα τῶν δικαίων, καὶ οἱ πατέρες ὑμῶν ἀπέκτειναν αὐτούς«. πόθεν δὲ γεγόνασι προφῆται καὶ δίκαιόι ἀλλ᾿ ἢ ἀπὸ τῆς τοῦ πατρὸς ἀγαθότητος; καὶ ἵνα δείξῃ ὅτι ἐν τῷ μέρει τῆς ἀγαθότητος ὁ δίκαιος ἔστηκεν, ἔλεγεν »ὅμοιοι γένεσθε τῷ πατρὶ ὑμῶν τῷ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ὅτι άνατέλλει αὐτοῦ τὸν ἥλιον ἐπὶ άγαθοὺς καὶ πονηροὺς καὶ βρέχει ἐπὶ δικαίους καὶ άδίκους«, ἕνα δείξῃ τὸ δίκαιον ἀγαθὸν καὶ τὸ ἀγαθὸν δίκαιον καὶ τὸ πονηρὸν ἄδικον καὶ τὸ ἄδικον πονηρόν. Τὴν δὲ ἐπιπλοκὴν ἣν ἔφης τοῦ νόμου οὐ δύνασαι ἀποδεῖξαι. ἑάγως γὰρ συκοφαντῶν τὸν νόμον, ἐπιπλοκήν τινα αὐτῷ προσάπτων, διὰ τὸ εἰρηκέναι τὸν νόμον »ὀφθαλμὸν ἀντὶ ὀφθαλμοῦ", "candidate_score": 0.627666, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_121_123", "bdc_text": "oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , seit 1517 Kaplan in Kilchberg ( Kt . Zürich) , 1523 Pfarrer in Regensdorf ( Kt . Zürich) , 1526 Kaplan bzw. Helfer am Fraumünster in Zürich. - Lit. : AZürcherRef 1414. 1714 , S. 733 ; Pfarrerbuch 566 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2321", "psc_text": "*] ὅτι MU 5 ἐκείνῳ τῷ . . . χρόνῳ *] ἐκεῖνον τὸν . . . χρόνον ΜU 7 τῆς < U 8 * etwa <δεύτερον ἀπάντημα> * 9 ἦν] vgl. zu S. 266, 27 | ἔτι *] ὅτι MU 15 <κατὰ> * 18 μεσίαν M 19 [καὶ] * 21 φησίν < Μ 23 ἐκ τῆς πόλεως < Μ | τοῦτο *] τὸ MU 25 μόνον *] ἐξ ὧν MU 26 [εἶναι] * 27 ὁμόχωρον] ὅμορον Μ 29 <δὲ> * ἔπειτα τὸν Φίλιππον, κατὰ τὴν ἀκολουθίαν ὡς τέτακται ἐν τοῖς εὐαγγελίοις· Πέτρος πρῶτος, ἐπειτα Ἀνδρέας, εἶτα Ἰάκωβος, εἶτα Ἰωάννης, μετὰ τούτους Φίλιππος. ἀλλὰ περὶ τούτων τὰ νῦν ἐάσθω λέγειν· πολλὴ γάρ ἐστιν τῆς πραγματείας ταύτης ἡ ἀκολουθία. 15. Εἰς δὲ τὸ ζητούμενον ἀνακαμπτέον * ὅπερ ἐστὶ κατανοῆσαι, ὅτι καθάπερ τῷ Ἰωάννῃ ἤδη μαθητευόμενοι * καὶ τὸν ἰδίαν τέχνην ἐργαζόμενοι καὶ τῇ μαθητείᾳ προσανέχοντες, ὡσαύτως καὶ παρὰ τῷ Ἰσηοῦ ποιήσαντες πρώτην", "candidate_score": 0.627664, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_165_167", "bdc_text": "im Mandat vom 8 . März 1529 aufgestellt , s. de Quervain 43 f; Köhler , Ehegericht I 319 f. Das Gericht setzte sich aus folgenden Mitgliedern zusammen :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1857", "psc_text": "τῇ διατάξει ἐπὶ μείζονι δωρεᾷ, κατ᾿ ἐξουσίαν ἡ φαιδρότης γίνεται τῆς προσθήκης. ἑνὸς δὲ καὶ τοῦ αὐτοῦ τῆς νομοθεσίς οὔσης καὶ τῆς κατὰ προσθήκην δωρεᾶς, παντί τῳ δῆλόν ἐστι καὶ σαφὲς ὡς οὐκ ἐναντιοῦται τῷ νόμῳ ὁ τὴν προσθήκην ποιησάμενος. ἀποδέδεικται d τοίνυν οὐκ ἐναντία τις οὖσα ἡ παλαιὰ διαθήκη τοῦ εὐαγγε- 1f Vgl. Matth.4,1– 17 Luk. 22,8 – 23 vgl. Matth. 5, 17 V M 17f vgl. S. 115, 20f 2 <ὁ>* 6 ὁ1 nachgetragen V corr 8 ἄνθρωποι *]ἄνθρωπος V M 10 oἱ oben hinein V corr 13 πάσχων Pet.] πάσχειν V M 14 τὰ oben hinein V corr | [καὶ]* 15 *<ἀναπληρῶν>* 21f πάντος Μ 24 οὐκ ἀκαθοσίωτος]οὐκαθοσίωτος Μ 26 εἴ τι auf Rasur V corr λίου οὐδὲ τῆς τῶν προφητῶν ἀκολουθίας. κατὰ σαυτοῦ δέ, ὦ Μαρκίων, ἐπήγαγες πολυτρόπως τὸν ἔλεγχον, μᾶλλον δὲ ὑπ᾿ αὐτῆς τῆς ἀληθείας ἀναγκαζόμενος. Πάσχα γὰρ τὸ παλαιὸν οὐδὲν ἦν ἀλλὰ e προβάτου", "candidate_score": 0.62748, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_105_107", "bdc_text": "HBLS I 337 ; Alfred Hartmann , Art. Collinus , in : NDB III 325 , mit weiterer Lit .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2621", "psc_text": "Verwechslung des Epiph. vorliegen, entweder mit Caracalla, den Epiph. Ἀντωνῖνος υἱὸς Σενήρον nennt, oder—was nach Z. 5 ff weniger wahrscheinlich ist—mit Elagabal (bei Epiph.=Ἀντωνῖνος). Zu letzterem würde freilich die Nachricht des Barhebraeus (chron. I 47 Abbeloos-Lamy) sachlich gut stimmen, daß Bardesanes im Jahr 533 (=221/2n. Chr.) gestorben sei, vgl. auch Porphyrius de abstin. IV 17; 256, 11 Nauck und de styge (bei Stobäus ecl. phys. I 3, 56; 37, 25 Meinecke) über das Zusammentreffen des Bardesanes mit der indischen Gesandtschaft an Elagabal – 3 Ἀβειδάν] vgl. den Awida im Buch der Gesetze der Lander S. 1 ff Epiph meint daher sicher diese Schrift, wie auch Theodoret haer. fab. I 22; Migne 83, 372 B/C ἐντετύχηκα δὲ κἀγὼ λόγοις αὐτοῦ . . κατὰ εἱμαρμένης γραφεῖσι. Wenn Eusebius dieselbe Schrift als ὁ πρὸς Ἀντωνῖνον (=Mark Aurel) ἱκανώτατος αὐταῦ περὶι εἱμαρμένης διάλογος bezeichnet (h. e. IV 30, 2; S. 392, 21 f Schwartz),", "candidate_score": 0.627399, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_46", "bdc_text": "Gaspar Megander , Franciscus Franz Kolb , s. oben S. 215 , Anm. 54 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_132", "psc_text": "mens, ac pond. 4, 15; S. 157, 39 ff Lagarde — 13 vgl. Gal. 3, 24 — 15 f vgl. Matth. 5, 17 — 16f vgl. Joh. 1, 17 — 21 I Joh. 2, 2 GU M do. (bis Z. 9) 1 > Dind. 1f ὁ προφήτης beidemale < do. 3 Ἔσδρας ݲ] τὸ βιβλίον τοῦ Ἔσδρα GU | Ἔσδρας β] τὸ δεύτερον βιβλίον τοῦ Ἔσδρα M < U Ἐσθήρ + Τωβὴτ Ἰουδήθ Μ | vor αὗται + καὶ U do. | αὗται + μὲν do. 4 vor ἐκ θεοῦ + αἱ U 4f εἴκοσι2 — εἰσιν < do. | εἰκοσι δὲ καὶ δύο 5 ὡς + δὲ do. | vor στοιχεῖα + κݲβ do. 6 εἰς πέντε λογιζομένας *] εἰς λεγομένας GUM καὶ πέντε λέγεσθαι do. 7 περὶ τούτου δὲ] περὶ οὗ do. | ἀλλαχοῦ do. 7 f δύο βίβλοι hinter παρ’ αὐτοῖς Μ 9 Σαλομῶντος G 10 αἱ", "candidate_score": 0.627343, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_66_68", "bdc_text": "Zwa XI 183-192 ; Otto Erich Strasser , Art. Myconius , in : RGG IV 1230 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_3347", "psc_text": "πόθεν τοῦ κώνωπος καὶ τῆς σκνιφὸς διὰ προστάγματος θεοῦ τῷ θεράποντι αὐτοῦ Μωυσῇ ὁ πορισμός; πῶς τὴν ξυλινην > εἰς ὄφιν μετέβαλεν ἐψυχωμένον καὶ ἓρποντα; πόθεν τῇ χειρὶ τοῦ Μωυσέως τὸ εἰς χιόνα μεταβάλλεσθαι; οὕτω καὶ τότε ἠθέλησεν ὁ θεός, ὠ ἄπιστε, καὶ δερματίνους φύσει χιτῶνας ἄνευ ζᾠων ἄνευ τέχνης τινὸς ἀνθρωπίνης καὶ πολυμόρφου ἐργασίας, ἃμα > θέλων ἐποίησε τοῖς περὶ τὸν Ἀδάμ, ὡς ἀπ᾿ ἀρχῆς ἃμα ἠθέλησε οὐρανὸς καὶ τὰ πάντα γεγένηται. καὶ περὶ τούτων πολλάκις ἔφημεν καὶ ἐν ἄλλοις τόποις καὶ ἀνωτέρω. καὶ τοῖς μὲν βουλομένοις * τὸ ζῆν σύντομος ή σωτηρία καὶ εὐθυέλεγκτος ἡ κακοπιστία, τοῖς 3 Gen. 3, 19 — 5 Gen. 3, 21. 23 — ff vgl. Ancoiatus c. 62, ff; I 74, 15ff — 18 vgl. Exod. S, 17 — 19 Exod. 4, 3 — 20 Exod. 1, 6 — 25 vgl. zu Ζ. 11 M U (von Ζ. 5 Μ’ ἕτερα an) 4", "candidate_score": 0.627322, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_164_166", "bdc_text": "Mai 1528 ins Leben gerufen und eine Ordnung des «Chor- und Ehegerichts » im Mandat vom 8 . März 1529 aufgestellt , s. de Quervain 43 f;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1856", "psc_text": "θανάτου. Σχόλιονξݲαݲ. »Καὶ εἶπεν τῷ Πέτρῳ καὶ τοῖς λοιποῖς. ἀπελθόντες ἑτοιμάσατε ἵνα φάγωμεν τὸ Πάσχα«. Ἐλεγχος ξݲαݲ. Νέφος βελῶν κατὰ σοῦ ἐν μιᾷ μαρτυρίᾳ τὸ ῥητὸν a περιέχει, ὦ Μαρκίων. εἰ γὰρ προστάσσει ἑτοιμάξεσθαι αὐτῷ φαγεῖν τὸ Πάσχα, Πάσχα δὲ πρὸ τοῦ παθεῖν τὸν Χριστὸν ἐπετελεῖτο, πάντως ὅτι ἀπὸ νόμου τῆν σύστασιν εἶχεν. κατὰ νόμον δὲ τοῦ Χριστοῦ b πολιτευομένου σαφὲς ἦν ὅτι οὐ νόμον ἦλθεν καταλῦσαι, ἀλλὰ πληρῶσαι. εἰ δὲ νόμον βασιλεὺς οὐ καταλύει, οὐκ ἀκαθοσίωτος ἡ ἐν τῷ νόμῳ διάταξις οὐδὲ τῷ βασιλεῖ ἀπειρημένη.λ εὐκαθοσιώτου δὲ ὄντος c τοῦ νόμου καὶ τῆς διατάξεως ὁμολογουμένης, εἴ τι προσθείη βασιλεὺς τῇ διατάξει ἐπὶ μείζονι δωρεᾷ, κατ᾿ ἐξουσίαν ἡ φαιδρότης γίνεται τῆς προσθήκης. ἑνὸς δὲ καὶ τοῦ αὐτοῦ τῆς νομοθεσίς οὔσης καὶ τῆς κατὰ προσθήκην δωρεᾶς, παντί τῳ δῆλόν ἐστι καὶ σαφὲς ὡς οὐκ ἐναντιοῦται τῷ νόμῳ ὁ τὴν προσθήκην ποιησάμενος. ἀποδέδεικται d τοίνυν οὐκ ἐναντία τις οὖσα ἡ παλαιὰ διαθήκη", "candidate_score": 0.627279, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_180_182", "bdc_text": "decembris anno 1531 Tuus Joan. Rhellicanus . [ Adresse auf der Rückseite : ] Henricho Bullingero , Tiguri nunc exulanti , amico ac fratri suo in Christo charissimo .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2348", "psc_text": "τῶν εὐαγγελίων φαςί· πῶς οἱ ἄλλοι εὐαγγελισταὶ εἰρήκασιν ὅτι φυγὰς ᾤχετο ἀπὸ προσώπου Ἡρῴδου 8f vgl. Luk. 4, 16ff — 12 vgl. Matth. 4, 12 — 22ff vgl. unten e. 21, 15; S. 281, 2ff beachte auch Origenes in Joh. X, 3; S. 172, 23ff Preuschen λεγέτωσαν γὰρ ἡμῖν οἱ παραδεχόμενοι τὰ τέσσαρα εὐαγγέλια καὶ τὴν δοκοῦσαν διαφωνίαν οἰόμενοι μὴ λύεσθαι διὰ τῆς ἀναγωγῆς, πρὸς ταῖς προειρημέναις ἡμῖν ἐπαπορήσεσιν περὶ τῶν τεσσεράκοντα τοῦ πειρασμοῦ ἡμερῶν οὐδαμῶς δυναμένων χώραν ἔχειν παρὰ τῷ Ἰωάννῃ, πότε γέγονεν ἐν τῇ Καφαρναοὺμ ὁ κύριος; — 23ff vgl. Matth. 2, 13ff M U 1 παρ᾿ αὐτῷ hinter μεινάντων *] hinter αὐτῶν MU 2 δευτέρᾳ + <τε>?* 3 [καὶ] * 2 οὔτε alle drei Mal M 4f ἀλλὰ τῶν—συνιέναι < U 6 λοιπὸν < U 7 Ναζαρὲθ Μ 8 σημείων + τοῦ τὴν ζηρὰν χεῖρα ἔχοντος καὶ τῆς πενθερᾶς Πέτρου τὴν ἴασιν U | ἀναγνῶναι U 9—12", "candidate_score": 0.627253, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_76", "bdc_text": "Bullinger muß ihn bereits 1523/24 in Zürich kennengelernt haben. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2337", "psc_text": "zu: ἀπεντεῦθεν αἱ τεσσαράκυντα τοῦ πειρασμοῦ καὶ δύο ἑβδομάδες, μκρῶ πλεῖον αἰ ἐν ναζαρὲτ ἀπὸ τῶν ἡμερῶν τοῦ πειρασμοῦ καὶ πρώτη ἡμέρα πρὸς ἰωάννην καὶ Δευτέρα. καὶ πάλιν ἀπὸ Ἰωάννου πρώτη καὶ δευτέρα ὅτε ἠκολούθησαν αὐτῶ οἱ περὶ ἀνδρέαν. ἔπειτα Σίμων Πέτρος καὶ τῆ ἄλλη ἡμέρα, ὡς ἔφημεν καὶ ἔχει ἡ ἀκολουθία τοῦ εὐαγγελίου, φιλίππου κλῆσις καὶ τοῦ ναθαναήλ 7f Ναζαρὲθ M 10 <ὅτε> * 21 ὡς *] καὶ M | * etwa <περιέχουσα>* 22—S. 273, 15 verkürzt in U: καὶ λοιπὸν τῆ Τρίτη ἡμέρα γάμος ἐγένετο ἐν κανᾶ τῆς γαλιλαίας μετὰ τὰς δύο τὰς προειρημένας. ὅτερ πρῶτον σημεῖον καὶ πλήρωμα τριάκοντα ἐτῶν ἀπὸ γεννήσεως τῆς ἐνσάρκου αὐτοῦ παρουσίας. νετο ἐν Κανᾷ τῆς Γαλιλαίας, μετὰ τὰς δύο τὰς προειρημένας ἀπὸ Ἰωάννου ἡμέρας. προστιθεμένων τοίνυν τῶν εἴκοσι ἡμερῶν ταῖς τεσσαράκοντα τοῦ πειρασμοῦ δύο μῆνες τελοῦνται, οἵτινες τοῖς δέκα μησὶ συναπτόμενοι ἐνιαυτὸν τελοῦσιν, ὅ ἐστι πλήρωμα τριάκοντα ἐτῶν ἀπὸ τῆς γεννήσεως τοῦ", "candidate_score": 0.627188, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_159_161", "bdc_text": "Den Erlaß der «Fastnacht- H ühner» hat das Landvolk bereits 1528 verlangt ( s. de Quervain 92 ) . - Diese Forderung wurde in der Eingabe vom 5 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_46", "psc_text": "ff — 14 Gen. 5, 5 — 15 Gen. 5, 6. 9. 12. 15 — ff vgl. liber Jub. 4, 15 u. 22 Littmann GY M 6 — iiaer. 34 ausgezogen im Crypto-Ferratensis Ba (= f ) ; noch kürzer u. zugleich freier sind die Auszüge bei Nicetas Choniates, Thesaurus orthod. fidei 16 —20 Chron. pasch. 23 B; S. 40 Dindorf 2 * <σῴζεσθαι> * 3 δήγματα G | διδάγματα + τὰ M 5 Ε; * ; die Überschriften der 4 ersten Ηäresen sind in den Handschriften Daß Epiphanius tatsächlich auch hier Zahlen beweisen die Spuren bei S. 173,22 (Apparat) 176, 18 177, 12 179,18 u. 20 8 vor τῇ ἕκτῃ + ἐν GUM < f | ἐτελειώθη f] ἐπλάσθη GUM | τοῦτο λεγόντων 11 <ἀλλ’> 12 γυνὴ hinter αὐτῷ αὐτῷ GUM 13 <διὰ> * 15 16 ὡς δὲ ἡ] ἡ δὲ Chron. pasch. 17 Ε;έχει *] ἔχει f <", "candidate_score": 0.627188, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_127_129", "bdc_text": "oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , er fiel bei Kappel. ac fratris Zwei seiner Brüder sind bei Kappel gefallen: 1 . Großhans Thumysen , Haffengießer , 1528 Ratsherr , Stadtfähnrich , als solcher nahm er 1529 an dem Zug nach Rüti ( Kt .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_293", "psc_text": "beiden Listen decken sich nicht vollständig; der in der unsrigen stehende Matthäus ist dort durch Jacobus Alphaei ersetzt G U (von Ζ. 8 <μαθητεύ>σατε an V) Μ anaceph. 1 vor θυρῶν + τῶν Μ 2 τὸ 1 < G 4 τἄλλα U Ι τὰ ὁρώμενα U 5 f τελείως U 6 καὶ συναλίζεται] καὶ συνεσθίων καὶ συναυλιζόμενος anaceph. ἀλλ' G 8 * <μυστήριον> * 9 τουτέστιν — ἔθνη < M Ι vor ἀλήθειαν + τὴν Μ anaceph. 10 αἱρέσεως V Ι βαπτίσατε V M Ι vor ὄνομα + τὸ M 12 τὴν < anaceph. 13 ἑνώτητος Μ 14 ὑπ' αὐτοῦ < anaceph. Ι <σφραγίζεσθαι> * 15 ἀσφαλὴς] καὶ ἀσφαλῶς anaceph. 16 vor ἁγίου + τοῦ M Ι διῃρημένος ὁ σύνδεσμος] διῃρημένη ἡ ἕνωσις anaceph. Ι οὔτε M 16 f ἀπηλλοτριωμένη anaceph. 17 ἔχων τὴν σφραγῖδα < anaceph. 18 καὶ 2 < anaceph. Ι οὐρανοὺς anaceph. 19 ἑνώτητα M 21 Σί///μωνα", "candidate_score": 0.627078, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_68_70", "bdc_text": "RGG IV 1230 ; Oskar Vasella , Art. Myconius , in : LThK VII 716 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_741", "psc_text": "Eusebius von Vercelli Migne 12, 949ff — 24 vgl. den Index unter Ehelosigkeit des Klerus V M 3 αὐτὸν, ο aus ω V 8 * <βιλίων> * 13 ἐπεὶ YM Vcorr 14 διατριβὴ M 18 οὐκ aus οὔτε Vcorr | * etwa ἡμῖν <ἡμῖν συγγενέσθαι> * | ἀλλὰ + καὶ V | κρυφαίω·ς V 20 τάχα) ταῦτα V | 〈ἐν τούτῳ〉 * 21 πως M | ἁρπάζωσιν M 23f ἐπισκοπῆς αὐτὸν καταξιοῦν V παρακύπτων, φησίν, κατενόουν τὰ ὑπὸ τοῦ ἐπισκόπου τῷ πατριάρχῃ γινόμενα, εἰς νοῦν τε ἔλαβον καὶ παρ᾿ ἐμαυτῷ ἐταμιευόμην. καὶ γὰρ καὶ χρυσίου ὁλκήν τινα ἱκανωτάτην ἔχων παρὰ χεῖρα ὁ αὐτὸς πατριάρχης, ἐκτείνας τὴν χεῖρα, φησίν, ἐπέδωκεν τῷ ἐπισκόπῳ, φάσκων ὅτι πρόσφερε ὑπὲρ ἐμοῦ. γέγραπται γὰρ διὰ τῶν ἱερέων τοῦ θεοῦ δεσμεύεσθαι καὶ λύεσθαι ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ 〈ὅτι〉 ἔσται ταῦτα λελυμένα καὶ δεδεμένα ἐν τῷ οὐρανῷ‘. ὡς οὐν ταῦτα ἐπράχθη, φησίν, καὶ ἠνοίγησαν αἱ θύραι, ἠρωτᾶτο ὑπὸ", "candidate_score": 0.627034, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_164_166", "bdc_text": "Mai 1528 ins Leben gerufen und eine Ordnung des «Chor- und Ehegerichts » im Mandat vom 8 . März 1529 aufgestellt , s. de Quervain 43 f;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_337", "psc_text": "nachgetragen Vcorr < M 22 ἑ///αυτῶ aus έν αὐτῶ V corr | ἐνδυασμὸς V 23 ἐνδυσάμενος M | ὡς ἡ] ὡσεὶ M 29 Unterschrift κατὰ Σίμωνος V Κατὰ Μενάνδρου, β ἀπὸ τῆς τοῦ Χριστοῦ παρουσίας, τῆς δὲ ἀκολουθίας κݲβݲ. Ταῦτα καθεξῆς συνέπεται Μένανδρός τις, ὃς ἀπὸ Σαμαρειτῶν ὁρμώμενος ἐγένετο μαθητεύων τούτῳ τῷ Σίμωνι ἐν χρόνῳ τινί. ὁμοίως δὲ ἔλεγεν καὶ αὐτὸς τὸν κόσμον γεγονέναι ὑπὸ ἀγγέλων, ἑαυτὸν δὲ ἔλεγεν ἄνωθεν δύναμιν θεοῦ καταπεπέμφθαι. μείζονα δὲ κυβείαν οὗτος ὑπὲρ τὸν πρότερον ἐργασάμενος πρὸς ἀπάτην τῶν ἀνθρώπων ἔλεγεν ἑαυτὸν πεπέμφθαι εἰς σωτηρίαν, δῆθεν εἰς τὸ συναγαγεῖν τινὰς εἰς τὸ ἑαυτοῦ μυστήριον διὰ τὸ μὴ ὑπὸ τῶν τὸν κόσμον πεποιηκότων ἀγγέλων καὶ άρχῶν καὶ ἐξουσιῶν κατακυριευθῆναι. ὅμοια δὲ τῷ ἑαυτοῦ διδασκάλῳ τὰ πάντα συνυφαίνων καὶ γοητείαις καὶ ταῖς ἄλλαις μαγγανείαις * οὖ διέλειπεν, οὐδὲν δὲ διήλλαττε τῇ δικασκαλίᾳ ἀλλ' ἢ μόνον ὅτι ἑαυτὸν ἔλεγε μείζονα μᾶλλον ἢ τὸν πρὸ αὐτοῦ ὄντα αὐτοῦ διδάσκαλον.", "candidate_score": 0.626975, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_46", "bdc_text": "Gaspar Megander , Franciscus Franz Kolb , s. oben S. 215 , Anm. 54 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_912", "psc_text": "vgl. S. 335, 21 ff V Μ 3 οὐχ aus οὐκ V οὐκ M 4 καὶ] * 6 * etwa 〈προάγων〉 * | ἐλλιπῶς, ι statt ει Vcorr 13 γεννητῆς Μ 16 * etwa εἶναί σε > * 18 τὸ ὄνομα Χριστοῦ V 18f ἐπικαλεῖσθαι Μ 20 εἶχες Μ | ἂν hineingeflickt Vcorr < Μ 21 οὐ vor σύνεσιν getilgt Vcorr 22 διὰ auf Rasur statt παρὰ Vcorr | * etwa 〈δύνηται〉 * 26 αὐτὸν γεγενῆσθαι am Rande nachgetragen Vcorr < 27 τὸν < V | υἱὸν] Χριστὸν? *, nach S. 337, 1 u. Καὶ τί μοι ἔτι διατρίβειν ἐν ἁλίμοις καὶ ἀμπώτεσι τόποις, πῆ μὲν ἐπικλυζομένοις πῆ δὲ καταξηραινομένοις, ἐξ ὠνπερ Μύων ἐκβράσματα πολλάκις γίνεται καὶ τοῖς ποσὶ τῶν τὰς ὄχθας τούτων μετιόντων τῶν τόπων ἐκ τοῦ ἀνὰ μέσον τῶν Ἰχθύων τινὰ ἰοβόλα εἶναι, τρυγόνας δέ φημι καὶ δρακαίνας καὶ καρχαρίας καὶ σμυραίνας, ὡς καὶ ἤδη προείρηται) βλάβην ἐμποιεῖ.", "candidate_score": 0.626834, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_103_105", "bdc_text": "ZWTh V , 1862 , 337-399 ; Z VII 339 f , Anm. 1 ; HBLS I 337 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2906", "psc_text": "Ἑξαπλᾶ, ἐπὶ <δὲ> τὰς Ἐλληνικὰς ἑρμηνείας <γενέσθαι> δύο ὁμοῦ παραθέσεις, Ἑβραϊκῆς φύσει δἰ <Ἐβραϊκῶν> στοιχείων καὶ Ἑβραϊκῆς δἰ Ἑλληνικῶν στοιχείων, ὥστε εἶναι τὴν πᾶσαν παλαιὰν διαθήκην δἰ Ἑξαπλῶν καλουμένων καὶ διὰ τῶν δύο τῶν Ἑβραϊκῶν ῥημάτων. S. 554, 13ff Schwartz ταύτας δὲ ἁπάσας (sc. τὰς παρὰ τοῖς Ἰουδαίοις φερομένας πρωτοτύπους αὐτοῖς Ἑβραίων στοιχείοις γραφάς, die vier geläufigen ÜBersetzungen u. die zwei neugefundenen) ἐπὶ ταὐτὸν συναγαγὼν . . .καὶ ἀντιπαραθεὶς ἀλλήλαις μετὰ καὶ αὐτῆς τῆς Ἑβραίων σημειώσεως, τὰ τῶν λεγομένων Ἑφαπλῶν ἡμῖν ἀντίγτραφα καταλέοιπεν, ἰδίως τὴν Ἀκύλου καὶ Συμμάχου καὶ Θεοδοτίωνος ἔκδοσιν ἅμα τῇ τῶν ἑβδομήκοντα ἐν τοῖς Τετρασσοῖς ἐπισκευάσας Rufin ebenda s. 55, 10ff ita ut primo omnium Hebraea verba Ηebraeicis litteris poneret, secundo in loco per ordinem Graecis litteris e rejoin Hebraea verba describeret, tertiam Auilae editinem subiungeret, quartam Symmachi, quintam septuaginta interpretum . . . sextam Theodotionis conlocaret. et propter huiuscemodi compositionem exemplaria ipsa nominavit Ἑξαπλᾶ, i. e.", "candidate_score": 0.626772, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_56_58", "bdc_text": "Nach dessen Tod wollte er nicht mehr in Zürich bleiben ( zur Zeit dieses Briefes hielt er sich zweifellos noch dort auf) , zog nach Basel und wurde am 22 . Dezember 1531 Pfarrer zu St. Alban . Im August 1532 trat er die Nachfolge Oekolampads an. Bis zu seinem Tode wirkte er als Antistes und Professor .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2387", "psc_text": "— 15 Matth. 4, 12f — 21 die zwei Passah: Joh 2, 13ff u. 11, 55ff — 23ff Es ist beachtenswert, daß Epiph. in der Berechnung der Lehrtätigkeit Jesu (3 Passah = 2 ¼ Jahre) mit Africanus (vgl. Ed. Schwartz Abh. Gött. Ges. 1895 S. 28ff) gegen Eusebius (3 ½ Jahre dem. ev. VIII 2, 108; S. 387, 17ff Heikel) zusammengeht, während er mit Eusebius gegen Aficanus den Tod Christi ins 18. Jahr des Tiberius setzt, vgl. unten S. 292, 15 u. Eusebius-Hieronymus Christi S. 174, 14ff Helm M U (von κατηγοροῦσι Z. 20 an) 1 προβατικῆς am Rand nachgetragen M 9 [φασίν] * 13 <ἐγγὺς> * 21 αὐτοῦ τοῦ] τοῦ αὐτοῦ U | περὶ δύο πάσχων U 22 πεποιηκότα U | ἐν περιόδῳ — δύο < U 23 πάσχα ἑνὸς U | διηγοῦνται < U | οἴδασιν U 24f ὡς πανταχόθεν ἐδείξαμεν < U σωτὴρ ἄλλο Πάσχα, ὡς εἶναι", "candidate_score": 0.626575, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_57", "bdc_text": "Dezember 1531 Pfarrer zu St. Alban . Im August 1532 trat er die Nachfolge Oekolampads an.", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_76", "psc_text": "γέγονε πατέρα τιμῶν, καλούμενος <δὲ> ὑπὸ τοῦ λόγου καὶ τῶν οἰκείων ἀπετάσσετο, πειθόμενος δὲ] τῷ καλοῦντι, ὥσπερ οἱ περὶ Πέτρον καὶ Ἀνδρέαν καὶ Ἰάκωβον καὶ Ἱωάννην. καὶ ἵνα μὴ πόλιν μηκύνω τὸν λόγον, συνελὼν ἐρῶ εἰς ἔτη γὰρ ἐλάσας οὑτος ὁ πατριάρχης ἐνενήκοντα ἐννέα ὑπὸ τοῦ θεοῦ χρηματίζεται εἰς περιτομὴν καὶ ἄρχεται ἔνθεν ὁ χαρακτὴρ τοῦ Ἱουδαϊσμοῦ μετὰ τὸν Ἑλληνισμόν· καὶ ἠν 〈ἀπὸ〉 τῆς τοῦ κόσμου καταβολῆς εἰκοστὴ πρώτη γενεά, ἔτη τρισχίλια τετρακόσια τριάκοντα ἕν. Σκυθισμὸς γὰρ ἀπὸ τοῦ κατακλυσμοῦ ἄχρι τοῦ πύργου καὶ τοῦ Σερούχ, ἀπὸ δὲ τοῦ Σεροὺχ ἕως τοῦ Ἀβραὰμ καὶ δεῦρο Ἑλληνισμός, ἀπὸ δὲ Ἀβραὰμ οὔπω ἐπώ- 1f vgl. S. 178, 1f — 5 Cecrops als Anfänger des Götterdienstes bei den Griechen vgl. zu S. 163, 18 — 5 —8 aus Eusebius vgl. Chronik S. 42, 28 81, 30 Karst Hieronymns Chronik S. 16, 4 Helm — 14f vgl. Matth. 4, 18 —22 — 17 vgl.", "candidate_score": 0.626403, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_165_167", "bdc_text": "im Mandat vom 8 . März 1529 aufgestellt , s. de Quervain 43 f; Köhler , Ehegericht I 319 f. Das Gericht setzte sich aus folgenden Mitgliedern zusammen :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_812", "psc_text": "ναβατείας M; oben S. 335, 9 Βαταναίας, aber haer. 19, 1, 2 u. 10; S. 217, 21 u. 219, 7 15 Κωχάβων V M | vor ἐν τῇ + τῆς M | γῆς M 18 vor καλοῦσι | οὐτοι Μ 19 καὶ οὐχὶ ἐκκλησίαν] am Rande beigesetzt Vcorr < M 20 ἑνί τινι aus ἑνί τω V ἐν τῷ M | ἐπιτρέπουσι Vcorr | συναφείας aus συγγραφὰς Vcorr 22 ἐπιτρέπουσιν < M πάντα γὰρ — ἐφίεται hinter ἑβδόμου γάμου (Z. 23) verwiesen Vcorr 24 Μωυσέα *] Μωυσῆν V M 25 οὐδὲν δὲ ὄντα < M 26 οὐκέτι < περὶ Ἠσαΐαν καὶ Ἰερεμίαν, Δανιὴλ καὶ Ἰεζεκιήλ, Ἠλίαν τε καὶ Ἐλισσαῖον ἀθετοῦσιν· οὐ γὰρ συντίθενται, βλασφημοῦντες τὰς αὐτῶν προφητείας, ἀλλὰ μόνον τὸ εὐαγγέλιον δέχονται. τὸν δὲ Χριστὸν προφήτην λέγουσι τῆς ἀληθείας καὶ Χριστόν, υἱὸν <δὲ> θεοῦ κατὰ καὶ κατὰ συνάφειαν ἀναγωγῆς τῆς ἄνωθεν πρὸς αὐτὸν γεγενημένης τοὺς δὲ προφήτας λέγουσι * συνέσεως", "candidate_score": 0.626368, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_112", "bdc_text": "Anfang 1526 nahm er mit Sebastian Hofmeister in zürcherischem Auftrag am Religionsgespräch von Ilanz ( Kt .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2261", "psc_text": "U 18 καὶ Ἰσαὰκ] Ἰσαὰκ δὲ U 19 τάττοι Μ 23 εὑρέθη U 26 γεννηθὲν < U | ἁγίου ἐστιν Μ 27 οὕτως U 28 τῶν < U ἵνα πληρωθῇ τὸ ῥηθὲν ὑπὸ κυρίου διὰ τοῦ προφήτου λέγοντος· ἰδοὺ ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ ἴξει, καὶ τὰ ἑξῆς. καὶ ἐγερθείς, φησίν, ἀπὸ τοῦ ὕπνου ἐποίησεν οὕτως ὁ Ἰωσὴφ καὶ παρέλαβε τὴν γυναῖκα αὐτοῦ, καὶ οὐκ ἐγίνωσκεν αὐτήν, ἔως οὗ ἔτεκε τὸν υἱὸν αὐτῆς τὸν πρωτότοκον, καὶ ἐκάλεσε τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν. τοῦ δὲ Ἰησοῦ γεννηθέντος, φησίν, ἐν Βηθλεὲμ τῆς Ἰουδαίας ἐν ἡμέραις Ἡρῴδου τοῦ βασιλέως, ἰδοὺ μάγοι ἀπὸ ἀνατολῶν παρεγένοντο εἰς Ἱερουσαλὴμ λέγοντες, ποῦ ἐστιν ὁ τεχθεὶς βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων; εἴδομεν γὰρ τὸν ἀστέρα αὐτοῦ ἐν τῇ ἀνατολῇ καὶ ἤλθομεν προσκυνῆσαι αὐτῷ«. ποῦ οὖν ἡ πραγματεία τοῦ Ζαχαρίου, ποῦ τὰ τῷ Λουκᾷ πεπραγματευμένα; ποῦ ἡ ὀπτασία τοῦ ἀγγέλου; ποῦ ἡ προφητεία Ἰωάννου τοῦ βαπτιστοῦ; ποῦ ἡ τοῦ Ζαχαρίου ἐπιτίμησις, τοῦ μὴ", "candidate_score": 0.626257, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_66_68", "bdc_text": "Zwa XI 183-192 ; Otto Erich Strasser , Art. Myconius , in : RGG IV 1230 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1850", "psc_text": "115, 8–10 24–26 vgl. S. 115,11–13 1 ἡρμηνεύθη, ἡ auf Rasur Vcorr 3 τὰ περὶ]τὴν S. 115,5 3f ἐκδεδωμένου Μ 11 ἐπὶ*]περὶ V M ebenso S. 115, 9 | καθὼς S. 115,9] ὡς VM | κύριον S. 115,9] ὁ κύριος VM 18 ἐνβρεχεομένου V 26 θεὸς ζώντων S. 115, 12f 29 ἤδη zweimal geschrieben V, das erste getilgt V corr | <δὲ>* Σχόλιον νݲηݲ. Πάλιν παρέκοψε τό »θρὶξ ἐκ τῆς κεφαλῆς ὑμῶν οὐ μὴ ἀπόληται«. <Ἔλεγχος νݲηݲ> . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Σχόλιον νݲθݲ. Πάλιν παρέκοψε ταῦτα »τότε οἱ ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ φευγέτωσαν εἰς τὰ ὄρη« καὶ τὰ ἐξῆς, διὰ τὰ ἐπιφερόμενα ἐν τῷ ῥμτῷ »ἔως πληρωθῇ πάντα τὰ γεγραμμένα«. Ἔλεγχος νݲθݲ. Δοκεῖ λήθην κεκτημένος τοὺς ἅπαντας ἴσως αὐτῷ a ἀνοήτους εἶναι καὶ οὐκ οἶδεν", "candidate_score": 0.626245, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_51_53", "bdc_text": "Oswald Myconius ( Geißhüsler) , 1488-1552 , geboren in Luzern , besuchte die Schule in Rottweil , studierte 1510-1514 in Basel , wurde dort Lehrer zu St . Theodor , dann zu St . Peter , 1516 Schulmeister am Großmünsterstift in Zürich. Hier bemühte er sich mit Erfolg um die Wahl Zwinglis . Seit 1519 Schulmeister in Luzern , dort wurde er 1522 wegen seiner reformatorischen Gesinnung ausgewiesen", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_966", "psc_text": "διδάσκουσιν, κύημα πνευματικὸν γεγονὸς τῶν δορυφόρων τοῦ σωτῆρος — 4 zu Μεσότης als stehendem valentinianischen Ausdruck ür das Gebiet der untern Ogdoas vgl. Irenaeus adv. haer. I 5, 3; I 46 ’vey I 6, 4; I 5S Hippolyt refut. VI 32, 7; S. 161, 6 Wendland — 12 zu Πνεῦμα ἅγιον vgl. Irenaeus adv. haer. 1 2, 5; I 21 Harvey I 2, 6; I 22f τὸ δὲ ἓν Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐξισωθέντας αὐτοὺς πάντας ἐδίδαξε καὶ τὴν ἀληθινὴν ἀνάπαυσιν εἰσηγήσατο I 11, 1; I 101 καὶ τὸ Πνεῦμα δὲ 1 ποιοῦντος*] ποιῶν V M | τοῦ Αὐτοπάτορος * Dibelius] τοῦ (!) αὐτομήτορος V M 3 ἡ οὖν] Θην M | τριακαὰς M | τελειώσασα γάμον] τελείως ἄγαμον V 4 ἀνέδειξε *, vgl. S. 395, 6] ἀπέδειξε VM | Μεσότητος Dibelius vgl. S. 395, 8] Ἑνότητος V M 5 ἀχαρακτήρι///στα, α ausradiert V χαρακτηριαστὰ M | νοϊκοῦ *, vgl. Ζ.", "candidate_score": 0.626147, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_46", "bdc_text": "Gaspar Megander , Franciscus Franz Kolb , s. oben S. 215 , Anm. 54 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2349", "psc_text": "hinter μεινάντων *] hinter αὐτῶν MU 2 δευτέρᾳ + <τε>?* 3 [καὶ] * 2 οὔτε alle drei Mal M 4f ἀλλὰ τῶν—συνιέναι < U 6 λοιπὸν < U 7 Ναζαρὲθ Μ 8 σημείων + τοῦ τὴν ζηρὰν χεῖρα ἔχοντος καὶ τῆς πενθερᾶς Πέτρου τὴν ἴασιν U | ἀναγνῶναι U 9—12 τοῦ προφήτου—τὸν Ἰωάννην < U 9 ὅπου *] ὅθεν Μ 12 κατελθεῖν U 13 λοιπὸν κατῴκησεν < U | ὅτε + τότε U 14f ἐλθόντος—Γεννησαρὲθ < U 15 γενησαρὲθ Μ 16 τῶν εὐαγγελίων < U 16f πραγματείας] ἀληθείας U 18—22 τίοὖν— δύναμιν τῶν εὐαγγελίων < U 18 <τοπῖς> * 22 πῶς] γὰρ οὕτως U ὁ Ἰησοῦς εἰς Αἴγυπτον καὶ μετὰ τὴν φυγὴν ἐλθὼν κατέμεινεν εἰς Ναζαρέτ, εἶτα λαβὼν τὸ βάπτισμα ἀπῆλθεν εἰς τὴν ἔρημον καὶ μετὰ τοῦτα ἀνέκαμψε καὶ μετὰ τὸ ἀνακάμψαι ἤρξατο κηρύττειν. 18. τὸ δὲ εὐαγγέλιον τὸ εἰς ὄνομα Ἰωάννου, φαςί, ψεύδεται· μετὰ γὰρ τὸ εἰπεῖν ὅτι ὁ", "candidate_score": 0.626004, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_76_78", "bdc_text": "Bullinger muß ihn bereits 1523/24 in Zürich kennengelernt haben. - Lit. : Z VIII 372 , Anm. 12 ; HBLS II 247 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2621", "psc_text": "Verwechslung des Epiph. vorliegen, entweder mit Caracalla, den Epiph. Ἀντωνῖνος υἱὸς Σενήρον nennt, oder—was nach Z. 5 ff weniger wahrscheinlich ist—mit Elagabal (bei Epiph.=Ἀντωνῖνος). Zu letzterem würde freilich die Nachricht des Barhebraeus (chron. I 47 Abbeloos-Lamy) sachlich gut stimmen, daß Bardesanes im Jahr 533 (=221/2n. Chr.) gestorben sei, vgl. auch Porphyrius de abstin. IV 17; 256, 11 Nauck und de styge (bei Stobäus ecl. phys. I 3, 56; 37, 25 Meinecke) über das Zusammentreffen des Bardesanes mit der indischen Gesandtschaft an Elagabal – 3 Ἀβειδάν] vgl. den Awida im Buch der Gesetze der Lander S. 1 ff Epiph meint daher sicher diese Schrift, wie auch Theodoret haer. fab. I 22; Migne 83, 372 B/C ἐντετύχηκα δὲ κἀγὼ λόγοις αὐτοῦ . . κατὰ εἱμαρμένης γραφεῖσι. Wenn Eusebius dieselbe Schrift als ὁ πρὸς Ἀντωνῖνον (=Mark Aurel) ἱκανώτατος αὐταῦ περὶι εἱμαρμένης διάλογος bezeichnet (h. e. IV 30, 2; S. 392, 21 f Schwartz),", "candidate_score": 0.625995, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_165_167", "bdc_text": "im Mandat vom 8 . März 1529 aufgestellt , s. de Quervain 43 f; Köhler , Ehegericht I 319 f. Das Gericht setzte sich aus folgenden Mitgliedern zusammen :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2006", "psc_text": "καλούμενοι. κατὰ πάντα μὲν οὖν κατὰ τὸν Μαρκίωνα δογματίζει, κέχρηται δὲ ὡς ὁ εἰς ἡμᾶς ἐλθὼν λόγος καὶ ἡ περὶ αὐτοῦ ἔμφασις *. ἀρχαίων γὰρ τούτων ὄντων καὶ θᾶττον κατασβεσθέντων δυσχερὴς γεγένηται ἡμῖν, ὡς ἀληθῶς ἔστιν εἰπεῖν, ἡ κατ᾿αὐτοὺς ἔρευνα. ἃ δὲ ἀπὸ μέρους ἔγνωμεν τῶν αὐτοῦ ἔστι τάδε. μετὰ τὸ συστῆναι δῆθεν ἕτερον μὲν τὸν δημιουργὸν καὶ κριτὴν καὶ δίκαιον, ἕτερον δὲ τὸν ἀγαρὸν ὡσαύτως καὶ ἕτερον τὸν πονηρόν, βούλεται χρῆσθαι καὶ μαρτυρίαις τισὶ κατὰ τὸν Μαρκίωνα κατὰ τὴν αὐτοῦ ὑπόνοιαν ἀπὸ τῆς τῶν προφητῶν γραφπῆς, φημὶ δὲ τῷ »μάταιος ὁ δουλεύων κυρίῳ« καὶ τῷ εἰρημένῳ »ἀντέστησαν θεῷ καὶ ἐσώθησαν«. τέλεον δὲ οὗτος παρὰ τὴν τοῦ διδασκάλου αὐτοῦ διδασκαλίαν ἀπαρνεῖται τὸν γάμον καὶ ἁγνείαν ἀσκεῖ, οὑ δἰ ἁγνείαν ἀλλ᾿ἴνα ἀθετήσῃ τὰ ἔργα τοῦ δημιουργοῦ, διδάσκων μὴ συνάπτεσθαι γάμῳ – »ἀφ᾿οὗ γάμος, εὐθηνία« φησί »διὰ τῆς παιδοποιίας ἐν κόσμῳ τῷ δημιουργῷ γίνεται« – πρὸς ἀντίθεσιν τῆς τοῦ δημιουργοῦ καὶ κτιστοῦ", "candidate_score": 0.625938, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_165_167", "bdc_text": "im Mandat vom 8 . März 1529 aufgestellt , s. de Quervain 43 f; Köhler , Ehegericht I 319 f. Das Gericht setzte sich aus folgenden Mitgliedern zusammen :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2802", "psc_text": "τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἀσκήσεως εἰς ὑπερηανίαν κατὰ τῶν ἀφελέστερον βιούντων ἐπαιρομένους τε καὶ παρὰ τὰς γραφὰς καὶ τοὺς ἐκκλησιαστικοὺς κανόνας [καὶ] νεωτερισμοὺς εἰσάγοντας· ἡμεῖς τοιγαροῦν καὶ παρθενίαν μετὰ ταπεινοφροσύνης θαυμάζομεν καὶ ἐγκράτειαν μετὰ σεμνότητος καὶ θεοσεβείας γινομένην ἀποδεχόμεθα, καὶ ἀναχώρησιν τῶν ἐγκοσμίων πραγμάτων μετὰ ταπεινοφροσύνης ἀποδεχόμεθα, καὶ γάμου συνοίκησιν σεμνὴν τιμῶμεν καὶ πλοῦτον μετὰ δικαιοσύνης καὶ εὐποιίας οὐκ ἐξουθενοῦμεν Cyrillus Hieros. cat. 4, 25; Migne 33, 488 A M U 1 κατὰ θάτερον U 6 <στήσεται ὅτι> * 8 στήσεται < U 9 ἄχρις U 10 καὶ κατὰ θεὸν ὁ γάμος < U | * etwa <αὐτοὶ καὶ> * 13 οὐ < M 14 ποτε < Μ 15 διὰ2 < U 18 ἀλλ᾿ U 19 οὐκ ἐπαίρεται U 20 ἐκ < Μ | ὅπερ *] ὅπως Μ U 21 ἐπαρκέσειεν *] ἐπαρκέσαιεν Μ ἐπαρκέσαι U »ὁ γὰρ ἐσθίων τὸν μή ἐσθίοντα μὴ ἐξουθενείτων, καὶ ὁ μὴ ἐσθίων τὸν ἐσθίοντα μὴ", "candidate_score": 0.625902, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_32", "bdc_text": "Proinde , si quid tum scripseras , quod me vel Megandrum Kaspar Megander ( Großmann ) , s. oben [Nr. 39 ] S. 214 f , Anm. 53 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_887", "psc_text": "δηλοῖ δὲ M 22 χονδρ<ί>ον * | ἐκ oben hinein Veorr < M 27 πλὴν] πρὶν V 28 ἡ < M 29 διὰ aus παρὰ hergestellt V 30 τὴν . . . συνήθειαν aus τῆς . . . συνηθείας Vcorr »καινοῦ« διὰ τὸ καινὸν τῆς παρθένου | καὶ ἄχραντον, <«μεγάλου«> μεγάλη γὰρ ὡς Μῶς Μαριὰμ ἡ ἁγία παρθένος ἐνώπιον θεοῦ καὶ ἀνθρώπων. πῶς γὰρ οὐκ ἂν εἴποιμεν ταύτην μεγάλην, χωρήσασαν τὸν ἀχώρητον, ὃν οὐρανὸς καὶ γῆ χωρεῖν οὐ δύνανται; αὐτὸς δὲ ἀχώρητον, ὢν κατὰ ἰδίαν προαίρεσιν καὶ εὐδοκίαν ἐχωρήθη, βουλόμενος καὶ οὐ κατὰ ἀνάγκην. διὸ μέγας ὁ τόμος καὶ καινός· μέγας διὰ τὸ θαῦμα, καινὸς ὅτι παρθένος. καὶ γράψον«, φησίν, »ἐν αὐτῷ γραφίδι ἀνθρώπου«, καὶ οὐκ εἶπεν· γράψει ἐν αὐτῷ τις γραφίδι ἀνθρώπου, οὐδὲ εἶπεν· γράψει ἐν αὐτῷ ἄνθρωπος, ἵνα μὴ εὕρῃ πρόφασιν ὁ Ἐβίω. εἰ γὰρ εἶπε· γράψει ἐν αὐτῷ ἄνθρωπος, εἶχεν εἰπεῖν ὅτι ἄνθρωπος Ἰωσὴφ ἔσπειρεν καὶ ἐκ", "candidate_score": 0.625879, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_161", "bdc_text": "- Diese Forderung wurde in der Eingabe vom 5 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_3043", "psc_text": "Besserung S. 5 ἐπεκτικαὶ U | τοῦ ἀδικεῖν] der Unzucht S | τοῖς κολαζομένοις] den Sündigenden S 6 ἀδικήδει U | αὐτῷ] αὐτὸ M 6f πρὸς τὸ ἀδικεῖν] zur Vollbringung S 8 διὰ τὸν δεσμὸν M | ψυχῇ διὰ δεσμὸν αὐτὸ καὶ καὶ πέδας εῖναι, ἵνα μὴ αἰώνιοι Πιώμεθα κατάκριτοι δεσμῶται κατ6 αὐτοὺς φθορᾶς, ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ φωτὸς ἐσόμενοτ. λελυμένου γὰρ ἱκανῶς καὶ ἐξελεγχθέντος τοῦ λόγου, ἐν ᾦ »δεσμὸν τῆς ψυχῆς« ὡρίσαντο εἰναι τὶν σάρκα, λέλυται καὶ τό· »ἵνα μὴ δεσμῶται δε’ αὐτὴν ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ φωτὸς — ἢν ἀπολαμβάνωμεν — ἐσόμεθα, διὰ τοῦτο οὐκ ἀναστήδεται«. Ποταπὸν γὰρ λοιπὸν εἰς πειθὼ τοῖς δυσχεραίνουσιν ἔτερον ἀλή- θευμα χρὴ δεικνύναι τῶν εἰρημένων ἀναρέστερον, οὖ ἀνέξονται; ἀλλὰ ταύτην μὲν αὐτῶν τὴν φιλονεικίαν καὶ ἐκ τούτων ἄν τις καἰ ἐξ ἐτέρων ἐλέγχοι πλειόνων. ἀποδείξομεν γὰρ ἐν τοὶς ἐξῆς προβαίνοντος τοῦ λόγου φύσεως ἀληθεύμασι καὶ οὐκ εἰκασίαις μήτε τὸν ’Ιερεμίαν »δεσμίους« ἠμᾶς »γῆς«", "candidate_score": 0.625864, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_122_124", "bdc_text": "AZürcherRef 1414. 1714 , S. 733 ; Pfarrerbuch 566 ; LL XVIII 368 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1839", "psc_text": "Luk. 17, 12. 14 Vgl. Luk . 4, 27 V M 3 vgl. S. 113, 12 f 6—8 vgl. S. 113, 13 f 19 f vgl. S. 113, 15 f 26—30 vgl. S. 113, 17—114, 2 3 ὅδε Zahn] ὦδε V M ebenso S. 113, 12 7 ἐκ S. 113, 14 ] ἀπὸ V M 8 ἀκούοσυιν M u. S. 113, 14 9 καὶ ὡς auf Rasur V corr 11 οὐκ aus οὐχ V corr 13 προφητῶν *] προφήταις V M; προφήταις ὑπακούσας Jül.. 19 ὅτι S. 113, 15] VM | ὃ] ὧ V 29 ἐκαθα////ρίσθη///, α//// aus αι, am Schlub wohl Σαν wegradiert V corr Ἔλεγχος μݲνݲ. Καὶ ἐνταῦθα προφήτην τὸν Ἐλισσαῖον καλεῖ ὁ κύριος καὶ ἑαυτὸν πληροῦντα τὰ ἱσοτύπως παρ᾿ἐκείνου προγεγενημένα, ἵνα ἐλέγξῃ Μαρκίωνα καὶ πάντας τοὺς ἀθετοῆντας θεοῦ προφήτας. Σχόλιον μݲθݲ. »Ἐλεύσονται ἡμέραι, ὅταν ἐπιθυμήσητε ἱδεῖν μίαν τῶν ἡμιρῶν τοῦ υἱοῦ ἀνθρώπου«. Ἔλεγχο μݲθݲ Ελ ἡμίρας ἀριθμεῖ", "candidate_score": 0.625759, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_23_25", "bdc_text": "SBB IV 214-216 ; Feller 138 ; Blösch , Art. Niklaus von Wattenwyl , in :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_477", "psc_text": "148, 18 Schmidt ich bin sie u. sie sind ich Dieterich Abraxas S. 196, 17 σὺ γὰρ εἶ ἐγὼ καὶ ἐγὼ av; die hermetischen Stellen bei Reitzenstein Poimandres S. 21 vgl. S. 236 ff V Μ 1 βρῶμα, βρ V corr Ι γνώσεως + ὡς M 2 * etwa <τὴν κακόβλαστον *, vgl. haer. 31, 1, 6; 32, 1, 1; 66, 32, 1 3 καὶ 2] ἢ M Ι 3 f ἴσα εἴη] ἴσασιν M 6 vor ὑποσπορὰ noch einmal ἡ hineingeflickt V corr 7 μαρτυριῶν καὶ ὀπτασιῶν Y 11 καὶ ἐγὼ — σὺ ἐγώ noch einmal wiederholt V 14 ἐξέστρεψε Μ μωABBREVρὰ, ein Buchstabe ausradiert V 15 ἔστι] ἔτι M 17 τούτω V 19 2 Buchstaben ausradiert V ἐξηγούμενοι Μ γνῶσιν συνεζευγμένοι τῇ τοῦ Νικολάου αἱρέσει τῆς ἀληθείας ἐκκπεπτωκασιν, οὐ μόνον τὸν νοῦν τῶν πεισθέντων αὐτοῖς ἐκτρέψαντες, ἀλλὰ καὶ τὰ σώματα καὶ τὰς ψυχὰς δουλώσαντες πορνείᾳ καὶ πολυμιξίᾳ· αὐτὴν", "candidate_score": 0.625704, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_78_80", "bdc_text": "HBLS II 247 ; Oskar Eberle , Art. Binder , in : NDB II 243 , mit weiterer Lit. , Collinum Rudolf Collin ( Clivanus , Am Bühl , Zum Bühl) , 1499-1578 , geboren in Gundolingen ( Kt .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2439", "psc_text": "S. 297, 2ff manches dunkel. Leidlich verständlich sind die mittler Glieder. τετρὰς ἐπιφώσκουσα δωδεκάτη νυκτερινὴ πρὸ δεκαπέντε καλανδῶν Ἀπριλλίων muß wohl heißen: die Nacht vom Dienstag auf den Mittwoch ist die Nachthälfte der δωδεκάτη des Mondes, der Tag ist = XV kal. Apr. Das stimmt zur gewohnten Rechnung des Epiph. Ebenso erledigen sich die nächsten Angaben: die πέμπτη, der Donnerstag, ist die Taghälfte der ιγݲ, die Nacht des Donnerstags gehört zur ιδݲ, der Tag ist = XIV kal. Apr. Vor ein Rätsel stellt jedoch der Anfang und der Schluß. Wenn Epiph. mit den Vor Worten beginnt: αυλλαμβάνεται δὲ τῇ αὐτῇ αὐτῇ τρίτῃ ὀψέ, ἥτις ἦν ἑνδεκάτη τῆς σελήνης νυκτερινὴ πρὸ δεκαὲξ καλανδῶν Ἀπριλλίων, so ist die hier gegebene Bestimmung des Mondalters mit der sonstigen Rechnung des Epiph. schlechthin unverträglich. Denn die Τρίτη ὀψέ d. h. die Nacht vom Dienstag auf den Mittwoch ist nicht die Nachthälfte von ιαݲ, sondern von", "candidate_score": 0.625492, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_165_167", "bdc_text": "im Mandat vom 8 . März 1529 aufgestellt , s. de Quervain 43 f; Köhler , Ehegericht I 319 f. Das Gericht setzte sich aus folgenden Mitgliedern zusammen :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2795", "psc_text": "αὐτοὶ U 14 καταρῶν + δογμάτων Μ 15 γάμον] νόμον U | παρήλλακται δὲ + καὶ Μ 18 <παρ᾿>* 20 ἀνωτάτω λεγομένοις U πραγμάτων. καὶ οἱ μὲν Καθαροὶ ταῖς ῥηταῖς μόνον γραφαῖς κέχρηνται, οὗτοι δὲ ταὶς λεγομέναις Πράξεσιν Ἀνδρέου τε καὶ Θωμᾶ τὸ πλεῖστον ἐπερενδονται, παντάπασιν ἀλλότριοι τοῦ κανόνος τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ὑπάρχοντες. Εἰ γὰρ βδελυρός ἐστιν ὁ γάμος, ἄρα ὅλοι ἀκάθαρτοι ὑπάρχουσι <οἱ> διὰ γάμου γεγεννημένοι.καὶ εἰ μόνον τυγχάνει ἡ ἁγία θεοῦ ἐκκλησία τῶν τῷ γάμῳ ἀποταξαμένων, οὐκέτι ὁ γάμος ἐκ θεοῦ ὑπάρχει. καὶ εἰ οὐχ ὑπάρχει, ἡ πᾶσα παιδοποιουμένη ὑπόθεσις ἀλλοτρία ὑπάρχει θεοῦ, καὶ εἰ ἀλλοτρία ὑπάρχει θεοῦ ἡ παιδοποιουμένη ὑπόθεσις. ἄρα καὶ αὐτοὶ ἀλλότριοι θεοῦ ὑπάρχουσιν ἀπὸ τοιούτων γεγεννημένοι. ποῦ τοίνυν τὸ εἰρημένον ὅτι »ἃ ὁ θεὸς συνέζευξεν, ἄνθρωπος μὴ χωριζέτω;« |τὸ μὲν γὰρ ἐπάναγκες † χωρίζειν [ἀπὸ] D 565 ἀνθρώπου ὑπάρχει, τὸ δὲ μετὰ προαιρέσεως ἐγκρατεύεσθαι οὐκ ἀνθρώπου ἔδειξεν, ἀλλὰ θεοῦ τὸ ἔργον. καὶ ἔχει μὲν ἡ", "candidate_score": 0.625412, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_158_160", "bdc_text": "zum Ausdruck s. SI II 1375 ) . Den Erlaß der «Fastnacht- H ühner» hat das Landvolk bereits 1528 verlangt ( s. de Quervain 92 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2224", "psc_text": "βούλονται ἄγειν τὸ Πάσχα ὁποίᾳ δἂν ἐμπέσῃ ἡ τεσσαρεσκαιδεκάτη τῆς σελήνης· οἱ δὲ ἐν τῇ Καππαδοκίᾳ τὴν αὐτὴν μίαν ἡμέραν τὴν πρὸ 4 vgl. Lev. 23,5 Num. 9,4f u. Deut. 27,26; dazu Hippolyt refut. VIII 18, 1; S. 237, 18f Wendland — 7 vgl. Lipsius, Die Pilatusakten2 1886 S. 26f. Der 25. März, die julianische Nachtgleiche, als Todestag Christi schon bei Hippolyt, Ostertafel u. in Dan. IV 23; S. 242,6; Bonwetsch Tertullian adv. Jud. 8 — 9 vgl. Polykrates bei Eusebius h e. V 24,6; S. 492,6ff Schwartz οὗτοι πάντες ἐτήρησαν τὴν ἡμέραν τῆς τεσσαρεσκαιδεκάτης τοῦ πάσχα κατὰ τὸ εὐαγγέλιον . . ., ὅταν ὁ λαὸς ἤρνυεν τὴν ζύμην Hippolyt refut. VIII 18, 1; S. 237, 16ff Wendland συνιστάνουσι δεῖν τὸ πάσχα τῇ τεσσαρεσκαιδεκάτῃ τοῦ πρώτου μηνὸς φυλάσσειν κατὰ τὴν τοῦ νόμου διαταγήν, ἐν ᾗ ἂν ἡμέρᾳ ἐμπέσῃ Ps. Tertullian adv. omn. haer. 8 pascha enim dicit (Blastus) non aliter", "candidate_score": 0.625306, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_159_161", "bdc_text": "Den Erlaß der «Fastnacht- H ühner» hat das Landvolk bereits 1528 verlangt ( s. de Quervain 92 ) . - Diese Forderung wurde in der Eingabe vom 5 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_187", "psc_text": "die Überschrift erst zwischen πράττουσι u. μόνοι Z. 6 5 Γορθηνοὶ U | τε < U | δὲ < U 6 Δωσίθεοι 9 πάσχα G 10 ἡμέραν μίαν *] ἡμέρας μιᾶς GUM 13 κατὰ Δοσιθέων ἀπὸ Σαμαρειτῶν τετάρτης (τετάρτη V), τῆς δὲ ἀκολουθίας ιݲγݲ η M) V G Μ κατὰ τετάρτη αἵρεσις ἀπὸ Σαμαρειτῶν, τρισκαιδεκάτη δὲ τῆ ἀκολουθία U 14 Δωσίθεοι VGM | πολλοὺς + τοὺς U 15 πολιτείαις M ἀπέχονται, ἀλλὰ καί τινες αὐτῶν ἐγκρατεύονται ἀπὸ γάμου μετὰ τὸ † βιῶσαι, ἄλλοι δὲ καὶ παρθενεύουσιν· ὡσαύτως τε περιτομὴν καὶ σάββατον καὶ τὸ μὴ θιγγάνειν τινὸς διὰ τὸ βδελύττεσθαι πάντα ἄνθρωπον ὁμοίως ἔχουσι. νηστείας δὲ τοὺς αὐτοὺς φυλάττειν καὶ ἐξασκεῖσθαι εἰσάγει ὁ λόγος. ἡ δὲ πρόφασις τοῦ τὸν δοσίθεον φρονῆσαι ταῦτα αὕτη· οὗτος συνεμίγη ἀπὸ Ἰουδαίων ὁρμώμενος εἰς τὰ τῶν Σαμαρειτῶν ἔθνη, ἐν παιδεύσει δὲ <τῇ> κατὰ τὸν προήκων δευτερώσεσί τε ταῖς παρ’ αὐτοῖς, θηρώμενος δὲ τὰ πρωτεῖα καὶ ἀποτυχὼν", "candidate_score": 0.625211, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_50", "bdc_text": "Konrad Pellikan , s. oben [Nr. 37 ] S. 201 f , Anm. 11 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_417", "psc_text": "ἄνωθεν καταβεβηκότος Βασιλείδου καὶ τὰ ἄνω σαφῶς κατοπτεύσαντος, μᾶλλον δὲ ἄνωθεν πεπτωκότος ἀπὸ τοῦ τῆς ἀληθείας σκοποῦ, ὅτι εἰ οὗτος ὁ οὐρανὸς ὑπὸ τῶν κατ᾿ αὐτὸν ἀγγέλων γεγένηται, αὐτοὶ δὲ ὑπὸ τῶν ἀνωτέρω καὶ οἱ ἀνωτέρω ὑπὸ τῶν ἔτι ἀνωτέρω, ἄρ οὐν ἡ ἄνω Δύναμις, ἡ καὶ Ἀβρασὰξ καλουμένη, εὑρεθήσεται ἡ τὰ πάντα πεποιηκυῖα καὶ ἡ αἰτία τῶν ὄντων πάντων, καὶ οὐδὲν δίχα αὐτῆς [τι] γεγενῆσθαι εὑρεθήσεται, ὁπότε αὐτὴ τὸ αἴτιον καὶ τὸ πρῶτον ἀρχέτυπον παρ᾿ αὐτῶν καταγγέλλεται, καὶ τὸ λεγόμενον παρ᾿ αὐτοῖς τοῦ κόσμου τούτου 14–16 vgl. Pistis Sophia c. 132; S. 224, 7 ff Schmidt — 19 vgl. Irenaeus adv. haer. II 35; Ι 383 Harvey — 21 f vgl. haer. 23, 4, 5; S. 252, 18ff V Μ 5 μαθήμασι, μα u. μασι auf Rasur V corr μαθητικοῖς M | διαιρεῖ////, ν wegradiert V 7 οἱ oben hineingeflickt V 8 [πεπλανημένης] *, (doppelte Lesart) 11–12 ἀριθμὸν —", "candidate_score": 0.625202, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_140_142", "bdc_text": "Anshelm VI 126 , 9-11 ; de Quervain 175ff) . Trotzdem ging die Obrigkeit im sogenannten Kappeler Brief auf die Eingaben der Landschaft ein ( s.", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2878", "psc_text": "τῆς γῆς. ὡς »ὁ Ἄβελ ἦν ποιμὴν προβάτων, Κάϊν δὲ ἐργαζόμενος τὴν γῆν«. εἰ δὲ γεωργεῖ τις τὴν γῆν, ὡς ὁ Νῶς, ὃς »ἐγένετο ἀνὴρ γεωργὸς καὶ ἐφύτευσεν ἀμπελῶνα«, οὐκ ἐφύτεθσεν, ἵνα βότρυν μὴ ἐνέγκῃ, ἀλλ᾿ ἐφύτευσε »καὶ ἔπιεν ἐκ τοῦ καρποῦ αὐτοῦ καὶ ἐμεθύσθη«, ὡς γέγραπται. <ἐξ>ῆν δὲ συγγνώμην τῷ γλεριβτθ ἀπονεῖμαι. εὐάρεστος γὰρ τῷ θεῷ ὑπάρχων οὐ διὰ ἀσωτίαν τὴν μέθην ὑπέστη, ἀλλὰ λύπῃ φερόμενος τάχα ἐκεκάρωτο καὶ μὴ φέρων ἐξ ἀμφοτέρων διὰ τὸ ἀσθενὲς καὶ γηραλέον ἀσθενείᾳ ὑπέπεσεν, οὑχ ἵνα χλευασθῇ ὑπὸ τοῦ τέκνου. ὁ δὲ καταγελάσας ἑαυτῷ εἴληφε τὴν κατάραν, ἵνα κολάζωνται οἱ ἐνσκήπτοντες τοῖς πατράσιν αὐτῶν ὅβριν καὶ οἱ ἐν ἡμῖν διαλογισμοὶ ἐπεγειρόμενοι κατὰ τῆς τοῦ θεοῦ γνώσεως καὶ καλῶς τεταγμένης διατάξεως. 4. Εἰ γὰρ καξὶ οὐ δεδόξασται ὁ γάμος ὡς ἡ παρθενία, ὑπὲρ αὐτὸν δὲ ὑπάρχει ἠ παρθενία (παρθενία δὲ ἀληθεύουσα ἔνδοξος καὶ ἐνάρετος κέκληται, οὐ μεμολυσμένη), καὶ ὁ γάμος δὲ σεμνός, <εἴ τις>", "candidate_score": 0.625094, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_32", "bdc_text": "Proinde , si quid tum scripseras , quod me vel Megandrum Kaspar Megander ( Großmann ) , s. oben [Nr. 39 ] S. 214 f , Anm. 53 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_888", "psc_text": "μέγας διὰ τὸ θαῦμα, καινὸς ὅτι παρθένος. καὶ γράψον«, φησίν, »ἐν αὐτῷ γραφίδι ἀνθρώπου«, καὶ οὐκ εἶπεν· γράψει ἐν αὐτῷ τις γραφίδι ἀνθρώπου, οὐδὲ εἶπεν· γράψει ἐν αὐτῷ ἄνθρωπος, ἵνα μὴ εὕρῃ πρόφασιν ὁ Ἐβίω. εἰ γὰρ εἶπε· γράψει ἐν αὐτῷ ἄνθρωπος, εἶχεν εἰπεῖν ὅτι ἄνθρωπος Ἰωσὴφ ἔσπειρεν καὶ ἐκ σπέρματος ἀνδρὸς ἐγεννήθη Χριστός. τῷ δὲ Ἠσαΐᾳ πρὸ ἑπτακοσίων πεντήκοντα τριῶν ἐτῶν πλείω ἐλάσσω ἔλεγε »γράψον«, ἴνα ἀπὸ τοῦ καιροῦ τοῦ διαστήματος ὀφθῇ πᾶσιν ἡ ἀλήθεια, ὅτι οὐδεὶς ἠδύνατο πρὸ ἑπτακοσίων πεντήκοντα τριῶν ἐτῶν σπεῖραι τὸν μέλλοντα γεννᾶσθαι. ἀρα οὐν μάτην λέγει τῷ προφήτῃ »γράψον«; οὐχί, ἀλλὰ ἴνα δείξῃ τὸ πνεῦμα τὸ ἄγιον τὸ ἐν τῷ προφήτῃ, αὐτὸ ἐνεργητικὸν γινόμενον τῆς συλλήψεως τῆς ἐνσάρκου Χριστοῦ παρουσίας ἐν ἀληθείᾳ· πνεῦμα γὰρ ἅγιον ἐπελεύσεται ἐπὶ σέ‘ φησὶν ὁ ἄγγελος Γαβριὴλ τῇ Μαρίᾳ καὶ τὰ ἑξῆς. τὸ δέ »γραφίδι ἀνθρώπου« τουτέστιν εἰκόνι ἀνθρώπου· »ἄνθρωπος γὰρ Χριστὸς Ἰησοῦς, μεσίτης δὲ θεοῦ καὶ ἀνθρώπων«, ἐπειδὴ", "candidate_score": 0.625056, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_57", "bdc_text": "Dezember 1531 Pfarrer zu St. Alban . Im August 1532 trat er die Nachfolge Oekolampads an.", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2621", "psc_text": "Verwechslung des Epiph. vorliegen, entweder mit Caracalla, den Epiph. Ἀντωνῖνος υἱὸς Σενήρον nennt, oder—was nach Z. 5 ff weniger wahrscheinlich ist—mit Elagabal (bei Epiph.=Ἀντωνῖνος). Zu letzterem würde freilich die Nachricht des Barhebraeus (chron. I 47 Abbeloos-Lamy) sachlich gut stimmen, daß Bardesanes im Jahr 533 (=221/2n. Chr.) gestorben sei, vgl. auch Porphyrius de abstin. IV 17; 256, 11 Nauck und de styge (bei Stobäus ecl. phys. I 3, 56; 37, 25 Meinecke) über das Zusammentreffen des Bardesanes mit der indischen Gesandtschaft an Elagabal – 3 Ἀβειδάν] vgl. den Awida im Buch der Gesetze der Lander S. 1 ff Epiph meint daher sicher diese Schrift, wie auch Theodoret haer. fab. I 22; Migne 83, 372 B/C ἐντετύχηκα δὲ κἀγὼ λόγοις αὐτοῦ . . κατὰ εἱμαρμένης γραφεῖσι. Wenn Eusebius dieselbe Schrift als ὁ πρὸς Ἀντωνῖνον (=Mark Aurel) ἱκανώτατος αὐταῦ περὶι εἱμαρμένης διάλογος bezeichnet (h. e. IV 30, 2; S. 392, 21 f Schwartz),", "candidate_score": 0.624996, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_163_165", "bdc_text": "et officiis servilibus dominis suis nobilibus praestandis Auch diese radikale Forderung wurde offenbar fallengelassen. , tertio ut forum illud iudiciale , quo matrimonii causae discutiuntur , abrogeturDas Chorgericht wurde am 29 . Mai 1528 ins Leben gerufen und eine Ordnung des «Chor- und Ehegerichts » im Mandat vom 8 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_797", "psc_text": "προλαβοῦσιν ὅτι θυσιῶν ὀρέγεται ὁ θεὸς ἴφη· ὁ θεὸς ἔλεος θέλει κτἑ. (Matth. 9, 13) III 24; S. 42, 28 III 26; S. 43, 17; auch III 51; 51; S. 50, ff τὸ Τε καὶ εἰπεῖν αὐτὸν »οὐκ ἦλθον καταλῦσαι τὸν νόμον« καὶ φαίνεσθαι αὐτὸν καταλύοντα σημαίνοντος ἦν ὅτι ἃ κατέλυεν οὐκ ἦν τοῦ νόμου — 12ff unter Ἰάκωβος ist sicher nicht der Erzvater gemeint — dieser würde Ἰακὼβ ßen sondern der Apostel (vgl. S. 364, 18). Daher kann die hier gemeinte Schrift nicht mit der slavisch erhaltenen »Leiter « (Bonwetsch Nachr. d. Gott. Ges. 1900 S. 76 76ff; dazu ürer, Gesch. d. Jüd. Volkes IIi4 370) zusammenfallen. — Titel ἀναβαθμοὶ vgl. dement. Recogn. IV 36 hie ergo vobis sit primus gradus ex tribus, qui gradus triginta ex sc gignit mandata, secundus vero qui sexaginta, tertius qui centtini, sieut alias (!) vobis de bis plenius exponeinus. — Zum Inhalt vgl.", "candidate_score": 0.624938, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_32", "bdc_text": "Proinde , si quid tum scripseras , quod me vel Megandrum Kaspar Megander ( Großmann ) , s. oben [Nr. 39 ] S. 214 f , Anm. 53 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_214", "psc_text": "τὸν μὲν διὰ τὰ ἁμαρτήματα δίκην ἀπαιτεῖσθαι, τὸν δὲ ἔπαινον ἀπεκδέχεσθαι διὰ τὸ εὖ πεπραχέναι ὥρισται καθ᾿ ἑκατέρων τὸ διάφορον. ὡς καὶ μιᾷ φωνῇ † δικαίᾳ λέγειν συντόμῳ ἀληθείᾳ 12 Hinweis auf eine verlorene Schrift des Epiph. — 13f vgl. haer. 5, 3, 1 ff; S. 184, 27 V Μ 1 σαρατάμ V | θεβουλά Μ | > ßmann] μωμοζάνη V μωμαζανὴ Μ (Archetypus μωζάνη) | ἀκραὰβ Μ | καὶ σὲτ Μ | δαδλί V | διγγίμ M 4 τελαα V τέλλα M | σήρ Μ 5 σαράτιν Μ | ἀρί] ἄρτι V ἀρί V corr 6 ἀκρο V ἀκραάβ | κεσὲ Μ | αἰγουκὲρων Μ | ὑδριχόον M | δαλι V 7 διγγίμ M 8 εἰς] εἰ Μ 9f φρενοβλαβῆ////, ν wegradiert V 11 ἀσυστατοῦσα M 19 δύναται + <ἅμα> ? * 21 κατὰ < V 22 [ὅτι] * 25 ἔχων Μ καὶ ὡς M | μιᾷ φωνῇ, zum", "candidate_score": 0.624934, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_122_124", "bdc_text": "AZürcherRef 1414. 1714 , S. 733 ; Pfarrerbuch 566 ; LL XVIII 368 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_828", "psc_text": "γὰρ αὐτοὺς μεμιάνθαι καὶ λαγνιστέρως πολλάκις πολλὰ πράττειν ἐπὶ τῆς γῆς, εἰς πεισμονὴν τῆς ἑαυτῶν πληροφορίας τῷ ὕδατι δαψιλῶς χρῶνται, ἕνα δῆθεν ἑαυτοὺς ἀπατήσωσι, διὰ βαπτισμῶν ἔχειν τὴν κάθαρσιν νομίζοντες. καὶ ταῦτα εἰς τοὺς ἀποστόλους ἐμπαροινεῖν οὐκ αἰσχύνονται, καίτοι τοῦ κυρίου ἐλέγχοντος αὐτῶν τὴν κακοτροπίαν έν τῷ τὸν Πέτρον εἰρηκέναι, ὅτε ἦλθεν τοὺς πόδας αὐτοῦ νίψαι, ὅτι »οὐ μὴ νίψῃς τοὺς πόδας μου εἰς τὸν αἰῶνα«, καὶ τὴν ἀνθυποφορὰν ὑπὸ τοῦ σωτῆρος ἐξενεχθῆναι οτι »ἐὰν μὴ νίψω σου τοὺς πόδας, οὐκ ἔχεις μέρος μετ’ ἐμοῦ«, κἀκείνου πάλιν ἀνταποκρινομένου ὅτι »οὐ μόνον τοὺς πόδας, ἀλλὰ καὶ τὴν κεφαλήν«, τοῦ δὲ κυρίου πάλιν λέγοντος ὅτι 3 Luk. 1, 34 — 4 Luk. 1, 35 — 15 vgl. zu S. 352, 14 — 21 Joh. 13, 8 — 26 Joh. 13, 8 — 27 Joh. 13, 9 V M 1f χειριζομένου M 2 vor ὁ hineingeflickt ὡς Vcorr | > * 3 εὐθὺς", "candidate_score": 0.624605, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_111", "bdc_text": "außerdem wirkte er als Professor der Logik und Rhetorik , später auch der lateinischen Sprache .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1115", "psc_text": "Jesu lat. | μὴ < V εἴρηκε καὶ Χάριν καὶ Μονογενῆ καὶ Ἀλήθειαν καὶ Λόγον καὶ Ζωὴν καὶ Ἄνθρωπον καὶ Ἐκκλησίαν, κατὰ τὴν ἐκείνων ὑπόθεσιν περὶ τῆς πρώτης Ὀγδοάδος εἴρηκεν, ἐν ᾗ οὐδέπω Ἰησοῦς οὐδέπω Χριστός, ὁ τοῦ διδάσκαλος. ὅτι δὲ οὐ περὶ τῶν συζυγιῶν αὐτῶν 6 ἀπόστολος εἴρηκεν, ἀλλὰ περὶ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὅν καὶ Λόγον οἶδεν τοῦ θεοῦ, αὐτὸς πεποίηκε φανερόν. ἀνακεφαλαιούμενος γὰρ περὶ τοῦ εἰρημένου αὐτῷ ἄνω ἐν ἀρχῇ Λόγου ἐπεξηγεῖται »καὶ ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν«. κατὰ δὲ τὴν ἐκείνων ὑπόθεσιν οὐχ ὁ Λόγος ἐγένετο, ὅς Τε οὐδὲ ἦλθέν Ποτε ἐκτὸς Πληρώματος, ἀλλὰ ὁ ἐκ πάντων γεγονὼς καὶ μεταγενέστερος τοῦ Λόγου Σωτήρ. 29. Μάθετε οὖν, ἀνόητοι, ὅτι Ἰησοῦς 6 παθὼν ὑπὲρ ἡμῶν, 6 κατασκηνώσας ἐν ἡμῖν, οὗτος αὐτός ἐστιν 6 Λόγος τοῦ θεοῦ. εἰ μὲν γὰρ ἄλλος τις τῶι Αἰώνων ὑπὲρ τῆς ἡμῶν αὐτῶν σωτηρίας σὰρξ ἐγένετο, εἰκὸς ἦν περὶ ἄλλου", "candidate_score": 0.624583, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_117_119", "bdc_text": "und wurde 1552 Pate von dessen Enkelin Verena ( HBD 43 , 13 ) . - Lit. : Z VII 198 , Anm. 1 ; LL I 193f ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_268", "psc_text": "Yermengung der Angaben des Josephus u. des Africanus über den ßvater vater des Herodes. Nach erstercm (vgl. antt. XIYIO) ß dieser Antipatros, nach letzterem Herodes — 12 ff vgl. haer. 51, 22, 20 ff u. Eusebius Chronik aus dem Armenischen S. 59, 13 ff Karst S. 61, 25ff Hieronymus Chronik S. 160, Iff Helm — 18 Gen. 49, 10 GU M 1 καὶ αὐτὸς *, nach Cryptoferrat. Βα f. 156 r καὶ αὐτὸς δὲ υἱὸς ἀντιπάτρου ἐτύγχανεν] οὗτος τοῦ G U M | Ἀντίπα GU | ἤχθη] ἐλήφθη GU 2 Ἰουδαίων G 4 ἔμεινεν + ἐν GU 6 παιδὶ U αὐτῶν U 8 ἐφιλώθη U | † Δημητρίῳ] nach Jul. Africanus (Eus. h. e. I 7, 11; S. 58, 22 Schwartz) u. Eusebius (h. e. I 6, 3; S. 48, 19) üßte es Ὑρκανῷ ßen; aber auch Nie. Chon. u. der Cryptoferrat. haben Δημητρίῳ | ἐπὶ < M 9 Ἰουδαίας", "candidate_score": 0.624525, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_117", "bdc_text": "und wurde 1552 Pate von dessen Enkelin Verena ( HBD 43 , 13 ) . - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2621", "psc_text": "Verwechslung des Epiph. vorliegen, entweder mit Caracalla, den Epiph. Ἀντωνῖνος υἱὸς Σενήρον nennt, oder—was nach Z. 5 ff weniger wahrscheinlich ist—mit Elagabal (bei Epiph.=Ἀντωνῖνος). Zu letzterem würde freilich die Nachricht des Barhebraeus (chron. I 47 Abbeloos-Lamy) sachlich gut stimmen, daß Bardesanes im Jahr 533 (=221/2n. Chr.) gestorben sei, vgl. auch Porphyrius de abstin. IV 17; 256, 11 Nauck und de styge (bei Stobäus ecl. phys. I 3, 56; 37, 25 Meinecke) über das Zusammentreffen des Bardesanes mit der indischen Gesandtschaft an Elagabal – 3 Ἀβειδάν] vgl. den Awida im Buch der Gesetze der Lander S. 1 ff Epiph meint daher sicher diese Schrift, wie auch Theodoret haer. fab. I 22; Migne 83, 372 B/C ἐντετύχηκα δὲ κἀγὼ λόγοις αὐτοῦ . . κατὰ εἱμαρμένης γραφεῖσι. Wenn Eusebius dieselbe Schrift als ὁ πρὸς Ἀντωνῖνον (=Mark Aurel) ἱκανώτατος αὐταῦ περὶι εἱμαρμένης διάλογος bezeichnet (h. e. IV 30, 2; S. 392, 21 f Schwartz),", "candidate_score": 0.624482, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_57", "bdc_text": "Dezember 1531 Pfarrer zu St. Alban . Im August 1532 trat er die Nachfolge Oekolampads an.", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_77", "psc_text": "ἐπώ- 1f vgl. S. 178, 1f — 5 Cecrops als Anfänger des Götterdienstes bei den Griechen vgl. zu S. 163, 18 — 5 —8 aus Eusebius vgl. Chronik S. 42, 28 81, 30 Karst Hieronymns Chronik S. 16, 4 Helm — 14f vgl. Matth. 4, 18 —22 — 17 vgl. Gen. 17, 10ff — 19 vgl. S. 178, 1f; 3431 = 3332 + 99 Jahre Abrahams GU M 2 * nach Panarion anaceph. c. 3, 4; S. 163, 15 änze etwa <ἀπ’ δὲ καὶ Βαβυλωνίων καὶ Φρυγῶν ἄρχεται ὁ Ἑλληνισμός , τῶν ἀνθρώπων> * | ἐντεῦθεν U 4 * etwa <μετήνεγκαν αὐτὴν εἰς τὰ λοιπὰ ἔθνη> | δὴ] δὲ Μ 7 δὲ] τε G U | ἑκκαιδεκάτη *, nach Eusebius] ὀκτωκαιδεκάτη GUM 11 καθολικῆς + καὶ ἀποστολικῆς U 12 προφητῶν GU 13 Ε; * 14 ἀπετάσσετο *] ἀποτασσόμενος GUM | δὲ] * 16 ἔτι M 17 εἰς <δὲ> 18 am", "candidate_score": 0.624392, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_161", "bdc_text": "- Diese Forderung wurde in der Eingabe vom 5 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2086", "psc_text": "καὶ κάτω ἐπικουρίας; πῶς δὲ ἔσται τὰ ἀπὸ τοῦ φυράματος ἅγια, εἰ αὐτὸ τὸ φύραμα οὐκ ἔστιν ἅγιον, ὡς καὶ παρὰ τῷ ἁγίῳ ἀποστόλῳ ἐμφέρεται; ρεται; φάσκει γὰρ καὶ περὶ Εὔας ὁ αὐτὸς ἀπόστολος ὅτι »σωθήσεται διὰ τῆς τεκνογονίας, ἐὰν μείνωσιν ἐν πίστει καὶ δικαιοσύνῃ«. 4. Καὶ πολλὰ ἔστι περὶ τούτων λέγειν, ὡς παντί τῳ σύνεσιν κεκτημένῳ φανήσεται ἡ πρόχειρος βλασφημία καὶ ἐσκοτωμένη διάνοια τοῦ Τατιανοῦ καὶ τῶν ἀπ᾿ αὐτοῦ Τατιανῶν καλουμένων. παρὶ ὧν συντόμως διεξελθόντες τὰ κατ᾿ αὐτοὺς βλαβερὰ καὶ καωνώπων δικην 2 vgl. Joh. 9, 6 — 4 vgl. Ps. Tertullian carm. adv. Marc. II 207ff caeci a germine nati lumina quae nondum dederat cernendo peregit . . . ipse novi factor, veteris bonus ipse refector . . . quae defuerunt supplens — 12f vgl. Gen. 3, 19.23f — 18 Röm. 14, 9 — 20 vgl. Röm. 11,16 — 22 I Tim. 2,15 V M 5 der Satz", "candidate_score": 0.624334, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_46", "bdc_text": "Gaspar Megander , Franciscus Franz Kolb , s. oben S. 215 , Anm. 54 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1383", "psc_text": "θέλουσιν] λέγουσι Μ 2 καὶ < lat. 3 δὲ oben über Vcorr | Dind.] οὐδὲ YM Που lat. | τοῦ aus τῶν Vcorr | ὑπὸ Ausgg.] ἐπὶ V M ab lat. 4 παρεπινοουμένου] adinveiitus lat. | vor αὐτὸς wohl einzusetzen > * 5 vor τοῦ λόγου ein καὶ getilgt Vcorr 10 ευ] Dind. < lat.; τοὺς? ül. 14f — γράμματα < V 15 τοῦ διδασκάλου Dind. Oh.] τὰ διὰ τοῦ διδασκάλου M ebenso doch τὰ oben über Vcorr 16 lat. 18 σοι] ego lat. 19 ἐν τῷ τύπῶ] in typum lat. 20 καὶ < lat. 21 ἀπόκρισιν + dicens lat. 25 nach καὶ von 5 Buchstaben V 25f ὁμογηκέναι V ὁμολογηκέναι M 27f διὰ τοῦ] propter hoc lat. τοῦ μὴ ἀποκριθῆναι τοῖς εἰποῦσιν αὐτῷ »ἐν ποίᾳ δυνάμει τοῦτο ποιεῖς«, ἀλλὰ τῇ ἀντεπερωτήσει ἀπορῆσαι αὐτοὺς τὸ ἄρρητον τοῦ Πατρὸς ἐν τῷ <μὴ> εἰπεῖν δεδειχέναι αὐτὸν ἐξηγοῦνται. ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ εἰρηκέναι", "candidate_score": 0.624321, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_46", "bdc_text": "Gaspar Megander , Franciscus Franz Kolb , s. oben S. 215 , Anm. 54 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1745", "psc_text": "V M 4—21 vgl. S. 182, 13 f 156, 2ff. 13f. 21f 157, 1f. 9f3 17ff 1 <παρ᾿ αὐτῷ> * 2 <παρ᾿ αὐτῷ> * 3 <Τῆς> * | <παρ᾿ αὐτῷ> * 4 <μݲ> *, vgl. S. 182, 13 | hinter βάπτισμα + εἷς Χριστός S. 182, 13, aber vgl. Ζ. 22 6 <παρ᾿ αὐτῷ> * | δ] τετάρτης καὶ πρώτης (ᾱ Μ) VM; die an die Spitze Ζ. 7 gehörige Zahl ᾱ ist hieher heraufgerutscht 7 ὅτι ὁ S. 156, 2] διότι, VM 10 ἐλευθέρας S. 156, 14 V] ἐλευθερίας VM u. S. 156, 14 M 11 περιτεμνόμενος S. 156, 21 18 εἰδωλολατρεῖαι S. 157, 18 | φαρμακεῖαι S. 157, 18 19 φθόνοι S. 157, 19] φόνοι VM 19f ἃ προλέγω ὑμῖν < S. 157, 20 ζ. »Οἱ δὲ τοῦ Χριστοῦ τὴν σάρκα ἐσταύρωσαν σὺν τοῖς παθήμασις«. ηݲ. »Οὐδὲ γὰρ οἱ περιτεμνόμενοι αὐτοὶ νόμον φυλάσσουσιν«. <Τῆς> πρὸς Κορινθίους ᾱ ᾱ,", "candidate_score": 0.62427, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_47", "bdc_text": "ac Bertoldus Berchtold Haller , s. oben [Nr. 39 ] S. 205 , Anm. 1 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_68", "psc_text": "Karst Hieronymus Chronik S. 20, 13 Helm — 11 f Gen. 11 , 18.20 — 12 Beginn des Götzendienstes unter Seruch Hb. Jub. 11,4 — 6 Littmann; vgl. auch Suidas s. v. Σερούχ — 15 vgl. Ancoratus c. 102, 7; S. 123, 12 ff u. Panarion anaceph. c. 3, 2; S. 163, 5 — 18 f Gen. 11, 22. 24 — 19 der Götzendienst unter Thara lib. Jub. 11, 16 Littmann; vgl. Ancoratus c. 102, 7; S. 123, 14 ff u. Panarion anaceph. c. 3, 3; S. 163, 9 ff GU M 6 —8 Chron. pasch. 28 B; S. 49, 15 —17 Dindorf 1 Νεβρὼθ U | Ἀσσοὺρ U 3 Χαλλάνη M | Θήρας G M | Λοβὸν M 4 Ἑλλήνων παῖδες G 5 τὰ < G Μ 7 ἐγένετο Chron. pasch. | διαδοχῆς G διακονίας Chron. pasch. 9 vor πολὺ + οὐ G U 10 ἀλλήλων] Ἑλλήνων M 11", "candidate_score": 0.624042, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_112", "bdc_text": "Anfang 1526 nahm er mit Sebastian Hofmeister in zürcherischem Auftrag am Religionsgespräch von Ilanz ( Kt .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2313", "psc_text": "28 αὐτὸς] οὗτος U 29 vor Μεσσίαν + τὸν Μ; vgl. S. 267, 18 | Μεσίαν M τὸν μεθερμηνευόμενον Χριστόν. οὗτος ἤγαγεν αὐτὸν πρὸς τὸν Ἰησοῦν. ἐμβλέψας αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς εἶπε· σὺ εἶ Σίμων ὁ υἱὸς Ἰωνᾶ, σὺ κληθήσῃ Κηφᾶς,ὃ ἑρμηνεύεται Πέτρος. τῇ ἐπαύριον ἠθέλησεν ἐξελθεῖν εἰς τὴν Γαλιλαίαν καὶ εὑρίσκει Φίλιππον καὶ λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς· ἀκολούθει μοι. ἦν δὲ Φίλιππος ἀπὸ Βηθσαϊδά, ἐκ τῆς πόλεως Ἀνδρέου καὶ Πέτρου. εὑρίσκει Φίλιππος τὸν Ναθαναὴλ καὶ λέγει αὐτῷ· ὃν ἔγραψε μωυσῆς ἐν τῷ νόμῳ καὶ οἱ προφῆται εὑρήκαμεν, Ἰησοῦν υἱὸν Ἰωσὴφ τὸν ἀπὸ Ναζαρέτ. καὶ εἶπεν αὐτῷ Ναθαναήλ· ἐκ Ναζαρὲτ δύναταί τι ἀγαθὸν εἶναι; λέγει αὐτῷ ὁ Φίλιππος· ἔρχου καὶ ἴδε. ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς τὸν Ναθαναὴλ ἐρχόμενον πρὸς αὐτὸν λέγει περὶ αὐτοῦ· ἴδε ἀληθῶς Ἰσραηλίτης, ἐν ᾧ δόλος οὐκ ἔστι. λέγει αὐτῷ Ναθαναήλ· πόθεν με γινώσκεις; ἀπεκρίθη Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐτῷ, πρὸ τοῦ σε Φίλιππον φωνῆσαι ὄντα ὑπὸ τὴν συκὴν", "candidate_score": 0.623964, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_76_78", "bdc_text": "Bullinger muß ihn bereits 1523/24 in Zürich kennengelernt haben. - Lit. : Z VIII 372 , Anm. 12 ; HBLS II 247 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2432", "psc_text": "οὐ γὰρ ἐφεύδετο, μὴ γένοιτο. 7 Luk. 3,23 — 9 vgl. Luk. 4,16ff — 10 Luk. 4,18 — 22 mit διελθὼν διὰ τῆς θαλάσσης τῆς Τιβεριάσος is wohl Joh. 6,1 gemeint; vgl. c. 30, 7; S. 302,15 διαβῆναι ἐπὶ τὴν λίμνην εἰτ᾿ οὖν θάλασσαν Γεννησαρὲτ — 23 f Joh. (7,14) 7,37 — 28 Joh. 7.8 M U 2f ἀγγαθααβαεὶθ M ἀγαθααβαεὶθ M ἀγαθαλβαεὶθ U 3 εἰκὰς Μ 4f μεταγειτνιῶν M Μεταγιτνίων U 6f πολλάκις * 20 καὶ ἅς—σημείου * 21 αὐτοῦ τοῦ] τοῦ αὐτοῦ U | περὶ δύο πάσχων U 22 πεποιηκότα U | ἐν περιόδῳ — δύο < U 23 πάσχα ἑνὸς U | διηγοῦνται < U | οἴδασιν U 24f ὡς πανταχόθεν ἐδείξαμεν < U σωτὴρ ἄλλο Πάσχα, ὡς εἶναι", "candidate_score": 0.623806, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_161", "bdc_text": "- Diese Forderung wurde in der Eingabe vom 5 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1384", "psc_text": "25 nach καὶ von 5 Buchstaben V 25f ὁμογηκέναι V ὁμολογηκέναι M 27f διὰ τοῦ] propter hoc lat. τοῦ μὴ ἀποκριθῆναι τοῖς εἰποῦσιν αὐτῷ »ἐν ποίᾳ δυνάμει τοῦτο ποιεῖς«, ἀλλὰ τῇ ἀντεπερωτήσει ἀπορῆσαι αὐτοὺς τὸ ἄρρητον τοῦ Πατρὸς ἐν τῷ <μὴ> εἰπεῖν δεδειχέναι αὐτὸν ἐξηγοῦνται. ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ εἰρηκέναι »πολλάκις λάκις ἐπεθύμησα ἀκοῦσαι ἕνα τῶν λόγων τούτων, καὶ οὐκ ἔσχον τὸν ἐροῦντα« ἐμφαίνοντός φασιν εἶναι διὰ τοῦ »ἕνα« τὸν ἀληθῶς ἕνα θεόν, ὃν οὐκ ἐγνώκεισαν. ἔτι ἐν τῷ προσσχόντα αὐτὸν τῇ Ἱερουσαλὴμ δακρῦσαι ἐπ᾿ αὐτὴν καὶ εἰπεῖν »εἰ ἔγνως καὶ σὺ σήμερον τὰ πρὸς εἰρήνην; ἐκρύβη δὲ <ἀπὸ> σοῦ«, διὰ τοῦ »ἐκρύβη« ῥήματος τὸ ἀπόκρυφον τοῦ Βυθοῦ δεδηλωκέναι. καὶ πάλιν εἰπόντα »δεῦτε πρός με πάντες οἱ κοπιῶντες καὶ πεφορτισμένοι, καὶ μάθετε ἀπ᾿ ἐμοῦ«, τὸν τῆς ἀληθείας πατέρα κατηγγελκέναι. ὅ γὰρ οὐκ ᾔδεισαν, φασί, τοῦτο αὐτοῖς ὑπέσχετο διδάξειν. <Ἀπόδειξιν> δὲ τῶν ἀνωτάτω καὶ οἱονεὶ κορωνίδα τῆς ὑποθέσεως οὐτῶν φέρουσι ταῦτα", "candidate_score": 0.62377, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_66_68", "bdc_text": "Zwa XI 183-192 ; Otto Erich Strasser , Art. Myconius , in : RGG IV 1230 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1843", "psc_text": "114,5–9 22–24 vgl. S. 114, 9—11 5 ἰδεῖν S. 114,3] Clemeus AI. 18 < <καὶ τῷ> *] καὶ τὸ Clemens AI. βέλτιον]", "candidate_score": 0.623253, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_51_53", "bdc_text": "Oswald Myconius ( Geißhüsler) , 1488-1552 , geboren in Luzern , besuchte die Schule in Rottweil , studierte 1510-1514 in Basel , wurde dort Lehrer zu St . Theodor , dann zu St . Peter , 1516 Schulmeister am Großmünsterstift in Zürich. Hier bemühte er sich mit Erfolg um die Wahl Zwinglis . Seit 1519 Schulmeister in Luzern , dort wurde er 1522 wegen seiner reformatorischen Gesinnung ausgewiesen", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1630", "psc_text": "διδασκαλεῖον. ἡ δὲ αἵρεσις ἔτι καὶ νῦν ἔν τε Ρώμῃ καὶ ἐν τῇ Ἰταλίᾳ, ἐν Αἰγύπτῳ τε καὶ ἐν Παλαιστίνῃ, ἐν Ἀραβίᾳ τε καὶ ἐν τῇ Συρίᾳ, ἐν Κύπρῳ τε καὶ Θηβαΐδι, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ Περσίδι καὶ ἐν ἄλλοις τόποις εὑρίσκεται. μεγάλως γὰρ ὁ πονηρὸς ἐν αὐτῷ κατίσχυσε τὴν ἀπάτην. Οὗτος τὸ γένος Ποντικὸς ὑπῆρχεν, Ἑλενοπόντου δὲ φημι, Σινώπης δὲ πόλεως, ὡς πολὺς περὶ αὐτοῦ ᾄδεται λόγος. τὸν δὲ πρῶτον αὐτοῦ βίον παρθενίαν δῆθεν ἤσκει· μονάζων γὰρ ὑπῆρχεν καὶ ἐπισκόπου τῆς ἡμετέρας ἁγίας καθολικῆς ἐκκλησίας. χρόνου δὲ προϊόντος προσφθείρεται παθένῳ τινὶ καὶ ἐξαπατήσας τὴν παρθένον ἀπὸ τῆς ἐλπίδος αὐτήν τε καὶ ἑαυτὸν κατέσπασε καὶ τὴν φθορὰν ἀπεργασάμενος ἐξεοῦται τῆς ἐκκλησίας ὑπὸ τοῦ ἰδίου πατρός. ἡν γὰρ αὐτοῦ ὁ πατὴρ δι᾿ ὑπερβολὴν εὐλαβείας τῶν διαφανῶν καὶ σφόδρα τὰ] τῆς ἐκκλησίας ἐπιμελομένων, διαπρέπων ἐν τῇ τῆς ἐπισκοπῆς λειτουργίᾳ. πολλὰ δὲ δῆθεν ὁ Μαρκίων καθικετεύσας καὶ αἰτήσας μετάνοιαν οὐκ εἴληφε", "candidate_score": 0.623139, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_131_133", "bdc_text": "HBRG III 130.142 ; LL XVIII 368 ; HBLS VI 736 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1643", "psc_text": "τρίτον ὡς εἰπεῖν καὶ μέσον τῶν δύο τούτων, τοῦ τε ὁρατοῦ καὶ τοῦ ἀοράτου. τὸν δὲ κτιστὴν καὶ δημιουργὸν καὶ ὁρατὸν θεὸν εἶναι τῶν Ἰουδαίων, εἶναι δὲ αὐτὸν κριτήν. παρ᾿ αὐτῷ δὲ τῷ Μαρκίωνι καὶ παρθενία κηρύσσεται, νηστείαν δὲ 2ff zu den τρεῖς ἀρχαὶ vgl. haer. 65,8,6 u. Rhodon bei Eusebius V 13,4; S. 456, 5ff Schwartz ἄλλοι δὲ πάλιν ἀπ᾿ αὐτῶν ἐπὶ τὸ χεῖρον ἐξοκείλαντες οὐ μόνον δύο, ἀλλὰ καὶ τρεῖς ὑποτίθενται φύσεις’ ὡν ἐστιν ἀρχηγὸς καὶ προστάτης Συνέρως, καθὼς οἱ τὸ διδασκαλεῖον αὐτοῦ προβαλλόμενοι λέγουσιν Hippolyt refut. VIII 31, 1f; S.216,16f Wendland ἐν τοῖς καθ᾿ ἡμᾶς χρόνοις νῦν καινότερόν τι ἐπεχείρησε Μαρκιωνιστής τις Πρέπων Ἀσσύριος . . . τρίτην φάσκων δίκαιον εἶναι ἀρχὴν καὶ μέσην ἀγαθοῦ καὶ κακοῦ τεταγμένην X 19, 1; S. 279, 21ff Μαρκίων δὲ ὁ Ποντικὸς καὶ Κέρδων . . . ὁρίζουσιν εἶναι τρεῖς τὰς τοῦ παντὸς ἀρχάς, ἀγαθὸν δίκαιον ὕλην· τινὲς δὲ τούτων μαθηταὶ", "candidate_score": 0.623127, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_66_68", "bdc_text": "Zwa XI 183-192 ; Otto Erich Strasser , Art. Myconius , in : RGG IV 1230 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1667", "psc_text": "νόμενοι ἕκαστος κατὰ όίεσιν τὸν )Λ́ιον ἐκληρώθη τόπον καὶ ἕκαστος ἐν τῷ ἰόίῳ ὼ)ν τῷ ὲτἐρῳ οὐκ ἐντρίβεται οὐΤε ἐπέρχεται, οὐκέτι αἱ ἀρχαὶ ἀλλήλαις ἐναντίαι οὐδέ τις αὐτῶν φαύλη εὑρεθήσεται, όιà τὸ κατὰ τὸ δίκαιον καὶ ἥσυχον καὶ εὐσταθὲς τῶν ἰδίων ἐπιμέλεσθαι καὶ μὴ περαιτέρω βαίνειν ἐπιβάλλεσθαι. εἰ δὲ ὁ μὲν πονηρὸς ὑπὸ τοῦ ἄνω κατισχύεται καὶ βιάζεται καὶ καταπονεῖται, μεμερισμένος ὢν καὶ ἐν ἰδίῳ τόπῳ ὑπάρχων, οὗ τόπου τῷ ἄνω ἀγαθῷ οὐδὲν προσήκει, οὐδέ τι ὑπ᾿ αὐτοῦ κέκτισται τῶν ἐνταῦθα (λέγω ἐν τῷ τοῦ πονηροῦ τόπῳ), τυραννικώτερος μᾶλλον εὑρεθήσεται ὁ ἄνω καὶ οὐκέτι ἀγαθός, τὸν ἴδιον υἱὸν εἴτ᾿ οὖν Χριστὸν ἀποστείλας, ἵνα τὰ ἀλλότρια λάβῃ. καὶ ποῦ ὁ ὅρος ὁ διρίζων τὰς τρεῖς ἀρχὰς κατὰ τὸν τοῦ ἀγύρ- V M 8 νοήσομεν Μ 10 ἰδίους] ἰουδαίους M 11 οὐχ, χ auf Rasur V corr | oὐκέτι πονηρὸς < Μ 19 ἑκάστου *] ἑκάστης, durchgestrichen Vcorr < Μ 20 περιεχομένου", "candidate_score": 0.622929, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_47", "bdc_text": "ac Bertoldus Berchtold Haller , s. oben [Nr. 39 ] S. 205 , Anm. 1 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_569", "psc_text": "adv. omn. haer. 3 Filastrius haer. 35; S. 19, 9ff Marx V M 1 αὐτῶν < V 2 u. 11 ἀπειρώδυνον VM 5 συνεισβαλεῖν M. Ι ἐκείνης, σ angeflickt V corr 9 ἔχων 10 ἀπο///λέσθαι V 14 φρενοβλαβῆ M. 15 γεγεννημένα, ν von äterer Hand über V 17 < V 18 Unterschrift κατὰ Γνωστικῶν V κατὰ Γνωστικῶν τῶν καὶ Βορβορητῶν M 19 κατὰ Καρποκρασίων ἑβδόμη, ἥ καὶ κζ V κατὰ Καρποκρασίων ζ, τῆς δὲ ἀκολουθίας κζ M 20 f διδασκαλί///αν aus διδασκαλεῖον V cort διδασκάλιον M 21 χείρους 22 ἐκέκτητο M 23 τε < M Ι βασιλείδου M 23 f αὐτοῦ τοῦ] αὐτοῦ auf Rasur Vcorr τοῦ τοῦ M τοῦ Καρποκρᾶ, ἔτι δὲ ἐκ προφάσεως Οὐαλεντίνου ἡ τῆς Ψευδωνύμου γνώσεως ἐφύη αἵρεσις, ἥτις Γνωστικοὺς τοὺς αὐτῆς ὠνόμασεν, ἀφ’ ἧς οἱ Γνωστικοὶ ἤδη μοι δεδήλωνται, κατάγνωστοι ὄντες τὸν τροπον. 2. Οὗτος δὲ πόλιν ἄνω μὲν μίαν ἀρχὴν λέγει καὶ πατέρα τῶν", "candidate_score": 0.622755, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_50", "bdc_text": "Konrad Pellikan , s. oben [Nr. 37 ] S. 201 f , Anm. 11 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_3273", "psc_text": "πιμπλόντα U 3 — 7 f διὸ τὸ — τοῦ ῥητοῦ Phot. 5 f ἀλλὰ — μὴ Bonwetsch nach S | αὐτὰ * 8 στήσεται < U 9 ἄχρις U 10 καὶ κατὰ θεὸν ὁ γάμος < U | * etwa <αὐτοὶ καὶ> * 13 οὐ < M 14 ποτε < Μ 15 διὰ2 < U 18 ἀλλ᾿ U 19 οὐκ ἐπαίρεται U 20 ἐκ < Μ | ὅπερ *] ὅπως Μ U 21 ἐπαρκέσειεν *] ἐπαρκέσαιεν Μ ἐπαρκέσαι U »ὁ γὰρ ἐσθίων τὸν μή ἐσθίοντα μὴ ἐξουθενείτων, καὶ ὁ μὴ ἐσθίων τὸν ἐσθίοντα μὴ", "candidate_score": 0.622664, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_122_124", "bdc_text": "AZürcherRef 1414. 1714 , S. 733 ; Pfarrerbuch 566 ; LL XVIII 368 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2627", "psc_text": ". ὧν ἐστιν Ἀξιόνικος καὶ Ἀρδησιάνης (lies wie S. 216, 17 <Β>αρσησιάνης) –11 vgl. die von Bardesanes festgehaltene Anschauung über den Einfluß der Sieben Buch der Gesetze der Länder S. 11 ff u. S. 15 f Cureton, dazu Adamantius de recta in deum fide III 3; S. 118, 12 ff van de Sande Bakhuyzen Diodorus Tars. de fato c. 51 (bei Photius cod. 223 p. 208. 223) Ephrem Syrus sermo 3 u. 53 polem.; opera Syriaca II 443 ff u. 554 ff Assemani – 12 f vgl. Adamantius de recta in deum fide V 16; S. 204, 3 ff van de Sande Bakhuyzen Ephrem carm. Nisib. 51 p. 102 u. 186 Bickell – 14 vgl. Ephrem sermo polem. 55; opera Syriaca II 558 Assemani Diodorus Tars. de fato bei Photius cod. 223 p. 208 u. 221 δέχεσθαι μὲν προσποιουμένους τοὺς προφήτας M U 2 ὑπὲρ + οὖ M 3 ἃν]", "candidate_score": 0.622613, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_122_124", "bdc_text": "AZürcherRef 1414. 1714 , S. 733 ; Pfarrerbuch 566 ; LL XVIII 368 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_740", "psc_text": "αὐτοῦ συμβίου, δεδιὼς μή πη ἄρα ἁρπάζωσιν αὐτὸν οἱ Ἀρειανοὶ καὶ καταστήσωσι κληρικόν πολλάκις γὰρ κολακεύσαντες αὐτὸν πεισθῆναι τῇ αἱρέσει ὑπισχνοῦντο μείζονας προκοπάς, εἰ δέον, καὶ ἐπίσκοπον αὐτὸν καταστῆσαι) — ὁ δὲ ἔφασκε τούτου χάριν συνῆφθαι δευτέρᾳ γυναικί, ὅπως διαδράσοι τὰς αὐτῶν χειροτονίας. 6. Ἀλλὰ ἐπάνειμι τὴν ὑφήγησιν τῆς κατὰ τὸν πατριάρχην ὑποθέσεως καὶ αὐτοῦ τοῦ Ἰωσήπου εἰς τοὐμφανὲς κατὰ λεπτότητα τοῖς βουλομένοις ἐντυγχάνειν διὰ τῶν ὑπ᾿ ἐκείνου λόγων ἐμοὶ εἰρημένων ποιησόμενος. καὶ ἤδη μέν, ὡς ἐκεῖνος ὑφηγεῖτο, τοῦ πατριάρχου λουτροῦ καταξιουμένου, διὰ τῶν ἐν ταῖς θύραις ἁρμογῶν | εἴσω 14 vgl. über das Verhalten des Patrophilus den Brief des Eusebius von Vercelli Migne 12, 949ff — 24 vgl. den Index unter Ehelosigkeit des Klerus V M 3 αὐτὸν, ο aus ω V 8 * <βιλίων> * 13 ἐπεὶ YM Vcorr 14 διατριβὴ M 18 οὐκ aus οὔτε Vcorr | * etwa ἡμῖν <ἡμῖν συγγενέσθαι> * | ἀλλὰ + καὶ", "candidate_score": 0.622594, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_163_165", "bdc_text": "et officiis servilibus dominis suis nobilibus praestandis Auch diese radikale Forderung wurde offenbar fallengelassen. , tertio ut forum illud iudiciale , quo matrimonii causae discutiuntur , abrogeturDas Chorgericht wurde am 29 . Mai 1528 ins Leben gerufen und eine Ordnung des «Chor- und Ehegerichts » im Mandat vom 8 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2229", "psc_text": "καὶ οὗτοι τοῦ προκειμένου. δέδια δὲ καὶ περὶ τούτων ἐπὶ πλεῖστον μηκῦναι τὸ λόγον· πολλὰ γὰρ ἔχομεν λέγειν. 2. Πληρώσας γὰρ ὁ νομοθέτης τὸν πάντα νόμον | Μωυσῆς, ἐκ θεοῦ λαβὼν τὸ πρόσταγμα ἐν τῇ ἐσχάτῃ βίβλῳ τουτέστιν Δευτερονομίῳ D448 τίθησι πάσας τὶς κατέρας, ὀὐ μόνον περὶ Πάσχων ἀλλὰ καὶ περὶ περιτομῆς καὶ περὶ δεκατώσεως καὶ προσφορῶν· ὥστε οὖν εἰ μίαν κατάραν πεφεύγασιν, εἰς πολλὰς ἑαυτοὺς ἐνέπειραν· εὑρεθήσονται γὰρ ἐπικατάρατοι μὴ περιτεμνόμενοι, ἐπικατάρατοι μὴ ἀποδεκατοῦντες καὶ ἐπικατάρατοι γίνονται μὴ εἰς Ἱερουσαλὴμ προσφέροντες. καὶ ὦ τῶν ἀνθρώπων τῶν εἰς πολλὰς ἑαυτοὺς ἐρεσχελίας ἐμβαλ- 4 der 18. März gilt bei Hippolyt als Ostergrenze; es ist der julianische Tag des Eintritts der Sonne in den Widder, vgl. Ideler, Handbuch II 218 E. Schwartz, Ostertafeln S. 30 — 5 vgl. unten haer. 51, 23, 5 u. 26, 1; der dann für die Auferstehung sich ergebende 22. März ist der Tag der Frühlingstag. u. -nachtgleiche", "candidate_score": 0.622441, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_21_23", "bdc_text": "Z VIII 101 , Anm. 1 ; A. von Wattenwyl , Art. Niklaus von Wattenwyl , in : SBB IV 214-216 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1707", "psc_text": "1—8 18 vgL S. 136, 8f 137, 1ff. 9ff 138, 14 f. 20. 26 f 139, 1 f. 14 1 μνημεῖα S. 136,8 3 ἀποστελ///ῶ, λ ausradiert V corr ἀποστελῶ M. 5 ἐκ] ἀπὸ S. 137,3 6 λέγω + δὲ S. 137, 9, aber vgl. S. 137, 14; + ἐγὼ S. 137 6f ἀποκτενόντων, ν, darüber V corr 7 ἀποκτεῖναι] ἀποθανεῖν, u. ἀποκτεῖναι am Rand gesetzt S. 137, 10 V corr 7f vor ἐξουσίαν+ + τὴν V S. 137, 11 9 πωλεῖται S. 137, 12 | καὶ < VM 11 lies ὁμολογήσω Zahn | τοῦ θεοῦ < S. 138, 14f 11f ἐνώπιον] ἐκεῖνος S. 138, 15 15 δὴ < S. 138, 27 16 δὲ < S. 139, 1 λݲςݲ. »Ἥξει ὁ κύριος τοῦ δούλου ἐκείνου καὶ καὶ τὸ μέρος αὐτοῦ μετὰ τῶν ἀπίστων θήσει«. λݲζݲ. »Μή ποτε κατασύρῃ σε πρὸς τὸν κριτὴν καὶ ὁ κριτὴς παραδώσει σε τῷ πράκτορι«. λݲηݲ.", "candidate_score": 0.62238, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_66_68", "bdc_text": "Zwa XI 183-192 ; Otto Erich Strasser , Art. Myconius , in : RGG IV 1230 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_349", "psc_text": "11 γὰρ oben hineingeflickt Ycorr < M 12 αἰτοῖς < Μ 15 αὐτὸABBREV, 15 f ἀφαντοθέντος 17 θίξιν M 18 φησὶ] *; hinter εἰρηκέναι gestellt V δραματουργῶν aus δραματουργεῖ V corr ὁ αὐτὸς γίγς ὅτι »ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ’ εἰκόνα καὶ καθ' ὸμοίωσιν«· παρακόψας τὸ εἰρημένον ἐν τῇ Γενέσει ὑπὸ τοῦ ὰγίου θεοῦ τὸ »[καθ'] ἡμετέραν«, ἐάσας <δὲ> τὸ »κατ' εἰκόνα«, ἵνα δὴ ἔχῃ ἡ αὐτοῦ πλάνη τὴν πιθανότητα· ὡς δῆθεν ἄλλων μὲν ποιούτνων εἰκόνα δὲ ἑτέρου † λέγειν ἐν τῷ »ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ᾿ εἰκόνα καὶ καθ᾿ ὁμοίωσιν«. γενομένου δέ, φησί, τοῦ ἀνθρώπου διὰ τὸ αὐτῶν ἀδρανὲς μὴ δύνασθαι αὐτὸν τελεσφορῆσαι, κεῖσθαι δὲ καὶ σκαρίζειν χαμαὶ κείμενον δίκην σκώληκος ἕρποντος, μὴ δύνασθαι δὲ μήτε ἀνορθοῦσθαι μήτε τι ἕτερον πράττειν, ἕως ἡ ἄνω δύναμις παρακύψασα καὶ σπλαγχνισθεῖσα διὰ τὴν ἰδίαν αὐτῆς εἰκόνα τε καὶ ἰδέαν κατ᾿ οἶκτον ἀπέστειλε σπινθῆρα τῆς αὐτῆς δυνάμεως καὶ δι᾿ αὐτοῦ ἀνώρθωσε τὸν ἄνθρωπον καὶ οὕτως ἐζωογόνησε, δῆθεν", "candidate_score": 0.622311, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_12", "bdc_text": "Dezember 1525 verzichtete von Wattenwyl auf seine geistlichen Würden und heiratete 1526 Clara May , die Schwester der Barbara ( s.", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_171", "psc_text": "| ἐπικειμένη ἡ *] ἡ ἐπικειμένη G: U M. 21 vor ὁπότε + ἢ Μ 25 αὐτοὶ Μ | ἀνατείλει M 26 τοῦ ὕδατος < M 28 τοῖς beidemal < zweiten Fall < ἄνδρες ἀδελφοί;«, διὰ τὸ εἰρηκέναι αὐτὸν αὐτοῖς ὅτι »τοῦτον τὸν Ιησοῦν, ὃν ὑμεῖς ἐσταυρώσατε«· καὶ κατανυγεῖσι τὴν καρδίαν εἶπε »μετανοήσατε, ἄνδρες ἀδελφοί, καὶ βαπτισθήτω ἕκαστος ἐν τῷ ὀνοματι Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ κυρίου ἡμῶν καὶ ἀφεθήσονται ὑμῖν αἱ ἁμαρτίαι καὶ λήψεσθε τὴν δωρεὰν τοῦ ἁγίου πνεύματος‘. οὐ περὶ νεκροῦ τοίνυν λέγει ὁ νόμος· εἰ δὲ καὶ περὶ νεκροῦ, ἀλλὰ περὶ ὁριζομένου λέγει ὁ νόμος. <π[ερὶ γὰρ οὐχ ὁριζομένου> λέγει γὰρ ὅτι »ἐὰν παρέλθῃ νεκρός, κλείσατε τὰς θύρας καὶ τὰς θυρίδας ὑμῶν, ἵνα μὴ μολυνθῇ ὁ οἶκος«, ὡσεὶ ἔλεγεν περὶ ἀκοῆς ἁμαρτίας ὅτι ἐὰν ἀκούσῃς φωνὴν τῆς ἁμαρτίας ἢ εἶδος παραπτώματος, κλεῖσον τὸν ὀφθαλμόν σου ἀπὸ ἐπιθυμίας καὶ στόμα ἀπὸ κακολογίας καὶ οὐς ἀπὸ ἐνηχήσεως πονηρᾶς, ἵνα μὴ νεκρωθῇ", "candidate_score": 0.622292, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_161", "bdc_text": "- Diese Forderung wurde in der Eingabe vom 5 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2599", "psc_text": "5f ἐξότε — αὐτὸν Σήμ <Μ 6 [τε]* 7 ὀγδόῳ < U 8 τῆς ζωῆς αὐτοῦ U |ἐνενήκοντα Μ 9 πλείω + ἢ U 11 καὶ 2 < U 13 δὲ < U 15 αὐτὸν < U 17 ῥαὰμ U 18 ζαμβρὴ U | χεεβιὴ Μ χασβιθὴ U 19* ergänze etwas wie <καὶ γὰρ καὶ πόρνας δέχεται ὁ σωτήρ, ἐὰν μόνον μετανοήσωσιν δι’ αὐτοῦ>* 20 της < U ὁρίζονται. οἱ μὲν γὰρ αὐτὸν νομίζουσι φύσει τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ, ἐν ἰδέᾳ δὲ ἀνθρώπου τότε τῷ Ἀβραὰμ πεφηνέναι. ἐκπίπτουσι δὲ καὶ αὐτοὶ τοῦ προκειμένου· οὐ γάρ τις ἑαυτῷ ὅμοιος γενήσεταί ποτε, ὡς ἔχει ἡ θεία γραφὴ ὅτι »ἀφομοιούμενος τῷ υἱῷ τοῦ θεοῦ μένει ἱερεὺς εἰς τὸ διηνεκες«. τῷ ὄντι δὲ »ὁ μὴ γενεαλογούμενος ἐξ αὐτῶν τὸν Ἀβραὰμ δεδεκάτωκεν«· ἐπειδὴ γὰρ οὐκ ἐξ αὐτῶν τῶν Ἰσραγλιτῶν γενεαλογεῖται, γενεαλογεῖται δὲ ἐξ ἀνθρώπων ἄλλων. τούτων πάντων τὸν κατάλογον ποιηςάμενοι, <ὧν> διὰ τὴν αἵρεσιν ταύτην", "candidate_score": 0.622252, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_47", "bdc_text": "ac Bertoldus Berchtold Haller , s. oben [Nr. 39 ] S. 205 , Anm. 1 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2618", "psc_text": "Migne 23, 304 A Bardesanes vir Babylonius — 7 f vgl. Eusebius h. e. IV 30, 1; S. 392 16ff Schwartz πρὸς τοὺς κατὰ Μαρκίωνα καί τινας ἑπέρους διαφόρων αὐτοῦ συγγραμμάτων — 9f λόγιός τις ὤν ἐν ταῖς δυςὶ γλώσσαις] anders und wohl richtiger Eusebius h. e. IV 30, 1; S. 392, 15 ff Schwartz ἔν τε τῇ Σύρων συνέγραψε γλώττῃ καὶ ταῦτά τινες μετέφρασαν εἰς τὴν Ἑλλάδα φωνήν — 10 f gemeint ist Abgar IX bar Manu vgl. v. Gutschmid Mém. de l’acad. de St. Pétersbourg t. 35. 1887. S. 34 ff — zu ὁσιωτάτῳ vgl. Jul. Africanus bei Georg. Syncellus I 676 Dindorf Ἀφρικανὸς Ἄρυαρόν φησιν ἱερὸν ἄνδρα . . . βασιλεύειν Εδέσης κατὰ τούτους τοὺς χρόνους Eusebius-Hieronymus Chronik z. Jahr 218; S. 214, 5 Helm Abgarus vir sanctus regnavit Edessae ut rult Africanus M U 1 Überschrift: κατὰ βαρδισιανιστῶν Μ κατὰ βαρδησιανιστῶν λݲςݲ καὶ νݲςݲ U 2", "candidate_score": 0.622167, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_12", "bdc_text": "Dezember 1525 verzichtete von Wattenwyl auf seine geistlichen Würden und heiratete 1526 Clara May , die Schwester der Barbara ( s.", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2256", "psc_text": "— 25 vgl. haer. 29, 9, 4; I 332, 8ff u. haer. 30, 3, 7; I 337, 9ff M U 5 ἴδομεν Μ 6 vor Ἰωάννης + ὁ U 10 ἐπαύριον U 12 τοῦτο] τούτω U 14 τὸ δεῖπνον τοῦ γάμου] τὸν γάμου U 17 παραλαβεῖν *] καὶ παραλαβόντα M U 19 ἅμα δὲ *] ἄλλα δὲ Μ ἀλλὰ δὴ U | μὴ < U 21f ἡ διδασκαλία καὶ ἡ ἀκολουθία U 23 vor οἱ + <καὶ> ? * | ἀπὸ τῆς αὐτῆς . . . ἀκολουθίας *] ἀπ᾿ αὐτῆς . . . τῆς ἀκολουθίας M U 24 τούτῳ] τοῦτο Μ 24f ἐπιτεταγμένου U 27 διαλαμβάνειν U 5. Οὗτος τοίνυν ὁ Ματθαῖος καταξιοῦται <πρῶτος κηρῦξαι> τὸ εὐαγγέλιον, ὡς ἔφην, καὶ δικαιότατα ἦν, ἔδει γὰρ τὸν ἐπὸ πολλῶν ἁμαρτημάτων ἐπιστρέψαντα καὶ ἀπὸ τοῦ τελωνείου ἀναστάντα καὶ ἀκολουθήσαντα τῷ ἐλθόντι ἐπὸ σωτηρίᾳ τοῦ γένους τῶν ἀνθρώπων καὶ λέγοντι »οὐκ ἦλθον καλέσαι δικαίου,", "candidate_score": 0.62212, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_66_68", "bdc_text": "Zwa XI 183-192 ; Otto Erich Strasser , Art. Myconius , in : RGG IV 1230 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1367", "psc_text": "γλυκέος. ὅλον δὲ | τὸν ἄνθρωπον πᾶσαν τὴν εἰκόνα τῆς τριακοντάδος οὕτως ἔχειν διδάσκουσιν· ἐν μὲν ταῖς χερσὶ διὰ τῶν δακτύλων P251 τὴν δεκάδα βαστάζειν, ἐν ὅλῳ δὲ τῷ σώματι εἰς δώδεκα μέλη διαιρουμένῳ τὴν δωδεκάδα. διαιροῦσι δὲ αὐτό, καθάπερ τὸ τῆς Ἀληθείας διῄρηται παρ᾿ αὐτοῖς σῶμα, περὶ οὗ προειρήκαμεν. τήν τε οὖν ὀγδοάδα, ἄρρητόν τε καὶ ἀόρατον οὖσαν, ἐν τοῖς σπλάγχνοις κρυβομένην νοεῖσθαι. 16. Ἥλιον δὲ πάλιν, τὸν μέγαν φωστῆρα, ἐν τῇ τετάρτῃ τῶν ἡμερῶν γεγονέναι διὰ τὸν τῆς τετράδος ἀριθμὸν φάσκουσι. τῆς τε σκηνῆς τῆς ὑπὸ Μωυσέως κατασκευαθείσης αἶ αὐλαὶ ἐκι βύσσου καὶ ὑακίνθου καὶ πορφύρας καὶ κοκκίνου γεγονυῖαι τὴν αὐτὴν παρ᾿ αὐτοῖς ἐπέδειξαν εἰκόνα. τόν τε τοῦ ἱερέως ποδήρη, τέσσαρσι στοιχείοις λίθων πολυτελῶν κεκοσμημένον, τὴν τετράδα σημαίνειν διορίζονται· καὶ εἴ τινα <ὅλως> τοιαῦτα ἐν ταῖς γραφαῖς εἰς τὸν τῶν τεσσάρων δυνάμενα ἄγεσθαι ἀριθμόν, διὰ τὴν τετρακτὺν αὐτῶν φασι γεγονέναι. τὴν δὲ ὀγδοάδα πάλιν δείκνυσθαι οὕτως· ἐν τῇ", "candidate_score": 0.621887, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_51_53", "bdc_text": "Oswald Myconius ( Geißhüsler) , 1488-1552 , geboren in Luzern , besuchte die Schule in Rottweil , studierte 1510-1514 in Basel , wurde dort Lehrer zu St . Theodor , dann zu St . Peter , 1516 Schulmeister am Großmünsterstift in Zürich. Hier bemühte er sich mit Erfolg um die Wahl Zwinglis . Seit 1519 Schulmeister in Luzern , dort wurde er 1522 wegen seiner reformatorischen Gesinnung ausgewiesen", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1692", "psc_text": "σου«. 5 Luk. 5, 14 vgl. vgl. Tertullian aclv. Marc. IV 9 vade ostende te sacerdofi et offer munus quod praecepit Moyses ... ut sit vobis in testiviovium — 8 Luk. 5, 24 — 10 Luk. 6, 5 — 11 Luk. 6, 16f — 13 Luk. 6, 19a. 20a. — 15 Luk. 6, 23c; vgl. Tertullian adv. Marc. IV 15 secundum haec ... faciebant prophetis patres eorum — 16 Luk. 7,9b; vgl. Tertullian adv. Marc. IV 18 professus est talem se fidem nec in Israële invenisse — 17 Luk. 7, 23. Trotz Zahn S. 463 meint Epiph. nur, daß Marcion das Wort verkehrt gedeutet habe: er hatte es (= er nahm es) als gegen Johannes gerichtet. In der refut. S. 127, 5 hat Epiph, seine eigene Bemerkung nicht mehr verstanden. — Wie Marcion die Beziehung auf Johannes deutlich machte, ob durch Streichung von v. 22 b oder durch Voranstellung von", "candidate_score": 0.621714, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_51_53", "bdc_text": "Oswald Myconius ( Geißhüsler) , 1488-1552 , geboren in Luzern , besuchte die Schule in Rottweil , studierte 1510-1514 in Basel , wurde dort Lehrer zu St . Theodor , dann zu St . Peter , 1516 Schulmeister am Großmünsterstift in Zürich. Hier bemühte er sich mit Erfolg um die Wahl Zwinglis . Seit 1519 Schulmeister in Luzern , dort wurde er 1522 wegen seiner reformatorischen Gesinnung ausgewiesen", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_337", "psc_text": "nachgetragen Vcorr < M 22 ἑ///αυτῶ aus έν αὐτῶ V corr | ἐνδυασμὸς V 23 ἐνδυσάμενος M | ὡς ἡ] ὡσεὶ M 29 Unterschrift κατὰ Σίμωνος V Κατὰ Μενάνδρου, β ἀπὸ τῆς τοῦ Χριστοῦ παρουσίας, τῆς δὲ ἀκολουθίας κݲβݲ. Ταῦτα καθεξῆς συνέπεται Μένανδρός τις, ὃς ἀπὸ Σαμαρειτῶν ὁρμώμενος ἐγένετο μαθητεύων τούτῳ τῷ Σίμωνι ἐν χρόνῳ τινί. ὁμοίως δὲ ἔλεγεν καὶ αὐτὸς τὸν κόσμον γεγονέναι ὑπὸ ἀγγέλων, ἑαυτὸν δὲ ἔλεγεν ἄνωθεν δύναμιν θεοῦ καταπεπέμφθαι. μείζονα δὲ κυβείαν οὗτος ὑπὲρ τὸν πρότερον ἐργασάμενος πρὸς ἀπάτην τῶν ἀνθρώπων ἔλεγεν ἑαυτὸν πεπέμφθαι εἰς σωτηρίαν, δῆθεν εἰς τὸ συναγαγεῖν τινὰς εἰς τὸ ἑαυτοῦ μυστήριον διὰ τὸ μὴ ὑπὸ τῶν τὸν κόσμον πεποιηκότων ἀγγέλων καὶ άρχῶν καὶ ἐξουσιῶν κατακυριευθῆναι. ὅμοια δὲ τῷ ἑαυτοῦ διδασκάλῳ τὰ πάντα συνυφαίνων καὶ γοητείαις καὶ ταῖς ἄλλαις μαγγανείαις * οὖ διέλειπεν, οὐδὲν δὲ διήλλαττε τῇ δικασκαλίᾳ ἀλλ' ἢ μόνον ὅτι ἑαυτὸν ἔλεγε μείζονα μᾶλλον ἢ τὸν πρὸ αὐτοῦ ὄντα αὐτοῦ διδάσκαλον.", "candidate_score": 0.621682, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_66_68", "bdc_text": "Zwa XI 183-192 ; Otto Erich Strasser , Art. Myconius , in : RGG IV 1230 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_214", "psc_text": "τὸν μὲν διὰ τὰ ἁμαρτήματα δίκην ἀπαιτεῖσθαι, τὸν δὲ ἔπαινον ἀπεκδέχεσθαι διὰ τὸ εὖ πεπραχέναι ὥρισται καθ᾿ ἑκατέρων τὸ διάφορον. ὡς καὶ μιᾷ φωνῇ † δικαίᾳ λέγειν συντόμῳ ἀληθείᾳ 12 Hinweis auf eine verlorene Schrift des Epiph. — 13f vgl. haer. 5, 3, 1 ff; S. 184, 27 V Μ 1 σαρατάμ V | θεβουλά Μ | > ßmann] μωμοζάνη V μωμαζανὴ Μ (Archetypus μωζάνη) | ἀκραὰβ Μ | καὶ σὲτ Μ | δαδλί V | διγγίμ M 4 τελαα V τέλλα M | σήρ Μ 5 σαράτιν Μ | ἀρί] ἄρτι V ἀρί V corr 6 ἀκρο V ἀκραάβ | κεσὲ Μ | αἰγουκὲρων Μ | ὑδριχόον M | δαλι V 7 διγγίμ M 8 εἰς] εἰ Μ 9f φρενοβλαβῆ////, ν wegradiert V 11 ἀσυστατοῦσα M 19 δύναται + <ἅμα> ? * 21 κατὰ < V 22 [ὅτι] * 25 ἔχων Μ καὶ ὡς M | μιᾷ φωνῇ, zum", "candidate_score": 0.621638, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_109", "bdc_text": "Zwingli , Myconius und Glarean rühmen ihn als guten Schüler .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2217", "psc_text": "καθίστανται διὰ 2 vgl. Act. 21, 9 u. Proclus bei Eusebius h. e. III 17, 4; S. 266,3 Schwartz; dazu den Anonymus V 17, 3; S. 470, 15 Schwartz Origenes bei Cramer Cat. in I. ad Corinth. S. 279 ταύτης δὲ τῆς ἐντολῆς οὐκ ἦσαν οἱ τῶν γυναικῶν μαθηταὶ οἱ μαθητευθέντες Πρισκίλλῃ καὶ Μαξιμίλλῃ. . .τέσσαρες, φασί, θυγατέρες ἦσαν Φιλλίππου τοῦ εὐαγγελιστοῦ καὶ προεφήτευον. εἰ δὲ προεφήτευον, τί ἄτοπόν ἐστι καὶ τὰς ἡμετέρας, ὥς φασιν ἐκεῖνοι, προφήτιδας προφητεύειν (aus Origenes schöpft Didymus de trin. III 41,3; Migne 39,988 C u. der dial. orth. et Mont. Ficker ZKG XXVI 456,24ff) – 3 zur Bußpredigt im Kreis der montanistischen Gemeinde vgl. den Anonymus bei Eusbius V 18,9; S. 464, 5ff Schwartz τοῦ πνεύματος . . . ἔσθ᾿ὅπῃ δὲ καὶ κατακρίνοντος στοχαστικῶς ἀξιοπίστως αὐτοὺς ἄνττικρυς, ἴνα καὶ ἐλεγκτικὸν εἶναι δοκῇ -10 Gal. 3, 28 - 12 vgl. Filastrius haer. 74; S. 38, 18", "candidate_score": 0.621432, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_103_105", "bdc_text": "ZWTh V , 1862 , 337-399 ; Z VII 339 f , Anm. 1 ; HBLS I 337 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1285", "psc_text": "*, vgl. S. 12,13] γεγενῆσθαι V M Hipp. generata lat. | αὐτὸ + τὸ ἦχος τῷ ἤχει V M (in den Text gedrungene Grammatikerbemerkung, ßt durch das ὁ ἦχος . . . τῷ ἤχῳ) 22 ἤχει V | κάτω Ausgg.] καὶ rcp V M ebenso Hipp, deoiswn lat. ἀνειλῆφθαι ἄνω λέγει, εἰς ἀναπλήρωσιν τοῦ ὕλου· μεμενηκέναι δὲ εἰς τὰ κάτω τὸν ἦχον, ὥσπερ ἔξω ῥιφέντα. τὸ δὲ στοιχεῖον αὐτό, ἀφ᾿ οὗ τὸ γράμμα σὺν τῇ ἐκφωνήσει τῇ ἑαυτοῦ συγκατῆλθε κάτω, [5] γραμμάτων εἶναί φησι τριάκοντα καὶ ἓν ἕκαστον τῶν τριάκοντα γγαμμάτων ἐν ἑαυτῷ ἔχειν ἕτερα γράμματα, δι᾿ ὧν τὸ ὄνομα τοῦ γράμματος ὀνομάζεται· καὶ αὖ πάλιν τὰ ἕτερα δι᾿ ἄλλων ὀνομάζεσθαι γραμμάτων καὶ τὰ ἄλλα δι᾿ ἄλλων, ὡς εἰς ἄπειρον ἐκπίπτειν τὸ πλῆθος τῶν γραμμάτων. οὕτω δ᾿ ἂν σαφέστερον μάθοις τὸ λεγόμενον· Τὸ δέλτα στοιχεῖον γράμματα ἐν ἑαυτῷ ἔχει πέντε, αὐτό τε τὸ δέλτα καὶ τὸ ε καὶ τὸ λάμβδα", "candidate_score": 0.621381, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_77_79", "bdc_text": "Z VIII 372 , Anm. 12 ; HBLS II 247 ; Oskar Eberle , Art. Binder , in :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2527", "psc_text": "συνυπάρξας καὶ κατὰ τὸν κρόνον αὐτὰς διαδεξάμενος, ἐξ οὗπερ οἱ Θεοδοτιανοὶ καλούμενοι. καὶ εἰ μὲν ὑπάρχει ἔτι ἡ αἵρεσις ἀγνοοῦμεν, τὰ δὲ εἰς ἡμᾶς αὐπὸ συγγραμμάτων ἐλθόντα ἐροῦμεν. Oὗτος ὁ Θεόδοτος ἀπὸ Βυζαντίου μὲν ὡρμᾶτο, τῆς νυνὶ Κωνσταντινουπάλεως καλουμένης, σκυτεὺς τὴν τέχνην, πολυμαθὴς δὲ τῷ λόγῳ. οὗτος ἅμα τισὶ πλείοσιν ἐν καιρῷ διωγμοῦ ἐνστάντος (οὐκ οἶδα εἰπεῖν ἐν ποίῳ διωγμῷ) ἀπὸ τοῦ τῆς πόλεως ἄρχοντος συλλη- 4ff zur Darastellung des Epiph. vgl. insbes. Hippolyt refut. VII 9 u. 35 X 23; S. 190,12ff 222,1f 282, 1ff Wendland c. Noët. c.1; S.45,17 Lagarde sog. kleines Labyrinth bei Eusebius h. e. V 28, 6; S. 502, 2ff Schwartz Ps. Tertullian adv. omn. haer. 8 Filastrius haer. 50; S. 26,21ff Marx — 8ff vgl. Hippolyt refut. VII 35 1; S. 222,4f Wendland ἐκ τῆς τῶν Γνωστικῶν καὶ Κηρίνθου καὶ Ἐβίωνος σχολῆς ἀποσπάσας — 12ff zu ἀπὸ Βυζαντίου vgl. Hippolyt refut. VII 35, 1;", "candidate_score": 0.621302, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_120", "bdc_text": "HBLS I 344. , Rodolphum denique Thumisium Johann Rudolf Thumysen , gest. 1552 , Sohn des Zunftmeisters Rudolf Thumysen ( s.", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1285", "psc_text": "*, vgl. S. 12,13] γεγενῆσθαι V M Hipp. generata lat. | αὐτὸ + τὸ ἦχος τῷ ἤχει V M (in den Text gedrungene Grammatikerbemerkung, ßt durch das ὁ ἦχος . . . τῷ ἤχῳ) 22 ἤχει V | κάτω Ausgg.] καὶ rcp V M ebenso Hipp, deoiswn lat. ἀνειλῆφθαι ἄνω λέγει, εἰς ἀναπλήρωσιν τοῦ ὕλου· μεμενηκέναι δὲ εἰς τὰ κάτω τὸν ἦχον, ὥσπερ ἔξω ῥιφέντα. τὸ δὲ στοιχεῖον αὐτό, ἀφ᾿ οὗ τὸ γράμμα σὺν τῇ ἐκφωνήσει τῇ ἑαυτοῦ συγκατῆλθε κάτω, [5] γραμμάτων εἶναί φησι τριάκοντα καὶ ἓν ἕκαστον τῶν τριάκοντα γγαμμάτων ἐν ἑαυτῷ ἔχειν ἕτερα γράμματα, δι᾿ ὧν τὸ ὄνομα τοῦ γράμματος ὀνομάζεται· καὶ αὖ πάλιν τὰ ἕτερα δι᾿ ἄλλων ὀνομάζεσθαι γραμμάτων καὶ τὰ ἄλλα δι᾿ ἄλλων, ὡς εἰς ἄπειρον ἐκπίπτειν τὸ πλῆθος τῶν γραμμάτων. οὕτω δ᾿ ἂν σαφέστερον μάθοις τὸ λεγόμενον· Τὸ δέλτα στοιχεῖον γράμματα ἐν ἑαυτῷ ἔχει πέντε, αὐτό τε τὸ δέλτα καὶ τὸ ε καὶ τὸ λάμβδα", "candidate_score": 0.621052, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_117_119", "bdc_text": "und wurde 1552 Pate von dessen Enkelin Verena ( HBD 43 , 13 ) . - Lit. : Z VII 198 , Anm. 1 ; LL I 193f ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2620", "psc_text": "ἀλλὰ τοῦ Οὐήρου). ὃς πολλὰ <πρὸς> Ἀβειδὰν τὸν ἀστρονόμον κατὰ εἱμαρμένης λέγων συνελογίσατο, καὶ ἄλλα δὲ κατὰ τὴν εὐσεβῆ πίστιν ἐμφέρεται αὐτοῦ συντάγματα. Ἀπολλωνίῳ δὲ τῷ τοῦ Ἀντωνίνου ἑταίρῳ ἀντῆρε, παραιτούμενος 1 f Ἀντωνῖνος ὁ Οὐῆρος ist nach stehendem Sprachgebrauch des Epiphanius (vgl. Ancoratus c. 60, 4; I 72, 1 de mens. ac pond. 18, 3; S. 171, 74 Lagarde) Mark Aurel. Da jedoch Mark Aurel zu den andern Angaben—Bardesanes hätte den Abgar überebt und dann noch bis in die Zeit des Antoninus hineingereicht— schlechterdings nicht paßt, so muß eine (vielleicht durch Eusebius IV 30, 1; 392, 14 Schwartz veranlaßte) Verwechslung des Epiph. vorliegen, entweder mit Caracalla, den Epiph. Ἀντωνῖνος υἱὸς Σενήρον nennt, oder—was nach Z. 5 ff weniger wahrscheinlich ist—mit Elagabal (bei Epiph.=Ἀντωνῖνος). Zu letzterem würde freilich die Nachricht des Barhebraeus (chron. I 47 Abbeloos-Lamy) sachlich gut stimmen, daß Bardesanes im Jahr 533 (=221/2n. Chr.) gestorben sei, vgl. auch", "candidate_score": 0.620988, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_47", "bdc_text": "ac Bertoldus Berchtold Haller , s. oben [Nr. 39 ] S. 205 , Anm. 1 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_82", "psc_text": "bist, comp. p. 43; vgl. de mens, ac pond. SO, 8; S. 207, 63ff Lagarde GU M 1 τῆς αὐτοῦ *] τῆς αὐτῆς M τῆς ἀρετῆς καὶ G οἱ τῆς αὐτῆς u. hinter τοὔνομα + ἔχοντες U | τὸ ὄνομα G 1 f Ἀβραμιαῖοι U 2 τοίνυν οἱ < U vor Ἀβραὰμ + τοῖ U | ἐκαλοῦντο < G Μ | τούτω ὑπῆρξαν G U 3 ὁ < | ἦν < G 4 vor πατρὸς + τοῦ U 5 ὑπὸ U 7 εὐδαίμονα + τὴν G λεγομένην] καλουμένην U 8 Ἐμμαδὲμ U | Μαδὲμ G | ὡς ἔφην hinter ὄνομα Ζ. 9 G 9 τοῦτο | * <τὴν ἔρημον> * | Φαρὲς U 11 τῶν1 < Μ 12 1 <δ G M 13 Ἀβραμιαῖοι TJ 14 Ἰσαάκιοι U 15 κειμένην χώραν καὶ *] κειμένης χώρας καὶ ἀνατολικῆς GUM 16 πόλιν] πάλιν GM | τὴν] * 16f τὴν Ῥοκὸμ καὶ Πέτρα", "candidate_score": 0.620922, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_50", "bdc_text": "Konrad Pellikan , s. oben [Nr. 37 ] S. 201 f , Anm. 11 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_808", "psc_text": "μο oben über Vcorr 10 φυλάττεται getilgt, ür am Rande ἐπιτηδεύεται V 11 εἰς τὰ angeflickt Vcorr 13 τῆς hineingeflickt Vcorr | <ὥς> * 14 τοῦ < V 16 ἀπ᾿ αὐτοῦ] αὐτῶ αὐτῶ V 17 ἀλξα///ὶ, ι aus ει 18 ἔθ//ἤ, ν ausradiert Vcorr | ὡς M | νομίζει V 19 ἀνδρο///ίκελον, ι aus ει Vcorr ποις, μιλίων ἐνενήκοντα ἓξ τὸ μῆκος, δῆθεν σχοίνων εἴκοσι τεσσάρων, τὸ δὲ πλάτος σχοίνων ἕξ, μιλίων εἴκοσι τεσσάρων, τὸ πάχος δὲ κατὰ μέτρησιν ἄλλην τινά. ἀντικρὺ δὲ αὐτοῦ ἑστάναι καὶ τὸ ἅγιον πνεῦμα ἐν εἴδει θηλείας ἀοράτως, καὶ τὸ] αὐτὸ τοῦ αὐτοῦ μέτρου. καὶ πόθεν, φησίν, ἔγνων τὰ μέτρα; ἐπειδή, φησίν, εἶδον ἀπὸ τῶν ὀρέων ὅτι αἱ κεφαλαὶ ἔφθανον αὐτῶν, καὶ τὸ μέτρον τοῦ ὄρους καταμαθὼν ἔγνων Χριστοῦ τε καὶ τοῦ ἁγίου πνεύματος τὰ μέτρα.« ἤδη δέ μοι περὶ τούτων εἴρηται ἐν τῇ κατὰ Ὀσσαίων αἱρέσει. ἐν παρεξόδῳ δὲ ταῦτα πεποίημαι νῦν, ἵνα μὴ", "candidate_score": 0.620849, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_104_106", "bdc_text": "Z VII 339 f , Anm. 1 ; HBLS I 337 ; Alfred Hartmann , Art. Collinus , in :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1884", "psc_text": "7–9 vgl. S. 117, 10f 7 f μου beidemale S. 117, 10. 11 8 ὀστέα S. 117, 11; vgl. aber Z. 17 10 καταγελάσει, η oben drüber V corr 11 οὐχ, χ auf Rasur V corr 14 περιῆρε] περιεῖλε Dind. 17 ὅτι Dind. 20 vor ἡμῶν + παρ᾿ ? * 21 ὥς γε aus ὡς καὶ V corr | ἐχούσης *] ἔχειν VM 23 παρ᾿ αὐτῶ///, ν wegradiert V corr 24 καὶ hineingeflickt V corr | προσταχθέντων Μ 24 τῶν * 26 κεῖται * <Ἀπὸ τῆς πρὸς Γαλάτας ἐπιστολῆς.> Σχόλιον αݲ. »Μάθετε ὅτι ὁ δίκαιος ἐκ ίστεως ζήσεται. ὅσοι γὰρ ὑπὸ νόμον, ὑπὸ κατάραν εἰσίν· ὁ δὲ ποιήσς αὐτὰ ζήσεται ἐν αὐτοῖς«. Ἔλεγος αݲ. Τό »μάθετε ὄτι ὁ δίκαιος ἐκ πίστεως ζήσεται« κατὰ a τὰ ὑπὸ τοῦ ἀποστόλου εἰρημένα γραφῆς παλαιᾶς ἐστι δικτικά, ἅτινά ἐστι παρὰ τοῦ ἀποστόλου εἰς ἡμετέραν ζωὴν * ἀπὸ τοῦ νόμου καὶ τῶν προφητῶν εἰρημένα περὶ", "candidate_score": 0.620477, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_94_96", "bdc_text": "Die von den Zeitgenossen geschätzten poetischen Werke blieben ungedruckt ; seine Autobiographie in : Misc. Tig. I /11-29 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2898", "psc_text": "τὴν μὲν πολιτείαν ἐνησκεῖτο, τὰς δὲ γραφὰς ἡρμήνευσεν; darnach Suidas s. v. Ὠριγένηε ΙΙ 1; 1279, 14 Bernhardy πᾶσαν δὲ θείαν γραφῆν ἡρμήνευσεν ἐπὶ ἔτη ιݲηݲ (liew wohl κݲηݲ). — Die 28 Jahre als Zeit, über die sich die Auslegungstätigkeit des Origenes erstrechte, enthalten wohl gute geschichtliche Erinnerung. Denn nach dem Ausbruch der decianischen Verfolgung hat Origenes keine Schriften mehr verfaßt; andrerseits untrliegt es keinem Anstand, den Johanneskommentar, mit deme er began, auf etwa 221 anzusetzen. Der Irrtum des Epiph. liegt freilich darin, daß er den Origenes diese ganze Zeit in Tyrus zubringen läßt. — Der Tod in Tyrus ist außerdem bezeugt durch Hieronymus vir. ill. 54 mortuus est Tyri, in qua urbe et sepultus est u. ep. 84, 7, 6; S. 130, 3f Hiberg centum et quinquaginta prope anni sunt, ex quo origenes dorminit Tyri, sowie durch eine Überlieferung bei Photius cod. 118 φαςὶ δὲ αὐτὸν ὅ τε Πάμφιλος", "candidate_score": 0.620357, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_66_68", "bdc_text": "Zwa XI 183-192 ; Otto Erich Strasser , Art. Myconius , in : RGG IV 1230 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2935", "psc_text": "γοῦν πεποίηκε σύνταξιν εἰς ἑκάστην γραφήν, καὶ ὅσα κτἑ. Georg. | 3 ἐστι + τῶν αὐτοῦ <συγγραμμάτων>? vgl. Z. 19 * 4* etwa <ἀδύνταον ἅπαντα εἰς μέσον φέρειν· ἀεὶ δὲ ἐξηγούμενος τὴν γραφὴν> * 5 ἃ αὐτῷ] οὕτως Μ | ἐν < Μ 6 τῶν < Georg. | τῶν προοιμίων][τῶν] παροιμιῶν? * 6f τῶν ἄλλων] ἀλόγων Georg. 7 παρ᾿ αὐτοῦ < U | χαριέστατα Μ 7f διηγήματα Georg. 8 εἰς δόγματα] περὶ πίστεως Georg. 8f καὶ περὶ — θεωρίας < Georg. 9 ἀτοπώτατα U ἀτοπώτερος Georg. | τῶν πρὸ — θεωρίας < Georg. 10 πλὴν—αἰσχρουργιῶν < Georg. 10f γὰρ αὐτὸς] δὲ αὐτῷ Georg. 11 αὐτὸς < U | ἀσκητῶν U 11f ὡς καὶ—διὸ καὶ] τοιοῦτον ὡς καὶ Georg. 12f ἀπὸ ὑπερβολῆς—πεπτωκέναι] δἰ ὑπερβολῆν ἀστίας τε καὶ σκληραγωγίας ἀνατραπῆναι Georg. 13 ἀσιτίας < Μ 14 <μετὰ> * 15 [καὶ] * 18 ἀλλὰ ὡς πολλάκις εἶπον *] ὡς πολλάκις εἶπον ἀλλὰ MU", "candidate_score": 0.620348, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_24_26", "bdc_text": "Feller 138 ; Blösch , Art. Niklaus von Wattenwyl , in : ADB XLI 249f ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1707", "psc_text": "1—8 18 vgL S. 136, 8f 137, 1ff. 9ff 138, 14 f. 20. 26 f 139, 1 f. 14 1 μνημεῖα S. 136,8 3 ἀποστελ///ῶ, λ ausradiert V corr ἀποστελῶ M. 5 ἐκ] ἀπὸ S. 137,3 6 λέγω + δὲ S. 137, 9, aber vgl. S. 137, 14; + ἐγὼ S. 137 6f ἀποκτενόντων, ν, darüber V corr 7 ἀποκτεῖναι] ἀποθανεῖν, u. ἀποκτεῖναι am Rand gesetzt S. 137, 10 V corr 7f vor ἐξουσίαν+ + τὴν V S. 137, 11 9 πωλεῖται S. 137, 12 | καὶ < VM 11 lies ὁμολογήσω Zahn | τοῦ θεοῦ < S. 138, 14f 11f ἐνώπιον] ἐκεῖνος S. 138, 15 15 δὴ < S. 138, 27 16 δὲ < S. 139, 1 λݲςݲ. »Ἥξει ὁ κύριος τοῦ δούλου ἐκείνου καὶ καὶ τὸ μέρος αὐτοῦ μετὰ τῶν ἀπίστων θήσει«. λݲζݲ. »Μή ποτε κατασύρῃ σε πρὸς τὸν κριτὴν καὶ ὁ κριτὴς παραδώσει σε τῷ πράκτορι«. λݲηݲ.", "candidate_score": 0.620129, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_158_160", "bdc_text": "zum Ausdruck s. SI II 1375 ) . Den Erlaß der «Fastnacht- H ühner» hat das Landvolk bereits 1528 verlangt ( s. de Quervain 92 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2436", "psc_text": "Abschnitt, an dem bereits Scaliger, Kepler, Petavius, van der Hagen ihre Kräfter versucht haben — Ideler Handb. Der Chronol. I 571 II 243 A. 21 und Duchesne Ren. Quest. Hist. 28 S. 36 A. 1 verzichten auf eine Lösung —, enthätl ungewöhnliche schwierigkeiten. Klar ist (vgl. insbe. S. 298, 5ff), daӃ Epiph. Den Juden zweierlei vorwirft 1) daӃ sie das Passah in der Karwoche willkürlich um 2 Tage vorgerückt hätten 2) daӃ sie infolge ihrer M U 1 μεσούσης U |ἐνέβη U 2 ἐν < U 5 αὐτοῦ 1] < U 6 τὸν οὐρανὸν] τὸ ἱερὸν U 8 τῆς < U | τὸ < U 12 καὶ ἀπὸ Ἰανοναρίου μηνὸς < U | Ἰαννουαρίου Μ | [τῶν]* 16 Ἰαωωουάριον Μ 17 θεὸς < U 18 μένων Dind.] μὲν ὢν M μένει U 20 ἐν τῇ < Μ 20 * ergänze nach Z. 22f u. S. 298, 5f etwa <ἐπιτελούντων τῶν", "candidate_score": 0.619961, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_47", "bdc_text": "ac Bertoldus Berchtold Haller , s. oben [Nr. 39 ] S. 205 , Anm. 1 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1883", "psc_text": "οὕτως ἀναλελεγμένων, ν πρώτοις δὲ ἡμῖν καὶ καθ᾿ εἰρμὸν δι᾿ ὅλου οὕτως προταχθέντων <τῶν> ἀπὸ τῆς πρὸς Γαλάτας ἐπιστολῆς· αὔτη γὰρ παρ᾿ αὐτῷ πρώτη κεῖται. ἡμεῖς δὲ τὴν ἀναλογὴν τότε ἐποιηςάμεθα οὐχ ὡς κπαρ᾿ αὐτῷ <κεῖται> ἀλλὰ ὡς ἔχει τὸ ἀποστολικόν, τὴν πρὸς Ῥωμαίους τάξαντες πρώτην· ὧδε δὲ κατὰ τὸν αὐτοῦ χαρακτῆρα οὕτως παρατιθέμεθα. 2 f vgl. Gen. 19, 11 – 5 f frei wiedergegeben Laterankonzil von 649 Mansi XI 1105 A propterea et panem confregit secundum veritatem (διὸ καὶ τὸν ἄρτον ἔκλασεν ἐν ἀληθείᾳ) — 7 Luk. 24, 38 a. 39 – 15 vgl. Joh. 9, 41 V M 7–9 vgl. S. 117, 10f 7 f μου beidemale S. 117, 10. 11 8 ὀστέα S. 117, 11; vgl. aber Z. 17 10 καταγελάσει, η oben drüber V corr 11 οὐχ, χ auf Rasur V corr 14 περιῆρε] περιεῖλε Dind. 17 ὅτι Dind. 20 vor ἡμῶν + παρ᾿ ? *", "candidate_score": 0.619818, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_158_160", "bdc_text": "zum Ausdruck s. SI II 1375 ) . Den Erlaß der «Fastnacht- H ühner» hat das Landvolk bereits 1528 verlangt ( s. de Quervain 92 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2230", "psc_text": "Ostergrenze; es ist der julianische Tag des Eintritts der Sonne in den Widder, vgl. Ideler, Handbuch II 218 E. Schwartz, Ostertafeln S. 30 — 5 vgl. unten haer. 51, 23, 5 u. 26, 1; der dann für die Auferstehung sich ergebende 22. März ist der Tag der Frühlingstag. u. -nachtgleiche nach Anatolius (u. Ptolemäus), vgl. E. Schwartz, Ostertafeln. S. 15f — 7 23. März vgl. Consularia Constant. MG auct. antiqu. IX 220 Chron. pasch. p. 218 Lactantius div. inst. IV 10,8; I 304, 9 Brandt — 10ff vgl. Hippolyt refut. VIII 18, 2; S. 237,22ff Wendland οἳ μιᾷ ταύτῃ προσέχοντες ἐντολῇ οὐκ ἀφορῶσιν εἰς τὸ εἰρημένον ὑπὸ τοῦ ἀποστόλου, ὅτι διαμαρτύρομαι παντὶ περιτεμνομένῳ, ὅτι ὀφειλέτης ἐστὶ τοῦ πάντα τὸν νόμον ποιῆσαι — 11 vgl. Deut. 27, 14ff Μ U 3 δὲ1 u. 2 < M | εὕρομεν Μ 4 Ἄκτων] ἐκ τῶν U 11 πρόσταγμα] πρᾶγμα U 11f Δευτερονομίου(!) τουτέστιν", "candidate_score": 0.619784, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_47", "bdc_text": "ac Bertoldus Berchtold Haller , s. oben [Nr. 39 ] S. 205 , Anm. 1 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_3106", "psc_text": "Seele Ι φαρμακευτικὴν Μ | τρόπον < S 19 οὕτως] οὔτως] M 21 ἐντεῦτθεν] ἔνθεν Ρα Ι σκοπώμεθα M 21 f πρῶτον < S Pa 22 εὐδηλωτέραν M Ι MU Ι καὶ ἀπόδειξιν < S 23 ἄγαλμα] ein Bild oder ein Abbild S Ι ἀπὸ] ὑπὸ κατεσκευασμένον ἢ ὕλης ἑτέρας αὐτῷ καὶ πάωτα τὰ μέλη συμμέτρως εἰς κάλλος διακεκοσμημένον πάλιν χωνεύοι, λελωβημένον ἄφνω θεασάμενος 1)710 τινος ἀνθρώπου πονηροτάτου, ὂς οὐκ ἐνεγκὼν ὐτὸ βασκανίας | εὐπρε- P550 Tzkc, εῖναι τὸ ἄγαλμα ἐσίνατο, ματαίαν ἡδονὴν καρπιζόμενος τοῦ φθόνου. πρόσσσχες γάρ, ὦ σοφώτατε ’Αγλαοξῶν, ὅτι, εἰ βούλοιτο μὴ μὴ εῖναι D629 μένον ὅλως ὁ δημιουργὸς καὶ ψεκτὸν τὸ μετὰ τοσαύτης αὐτῷ δπουδῆς τε καὶ φροντίδος πεπονημένον, πάλιν προτραπήσεται συγχωνεήσας αὐτὸ τοιοῦτο ποιεῖν οἶον καὶ πρόσθεν ἦν. εἰ Τε μὴ ἀναχωνεύοι μηδὲ ἀνασκευάζοι, ἐῴη δὲ οὔτως μένειν, <μόνον> θεραπεύων αὐτὸ καὶ ἐπανοπθούμενος, δὴ πυρακτούμενον καὶ χαλκευόμενον τὸ ἄγαλμα μηκέτι δύνασθαι διατηρη- θῆναι τὸ αὐτὸν,", "candidate_score": 0.619763, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_118_120", "bdc_text": "Z VII 198 , Anm. 1 ; LL I 193f ; HBLS I 344. , Rodolphum denique Thumisium Johann Rudolf Thumysen , gest. 1552 , Sohn des Zunftmeisters Rudolf Thumysen ( s.", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_268", "psc_text": "Yermengung der Angaben des Josephus u. des Africanus über den ßvater vater des Herodes. Nach erstercm (vgl. antt. XIYIO) ß dieser Antipatros, nach letzterem Herodes — 12 ff vgl. haer. 51, 22, 20 ff u. Eusebius Chronik aus dem Armenischen S. 59, 13 ff Karst S. 61, 25ff Hieronymus Chronik S. 160, Iff Helm — 18 Gen. 49, 10 GU M 1 καὶ αὐτὸς *, nach Cryptoferrat. Βα f. 156 r καὶ αὐτὸς δὲ υἱὸς ἀντιπάτρου ἐτύγχανεν] οὗτος τοῦ G U M | Ἀντίπα GU | ἤχθη] ἐλήφθη GU 2 Ἰουδαίων G 4 ἔμεινεν + ἐν GU 6 παιδὶ U αὐτῶν U 8 ἐφιλώθη U | † Δημητρίῳ] nach Jul. Africanus (Eus. h. e. I 7, 11; S. 58, 22 Schwartz) u. Eusebius (h. e. I 6, 3; S. 48, 19) üßte es Ὑρκανῷ ßen; aber auch Nie. Chon. u. der Cryptoferrat. haben Δημητρίῳ | ἐπὶ < M 9 Ἰουδαίας", "candidate_score": 0.619706, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_77_79", "bdc_text": "Z VIII 372 , Anm. 12 ; HBLS II 247 ; Oskar Eberle , Art. Binder , in :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1310", "psc_text": "σε τῶι εἰς ἡμᾶς ὑπ᾿ αὐτοῦ λεγομένων ἐληλυθότων, ἀγαπητέ, καθὼς πολλάκις ἀπᾐτησας παρ᾿ ημῶν. Οὕτως οὖν ἀπαγγέλλει ἡ πάνσοφος αὐτῶν Σιγὴ τὴν γένεσθιν τῶν εἰκοσιτεσσάρων στοιχείων· τῇ Μονότητι συνυπάρχειν ἑνότητα, ἐξ ὧι δύο προβολαί, καθὰ προείρηται, Μονάς τε καὶ τὸ Ἕν, δὶς δύο οὒσαι τέσσαρες ἐγένοντο· δὶς γὰρ δύο τέσσαρες. καὶ πάλιν αἱ δύο καὶ τέσσαρες εἰς τὸ αὐτὸ συντεθεῖσαι τὸν τῶν ἓξ ἐφανέρωσαν ἀριθμόν, οὓτοι δὲ οἱ ἓξ τετραπλασιασθέντες τὰς εἰκοσιτέσσαρας ἀπεκύησαν μορφάς. καὶ τὰ με) τῆς 4 Psal. 8, 3 — 5 Psal. 18, 2 V M lat. Hipp. (Z. —18 ausgelassen) 1 ἐπιβοᾷ + ὁμοίως Hipp. | τούτων] hunc lat. τοῦτον Hipp. 2 αἱ < 3 καὶ θρηνοῦσα — αὐτόν + Hipp. | * alte ücke, änze κατὰ > * 4 δὲ + φησὶ Hipp. 5 οὐρανοὶ + τῶν οὐρανῶν V M 5—7 καὶ2 — γνωρίσασα] δὲ ἐν πόνοις γένηται Ἡ ψυχή, ὡς] ἐπιβοᾷ οὐδὲν ἕτερον ἢ", "candidate_score": 0.619604, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_117_119", "bdc_text": "und wurde 1552 Pate von dessen Enkelin Verena ( HBD 43 , 13 ) . - Lit. : Z VII 198 , Anm. 1 ; LL I 193f ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1165", "psc_text": "II 197, 16ff ählin. — Die üpfung des Epiphanes an Sekundus ist wohl ßt durch den hinter Sekundus genannten ἐπιφανὴς διδάσκαλος der Valentinianer bei Irenaeus 1 11, 3 1 102f Harvey = Hippolyt refut. VI 38, 2; S. 168, 11 Wendland, vgl. Tertullian adv. Valent. 37; die Zusammenstellung des Epiphanes mit Isidor bedeutet keine Verwechslung, sondern ist ßfolgerung des Epiph. auf Grund der Ahnlichkeit ihrer Anschauungen V Μ 2 ἢ < Μ | lies wohl τῆς ἀποστάσης δυνάμεως * 3 * etwa > | γεννητὴν, ν oben über Vcorr 4 οὐκ oben über Vcorr | οὐ κεκτισμένα Μ 5 γεννητὰ, ν oben über V corr 6 * etwa <ὑπολαμβάνεται> * 7 αὐτοῦ 8 ἀποστᾶσα M | γεγέννηται M 9 ἄνω aus ἀνθρωπίνων Vcorr 10 ἠ < Μ | καὶ τὸ — ὑστέρᾳ < M 10f προσενεχθήσεται V 12 τὰ < Μ Pet.] ἐπιμένων VM 19 τούτους Dind.] τούτων YM 19", "candidate_score": 0.619537, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_50", "bdc_text": "Konrad Pellikan , s. oben [Nr. 37 ] S. 201 f , Anm. 11 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_912", "psc_text": "vgl. S. 335, 21 ff V Μ 3 οὐχ aus οὐκ V οὐκ M 4 καὶ] * 6 * etwa 〈προάγων〉 * | ἐλλιπῶς, ι statt ει Vcorr 13 γεννητῆς Μ 16 * etwa εἶναί σε > * 18 τὸ ὄνομα Χριστοῦ V 18f ἐπικαλεῖσθαι Μ 20 εἶχες Μ | ἂν hineingeflickt Vcorr < Μ 21 οὐ vor σύνεσιν getilgt Vcorr 22 διὰ auf Rasur statt παρὰ Vcorr | * etwa 〈δύνηται〉 * 26 αὐτὸν γεγενῆσθαι am Rande nachgetragen Vcorr < 27 τὸν < V | υἱὸν] Χριστὸν? *, nach S. 337, 1 u. Καὶ τί μοι ἔτι διατρίβειν ἐν ἁλίμοις καὶ ἀμπώτεσι τόποις, πῆ μὲν ἐπικλυζομένοις πῆ δὲ καταξηραινομένοις, ἐξ ὠνπερ Μύων ἐκβράσματα πολλάκις γίνεται καὶ τοῖς ποσὶ τῶν τὰς ὄχθας τούτων μετιόντων τῶν τόπων ἐκ τοῦ ἀνὰ μέσον τῶν Ἰχθύων τινὰ ἰοβόλα εἶναι, τρυγόνας δέ φημι καὶ δρακαίνας καὶ καρχαρίας καὶ σμυραίνας, ὡς καὶ ἤδη προείρηται) βλάβην ἐμποιεῖ.", "candidate_score": 0.619384, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_117_119", "bdc_text": "und wurde 1552 Pate von dessen Enkelin Verena ( HBD 43 , 13 ) . - Lit. : Z VII 198 , Anm. 1 ; LL I 193f ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_952", "psc_text": "adv. haer. I 1, 1; I 8f Harvey συνυπάρχειν δ’ αὐτῷ καὶ Ἔννοιαν, ἣν δὴ καὶ Χάριν καὶ Σιγὴν ὀνομάζουσιν u. dazu 113,2; 1 116 u. I 13, 3; 1 118 μεταδοῦναί σοι θέλω τῆς ἐμῆς Χάριτος . . . . ὁ δὲ τόπος τοῦ Μεγέθους ἐν ἡμῖν ἐστι . . . ἰδοὺ ἡ Χάρις κατῆλθεν ἐπί σε — 3 zu ἐνθύμησις vgl. Exe. ex Theod. 7, Iff; III 108, Iff Stählin ἄγνωστος οὖν ὁ πατὴρ ὢν γνωσθῆναι τοῖς αἰῶσισ καὶ διὰ τῆς ἐνθυμήσεως τῆς ἑαυτοῦ, ὡς ἂν ἑαυτὸν ἐγνωκώς, πνεῦμα γνώσεως οὔσης προέβαλε τὸν Μονογενῆ· γέγονεν οὖν καὶ ὁ ἀπὸ γνώσεως, τουτέστι τῆς πατρικῆς ἐνθυμήσεως, προελθ(ὸν γνῶσις — 6f Πατὴρ u. Ἀλήθεια als Namen des zweiten Paars bei Valentin (Irenaeus I 11, 1; T 100 Harvey) u. Marcus (I 15, 1; I 145); zu Ἄνθρωπος vgl. Irenaeus adv. haer. I 12, 4; I 113 Harvey ἄλλοι δὲ . .", "candidate_score": 0.619381, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_128_130", "bdc_text": "1 . Großhans Thumysen , Haffengießer , 1528 Ratsherr , Stadtfähnrich , als solcher nahm er 1529 an dem Zug nach Rüti ( Kt . Zürich ) und Uznach ( Kt. St . Gallen) , 1531 am Müsserkrieg und am Zweiten Kappeler Krieg teil. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2423", "psc_text": "αὐτοῦ ἐν τῷ Ἰανουαρίῳ μηνὶ τουτέστιν 1 f vgl. Panarion haer. 31. 14, 3; I 406. 17 — 8 f vgl. Kol. 2, 14 — 11 wie S. 291, 2f das der Sexti, so ist hier wieder das Konsulat der beiden Gemini, Rufus (= Fufius) und Rubellio, in zwei zerlegt; auch darin stimmt Epiph. Mit Den beiden Nebenzeugen Cons. Const. Und Chron. Pasch. Zusammen, vgl. MG Auct. Antiqu. IX 220 Μ U 2 περὶ Οὐαλεντῖνον—ἄλλους < U | αἱ 2 < Μ 3 μυθώδους Μ | ἀναγραψαμένους Μ | τριάκοντα] τέσσαρας Μμ 3 f οὓς—ἔτεσιν] καὶ τὰ ἀπὸ τῶν τριάκοντα ἐτῶν τοῦ σωτῆρος παρ᾿ αὐτῶν ἀλληγορηθέντα U 4 δυνηθῶσι U 5 ἀναγράφειν] lies wohl παραστῆσαι * 6 ἐνσαρκώσεως (neben παρουσίας) U 8 < προσλαβὼν καὶ > * | παθεῖν + κατεδέξατο U 8 f τοῦ θανάτου τὸ U 9 γὰρ] δὲ U 10 αὐτοῦ, sc. Christi] Αὐγούστου Μ 11 vor", "candidate_score": 0.619366, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_47", "bdc_text": "ac Bertoldus Berchtold Haller , s. oben [Nr. 39 ] S. 205 , Anm. 1 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1057", "psc_text": "20 ὅθεν] ὁ δεὸς Μ 22 θέλουσι] λέγουσιν V 24 σωτῆρα] σωτῆρα] ἀέρα M Ι ὑπάρχοντα M πενυματικόν, καὶ αὑτὸ ἠγνοη κέναι τὸν Δημιουργὸν λέγουσι καὶ λεληθότως κατατεθεῖσθαι εἰς αὐτὸν μὴ εἰδότος αὐτοῦ, ἵνα | δἰ αὐτοῦ εἰς τὴν αὐτοῦ ψυχὴν σπαρὲν καὶ εἰς τὸ ὑλικὸν τοῦτο σῶμα, κυοφορηθέν > ἐν τούτοις καὶ αὐξηθὲν ἔτοιμον γένηται πρὸς ὑποδοχὴν τοῦ γελείου > ἔλαθεν οὖν, ὥς φασι, τὸν Δημιουργὸν ὁ συγκατασπαρεὶς τῷ ἐμφυσήματι αὐτοῦ ὑπὸ τῆς Σοφίας πνευματικὸς ἄνθρωπος ἀρρήτῳ > προνοίᾳ. ὡς γὰρ τὴν Μητέρα ἠγνοηκέναι, οὕτω καὶ τὸ σολερνα ἀτῆς. ὅ δὴ καὶ αὐτὸ Ἐκκλησίαν εἶναι λέγουσιν, ἀντίτυπον τῆς ἄνω Ἐκκλησίας. καὶ τοῦτο εἶναι τὸν ἐν αὐτοῖς ἄνθρωπον ἀξιοῦσιν. ὥστε ἔχειν αὐτοὺς τὴν μὲν ψυχὴν ἀπὸ τοῦ Δημιουργοῦ, τὸ δὲ σῶμα ἀπὸ τοῦ χοὺς καὶ τὸ σαρκικὸν ἀπὸ τῆς ὕλης, τὸν δὲ πνευμκτικὸν ἄνθρωπον ἀπὸ Τῆς Μητρὸς Τῆς Ἀχαμώθ. 20. Τριῶν οὖν ὅντων τὸ μὲν ὑλικόν, ὅ καὶ ἀριστερὸν καλοῦσι,", "candidate_score": 0.61929, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_161", "bdc_text": "- Diese Forderung wurde in der Eingabe vom 5 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1383", "psc_text": "θέλουσιν] λέγουσι Μ 2 καὶ < lat. 3 δὲ oben über Vcorr | Dind.] οὐδὲ YM Που lat. | τοῦ aus τῶν Vcorr | ὑπὸ Ausgg.] ἐπὶ V M ab lat. 4 παρεπινοουμένου] adinveiitus lat. | vor αὐτὸς wohl einzusetzen > * 5 vor τοῦ λόγου ein καὶ getilgt Vcorr 10 ευ] Dind. < lat.; τοὺς? ül. 14f — γράμματα < V 15 τοῦ διδασκάλου Dind. Oh.] τὰ διὰ τοῦ διδασκάλου M ebenso doch τὰ oben über Vcorr 16 lat. 18 σοι] ego lat. 19 ἐν τῷ τύπῶ] in typum lat. 20 καὶ < lat. 21 ἀπόκρισιν + dicens lat. 25 nach καὶ von 5 Buchstaben V 25f ὁμογηκέναι V ὁμολογηκέναι M 27f διὰ τοῦ] propter hoc lat. τοῦ μὴ ἀποκριθῆναι τοῖς εἰποῦσιν αὐτῷ »ἐν ποίᾳ δυνάμει τοῦτο ποιεῖς«, ἀλλὰ τῇ ἀντεπερωτήσει ἀπορῆσαι αὐτοὺς τὸ ἄρρητον τοῦ Πατρὸς ἐν τῷ <μὴ> εἰπεῖν δεδειχέναι αὐτὸν ἐξηγοῦνται. ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ εἰρηκέναι", "candidate_score": 0.619243, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_47", "bdc_text": "ac Bertoldus Berchtold Haller , s. oben [Nr. 39 ] S. 205 , Anm. 1 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_417", "psc_text": "ἄνωθεν καταβεβηκότος Βασιλείδου καὶ τὰ ἄνω σαφῶς κατοπτεύσαντος, μᾶλλον δὲ ἄνωθεν πεπτωκότος ἀπὸ τοῦ τῆς ἀληθείας σκοποῦ, ὅτι εἰ οὗτος ὁ οὐρανὸς ὑπὸ τῶν κατ᾿ αὐτὸν ἀγγέλων γεγένηται, αὐτοὶ δὲ ὑπὸ τῶν ἀνωτέρω καὶ οἱ ἀνωτέρω ὑπὸ τῶν ἔτι ἀνωτέρω, ἄρ οὐν ἡ ἄνω Δύναμις, ἡ καὶ Ἀβρασὰξ καλουμένη, εὑρεθήσεται ἡ τὰ πάντα πεποιηκυῖα καὶ ἡ αἰτία τῶν ὄντων πάντων, καὶ οὐδὲν δίχα αὐτῆς [τι] γεγενῆσθαι εὑρεθήσεται, ὁπότε αὐτὴ τὸ αἴτιον καὶ τὸ πρῶτον ἀρχέτυπον παρ᾿ αὐτῶν καταγγέλλεται, καὶ τὸ λεγόμενον παρ᾿ αὐτοῖς τοῦ κόσμου τούτου 14–16 vgl. Pistis Sophia c. 132; S. 224, 7 ff Schmidt — 19 vgl. Irenaeus adv. haer. II 35; Ι 383 Harvey — 21 f vgl. haer. 23, 4, 5; S. 252, 18ff V Μ 5 μαθήμασι, μα u. μασι auf Rasur V corr μαθητικοῖς M | διαιρεῖ////, ν wegradiert V 7 οἱ oben hineingeflickt V 8 [πεπλανημένης] *, (doppelte Lesart) 11–12 ἀριθμὸν —", "candidate_score": 0.618855, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_66_68", "bdc_text": "Zwa XI 183-192 ; Otto Erich Strasser , Art. Myconius , in : RGG IV 1230 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1969", "psc_text": "28f S. 118, 10f 8 χωρὶς οὗ sc. Xριστοῦ 9 <ὑπὸ> * 10 οὐδεὶς *] ὁ καὶ V M | ὡς] εἰς Μ 20 ὠφελήσειν, ήσει auf Rasur V corr 26 καὶ νόμον—δεδωκότος <Μ | ἀφ’ οὖπερ + <καὶ> ?* σεως τοῦ νόμου τὸ εἶδος κεκτῆσθαι, τουτέστιν τὴν γνῶσιν καὶ τὴν ἀλήθειαν, οὐκ ἄρα ἀλλότριος ὁ νόμος τῆς γνώσεως καὶ τῆς ἀληθείας. διὰ γὰρ τῆς ἐν αὐτῷ μορφώσεως ἐπέγνωσαν οἱ κήρυκες τῆς ἀληθείας τὴν γνῶσιν καὶ τὴν ἀλήθειαν. δݲ καὶ λݲαݲ σχόλιον. »Ἔτι γὰρ Χριστὸς ὄντων ἡμῶν ἀσθενῶν ἔτι κατὰ καιρὸν ὑπὲρ ἀσεβῶν ἀπέθανεν«. δݲ καὶ λݲαݲ ἔλεγχος. Τό »ἔτι« καὶ <τό> »ἀπέθανεν« οὐ δοκήσεως a ἀλλὰ ἀληθείας ἐστὶ σημαντικόν. εἰ γὰρ δόκησις ἦν, τίς χρεία τοῦ »ἔτι« λέγεσθαι, δυναμένου τοῦ Χριστοῦ πάντοτε καὶ τότε καὶ νῦν δοκήσει φαίνεσθαι καὶ μὴ λέγεσθαι »ἔτι ὄντων ἡμῶν ἀσθενῶν«; ἀπὸ τοῦ γὰρ »ἔτι« τὸ τότε θανεῖν * ἀπέδωκε καὶ ἐδικαίωσε τῷ θανάτῳ, b", "candidate_score": 0.618801, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_129_131", "bdc_text": "Großhans Thumysen , Haffengießer , 1528 Ratsherr , Stadtfähnrich , als solcher nahm er 1529 an dem Zug nach Rüti ( Kt . Zürich ) und Uznach ( Kt. St . Gallen) , 1531 am Müsserkrieg und am Zweiten Kappeler Krieg teil. - Lit. : HBRG III 130.142 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2423", "psc_text": "αὐτοῦ ἐν τῷ Ἰανουαρίῳ μηνὶ τουτέστιν 1 f vgl. Panarion haer. 31. 14, 3; I 406. 17 — 8 f vgl. Kol. 2, 14 — 11 wie S. 291, 2f das der Sexti, so ist hier wieder das Konsulat der beiden Gemini, Rufus (= Fufius) und Rubellio, in zwei zerlegt; auch darin stimmt Epiph. Mit Den beiden Nebenzeugen Cons. Const. Und Chron. Pasch. Zusammen, vgl. MG Auct. Antiqu. IX 220 Μ U 2 περὶ Οὐαλεντῖνον—ἄλλους < U | αἱ 2 < Μ 3 μυθώδους Μ | ἀναγραψαμένους Μ | τριάκοντα] τέσσαρας Μμ 3 f οὓς—ἔτεσιν] καὶ τὰ ἀπὸ τῶν τριάκοντα ἐτῶν τοῦ σωτῆρος παρ᾿ αὐτῶν ἀλληγορηθέντα U 4 δυνηθῶσι U 5 ἀναγράφειν] lies wohl παραστῆσαι * 6 ἐνσαρκώσεως (neben παρουσίας) U 8 < προσλαβὼν καὶ > * | παθεῖν + κατεδέξατο U 8 f τοῦ θανάτου τὸ U 9 γὰρ] δὲ U 10 αὐτοῦ, sc. Christi] Αὐγούστου Μ 11 vor", "candidate_score": 0.618748, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_158_160", "bdc_text": "zum Ausdruck s. SI II 1375 ) . Den Erlaß der «Fastnacht- H ühner» hat das Landvolk bereits 1528 verlangt ( s. de Quervain 92 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2225", "psc_text": ". . ., ὅταν ὁ λαὸς ἤρνυεν τὴν ζύμην Hippolyt refut. VIII 18, 1; S. 237, 16ff Wendland συνιστάνουσι δεῖν τὸ πάσχα τῇ τεσσαρεσκαιδεκάτῃ τοῦ πρώτου μηνὸς φυλάσσειν κατὰ τὴν τοῦ νόμου διαταγήν, ἐν ᾗ ἂν ἡμέρᾳ ἐμπέσῃ Ps. Tertullian adv. omn. haer. 8 pascha enim dicit (Blastus) non aliter custodiendum esse, nisi secundum legem Moysi XIIII mensis Theodoret haeret. fab. III 4; Migne 83, 405 A — 11ff vgl. die (gefälschten) Akten des Konzils von Cäsarea c. 1; S. 307 Krusch Stud. z. m. Chronol. nam et omnes Gallii quacumque die VIII k. ap. fuisset, semper pascha caelebrabant Martin von Bracara de pascha 1; S. 93, 4ff Burn Niceta of Remesiana = tractatus Adthanasii c. 1; S. 329 Krusch (=S. 94, 1ff Burn) scio autem multos scrupulosius interrogare solitos quare secundum morem Iudaeorum ad lunae computationem diversis temporibus pascha celebremus, dicentes rectius sibi videri ut si dominicae passionis commemoratio", "candidate_score": 0.618739, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_117_119", "bdc_text": "und wurde 1552 Pate von dessen Enkelin Verena ( HBD 43 , 13 ) . - Lit. : Z VII 198 , Anm. 1 ; LL I 193f ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_953", "psc_text": "ἀπὸ γνώσεως, τουτέστι τῆς πατρικῆς ἐνθυμήσεως, προελθ(ὸν γνῶσις — 6f Πατὴρ u. Ἀλήθεια als Namen des zweiten Paars bei Valentin (Irenaeus I 11, 1; T 100 Harvey) u. Marcus (I 15, 1; I 145); zu Ἄνθρωπος vgl. Irenaeus adv. haer. I 12, 4; I 113 Harvey ἄλλοι δὲ . . . τὸν Προπάτορα τῶν ὅλων καὶ Προάρχην Προανεννόητον Ἄνθρωπον λέγουσι καλεῖσθαι u. I 14, 3; 1134 Harvey καὶ καλεὶ τὸ στοιχεῖον τοῦτο Ἄνθρωπον· εἶναί τε πηγήν φησιν αὐτὸ παντὸς λόγου καὶ ἀρχὴν πάσης φωνῆς καὶ παντὸς ἀρρήτου ῥῆσιν καὶ τῆς σιωπωμένης Σιγῆς στόμα — 9 zu θέλειν vgl. unten S. 392, 13 u. die etwas anders angelegte Ableitung bei Ptolemaeus Irenaeus I 12, 1 I 110 Harvey τοῦ μὲν Θελήματος (sc. εἰκόνα εἶναι) τὴν Ἀλήθειαν, τῆς δὲ Ἐννοίας Νοῦν, καὶ διὰ τούτου τοῦ Θελήματος ὁ μὲν ἄρρην εἰκὼν τῆς ἀγεννήτου ἐννοίας γέγονεν, ὁ δὲ θῆλυς τοῦ Θελήματος· τὸ Θέλημα τοίνυν", "candidate_score": 0.61861, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_23_25", "bdc_text": "SBB IV 214-216 ; Feller 138 ; Blösch , Art. Niklaus von Wattenwyl , in :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_3118", "psc_text": "Bruchst. 422 Holl (= Pa) 1 ἀνατήζας MUS | ἀνέδευσεν] ὄδευσεν M ἀνέλυσεν Pa | vor ἀναπλάσσων + ὁ M + ἄγγος] U 3 ἄγγος] αὐτὸ U 3 πλάσματα Pa | δὲ] reMU | ἀμέμπτως < S 4 τοῦ πηλοῦ — φυράματος] von demselben Ton u. Teig S 5 σκεῦος, μὲν εἰς τιμὴν < S 5f παντάπασιν < U 6 vor μήτι + εἰ M | 7 τῆς αὐτῆς] seiner S | ἰδίως] ἰδίως] U 8 καὶ δόξαν < S 9 τῶν . . των . . . τῶν] den, welcher gelebt hat . . . , den S | τιμὴν + u. zur Herrlichkeit S 10 καὶ 2] ὅτι U 12 ὀνειδισμὸν καὶ < S 13 ἐφ’ ἡμῖν] ἔφημεν Pa 14 ῥίζαν . . τῆς πονηρίας] die ünde S | τελέως Pa | τῆς πονηρίας τελείως U | πρὸς ἔκτασιν < S | ἔκστασιν Pa | 15 καρποφορᾶν Pa", "candidate_score": 0.618513, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_120", "bdc_text": "HBLS I 344. , Rodolphum denique Thumisium Johann Rudolf Thumysen , gest. 1552 , Sohn des Zunftmeisters Rudolf Thumysen ( s.", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2427", "psc_text": "τριακοστῷ ἔτει τῆς αὐτοῦ ἐνσάρκου γεννήσεως, πρὸ ἓς εἰδῶν Νοεμβρίων, Τουτέστι κατὰ Αἰγυπτίους Ἀθὺρ δωδεκάτῃ, κατὰ Ἕλληνας 1 ff zu den Monatsangaben vgl. W. Kubitschek, Die Kalenderbücher von Florenz, Rom und Leyden (Denkschr. Wiener Akad. B. 57. 1915) S. 74 ff; dort weitere Schriften über die einzelnen Fragen — 8 ff wo? (einzige vergleichbare Stelle Sach. 7, 3) —18 ff vgl. Oben c. 16, 1 ff; S. 270, 14 ff u. c. 30, 10; S. 303, 4 M U 1 Ἰαννουαρίων Μ |πέμπτη ist nicht mit Kubistchek zu beanstanden; der Gesamtausdruck πέμπτη—ἐπιφώσκουσα bezeichnet ganz richtig die Mitternacht zwischen 5. u. 6. Januar; vgl. Z. 12 f u. S. 298, 19 2 Ἰαννουαρίου + μηνὸς U | ἑσπέρα — ἐπιφώσκουσα < U 4 Σαλαμνίους Μ 5 Ἰουλίου] Ἰουναῦ Μ | ἀλσὼν Μ 6 ἀταρταβὰ Μ 7 κατὰ Ἑβραίους τιβιὴθ ιݲγ, κατὰ ἀθηναίους μεμακτηρίωνος ςݲ U; aber vgl. die Reihenfolge S. 294,", "candidate_score": 0.618456, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_66_68", "bdc_text": "Zwa XI 183-192 ; Otto Erich Strasser , Art. Myconius , in : RGG IV 1230 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_127", "psc_text": "vgl. Jes. 9, 6 — 6 vgl. Hebr. 2,11 — 9 ff vgl. Zahn, Gesch. d. neutest. Kanons II 1, 220f G. Mercati, studi e testi 5 (1901) S. 17ff 243ff V (bis Ζ. 12 Ἀριθμούς, dann wieder G U) Μ —S. 192, 9 Doctrina patr. c. 32 S. 237, 7 ff Diekamp (= do.); vgl. de mens, ac pond. c. 4, 1ff u. 23, 1ff S. 156, 13ff u. 178, 87 ff Lagarde Joh. Damasc. de fide orth. IV 17 ff; Migne 94, 1178 B ff. Doctr. patr. S. 293, 24 ff Diekamp 1 τῆς σκηνῆς τῆς ἁγίας *] τῆς σκηνοπηγίας VM 2f κατασκευασθείση Μ 6 αὐτοῦ *] αὐτῶν aus αὐτὸν V corr αὐτῶν Μ | ἐγκεταλέγουσιν M 8 > * 9 οἱ < < M | τῆς2 < < M 11 ff anstatt 11 μὲν < do. 12 ἕκτην βίβλον u. so durchweg im Folgenden bis S. 192", "candidate_score": 0.618383, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_68_70", "bdc_text": "RGG IV 1230 ; Oskar Vasella , Art. Myconius , in : LThK VII 716 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1884", "psc_text": "7–9 vgl. S. 117, 10f 7 f μου beidemale S. 117, 10. 11 8 ὀστέα S. 117, 11; vgl. aber Z. 17 10 καταγελάσει, η oben drüber V corr 11 οὐχ, χ auf Rasur V corr 14 περιῆρε] περιεῖλε Dind. 17 ὅτι Dind. 20 vor ἡμῶν + παρ᾿ ? * 21 ὥς γε aus ὡς καὶ V corr | ἐχούσης *] ἔχειν VM 23 παρ᾿ αὐτῶ///, ν wegradiert V corr 24 καὶ hineingeflickt V corr | προσταχθέντων Μ 24 τῶν * 26 κεῖται * <Ἀπὸ τῆς πρὸς Γαλάτας ἐπιστολῆς.> Σχόλιον αݲ. »Μάθετε ὅτι ὁ δίκαιος ἐκ ίστεως ζήσεται. ὅσοι γὰρ ὑπὸ νόμον, ὑπὸ κατάραν εἰσίν· ὁ δὲ ποιήσς αὐτὰ ζήσεται ἐν αὐτοῖς«. Ἔλεγος αݲ. Τό »μάθετε ὄτι ὁ δίκαιος ἐκ πίστεως ζήσεται« κατὰ a τὰ ὑπὸ τοῦ ἀποστόλου εἰρημένα γραφῆς παλαιᾶς ἐστι δικτικά, ἅτινά ἐστι παρὰ τοῦ ἀποστόλου εἰς ἡμετέραν ζωὴν * ἀπὸ τοῦ νόμου καὶ τῶν προφητῶν εἰρημένα περὶ", "candidate_score": 0.618216, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_158_160", "bdc_text": "zum Ausdruck s. SI II 1375 ) . Den Erlaß der «Fastnacht- H ühner» hat das Landvolk bereits 1528 verlangt ( s. de Quervain 92 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2441", "psc_text": "Τετρὰς ἐπιφώσκουσα ist aber ja sachlich dasselbe, wie Τρίτη ὀψέ Hätte Epiph. also in dem mit ἥτις ἦν zu beginnen Satz eine Angabe über Dienstag Nacht machen wollen, so müßte er sich grundlos wiederholt und dazu noch widersprochen haben. Auch die letzten Worte S. 297,9 ἐπιφώσκουσα κυριακὴ πεωτεκαιδεκάτη νυκτερινή bedürfen wohl einer Änderung. Wenn der Freitag (genauer Donnerstag Abend bis Freitag Abend) die τεσσαρεσκαιδεκάτη war, so kann die Nacht vom Samstag zum Sonntag nur die ἑκκαιδεκάτη sein; S. 297, 10f διὰ τὴν πεντεκαιδεκάτην τῆς σελήνης spricht nicht dagegen 1f gemeint ist Matth. 26,2; vgl.ep. ad Eus. et Marc. ὥς φησι καὶ ὁ ἱερώτατος Ματθαῖος περὶ τοῦ σωτῆρος ὅτι εἴρηκε τοῖς μεαθηταῖς· οἴδατε ὅτι μετὰδύο ἡμέρας τὸ πάσχα γίνεται καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοται εἰς τὸ σταυρωθῆναι. Epiph. versteht die die Stelle so, als ob Jesus hätte sagen wollen, daß eigentlich erst in zwei Tagen das Passah gefeiert werden sollte", "candidate_score": 0.618172, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_13_15", "bdc_text": "oben [Nr. 31 ] S. 183 , Anm. 1 ) . Während der Berner Disputation stellte er Zwingli sein fürstlich ausgestattetes Haus in Bern zur Verfügung . Er präsidierte die Disputation von Lausanne und war seit 1539 Mitglied des Chorgerichtes in Bern .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2009", "psc_text": "etwa <περιέχει,μόνον τῇ καινῇ διαθήκῃ. οὐκ οἶδα δέ, εἰ καὶ τὸ εὐαγγέλιον ὁμοίως τῷ Μαρκίωνι ῥᾳδιουργεῖ>*, Vgl. S. 188,3f 9 δυσχερὴς *]δυσχερὲς V M 10 εἰπεῖν*] ἰδεὶν V M 11 ἔγνωμεν τῶν αὐτοῦ am zeilenende nachgetragen V corr 14 κατὰ2]εἰς?* 15f τῷ . . . τῷ εἰρημένῳ*]τὸ . . . τὸ εἰρημένον V M 190-21 διδάσκων μὴ-γίνεται am Rande nachgetragen V corr 20 μάμος*] γάμου V M σεται δὲ ὁ τοιοῦτος καὶ διελεγχθήσεται ἀπὸ μὲν τῆς ἤδη πρὸς τὸν αὐτοῦ ἐπιστάτην ἀντιθέσεως, διὰ πολλῶν ποιησαμένων ἡμῶν τὴν πρὸς αὐτὸν ἀντιλογίαν τε καὶ ἀνατροπήν, ἐν ὁποίαις τε καὶ ὁπόσαις συνάδει τὸ εὐαγγέλιον τῇ παλαιᾷ διαθήκῃ, καὶ ὡς αὐτὸς ὁ κύριος ἡμῶν ὁμολογεῖ τὸ ποίημα τοῦ κόσμου εῖναι ἴδιον καὶ αὐτοῦ, καὶ τοῦ πατρὸς εἶναι τὴν κτίσιν, ὥς γε μάλιστα συνελόντι φράσαι κορυφαιότατόν τι ῥῆμα παρὰ τῷ ἁγίῳ Ἰωάννῃ εἰρημένον, τό »ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος, καὶ ὁ λόγος ἦν πρὸς τὸν", "candidate_score": 0.618047, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_161", "bdc_text": "- Diese Forderung wurde in der Eingabe vom 5 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1814", "psc_text": "πέντε λελησμένον ἐνώπιον τοῦ θεοῦ;« Ἔλεγκος κݲ.θݲ. Τό »λέγω [ἐγὼ] τοῖς φίλοις μου, μὴ φοβηθῆτε a ἀπὸ τῶν ἀποκτενόντων τὸ σῶμα, φοβήθητε δὲ τὸν ἔχοντα ἐξουσίαν τοῦ μετὰ τὸ ἀποκτεῖναι τὸ σῶνμα τὴν ψυκὴν γβαλεῖν εἰς γέενναν« ἀναγκάζει σε, ὦ Μαρκίων, καὶ τὰ ἐξῆς τῆς παραβολῆς ὀμολογῆςαικ. ἄνευ γὰρ τοῦ θεοῦ οὐδὲν γίνεται, κἄν ἀπάρῃς τὸ περὶ τῶν στρουθίων. ἀπολόγησαι οὖν περὶ τῶν ἐν τῷ ῥητῷ καταλειφρθέντων b ὑπὸ σοῦ, ὦ Μαρκί9ων, καὶ ἀπόκριναι ἡμῖν τί διανοῇ περὶ τοῦ ἐξοθσίαν ἔκοντος. εἰ γὰρ φαίης αὐτὸν εῖναι τὸν πατέρα τοῦ χριστοῦ, τὸν παρὰ σοὶ ἀγαθὸν λεγόμενον θεόν, εἰ καὶ κακῶς διαισεῖς, ὄμως, ἐμοντα τὸ κατ’ ἀφίαν. εἰ δὲ οὐ τοῦτον λέγεις, ἀλλὰ τὸν δημιουργὸν τὸν e παρὰ σοὶ φύσει κριτὴν ᾀδόμενον, λέγε μοι τίς τούτω δέδῳκε τὴν 1 Luk. 11, 49 vgl. 51. 50 — 9 Luk. 12, 4a. 5b. 6 VM 1—3 vgl. S. 111, 3–5 9–13 vgl. s. 111,", "candidate_score": 0.617911, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_47", "bdc_text": "ac Bertoldus Berchtold Haller , s. oben [Nr. 39 ] S. 205 , Anm. 1 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_3297", "psc_text": "νόμου < Phot. 20 ἔνδον < S | αὐτὴν < S μενος τὴν ψυχὴν ύπὸ τοῦ ἐν τῇ σαρκαὶ κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν ὑπάρχοντος κραταιοῦται νόμου. φαίνεται γὰρ ὡς ἐν αὐτοῖς ἡμῖν τὸ με) βέλτιον τὸ δὲ χεῖρον ὄν, καὶ ὄταν μὲν τὸ βέλτιον φύσει τοῦ χείρονος ἐγκρατέστερον γενηθῇ, φέρεται ὅλος πρὸς τὸ ἀγαθὸν ὁ νοῦς· ὅταν δὲ τὸ χεῖρον ἐπιβρίσῃ πλεονάσαν, ὃ ἀντιστρατεύεσθαι τῷ ἐν ήμῖν λέγεται ἀγαθῷ, ἄγεται πάλιν ἀθτιστρόφως πρὸς φαντασίας παντοδαπὰς ὁ ἄνθρωπος καὶ λογισμοὺς χείρονας. 62. Οὖ δὴ καὶ κάριν ὁ ἀπόστολος εὔχεται ῥυθῆναι, θάνατον αὐτὸ καὶ ὄλεθρον εἶναι ήγούμενος, ὥσπερ δὴ καὶ ὁ προφήτης »ἀπὸ τῶν κρυφίων μου« λέγων »καθάρισόν με«. αὐτὰ γοῦν τὰ ῥήματα τοῦτο παρίστησιν »συνήδομαι γὰρ τῷ νόμῳ τοῦ θεοῦ κατὰ τὸν ἔσω« λέγοντος »ἄνθρωπον, βλέπω Τε ἒτερον νόμον ἐν τοῖς μέλεσί μου ἀντιστρατευόμενον τῷ νόμῳ τοῦ νοός μου καὶ αἰχμαλωτίζοντά με τῷ νόμῳ τῆς ἁμαρτίας, τῷ ὄντι ἐν τοῖς μέλεσί μου.", "candidate_score": 0.617857, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_50", "bdc_text": "Konrad Pellikan , s. oben [Nr. 37 ] S. 201 f , Anm. 11 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_3296", "psc_text": "zeigt an S 11 ἀναφανδὸν] < S hinter ὁ Παῦλος Phot. | ὁ Παῦλος] der Apostel S 12 κατὰ τὸν Μ | ὃ MU 13 σαφῶς < S | ἐκάλεσε νοὸς Phot. | συνιστάμενον Phot.] ἐνιστάμενον MU | συνιστάμενον + νόμον Phot. 15 ἕτερον] τρίτον Phot. | τὸν] τὸ M 16 ἐκ τῆς ἐπιθυμίας < S | ἐνσκηρώσαντα M ἐνσκιρώσαντα U σκιρώσαντα Phot. ward S | τῇ < M 17 ἐπιβαίνων ὁ πονηρὸς καὶ < Phot. 17 f καὶ ἐποχούμενος < S 18 f καθ᾿ ἡμῶν — κακάς] uns zu bösen Taten anreizt S 19—S. 497, 2 ὁ γὰρ — νόμου < Phot. 20 ἔνδον < S | αὐτὴν < S μενος τὴν ψυχὴν ύπὸ τοῦ ἐν τῇ σαρκαὶ κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν ὑπάρχοντος κραταιοῦται νόμου. φαίνεται γὰρ ὡς ἐν αὐτοῖς ἡμῖν τὸ με) βέλτιον τὸ δὲ χεῖρον ὄν, καὶ ὄταν μὲν τὸ βέλτιον φύσει τοῦ χείρονος ἐγκρατέστερον γενηθῇ, φέρεται ὅλος", "candidate_score": 0.617705, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_128_130", "bdc_text": "1 . Großhans Thumysen , Haffengießer , 1528 Ratsherr , Stadtfähnrich , als solcher nahm er 1529 an dem Zug nach Rüti ( Kt . Zürich ) und Uznach ( Kt. St . Gallen) , 1531 am Müsserkrieg und am Zweiten Kappeler Krieg teil. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2387", "psc_text": "— 15 Matth. 4, 12f — 21 die zwei Passah: Joh 2, 13ff u. 11, 55ff — 23ff Es ist beachtenswert, daß Epiph. in der Berechnung der Lehrtätigkeit Jesu (3 Passah = 2 ¼ Jahre) mit Africanus (vgl. Ed. Schwartz Abh. Gött. Ges. 1895 S. 28ff) gegen Eusebius (3 ½ Jahre dem. ev. VIII 2, 108; S. 387, 17ff Heikel) zusammengeht, während er mit Eusebius gegen Aficanus den Tod Christi ins 18. Jahr des Tiberius setzt, vgl. unten S. 292, 15 u. Eusebius-Hieronymus Christi S. 174, 14ff Helm M U (von κατηγοροῦσι Z. 20 an) 1 προβατικῆς am Rand nachgetragen M 9 [φασίν] * 13 <ἐγγὺς> * 21 αὐτοῦ τοῦ] τοῦ αὐτοῦ U | περὶ δύο πάσχων U 22 πεποιηκότα U | ἐν περιόδῳ — δύο < U 23 πάσχα ἑνὸς U | διηγοῦνται < U | οἴδασιν U 24f ὡς πανταχόθεν ἐδείξαμεν < U σωτὴρ ἄλλο Πάσχα, ὡς εἶναι", "candidate_score": 0.617691, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_109", "bdc_text": "Zwingli , Myconius und Glarean rühmen ihn als guten Schüler .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_748", "psc_text": "παρὰ τὴν τῶν διδασκάλων ῥᾳθυμίαν μὴ ἀσφαλιζομένων διὰ τῆς διδασκαλίας. 15 über Gadara u. seine Quellen vgl. ürer, Gesch. d. üd. Volkes II4 157ff — 18 Tgl. Matth. 8, 28 — 20 zu ἀνδρόγυνα λούεσθαι vgl. Clemens AI. paedag. III 32, 2; I 255, 5 ählin Cyprian de hab. virg. 19; I 200, 23 Hartel Didascalia S. 12, 1 Flemming-Achelis Const. apost. I 9, 1; I 27, Μ Funk conc. Laodic. can. 30 conc. Trull. can. 77 V M 3 ἥλικες, ς angeflickt Vcorr 6 ἀνοσίους, υ oben drüber geflickt 8 * <ἔργα> * | ἀγώγι///μα, ι aus η Vcorr ἀγώγημα M 12 αὐτῷ < 13 ἐτόλμων, ω aus ου M 15 Γάδαρα] τὰ δάρα M 21 ἔτυχεν ἐν] ἐτύγχανεν Μ 22 αὐτοῦ am Rande nachgetragen Vcorr 25 5 Ausgg.] ᾗ aus ἢ V ἢ M 27 ἀσφαλιζομένων + τοὺς <τοὺς ἀκροατὰς> * ὅμως ἴνα δείξῃ ὁ θεὸς τὰ αὐτοῦ", "candidate_score": 0.617665, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_68_70", "bdc_text": "RGG IV 1230 ; Oskar Vasella , Art. Myconius , in : LThK VII 716 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_808", "psc_text": "μο oben über Vcorr 10 φυλάττεται getilgt, ür am Rande ἐπιτηδεύεται V 11 εἰς τὰ angeflickt Vcorr 13 τῆς hineingeflickt Vcorr | <ὥς> * 14 τοῦ < V 16 ἀπ᾿ αὐτοῦ] αὐτῶ αὐτῶ V 17 ἀλξα///ὶ, ι aus ει 18 ἔθ//ἤ, ν ausradiert Vcorr | ὡς M | νομίζει V 19 ἀνδρο///ίκελον, ι aus ει Vcorr ποις, μιλίων ἐνενήκοντα ἓξ τὸ μῆκος, δῆθεν σχοίνων εἴκοσι τεσσάρων, τὸ δὲ πλάτος σχοίνων ἕξ, μιλίων εἴκοσι τεσσάρων, τὸ πάχος δὲ κατὰ μέτρησιν ἄλλην τινά. ἀντικρὺ δὲ αὐτοῦ ἑστάναι καὶ τὸ ἅγιον πνεῦμα ἐν εἴδει θηλείας ἀοράτως, καὶ τὸ] αὐτὸ τοῦ αὐτοῦ μέτρου. καὶ πόθεν, φησίν, ἔγνων τὰ μέτρα; ἐπειδή, φησίν, εἶδον ἀπὸ τῶν ὀρέων ὅτι αἱ κεφαλαὶ ἔφθανον αὐτῶν, καὶ τὸ μέτρον τοῦ ὄρους καταμαθὼν ἔγνων Χριστοῦ τε καὶ τοῦ ἁγίου πνεύματος τὰ μέτρα.« ἤδη δέ μοι περὶ τούτων εἴρηται ἐν τῇ κατὰ Ὀσσαίων αἱρέσει. ἐν παρεξόδῳ δὲ ταῦτα πεποίημαι νῦν, ἵνα μὴ", "candidate_score": 0.617272, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_50", "bdc_text": "Konrad Pellikan , s. oben [Nr. 37 ] S. 201 f , Anm. 11 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_858", "psc_text": "vgl. ffiob 38, 10 — 17f Hiob 38, 11 V M 1 u. 2 Ἀμρὰμ, β oben über Ycorr 5 vor οὗτοι ein οὐκοῦν hin eingeflickt, ür γὰρ getilgt Vcorr | δὲ *] γὰρ V M 9 hinter σφραγῖδα am Rande nachgetragen ἡγούμενοι Vcorr x003C; M 10 δι’ οὓς — νομίζουσι am Rande Vcorr x003C; M | ἧς *] οὓς V 14 hinter περιετμήθη ein γὰρ hineingeflickt 15 *] es ß ein Satz ausgefallen sein, in dem Christus Subjekt war: so fordert es das καταισχύνηται u. die Wiederaufnahme S. 369, 20 * 16 τῆς θαλάσσης M 17 θαλάσσῃ getilgt Vcorr | πρόσταγμα τὸ ἕως aus προστάγματος ἕως Vcorr προστάγματος ὡς M ἐλεύσῃ, καὶ οὐχ ὑπερβήσῃ, ἀλλὰ ἐν σεαυτῇ συντριβήσονταί σου τὰ κύματα« <ὥς> φησιν, οὕτω καὶ οὑτοι ἐν ἑαυτοῖς καταδαπανθήσονται. ἀλλὰ ἐκεῖ μὲν ἐκ θεοῦ προστάγματος εἰς εὐταξίαν θαλάσσης ἐκ θεοῦ εἴρηται ὁ τοῦ ὅρου λόγος, ἐνταῦθα δὲ ἀφ᾿ ἑαυτῆς", "candidate_score": 0.617184, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_47", "bdc_text": "ac Bertoldus Berchtold Haller , s. oben [Nr. 39 ] S. 205 , Anm. 1 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2521", "psc_text": "1, 11ff; I 219, 12ff — 24vgl. haer. 19,3,7; I 220,24ff — 25f vgl. haer. 19,3,4; I 220, 8ff haer. 30, 3, 3ff; I 336, 4ff M U 2 καλουμένης < Μ | <τε> * | τὸν] τῶν Μ 3 ναβαττίδι U 4 τούτου U 6 προσεκύνουν U 7 διὰ τὸ] καὶ τό Μ 8 καὶ Ἐβιωναῖοι < Μ | Νασαραῖοι Μ | καὶ4 < U 11 Ἰεξαὶ] ἰσξαὶ Μ τὸ U 16 ἀκηκόειν U | ὅτι] ὅτε U | ἀμαρθοῦς Μ 17 ἔτι *] ἡ Μ < U | μαρθάνη Μ 18 βαδίζειν Μ | συνεχόμενοι Μ 19 δῆθεν ἕνεκεν U 24 αὐτοῖς *] < Μ καὶ U γοῦσι, κτίσμα αὐτὸν ἡγούμενοι καὶ ἀεί ποτε φαινόμενον, καὶ πρῶτον μὲν πεπλάσθαι αὐτὸν ἐν τῷ Ἀδάμ, ἐκδύεσθαι δὲ αὐτὸν τὸ σῶμα τοῦ Ἀδὰμ καὶ πάλιν ἐνδύεσθαι, ὅτε βούλεται. καλεῖσθαι δὲ αὐτὸν Χριστὸν καὶ εἶναι τὸ ἅγιον πνεῦμα τὸ ὕψος ἕκαστον αὐτῶν", "candidate_score": 0.617019, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_117", "bdc_text": "und wurde 1552 Pate von dessen Enkelin Verena ( HBD 43 , 13 ) . - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1622", "psc_text": "an αὐτὸ wegradiert Vcorr 7 [ἕνα] Dind. 9 ἐν] * 11 f πεφηνό///τα, ο aus ω Vcorr 13 [τε] Pet. 14 ἐληλυθέναι wohl aus ἐληλυθότα V corr Χριστὸν ἀπὸ τῶν ἄνωθεν ἐκ τοῦ ἀγνώστου πατρός, εἰς ἀθέτησιν τῆς τοῦ κοσμοποιοῦ καὶ δημιουργοῦ ἐνταῦθα, φησίν, ἀρχῆς καὶ τυραννίδος, ὤσπερ ἀμέλει καὶ πολλαὶ τῶν αἱρέσεων ἐξεῖπαν. ὀλίγῳ δὲ τῷ χρόνῳ οὑτος ἐν Ῥώμῃ γενόμενος μεταδέδωκεν αὐτοῦ τὸν ἰὸν Μαρκίωνι· διόπερ τοῦτον ὁ Μαρκίων διεδέξατο. 2. Τῆς δὲ αἱρέσεως ὡσαύτως φωρατῆς οὔσης ἐν συντόμῳ περὶ ταύτης ἡμῖν ἔσται ὁ λόγος. ἀρξόμεθα δὲ πάλιν τῆς κατ᾿ αὐτοῦ ἀνατροπῆς ἀπ᾿ αὐτῶν τῶν παρ᾿ αὐτοῦ λεγομένων. ὅτι μὲν γὰρ δύο ἀρχὰς ἐπὶ τὸ αὐτὸ εἶναι ἀδύνατον δῆλον. ἢ γὰρ αἱ δύο ἐκ μιᾶς εἰσί τινος ἢ ἡ μέν ἐστι δευτέρα ἡ δὲ τῆς δευτέρας αἰτία καὶ ἀρχή. ζητηθήσεται οὖν ἤτοι αἰτία τῶν δύο ἢ ὀποτέρα τούτων ἀρχὴ οὐσα τῆς ἑτέρας * ὡς ἔφην. καὶ οὕτως ἐκ", "candidate_score": 0.61699, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_129_131", "bdc_text": "Großhans Thumysen , Haffengießer , 1528 Ratsherr , Stadtfähnrich , als solcher nahm er 1529 an dem Zug nach Rüti ( Kt . Zürich ) und Uznach ( Kt. St . Gallen) , 1531 am Müsserkrieg und am Zweiten Kappeler Krieg teil. - Lit. : HBRG III 130.142 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2387", "psc_text": "— 15 Matth. 4, 12f — 21 die zwei Passah: Joh 2, 13ff u. 11, 55ff — 23ff Es ist beachtenswert, daß Epiph. in der Berechnung der Lehrtätigkeit Jesu (3 Passah = 2 ¼ Jahre) mit Africanus (vgl. Ed. Schwartz Abh. Gött. Ges. 1895 S. 28ff) gegen Eusebius (3 ½ Jahre dem. ev. VIII 2, 108; S. 387, 17ff Heikel) zusammengeht, während er mit Eusebius gegen Aficanus den Tod Christi ins 18. Jahr des Tiberius setzt, vgl. unten S. 292, 15 u. Eusebius-Hieronymus Christi S. 174, 14ff Helm M U (von κατηγοροῦσι Z. 20 an) 1 προβατικῆς am Rand nachgetragen M 9 [φασίν] * 13 <ἐγγὺς> * 21 αὐτοῦ τοῦ] τοῦ αὐτοῦ U | περὶ δύο πάσχων U 22 πεποιηκότα U | ἐν περιόδῳ — δύο < U 23 πάσχα ἑνὸς U | διηγοῦνται < U | οἴδασιν U 24f ὡς πανταχόθεν ἐδείξαμεν < U σωτὴρ ἄλλο Πάσχα, ὡς εἶναι", "candidate_score": 0.616805, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_66_68", "bdc_text": "Zwa XI 183-192 ; Otto Erich Strasser , Art. Myconius , in : RGG IV 1230 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1110", "psc_text": "καρπόν + quoque lat. | φησιν] dlccns lat. 12f παντὸς τοῦ πληρώματος] intra pleronia lat. 14 καταλειφθὲν V | ὑπ’ αὐτῆς] ab eis lat. 15 ἁρμό///σας, ο aus ω Vcorr | αὐτῆς V 21 καὶ1 < lat. 22 τὸν] * 26 ὁρᾷς + igitur lat. | ᾐ] οἱ, oben drüber ᾗ, aber οἱ nicht gestrichen Vcorr | φρεναπατοῦσιν, aus ῶ Vcorr 27 ἐπερεάζοντες Μ | τὰς γραφὰς aus ταῖς γραφαῖς Vcorr αὐτῶν κατανοήσῃς τὴν πανουργίαν τῆς μεθοδείας καὶ τὴv πονηρίαν τῆς πλάνης. πρῶτον μὲν γὰρ εἰ προέκειτο Ἰωάννῃ τὴν ἄνω Ὀγδοάδα μηνῦσαι, τὴν τάξιν ἄν τετηρήκει τῆς προβλῆς καὶ τὴν πρώτην τετράδα σεβασμιωτάτην οὖσαν, καθὼς λέγουσιν, ἐν πρώτοις ἄν τεθείκει τοῖς ὀνόμασι καὶ οὕτως ἐπεζεύχει τὴν δευτέραν, ἵνα διὰ τῆς τάξεως τῶν ὀνομάτων ἠ δειχθῇ τῆς Ὀγδοάδος, καὶ οὐκ ἄν μετὰ τοσοῦτον διάστημα ὡς ἐκλελησμένος, ἔπειτα ἀναμνησθεὶς ἐπ’ ἐσχάτῳ τῆς πρώτης ἐμέμνητο τετράδος. ἔπειτα δὲ καὶ τὰς συζυγίας σημᾶναι θέλων", "candidate_score": 0.61671, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_68_70", "bdc_text": "RGG IV 1230 ; Oskar Vasella , Art. Myconius , in : LThK VII 716 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1669", "psc_text": "Corn.] τύπω V M του τῆς ὑποθέσεως λόγον; ζητηθήσεται γὰρ τέταρτός τις ἐπιεικέστατος καὶ τῶν τριῶν σοφώτερος, ὁριογνώμων τε καὶ ἐπιστήμων, ὃς τὰ μέτρα ἑκάστῳ διένειμέν τε καὶ τοὺς τρεῖς εἰρηνο.ποίησεν, ἵνα μὴ στασιάσαιεν πρὸς ἀλλήλους μηδὲ εἰς τὰ ἄλλου ἄλλος ἀποστέλλοι. καὶ οὑτος μὲν πείσας τὰς τρεῖς ἀρχὰς εὑρεθήσεται τέταρτος καὶ σοφώτερος καὶ ἐπιεικέστερος. καὶ αὐτὸς δὲ ἐν ἰδίῳ τόπῳ πάλιν ζητηθήσεται, ἀφ οὗπερ εἰς μέσον ἦλθεν τῶν τριῶν καὶ ἑκάστῳ τὸ μέρος σοφῶς διώρισεν, ἵνα μὴ ἀλλήλους ἀδικοῖεν. εἰ δὲ ἐν τοῖς τοῦ ἑνός, λέγω δὴ τοῦ δημιουργοῦ αἱ δύο ἀρχαί εἰσιν ἐμπολιτευόμεναι, ὅ τε πονηρὸς τοῖς τοῦ δημιουργοῦ † χώραις τε καὶ χώροις καὶ ὁ τοῦ ἀγαθοῦ Χριστὸς ἐπιδημήσας. οὐκέτι ἄρα κριτὴς καὶ δημιουργὸς μόνον ὁ κριτὴς εὑρεθήσεται, ἀλλὰ καὶ ἀγαθός, συγχωρῶν τοῖς δυσὶν εἰς τὰ ἴδια ποιεῖν ὃ βούλονται· ἢ ἀδρανὴς εὑρεθήσεται καὶ μὴ ἰσχύων κωλῦσαι τῶν ἰδίων τοὺς ἀλλοτρίους ἅρπαγας. εἰ δὲ καὶ ἥσσων τῇ", "candidate_score": 0.616558, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_47", "bdc_text": "ac Bertoldus Berchtold Haller , s. oben [Nr. 39 ] S. 205 , Anm. 1 .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_77", "psc_text": "ἐπώ- 1f vgl. S. 178, 1f — 5 Cecrops als Anfänger des Götterdienstes bei den Griechen vgl. zu S. 163, 18 — 5 —8 aus Eusebius vgl. Chronik S. 42, 28 81, 30 Karst Hieronymns Chronik S. 16, 4 Helm — 14f vgl. Matth. 4, 18 —22 — 17 vgl. Gen. 17, 10ff — 19 vgl. S. 178, 1f; 3431 = 3332 + 99 Jahre Abrahams GU M 2 * nach Panarion anaceph. c. 3, 4; S. 163, 15 änze etwa <ἀπ’ δὲ καὶ Βαβυλωνίων καὶ Φρυγῶν ἄρχεται ὁ Ἑλληνισμός , τῶν ἀνθρώπων> * | ἐντεῦθεν U 4 * etwa <μετήνεγκαν αὐτὴν εἰς τὰ λοιπὰ ἔθνη> | δὴ] δὲ Μ 7 δὲ] τε G U | ἑκκαιδεκάτη *, nach Eusebius] ὀκτωκαιδεκάτη GUM 11 καθολικῆς + καὶ ἀποστολικῆς U 12 προφητῶν GU 13 Ε; * 14 ἀπετάσσετο *] ἀποτασσόμενος GUM | δὲ] * 16 ἔτι M 17 εἰς <δὲ> 18 am", "candidate_score": 0.6165, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_12", "bdc_text": "Dezember 1525 verzichtete von Wattenwyl auf seine geistlichen Würden und heiratete 1526 Clara May , die Schwester der Barbara ( s.", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1892", "psc_text": "τοῦ ἀποστόλου τοῦ* 25 ἐγένετο * | ἀπὸ * 27 ἡ hineingeflickt VM | πλάστης] πλάσας Μ 29 τοῦ πλάσματος aus τὸ πλάσμα V corr γονώς, <ὡς> ἔχων τὸ αὐτεξούσιον προαιρέσει ἰδίᾳ ἀφ᾿ ἑαυτοῦ τὴν ἁμαρτίαν εἰς ἑαθτὸν διανοηθεὶς ἔπραξε, φημὶ δὲ τῆν ἀθέτησιν τοῦ αὐτοῦ δεστπότου διὰ τῆς παρακοῆς ποιηςάμενος. ποῦ τοίνυν ἦν τὸ c κακόν, πρὶν ἢ τὴν σάρκα εἶναι; πῶς δὲ εὐθὺς πλασθεῖσα οὐ τὸ κακὸν εἰργάσατο, ἀλλὰ χρόνῳ μετέπειτα;ἄρα γοῦν ἀνῄρηται ὀ περὶ τῆς κακίας ἀρχῆς λόγος. οὐ γὰρ δύναται ἀρχαΐζεινμ, ἐπειδὴν ἐν τῇ σαρκὶ τῇ μεταγενεστέρᾳ τὸ γίνεσθαι ἔχει ἡ κακία ἢ μὴ γίνεσθαι καὶ οὔτε ἡ σὰρξ πάλιν ἀκληρονόμητός ἐστι τῶν ἐπουρανίων καὶ μή τις d λάβηται τοῦ ἁγίου ἀποστόλου εἰπόντος »σὰρξ καὶ αἷμα βασιλείαν θεοῦ οὐ κληρονομήσουσιν«. οὐ γὰρ πᾶσαν σάρκα αἰτιᾶται. πῶς γὰρ αἰτιαθήσεται σὰρξ ἡ μὴ πράξασα τὰ προειρημένα; καὶ ἐξ ἑτέρων δὲ e ἀποδείξεων παραστήσω τὸ ζητούμενον. »τίς. γάρ φησιν,", "candidate_score": 0.6164, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_94", "bdc_text": "Die von den Zeitgenossen geschätzten poetischen Werke blieben ungedruckt ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_989", "psc_text": "ὑπ᾿ αὐτῶν λεγόμενα, μήτε συγγράφειν εἰθισμένοι μήτε λόγων τεχνην ἡσκηκότες, ἀγάπης Τε ἡμᾶς προτρεπομένης σοί τε καὶ πᾶσι τοῖς μετὰ σοῦ μηνῦσαι D149 τὰ μέχρι με) νῦν κεκρυμμένα, ἤδη δὲ κατὰ τὴν χάριν τοῦ θεοῦ εἰς φανερὸν ἐληλυθότα διδάγματα. »οὐδὲν γάρ ἐστι κεκαλυμμένον, ὅ οὐκ ἀποκαλυφθήσεται, καὶ κρυπτόν, ὅ οὐ γνωσθήσεται«. 10. Οὐκ ἐπιζητησεις δὲ παρ᾿ ἡμῶν, τῶν ἐν Κελτοῖς διατριβόντων καὶ περὶ βάρβαρον διάλεκτον τὸ πλεῖστον ἐσχολουμένων, λόγων τέχνην ἥν οὐκ ἐμάθομεν οὔτε δύναμιν συγγραφέως ἥν οὐκ ἠσκήσαμεν οὔτε καλλωπισμὸν λέξεων οὔτε πιθανότητα ἥν οὐκ οἴδαμεν, ἀλλὰ ἁπλῶ; καὶ ἀληθῶς καὶ ἱδιωτικῶς τὰ μετὰ ἀγάπης σοὶ γραφέντα μετὰ ἀγάπης σὺ προσδέξῃ καὶ αὐτὸς αὐξήσεις αὐτὰ παρὰ σεαυτῷ ἄτε ἱκανώτερος ἡμῶν τυγχάνων), οἱονεὶ σπέρματα καὶ ἀρχὰς λαβὼν παρ᾿ ἡμῶν, καὶ ἐν τῷ πλάτει σοῦ τοῦ νοῦ ἐπὶ πολὺ καρποφορήσεις τὰ δι᾿ ὀλίγων ὐφ᾿ ἡμῶν εἰρημένα καὶ δυνατῶς παραστήσεις τοῖς μετὰ σοῦ τὰ ἀσθενῶς ὑφ᾿ ἡμῶν ἀπηγγελμένα. καὶ ὡς ἡμεῖς ἐφιλοτιμήθημεν,", "candidate_score": 0.616365, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_23_25", "bdc_text": "SBB IV 214-216 ; Feller 138 ; Blösch , Art. Niklaus von Wattenwyl , in :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2969", "psc_text": "fügen sie diesen bei] λέγουσιν ΜU εὐαγγελικά, οἶον [ὡς] τό »ἐκεὶ ἔσται ὁ κλαυρμὸς καὶ ὁ βρυγμὸς τῶν ὁδόντων« καὶ τό »φοβήθητε τὸν δυνάμενον καὶ ψυχὴν καὶ σῶμα ἀπολέσαι ἐν Γεεννῃ« καὶ τὸ ἐν τῷ Παὐλῳ »ζωοποιήσει τὰ θνητὰ ὑμῶν σώματα διὰ τοῦ ἐνοικοῦντος αὐτοῦ πνεύματος ἐν ὑμῖν«. 14.Χρὴ δὲ πάντα τὸν φιλαλήθη κατὰ ταὐτὸν τούτοις τὸν νοῦν ἐπιστήσαντα περὶ τῆς ἀναστάσεως ἀγωνίσασθαι, σῶσαί τε καὶ τὴν τῶν ἀρχρίων παράδοσιν καὶ φυλάξασθαι μὴ ἐμπεσεῖν εἰς φλυαρίαν πτωχῶν νοημάτων, παδυνάτων τε ἅμα καὶ θεοῦ ἀναξίων. τοῦτο οὖν εἰς τὸν τόπον τοῦτον διαληπτέον, ὅτι πᾶν σῶμα ὑπὸ φύσεως συνεχόμενον τῆς καταταττούσης ἔξωθέν τινα δίκην τροφῆς εἰς αὐτὸ καὶ ἀπεκκρινούσης ἀντὶ τῶν ἐπεισαγομένων ἕτερα, ὤςπερ τὰ τῶν ζᾠων, τὸ ὑλικὸν ὑποκείμενον οὑδέποτε ἔχει ταυτόν. διάπερ οὐ κακῶς ποταμὸς ὡνόμασται τὸ σῶμα, διότι ὡς πρὸς τὸ ἀκριβὲς τάχα οὐδὲ δύο ἠμερῶν τὸ πρῶτον ὑποκείμενον ταὐτόν ἐστιν ἐν τῷ σώματι ἡμῶν, καίτοι γε τοῦ οἱονεὶ", "candidate_score": 0.615502, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_130_132", "bdc_text": "Zürich ) und Uznach ( Kt. St . Gallen) , 1531 am Müsserkrieg und am Zweiten Kappeler Krieg teil. - Lit. : HBRG III 130.142 ; LL XVIII 368 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1589", "psc_text": "28 δυσοσμίαν Μ | * etwa <γίνεσθαι δῆλον> * 30 καὶ2 < V 31 κτῆσιν *] κτίσιν VM τε καὶ ἐδωδήν, εἰς ἐργασίαν τε καὶ πραγματείαν, τοῖς δὲ κανθάροις τοῖς προειρημένοις εἴτ᾿ οὐν βυλάροις ἐναντία τὰ τοιαῦτα. ὁ γὰρ βουλόμενος τούτους δοκιμάσαι, ὥς φασιν οἱ φυσιολόγοι. ἀπὸ μύρου (φημὶ δὲ ὀποβαλσάμου ἢ νάρδου) λαβὼν καὶ προσενέγκας τοῖς κανθάροις θάνατον αὐτοῖς ἐμποιεῖ· εὐθὺς γὰρ τελευτῶσι, μὴ φέροντες τὴν εὐωδίαν. οὕτω καὶ οὑτοι τῆς μὲν λαγνείας καὶ πορνείας καὶ κακίας ὀρεγόμενοι εἰς τὰ πονηρὰ ἔχουσι τὴν ἑαυτῶν ἐλπίδα, πλησιάσαντες δὲ τῷ ἁγίῳ λουτρῷ καὶ τῇ εὐοδμίᾳ ἀποθνῄσκουσιν, εἰς τὸν θεὸν βλασφημοῦντες καὶ τὴν αὐτοῦ κυριότητα ἀθετοῦντες. 4. Ἐκ μιᾶς δὲ ἢ δύο μαρτυριῶν αὐτοὺς ἀνατρέψομεν. εἰ γὰρ καὶ ἀρχαὶ καὶ ἐξουσίαι εἰσὶ καλούμεναι, οὐκ ἐκτὸς θεοῦ αὑται γεγόνασι, μάλιστα ἐν τοῖς οὐρανοῖς. οἶδεν γὰρ ἡ γραφὴ λέγειν ἀγγέλους καὶ ἀρχαγγέλους, οὐκ εἰς ἐναντιότητα τεταγμένους, ἀλλὰ »λειτουργικὰ πνεύματα εἰς διακονίαν ἀποστελλόμενα διὰ τοὺς", "candidate_score": 0.615494, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_120", "bdc_text": "HBLS I 344. , Rodolphum denique Thumisium Johann Rudolf Thumysen , gest. 1552 , Sohn des Zunftmeisters Rudolf Thumysen ( s.", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_46", "psc_text": "ff — 14 Gen. 5, 5 — 15 Gen. 5, 6. 9. 12. 15 — ff vgl. liber Jub. 4, 15 u. 22 Littmann GY M 6 — iiaer. 34 ausgezogen im Crypto-Ferratensis Ba (= f ) ; noch kürzer u. zugleich freier sind die Auszüge bei Nicetas Choniates, Thesaurus orthod. fidei 16 —20 Chron. pasch. 23 B; S. 40 Dindorf 2 * <σῴζεσθαι> * 3 δήγματα G | διδάγματα + τὰ M 5 Ε; * ; die Überschriften der 4 ersten Ηäresen sind in den Handschriften Daß Epiphanius tatsächlich auch hier Zahlen beweisen die Spuren bei S. 173,22 (Apparat) 176, 18 177, 12 179,18 u. 20 8 vor τῇ ἕκτῃ + ἐν GUM < f | ἐτελειώθη f] ἐπλάσθη GUM | τοῦτο λεγόντων 11 <ἀλλ’> 12 γυνὴ hinter αὐτῷ αὐτῷ GUM 13 <διὰ> * 15 16 ὡς δὲ ἡ] ἡ δὲ Chron. pasch. 17 Ε;έχει *] ἔχει f <", "candidate_score": 0.615361, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_80", "bdc_text": "NDB II 243 , mit weiterer Lit. , Collinum Rudolf Collin ( Clivanus , Am Bühl , Zum Bühl) , 1499-1578 , geboren in Gundolingen ( Kt .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_46", "psc_text": "ff — 14 Gen. 5, 5 — 15 Gen. 5, 6. 9. 12. 15 — ff vgl. liber Jub. 4, 15 u. 22 Littmann GY M 6 — iiaer. 34 ausgezogen im Crypto-Ferratensis Ba (= f ) ; noch kürzer u. zugleich freier sind die Auszüge bei Nicetas Choniates, Thesaurus orthod. fidei 16 —20 Chron. pasch. 23 B; S. 40 Dindorf 2 * <σῴζεσθαι> * 3 δήγματα G | διδάγματα + τὰ M 5 Ε; * ; die Überschriften der 4 ersten Ηäresen sind in den Handschriften Daß Epiphanius tatsächlich auch hier Zahlen beweisen die Spuren bei S. 173,22 (Apparat) 176, 18 177, 12 179,18 u. 20 8 vor τῇ ἕκτῃ + ἐν GUM < f | ἐτελειώθη f] ἐπλάσθη GUM | τοῦτο λεγόντων 11 <ἀλλ’> 12 γυνὴ hinter αὐτῷ αὐτῷ GUM 13 <διὰ> * 15 16 ὡς δὲ ἡ] ἡ δὲ Chron. pasch. 17 Ε;έχει *] ἔχει f <", "candidate_score": 0.615268, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_109", "bdc_text": "Zwingli , Myconius und Glarean rühmen ihn als guten Schüler .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_21", "psc_text": "μβ μݲγݲ (beide Zahlen Σαβελλιανοὶ < Ὠριγένειοι οἰ καὶ αἰσχροποιοί M Μ καὶ < G R Μ 27 f τοῦ anaceph.] τοῦ καὶ G R M 29 Ἀκωανῖται anaceph. Αὐδιανῶν τὸ σχίσμα, πεντηκοστὴ πρώτη Φωτεινιανοί, πεντηκοστὴ δευτέρα Μαρκελλιανοί, πεντηκοστὴ τρίτη Ἡμιάρειοι, πεντηκοστὴ τετάρτη Πνευματομάχοι οἱ καὶ Μακεδονιανοὶ καὶ Ἐλευσίου μαθηταί, οἱ τὸ ἅγιον τοῦ θεοῦ πνεῦμα βλασφημοῦντες, πεντηκοστὴ πέμπτη Ἀεριανοί, πεντηκοστὴ ἕκτη Ἀετιανοὶ οἱ καὶ Ἀνόμοιοι, οἷς συνάπτεται Εὐνόμιος, μᾶλλον δὲ ὁ Ἄνομος· πεντηκοστὴ ἐβδόμη Διμοιρῖται, οἱ μὴ τελείαν τὴν Χριστοῦ ἐνανθρώπησιν ὁμολογοῦντες , οἱ καὶ Ἀπολλιναρῖται, πεντηκοστὴ ὀγδόη οἱ καὶ τὴν ἁγίαν Μαρίαν τὴν ἀειπάρθενον λέγοντες μετὰ τὸ τὸν σωτῆρα γεγεννηκέναι τῷ Ἰωσὴφ συνῆφθαι, οὕστινας ἐκαλέσαμεν Ἀντιδικομαριαμίτας, πεντηκοστὴ ἐνάτη οἱ καὶ εἰς ὄνομα τῆς αὐτῆς Μαρίας κολλυρίδα προσφέροντες, οἳ καλοῦνται Κολλυρι- διανοί, ἐξηκοστὴ Μασσαλιανοί, οἷς συνάπτονται Μαρτυριανοὶ οἱ ἀπὸ Ἑλλήνων καὶ Εὐφημῖτυαι καὶ Σατανιανοί. 5. Ἐπανιὼν δὲ αὖθις καὶ διελὼν ταύτας κατὰ βιβλίον ὑποδείξω ἐν ταύτῃ μου τῇ ἀνακεφαλαιώσει,", "candidate_score": 0.615225, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_117", "bdc_text": "und wurde 1552 Pate von dessen Enkelin Verena ( HBD 43 , 13 ) . - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_268", "psc_text": "Yermengung der Angaben des Josephus u. des Africanus über den ßvater vater des Herodes. Nach erstercm (vgl. antt. XIYIO) ß dieser Antipatros, nach letzterem Herodes — 12 ff vgl. haer. 51, 22, 20 ff u. Eusebius Chronik aus dem Armenischen S. 59, 13 ff Karst S. 61, 25ff Hieronymus Chronik S. 160, Iff Helm — 18 Gen. 49, 10 GU M 1 καὶ αὐτὸς *, nach Cryptoferrat. Βα f. 156 r καὶ αὐτὸς δὲ υἱὸς ἀντιπάτρου ἐτύγχανεν] οὗτος τοῦ G U M | Ἀντίπα GU | ἤχθη] ἐλήφθη GU 2 Ἰουδαίων G 4 ἔμεινεν + ἐν GU 6 παιδὶ U αὐτῶν U 8 ἐφιλώθη U | † Δημητρίῳ] nach Jul. Africanus (Eus. h. e. I 7, 11; S. 58, 22 Schwartz) u. Eusebius (h. e. I 6, 3; S. 48, 19) üßte es Ὑρκανῷ ßen; aber auch Nie. Chon. u. der Cryptoferrat. haben Δημητρίῳ | ἐπὶ < M 9 Ἰουδαίας", "candidate_score": 0.615074, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_12", "bdc_text": "Dezember 1525 verzichtete von Wattenwyl auf seine geistlichen Würden und heiratete 1526 Clara May , die Schwester der Barbara ( s.", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2257", "psc_text": "Μ 24f ἐπιτεταγμένου U 27 διαλαμβάνειν U 5. Οὗτος τοίνυν ὁ Ματθαῖος καταξιοῦται <πρῶτος κηρῦξαι> τὸ εὐαγγέλιον, ὡς ἔφην, καὶ δικαιότατα ἦν, ἔδει γὰρ τὸν ἐπὸ πολλῶν ἁμαρτημάτων ἐπιστρέψαντα καὶ ἀπὸ τοῦ τελωνείου ἀναστάντα καὶ ἀκολουθήσαντα τῷ ἐλθόντι ἐπὸ σωτηρίᾳ τοῦ γένους τῶν ἀνθρώπων καὶ λέγοντι »οὐκ ἦλθον καλέσαι δικαίου, ἀλλὰ ἁμαρτωλοὺς εἰς μετάνοιαν«, εἰς ὑπόδειγμα ἡμῆν τοῖς μέλλουσι σῴζεσθαι <ὁμοίως> τῷ ἐν τῷ τελωνείῳ ἀνάχθέντι καὶ ἀπὸ ἀδικίας ἀναστρέψαντι, <πρῶτον> παρασχέσθαι τὸ κήρυγμα τῆς σωτηρίας, ἵνα ἀπ᾿ αὐτοῦ μάθωσιν οἱ ἄνθρωποι τὴν τῆς παρουσίας φιλανθρωπίαν. μετὰ γὰρ τὴν ἄφεσιν τῶν ἁμαρτιῶν ἐδωρήσατο αὐτῷ καὶ ἀνάστασιν νεκρῶν καὶ κάθαρσιν λέπρας καὶ ἰαμάτων δυνάμεις καὶ ἀπέλασιν δαιμονίων, ἵνα μὴ μόνον ἀπὸ τοῦ λόγου πείσῆ τοὺς ἀκούοντας, ἀλλὰ καὶ ἀπ᾿ αὐτοῦ τοῦ ἔργου <δύνηται> κηρῦξαι εὐαγγέλια, τοῖς ἀπολλυμένοις ὅτι σωθήσονται διὰ μετανοίας καὶ τοῖς πεπτωκόσιν ὅτι ἀναστήσονται καὶ τοῖς τεθνεῶσιν ὅτι ζωογονηθήσονται. καὶ αὐτὸς μὲν οὖν ὁ Ματθαῖος Ἑβραϊκοῖς γράμμασι γράφει τὸ", "candidate_score": 0.614837, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_12", "bdc_text": "Dezember 1525 verzichtete von Wattenwyl auf seine geistlichen Würden und heiratete 1526 Clara May , die Schwester der Barbara ( s.", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_337", "psc_text": "nachgetragen Vcorr < M 22 ἑ///αυτῶ aus έν αὐτῶ V corr | ἐνδυασμὸς V 23 ἐνδυσάμενος M | ὡς ἡ] ὡσεὶ M 29 Unterschrift κατὰ Σίμωνος V Κατὰ Μενάνδρου, β ἀπὸ τῆς τοῦ Χριστοῦ παρουσίας, τῆς δὲ ἀκολουθίας κݲβݲ. Ταῦτα καθεξῆς συνέπεται Μένανδρός τις, ὃς ἀπὸ Σαμαρειτῶν ὁρμώμενος ἐγένετο μαθητεύων τούτῳ τῷ Σίμωνι ἐν χρόνῳ τινί. ὁμοίως δὲ ἔλεγεν καὶ αὐτὸς τὸν κόσμον γεγονέναι ὑπὸ ἀγγέλων, ἑαυτὸν δὲ ἔλεγεν ἄνωθεν δύναμιν θεοῦ καταπεπέμφθαι. μείζονα δὲ κυβείαν οὗτος ὑπὲρ τὸν πρότερον ἐργασάμενος πρὸς ἀπάτην τῶν ἀνθρώπων ἔλεγεν ἑαυτὸν πεπέμφθαι εἰς σωτηρίαν, δῆθεν εἰς τὸ συναγαγεῖν τινὰς εἰς τὸ ἑαυτοῦ μυστήριον διὰ τὸ μὴ ὑπὸ τῶν τὸν κόσμον πεποιηκότων ἀγγέλων καὶ άρχῶν καὶ ἐξουσιῶν κατακυριευθῆναι. ὅμοια δὲ τῷ ἑαυτοῦ διδασκάλῳ τὰ πάντα συνυφαίνων καὶ γοητείαις καὶ ταῖς ἄλλαις μαγγανείαις * οὖ διέλειπεν, οὐδὲν δὲ διήλλαττε τῇ δικασκαλίᾳ ἀλλ' ἢ μόνον ὅτι ἑαυτὸν ἔλεγε μείζονα μᾶλλον ἢ τὸν πρὸ αὐτοῦ ὄντα αὐτοῦ διδάσκαλον.", "candidate_score": 0.614805, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_130_132", "bdc_text": "Zürich ) und Uznach ( Kt. St . Gallen) , 1531 am Müsserkrieg und am Zweiten Kappeler Krieg teil. - Lit. : HBRG III 130.142 ; LL XVIII 368 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2407", "psc_text": "ff vgl. S. 284, 4 ff u. 290, 5 ff — 20 ff Epiph. folgt hier einer eigenartigen, von Eusebius abweichenden Rechnung, Wohl der des Africanus. Das Jahr, das er für die völlige Unterwerfung der Juden Angibt, ist das Jahr 31 v. Chr. — 23—27 vgl. S. 289, 12f (auch haer. 20, 1, 5; I 225, 8 ff); gemeint ist die Zeit des Antipater M U (von Z. 20 γεννᾶται an) 6 χρόνων (trotz τὸν) Μ 8 [καὶ] * 10 [πραγμάτων] * 13 Ἰαννουαρίων Μ 14 ἥτις bezieht sich auf αὐξήσεως, nicht auf ἡμέρα Z. 11 16 Ἰαννουαρίων M; am Rand τῆ κݲεݲ τοῦ δεκεμβρίου Μ 18 πληρούντων *] πληροῦντα Μ 19 οὖν] μὲν γὰρ U | τῷ < Μ 20 f ὑπατείᾳ — συναφείας] ὅπερ ἦν ῥωμαίων πρὸς ἰουδαίους συναφείας εἰκοστὸν ἔνατον ἔτος U 21 δὲ] μὲν γὰρ U 22 τρισκαιδεκα U | συναφθῆναι τελείως U 23 f ἐπὶ", "candidate_score": 0.614768, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_130", "bdc_text": "Zürich ) und Uznach ( Kt. St . Gallen) , 1531 am Müsserkrieg und am Zweiten Kappeler Krieg teil. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1589", "psc_text": "28 δυσοσμίαν Μ | * etwa <γίνεσθαι δῆλον> * 30 καὶ2 < V 31 κτῆσιν *] κτίσιν VM τε καὶ ἐδωδήν, εἰς ἐργασίαν τε καὶ πραγματείαν, τοῖς δὲ κανθάροις τοῖς προειρημένοις εἴτ᾿ οὐν βυλάροις ἐναντία τὰ τοιαῦτα. ὁ γὰρ βουλόμενος τούτους δοκιμάσαι, ὥς φασιν οἱ φυσιολόγοι. ἀπὸ μύρου (φημὶ δὲ ὀποβαλσάμου ἢ νάρδου) λαβὼν καὶ προσενέγκας τοῖς κανθάροις θάνατον αὐτοῖς ἐμποιεῖ· εὐθὺς γὰρ τελευτῶσι, μὴ φέροντες τὴν εὐωδίαν. οὕτω καὶ οὑτοι τῆς μὲν λαγνείας καὶ πορνείας καὶ κακίας ὀρεγόμενοι εἰς τὰ πονηρὰ ἔχουσι τὴν ἑαυτῶν ἐλπίδα, πλησιάσαντες δὲ τῷ ἁγίῳ λουτρῷ καὶ τῇ εὐοδμίᾳ ἀποθνῄσκουσιν, εἰς τὸν θεὸν βλασφημοῦντες καὶ τὴν αὐτοῦ κυριότητα ἀθετοῦντες. 4. Ἐκ μιᾶς δὲ ἢ δύο μαρτυριῶν αὐτοὺς ἀνατρέψομεν. εἰ γὰρ καὶ ἀρχαὶ καὶ ἐξουσίαι εἰσὶ καλούμεναι, οὐκ ἐκτὸς θεοῦ αὑται γεγόνασι, μάλιστα ἐν τοῖς οὐρανοῖς. οἶδεν γὰρ ἡ γραφὴ λέγειν ἀγγέλους καὶ ἀρχαγγέλους, οὐκ εἰς ἐναντιότητα τεταγμένους, ἀλλὰ »λειτουργικὰ πνεύματα εἰς διακονίαν ἀποστελλόμενα διὰ τοὺς", "candidate_score": 0.614637, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_98", "bdc_text": "Collin war bei Bullingers letzter Begegnung mit Zwingli in Bremgarten anwesend ( HBRG III 49 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2621", "psc_text": "Verwechslung des Epiph. vorliegen, entweder mit Caracalla, den Epiph. Ἀντωνῖνος υἱὸς Σενήρον nennt, oder—was nach Z. 5 ff weniger wahrscheinlich ist—mit Elagabal (bei Epiph.=Ἀντωνῖνος). Zu letzterem würde freilich die Nachricht des Barhebraeus (chron. I 47 Abbeloos-Lamy) sachlich gut stimmen, daß Bardesanes im Jahr 533 (=221/2n. Chr.) gestorben sei, vgl. auch Porphyrius de abstin. IV 17; 256, 11 Nauck und de styge (bei Stobäus ecl. phys. I 3, 56; 37, 25 Meinecke) über das Zusammentreffen des Bardesanes mit der indischen Gesandtschaft an Elagabal – 3 Ἀβειδάν] vgl. den Awida im Buch der Gesetze der Lander S. 1 ff Epiph meint daher sicher diese Schrift, wie auch Theodoret haer. fab. I 22; Migne 83, 372 B/C ἐντετύχηκα δὲ κἀγὼ λόγοις αὐτοῦ . . κατὰ εἱμαρμένης γραφεῖσι. Wenn Eusebius dieselbe Schrift als ὁ πρὸς Ἀντωνῖνον (=Mark Aurel) ἱκανώτατος αὐταῦ περὶι εἱμαρμένης διάλογος bezeichnet (h. e. IV 30, 2; S. 392, 21 f Schwartz),", "candidate_score": 0.614568, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_128_130", "bdc_text": "1 . Großhans Thumysen , Haffengießer , 1528 Ratsherr , Stadtfähnrich , als solcher nahm er 1529 an dem Zug nach Rüti ( Kt . Zürich ) und Uznach ( Kt. St . Gallen) , 1531 am Müsserkrieg und am Zweiten Kappeler Krieg teil. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_759", "psc_text": "ἀνακράξας μέγα καὶ χαμαὶ πεσών, ἀφρίσας πολλὰ καὶ σπαραχθεὶς ἔμεινεν πολλὴν ὥραν ἀκίνητος, Ἰώσηπος δὲ ὑπενόησε τὸν ἄνθρωπον τεθνάναι. ὁ δὲ μετὰ ὤραν διατριψάμενος τὸ μέτωπον ἀνέστη καὶ ἀναστὰς καὶ θεασάμενος τὴν ἰδίαν γύμνωσιν ἑαυτὸν ἔκρυπτεν καὶ τὰς χεῖρας ἐπὶ τῇ αἰσχύνῃ ἐπετίθει, μηκέτι φέρων ἰδεῖν τὴν ἰδίαν γύμνωσιν. ἱμάτιον δὲ παρ᾿ αὐτοῦ τοῦ Ἰωσήπου ἐξ ὡν εἶχεν ἐνδυθείς, εἰς κατάστασιν συνέσεως καὶ σωφρονισμοῦ ἐλθὼν τῷ τε ἀνδρὶ πολλὰ εὐχαριστήσας καὶ θεῷ, γνοὺς ὅτι δι᾿ αὐτοῦ ἔτυχε τῆς σωτηρίας, ἐν τῇ πόλει διεφήμιζε τὸν ἄνδρα, καὶ γνωστὸν ἐγένετο τοῖς ἐκεῖσε Ἰουδαίοις τοῦτο τὸ σημεῖον. θρύλλος δὲ πολὺς ἠκολούθησεν ἐν τῇ πόλει λεγόντων Ἰώσηπος Ἰώσηπος τὰ γαζοφυλάκια ἀνοίξας καὶ εὑρὼν γεγραμμένον τὸ ὄνομα τοῦ θεοῦ καὶ ἀναγνούς, σημεῖα μεγάλα ἐργάζεται. ἦν δὲ ἀληθὲς τὸ ὑπ᾿ αὐτῶν λεγόμενον, οὐχ ὡς δὲ αὐτοὶ ὑπενόουν. ἔτι δὲ 20 vgl. Act. 3, 6 — 21ff vgl. Mark. 9, 20. 26 — 32f vgl. üller, Im", "candidate_score": 0.614119, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_128_130", "bdc_text": "1 . Großhans Thumysen , Haffengießer , 1528 Ratsherr , Stadtfähnrich , als solcher nahm er 1529 an dem Zug nach Rüti ( Kt . Zürich ) und Uznach ( Kt. St . Gallen) , 1531 am Müsserkrieg und am Zweiten Kappeler Krieg teil. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2305", "psc_text": "irgendwie mit den acta Johannis zusammen (gegen Zah, Forsch. VI 199f) M U 1 <καὶ τὸ ψεῦδος ἀγαπῶντες> * |ὑπὲρ]ἥπερ Μ 2 hinter Δουκᾶν vielleicht nach S. 256,18ff zu ergänzen <καὶ οὑδὲν ἐν αὐτῷ περὶ τῆς ἄνωθεν γεννήσεως>* 4 ἐπὶ τοῦ σωτῆρος, <τῷ λόγῳ Μ 5 ἐπανακάμωψαντι*]ἐπανακάμψαντος Μ U | ἐπτραπέντι*]ἐπιτραπέντος Μ U 6 τε*]δὲ M U 7 vor Ἰταλίᾳ +τῆ Μ 8 τινων +<ἄλλων>*?9 ὁ <Μ|Κρίσκης U 11f τῶ Λουκᾶ U 14 ἀποστρέψηται Μ 18 ἐαυτοῦ U | μετὰ τὴν + αὐτοῦ U ἱκανὰ ἔτη τοῦ διατρῖψαι αὐτὸν ἐπὶ τῆς Ἀσίας, [ἀναγκάζεται] ἐκθέσθαι τὸ εὐαγγέλιον. καὶ οὐκ ἦν αὐτῷ χρεία περὶ τῆς ἐνσάρκου παρουσίας λεπτολογεῖν· ἤδη γὰρ ἠσφάλιστο. ἀλλὰ ὡς κατόπιν τινῶν βαίνων καὶ ὁρῶν αὐτοὺς ἐπὶ τὰ ἔμπροσθεν ὄντας καὶ ἐπὶ τὰ τὰ τραχύτατα ἑαυτοὺς ἐκδεδωκότας καὶ πλάνα καὶ ἀκανθώδη, ἀνακαλέσασθαι αὐτοὺς εἰς εὐθεῖαν ὁδὸν προενοεῖτο καὶ ἀσφαλιζόμενος ἐπικηρυκεύσασθαι αὐτοῖς καὶ εἰπεῖν· τί πλανάσθε; ποῖ τρέπεσθε; ποῖ πλανᾶσθε,", "candidate_score": 0.614037, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_117", "bdc_text": "und wurde 1552 Pate von dessen Enkelin Verena ( HBD 43 , 13 ) . - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1219", "psc_text": "† καταριθμεῖται τῇ παλαιᾷ αἱρέσει καὶ ἐν οἶς ἔφη »ὁ θεὸς εἰπών· ὁ κακολογῶν πατέρα ἢ μητέρα θανάτῳ τελευτάτω«. 13 vgl. Matth. 5, 38 Lev. 24, 20 — 20 Exod. 20, 13 — 25 Matth. 15, 4 V M 1 > *, vgl. Ζ. 11 2 τὸν] τὸ V | συμπεπληγμένον, ε oben über Vcorr | χείρο|||νι, ο aus ω Vcorr 2 t τῇ ἀδικίᾳ ὂν Pet.] τὴν ἀδικίαν ἥν V M 4 πνευματικῶν καὶ Pet., vgl. S. 455, 1] κατ’ εἰκόνα (wiederholt) V M 5 νομοθετηθὲν, θὲν auf Rasur V corr | ὅ bineingeflickt V corr 9 ἀφεκτέων Corn.] ἀφθέγκτων YM 12 ἐστι] * 18 τῇ] τῆς M 19 τοῦτο] τούτῳ? Harnack; aber der Sinn ist,\"daß dieses (sc. Gebot: Blut um Blut) vielleicht zweckmäßig, aber doch nur aus einer Notlage zu begreifen ist 24 αὐτὸ vermutungsweise Harnack] αὐτὸς V M; die Erläuterung bringt Ζ. 25f: indem Jesus (gleichfalls eine", "candidate_score": 0.613714, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_80", "bdc_text": "NDB II 243 , mit weiterer Lit. , Collinum Rudolf Collin ( Clivanus , Am Bühl , Zum Bühl) , 1499-1578 , geboren in Gundolingen ( Kt .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2415", "psc_text": "Chr. Bis 28 n. Chr. — 11 hinter Λαμίου καὶ Σερουιλίου Νοννίου sind in allen 3 Zeugen die Konsuln des Jahres 4 n. Chr. Ausgefallen; der Mangel wird wieder eingebracht durch die Spaltung bei ι ݲ ε ݲ ι ݲ ς ݲ — 14 η ݲ Καίσαρος καἲ Καπίτωνος] Germanicus Caesar u. C. Fonteius Capito sind in Wirklichkeit die Konsuln von 12 n. Chr.; die Umstellung ist allen Zeugen gemeinsam M U 1 ποιῆσαι]γενέσθαι ? * | εἴκοσι ἐννέα] ἐννέα Μ 2 f μετά τε τὸ *] μετὰ δὲ τὸν Μ μετ᾿ αὐτὸν δὲ U 3 ἀπὸ Μ 3 f ἐν τῷ—Αὐγούστο < U 3 δεκάτῳ *, Vgl. 289, 16] δωδεκάτω Μ 6 ὡς πολλάκις ἔφην < U 8 Λεντούλλου Μ U | Πίσσωνος u. + τὸ δεύτερον U 9 Καίσαρος < Μ 10 Οὐινδουκίου U | Οὐάρου]Οὐρμίλου Μ 11 Λαμμία U | Σερολίου Μ Σερουιουλίου U | Νοννίου *]", "candidate_score": 0.613584, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_130_132", "bdc_text": "Zürich ) und Uznach ( Kt. St . Gallen) , 1531 am Müsserkrieg und am Zweiten Kappeler Krieg teil. - Lit. : HBRG III 130.142 ; LL XVIII 368 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2423", "psc_text": "αὐτοῦ ἐν τῷ Ἰανουαρίῳ μηνὶ τουτέστιν 1 f vgl. Panarion haer. 31. 14, 3; I 406. 17 — 8 f vgl. Kol. 2, 14 — 11 wie S. 291, 2f das der Sexti, so ist hier wieder das Konsulat der beiden Gemini, Rufus (= Fufius) und Rubellio, in zwei zerlegt; auch darin stimmt Epiph. Mit Den beiden Nebenzeugen Cons. Const. Und Chron. Pasch. Zusammen, vgl. MG Auct. Antiqu. IX 220 Μ U 2 περὶ Οὐαλεντῖνον—ἄλλους < U | αἱ 2 < Μ 3 μυθώδους Μ | ἀναγραψαμένους Μ | τριάκοντα] τέσσαρας Μμ 3 f οὓς—ἔτεσιν] καὶ τὰ ἀπὸ τῶν τριάκοντα ἐτῶν τοῦ σωτῆρος παρ᾿ αὐτῶν ἀλληγορηθέντα U 4 δυνηθῶσι U 5 ἀναγράφειν] lies wohl παραστῆσαι * 6 ἐνσαρκώσεως (neben παρουσίας) U 8 < προσλαβὼν καὶ > * | παθεῖν + κατεδέξατο U 8 f τοῦ θανάτου τὸ U 9 γὰρ] δὲ U 10 αὐτοῦ, sc. Christi] Αὐγούστου Μ 11 vor", "candidate_score": 0.613161, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_12", "bdc_text": "Dezember 1525 verzichtete von Wattenwyl auf seine geistlichen Würden und heiratete 1526 Clara May , die Schwester der Barbara ( s.", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1087", "psc_text": "τοῖς <Μ Μ | τοῖς ἐντὸς] ἐν τοῖς V 25 προσοικειοῦν] ad (?) insinuare lat. 26 κύριον] χριστὸν M τὸν ἔσχατον τῶν Αἰώνων γεγονὸς πάθος καὶ διὰ τούτου τοῦ τέλους ἐμφήνῃ τὸ τέλος τῆς περὶ τοὺς Αἰῶνας πραγματείας. τὴν δὲ δωδεκαετῆ παρθένον ἐκείνην, τὴν τοῦ ἀρχισυναγώγου θυγατέρα, ἣν ἐπῑστὰς ὁ κύριος ἐκ νερῶν ἤγειρεν, τύπον εἶναι διηγοῦνται τῆς Ἀχαμώθ, ἣν ἐπεκταθεὶς ὁ Χριστὸς αὐτῶν ἐμόρφωσεν καὶ εἰς αἴσθησιν ἤγαγε τοῦ καταλιπόντος αὐτὴν φωτός. ὅτι δὲ αὐτῇ ἐπέφανεν > ὁ σωτήρ, ἐκτὸς ἐκτὸς οὔσῃ τοῦ Πληρώματος ἐν ἐκτρώματος μοίρᾳ, τὸν Παῦλον λέγουσιν εἰρηκέναι ἐν τῇ πρώτῃ πρὸς Κορινθίους »ἔσχατον δὲ πάντων ὡσπερεὶ τῷ ἐκτρώματι ὤφθη κἀμοί«. τήν τε μετὰ τῶν ἡλικιωτῶν τοῦ Σωτῆρος παρουσίαν πρὸς τὴν Ἀχαμὼθ ὁμοίως πεφανερωκέναι αὐτὸν ἐν τῇ αὐτῇ ἐπιστολῇ εἰπόντα »δεῖ τὴν γυναῖκα κάλυμμα ἔχειν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς διὰ τοὺς ἀγγέλους«. καὶ ὅτι ἥκοντος τοῦ Σωτῆρος πρὸς αὐτὴν δἰ αἰδῶ κάλυμμα ἐπέθετο ἡ Ἀχαμώθ <ἐπὶ τὸ", "candidate_score": 0.612811, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_98", "bdc_text": "Collin war bei Bullingers letzter Begegnung mit Zwingli in Bremgarten anwesend ( HBRG III 49 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_73", "psc_text": "Clemens AI. Protr. 13,3; 1 12,9 Stählin — 18 zu Θρᾷκες u. Hippolyt Chronik § 63; S. 52 Bauer; vgl. Panarion h. 39, 8, 3 G U M 1 — 10 Georgius monach. Chron. 93, 3 — 16 de Boor 1 δὲ] μέντοι Georg. | αἰὼν] ἀγὼν U 2 f προτέρων] προγενεστέρων Georg. 3 πρὸ πατρὸς υἱὸς ἐτελεύτα] φαίνεται υἱὸς πρὸ πατρὸς τελευτήσας Georg. 4 τε· λευτῶντες < Georg. | διαδόχους + τῶν πραγμάτων αὐτῶν Georg. | Georg. 5 ἐδίῳ θανάτῳ Georg. | τέθνηκεν + ἀλλὰ βιαίῳ Georg. | ἐξότου, ου aus ε von erster Hand M | δὲ < U 6 ἰδίας] οἰκείας Georg. πλαστουργίας Georg. 7 τεχνησάμενος + εἴδωλα Georg. | ἀπὸ] ἐκ Georg. 8 διὰ] ἀπὸ Georg. | ὅθεν] διὸ καὶ Georg. 10 αὐτοῦ < U 11 Σκυθία M | — ἐπίκλησις] ἡ τῆς διαδοχῆς ἐπίκλησις M | δὲ ἦν < G M 12 <πρώτη> Sal. 14,", "candidate_score": 0.612733, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_141_143", "bdc_text": "de Quervain 175ff) . Trotzdem ging die Obrigkeit im sogenannten Kappeler Brief auf die Eingaben der Landschaft ein ( s. de Quervain 231ff ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2878", "psc_text": "τῆς γῆς. ὡς »ὁ Ἄβελ ἦν ποιμὴν προβάτων, Κάϊν δὲ ἐργαζόμενος τὴν γῆν«. εἰ δὲ γεωργεῖ τις τὴν γῆν, ὡς ὁ Νῶς, ὃς »ἐγένετο ἀνὴρ γεωργὸς καὶ ἐφύτευσεν ἀμπελῶνα«, οὐκ ἐφύτεθσεν, ἵνα βότρυν μὴ ἐνέγκῃ, ἀλλ᾿ ἐφύτευσε »καὶ ἔπιεν ἐκ τοῦ καρποῦ αὐτοῦ καὶ ἐμεθύσθη«, ὡς γέγραπται. <ἐξ>ῆν δὲ συγγνώμην τῷ γλεριβτθ ἀπονεῖμαι. εὐάρεστος γὰρ τῷ θεῷ ὑπάρχων οὐ διὰ ἀσωτίαν τὴν μέθην ὑπέστη, ἀλλὰ λύπῃ φερόμενος τάχα ἐκεκάρωτο καὶ μὴ φέρων ἐξ ἀμφοτέρων διὰ τὸ ἀσθενὲς καὶ γηραλέον ἀσθενείᾳ ὑπέπεσεν, οὑχ ἵνα χλευασθῇ ὑπὸ τοῦ τέκνου. ὁ δὲ καταγελάσας ἑαυτῷ εἴληφε τὴν κατάραν, ἵνα κολάζωνται οἱ ἐνσκήπτοντες τοῖς πατράσιν αὐτῶν ὅβριν καὶ οἱ ἐν ἡμῖν διαλογισμοὶ ἐπεγειρόμενοι κατὰ τῆς τοῦ θεοῦ γνώσεως καὶ καλῶς τεταγμένης διατάξεως. 4. Εἰ γὰρ καξὶ οὐ δεδόξασται ὁ γάμος ὡς ἡ παρθενία, ὑπὲρ αὐτὸν δὲ ὑπάρχει ἠ παρθενία (παρθενία δὲ ἀληθεύουσα ἔνδοξος καὶ ἐνάρετος κέκληται, οὐ μεμολυσμένη), καὶ ὁ γάμος δὲ σεμνός, <εἴ τις>", "candidate_score": 0.612719, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_12", "bdc_text": "Dezember 1525 verzichtete von Wattenwyl auf seine geistlichen Würden und heiratete 1526 Clara May , die Schwester der Barbara ( s.", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_637", "psc_text": "21, 28 — 16 Gal. 2, —5 — 20 Gal. 5, 2 — 21 f vgl. oben haer. S, 6. 7; S. 192, 17ff — 25 Gal. 2, 5 V M cat. (bis Ζ. 10) 1 ὁ < M 2 τὸ ὕδωρ hinter μὴ cat. 2 — 3 ἀπὸ — ἀρχῆς] κτὲ cat. 4 ὅ τε) ὅτε ὁ M 6 θεοῦ + ὑπῆρχεν cat. 7 ἁγίου < V 14 ἀνῆλθε, ν aus π Vcorr ἀπῆλθε M 15 κεκοἰνωκε aus κεκοινώνηκε V 17 δὲ < M 20 περιτέμωεσθαι, ε Vcorr περιτέμνεσθε Μ 21 ὅτι ἐὰν περιέμνησθε < Μ 22 μείζον M 23 τῳ] τὸ M 25 μάλιστα τι δὲ M Ι οὕτως] οὑτος Dind. Ι οἷς] ὡς Μ 28 ἐπινοίας V νης ἐνεργηθέντα τὸν χαρακτῆρα ὑποδείκνυσι τῶν διὰ τῶν αἱρέσεων τούτων ἐν τοῖς ἀποστόλοις τὴν κίνησιν ἐργασαμένων. ἀποστάντων γὰρ τούτων καὶ εἰς ψευδαποστόλους τραπέντων <καὶ> ἄλλους ἀποστειλάντων ὡς καὶ ἤδη προείρηται", "candidate_score": 0.612126, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_51", "bdc_text": "Oswald Myconius ( Geißhüsler) , 1488-1552 , geboren in Luzern , besuchte die Schule in Rottweil , studierte 1510-1514 in Basel , wurde dort Lehrer zu St .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_966", "psc_text": "διδάσκουσιν, κύημα πνευματικὸν γεγονὸς τῶν δορυφόρων τοῦ σωτῆρος — 4 zu Μεσότης als stehendem valentinianischen Ausdruck ür das Gebiet der untern Ogdoas vgl. Irenaeus adv. haer. I 5, 3; I 46 ’vey I 6, 4; I 5S Hippolyt refut. VI 32, 7; S. 161, 6 Wendland — 12 zu Πνεῦμα ἅγιον vgl. Irenaeus adv. haer. 1 2, 5; I 21 Harvey I 2, 6; I 22f τὸ δὲ ἓν Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐξισωθέντας αὐτοὺς πάντας ἐδίδαξε καὶ τὴν ἀληθινὴν ἀνάπαυσιν εἰσηγήσατο I 11, 1; I 101 καὶ τὸ Πνεῦμα δὲ 1 ποιοῦντος*] ποιῶν V M | τοῦ Αὐτοπάτορος * Dibelius] τοῦ (!) αὐτομήτορος V M 3 ἡ οὖν] Θην M | τριακαὰς M | τελειώσασα γάμον] τελείως ἄγαμον V 4 ἀνέδειξε *, vgl. S. 395, 6] ἀπέδειξε VM | Μεσότητος Dibelius vgl. S. 395, 8] Ἑνότητος V M 5 ἀχαρακτήρι///στα, α ausradiert V χαρακτηριαστὰ M | νοϊκοῦ *, vgl. Ζ.", "candidate_score": 0.612038, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_12", "bdc_text": "Dezember 1525 verzichtete von Wattenwyl auf seine geistlichen Würden und heiratete 1526 Clara May , die Schwester der Barbara ( s.", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1006", "psc_text": "ἀσύζυγον ἀθήλυντον· τὸv γὰρ Πατέρα ποτὲ μὲv μετὰ συζυγίας τῆς Σιγῆς, ποτὲ δὲ καὶ ὑπὲρ ἄρρεν καὶ ὑπὲρ θῆλυ εἶναι θέλουσι. τὸν δὲ Ὅρον τοῦτον καὶ Σταυρὸν καὶ Λυτρωτὴν καὶ Καρπιστὴν καὶ Ὁροθέτην καὶ Μεταγωγέα καλοῦσι. διὰ δὲ τοῦ Ὅρου τούτου φασὶ κεκαθάρθαι καὶ ἐστηρίχθαι τὴν Σοφίαν καὶ ἀποκατασταθῆναι τῇ συζυγία. χωρισθείσης γὰρ τῆς Ἐνθυμήσεως ἀπ᾿ αὐτῆς σὺν τῷ ἐπιγενομένῳ πάθει, αὐτὴν μὲv ἐντὸς Πληρώματος μεῖναι, τὴv δὲ ἐνθύμησιν σὐτῆς οὺν τῷ πάθει ὕπὸ τοῦ Ὅρου ἀφορισθῆναι καὶ ἀποσταυρωθῆναι καὶ ἐκτὸς αὐτοῦ γενομένην εἶναι μὲν πνευματικὴν οὐσίαν, Ε; φυσικήν τινα Αἰῶνος ὁρμὴν τυγχάνουσαν, ἄμορρφον δὲ καὶ ἀνείδεον διὰ τὸ μηδὲν καταλαβεῖν. καὶ διὰ τοῦτο καρπὸν ἀσθενῆ καὶ θῆλυν αὐτὴν λέγουσι. 13. Μετὰ δὲ τὸ ἀφορισθῆναι ταύτην ἐκτὸς τοῦ Πληρώματος τῶν Αἰώνων τήν τε Μητέρα αὐτῆς ἀποκατασταθῆναι τῇ ἰδία συζυγία, τὸν V M lat. (Tert., Hipp.) 1 ἴσχεν Μ | θήλεια Dind., nach footfma lat.] θήλειαν VM 2 καὶ < >", "candidate_score": 0.611969, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_12", "bdc_text": "Dezember 1525 verzichtete von Wattenwyl auf seine geistlichen Würden und heiratete 1526 Clara May , die Schwester der Barbara ( s.", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_887", "psc_text": "δηλοῖ δὲ M 22 χονδρ<ί>ον * | ἐκ oben hinein Veorr < M 27 πλὴν] πρὶν V 28 ἡ < M 29 διὰ aus παρὰ hergestellt V 30 τὴν . . . συνήθειαν aus τῆς . . . συνηθείας Vcorr »καινοῦ« διὰ τὸ καινὸν τῆς παρθένου | καὶ ἄχραντον, <«μεγάλου«> μεγάλη γὰρ ὡς Μῶς Μαριὰμ ἡ ἁγία παρθένος ἐνώπιον θεοῦ καὶ ἀνθρώπων. πῶς γὰρ οὐκ ἂν εἴποιμεν ταύτην μεγάλην, χωρήσασαν τὸν ἀχώρητον, ὃν οὐρανὸς καὶ γῆ χωρεῖν οὐ δύνανται; αὐτὸς δὲ ἀχώρητον, ὢν κατὰ ἰδίαν προαίρεσιν καὶ εὐδοκίαν ἐχωρήθη, βουλόμενος καὶ οὐ κατὰ ἀνάγκην. διὸ μέγας ὁ τόμος καὶ καινός· μέγας διὰ τὸ θαῦμα, καινὸς ὅτι παρθένος. καὶ γράψον«, φησίν, »ἐν αὐτῷ γραφίδι ἀνθρώπου«, καὶ οὐκ εἶπεν· γράψει ἐν αὐτῷ τις γραφίδι ἀνθρώπου, οὐδὲ εἶπεν· γράψει ἐν αὐτῷ ἄνθρωπος, ἵνα μὴ εὕρῃ πρόφασιν ὁ Ἐβίω. εἰ γὰρ εἶπε· γράψει ἐν αὐτῷ ἄνθρωπος, εἶχεν εἰπεῖν ὅτι ἄνθρωπος Ἰωσὴφ ἔσπειρεν καὶ ἐκ", "candidate_score": 0.611957, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_129_131", "bdc_text": "Großhans Thumysen , Haffengießer , 1528 Ratsherr , Stadtfähnrich , als solcher nahm er 1529 an dem Zug nach Rüti ( Kt . Zürich ) und Uznach ( Kt. St . Gallen) , 1531 am Müsserkrieg und am Zweiten Kappeler Krieg teil. - Lit. : HBRG III 130.142 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2305", "psc_text": "irgendwie mit den acta Johannis zusammen (gegen Zah, Forsch. VI 199f) M U 1 <καὶ τὸ ψεῦδος ἀγαπῶντες> * |ὑπὲρ]ἥπερ Μ 2 hinter Δουκᾶν vielleicht nach S. 256,18ff zu ergänzen <καὶ οὑδὲν ἐν αὐτῷ περὶ τῆς ἄνωθεν γεννήσεως>* 4 ἐπὶ τοῦ σωτῆρος, <τῷ λόγῳ Μ 5 ἐπανακάμωψαντι*]ἐπανακάμψαντος Μ U | ἐπτραπέντι*]ἐπιτραπέντος Μ U 6 τε*]δὲ M U 7 vor Ἰταλίᾳ +τῆ Μ 8 τινων +<ἄλλων>*?9 ὁ <Μ|Κρίσκης U 11f τῶ Λουκᾶ U 14 ἀποστρέψηται Μ 18 ἐαυτοῦ U | μετὰ τὴν + αὐτοῦ U ἱκανὰ ἔτη τοῦ διατρῖψαι αὐτὸν ἐπὶ τῆς Ἀσίας, [ἀναγκάζεται] ἐκθέσθαι τὸ εὐαγγέλιον. καὶ οὐκ ἦν αὐτῷ χρεία περὶ τῆς ἐνσάρκου παρουσίας λεπτολογεῖν· ἤδη γὰρ ἠσφάλιστο. ἀλλὰ ὡς κατόπιν τινῶν βαίνων καὶ ὁρῶν αὐτοὺς ἐπὶ τὰ ἔμπροσθεν ὄντας καὶ ἐπὶ τὰ τὰ τραχύτατα ἑαυτοὺς ἐκδεδωκότας καὶ πλάνα καὶ ἀκανθώδη, ἀνακαλέσασθαι αὐτοὺς εἰς εὐθεῖαν ὁδὸν προενοεῖτο καὶ ἀσφαλιζόμενος ἐπικηρυκεύσασθαι αὐτοῖς καὶ εἰπεῖν· τί πλανάσθε; ποῖ τρέπεσθε; ποῖ πλανᾶσθε,", "candidate_score": 0.611878, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_12", "bdc_text": "Dezember 1525 verzichtete von Wattenwyl auf seine geistlichen Würden und heiratete 1526 Clara May , die Schwester der Barbara ( s.", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2747", "psc_text": "δὲ δύο ἔτη Μ U 1 γίνεται ορῶσα * 4 ἀπερισπάστους U 5 χρεῶν Μ 11 τῇ * 13 <τοῦτο> * | <τοὺς> * δυνηθέντα Μ 16 τὸν μὴ δυνηθέντα *] ὁ δὲ μὴ δυνηθεὶς Μ U 17 <ἢ> Pet. | ἢ ἀπὸ μιᾶς ἀποσχισθεὶς δευτέρᾳ, εἰ τύχοι, ἐννόμως συναφθῇ, ἐλεεῖ τοῦτον ὁ ἅγιος λόγος καὶ ἡ ἁγία θεοῦ ἐκκλησίας, μάλιστα εἰ τυγχάνει ὁ τοιοῦτος τὰ ἄλλα εὐλαβὴς καὶ κατὰ νόμον θεοῦ πολιτευόμενος. καὶ γὰρ ἂν ἔλεγεν ὁ ἀπόστολος ταῖς χήραις »γαμείτωσαν τεκνογονείωσαν οἰκοδεσποτείτωσαν«, οὐδὲ πάλιν ἔλεγε τῷ ἀνδρὶ τῷ ἀνδρι τῷ τὴν γυναῖκα τοῦ πατρὸς ἔχοντι καὶ παραδοθέντι »τῷ σατανᾷ", "candidate_score": 0.611801, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_128_130", "bdc_text": "1 . Großhans Thumysen , Haffengießer , 1528 Ratsherr , Stadtfähnrich , als solcher nahm er 1529 an dem Zug nach Rüti ( Kt . Zürich ) und Uznach ( Kt. St . Gallen) , 1531 am Müsserkrieg und am Zweiten Kappeler Krieg teil. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2428", "psc_text": "6. Januar; vgl. Z. 12 f u. S. 298, 19 2 Ἰαννουαρίου + μηνὸς U | ἑσπέρα — ἐπιφώσκουσα < U 4 Σαλαμνίους Μ 5 Ἰουλίου] Ἰουναῦ Μ | ἀλσὼν Μ 6 ἀταρταβὰ Μ 7 κατὰ Ἑβραίους τιβιὴθ ιݲγ, κατὰ ἀθηναίους μεμακτηρίωνος ςݲ U; aber vgl. die Reihenfolge S. 294, 4f | Τηβὴθ *) Τηβὶθ Μ τιβιὴθ U 7—17 ἔδει γὰρ—τάττουσιν < U 13 ἐπιτελοῦσι *) ἐπιτελοῦντες Μ 14 πεμπτέτην Μ |[τὴν] * 17 διῆλθεν * (sc. ὁ Ἰησοῦς), vgl. S. 294, 19] παρῆλθεν ΜU | οὖν < U | πλήρης (indecl.) *)] πλήρεις MU 18 λέγω]φημὶ U | * < τὴν τοῦ Σιλανοῦ καὶ Νερούα > *| < ἑν >δέκατον * 19 f τοῦ τριακοστοῦ ἔτους U 20 αὐτοὐ < U 21 τουτέστι vor κατὰ Αἰγυπτίους *] hinter δωδεκάτῃ ΜU Δίου ὀγδόῃ, κατὰ Σαλαμινίους τοὺς καὶ Κωνσταντιέας τρίτου Χοιὰκ ἕκτῃ, κατὰ Παφίους Ἀπογονικοῦ ἑκκαιδεκάτῃ, κατὰ Ἄραβας Ἀγγαθαλβαεὶθ δευτέρᾳ καὶ", "candidate_score": 0.61174, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_12", "bdc_text": "Dezember 1525 verzichtete von Wattenwyl auf seine geistlichen Würden und heiratete 1526 Clara May , die Schwester der Barbara ( s.", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_486", "psc_text": "M 20 δὲ oben hineingeflickt V corr Ι ὡς ἔπος εἰπεῖν, am Rande nachgetragen V corr < 24 f παρ’ αἰτοῖς M 25 ὅτι vor κατὰ τὸν ἅγιον ἀπόστολον *] nachgestellt VM 25 f παρ' αὐτοῖς + τοῖς Μ ἃ αὐτοὶ ποιεῖν οὐκ αἰσχύνονται, ἵνα κατὰ πάντα τρόπον φρῖξιν ἐργάσωμαι τοῖς ἀκούουσι τὰ παρ' αὐτῶν τολμώμενα αἰσχρουργήματα — μετὰ γὰρ τὸ μιγῆναι πάθει πορνείας πρὸς ἐπὶ τούτοις άνατείνοντες τὴν ὲαυτῶν βλασφημίαν εἰς οὐρανὸν δέχεται μὲν τὸ γύναιον καὶ ὁ ἀνὴρ τὴν ῥύσιν τὴν ἀπὸ τοῦ ἄρρενος εἰς ἰδίας αὐτῶν χεῖρας καὶ ἵστανται εἰς οὐρανὸν ἀνανεύσαντες, ἐπὶ χεῖρας δὲ ἔχοντες τὴν ἀκαθαρσίαν καὶ εὔχονται δῆθεν, οἱ μὲν Στρατιωτικοὶ καλούμενοι καὶ Γνωστικοί, τῷ πατρὶ φύσει τῶν ὅλων προσφέροντες αὐτὸ τὸ ἐπὶ ταῖς χερσί, καὶ λέγουσιν »άναφέρομέν σοι τοῦτο τὸ δῶρον, τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ«. καὶ οὕτως αὐτὸ ἐσθίουσι μεταλαμβάνοντες τὴν ὲαυτῶν αἰσχρότητα καί φασι »τοῦτό ἐστι τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ καὶ τοῦτό", "candidate_score": 0.611727, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_68_70", "bdc_text": "RGG IV 1230 ; Oskar Vasella , Art. Myconius , in : LThK VII 716 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1495", "psc_text": "ausradiert V 2 οὐχ aus οὐκ Vcorr 4 λέγει φασιν V 5 ἡ περιστερὰ aus αἱ περιστεραὶ Vcorr, vgl. Ζ. 13 u. S. 61, 9 10f ἐὰν δὲ εἴπη aus ἐὰν εἴπει δὲ Vcorr 11 ἡ περιστερὰ aus αἱ περιστεραὶ Vcorr 14 <τῶν> * 16 ἀνωτέρω *] ἀνωτέραν VM 23 μὴ ἀρνεῖσθαι getragen Vcorr κατὰ τὸν ἀπόστολον. ἕτερον πάλιν ἔχει φρονιμότητος ὁ ὄφις, ὥς φασιν οἱ φυσιολόγοι περὶ τούτου τοῦ ζῴου. ὅταν γὰρ διψήσας ἀπὸ τοῦ φωλεοῦ προέλθοι ἐπί τι ὕδωρ ἵνα πίῃ, οὐ συμπαραλαμβάνει λαμβάνει τὸν ἰὸν μεθ’ ἑαυτοῦ, ἀλλὰ ἐν τῷ φωλεῷ καταλιμπάνει καὶ οὕτως ἐλθὼν λαμβάνει τὸ πόμα τῶν ὑδάτων. καὶ αὐτοὶ οὐν τοῦτο μιμησώμεθα, ἵνα, ὅταν ἐρχώμεθα ἐπὶ τὴν ἁγίαν τοῦ θεοῦ ἐκκλησίαν ἢ εἰς εὐχὴν ἢ εἰς τὰ τοῦ θεοῦ μυστήρια, μὴ φέρωμεν μεθ’ ἑαυτῶν κακίαν ἢ ἡδονὴν ἢ ἐπιθυμίαν ἢ ἔχθραν ἤ τι ἕτερον ἐν ταῖς διανοίαις αὑτῶν. ἐπεὶ πῶς ἂν καὶ τὴν περιστερὰν", "candidate_score": 0.611685, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_130_132", "bdc_text": "Zürich ) und Uznach ( Kt. St . Gallen) , 1531 am Müsserkrieg und am Zweiten Kappeler Krieg teil. - Lit. : HBRG III 130.142 ; LL XVIII 368 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2427", "psc_text": "τριακοστῷ ἔτει τῆς αὐτοῦ ἐνσάρκου γεννήσεως, πρὸ ἓς εἰδῶν Νοεμβρίων, Τουτέστι κατὰ Αἰγυπτίους Ἀθὺρ δωδεκάτῃ, κατὰ Ἕλληνας 1 ff zu den Monatsangaben vgl. W. Kubitschek, Die Kalenderbücher von Florenz, Rom und Leyden (Denkschr. Wiener Akad. B. 57. 1915) S. 74 ff; dort weitere Schriften über die einzelnen Fragen — 8 ff wo? (einzige vergleichbare Stelle Sach. 7, 3) —18 ff vgl. Oben c. 16, 1 ff; S. 270, 14 ff u. c. 30, 10; S. 303, 4 M U 1 Ἰαννουαρίων Μ |πέμπτη ist nicht mit Kubistchek zu beanstanden; der Gesamtausdruck πέμπτη—ἐπιφώσκουσα bezeichnet ganz richtig die Mitternacht zwischen 5. u. 6. Januar; vgl. Z. 12 f u. S. 298, 19 2 Ἰαννουαρίου + μηνὸς U | ἑσπέρα — ἐπιφώσκουσα < U 4 Σαλαμνίους Μ 5 Ἰουλίου] Ἰουναῦ Μ | ἀλσὼν Μ 6 ἀταρταβὰ Μ 7 κατὰ Ἑβραίους τιβιὴθ ιݲγ, κατὰ ἀθηναίους μεμακτηρίωνος ςݲ U; aber vgl. die Reihenfolge S. 294,", "candidate_score": 0.611455, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_23_25", "bdc_text": "SBB IV 214-216 ; Feller 138 ; Blösch , Art. Niklaus von Wattenwyl , in :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2806", "psc_text": "1—3 Röm. 14, 3. 6 — 5ff vgl. Clemens Al. paed. III 59, 2; S. 270, 8 Stählin Hippolytus de antichr. c. 59; S. 39, 13 ff Achelis Ps. Clemens ep. ad Jac. c. 14; S. 35 Hinschius Ps. Isidor Constit. apost. II 57, 2; S. 159, 17 ff Funk u. die häufigen Darstellungen auf Bildern — 14 Hebr. 13, 4 — 24 Luk. 8, 3 M U 1f μὴ ἐξουθενείτω — τὸν ἐσθίοντᾳ < Μ 2 κυρίῳ 1] χριστῶ U 2f καὶ κυρίῳ —οὐ πίνει < U 4 ἐν < Μ 6 τοῦ (vor θεοῦ) < Μ |σκευάζεται] ἁρμόζεται U 7 ἀλλὰ U 8 <ἐξ>* | ἑτέρου *] ἑτέρων MU 9 σανίδες *] σαν(??)δας MU | στάματά τε < Μ 10 ζυγομάτων MU | ἱστίων U | ὄκνων] ὁλκῶν? Pet. 13 οὐ (οὐχ) vor ὑποφαίνει U | τοῦ (vor θεοῦ)* 16 ἐπαινεῖ τὴν] ἐπαινετὴν Μ 19 κόσμῶ] βίω", "candidate_score": 0.611314, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_128_130", "bdc_text": "1 . Großhans Thumysen , Haffengießer , 1528 Ratsherr , Stadtfähnrich , als solcher nahm er 1529 an dem Zug nach Rüti ( Kt . Zürich ) und Uznach ( Kt. St . Gallen) , 1531 am Müsserkrieg und am Zweiten Kappeler Krieg teil. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1589", "psc_text": "28 δυσοσμίαν Μ | * etwa <γίνεσθαι δῆλον> * 30 καὶ2 < V 31 κτῆσιν *] κτίσιν VM τε καὶ ἐδωδήν, εἰς ἐργασίαν τε καὶ πραγματείαν, τοῖς δὲ κανθάροις τοῖς προειρημένοις εἴτ᾿ οὐν βυλάροις ἐναντία τὰ τοιαῦτα. ὁ γὰρ βουλόμενος τούτους δοκιμάσαι, ὥς φασιν οἱ φυσιολόγοι. ἀπὸ μύρου (φημὶ δὲ ὀποβαλσάμου ἢ νάρδου) λαβὼν καὶ προσενέγκας τοῖς κανθάροις θάνατον αὐτοῖς ἐμποιεῖ· εὐθὺς γὰρ τελευτῶσι, μὴ φέροντες τὴν εὐωδίαν. οὕτω καὶ οὑτοι τῆς μὲν λαγνείας καὶ πορνείας καὶ κακίας ὀρεγόμενοι εἰς τὰ πονηρὰ ἔχουσι τὴν ἑαυτῶν ἐλπίδα, πλησιάσαντες δὲ τῷ ἁγίῳ λουτρῷ καὶ τῇ εὐοδμίᾳ ἀποθνῄσκουσιν, εἰς τὸν θεὸν βλασφημοῦντες καὶ τὴν αὐτοῦ κυριότητα ἀθετοῦντες. 4. Ἐκ μιᾶς δὲ ἢ δύο μαρτυριῶν αὐτοὺς ἀνατρέψομεν. εἰ γὰρ καὶ ἀρχαὶ καὶ ἐξουσίαι εἰσὶ καλούμεναι, οὐκ ἐκτὸς θεοῦ αὑται γεγόνασι, μάλιστα ἐν τοῖς οὐρανοῖς. οἶδεν γὰρ ἡ γραφὴ λέγειν ἀγγέλους καὶ ἀρχαγγέλους, οὐκ εἰς ἐναντιότητα τεταγμένους, ἀλλὰ »λειτουργικὰ πνεύματα εἰς διακονίαν ἀποστελλόμενα διὰ τοὺς", "candidate_score": 0.61127, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_65", "bdc_text": "Willy Brändly , Oswald Myconius in Basel , in :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_919", "psc_text": "his qui praedicti sunt Simoniani multitudo Gnosticorum Barbelo exsurrexit et velut a terra fungi manifestati sunt V Μ 1 αἰωνίων V | <κατ᾿> * 2 ἄλλης *] ἄλλως V Μ 3 Dind. Oh.] πρόσβασιν V M 8 τῇ ἀμορφίᾳ aus ἀμορφίας hergestellt Vcorr θί///ξιν, ι aus η Vcorr θίξιν Μ 9 περὶ αὐτῶν am Rande nachgetragen Vcorr ݲ M 11 ἀπὸ] * | <τι> * | * <ἐξευρεῖν> * ἐπιδειξίας aus ἐπιδεξιᾶς Vcorr ἐπιδεξιᾶς Μ 12 ἐξευρήσεως M 13 ὀνόμασαν M 15 Σεκοῦνδος am Rande statt Σεδοῦκτος gesetzt Vcorr 17 σύσχεσιν aus σχέσιν Vcorr σχέσιν M | τῆς1] τὴν V | * etwa <διδασκαλίας> * | ὅμως *] ὁμοῦ V 19 τραγωδοποιὸν, ὸν aus ῶν Vcorr | ἐλευσόμεθα V | vor φημὶ ein καὶ getilgt Vcorr 20 διδασκαλίαν + 〈ἐκθήσομαι〉? * 21 γνωστικὴν V | ὑπάρχουσαν, αν auf Rasur Vcorr | * μεστὴν οὐσαν> * 23 οὑστος + οὑ καὶ", "candidate_score": 0.611262, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_23_25", "bdc_text": "SBB IV 214-216 ; Feller 138 ; Blösch , Art. Niklaus von Wattenwyl , in :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1750", "psc_text": "+ S. 159,26 14 φησίν < S. 161,28 15 μετηλλαγμένως S. 162,4] μετηλλαγμένος VM 15—17 ἀντὶ γὰρ τοῦ »ἐν τῷ — ταῦτα οὐ λέγει« S. 162, 4ff; vgl. Z. 8ff] ἀντὶ γὰρ τοῦ »καὶ ὁ νόμος ταῦτα οὐ λέγει« φησὶν ἐκεῖνος »εἰ καὶ ὁ νόμος Μωυσέως ταῦτα οὐ λέγει« VM; die hier gebotene Form ist wohl der Versuch eines Abschreibers, das dem Epiphanius zugestoßene Versehen zu verbessern 16 Zahn] εἰ V M ebenso S. 162, 5 17 οὐ < M ηݲ (ιݲςݲ). »Μὴ τῶν βοῶν μέλει τῷ θεῷ;« θݲ (ιݲζݲ). »Οὐ θέλω γὰρ ὑμᾶς ἀγνοεῖν, ἀδελφοί, ὅτι οἱ πατέρες ἡμῶν ὑπὸ τὴν νεφέλην ἡσαν καὶ πάντες διὰ τῆς θαλάσσης διῆλθον καὶ πάντες τὸ αὐτὸ πνευματικὸν ἔφαγον βρῶμα καὶ πάντες τὸ αὐτὸ πνευματικὸν ἔπιον πόμα. ἔπινον γὰρ ἐκ πνευματικῆς ἀκολουθούσης πέτρας· ἡ δὲ πέτρα ἦν ὁ Χριστός. ἀλλ’ οὐκ ἐν τοῖς πλείοσιν αὐτῶν ηὐδόκησε. ταῦτα δὲ τύποι ἡμῶν ἐγενήθησαν, πρὸς τὸ", "candidate_score": 0.611164, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_68_70", "bdc_text": "RGG IV 1230 ; Oskar Vasella , Art. Myconius , in : LThK VII 716 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1259", "psc_text": "ἐπιτελουμένῃ παρ᾿ αὐτοῦ ἐπῳδῇ, τῇ νομιζομένῃ εὐχαριστίᾳ, μετα- V M 6—16 fast wörtlich nacli Irenaeus adv. haer. I 13, 1; I (=lat.); vgl. auch Hippolyt refut. VI 39, 1; S. 170, 11—14 Wendland 1 Überschrift κατὰ Μαρκωσίων ιݲδݲ ἡ καὶ τριακοστὴ τετάρτη V M 4 ν wegradiert Vcorr 6 παρ᾿] ὑπ᾿ statt παρ’ Vcorr ὑπ᾿ Μ 8 vor μαγικῆς + <ἅτε> * 11 ἀκατο///νομάστων, ο aus ω Vcorr | ἔχοντι aus ἔχων Vcorr 12 Ἀναξιλάου, α auf Rasur Vcorr 13 vor τῆ zwei Buchstaben ausradiert V 15 ἀπ’ *] ὑπ᾿ V M 16 * <ὁρμώμενα>* βάλλεσθαι εὐθύς, τὸ μὲν ἐρυθρὸν * ὡς αἷμα, τὸ δὲ πορφύρεον, τὸ δὲ κυάνεον. Ἐγὼ τοίνυν ἵνα μὴ εἰς δεύτερον κάματον ἑαυτὸν ἐπιδῶ, ἁρκεσθῆναι δεῖν ἡγησάμην τοῖς ἀπὸ τοῦ μακαριωτάτου καὶ ἁγιωτάτου Εἰργωαίου κατ᾿ αὐτοῦ τοῦ Μάρκου καὶ τῶν ἐξ αὐτοῦ ὁρμωμένων πραγματευθεῖσιν, ἅτινα ἐνταῦθα πρὸς ἔπος ἐκθέσθαι ἐσπούδασα, καὶ ἔστιν τάδε. φάσκει γὰρ αὐτὸς", "candidate_score": 0.61092, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_68_70", "bdc_text": "RGG IV 1230 ; Oskar Vasella , Art. Myconius , in : LThK VII 716 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2004", "psc_text": "- 7 vgl. Joh. 5,23; Joh. 3,36 - 12 Psal. 35, 10 - 20 Luk. 10, 19 - 24 ff zu Lucianus (Lucanus) vgl. Tertullian de resurr. carn. 2 Hippolyt refut. VII 11; S. 190, 16f Wendland VII 37, 2; S. 223,18 Origenes C. Cels. Π 27; Ι 156, 7 kÖtschau Ps. Tertullian adv. omn. haer. 6 Filastrius haer. 46; S. 24, 16f Marx - 26 vgl. das sog. syrische Martyrologium zum 7. Januar V M 5 ἐν αυτῷ]ἑαυτῶ V 7 λἐγων Pet.] τοῦ λέγοντος VM 9 μαρτυρίαις] lies wohl αἱρέσεσιν* 11f πηγὴν ὄντα—ἠ γραφὴ am Rande nachgetragen V corr 11 ζωῆς1 * 7 ἀνομίαν] lies wohl ἄνοιαν* 10 ἀκείνους aus ἐκείνοις V corr 12 <λαβὼν>* 14 τὴν <τῶν> ἄνω?* 15 ἐν auf Rasur V corr 15f τὰ φύσει—ποῖά ἐστι am Rande nachgetragen V corr εἶτα, φηςίν, ἔδωκεν ὁ Χριστὸς ἑαυτὸν παθεῖν ἐν αὐτῷ τῷ σώματι καὶ ἐσταυρώθη ἐν ἀληθείᾳ καὶ ἐτάφη ἐν ἀληθείᾳ καὶ ἀνέστη ἐν ἀληθείᾳ καὶ ἔδειξεν αὐτὴν τὴν σάρκα τοῖς ἑαυτοῦ μαθηταῖς. καὶ ἀναλύσας, φηςίν, αὐτὴν τὴν ἐνανθρώπησιν ἑαυτοῦ ἀπεμέρισε πάλιν ἑκάστῳ τῶν στοιχείων τὸ ἴδιον ἀποδούς, τὸ θερμὸν τῷ θερμῷ, τὸ ψυχρὸν τῷ ψυχρῷ, τὸ ξηρὸν τῷ ξηρῷ, τὸ ὑγρὸν τῷ ὑγρῷ· καὶ οὕτως διαλύσας ἀπ’ αὐτοῦ πάλιν τὸ ἔνσαρκον σῶμα ἀνέπτη εἰς τὸν οὐρανόν ὅθεν καὶ ἧκε. 3. Καὶ ὧ πολλῆς δραματουργίας τῶν τὰ τοιαῦτα λεγόντων, ὡς παντί τῳ σαφὲς εἴη μίμων μᾶλλον ἐργαστήριον ἤπερ ἐπαγγελίας ζωῆς ἢ συνέσεως χαρακτῆρα κεκτημένων. εἰ γὰρ ὄλως ἔλυεν αὐτὸ", "candidate_score": 0.60993, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_117", "bdc_text": "und wurde 1552 Pate von dessen Enkelin Verena ( HBD 43 , 13 ) . - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_421", "psc_text": "καινῇ διαθήκῃ. παντὶ γάρ τῳ δῆλον ὅτι Χριστὸς ἑκὼν ἐπὶ τὸ πάθος ἠλθε καὶ θελήματι ἐδίῳ καὶ τοῦ ἰδίου πατρὸς καὶ εὐδοκίᾳ τοῦ ἁγίου πνεύματος ἔλαβε τὴν σάρκα ἐνανθρωπήσας ἐν ἡμῖν, έν τελειότητι θεὸς ὢν ἀπ' ἀρχῆς, ἐκ πατρὸς γεγεννημένος ἀνάρχως καὶ ἀχρόνως, ἐπ' ἐσχάτων δὲ τῶν ἡμερῶν έν μήτρᾳ παρθένου γενέσθαι καταξιώσας, εἰς ἑαυτόν τε σῶμα ἀναπλασάμενος καὶ γεννηθεὶς έν ἀληθείᾳ καὶ ἐνανθρωπήσας ἐν βεβαιώσει, ἴνα ἐν αὐτῇ πάθῃ ὑπὲρ 1 ὑστέρημα] das Stichwort ist in der oben gegebenen Darstellung nicht enthalten — 27 vgl. I Petr. 4. 1 Y M 3 <τῷ> * 5 λέγοντα *] λέγειν VM Ι δδῖ + εἰ V 7 ἀπόκριναι ὦ Ausgg.] αιο auf Rasur Veorr ἀπόκρινε ὠ Μ 9 ἡμῶν γεγένηται V 11 ὑπὲρ ἡμῶν < V Ι vor οὔτε vielleicht etwas ausgefallen: < ἀλλ᾿ οὐδὲ διὰ * 12 ὢν] ἦν M Ι συκοφαντίαν * vgl. S. 251, 21] συκοφαντίας V M", "candidate_score": 0.609816, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_129", "bdc_text": "Großhans Thumysen , Haffengießer , 1528 Ratsherr , Stadtfähnrich , als solcher nahm er 1529 an dem Zug nach Rüti ( Kt .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_759", "psc_text": "ἀνακράξας μέγα καὶ χαμαὶ πεσών, ἀφρίσας πολλὰ καὶ σπαραχθεὶς ἔμεινεν πολλὴν ὥραν ἀκίνητος, Ἰώσηπος δὲ ὑπενόησε τὸν ἄνθρωπον τεθνάναι. ὁ δὲ μετὰ ὤραν διατριψάμενος τὸ μέτωπον ἀνέστη καὶ ἀναστὰς καὶ θεασάμενος τὴν ἰδίαν γύμνωσιν ἑαυτὸν ἔκρυπτεν καὶ τὰς χεῖρας ἐπὶ τῇ αἰσχύνῃ ἐπετίθει, μηκέτι φέρων ἰδεῖν τὴν ἰδίαν γύμνωσιν. ἱμάτιον δὲ παρ᾿ αὐτοῦ τοῦ Ἰωσήπου ἐξ ὡν εἶχεν ἐνδυθείς, εἰς κατάστασιν συνέσεως καὶ σωφρονισμοῦ ἐλθὼν τῷ τε ἀνδρὶ πολλὰ εὐχαριστήσας καὶ θεῷ, γνοὺς ὅτι δι᾿ αὐτοῦ ἔτυχε τῆς σωτηρίας, ἐν τῇ πόλει διεφήμιζε τὸν ἄνδρα, καὶ γνωστὸν ἐγένετο τοῖς ἐκεῖσε Ἰουδαίοις τοῦτο τὸ σημεῖον. θρύλλος δὲ πολὺς ἠκολούθησεν ἐν τῇ πόλει λεγόντων Ἰώσηπος Ἰώσηπος τὰ γαζοφυλάκια ἀνοίξας καὶ εὑρὼν γεγραμμένον τὸ ὄνομα τοῦ θεοῦ καὶ ἀναγνούς, σημεῖα μεγάλα ἐργάζεται. ἦν δὲ ἀληθὲς τὸ ὑπ᾿ αὐτῶν λεγόμενον, οὐχ ὡς δὲ αὐτοὶ ὑπενόουν. ἔτι δὲ 20 vgl. Act. 3, 6 — 21ff vgl. Mark. 9, 20. 26 — 32f vgl. üller, Im", "candidate_score": 0.609816, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_117", "bdc_text": "und wurde 1552 Pate von dessen Enkelin Verena ( HBD 43 , 13 ) . - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2865", "psc_text": "μείζον Μ 12 nach γινώσκωσι noch einmal + σε U 15 vor τῶν ἀνθρώπων + ἀπὸ Μ 16 Ἄρειος <Μ 18 εἶναι *] ὄντα Μ U | ἐλέγχει U 21 καὶ1 * 23f εἶναι] λέγεσθαι? * 24 vor ἀληθινὸν + ἠ(!) Μ 25 θεοῦ U 27 σαφῶς] τὸ φῶς Μ τῆς πλάνης φρενοβλάβεια. ἔστι γὰρ πατὴρ πατήρ, ἔστιν υἱὸς υἱός, ἔστιν ἅγιον πνεῦμα ἅγιον πνεῦμα, τριὰς οὖσα, μία θεότης μία δοξαλογία μία κυριότης <εἶς θεός>, ᾦ δόξα, τιμὴ καὶ κράτος πατρὶ ἐν υἱῷ, υἱῷ ἐν πατρὶ σὺν ἁγίῳ πνεύματι εἰς αἰνας αἰώνων, ἀμήν. Ταύτην δὲ πάλιν τὴν αἵρεσιν ὡσπερεὶ λίβυν ἢ μόλουρον ἢ ἔλοπα ἢ ἕν τι τῶν ἑρπετῶν τῶν φοβερωωτάτων, οὐ μὴν δὲ δυναμένων διὰ δηγμάτων βλάπτειν ἀποσεισάμενοι καὶ δυνάμει τῆς ἁγίας τριάδος καταπεπατκότες, ἐπὶ τὰς ἑξῆς πάλιν προβαίνοντες αὐτὸν ἐπικαλεσώμεθα ἀρωγὸν τῆς ἡμετέρας πενίας τε καὶ", "candidate_score": 0.609775, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_117", "bdc_text": "und wurde 1552 Pate von dessen Enkelin Verena ( HBD 43 , 13 ) . - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_953", "psc_text": "ἀπὸ γνώσεως, τουτέστι τῆς πατρικῆς ἐνθυμήσεως, προελθ(ὸν γνῶσις — 6f Πατὴρ u. Ἀλήθεια als Namen des zweiten Paars bei Valentin (Irenaeus I 11, 1; T 100 Harvey) u. Marcus (I 15, 1; I 145); zu Ἄνθρωπος vgl. Irenaeus adv. haer. I 12, 4; I 113 Harvey ἄλλοι δὲ . . . τὸν Προπάτορα τῶν ὅλων καὶ Προάρχην Προανεννόητον Ἄνθρωπον λέγουσι καλεῖσθαι u. I 14, 3; 1134 Harvey καὶ καλεὶ τὸ στοιχεῖον τοῦτο Ἄνθρωπον· εἶναί τε πηγήν φησιν αὐτὸ παντὸς λόγου καὶ ἀρχὴν πάσης φωνῆς καὶ παντὸς ἀρρήτου ῥῆσιν καὶ τῆς σιωπωμένης Σιγῆς στόμα — 9 zu θέλειν vgl. unten S. 392, 13 u. die etwas anders angelegte Ableitung bei Ptolemaeus Irenaeus I 12, 1 I 110 Harvey τοῦ μὲν Θελήματος (sc. εἰκόνα εἶναι) τὴν Ἀλήθειαν, τῆς δὲ Ἐννοίας Νοῦν, καὶ διὰ τούτου τοῦ Θελήματος ὁ μὲν ἄρρην εἰκὼν τῆς ἀγεννήτου ἐννοίας γέγονεν, ὁ δὲ θῆλυς τοῦ Θελήματος· τὸ Θέλημα τοίνυν", "candidate_score": 0.609759, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_179_181", "bdc_text": "Vale . Ex Berna , 3 . decembris anno 1531 Tuus Joan. Rhellicanus . [ Adresse auf der Rückseite :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2436", "psc_text": "Abschnitt, an dem bereits Scaliger, Kepler, Petavius, van der Hagen ihre Kräfter versucht haben — Ideler Handb. Der Chronol. I 571 II 243 A. 21 und Duchesne Ren. Quest. Hist. 28 S. 36 A. 1 verzichten auf eine Lösung —, enthätl ungewöhnliche schwierigkeiten. Klar ist (vgl. insbe. S. 298, 5ff), daӃ Epiph. Den Juden zweierlei vorwirft 1) daӃ sie das Passah in der Karwoche willkürlich um 2 Tage vorgerückt hätten 2) daӃ sie infolge ihrer M U 1 μεσούσης U |ἐνέβη U 2 ἐν < U 5 αὐτοῦ 1] < U 6 τὸν οὐρανὸν] τὸ ἱερὸν U 8 τῆς < U | τὸ < U 12 καὶ ἀπὸ Ἰανοναρίου μηνὸς < U | Ἰαννουαρίου Μ | [τῶν]* 16 Ἰαωωουάριον Μ 17 θεὸς < U 18 μένων Dind.] μὲν ὢν M μένει U 20 ἐν τῇ < Μ 20 * ergänze nach Z. 22f u. S. 298, 5f etwa <ἐπιτελούντων τῶν", "candidate_score": 0.609319, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_130_132", "bdc_text": "Zürich ) und Uznach ( Kt. St . Gallen) , 1531 am Müsserkrieg und am Zweiten Kappeler Krieg teil. - Lit. : HBRG III 130.142 ; LL XVIII 368 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2487", "psc_text": "Jahr, das zwar nicht zu der eigenen Angabe des Epiph. über die Ursprungszeit des Montanismus (vgl. haer. 48, 1,2; S. 219,9), aber merkwürdig genau zu der des Eusebius (Chronik z. Jahr 171; S. 206,9 Helm) stimmt M U 1 θυάτιραν Μ 2 [καὶ] *, vgl. Z. 8f u. 12f 5 κατὰ < U | κατ᾿ ἐκείνου U 6 Χριστὸν] κύριον U 7 <ἐκεῖ> * | [ἡ]? * | <εἰ> * 8 ἄλλοι *] ἄλλαι MU 10 ἔμελλε U 11 τὴν < U 12 * gemeint ist nach dem oben Bemerkten die Zeit von Himmelfahrt bis 171; darnach wäre einzusetzen <ρ>λ>η> ἐτῶν> * | vor τρισὶν + καὶ U σης τῆς ἐκεῖσε ἐκκλησίας πλανᾶσθαι καὶ χωνεύεσθαι ἐν τῇ κατὰ Φρύγας αἱρέσει. οὕτω γὰρ εὐθὺς διελέγχει <αὐτοὺς> ὁ κύριος ἐν τῇ Ἀποκαλύψει λέγων »γράψον τῷ ἀγγέλῳ τῆς ἐν Θυατείροις ἐκκλησίας· τάδε λέγει ὁ ἔχων τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ ὡς φλόγα πυρὸς καὶ οἱ", "candidate_score": 0.609315, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_179_181", "bdc_text": "Vale . Ex Berna , 3 . decembris anno 1531 Tuus Joan. Rhellicanus . [ Adresse auf der Rückseite :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2427", "psc_text": "τριακοστῷ ἔτει τῆς αὐτοῦ ἐνσάρκου γεννήσεως, πρὸ ἓς εἰδῶν Νοεμβρίων, Τουτέστι κατὰ Αἰγυπτίους Ἀθὺρ δωδεκάτῃ, κατὰ Ἕλληνας 1 ff zu den Monatsangaben vgl. W. Kubitschek, Die Kalenderbücher von Florenz, Rom und Leyden (Denkschr. Wiener Akad. B. 57. 1915) S. 74 ff; dort weitere Schriften über die einzelnen Fragen — 8 ff wo? (einzige vergleichbare Stelle Sach. 7, 3) —18 ff vgl. Oben c. 16, 1 ff; S. 270, 14 ff u. c. 30, 10; S. 303, 4 M U 1 Ἰαννουαρίων Μ |πέμπτη ist nicht mit Kubistchek zu beanstanden; der Gesamtausdruck πέμπτη—ἐπιφώσκουσα bezeichnet ganz richtig die Mitternacht zwischen 5. u. 6. Januar; vgl. Z. 12 f u. S. 298, 19 2 Ἰαννουαρίου + μηνὸς U | ἑσπέρα — ἐπιφώσκουσα < U 4 Σαλαμνίους Μ 5 Ἰουλίου] Ἰουναῦ Μ | ἀλσὼν Μ 6 ἀταρταβὰ Μ 7 κατὰ Ἑβραίους τιβιὴθ ιݲγ, κατὰ ἀθηναίους μεμακτηρίωνος ςݲ U; aber vgl. die Reihenfolge S. 294,", "candidate_score": 0.608889, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_24_26", "bdc_text": "Feller 138 ; Blösch , Art. Niklaus von Wattenwyl , in : ADB XLI 249f ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_3336", "psc_text": "etwa ἤδη ή σὰρξ υπάρχουσα, πῶς οὐκ εὔληπτος ή σοῦ < * 1 δὴ Öh.] δὲ MU | ἄρα + ή ον * | ἐκ oben hinein Veorr < M 27 πλὴν] πρὶν V 28 ἡ < M 29 διὰ aus παρὰ hergestellt V 30 τὴν . . . συνήθειαν aus τῆς . . . συνηθείας Vcorr »καινοῦ« διὰ τὸ καινὸν τῆς παρθένου | καὶ ἄχραντον, <«μεγάλου«> μεγάλη γὰρ ὡς Μῶς Μαριὰμ ἡ ἁγία παρθένος ἐνώπιον θεοῦ καὶ ἀνθρώπων. πῶς γὰρ οὐκ ἂν εἴποιμεν ταύτην μεγάλην, χωρήσασαν τὸν ἀχώρητον, ὃν οὐρανὸς καὶ γῆ χωρεῖν οὐ δύνανται; αὐτὸς δὲ ἀχώρητον, ὢν κατὰ ἰδίαν προαίρεσιν καὶ εὐδοκίαν ἐχωρήθη, βουλόμενος καὶ οὐ κατὰ ἀνάγκην. διὸ μέγας ὁ τόμος καὶ καινός· μέγας διὰ τὸ θαῦμα, καινὸς ὅτι παρθένος. καὶ γράψον«, φησίν, »ἐν αὐτῷ γραφίδι ἀνθρώπου«, καὶ οὐκ εἶπεν· γράψει ἐν αὐτῷ τις γραφίδι ἀνθρώπου, οὐδὲ εἶπεν· γράψει ἐν αὐτῷ ἄνθρωπος, ἵνα μὴ εὕρῃ πρόφασιν ὁ Ἐβίω. εἰ γὰρ εἶπε· γράψει ἐν αὐτῷ ἄνθρωπος, εἶχεν εἰπεῖν ὅτι ἄνθρωπος Ἰωσὴφ ἔσπειρεν καὶ ἐκ", "candidate_score": 0.608581, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_24_26", "bdc_text": "Feller 138 ; Blösch , Art. Niklaus von Wattenwyl , in : ADB XLI 249f ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1804", "psc_text": "— 13 f vgl. Mark. 5, 13 — 27 luk. 11, 11f — 28 Luk. 11, 13 VM 4 <ὡς>* 5 τοὺς μὲν τελευτήσαντας Pet.] τοῦ μὲν τελευτήσαντος VM 12f δαιμον///ῶντα, ι ausradiert V corr 13 λέγω δὴ τὸν nachgetragen V corr | ἐξερκόμενο///ν, ο aus ω V corr 16 σκολιεήη, η aus ει V corr σκολιεύη Μ 19 δαιμοv ///ῶντα, ι ausradiert V corr | τοῦ δεσμοῦ *] τοὺς δεσμοὺς VM 22 καὶ τῶν ἀπὸ σοῦ αμ Rande nachgetragen V corr ὑμῶν ὁ ἐπουράνιος;« εἰ τοίνυν δόματα ἀγαθὰ κέκληκεν ἰχθὺν καὶ Ι ᾠόν, οὐ πονηρὸν τὸ μετὰ εὐκαριστίας ἐκ θεοῦ καρισθὲν μεταλαμβανόμενον, καὶ ἐλήλεγκταί σου πανταχόμεν ἡ κακοτροπία. Σχόλιον κݲεݲ. Παρακέκοπται τὸ περὶ Ἰωνᾶ τοῦ προφήτου. εἶχεν γάρ »ἡ γενεὰ αὔτη, σημεῖο0ν οὐ δοθήσεται αὐτῇ«. οὐκ εἶχεν δὲ περὶ Νινευὴ καὶ βασιλίσσης νότου καὶ Σαλομῶνος. Ἔλεγκος κݲεݲ. Καὶ ἐν αὐτοῖς οἶς δοκεῖς παρακόπτειν οὐ δύνασαι, α ὦ Μαρκίων, λαθεῖν", "candidate_score": 0.608576, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_129_131", "bdc_text": "Großhans Thumysen , Haffengießer , 1528 Ratsherr , Stadtfähnrich , als solcher nahm er 1529 an dem Zug nach Rüti ( Kt . Zürich ) und Uznach ( Kt. St . Gallen) , 1531 am Müsserkrieg und am Zweiten Kappeler Krieg teil. - Lit. : HBRG III 130.142 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2427", "psc_text": "τριακοστῷ ἔτει τῆς αὐτοῦ ἐνσάρκου γεννήσεως, πρὸ ἓς εἰδῶν Νοεμβρίων, Τουτέστι κατὰ Αἰγυπτίους Ἀθὺρ δωδεκάτῃ, κατὰ Ἕλληνας 1 ff zu den Monatsangaben vgl. W. Kubitschek, Die Kalenderbücher von Florenz, Rom und Leyden (Denkschr. Wiener Akad. B. 57. 1915) S. 74 ff; dort weitere Schriften über die einzelnen Fragen — 8 ff wo? (einzige vergleichbare Stelle Sach. 7, 3) —18 ff vgl. Oben c. 16, 1 ff; S. 270, 14 ff u. c. 30, 10; S. 303, 4 M U 1 Ἰαννουαρίων Μ |πέμπτη ist nicht mit Kubistchek zu beanstanden; der Gesamtausdruck πέμπτη—ἐπιφώσκουσα bezeichnet ganz richtig die Mitternacht zwischen 5. u. 6. Januar; vgl. Z. 12 f u. S. 298, 19 2 Ἰαννουαρίου + μηνὸς U | ἑσπέρα — ἐπιφώσκουσα < U 4 Σαλαμνίους Μ 5 Ἰουλίου] Ἰουναῦ Μ | ἀλσὼν Μ 6 ἀταρταβὰ Μ 7 κατὰ Ἑβραίους τιβιὴθ ιݲγ, κατὰ ἀθηναίους μεμακτηρίωνος ςݲ U; aber vgl. die Reihenfolge S. 294,", "candidate_score": 0.608545, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_24_26", "bdc_text": "Feller 138 ; Blösch , Art. Niklaus von Wattenwyl , in : ADB XLI 249f ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1907", "psc_text": "13f 9 κύριος < 10 τοῦ λόγου aus τῶ λόγω V corr 11f ἀλλότριος *] ἀλλοτρίου V M 18 οὖ — δοκήσει < M | οὖ Corn.] οὐ V | οὐ ausradiert V 19 <ὅτι> * 21 ὡς < M | μαρτυρίας ὁμολγίας VM * 22 * etwa <δῆλον ὅτι σάρκα ἠμφίεστο> * | οὐκοῦν am Rande nachgetragen V corr 25 [ἄλλοις] *; ob aus ἄλλο? Jül. 27 κολλόμενος M 28 φησίν S. 121, 14] < V M ἅγιος θεοῦ ἀπόστολος Παῦλος, ὁ τὴν μαρτυρίαν ταύτην μετὰ καὶ πολλῶν ἄλλων λαβὼν εἰς ἐναργῆ παράστασιν ἀλθείας καὶ κηρύγματος τοῦ ἀγαθοῦ θεοῦ. ζݲ καὶ ιݲεݲσχόλιος. Μετηλλαγμένως· ἀντὶ γὰρ τοῦ »ἐν νόμῳ« λέγει »εν τῷ Μωυσέως νόμῳ«. λέγει δὲ πρὸ τούτου »ἢ καὶ ὁ νόμος ταῦτα οὐ λέγει«. ζݲ καὶ ιݲεݲ ἔλεγχον. Κἄν τε ἐν τῇ δευτέρᾳ ἀποφάσει ἀλλάζῃς τὸ εἶδος, ὦ Μαρκίων, καὶ νομίσῃς ἀπὸ τοῦ πεποιηκέναι σε »ἐν τῷ νόμῳ Μωυσέως«", "candidate_score": 0.608371, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_23_25", "bdc_text": "SBB IV 214-216 ; Feller 138 ; Blösch , Art. Niklaus von Wattenwyl , in :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_3246", "psc_text": "aber S 4 ἤκωμεν MU ξειν *] ὀνομάξεσθαι ἐπίσταται MU nennt er S Ι βλέπομεν nach S Bonwetsch] λέγομεν Μ U | τὰ ίμάτια] seine Kleider S | λέγων — καθαρισμοῖς < S 6 αὐτοῦ + αὐτοῦ U 7 τί δὲ < S 8 ἐπίσταται . . . er S Ι καὶ αὐτὸς < S ] καλεῖν] ὄ καλεῖ M 9 Σαλομὼν M 10 αώματι U | καταχρίω < S 11 ἐν τῷ — μαρτύρων] damit S 12f — ἐφλογίσθη] die Flamme S 13 διὰ τοῦτο — ὑμῖν < S 14 τί φάγητε ἢ < 14f οὐχὶ — ἐνδύματος < S 15 καὶ . . δὲ < S 16 16f λέγων λέγων 17f εἰ δὲ τὸ — οἰκεῖ ἐν ὐμῖν < S 18 ἐκ νεκρῶν < S 19 — 22 — νενεκρωμένον < S 21 καὶ < U | οὐ < U 22 πάντας U | δεὶ <Μ ἔμπροσθεν τοῦ", "candidate_score": 0.608295, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_111", "bdc_text": "außerdem wirkte er als Professor der Logik und Rhetorik , später auch der lateinischen Sprache .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1383", "psc_text": "θέλουσιν] λέγουσι Μ 2 καὶ < lat. 3 δὲ oben über Vcorr | Dind.] οὐδὲ YM Που lat. | τοῦ aus τῶν Vcorr | ὑπὸ Ausgg.] ἐπὶ V M ab lat. 4 παρεπινοουμένου] adinveiitus lat. | vor αὐτὸς wohl einzusetzen > * 5 vor τοῦ λόγου ein καὶ getilgt Vcorr 10 ευ] Dind. < lat.; τοὺς? ül. 14f — γράμματα < V 15 τοῦ διδασκάλου Dind. Oh.] τὰ διὰ τοῦ διδασκάλου M ebenso doch τὰ oben über Vcorr 16 lat. 18 σοι] ego lat. 19 ἐν τῷ τύπῶ] in typum lat. 20 καὶ < lat. 21 ἀπόκρισιν + dicens lat. 25 nach καὶ von 5 Buchstaben V 25f ὁμογηκέναι V ὁμολογηκέναι M 27f διὰ τοῦ] propter hoc lat. τοῦ μὴ ἀποκριθῆναι τοῖς εἰποῦσιν αὐτῷ »ἐν ποίᾳ δυνάμει τοῦτο ποιεῖς«, ἀλλὰ τῇ ἀντεπερωτήσει ἀπορῆσαι αὐτοὺς τὸ ἄρρητον τοῦ Πατρὸς ἐν τῷ <μὴ> εἰπεῖν δεδειχέναι αὐτὸν ἐξηγοῦνται. ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ εἰρηκέναι", "candidate_score": 0.608265, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_20_22", "bdc_text": "ABernerRef , Reg. ; Z VIII 101 , Anm. 1 ; A. von Wattenwyl , Art. Niklaus von Wattenwyl , in :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_73", "psc_text": "Clemens AI. Protr. 13,3; 1 12,9 Stählin — 18 zu Θρᾷκες u. Hippolyt Chronik § 63; S. 52 Bauer; vgl. Panarion h. 39, 8, 3 G U M 1 — 10 Georgius monach. Chron. 93, 3 — 16 de Boor 1 δὲ] μέντοι Georg. | αἰὼν] ἀγὼν U 2 f προτέρων] προγενεστέρων Georg. 3 πρὸ πατρὸς υἱὸς ἐτελεύτα] φαίνεται υἱὸς πρὸ πατρὸς τελευτήσας Georg. 4 τε· λευτῶντες < Georg. | διαδόχους + τῶν πραγμάτων αὐτῶν Georg. | Georg. 5 ἐδίῳ θανάτῳ Georg. | τέθνηκεν + ἀλλὰ βιαίῳ Georg. | ἐξότου, ου aus ε von erster Hand M | δὲ < U 6 ἰδίας] οἰκείας Georg. πλαστουργίας Georg. 7 τεχνησάμενος + εἴδωλα Georg. | ἀπὸ] ἐκ Georg. 8 διὰ] ἀπὸ Georg. | ὅθεν] διὸ καὶ Georg. 10 αὐτοῦ < U 11 Σκυθία M | — ἐπίκλησις] ἡ τῆς διαδοχῆς ἐπίκλησις M | δὲ ἦν < G M 12 <πρώτη> Sal. 14,", "candidate_score": 0.608238, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_23_25", "bdc_text": "SBB IV 214-216 ; Feller 138 ; Blösch , Art. Niklaus von Wattenwyl , in :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_833", "psc_text": "10 Matth. 15, 20 — 14ff vgl. zu S. 352, 15ff — 17 Mark. 14, 12 — 18ff Mark. 14, 13ff — 23 Liik. 22, 15 V Μ —S. 363, 14 ürzt ührt Concil. Nymphaeae hab. Mansi XIII 303 B; dasselbe bei Corderius, Catena in Luc. p. 551 1 νίψασθαι * 2 ὅλως M 4 ἐν ἑτέρω aus ἐν τῶ Vcorr 6 διδάσκοντες < M 6f διδασκαλίαις M 8 πυγμῇ ausradiert Vcorr 8f ἑαυτῶν <τε> ἑαυτοῖς καὶ V M ausradiert Vcorr 9 nach τῶν ἄλλων am Rande nachgetragen καὶ πυγμῇ τὰς χεῖρας νιπτομένους Vcorr < M 10 τὸ nachgetragen 12 > Com. 14 περὶ < M | κρεωφαγίας V 16 πάσχα δὲ τῶν am Rande nachgetragen Vcorr | ἦν < M 18 τὸ πάσχα φαγεῖν 18f ἀπέλθατε, ε über Vcorr 25 ἵνα μήτις — ὑπόνοιαν am Rande nachgetragen Vcorr < δὲ ἠν, ὡς εἰπον, κρέα ὀπτὰ πυρὶ καὶ τὰ ἄλλα.", "candidate_score": 0.608182, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_98", "bdc_text": "Collin war bei Bullingers letzter Begegnung mit Zwingli in Bremgarten anwesend ( HBRG III 49 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2304", "psc_text": "u. Clemens Al. quis div. salv. 42,2; III 188, 3f τοῦ τυράννου τελευτήσαντος ἀπὸ τῆς Πάτμου τῆς νήσου μετῆλθεν ἐπὶ τὴν Ἔφεσον), nur hier. Anders Irenaeus adv. haer. V 30, 3; II 410 Harvey ἑωράθη . . . πρὸς τῷ τέλει τῆς Δομετιανοῦ ἀρχῆς Hieronymus vir. ill. 9 persecutionem moxente Domitiano in Patmos insulam relegatus scripsit apocalypsim u. die „historia ecclesiastica“ Corssen S. 80f. Κλαυδίου ist jedoch nicht zu ändern, da es ebenso durch das folgende μετὰ ἱκανὰ ἔτη τοῦ διατρῖψαι αὐτὸν ἐπὶ τῆς Ἀσίας wie durch die Wiederholung in c. 33, 9 gesichert ist. Vielleicht hängt die Angabe doch irgendwie mit den acta Johannis zusammen (gegen Zah, Forsch. VI 199f) M U 1 <καὶ τὸ ψεῦδος ἀγαπῶντες> * |ὑπὲρ]ἥπερ Μ 2 hinter Δουκᾶν vielleicht nach S. 256,18ff zu ergänzen <καὶ οὑδὲν ἐν αὐτῷ περὶ τῆς ἄνωθεν γεννήσεως>* 4 ἐπὶ τοῦ σωτῆρος, <τῷ λόγῳ Μ 5 ἐπανακάμωψαντι*]ἐπανακάμψαντος Μ U |", "candidate_score": 0.608104, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_129", "bdc_text": "Großhans Thumysen , Haffengießer , 1528 Ratsherr , Stadtfähnrich , als solcher nahm er 1529 an dem Zug nach Rüti ( Kt .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2432", "psc_text": "οὐ γὰρ ἐφεύδετο, μὴ γένοιτο. 7 Luk. 3,23 — 9 vgl. Luk. 4,16ff — 10 Luk. 4,18 — 22 mit διελθὼν διὰ τῆς θαλάσσης τῆς Τιβεριάσος is wohl Joh. 6,1 gemeint; vgl. c. 30, 7; S. 302,15 διαβῆναι ἐπὶ τὴν λίμνην εἰτ᾿ οὖν θάλασσαν Γεννησαρὲτ — 23 f Joh. (7,14) 7,37 — 28 Joh. 7.8 M U 2f ἀγγαθααβαεὶθ M ἀγαθααβαεὶθ M ἀγαθαλβαεὶθ U 3 εἰκὰς Μ 4f μεταγειτνιῶν M Μεταγιτνίων U 6f πολλάκις * 20 καὶ ἅς—σημείου * 12 κατὰ Σαμαρειτῶν αἰρέσεις τῆς δὲ ἀκολουθίας θ GM κατὰ Σαμαρειτῶν, ἑβδόμη αἵρεσις ἀπὸ Ἑλληνισμοῦ, ἐνάτη δὲ τῆ ἀκολουθία U 13 ἀρχὴ] ἄχρι U 14 ὁρμωμένων *] ὁρμώμενοι GUM | ἄνευ γραφῆς θεϊκῆς < U 15 † lies <ἐφευρεθείσας> ἀπὸ διανοίας * 15f διανοίας + αὐτῶν ἐξεῦρον G 16 ἐκαλεῖτο GU | ἑρμηνεύεται G 19 hinter τὸ ὄρος vielleicht + <καὶ τὰ <καὶ ὁμοροῦντα> Sin. = de duod. gemmis a. a. O 771, 19 tam", "candidate_score": 0.607813, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_20_22", "bdc_text": "ABernerRef , Reg. ; Z VIII 101 , Anm. 1 ; A. von Wattenwyl , Art. Niklaus von Wattenwyl , in :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1346", "psc_text": "τάξει ἐπὶ τὴν τοῦ ὁμοίου αὐτῷ κατῆλθεν ζήτησιν, ἵνα ἀναπληρώσῃ τὸν δωδέκατον ἀριθμόν, καὶ εὑρὸν † αὐτὸν ἐπληρώθη, φανερὸν εἶναι ἐξ αὐτοῦ τοῦ σχήματος τοῦ στοι- V Μ lat. Hipp. 1 ὑπεξαιρούμενος Hipp. | δὲ < Hipp. | τὸν ἐπίσημον Hipp. 1f καὶ — γραμμάτων < Hipp. 2 τὸν, ὸν auf Rasur Vcorr τὸν τῶν < —6 μέχρι γὰρ — αἰώνων < Hipp. 3 ε Ausg.] Θ V M Ε lat. 4 V M cum . . . appositum est lat. 5 ὀκτώ auf Rasur Vcorr 7 τριῶν] τριάκοντα V M tribus lat. τῶν τριῶν Hipp. | τρὶς < Hipp. 8 τρὶς γὰρ — < lat. 8f καὶ αὐτὴ δὲ — ἐγέννησεν < Hipp. 9 ἐφ᾿ τε < lat. Hipp. 10 παρ’ αὐτοῖς < lat. Hipp. | nach ἀριθμὸν hat einen ängeren Zusatz | καὶ ἐπεὶ] ἐπειδὴ δὲ Hipp. 11 ἀποστὰς < καταλείψας Hipp. | ἄνω < Hipp. | ἕνδεκα", "candidate_score": 0.607806, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_67_69", "bdc_text": "Otto Erich Strasser , Art. Myconius , in : RGG IV 1230 ; Oskar Vasella , Art. Myconius , in :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_446", "psc_text": "ὑποσποράν; καυλακαῦ γὰρ ἐν τῷ Ἠσαίᾳ γέγραπται, λέξις τις οὖσα ἐν τῇ δωδεκάτῃ ὁράσει, ἔνθα λέγει »θλίψιν ἐπὶ θλίψιν, ελπίδα ἐπ' ἐλπίδι, ἔτι μικρὸν ἔτι μικρὸν προσδέχου«· ὡς καὶ αὐτὰ τὰ Ἑβραϊκὰ ῥήματα τελειότατα ἐνταῦθα παραθήσομαι αὐταῖς λέξεσιν ὥς ἐστι γεγραμμένα· μένα· τὸ γὰρ σαυλασαῦ σαυλασαῦ ἑρμηνεύεται θλίψις ἐπὶ θλίψιν, καυλακαῦ καυλακαῦ ἐλπὶς ἐπ' ἐλπίδι, ζιηρσὰμ ζιηρσὰμ ἔτι μικρὸν ἔτι μικρὸν προσδέχου. ποῦ οὖν ἡ τούτων μυθολογία; ποῦ ἡ κίσσησις τῆς φαντασιολογίας; πόθεν τῷ κόσμῳ τὰ ζιζάνια; τίς ὁ ἀναγκάσας εἰς ἑαυτοὺς ἐπισπάσασθαι ὄλεθρον τοὺς ἀνθρώπους; εἰ μὲν γὰρ γινώ- 6ff vgl. unten haer. 37, 6, 1 ff — 20 Jes. 28, 10 — 26 vgl. Matth. 13, 27 V M ’ 4 f εὐθυέ////λεγ////κτα, hinter έ υ. γ Rasur Y 5 τὰ τῆς μυθώδους αὐτῶν ////// πλάνης διδάγματα, ους auf Rasur u. hinter αὐτῶν Rasur von 3 — 4 Buchstaben V corr | <ἀν> εχέγγυα * 6 Προύνεικον, ει", "candidate_score": 0.607801, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_129", "bdc_text": "Großhans Thumysen , Haffengießer , 1528 Ratsherr , Stadtfähnrich , als solcher nahm er 1529 an dem Zug nach Rüti ( Kt .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_821", "psc_text": "Rolle vgl, dement. Recogn. I 40 — 21 Luk. 24, 42 f — 22f vgl. Job. 21, 13 V M —20 in lat. Übersetzung bei Corderius, Catena in Luc. p. 212 5 ὅτι] ὁ M 6 Σαμψῶ M 8 δὲ] γὰρ M 10 ἀπατηλοῦ M 11 καὶ < Μ 12f καὶ λέγουσιν, ἰδοὺ ἄνθρωπος φάγος καὶ οἰνοπότης( *, vgl. Z. 14 ἢ πᾶν] εἰπαν M 15 ὡς] ὥστε M 18 μόνων V 23 Τιβερειάδος, ει aus ι Vcorr | διαδούς V 25 τῶν2 < Μ 26 ἔλεγχον, ο aus ω ἐλέγχων M 28 Μοι) <ὠς> ἕνεκα τῷ κόσμῳ δοθήσεσθαι, ὡς περὶ αὐτοῦ προεθέσπιζε τὸ ἅγιον πενῦμα, ὅτε τῷ Ἄχαζ ἔλεγεν »αἴτησαι σεαυτῷ σημεῖον«· κἀκείνου μὴ αἰτήσαντος, τότε φησὶν ὁ προφήτης »αὐτὸς κύριος δώσει ὑμῖν σημεῖον· ἐκοὺ ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ ἕξει«. παρθένος δὲ οὐ καλεῖται ἡ συν- αφθεῖσα ἀνδρὰ καὶ γαμηθεῖσα γυνή, παρθένος δὲ ἐκείνη κυρίως λέγοιτ' ἄν ἡ ἄνευ", "candidate_score": 0.607724, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_130", "bdc_text": "Zürich ) und Uznach ( Kt. St . Gallen) , 1531 am Müsserkrieg und am Zweiten Kappeler Krieg teil. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2305", "psc_text": "irgendwie mit den acta Johannis zusammen (gegen Zah, Forsch. VI 199f) M U 1 <καὶ τὸ ψεῦδος ἀγαπῶντες> * |ὑπὲρ]ἥπερ Μ 2 hinter Δουκᾶν vielleicht nach S. 256,18ff zu ergänzen <καὶ οὑδὲν ἐν αὐτῷ περὶ τῆς ἄνωθεν γεννήσεως>* 4 ἐπὶ τοῦ σωτῆρος, <τῷ λόγῳ Μ 5 ἐπανακάμωψαντι*]ἐπανακάμψαντος Μ U | ἐπτραπέντι*]ἐπιτραπέντος Μ U 6 τε*]δὲ M U 7 vor Ἰταλίᾳ +τῆ Μ 8 τινων +<ἄλλων>*?9 ὁ <Μ|Κρίσκης U 11f τῶ Λουκᾶ U 14 ἀποστρέψηται Μ 18 ἐαυτοῦ U | μετὰ τὴν + αὐτοῦ U ἱκανὰ ἔτη τοῦ διατρῖψαι αὐτὸν ἐπὶ τῆς Ἀσίας, [ἀναγκάζεται] ἐκθέσθαι τὸ εὐαγγέλιον. καὶ οὐκ ἦν αὐτῷ χρεία περὶ τῆς ἐνσάρκου παρουσίας λεπτολογεῖν· ἤδη γὰρ ἠσφάλιστο. ἀλλὰ ὡς κατόπιν τινῶν βαίνων καὶ ὁρῶν αὐτοὺς ἐπὶ τὰ ἔμπροσθεν ὄντας καὶ ἐπὶ τὰ τὰ τραχύτατα ἑαυτοὺς ἐκδεδωκότας καὶ πλάνα καὶ ἀκανθώδη, ἀνακαλέσασθαι αὐτοὺς εἰς εὐθεῖαν ὁδὸν προενοεῖτο καὶ ἀσφαλιζόμενος ἐπικηρυκεύσασθαι αὐτοῖς καὶ εἰπεῖν· τί πλανάσθε; ποῖ τρέπεσθε; ποῖ πλανᾶσθε,", "candidate_score": 0.607533, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_129", "bdc_text": "Großhans Thumysen , Haffengießer , 1528 Ratsherr , Stadtfähnrich , als solcher nahm er 1529 an dem Zug nach Rüti ( Kt .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_762", "psc_text": "ὃς ᾔτησε παρ᾿ αὐτοῦ τὰ εὐαγγέλια καὶ ἀνέγνω. ἐπεὶ οὖν οἷα ἀπόστολος οὕτως γὰρ παρ᾿ αὐτοῖς ὡς ἔφην τὸ ἀξίωμα καλεῖται), ἐμβριθέστατός τε ὤν> καὶ καθαρεύων δῆθεν, τὰ εἰς κατάστασιν εὐνομίας διετέλει προβαλλόμενος, πολλοὺς τῶν κατασταθέντων ἀρχισυναγώγων καὶ ἱερέων καὶ πρεσβυτέρων καὶ ἀζανιτῶν τῶν παρ’ αὐτοῖς διακόνων ἑρμηνευομένων ἢ ὑπηρετῶν) καθαιρῶν τε καὶ μετακινῶν τοῦ ἀξιώματος, ὑπὸ πολλῶν ἐνεκοτεῖτο, οἵτινες ὥσπερ ἀμύνασθαι αὐτὸν πειρώμενοι πολυπραγμονεῖν τοῦτον καὶ ἰχνηλατεῖν τὰ παρ᾿ αὐτοῦ γινόμενα οὐ μικρὸν ἐσπούδαζον. διὰ τοιαύτην δὲ αἰτίαν πολυπραγμονήσαντες ἀνθρόως εἰσέφρησαν οἴκαδε εἰς τὸ αὐτοῦ ἐφέστιον καὶ καταλαμβάνουσιν αὐτὸν τὰ εὐαγγέλια διερχόμενον, τήν τε βίβλον κατέχουσι τὸν δὲ ἄνδρα ἁρπάζουσι, σύροντες χαμαὶ καὶ βοῶντες, καὶ αἰκίας ἐπιφέροντες οὐ τὰς τυχούσας ἀπάγουσι μὲν εἰς τὴν συναγωγὴν καὶ μαστίζουσι τοῦτον κατὰ τὸν νόμον. καὶ οὑτος αὐτῷ πρῶτος ἀγὼν γίνεται· ἐπέστη δὲ ὁ ἐπίσκοπος τῆς πόλεως καὶ ἀφείλετο αὐτόν. ἄλλοτε δὲ καταλαμβάνουσιν αὐτὸν ἐν ὁδοιπορίᾳ τινί, ὡς ἡμῖν ὑφηγήσατο, καὶ ῥίπτουσιν αὐτὸν", "candidate_score": 0.607117, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_111", "bdc_text": "außerdem wirkte er als Professor der Logik und Rhetorik , später auch der lateinischen Sprache .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1101", "psc_text": "τὴν ἐκκλησίαν] in Christo et ecclesia lat. 27. Ἔτι δὲ Ἰωάννην τὸν μαθητὴν τοῦ κυρίου διδάσκουσι τὴν πρώτην Ὁγδοάδα μεμηνυκέναι, αὐταῖς λέξεσι λέγοντες οὕτως· Ἰωάννης, ὁ μαθητὴς τοῦ κυρίου, βουλόμενος εἰπεῖν τὴν τῶν ὅλων γένεσιν, καθ᾿ ἥν πάντα προέβαλεν ὁ Πατήρ, ἀρχήν τινα ὑποτίθεται τὸ πρῶτον γεννηθὲν ὑπὸ τοῦ θεοῦ, ὅ δὴ καὶ υἱὸν καὶ μονογενῆ θεὸν κέκληκεν, ἐν ᾧ τὰ πάντα ὁ Πατὴρ προέβαλε σπερματικῶς. ὑπὸ δὲ τούτου φησὶ τὸν Λόγον προβεβλῆσθαι καὶ ἐν αὐτῷ τὴν ὅλην τῶι Αἰώνων οὐσίαν, ἥν αὐτὸς ἐμόρφωσεν ὁ Λόγος. ἐπεὶ οὖν περὶ πρώτης γενέσεως λέγει, καλῶς ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τουτέστιν τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Λόγου τὴν διδασκαλίαν ποιεῖται. λέγει δὲ οὕτως »ἐν ἀρχῇ ἦι ὁ Λόγος καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν θεὸν καὶ θεὸς ἦν ὁ Λόγος. οὗτος ἦν ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν θεόν«· πρότερον διαστείλας τὰ τρία, θεὸν καὶ Ἀρχὴν καὶ Λόγον, πάλιν αὐτὰ ἑνοῖ, ἵνα καὶ τὴν προβολὴν ἑκατέρων αὐτῶν", "candidate_score": 0.607075, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_23_25", "bdc_text": "SBB IV 214-216 ; Feller 138 ; Blösch , Art. Niklaus von Wattenwyl , in :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_3220", "psc_text": "νῦν < S Ι ἔτι Bonwetsch] ὅτι M wie S 12–S. 480, 9 σαρκὶ μὴ — ὁρμὴν καὶ οὐχὶ < S 16 ἐπέστελλεν *] ἐπιστέλλων M Bonwetsch 22 <οὖν> * 24 * etwa <κρίνεται> * 25 <τὰ>* ὅντες θεῷ ἀρέσαι οὐ δύνανται« εὐθέως ἐπιφέρει »ὑεῖς δὲ οὑκ ἐστὲ ἐν σαρκὶ ἀλλὰ ἐν πνεύματι, εἴπερ πνεῦμα Χριστοῦ οἰκεῖ ἐν ὑμῖν« καὶ μετ' ὀλίγον »ὅτι δὲ τὸ πνεῦμα τοῦ ἐγείραντος Ἰησοῦν ἐκ νεκρῶν οἱκεῖ ἐν ὑμῖν, ὁ ἐγείρας Χριστὸν ἐκ νεκρῶν ζωοποιήσει καὶ τὰ θνητὰ σώματα ὑμῶν διὰ τοῦ ἐνοικοῦντος αὐτοῦ πνεύματος ἐν ὑμῖν. ἄρα οὖν, ἀδελφοί, ὀφειλέται ἐσμὲν οὐ τῇ σαρκὶ τοῦ κατὰ σάρκα ζῆν. εἰ γὰρ κατὰ σάρκα ζῆτε, μέλλετε ἀποθνᾐσκειν· εἰ δὲ πνεύματι τὰς πράξεις τοῦ σώματος θανατοῦτε, ζήσεσθε«. προσεκτέον γὰρ ὡς τὴν τοῦ σώματος πρὸς τὰς ἡδονὰς ὁρμὴν καὶ οὐχὶ τὸ σῶμα θανατοῦσθαι διεβεβαιώσατο. 51. Ἐὰν δὲ πάλιν ἀθυποφέρωσι λέγοντες· πῶς δὴ οὖν »τὸ φρόνημα τῆς σαρκός« εἶναι", "candidate_score": 0.60705, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_20_22", "bdc_text": "ABernerRef , Reg. ; Z VIII 101 , Anm. 1 ; A. von Wattenwyl , Art. Niklaus von Wattenwyl , in :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2934", "psc_text": "καὶ ἐν ἑκάστῃ ἐξηγήσει. διὰ δὲ τὸν ὄγκον τῆς αὐτοῦ πραγματείας ἀπὸ τοῦ προειρημένου ψαλμοῦ συλλέξαντες ἐνταυθοῖ, ἀπὸ [τῆς] μιᾶς ἢ δύο ἢ τριῶν λέξεων τὸ πᾶν τῆς 3f vgl. S. 409, 3f – 11 vgl. S. 406, 3 ff – 12 f vgl. Suidas s. v. Ὠριγένης ΙΙ 1; 1278, 17 ἐν τούτοις ἐπεκτεινόμενος ἐπί τε ἀγρυπνίᾳ καὶ ἀστίᾳ καὶ γυμνότητι ἑαυτὸν ὑπωπιάζων τοσοῦτον κατεδάμασε τὴν ἀκμὴν τοῦ σώματος ὡς ὁρᾶσθαι παντελῶς αὐτὸν ἀπεσκληκέναι· οἴνου γὰρ καὶ ἐλαίυ καὶ τῶν λοιπῶν ἀπεχόμενος ἀντροπὴν τοῦ θώρακος μεγίστην ὑπέμεινεν M U 4–13 Georg. mon. Chron. 457, 7–14 de Boοr 3f πολλὴν γοῦν πεποίηκε σύνταξιν εἰς ἑκάστην γραφήν, καὶ ὅσα κτἑ. Georg. | 3 ἐστι + τῶν αὐτοῦ <συγγραμμάτων>? vgl. Z. 19 * 4* etwa <ἀδύνταον ἅπαντα εἰς μέσον φέρειν· ἀεὶ δὲ ἐξηγούμενος τὴν γραφὴν> * 5 ἃ αὐτῷ] οὕτως Μ | ἐν < Μ 6 τῶν < Georg. | τῶν προοιμίων][τῶν]", "candidate_score": 0.606896, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_23_25", "bdc_text": "SBB IV 214-216 ; Feller 138 ; Blösch , Art. Niklaus von Wattenwyl , in :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_3273", "psc_text": "πιμπλόντα U 3 — 7 f διὸ τὸ — τοῦ ῥητοῦ Phot. 5 f ἀλλὰ — μὴ Bonwetsch nach S | αὐτὰ * | ἑτέρου *] ἑτέρων MU 9 σανίδες *] σαν(??)δας MU | στάματά τε < Μ 10 ζυγομάτων MU | ἱστίων U | ὄκνων] ὁλκῶν? Pet. 13 οὐ (οὐχ) vor ὑποφαίνει U | τοῦ (vor θεοῦ)* 16 ἐπαινεῖ τὴν] ἐπαινετὴν Μ 19 κόσμῶ] βίω", "candidate_score": 0.606679, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_111", "bdc_text": "außerdem wirkte er als Professor der Logik und Rhetorik , später auch der lateinischen Sprache .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1103", "psc_text": "»καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν θεόν«· καὶ γὰρ ἡ Ἀρχὴ *. καὶ »θεὸς ἦι ὁ Λόγος«, ἀκολούθως· τὸ γὰρ ἐκ θεοῦ γεννηθὲν θεός ἐστιν. »οὗτος ἦν ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν θεόν« ἔδειξε τὴν τῆς προβολῆς τάξιν. »πάντα δι᾿ αὐτοῦ ἐγένετο καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕω«· πᾶσι γὰρ τοῖς μετ’ αὐτὸν Αἰῶσι μορφῆς καὶ γενέσεως αἴτιος ὁ Λόγος ἐγένετο. ἀλλ᾿ »ὅ γέγονεν ἐν αὐτῷ, φησί, ζωή ἐστιν«. ἐνθάδε καὶ συζυγίαν ἐμήνυσεν· τὰ μὲν γὰρ ὅλα ἔφη δι᾿ αὐτοῦ γεγενῆσθαι, τὴν δὲ ζωὴν ἐν αὐτῷ. αὕτη οὖν ἡ ἐν αὐτῷ γενομένη οἰκειοτέρα ἐστὶν ἐν] αὐτῷ τῶν δι᾿ αὐτοῦ γενομένων· σύνεστι γὰρ αὐτῷ καὶ δι᾿ αὐτοῦ καρποφορεῖ. ἐπειδὴ γὰρ ἐπιφέρει »καὶ ἡ ζωὴ 10—19 Joh. 1, 1—2 — 19 Joh. 1, 3 — 21 Joh. 1, 3—4 — 25 Joh. 1, 4 V Μ lat. 1 δὲ Ausgg.] τε VM autem lat. 2 ὀγδοάδα + et omnium generationem lat. (wohl ein", "candidate_score": 0.606409, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_130_132", "bdc_text": "Zürich ) und Uznach ( Kt. St . Gallen) , 1531 am Müsserkrieg und am Zweiten Kappeler Krieg teil. - Lit. : HBRG III 130.142 ; LL XVIII 368 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2415", "psc_text": "Chr. Bis 28 n. Chr. — 11 hinter Λαμίου καὶ Σερουιλίου Νοννίου sind in allen 3 Zeugen die Konsuln des Jahres 4 n. Chr. Ausgefallen; der Mangel wird wieder eingebracht durch die Spaltung bei ι ݲ ε ݲ ι ݲ ς ݲ — 14 η ݲ Καίσαρος καἲ Καπίτωνος] Germanicus Caesar u. C. Fonteius Capito sind in Wirklichkeit die Konsuln von 12 n. Chr.; die Umstellung ist allen Zeugen gemeinsam M U 1 ποιῆσαι]γενέσθαι ? * | εἴκοσι ἐννέα] ἐννέα Μ 2 f μετά τε τὸ *] μετὰ δὲ τὸν Μ μετ᾿ αὐτὸν δὲ U 3 ἀπὸ Μ 3 f ἐν τῷ—Αὐγούστο < U 3 δεκάτῳ *, Vgl. 289, 16] δωδεκάτω Μ 6 ὡς πολλάκις ἔφην < U 8 Λεντούλλου Μ U | Πίσσωνος u. + τὸ δεύτερον U 9 Καίσαρος < Μ 10 Οὐινδουκίου U | Οὐάρου]Οὐρμίλου Μ 11 Λαμμία U | Σερολίου Μ Σερουιουλίου U | Νοννίου *]", "candidate_score": 0.60591, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_130_132", "bdc_text": "Zürich ) und Uznach ( Kt. St . Gallen) , 1531 am Müsserkrieg und am Zweiten Kappeler Krieg teil. - Lit. : HBRG III 130.142 ; LL XVIII 368 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_798", "psc_text": "ürer, Gesch. d. Jüd. Volkes IIi4 370) zusammenfallen. — Titel ἀναβαθμοὶ vgl. dement. Recogn. IV 36 hie ergo vobis sit primus gradus ex tribus, qui gradus triginta ex sc gignit mandata, secundus vero qui sexaginta, tertius qui centtini, sieut alias (!) vobis de bis plenius exponeinus. — Zum Inhalt vgl. dement. Recogn. I 36f u. 64 (Gegensatz gegen Tempel u. Opfer) 148 {Jesus namque est, qui igneni illum quem acceiulebat pontifex pro peccatis, restinxit per baptismi gratiain) u. I 69 (Rede des Jakobus vor Kaiphas) V M 1 καὶ οὕτων am Rande nachgetragen V corr < M 3 ἐκτίσθαι aus Vcorr 4 καὶ ἔτι περισσοτέρως] *, gehört viell. nach Ζ. 5 hinter Vcorr setzt dazu am Rande ABBREV μείζονα δὲ αὐτῶν ὄντα 5 <τῶν> * | ὑπὸ aus Vcorr ἐκ Μ | πεποιημένοι V M 6 * etwa καταργῆσαι τὰς θυσίας> * | + <κατὰ Ματθαῖον> ? *, vgl. S.", "candidate_score": 0.605762, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_130_132", "bdc_text": "Zürich ) und Uznach ( Kt. St . Gallen) , 1531 am Müsserkrieg und am Zweiten Kappeler Krieg teil. - Lit. : HBRG III 130.142 ; LL XVIII 368 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1681", "psc_text": "die Angaben S. 123, 18ff. Tertullians (adv. Marc. V 2ff) stimmt mit der des Epiph. überein, nur daß Tertullian den Epheser- als Laodicenerbrief gibt u. den Philemon- hinter den Philipperbrief stellt V M 1 <μᾶλλον> * 2 περιέκκοψε, erstes κ durchgestrichen V corr 3 ει aus η, nach dem Wort Rasur von 2—3 Buchstaben V corr | δὲ 2 < Μ 6 περιτέμνων, ων auf Rasur V corr 8 ὑπ᾿] ἀπ᾿ V 12 Κολοσσαεῖς, ο aus α V corr Κολοσσαεῖς Μ 13 ἐννάτη Μ 14 Λαοδικείας V M 16 αὐτὸν, α u. v auf Rasur V corr σὺν *] ἐν V M 18 αὐτῷ Dind.] αὐτοῦ aus αὐτῶν Vcorr αὐτῶν Μ 19 ἐπιστολῶν Corn.] ἀποστόλων V M 21 οὖν] lies δὲ? * καὶ ὅτι ἀνάστασιν σαρκὸς ὁ ἀπόστολος κηρύττει καὶ δικαίους τοὺς προφήτας ὀνομάζει καὶ ἐν σῳζομένοις ὑπάρχοντας τοὺς περὶ Ἀβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακὼβ καὶ πάντα ὅσα ἐστὶ τῆς", "candidate_score": 0.605068, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_111", "bdc_text": "außerdem wirkte er als Professor der Logik und Rhetorik , später auch der lateinischen Sprache .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2306", "psc_text": "χρεία περὶ τῆς ἐνσάρκου παρουσίας λεπτολογεῖν· ἤδη γὰρ ἠσφάλιστο. ἀλλὰ ὡς κατόπιν τινῶν βαίνων καὶ ὁρῶν αὐτοὺς ἐπὶ τὰ ἔμπροσθεν ὄντας καὶ ἐπὶ τὰ τὰ τραχύτατα ἑαυτοὺς ἐκδεδωκότας καὶ πλάνα καὶ ἀκανθώδη, ἀνακαλέσασθαι αὐτοὺς εἰς εὐθεῖαν ὁδὸν προενοεῖτο καὶ ἀσφαλιζόμενος ἐπικηρυκεύσασθαι αὐτοῖς καὶ εἰπεῖν· τί πλανάσθε; ποῖ τρέπεσθε; ποῖ πλανᾶσθε, Κήρινθε καὶ Ἐβίων καὶ οἱ ἄλλοι; οὐκ ἔστιν οὕτως ὡς νομίζετε. ναί, ἐγεννήθη ὁ Χριστὸς κατὰ σάρκα δῆλον· ἰδοὺ γὰρ αὐτὸς ὁμολογῶ ὅτι ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο. ἀλλὰ μὴ ἐξότε ἐγένετο σάρξ, νομίσητε τὸν αὐτὸν εἶναι· οὐκ ἔστι γὰρ ἀπὸ χρόνων Μαρίας μόνον, ὡς ἕκαστος ἡμῶν ἀφ᾿ ὅτου γεννᾶται ὑπάρχει, πρὶν δὲ τοῦ γεννηθῆναι οὐκ ἔστιν. ὁ δὲ ἅγιος θεὸς Λόγος, ὁ υὁὸς τοῦ θεοῦ, ὁ κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, οὐκ ἔστιν ἀπὸ χρόνων Μαρίας μόνον οὔτε ἀπὸ χρόνων Ἱωσὴφ μόνον, οὔτε Ἠλὶ οὔτε Λευὶ οὔτε Ζοροβάβελ οὔτε Σαλα- 2ff das Johannesevangelium als letztes, die andern nur ergänzendes Evangelium vgl.", "candidate_score": 0.604951, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_23_25", "bdc_text": "SBB IV 214-216 ; Feller 138 ; Blösch , Art. Niklaus von Wattenwyl , in :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_3142", "psc_text": "S 14 κύριος] Χριστὸς Pa 15 προφήτης + ivieder spricht Ι ἀπολέσθαι M 16 ἐπειδὴ U Ι λέξομεν < S 17 καὶ — καταστάσεως < Ι ἐνδοξοτέραν M U Ι ἀπὸ ταύτης τῆς καταστάσεως] ἀποκατάστάσεως ἀποκαταστάσεως aus ἀποκατάστασιν v. 1. Hd.) ταύτης U 19 εἰς τὸ θαιδρότερον ἀπάντων] glänzenderen u. besseren S Ι φαιδρότατον MU 20 ἢ ἀτοπία < S γὰρ + sagt er S 21 οὕτως + denn S τὴν πρὸς τὸ ἄμεινον ἔσθ’ ὅτε καὶ εὐμοθφότερον τροπὴν τοῦ πρόσθεν σχήματος, οἶον ὤσπερ ὁπόταν τις ἀπώλειαν λέγοι τοῦ κατὰ τὸ νήποιν σχήματος τὴν εἰς τὸν ἄνδρα τὸν τέλειονμεταλλαγήν, τρεπομένης εἰς μέγεθος καὶ κάλλος τῆς ἡλικίας τοῦ νηπίου. »ὅτε γὰρ ἤμην νήπιος, ὡς νήπιος ἐλάλουν, ὡς νήπιος ἐφρόνουν, ὡς νήπιος ἐλογιζόμην, ὄτε δὲ γέγονα ἀνήρ, κατήργηκα τὰ τοῦ νηπίου«. ταραχθήσεσθαι μὲν γὰρ τὴν κτίσιν ὤσπερ τεθνηζομένην κατὰ τὴν ἐκπύρωσιν, ἴνα καὶ ἀνακτισθῇ, οὐ μὴν ἀπολεῖσθαι προσδοκητέον, ὅπως οἶ ἀνακαινοποιηθέντες ἐν", "candidate_score": 0.603705, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_23_25", "bdc_text": "SBB IV 214-216 ; Feller 138 ; Blösch , Art. Niklaus von Wattenwyl , in :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1712", "psc_text": "13 τό S. 141, 3] < VM 15 ὅτε Corn. viell. besser ὅταν Jül.] ὅτι VM ebenso S. 141, 5 17 vor ἐκεῖ + καὶ VM | ἐκεῖ am nachgetragen V corr | ἔσται S. 141, 7] ἔστιν VM 19 βασιλείᾳ + μου M 20 οἱ < S. 141, 30 21 εἶπεν < S. 142, 1 22 ὅπου S. 142,2] ὅτου VM 23f ἀποκτέννουσα erstes ν auf Rasur V corr νουσα τοὺς προφήτας καὶ λιθοβολοῦσα τοὺς ἀπεσταλμένους« καὶ τό »πολλάκις ἠθέλησα ἐπισυνάξαι ὡς ὄρνις τὰ τέκνα σου« καὶ τό »ἀφίεται ὑμῖν ὁ οἶκος ὑμῶν« καὶ τό »οὐ μὴ ἴδητέ με, ἕως οὑ εἴπητε· εὐλογημένος«. | μݲβݲ. Πάλιν παρέκοψε πᾶσαν τὴν παραβολὴν τῶν δύο υἱῶν, τοῦ εἰληφότος τὸ μέρος τῶν ὑπαρχόντων καὶ ἀσώτως δαπανήσαντος καὶ τοῦ ἄλλου. μݲγ.ݲ »Ὁ νόμος καὶ οἱ προφῆται ἕως Ἰωάννου καὶ πᾶς βιάζεται«. μݲδݲ. Περὶ τοῦ πλουσίου καὶ Λαζάρου τοῦ πτωχοῦ, ὄτι ἀπηνέχθη ὑπὸ τῶν ἀγγέλων", "candidate_score": 0.603541, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_21_23", "bdc_text": "Z VIII 101 , Anm. 1 ; A. von Wattenwyl , Art. Niklaus von Wattenwyl , in : SBB IV 214-216 ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1820", "psc_text": "14f vgl. S. 111, 11f 20 vgl. s. 111, 13 26f vgl. s 111, 14f 4 γέεναν V 5 ἐπιμελούμενος VM 8 πῶς, π auf Resur Vcorr 10 ἐρῶν aus αἱρῶν V corr 14 lies ὁμολογήσω Ζαην 14f τοῦ θεοῦ S. 111, 11] ων *] Τιβερείων, ει aus ι Vcorr Τιβερέων Μ 7 αὐτοῦ < 8 αὐτὸν] τὸν ἐπίσκοπον M 12 νόσσου M 17 <τοῦτο> * 20 μεταστὰς 21 καὶ ausradiert V 23 Βαρκέλλας M | ὡς < V | ἐξο//ρισθεὶς aus hergestellt Vcorr 25 οἱ < κατήχθημεν. συντυχόντες δὲ τῷ Ἰωσήπῳ ἐπὶ τῆς αὐτοῦ οἰκίας καὶ τὰ κατ᾿ αὐτὸν ἐρωτῶντες καὶ γνόντες ὅτι τῶν ἐμφανῶν ὑπῆρχεν παρὰ Ἰουδαίοις, ἀνετάζοντες καὶ τὴν κατ᾿ αὐτὸν ὑπόθεσιν καὶ πῶς εἰς τὸν Χριστιανισμὸν | μετῆλθεν, ἀκηκόαμεν ταῦτα πάντα σαφῶς D95 καὶ οὐκ ἀπὸ ἐνηχήσεως ἑτέρου τινός. ὅθεν καὶ ἀξιομνημόνευτα εἰς οἰκοδομὴν πιστῶν νομίσαντες τὰ", "candidate_score": 0.601357, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_67_69", "bdc_text": "Otto Erich Strasser , Art. Myconius , in : RGG IV 1230 ; Oskar Vasella , Art. Myconius , in :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_621", "psc_text": "Ycorr 9 δυναμένων *] δυνάμεων VM Ι ἐν vor μέσῳ oben hineingeflickt C corr μέσον M 10 f > * 14 σώζεσθαι M 15 vor σῳζόμενον + > ?* 16 > * 19 lies viell. φαῦλον sc. ἔργον, vgl. Ζ. 14 * 21 ἂν < M 22 ἄνοια M 23 ἄλλων < V Ι λέγων M 26 ὁ < V καὶ τοῦ 003E; * 28 Μαριὰμ M 32 εἴη ἂν, η auf Rasur V corr εἶπαν Μ αὐτῶν δραματούργημα, δηλητηρίου ἔμπλεον καὶ πάσης ἰώδους διδασκαλίας μεμεστωμένον. ταύτην δὲ αὐθις ὀπίσω τρέψαντες, ὥσπερ δράκοντος κεφαλὴν ξύλῳ τῆς πίστεως καὶ τῆς ἀληθείας ἐπὶ γῆς λακίσαντες, ταῖς ἄλλαις θηριομόρφοις προσπελάσαντες ἐπ' ὀλέθρῳ * τούτων ἤσκειν ἑαυτοὺς διὰ τὴν ἐπαγγελίαν ἀναγκάσωμεν. Κατὰ Κηρινθιανῶνἤτοι Μηρινθιανῶν ݲ, τῆς δὲ ἀκολουθίας ݲ. Κήρινθος δὲ αὖθις, ἀφ' οὑπερ οἱ Κηρινθιανοὶ λεγόμενοι, ἀπὸ ταάτης τῆς θηριώδους σπορᾶς τὸν ἐὸν τῷ κόσμῳ φέρων ἥκει· σχεδὸν δὲ οὐδὲν ἕτερον παρὰ τὸν", "candidate_score": 0.600579, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_67_69", "bdc_text": "Otto Erich Strasser , Art. Myconius , in : RGG IV 1230 ; Oskar Vasella , Art. Myconius , in :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_771", "psc_text": "οὕτως λαμβάνει τὸ ὕδωρ ἐν τῇ χειρὶ καὶ ῥαίνει ἑκάστῳ φούρνακι ἐκ τοῦ υδατος. καὶ ἀνελύετο μὲν τὰ φάρμακα, τὸ πῦρ δὲ ἐνώπιον πάντων ἀνεβλύστανεν. οἱ δὲ παρόντες ὄχλοι κραυγάσαντες »εἷς θεός, ὁ βοηθῶν τοῖς Χριστιανοῖς« ἀνεχώρησαν. πολλάκις δὲ κακούντων τὸν ἄνδρα ἐκείνων, εἰς ὕστερον μέρος τι τοῦ ναοῦ ἐν Τιβεριάδι οἰκοδομήσας καὶ μικρὰν ἐκκλησίαν ἀποτελέσας οὕτως ἐκεῖθεν ἀνεχώρησεν, ἐν Σκυθοπόλει δὲ ἐλθὼν κατέμεινεν. ἐν Διοκαισαρείᾳ δὲ καὶ ἄλλαις τισὶ τελείως ᾠκοδόμησε. ταῦτα δὲ πραχθέντα καὶ ἐνταῦθά μοι ἐπιμνησθέντα ἕνεκεν τῆς τῶν βίβλων ἑρμηνείας, πῶς ἀπὸ Ἑλληνίδος τὸ εὐαγγέλιον τὸ κατὰ Ἰωάννην εἰς Ἑβραΐδα μετέπεσε καὶ αἱ Πράξεις τῶν ἀποστόλων, ἔως ὡδε τὰ τῆς ἱστορίας καὶ ὑφηγήσεως ἐχέτω. 13. Ἐπάνειμι δὲ τὴν κατὰ Ἐβίωνος ποιούμενος ἀκολουθίαν· διὰ γὰρ τὸ κατὰ Ματθαῖον εὐαγγέλιον προϊὼν ὁ λόγος τὴν ἀκολουθίαν V Μ 2 τῆς, ῆς auf Rasur u. nachher Rasur v. 4 — 5 Buchstaben V | γενομένης Μ | αγκανείας Μ 4", "candidate_score": 0.600573, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_24_26", "bdc_text": "Feller 138 ; Blösch , Art. Niklaus von Wattenwyl , in : ADB XLI 249f ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2479", "psc_text": "wohl <προστάττει> κατασκευάζεσθαι * | τῶν]lies nach Ex. 25,5 κριῶν? * | ἐρυθροδανομένων U σκηνὴν μὲν οὖσαν, ἀπεκδεχομένην δὲ τὴν τελειοτάτην σκηνὴν τοῦ Χριστοῦ. δέρμα γὰρ ἀπὸ σώματος γίνεται, νεκρὸν ὄν, ὡς σκίασμα σώματος ζῶντος, ἵνα δείξῃ σώματα εἶναι τὴν σκηνὴν τοῦ θεοῦ· ἐπειδὴ γὰρ ἐν σώμασιν ἁγίοις κατασκηνοῖ θεός, πληρουμένου τοῦ ῥητοῦ ὅτι »κατασκηνώσω ἐν αὐτοῖς καὶ ἐμπεριπατήσω«. ἔμελλεν οὖν πλάνη τις γίνεσθαι ἐν πιστοῖς, εἰ μὴ ἡ βίβλος πνευματικῶς ἡμῖν ἀπεκαλύφθη, ἵνα μάθωμεν μὴ σαλπίγγων εἶναι χρείαν, ἀλλὰ εἰδέναι * ὅτι πνευματική ἐστιν ἡ πᾶσα τοῦ θεοῦ πραγματεία, ἵνα μὴ κατὰ τὰς Ἰουδαϊκὰς χαλκᾶς σάλπιγγας λάβωμεν ἣ ἀργυρᾶς, ἀλλὰ πνευματικῶς νοήσωμεν ἀπ᾿ οὐρανοῦ εἶναι τῆς ἐκκλησίας τὸ κήρυγμα, ὡς καὶ ἄλλῃ που εἶπεν »ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ σαλπιοῦσιν ἐν τῇ σάλπιγγι τῇ μεγάλῃ«. σάλπιγγες γὰρ ἦσαν οἱ προφῆται, σάλπιγξ δὲ μεγάλη ἡ ἁγία φωνὴ τοῦ κυρίου ἐν τῷ εὐαγγελίω. διὰ τοῦτο καὶ ἀγγέλοις ἐδόθη ἀποκαλύψαι ἠμῖν· »σαλπίσει, γὰρ", "candidate_score": 0.600318, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_24_26", "bdc_text": "Feller 138 ; Blösch , Art. Niklaus von Wattenwyl , in : ADB XLI 249f ;", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_3345", "psc_text": "hinter γινώσκων Μ 16 ἐφθόνεσε Μ 22 τῶν) * 25 * etwa <ἀκούουσα> * 26 vor + <τὸ> 27 ἐλαττώματι *] ἐλαττώμασι M τροχὸν μεταβάλλοι, ἀνασκευάσας καὶ ἀνακαινίσας τὸ σκεῦος ἄνευ ἐλαττώματος εἰς τὸ δύνασθαι διηνεκῶς ζῆν. ἔνθεν τὸ πρῶτον μὲν ἀπειλεῖ θάνατον, τὸ δὲ δεύτερον οὐκέτι θάνατον λέγει, ἀλλὰ »γῆ καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ«, μὴ παραδεδωκὼς θανάτῳ τὸν ἄνθρωπον. * * καὶ μεθ᾿ ἓτερα καὶ ἐποίησεν ὁ θεὸς χιτῶνας δερματίους καὶ ἐνέδυσε τοὺς περὶ τὸν Ἀδὰμ καὶ ἐξέβαλεν αὐτοὺς ἐκ τοῦ παραδείσου«. ὁρᾷς ὃτι μάταιος ἡ σοῦ σοῦ καινοτομουμένη κενοφωνία, Ὠρίγενες. πρὸ πόσου γὰρ χρόνου ᾖσαν σώματα τοῖς περὶ τὸν Ἀδάμ. 66. Εἰ δὲ τοῦτό σε ἀνακρίνει καὶ οὐ δύνασαι, ψυχικῶς διανοούμενος, τοῦ πνεύματος δέξασθαι τὴν χάριν, χάριν, ἄπιστε καὶ ἐπέκεινα τῶν D676 ἀπίστων τυγχάνων, λεγε μοι ἑκάστην ὑπόθεσιν ἐκ θεοῦ γεγονυῖαν, πόσην τὴν τὴν θαυματουργίαν καὶ ἔκπληξιν; πόθεν ἐξ οὐκ ὄντων οὐρανὸς τέ ταται ἐν μετεώρῳ ἀναπεπετασμένος; πόθεν", "candidate_score": 0.600133, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_130", "bdc_text": "Zürich ) und Uznach ( Kt. St . Gallen) , 1531 am Müsserkrieg und am Zweiten Kappeler Krieg teil. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2428", "psc_text": "6. Januar; vgl. Z. 12 f u. S. 298, 19 2 Ἰαννουαρίου + μηνὸς U | ἑσπέρα — ἐπιφώσκουσα < U 4 Σαλαμνίους Μ 5 Ἰουλίου] Ἰουναῦ Μ | ἀλσὼν Μ 6 ἀταρταβὰ Μ 7 κατὰ Ἑβραίους τιβιὴθ ιݲγ, κατὰ ἀθηναίους μεμακτηρίωνος ςݲ U; aber vgl. die Reihenfolge S. 294, 4f | Τηβὴθ *) Τηβὶθ Μ τιβιὴθ U 7—17 ἔδει γὰρ—τάττουσιν < U 13 ἐπιτελοῦσι *) ἐπιτελοῦντες Μ 14 πεμπτέτην Μ |[τὴν] * 17 διῆλθεν * (sc. ὁ Ἰησοῦς), vgl. S. 294, 19] παρῆλθεν ΜU | οὖν < U | πλήρης (indecl.) *)] πλήρεις MU 18 λέγω]φημὶ U | * < τὴν τοῦ Σιλανοῦ καὶ Νερούα > *| < ἑν >δέκατον * 19 f τοῦ τριακοστοῦ ἔτους U 20 αὐτοὐ < U 21 τουτέστι vor κατὰ Αἰγυπτίους *] hinter δωδεκάτῃ ΜU Δίου ὀγδόῃ, κατὰ Σαλαμινίους τοὺς καὶ Κωνσταντιέας τρίτου Χοιὰκ ἕκτῃ, κατὰ Παφίους Ἀπογονικοῦ ἑκκαιδεκάτῃ, κατὰ Ἄραβας Ἀγγαθαλβαεὶθ δευτέρᾳ καὶ", "candidate_score": 0.600089, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_98", "bdc_text": "Collin war bei Bullingers letzter Begegnung mit Zwingli in Bremgarten anwesend ( HBRG III 49 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_3255", "psc_text": "Ι παρόντων καὶ < S Ι πίπτει] geschieht S 9 ἀλλὰ Ι παρόντων μὲν . . δὲ < S 9f πῶς γὰρ — καὶ ἐρᾷ < S 10 τούτου + | ἐΠιθυμεῖ καὶ < Phot. Ι ὅθεν < U 11 <ἔφη> * nach S σης M 12 ἀκούσαντες] ἀκούεις M ἀκούσας U 13 δ’ ἂν] denn S 14 καὶ ἐνεκίσσησαν < S Ι ἐνεκίσσσησα U ἐκίσσησαν Phot. 11 — 14–16 οὐ γὰρ — < Phot. 15 ὡν ἔχει καὶ < S Ι καὶ κέχρηται αὐτοῖς < S Ι haben S 16 καὶ ἀφῄρηται — οὐκ ἔχει < S 16 f τὴν ἐπιθυμίαν καλῶς 17 ἐπιθυμήσης M 17f ὃ δή ἐστιν] οὐδὲ ἐσθίειν Phot. 18 εἰ μὴ εἴρητο < U ἀπ’ ἀπ’ αὐτοῦ] νοn dem Baum S 19 τόπον καὶ < S Phot. Ι εἰσελθεῖν < Phot. Ι εἰς τὸ] πρὸς τὸ U < S Ι καὶ παρατρέψασθαι < S Phot.", "candidate_score": 0.599522, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_130", "bdc_text": "Zürich ) und Uznach ( Kt. St . Gallen) , 1531 am Müsserkrieg und am Zweiten Kappeler Krieg teil. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_21", "psc_text": "μβ μݲγݲ (beide Zahlen Σαβελλιανοὶ < Ὠριγένειοι οἰ καὶ αἰσχροποιοί M Μ καὶ < G R Μ 27 f τοῦ anaceph.] τοῦ καὶ G R M 29 Ἀκωανῖται anaceph. Αὐδιανῶν τὸ σχίσμα, πεντηκοστὴ πρώτη Φωτεινιανοί, πεντηκοστὴ δευτέρα Μαρκελλιανοί, πεντηκοστὴ τρίτη Ἡμιάρειοι, πεντηκοστὴ τετάρτη Πνευματομάχοι οἱ καὶ Μακεδονιανοὶ καὶ Ἐλευσίου μαθηταί, οἱ τὸ ἅγιον τοῦ θεοῦ πνεῦμα βλασφημοῦντες, πεντηκοστὴ πέμπτη Ἀεριανοί, πεντηκοστὴ ἕκτη Ἀετιανοὶ οἱ καὶ Ἀνόμοιοι, οἷς συνάπτεται Εὐνόμιος, μᾶλλον δὲ ὁ Ἄνομος· πεντηκοστὴ ἐβδόμη Διμοιρῖται, οἱ μὴ τελείαν τὴν Χριστοῦ ἐνανθρώπησιν ὁμολογοῦντες , οἱ καὶ Ἀπολλιναρῖται, πεντηκοστὴ ὀγδόη οἱ καὶ τὴν ἁγίαν Μαρίαν τὴν ἀειπάρθενον λέγοντες μετὰ τὸ τὸν σωτῆρα γεγεννηκέναι τῷ Ἰωσὴφ συνῆφθαι, οὕστινας ἐκαλέσαμεν Ἀντιδικομαριαμίτας, πεντηκοστὴ ἐνάτη οἱ καὶ εἰς ὄνομα τῆς αὐτῆς Μαρίας κολλυρίδα προσφέροντες, οἳ καλοῦνται Κολλυρι- διανοί, ἐξηκοστὴ Μασσαλιανοί, οἷς συνάπτονται Μαρτυριανοὶ οἱ ἀπὸ Ἑλλήνων καὶ Εὐφημῖτυαι καὶ Σατανιανοί. 5. Ἐπανιὼν δὲ αὖθις καὶ διελὼν ταύτας κατὰ βιβλίον ὑποδείξω ἐν ταύτῃ μου τῇ ἀνακεφαλαιώσει,", "candidate_score": 0.599424, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_98", "bdc_text": "Collin war bei Bullingers letzter Begegnung mit Zwingli in Bremgarten anwesend ( HBRG III 49 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2917", "psc_text": "συνηρίθμησε τοῖς ἄλλοις κτίσμασιν M U 5–S. 411, 2 Georg. mon. Chron. 456, 20—457, 6 de Boor 1 vor κατὰ + καὶ Μ 2 δὲ ] τε U | ἡ καὶ] εἰ καὶ Μ 3 τε < U 4 παρασκευάζει U | δεινοτέραν] δι᾿ U 5 † δεινὴν] lies wohl κακὴν * | ἐη αὐτοῦ Georg. 6 vor Ἄρειος + ὁ U | προφάσεις] ἀφορμὰς Georg. |ἑξῆς Μ 6 f ἀνόμοιοί τε + ἀνόσιοι Goerg. 7 οἱ < U οἱ λοιποὶ πάντες Georg. 8 δῆθεν < Georg. | περὶ τῶν ἀρχῶν *] κατὰ τὴν ἀρχὴν MU Georg. |λέγειν * 5 vor τοῦ λόγου ein καὶ getilgt Vcorr 10 ευ] Dind. < lat.; τοὺς? ül. 14f — γράμματα < V 15 τοῦ διδασκάλου Dind. Oh.] τὰ διὰ τοῦ διδασκάλου M ebenso doch τὰ oben über Vcorr 16 lat. 18 σοι] ego lat. 19 ἐν τῷ τύπῶ] in typum lat. 20 καὶ < lat. 21 ἀπόκρισιν + dicens lat. 25 nach καὶ von 5 Buchstaben V 25f ὁμογηκέναι V ὁμολογηκέναι M 27f διὰ τοῦ] propter hoc lat. τοῦ μὴ ἀποκριθῆναι τοῖς εἰποῦσιν αὐτῷ »ἐν ποίᾳ δυνάμει τοῦτο ποιεῖς«, ἀλλὰ τῇ ἀντεπερωτήσει ἀπορῆσαι αὐτοὺς τὸ ἄρρητον τοῦ Πατρὸς ἐν τῷ <μὴ> εἰπεῖν δεδειχέναι αὐτὸν ἐξηγοῦνται. ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ εἰρηκέναι", "candidate_score": 0.598559, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_130", "bdc_text": "Zürich ) und Uznach ( Kt. St . Gallen) , 1531 am Müsserkrieg und am Zweiten Kappeler Krieg teil. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2162", "psc_text": "9 τοῦ < Μ 10 * etwa <καὶ ἐφοβήθη, ὡς> * | ἄλλοι] ἀλλότριοι Μ 11 ὁ < Μ 12 τοῦ < Μ | γὰρ < U | <φησι> * 14 ἰδεῖν hinter ἀληθείᾳ U 15 vor σώφρονι + ἐν U 17 θελήσωσι Μ | <ὅτι> * οἱ ἰδόντες τοὺς δύο τοὺς ἐν ἐσθήσεσι λευκαῖς οὐκ ἐν παραπληθίᾳ ὁρῶσιν, ἀλλὰ ἤκουον ἐρρωμένῃ τῇ διανοίᾳ ὅτι »ἄνδρες Γαλιλαῖοι, τί ἑστήκατε εἰς τὸν οὐρανὸν ἀτενίζοντες; οὗτος ὁ Ἰησοῦς ὁ ἀφ᾿ ὑμῶν εἰς τὸν οὐρανὸν ἀναληφθεὶς οὕτως ἐλεύσεται« καὶ τὰ ἑξῆς. εἶτα δὲ καὶ Πέτρος, ὡς ἔφην, ὁρῶν καὶ ἀκούων καὶ ἀποκρινόμενος καὶ λέγων »μηδαμῶς, κύριε«, εὐσταθῶν ἦν τῇ διανοίᾳ. Ἄγαβος γὰρ προφητεύων ἔλεγεν καὶ μετὰ σχήματος θαυμαστοῦ αἰνιττόμενος, λαβὼν τὴν ζώνην τοῦ Παύλου καὶ δήσας τοῖς ἰδίοις ποσὶν φησίν »οὗτος οὗ ἐστιν ἡ ζώνη αὕτη, δήσουσιν αὐτὸν καὶ ἀποίσουσιν εἰς Ἱερουσαλήμ«. ἀλλὰ καὶ πάλιν ἐν Ἀντιοχείᾳ κατῆλθον προφῆται καὶ κατήγγελλον λιμὸν ἔσεσθαι", "candidate_score": 0.598204, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_98", "bdc_text": "Collin war bei Bullingers letzter Begegnung mit Zwingli in Bremgarten anwesend ( HBRG III 49 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2622", "psc_text": "sicher diese Schrift, wie auch Theodoret haer. fab. I 22; Migne 83, 372 B/C ἐντετύχηκα δὲ κἀγὼ λόγοις αὐτοῦ . . κατὰ εἱμαρμένης γραφεῖσι. Wenn Eusebius dieselbe Schrift als ὁ πρὸς Ἀντωνῖνον (=Mark Aurel) ἱκανώτατος αὐταῦ περὶι εἱμαρμένης διάλογος bezeichnet (h. e. IV 30, 2; S. 392, 21 f Schwartz), so ist das πρὸς Ἀντωνῖνον entweder ein Versehen für πρὸς Ἀβειδὰν (vgl. die Titelform in der praep. ev. VI 9; Migne 21, 464 A Βαρδηςίανης . . . ὅς ἐν τοῖς πρὸς τοὺς ἑταίρους διαλόγοις τάδε πη μνημονεύεται φάναι) oder hat Eusebius die Schrnt über den Schicksalsglauben mit dem an Elagabal gerichteten Brief zusammengeworfen, vgl. über dicsen Moses Choren. hist. Arm. II 63; S. 185 Whiston etiam ad Antonimim epistolam scriber ausus est (daß hier Elagabal unter Antoninus zu verstehen ist, beweist das Vorhergehende sub Antonino ultimo floruit) – 5 bei Ἀντωνίνου ist, wie das ἑταίρῳ (=comes Caesaris) zeigt, sicher", "candidate_score": 0.597768, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_65_67", "bdc_text": "Willy Brändly , Oswald Myconius in Basel , in : Zwa XI 183-192 ; Otto Erich Strasser , Art. Myconius , in :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_214", "psc_text": "τὸν μὲν διὰ τὰ ἁμαρτήματα δίκην ἀπαιτεῖσθαι, τὸν δὲ ἔπαινον ἀπεκδέχεσθαι διὰ τὸ εὖ πεπραχέναι ὥρισται καθ᾿ ἑκατέρων τὸ διάφορον. ὡς καὶ μιᾷ φωνῇ † δικαίᾳ λέγειν συντόμῳ ἀληθείᾳ 12 Hinweis auf eine verlorene Schrift des Epiph. — 13f vgl. haer. 5, 3, 1 ff; S. 184, 27 V Μ 1 σαρατάμ V | θεβουλά Μ | > ßmann] μωμοζάνη V μωμαζανὴ Μ (Archetypus μωζάνη) | ἀκραὰβ Μ | καὶ σὲτ Μ | δαδλί V | διγγίμ M 4 τελαα V τέλλα M | σήρ Μ 5 σαράτιν Μ | ἀρί] ἄρτι V ἀρί V corr 6 ἀκρο V ἀκραάβ | κεσὲ Μ | αἰγουκὲρων Μ | ὑδριχόον M | δαλι V 7 διγγίμ M 8 εἰς] εἰ Μ 9f φρενοβλαβῆ////, ν wegradiert V 11 ἀσυστατοῦσα M 19 δύναται + <ἅμα> ? * 21 κατὰ < V 22 [ὅτι] * 25 ἔχων Μ καὶ ὡς M | μιᾷ φωνῇ, zum", "candidate_score": 0.597552, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_65", "bdc_text": "Willy Brändly , Oswald Myconius in Basel , in :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1034", "psc_text": "δὲ] et lat. 11 μόνον M 11f vor ὑποπεσεῖν + καὶ M 12 πολυποικίλου///, ς wegradiert Vcorr πολυποικίλους M | παθεῖν + eawi lat. 14 ἐπιλείπη M | τε] aufetn lat. | ἐν < > lat. 15 πρώτη < 18 σύστασιν V collectioneni lat. | καὶ οὐσίαν — λέγουσιν am Rande nachgetragen Vcorr < > M 19 ὅδε ὁ] ἤδη ὁ M 26 αὖ πάλιν] αὐλεῖν M 28 καὶ τί et quidem enim lat. | τραγῳδία/// πολλὴ///, je ein σ wegradiert Vcorr | λοιπὸν ἦν am Rande nachgetragen Vcorr ἦν < > λοιπὸν) M est iani lat. | φαντασία/// wegradiert Vcorr ἑνὸς ἑκάστου αὐτῶν ἄλλως καὶ ἄλλως σοβαρῶς ἐκριηγουμένου, ἐκ ποταποῦ πάθους ἐκ ποίου στοιχείου ἡ οὐσία τὴν γένεσιν εἴληφεν· ἃ καὶ εἰκότως δοκοῦσί μοι μὴ ἅπαντας θέλειν ἐν φανερῷ διδάσκειν, ἀλλ᾿ ἢ μόνους ἐκείνους τὸς καὶ μεγάλους μισθοὺς ὑπὲρ τηλικούτων μυστηρίων τελεῖν δυναμένους. οὐκέτι γὰρ ταῦτα ὅμοια ἐκείνοις περὶ", "candidate_score": 0.596466, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_65", "bdc_text": "Willy Brändly , Oswald Myconius in Basel , in :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2339", "psc_text": "des Epiphanienfestes zurück; vgl. im Osten Const. apost. V 13, 2; S. 269, 15f Funk; im Abendland höchstwahrscheinlich schon Ambrosius de virg. III 1; Migne 16,219f vides quantus ad natalem sponsi tui populus convenerit …. hic est qui rogatus ad nuptias aquam in vina convertit, jedenfalls Paulinus Nol. carm. 27 v. 45ff; CSEL XXX 264 Maximus Taur. hom. 23; Migne 57,272ff Petrus Chrysol. sermo 157; Migne 52, 615A Ps. Augustin sermo 136; Migne 39,2015 Polemius Silvius calend. (CJL I 335 = I2 257) S. Epiphania, quo die interpositis temporibus visa est stella magis, quae dominum natum nunciabat et aqua vinum facta Isidorus Hispal. de off. I 26, dazu die Meßbücher sacr. Gregor. Migne 78,39 sacr. Gallic. Migne 72, 178 miss. Gothic. sowohl in der Vigilie, als in der Liturgie des 6. Januar mozarabische Lit. Migne 85, 176 M U ἐν αὐτῆ γὰρ εὑρίσκεται τῆ ἡμέρα τῆς αὐτοῦ κατὰ σάρκα γεννήσεως", "candidate_score": 0.596433, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_65_67", "bdc_text": "Willy Brändly , Oswald Myconius in Basel , in : Zwa XI 183-192 ; Otto Erich Strasser , Art. Myconius , in :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_771", "psc_text": "οὕτως λαμβάνει τὸ ὕδωρ ἐν τῇ χειρὶ καὶ ῥαίνει ἑκάστῳ φούρνακι ἐκ τοῦ υδατος. καὶ ἀνελύετο μὲν τὰ φάρμακα, τὸ πῦρ δὲ ἐνώπιον πάντων ἀνεβλύστανεν. οἱ δὲ παρόντες ὄχλοι κραυγάσαντες »εἷς θεός, ὁ βοηθῶν τοῖς Χριστιανοῖς« ἀνεχώρησαν. πολλάκις δὲ κακούντων τὸν ἄνδρα ἐκείνων, εἰς ὕστερον μέρος τι τοῦ ναοῦ ἐν Τιβεριάδι οἰκοδομήσας καὶ μικρὰν ἐκκλησίαν ἀποτελέσας οὕτως ἐκεῖθεν ἀνεχώρησεν, ἐν Σκυθοπόλει δὲ ἐλθὼν κατέμεινεν. ἐν Διοκαισαρείᾳ δὲ καὶ ἄλλαις τισὶ τελείως ᾠκοδόμησε. ταῦτα δὲ πραχθέντα καὶ ἐνταῦθά μοι ἐπιμνησθέντα ἕνεκεν τῆς τῶν βίβλων ἑρμηνείας, πῶς ἀπὸ Ἑλληνίδος τὸ εὐαγγέλιον τὸ κατὰ Ἰωάννην εἰς Ἑβραΐδα μετέπεσε καὶ αἱ Πράξεις τῶν ἀποστόλων, ἔως ὡδε τὰ τῆς ἱστορίας καὶ ὑφηγήσεως ἐχέτω. 13. Ἐπάνειμι δὲ τὴν κατὰ Ἐβίωνος ποιούμενος ἀκολουθίαν· διὰ γὰρ τὸ κατὰ Ματθαῖον εὐαγγέλιον προϊὼν ὁ λόγος τὴν ἀκολουθίαν V Μ 2 τῆς, ῆς auf Rasur u. nachher Rasur v. 4 — 5 Buchstaben V | γενομένης Μ | αγκανείας Μ 4", "candidate_score": 0.596163, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_65_67", "bdc_text": "Willy Brändly , Oswald Myconius in Basel , in : Zwa XI 183-192 ; Otto Erich Strasser , Art. Myconius , in :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1667", "psc_text": "νόμενοι ἕκαστος κατὰ όίεσιν τὸν )Λ́ιον ἐκληρώθη τόπον καὶ ἕκαστος ἐν τῷ ἰόίῳ ὼ)ν τῷ ὲτἐρῳ οὐκ ἐντρίβεται οὐΤε ἐπέρχεται, οὐκέτι αἱ ἀρχαὶ ἀλλήλαις ἐναντίαι οὐδέ τις αὐτῶν φαύλη εὑρεθήσεται, όιà τὸ κατὰ τὸ δίκαιον καὶ ἥσυχον καὶ εὐσταθὲς τῶν ἰδίων ἐπιμέλεσθαι καὶ μὴ περαιτέρω βαίνειν ἐπιβάλλεσθαι. εἰ δὲ ὁ μὲν πονηρὸς ὑπὸ τοῦ ἄνω κατισχύεται καὶ βιάζεται καὶ καταπονεῖται, μεμερισμένος ὢν καὶ ἐν ἰδίῳ τόπῳ ὑπάρχων, οὗ τόπου τῷ ἄνω ἀγαθῷ οὐδὲν προσήκει, οὐδέ τι ὑπ᾿ αὐτοῦ κέκτισται τῶν ἐνταῦθα (λέγω ἐν τῷ τοῦ πονηροῦ τόπῳ), τυραννικώτερος μᾶλλον εὑρεθήσεται ὁ ἄνω καὶ οὐκέτι ἀγαθός, τὸν ἴδιον υἱὸν εἴτ᾿ οὖν Χριστὸν ἀποστείλας, ἵνα τὰ ἀλλότρια λάβῃ. καὶ ποῦ ὁ ὅρος ὁ διρίζων τὰς τρεῖς ἀρχὰς κατὰ τὸν τοῦ ἀγύρ- V M 8 νοήσομεν Μ 10 ἰδίους] ἰουδαίους M 11 οὐχ, χ auf Rasur V corr | oὐκέτι πονηρὸς < Μ 19 ἑκάστου *] ἑκάστης, durchgestrichen Vcorr < Μ 20 περιεχομένου", "candidate_score": 0.595662, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_65", "bdc_text": "Willy Brändly , Oswald Myconius in Basel , in :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_808", "psc_text": "μο oben über Vcorr 10 φυλάττεται getilgt, ür am Rande ἐπιτηδεύεται V 11 εἰς τὰ angeflickt Vcorr 13 τῆς hineingeflickt Vcorr | <ὥς> * 14 τοῦ < V 16 ἀπ᾿ αὐτοῦ] αὐτῶ αὐτῶ V 17 ἀλξα///ὶ, ι aus ει 18 ἔθ//ἤ, ν ausradiert Vcorr | ὡς M | νομίζει V 19 ἀνδρο///ίκελον, ι aus ει Vcorr ποις, μιλίων ἐνενήκοντα ἓξ τὸ μῆκος, δῆθεν σχοίνων εἴκοσι τεσσάρων, τὸ δὲ πλάτος σχοίνων ἕξ, μιλίων εἴκοσι τεσσάρων, τὸ πάχος δὲ κατὰ μέτρησιν ἄλλην τινά. ἀντικρὺ δὲ αὐτοῦ ἑστάναι καὶ τὸ ἅγιον πνεῦμα ἐν εἴδει θηλείας ἀοράτως, καὶ τὸ] αὐτὸ τοῦ αὐτοῦ μέτρου. καὶ πόθεν, φησίν, ἔγνων τὰ μέτρα; ἐπειδή, φησίν, εἶδον ἀπὸ τῶν ὀρέων ὅτι αἱ κεφαλαὶ ἔφθανον αὐτῶν, καὶ τὸ μέτρον τοῦ ὄρους καταμαθὼν ἔγνων Χριστοῦ τε καὶ τοῦ ἁγίου πνεύματος τὰ μέτρα.« ἤδη δέ μοι περὶ τούτων εἴρηται ἐν τῇ κατὰ Ὀσσαίων αἱρέσει. ἐν παρεξόδῳ δὲ ταῦτα πεποίημαι νῦν, ἵνα μὴ", "candidate_score": 0.595125, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_65", "bdc_text": "Willy Brändly , Oswald Myconius in Basel , in :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_3273", "psc_text": "πιμπλόντα U 3 — 7 f διὸ τὸ — τοῦ ῥητοῦ Phot. 5 f ἀλλὰ — μὴ Bonwetsch nach S | αὐτὰ ? * 4 εὕρομεν U 5 καὶ *] ihre Wurzel S Ι ὡς ἔφην < U S Ι αὐτῆς U 10 διεσῴζετο] ζετο M Ι <τόπῳ> * nach S: an dem Ort 11 ὡσπεροῦν] ὥσπερ ναὸς Μ Ι < MU 11f ὑπὸ τοῦ — θεοῦ < S", "candidate_score": 0.593747, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_130", "bdc_text": "Zürich ) und Uznach ( Kt. St . Gallen) , 1531 am Müsserkrieg und am Zweiten Kappeler Krieg teil. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_141", "psc_text": "das erste Mal gesetzt, dann (bis Ζ. S) weggelassen U | Ἀσὰ] Ἀσὰφ Ancor. 70, 9 6 das erste Mal Ἀμμεσσίαν Μ 7 ὁ < U 8 Ἀχαὰζ beidemale U 11 Ἀμὼν beidemale nur das zweite Mal U 15 κειμένης M 16 χρηστομαθείας G | γραφῶν, vgl. Ancor. c. 4, 1; S. 9, 20 καὶ ὅρα μοι τὴν τῶν γραφῶν ἀκρίβειαν κτἑ.] ἀντιγράφων U 17 εὐθὺ Μ 18 δι’ *] εἰς GUM 20 ἄχρι GU 21 ἕως + ἄχρι G 24 ἔλληψιν U 1 Ἰεχονία U 26 τὸ πλήρωμα ἔχων GU 27 εὑρόντες hinter τὸ αὐτὸ G U 28 δεδισσολογημένον + εἰναι U ἀλλὰ ἀριθμὸς σαφής. εἰς ὄνομα γὰρ πατρὸς ὁ παῖς ἐπεκέκλητο Ἰεχονίας τοῦ Ἰεχονίου. ἀφελόμενοι οὖν τινες ὡς κατὰ φιλοκαλίαν τὸ ἓν ὄνομα, ἀγνοίᾳ φερόμενοι, ἐλλιπῆ ἐποιήσαντο τῆς ὑποθέσεως κατὰ τὴν ὁμάδα τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δεκατεσσάρων ὀνομάτων τὴν ὑπόσχεσιν καὶ τὸ πολύπειρον τῆς σχέσεως ἠφάνισαν. Γίνεται γοῦν ἐντεῦθεν", "candidate_score": 0.593612, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_17", "bdc_text": "Diese Briefstelle läßt darauf schließen , daß von Wattenwyl sich im Zweiten Kappeler Krieg mit den bernischen Truppen bis zu ihrem Rückzug im Freiamt bzw. in Bremgarten aufhielt .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2268", "psc_text": "Brier an die Korinther bei Harnack Sitz.-Ber. Berl. Akad. 1905 S.5.16 —Κλεόβουλος vgl. Ps. Ignatius ad Trall. 11 — 18 Κλαύδιος sonst nirgends genannt —Δημᾶς vgl. Kol. 4, 14 Philem. 24 II Tim. 4, 10—Ἑρμογένης II Tim. 1, 15 — CXXV Zahn u. C. Schmidt, Petrusakten S. 31 ff M U 2f καὶ φησίν—εὐαγγελίου<Μ 4* ergänze etwa <ἆρα ψεύδεται Μάρκος; μὴ γένοιτο. ἀλλ᾿ οὐ χρεία ἦν περὶ τῶν ἤδη κεκηρυγμένων αὖθις λέγειν.>* 7 ἐναγκαίων U | αὐτὸν Pet.] αὐτοὺς ΜU 9 ἔσχε Μ | τὸν < U 11 <τε>* 12 τις *] τισὶ ΜU 13 ὄντοςv Μ 14 πεπλανημένης + <οὔσης>?* 14f τὰ vor εἰς παράστασιν *] vor ἀπὸ τοῦ εὐαγγελίοου ΜU 14 τῆς2<Μ 15 κακῆ U 16 νενοημένα Μ | αὐτὸν]τὸν U 17 * etwa <ἐπλάνησαν τοὺς περὶ>* 20 κυρίου] Χριστοῦ Μ 22 καλῶς] ἁγνῶς Μ 23 ἀντέλεγον U ἑαυτῆς τὸ μέτωπον ἡ ἀναισχυντία τὰ ἑαυτῆς κακὰ ἐπισπᾶσθαι ἐφιλοτιμήσατο.", "candidate_score": 0.592659, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_98", "bdc_text": "Collin war bei Bullingers letzter Begegnung mit Zwingli in Bremgarten anwesend ( HBRG III 49 ) .", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_633", "psc_text": "ἀγγέλου angeflickt Vcorr 5 μηδένα Μ Ι παρεκίνει aus παρ' ἐκείνη V 6 ἐπανελθόντος cat. 7 εἰσῆλθας M 8 ἑαυτοῦ V 12 — 14 κυρίου — ἀσφαλι- ζομένου < cat. 11 τῷ ἁγίῳ ἀποστόλῳ < cat. Ι ποιήσασθαι hinter ἔλεγχον Ζ. 15) cat. 15 ἐλέγχους aus ἔλεγχον Vcorr Ι φανερὰ + γὰρ V 16 — 25 < cat. 19f μηδαμῶς κύριε M 21 φωνὴ ἐκ δευτέρου M 22 ἐκαθερισεν, ά V corr ἐκαθέρισεν M 23 εἰς] ἐπὶ M 21 ταῦτα + ἃ Μ 25 καὶ ὡς τότε] τότε] τότε γὰρ cat. Ι ἐδίσταζεν u. + ὁ ἅγιος cat. 26 ἅ < Μ Ι αὐτῶν M Ι εὐθὺ Μ 27 ὅτε — Καισάρειον < cat. τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐπὶ Κορνήλιον. καὶ ἰδὼν ὁ Πέτρος εἶπε μή τι δύναται κωλῦσαι τὸ ὕδωρ ἀπὸ τούτων τῶν καταξιωθέντων τὸ πωεῦμα τὸ ἄγιον λαβεῖν, ὡς καὶ ἡμεῖς ἐξ ἀρχῆς;« τὸ πᾶν δὲ ἠν τοῦτο", "candidate_score": 0.592416, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_130", "bdc_text": "Zürich ) und Uznach ( Kt. St . Gallen) , 1531 am Müsserkrieg und am Zweiten Kappeler Krieg teil. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_854", "psc_text": "διὰ πολιορκίαν *, vgl. Z. 7 ἀναχωρήσαντες u. Z. 9 ἀποδιδράσκειν 6 lies ἀχθέντες? * | τῆς < V 9 αὐτῶ M | ἀποδράσκειν V 9f πολέμων 10 εἰς σκιτιεῖς M 11 τῳ] τὸ M 15 σπέρμα] * 16 Κιτιέων *] Ἑλλήνων V M 17 ἐμπεσόντα, ἐμ aus ὑπο Vcorr | διεξῆλθον aus διεξελθὼν Vcorr //// 18 φημὶ *] πλὴν V M 19 οικήσαντες, κατ wegradiert Vcorr κατωκήσαντες M 21 ἀντίλη///ψιν, μ wegradiert Vcorr 22 vor ἀποστήσας + ὁ Μ | πρόβατα] θρέμματα M 23f τί ὅτι aus ὅτι διὰ τί Vcorr 24 πρὸς] ἐπ’ V οἶδεν ὅτι Μωυσῆς υἱὸς μὲν γίνεται τοῦ Ἀμρὰμ καὶ τῆς Ἰωχαβέτ, Ἀμρὰμ δὲ τοῦ Καάθ, Καάθ δὲ τοῦ Λευί, Λευὶ δὲ τοῦ Ἰακώβ, Ἰακὼβ δὲ τοῦ Ἰσαάκ, Ἰσαὰκ δὲ τοῦ Ἀβραάμ; καὶ οὐκ ἀπὸ τοῦ καλεῖσθαι τὸν Μωυσέα Αἰγύπτιον πάντως ἡ τῆς εὐγενείας καὶ τοῦ σπέρματος διέπεσεν ἀκολουθία. οὗτοι δὲ καταλείψαντες τὴν ὁδὸν οἱ", "candidate_score": 0.592332, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_130", "bdc_text": "Zürich ) und Uznach ( Kt. St . Gallen) , 1531 am Müsserkrieg und am Zweiten Kappeler Krieg teil. - Lit. :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_2576", "psc_text": "Μ | δῆθεν *] δῆλον ΜU 7 Ἀχιμάαμ beide Male U | Σαδοὺκ, im ersten Fall U | δὲ3 ?* 14f τὰ vor εἰς παράστασιν *] vor ἀπὸ τοῦ εὐαγγελίοου ΜU 14 τῆς2<Μ 15 κακῆ U 16 νενοημένα Μ | αὐτὸν]τὸν U 17 * etwa <ἐπλάνησαν τοὺς περὶ>* 20 κυρίου] Χριστοῦ Μ 22 καλῶς] ἁγνῶς Μ 23 ἀντέλεγον U ἑαυτῆς τὸ μέτωπον ἡ ἀναισχυντία τὰ ἑαυτῆς κακὰ ἐπισπᾶσθαι ἐφιλοτιμήσατο. εὐθὺς δὲ μετὰ τὸν Ματθαῖον ἀκόλουθος γενόμενος ὁ Μάρκος τῷ ἁγίῳ Πέτρῳ ἐν Ῥώμῃ ἐπιτρέπεται τὸ εὐαγγέιον ἐκθέσθαι καὶ γράψας ἀποστέλλεται ὑπὸ τοῦ ἁγίου Πέτρου εἰς τὴν τῶν Αἰγυπτών χώραν. οὗτος δὲ εἷς ἐτύγχανεν ἐκ τῶν ἑβδομήκοντα δύο, τῶν διασκορπισθέντων ἐπὶ τῷ ῥήματι ᾧ εἶπεν ὁ κύριος »ἐὰν μή τις φήγῃ μου τὴν σάρκα καὶ πίῃ μου τὸ αἷμα, οὐκ ἔστι μου ἄξιος«, ὡς τοῖς τὰ εὐαγγέλις ἀναγνοῦσι σαφὴς <εἴη> ἡ παράστασις· ὅμως διὰ Πέτρου ἐπανακάμψας εὐαγγελίζεσθαι καταξιοῦται, πνεύματι ἁγίῳ ἐμπεφορημένος. ἄρχεται δὲ κηρύττειν ὅθεν τὸ πνεῦμα αὐτῷ παρεκελεύσατο, τὴν ἀρχὴν τάττων ἀπὸ πεντεκαιδεκάτου ἔτους Τιβερίου Καίσαρος, μετὰ ἔτη τριάκοντα", "candidate_score": 0.59199, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_65_67", "bdc_text": "Willy Brändly , Oswald Myconius in Basel , in : Zwa XI 183-192 ; Otto Erich Strasser , Art. Myconius , in :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_808", "psc_text": "μο oben über Vcorr 10 φυλάττεται getilgt, ür am Rande ἐπιτηδεύεται V 11 εἰς τὰ angeflickt Vcorr 13 τῆς hineingeflickt Vcorr | <ὥς> * 14 τοῦ < V 16 ἀπ᾿ αὐτοῦ] αὐτῶ αὐτῶ V 17 ἀλξα///ὶ, ι aus ει 18 ἔθ//ἤ, ν ausradiert Vcorr | ὡς M | νομίζει V 19 ἀνδρο///ίκελον, ι aus ει Vcorr ποις, μιλίων ἐνενήκοντα ἓξ τὸ μῆκος, δῆθεν σχοίνων εἴκοσι τεσσάρων, τὸ δὲ πλάτος σχοίνων ἕξ, μιλίων εἴκοσι τεσσάρων, τὸ πάχος δὲ κατὰ μέτρησιν ἄλλην τινά. ἀντικρὺ δὲ αὐτοῦ ἑστάναι καὶ τὸ ἅγιον πνεῦμα ἐν εἴδει θηλείας ἀοράτως, καὶ τὸ] αὐτὸ τοῦ αὐτοῦ μέτρου. καὶ πόθεν, φησίν, ἔγνων τὰ μέτρα; ἐπειδή, φησίν, εἶδον ἀπὸ τῶν ὀρέων ὅτι αἱ κεφαλαὶ ἔφθανον αὐτῶν, καὶ τὸ μέτρον τοῦ ὄρους καταμαθὼν ἔγνων Χριστοῦ τε καὶ τοῦ ἁγίου πνεύματος τὰ μέτρα.« ἤδη δέ μοι περὶ τούτων εἴρηται ἐν τῇ κατὰ Ὀσσαίων αἱρέσει. ἐν παρεξόδῳ δὲ ταῦτα πεποίημαι νῦν, ἵνα μὴ", "candidate_score": 0.59168, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_65_67", "bdc_text": "Willy Brändly , Oswald Myconius in Basel , in : Zwa XI 183-192 ; Otto Erich Strasser , Art. Myconius , in :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1690", "psc_text": "vgl. S. 123, 19 16f περιέσπασται hinter ἠκρωτηρίασται durchgestrichen V corr 17 ἔχων 21 Μαρίαν τὴν *] τὴν Μαρίαν VM 22 ἐμβηθλεὲμ M | vor γενεαλογίας + <τῆς>?* Τιβερίου Καίσαρος« καὶ τὰ ἑξῆς. ἐντεῦθεν οὖν οὗτος ἄρχεται καὶ οὐ καθ᾿ εἱρμὸν πάλιν ἐπιμένει, ἀλλὰ τὰ μὲν ὡς προεῖπον παρακόπτει, τὰ δὲ προστίθησιν ἄνω κάτω, οὐκ ὀρθῶς βαδίζων ἀλλὰ ἐρραδιουργημένως τὰ πάντα περινοστεύων, καὶ ἔστιν· αݲ »Ἀπελθὼν δεῖξον σεαυτὸν τῷ ἱερεῖ καὶ προσένεγκε περὶ τοῦ καθαρισμοῦ σου. καθὼς προσέταξε Μωυσῆς«· »ἵνα ᾖ μαρτύριον τοῦτο ὑμῖν« ἀνθ᾿ οὗ εἶπεν ὁ σωτήρ εἰς μαρτύριον αὐτοῖς«. βݲ. »Ἵνα δε εἰδῆτε ὅτι ἐξουσίαν ἔχει ὁ υἱός τοῦ ἀνθρώπου ἀφιέναι ἁμαρτίας ἐπὶ τῆς γῆς«. γݲ. »Κύριός ἐστιν ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου καὶ τοῦ σαββάτου«. δݲ. »Ἰούδαν Ἰσκαριώτην, ὃς ἐγένετο προδότης«. ἀντὶ δὲ τοῦ »κατέβη μετ᾿ αὐτῶν« ἔχει »κατέβη ἐν αὐτοῖς«. εݲ. »Καὶ πᾶς ὁ ὄχλος ἐζήτει ἄπτεσθαι αὐτοῦ. καὶ αὐτὸς ἐπάρας τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ« καὶ τὰ", "candidate_score": 0.590779, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_65_67", "bdc_text": "Willy Brändly , Oswald Myconius in Basel , in : Zwa XI 183-192 ; Otto Erich Strasser , Art. Myconius , in :", "psc_chunk_id": "tlg2021.tlg002.1st1K-grc1_window_1367", "psc_text": "γλυκέος. ὅλον δὲ | τὸν ἄνθρωπον πᾶσαν τὴν εἰκόνα τῆς τριακοντάδος οὕτως ἔχειν διδάσκουσιν· ἐν μὲν ταῖς χερσὶ διὰ τῶν δακτύλων P251 τὴν δεκάδα βαστάζειν, ἐν ὅλῳ δὲ τῷ σώματι εἰς δώδεκα μέλη διαιρουμένῳ τὴν δωδεκάδα. διαιροῦσι δὲ αὐτό, καθάπερ τὸ τῆς Ἀληθείας διῄρηται παρ᾿ αὐτοῖς σῶμα, περὶ οὗ προειρήκαμεν. τήν τε οὖν ὀγδοάδα, ἄρρητόν τε καὶ ἀόρατον οὖσαν, ἐν τοῖς σπλάγχνοις κρυβομένην νοεῖσθαι. 16. Ἥλιον δὲ πάλιν, τὸν μέγαν φωστῆρα, ἐν τῇ τετάρτῃ τῶν ἡμερῶν γεγονέναι διὰ τὸν τῆς τετράδος ἀριθμὸν φάσκουσι. τῆς τε σκηνῆς τῆς ὑπὸ Μωυσέως κατασκευαθείσης αἶ αὐλαὶ ἐκι βύσσου καὶ ὑακίνθου καὶ πορφύρας καὶ κοκκίνου γεγονυῖαι τὴν αὐτὴν παρ᾿ αὐτοῖς ἐπέδειξαν εἰκόνα. τόν τε τοῦ ἱερέως ποδήρη, τέσσαρσι στοιχείοις λίθων πολυτελῶν κεκοσμημένον, τὴν τετράδα σημαίνειν διορίζονται· καὶ εἴ τινα <ὅλως> τοιαῦτα ἐν ταῖς γραφαῖς εἰς τὸν τῶν τεσσάρων δυνάμενα ἄγεσθαι ἀριθμόν, διὰ τὴν τετρακτὺν αὐτῶν φασι γεγονέναι. τὴν δὲ ὀγδοάδα πάλιν δείκνυσθαι οὕτως· ἐν τῇ", "candidate_score": 0.589981, "ce_score": null } ] }, { "rank": 17, "cf_id": "cf021", "work_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore", "max_score": 0.682236, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10073_sent_0", "bdc_text": "Salutem et conscientiae pacem per Christum Iesum , dominum ac servatorem nostrum .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_125", "psc_text": "Nuper celebravimus diem quo ex Judaeis Dominus natus est: hodie celebramus, quo a Gentibus adoratus est. Quoniam salus ex Judaeis (Joan. IV, 22) : sed haec salus usque ad fines terrae (Isai. XLIX, 6) . Nam et illo die pastores adoraverunt, hodie Magi. Illis Angeli, istis autem stella nuntiavit. Utrique de coelo didicerunt, cum regem coeli in terra viderunt, ut esset gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis (Luc. II, 14) . Ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque unum. Jam hinc infans natus atque annuntiatus ostenditur lapis ille angularis, jam in ipso primordio nativitatis apparuit. Duos ex diverso parietes in se copulare jam coepit, pastores a Judaea, Magos ab Oriente perducens: ut duos conderet in se in unum novum hominem, faciens pacem; pacem his qui longe, et pacem his qui prope (Ephes. II, 14-20) . Ideoque illi ipso die de proximo accedentes, de longinquo", "candidate_score": 0.682236, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_11", "bdc_text": "und widmete ihm die Schrift «Von göttlicher und menschlicher Gerechtigkeit » ( Z II 458ff) . Am 1 .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_9", "psc_text": "14) . Pro te, inquam, Deus factus est homo. In aeternum mortuus esses, nisi in tempore natus esset. Nunquam liberareris a carne peccati, nisi suscepisset similitudinem carnis peccati. Perpetua te possideret miseria, nisi fieret haec misericordia. Non revixisses, nisi tuae morti convenisset. Defecisses, nisi subvenisset. Perisses, nisi venisset. CAPUT II. 2. Justitia incarnatione Christi nobis allata. Celebremus laeti nostrae salutis et redemptionis adventum. Celebremus festum diem, quo magnus et aeternus dies ex magno et aeterno die venit in hunc nostrum tam brevem temporalem diem. Hic est nobis factus justitia, et sanctificatio, et redemptio: ut, quemadmodum scriptum est, Qui gloriatur, in Domino glorietur (I Cor. I, 30 et 31) . Ut enim superbiae Judaeorum similes non essemus, qui ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti (Rom. X, 3) : propterea cum dixisset, Veritas de terra orta est; mox addidit, et justitia de coelo prospexit: ne sibi", "candidate_score": 0.648182, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_83_85", "bdc_text": "und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s. unten Anm. 18 ) in Mailand ; heimgekehrt übernahm er das Amt des Schulmeisters im Kloster St .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_1009", "psc_text": "cur die quinquagesimo post Pascha missus sit. Quoniam sanctam solemnitatem celebramus diei tam sanctae, ut hodie venerit ipse Spiritus sanctus, admonet nos tam festiva et grata solemnitas, de ipso dono Dei, gratia Dei, et abundantia misericordiae ejus in nos, id est de ipso Spiritu sancto aliquid loqui. In schola Domini condiscipulis loquimur. Magistrum enim habemus unum, in quo omnes sumus unum: qui nos, ne forte de magisterio superbire audeamus, admonuit, et ait, Nolite vocari ab hominibus Rabbi; unus est enim magister vester Christus (Matth. XXIII, 8) . Sub hoc ergo magistro, cujus cathedra coelum est, quia erudiendi sumus Litteris ejus, advertite pauca quae dicam, donante ipso qui jubet ut dicam. Qui nostis, recolite; qui ignorabatis, accipite. Saepe movet animum pie curiosum, si tamen admittatur humana fragilitas et infirmitas talia perscrutari. Imo admittitur. Non enim quod in Scripturis sanctis tegitur, ideo clausum est ut negetur, et non potius ut pulsanti aperiatur,", "candidate_score": 0.6452, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_167", "bdc_text": "Köhler , Ehegericht I 319 f. Das Gericht setzte sich aus folgenden Mitgliedern zusammen :", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_888", "psc_text": "populi sui (Psal. CXII, 7, 8), cum quibus judicaturus est vivos et mortuos. Cum eis collocavit hanc inopem carnem, quibus dicit: Sedebitis super duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel (Matth. XIX, 28) . CAPUT VI. 5. Ecclesia gloria Christi.--Exaltare ergo super coelos, Deus. Jam factum est, jam impletum est. Sed dicimus, Quomodo futurum praedictum est, Exaltare super coelos Deus; non vidimus, sed credimus: ecce ante oculos nostros est quod sequitur, Exaltare super coelos, Deus, et super omnem terram gloria tua (Psal. LVI, 12) . Non credat illud, qui non videt istud. Quid est enim, Et super omnem terram gloria tua? nisi, super omnem terram Ecclesia tua, super omnem terram matrona tua, super omnem terram sponsa tua, dilecta tua, columba tua, conjux tua. Ipsa est gloria tua, Vir quidem, ait Apostolus, non debet velare caput, cum sit imago et gloria Dei: mulier autem gloria viri (I Cor. XI, 7) . Si", "candidate_score": 0.643083, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_156", "bdc_text": "- Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_758", "psc_text": "cardines perrexit Evangelium, quod in tempore dispensatur: et ipsa est catholica Ecclesia, quae quatuor partes orbis obtinuit. Ergo denarius hoc modo quadragenarium numerum facit. CAPUT XI. 11. Quadragenario bene gesto additur denarius. Quinquagenarius numerus significat Ecclesiam futuram. Ideo quadraginta diebus illi jejunaverunt, significantes in isto tempore necessariam esse abstinentiam ab amore rerum temporalium. Hoc enim significant per tot dies perpetua illa jejunia, quadraginta diebus. Unde et populus ille Israel quadraginta annos per eremum ductus est, antequam terram promissionis regnaturus intraret. Sic et nos in vita ista, ubi maxima sollicitudo est, ubi timor, ubi pericula tentationum, temporali dispensatione quasi per eremum ducimur. Sed cum bene gesserimus quadragenarium numerum, id est, bene vixerimus in ista temporali dispensatione, secundum praecepta Dei ambulantes, accipiemus mercedem denarium illum fidelium. Quia et Dominus quando ad vineam mercenarios conduxit, mercedem illis denarium dedit. Omnibus denarium, et quos mane conduxerat, et quos medio dic, et quos fine diei,", "candidate_score": 0.632718, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_63", "bdc_text": "Bullinger lernte ihn vermutlich um 1523/24 in Zürich kennen .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_904", "psc_text": "protectorem hominem, quales videbant se ipsos. Si tale aliquid non viderent, absentem credebant; cum ubique ille majestate sit praesens. Tuebatur autem eos revera, quemadmodum ipse dicere dignatus est, tanquam gallina pullos suos (Matth. XXIII, 37). Sicut enim gallina propter infirmitatem pullorum et ipsa infirmatur. Si enim recordamini, ante oculos nostros sunt tantae aves, quae pullos faciunt; non videmus aliquam avem infirmari cum pullis, nisi gallinam: et ideo de illa Dominus similitudinem duxit; quia propter infirmitatem nostram et ipse susceptione carnis infirmari dignatus est. Oportebat autem ut erigerentur aliquantum, et jam inciperent eum spiritualiter cogitare, tanquam Verbum Patris, Deum apud Deum, per quem facta sunt omnia: et non eos sinebat caro, quam videbant. Proderat ergo illis confirmari in fide per conversationem ejus secum quadraginta diebus: sed plus proderat eis, ut se ab oculis eorum subtraheret; et qui in terra tanquam frater conversatus fuerat, de coelo tanquam Dominus subveniret; discerentque illum cogitare", "candidate_score": 0.631755, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_134_136", "bdc_text": "Jacob 278 , Anm. 10. 2 . Junghans Thumysen , «vortrager des [ Hauptmann ] Göldlis fendli» , beteiligte sich in der Kappeler Schlacht an der Rettung des Stadtbanners und fiel wahrscheinlich unmittelbar nachher , HBRG III 130f. 143 ; HBLS VI 736 .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_992", "psc_text": "» Ecce caput nostrum; ecce caput, ubi sunt membra? Ecce sponsus, ubi est sponsa? Matrimoniales tabulas lege: sponsum audi. Sponsam quaeris? Ab ipso audi: nemo illi tollit suam, nemo supponit alienam: ab ipso audi. Ubi quaeris Christum? In fabulis hominum, an in veritate Evangeliorum? Passus est, resurrexit tertio die, ostendit se discipulis suis. Jam ipsum habemus: illam ubi quaerimus? Ab ipso interrogemus: Oportebat Christum pati et resurgere a mortuis tertio die. Ecce jam factum est, jam videtur. Dic, o Domine; tu dic, Domine, ne nos erremus: Et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes, incipientibus ab Jerusalem (Luc. XXIV, 36-47) . Coepit ab Jerusalem, et pervenit ad nos. Et ibi est, et hic. Non enim ut ad nos veniret, inde discessit: excrevit, non migravit. Hoc commendavit continuo post resurrectionem suam. Fecit cum illis quadraginta dies: ascensurus in coelum ipsam rursus Ecclesiam commendavit. Sponsus profecturus sponsam suam", "candidate_score": 0.629411, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_126", "bdc_text": "Die Ehefrau ist nicht bekannt. , cui dicas , velim , patris Zunftmeister Rudolf Thumysen ( s.", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_99", "psc_text": "In Anna. Audistis modo cum Evangelium legeretur, quod esset sancta prophetissa vidua octoginta et quatuor annorum, quae septem annis vixerat cum viro suo; frequentans templum Domini, serviens in orationibus nocte et die. Et ipsa vidua agnovit Christum. Vidit parvum, agnovit magnum. Et ipsa attestata est. Habes et in ista vitam vidualem. In Maria, virginalem (Luc. I et II). Eligat sibi quisque de istis tribus quam voluerit. Qui praeter istas esse voluerit, in membris Christi esse non disponit. Non dicant conjugatae: Nos ad Christum non pertinemus. Habuerunt maritos sanctae feminae. Non se extollant virgines. Quanto magnae sunt, humilient se in omnibus (Eccli. III, 20). Omnia exempla salutis proposita sunt ante oculos nostros. Nemo exorbitet. Nemo praeter uxorem: melius sine uxore. Si pudicitiam conjugalem quaeris; habes Susannam: si vidualem; habes Annam: si virginalem; habes Mariam. CAPUT III. 3. Deus nostri causa infans. Dominus Jesus homo esse voluit propter nos. Non vilescat misericordia:", "candidate_score": 0.626896, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_135", "bdc_text": "Junghans Thumysen , «vortrager des [ Hauptmann ] Göldlis fendli» , beteiligte sich in der Kappeler Schlacht an der Rettung des Stadtbanners und fiel wahrscheinlich unmittelbar nachher , HBRG III 130f. 143 ;", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_992", "psc_text": "» Ecce caput nostrum; ecce caput, ubi sunt membra? Ecce sponsus, ubi est sponsa? Matrimoniales tabulas lege: sponsum audi. Sponsam quaeris? Ab ipso audi: nemo illi tollit suam, nemo supponit alienam: ab ipso audi. Ubi quaeris Christum? In fabulis hominum, an in veritate Evangeliorum? Passus est, resurrexit tertio die, ostendit se discipulis suis. Jam ipsum habemus: illam ubi quaerimus? Ab ipso interrogemus: Oportebat Christum pati et resurgere a mortuis tertio die. Ecce jam factum est, jam videtur. Dic, o Domine; tu dic, Domine, ne nos erremus: Et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes, incipientibus ab Jerusalem (Luc. XXIV, 36-47) . Coepit ab Jerusalem, et pervenit ad nos. Et ibi est, et hic. Non enim ut ad nos veniret, inde discessit: excrevit, non migravit. Hoc commendavit continuo post resurrectionem suam. Fecit cum illis quadraginta dies: ascensurus in coelum ipsam rursus Ecclesiam commendavit. Sponsus profecturus sponsam suam", "candidate_score": 0.626008, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_151_153", "bdc_text": "und 6 . Dezember 1531 . Die Obrigkeit verwahrte sich aber im 7 .", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_840", "psc_text": "prius frumentum a palea separatum, et cum gaudium fecerit post tantos labores inspecta illa congeries, quae latebat in palea, quae non videbatur, quando triturabatur; deinde in horreum mittitur, atque in secreto servatur: sic in isto saeculo, videtis quomodo trituratur haec area, sed palea frumento ita permixta est, ut difficile discernatur: quia nondum ventilata est. Sic ergo post ventilationem diei judicii apparebit massa sanctorum, fulgens dignitate, praepotens meritis, et misericordiam liberatoris sui prae se gerens. Et ipse erit septimus dies. Quasi primus dies sit in toto saeculo tempus quod est ab Adam usque ad Noe; secundus, a Noe usque ad Abraham, et quomodo jam dividit Evangelium Matthaei, tertius ab Abraham usque ad David; quartus, a David usque ad transmigrationem in Babyloniam; quintus, a transmigratione usque ad adventum Domini nostri Jesu Christi (Matth. II, 17). Ab adventu ergo Domini sextus agitur, in sexto die sumus. Et ideo quomodo formatus est homo in", "candidate_score": 0.624239, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_102", "bdc_text": "Konrad Furrer , Rudolf Collin. Ein Charakterbild aus der Schweizerischen Reformationsgeschichte , in :", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_312", "psc_text": "fides imbuat corda vestra, et confessionem dirigat. Hoc audiendo credite, ut intelligatis; ut quod creditis, intelligere proficiendo valeatis. 11. Ecclesia sancta catholica, columna et firmamentum veritatis. Remissio peccatorum. Sanctam quoque Ecclesiam, matrem vestram, tanquam supernam Jerusalem sanctam civitatem Dei, honorate, diligite, praedicate. Ipsa est quae in hac fide, quam audistis, fructificat et crescit in universum mundum (Coloss. I, 6). Ecclesia Dei vivi, columna et firmamentum veritatis (I Tim. III, 15): quae malos in fine separandos, a quibus interim discedit disparilitate morum, tolerat in communione Sacramentorum. Haec propter sua frumenta inter paleas modo gementia, quorum in novissima ventilatione massa horreis debita declarabitur, claves accepit regni coelorum; ut in illa per sanguinem Christi, operante Spiritu sancto, fiat remissio peccatorum. In hac Ecclesia reviviscet anima, quae mortua fuerat peccatis, ut convivificetur Christo, cujus gratia sumus salvi facti. 12. Resurrectio carnis. Conclusio. Sed nec de ista carne mortali, quod resurrectura sit in saeculi fine,", "candidate_score": 0.62151, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_98_100", "bdc_text": "Collin war bei Bullingers letzter Begegnung mit Zwingli in Bremgarten anwesend ( HBRG III 49 ) . - Lit. : HBRG I 428 ;", "psc_chunk_id": "038_Augustinus-Hipponensis_Sermones-de-tempore_window_666", "psc_text": "ita ut uno die legi non possit: sed legitur et alio, legitur et tertio, quousque finiatur quidquid et Joannes sanctus de Domini resurrectione scripsit. SERMO CCXLVII. In diebus Paschalibus, XVIII. De alia lectione Evangelii Joannis, cap. XX, 19-31. 1. Resurrectio ex quatuor Evangeliis recitata. Resurrectio Domini nostri Jesu Christi secundum veritatem quatuor Evangelistarum hesterno die videturesse completa. Primo enim die lecta est resurrectio secundum Matthaeum, alio die secundum Lucam, tertio die secundum Marcum, quarto, id est hesterno secundum Joannem. Sed quoniam Joannes et Lucas de ipsa resurrectione et quae contigerunt post resurrectionem, plurima scripserunt, quae non possunt una lectione recitari; et heri audivimus aliquid secundum Joannem, et hodie, et adhuc aliae lectiones restant. Hodie ergo quid audivimus? Quia ipso die quo resurrexit, id est dominico die, cum sero factum esset, et essent discipuli in uno loco, et ostia clausa essent propter timorem Judaeorum, apparuit Dominus in medio eorum. Ipso ergo", "candidate_score": 0.589354, "ce_score": null } ] }, { "rank": 18, "cf_id": "cf037", "work_id": "022_Gennadius-Massiliensis_Vita-I-S.-Hieronymi", "max_score": 0.681845, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10073_sent_72_74", "bdc_text": "16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft . In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation und übersetzte Zwinglis «Subsidium sive coronis de eucharistia» , 1525 ( Z IV 456f) .", "psc_chunk_id": "022_Gennadius-Massiliensis_Vita-I-S.-Hieronymi_window_6", "psc_text": "Igitur Hieronymus Roma egressus, ad orientem tendens, profectus est ad Gregorium Nazianzenum Constantinopolitanae urbis Episcopum; ubi ita proficere studuit, ut mira scientia donaretur. Qui ut sanctarum Scripturarum studiis plene erudiretur, supplex docilisque discipulus hunc adiit praeceptorem, eumque Constantinopolitana urbe observabat. Hoc discipulatu Hieronymus peracto, in Syriam perrexit: et dum in possessione Evagrii presbyteri moraretur, Malchum Monachum et aliquando captivum reperit, percunctatusque eum, omnem ejus captivitatis accepit historiam, quam postea edidit scriptam et Romanis fidelibus misit, haec in ejus historiae prologo interserens. Scribere, inquit, disposui, si tamen Deus vitam dederit, et si vituperatores mei saltem fugientem me et clausum persequi desierint. Ad deserta deinde loca, ad quae olim ad agendam inibi poenitentiam properare cupierat, ita laetus accinctusque accessit, ut volasse eum magis quam remeasse crederes. Quomodo vero per quadriennium continuum Christi potius auxilio poenituerit, idem Hieronymus quae sponte (al. pertulit ) pertulerit, ipsius Dei adfuisse gratiam verbis hujusmodi indicavit. Quoties in", "candidate_score": 0.681845, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_72_74", "bdc_text": "16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft . In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation und übersetzte Zwinglis «Subsidium sive coronis de eucharistia» , 1525 ( Z IV 456f) .", "psc_chunk_id": "022_Gennadius-Massiliensis_Vita-I-S.-Hieronymi_window_17", "psc_text": "pistrinum reclusissem, et multo sudore multoque tempore coepissem anhelantia stridentiaque verba resonare, et quasi per cryptam ambulans, rarum desuper lumen aspicere, impegi novissime in Danielem, et tanto taedio affectus sum, ut desperatione subita omnem veterem laborem voluerim contemnere. Verum adhortante me viro Hebraeo, et illud mihi sua lingua crebrius ingerente, labor omnia vincit improbus, qui mihi videbar sciolus inter eos, coepi rursus discipulus esse Chaldaicus. Et ut verius fatear, usque in praesentem diem magis possum sermonem Chaldaicum legere et intelligere, quam sonare. Christi itaque gratia Hieronymus fidem adeptus, litterisque Graecis ac Latinis atque Hebraicis doctus, cuncta Hebraeorum volumina, quae in Canone continentur, ex veteri Testamento, vera Editione in linguam Latinam vertit, eaque omnia commentatus est. Danielem quoque Chaldaico sermone locutum Romano stylo descripsit. Psalterium videlicet quod a Soffronio postulatus Hieronymus ex Hebraeo Canone Latina modulatione canendum, verbum ad verbum exposuit, eumque breviter disseruit et enchiridionem appellavit. Duos libros Salomonis explanavit:", "candidate_score": 0.677323, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_72_74", "bdc_text": "16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft . In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation und übersetzte Zwinglis «Subsidium sive coronis de eucharistia» , 1525 ( Z IV 456f) .", "psc_chunk_id": "022_Gennadius-Massiliensis_Vita-I-S.-Hieronymi_window_16", "psc_text": "vitam. Et gratias Deo, quod de amaro semine litterarum, dulces fructus capio. Porro librum Job Hebraicis quidem litteris, sed Chaldaico quidem sermone conscriptum, cum Hieronymus verteret in Latinum, hunc qui subter adnexus est, habuit praeceptorem: Memini me, inquit, ob intelligentiam hujus voluminis, Liddeum quemdam praeceptorem, qui apud Hebraeos primus habebatur, non parvis redemisse nummis. Si ejus doctrina aliquid profecerim, nescio: hoc unum scio, non potuisse me nisi quod antea intellexeram, interpretari. Quo vero labore sudoreque Chaldaeam linguam didicerit, idem Hieronymus ita scribens, atque adfirmans dicit. Ego adolescentulus post Quintiliani et Tullii lectionem ac flores Rhetoricos, cum me in linguae hujus pistrinum reclusissem, et multo sudore multoque tempore coepissem anhelantia stridentiaque verba resonare, et quasi per cryptam ambulans, rarum desuper lumen aspicere, impegi novissime in Danielem, et tanto taedio affectus sum, ut desperatione subita omnem veterem laborem voluerim contemnere. Verum adhortante me viro Hebraeo, et illud mihi sua lingua crebrius ingerente,", "candidate_score": 0.675247, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_71_73", "bdc_text": "Schl. 16212-16216 . 16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft . In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation", "psc_chunk_id": "022_Gennadius-Massiliensis_Vita-I-S.-Hieronymi_window_0", "psc_text": "Vita I S. Hieronymi Hieronymus noster in oppido Stridonis, quod a Gothis nunc eversum, Dalmatiae quondam Pannoniaeque confinium fuit, patre Eusebio natus est. Vestem Christi puer Romae suscepit, ibique litteris Graecis ac Latinis a primaevo eruditus est. In arte quidem Grammatica Donatum habuit praeceptorem, in Rhetorica autem Victorinum oratorem. Postquam vero omnem mundanorum studiorum litteraturam adeptus est, probatissimorum quoque Monachorum habitum factumque imitatus est. Cupiditatem siquidem animae jugi sinceritate calcans voluptatemque corporis perenni frangens jejunio, plerosque virorum bonorum et religiosorum meliores fore suo docuit instituto. Quodam igitur tempore, dum ex more idem Hieronymus, divina ad legendum pandit volumina, et mortalem bibliothecae suae auctorem Tullium recordatur. Mox coelitus, ne tales quandoque revolveret libros, salutifero castigatus est verbere. Ita enim ipse de se ad Eustochium virginem scribens asserit: Cum ante annos plurimos domo, parentibus, sorore, cognatis, et (quod his difficilius est ) consuetudine lautioris cibi propter coelorum me regna castrassem, et Jerosolymam", "candidate_score": 0.673109, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_72_74", "bdc_text": "16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft . In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation und übersetzte Zwinglis «Subsidium sive coronis de eucharistia» , 1525 ( Z IV 456f) .", "psc_chunk_id": "022_Gennadius-Massiliensis_Vita-I-S.-Hieronymi_window_0", "psc_text": "Vita I S. Hieronymi Hieronymus noster in oppido Stridonis, quod a Gothis nunc eversum, Dalmatiae quondam Pannoniaeque confinium fuit, patre Eusebio natus est. Vestem Christi puer Romae suscepit, ibique litteris Graecis ac Latinis a primaevo eruditus est. In arte quidem Grammatica Donatum habuit praeceptorem, in Rhetorica autem Victorinum oratorem. Postquam vero omnem mundanorum studiorum litteraturam adeptus est, probatissimorum quoque Monachorum habitum factumque imitatus est. Cupiditatem siquidem animae jugi sinceritate calcans voluptatemque corporis perenni frangens jejunio, plerosque virorum bonorum et religiosorum meliores fore suo docuit instituto. Quodam igitur tempore, dum ex more idem Hieronymus, divina ad legendum pandit volumina, et mortalem bibliothecae suae auctorem Tullium recordatur. Mox coelitus, ne tales quandoque revolveret libros, salutifero castigatus est verbere. Ita enim ipse de se ad Eustochium virginem scribens asserit: Cum ante annos plurimos domo, parentibus, sorore, cognatis, et (quod his difficilius est ) consuetudine lautioris cibi propter coelorum me regna castrassem, et Jerosolymam", "candidate_score": 0.672816, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_71_73", "bdc_text": "Schl. 16212-16216 . 16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft . In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation", "psc_chunk_id": "022_Gennadius-Massiliensis_Vita-I-S.-Hieronymi_window_6", "psc_text": "Igitur Hieronymus Roma egressus, ad orientem tendens, profectus est ad Gregorium Nazianzenum Constantinopolitanae urbis Episcopum; ubi ita proficere studuit, ut mira scientia donaretur. Qui ut sanctarum Scripturarum studiis plene erudiretur, supplex docilisque discipulus hunc adiit praeceptorem, eumque Constantinopolitana urbe observabat. Hoc discipulatu Hieronymus peracto, in Syriam perrexit: et dum in possessione Evagrii presbyteri moraretur, Malchum Monachum et aliquando captivum reperit, percunctatusque eum, omnem ejus captivitatis accepit historiam, quam postea edidit scriptam et Romanis fidelibus misit, haec in ejus historiae prologo interserens. Scribere, inquit, disposui, si tamen Deus vitam dederit, et si vituperatores mei saltem fugientem me et clausum persequi desierint. Ad deserta deinde loca, ad quae olim ad agendam inibi poenitentiam properare cupierat, ita laetus accinctusque accessit, ut volasse eum magis quam remeasse crederes. Quomodo vero per quadriennium continuum Christi potius auxilio poenituerit, idem Hieronymus quae sponte (al. pertulit ) pertulerit, ipsius Dei adfuisse gratiam verbis hujusmodi indicavit. Quoties in", "candidate_score": 0.670519, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_72", "bdc_text": "16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft .", "psc_chunk_id": "022_Gennadius-Massiliensis_Vita-I-S.-Hieronymi_window_0", "psc_text": "Vita I S. Hieronymi Hieronymus noster in oppido Stridonis, quod a Gothis nunc eversum, Dalmatiae quondam Pannoniaeque confinium fuit, patre Eusebio natus est. Vestem Christi puer Romae suscepit, ibique litteris Graecis ac Latinis a primaevo eruditus est. In arte quidem Grammatica Donatum habuit praeceptorem, in Rhetorica autem Victorinum oratorem. Postquam vero omnem mundanorum studiorum litteraturam adeptus est, probatissimorum quoque Monachorum habitum factumque imitatus est. Cupiditatem siquidem animae jugi sinceritate calcans voluptatemque corporis perenni frangens jejunio, plerosque virorum bonorum et religiosorum meliores fore suo docuit instituto. Quodam igitur tempore, dum ex more idem Hieronymus, divina ad legendum pandit volumina, et mortalem bibliothecae suae auctorem Tullium recordatur. Mox coelitus, ne tales quandoque revolveret libros, salutifero castigatus est verbere. Ita enim ipse de se ad Eustochium virginem scribens asserit: Cum ante annos plurimos domo, parentibus, sorore, cognatis, et (quod his difficilius est ) consuetudine lautioris cibi propter coelorum me regna castrassem, et Jerosolymam", "candidate_score": 0.668994, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_72", "bdc_text": "16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft .", "psc_chunk_id": "022_Gennadius-Massiliensis_Vita-I-S.-Hieronymi_window_6", "psc_text": "Igitur Hieronymus Roma egressus, ad orientem tendens, profectus est ad Gregorium Nazianzenum Constantinopolitanae urbis Episcopum; ubi ita proficere studuit, ut mira scientia donaretur. Qui ut sanctarum Scripturarum studiis plene erudiretur, supplex docilisque discipulus hunc adiit praeceptorem, eumque Constantinopolitana urbe observabat. Hoc discipulatu Hieronymus peracto, in Syriam perrexit: et dum in possessione Evagrii presbyteri moraretur, Malchum Monachum et aliquando captivum reperit, percunctatusque eum, omnem ejus captivitatis accepit historiam, quam postea edidit scriptam et Romanis fidelibus misit, haec in ejus historiae prologo interserens. Scribere, inquit, disposui, si tamen Deus vitam dederit, et si vituperatores mei saltem fugientem me et clausum persequi desierint. Ad deserta deinde loca, ad quae olim ad agendam inibi poenitentiam properare cupierat, ita laetus accinctusque accessit, ut volasse eum magis quam remeasse crederes. Quomodo vero per quadriennium continuum Christi potius auxilio poenituerit, idem Hieronymus quae sponte (al. pertulit ) pertulerit, ipsius Dei adfuisse gratiam verbis hujusmodi indicavit. Quoties in", "candidate_score": 0.668113, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_87_89", "bdc_text": "Luzern ) und erhielt 1522 eine Chorherrenpfründe in Beromünster . Wegen seiner evangelischen Haltung zog er 1524 nach Zürich , wo er bis 1529 den Seilerberuf ausübte. 1524 beteiligte er sich an dem Zug der Zürcher zur Unterstützung Waldshuts und 1525 an einem Feldzug Herzog Ulrichs von Württemberg . Collin erwarb das Zürcher Bürgerrecht , heiratete und wurde 1526 mit seinem Freund Ammann als Griechischlehrer an der Großmünsterschule angestellt. 1528-1531 erfüllte er zahlreiche kirchliche und diplomatische Missionen .", "psc_chunk_id": "022_Gennadius-Massiliensis_Vita-I-S.-Hieronymi_window_6", "psc_text": "Igitur Hieronymus Roma egressus, ad orientem tendens, profectus est ad Gregorium Nazianzenum Constantinopolitanae urbis Episcopum; ubi ita proficere studuit, ut mira scientia donaretur. Qui ut sanctarum Scripturarum studiis plene erudiretur, supplex docilisque discipulus hunc adiit praeceptorem, eumque Constantinopolitana urbe observabat. Hoc discipulatu Hieronymus peracto, in Syriam perrexit: et dum in possessione Evagrii presbyteri moraretur, Malchum Monachum et aliquando captivum reperit, percunctatusque eum, omnem ejus captivitatis accepit historiam, quam postea edidit scriptam et Romanis fidelibus misit, haec in ejus historiae prologo interserens. Scribere, inquit, disposui, si tamen Deus vitam dederit, et si vituperatores mei saltem fugientem me et clausum persequi desierint. Ad deserta deinde loca, ad quae olim ad agendam inibi poenitentiam properare cupierat, ita laetus accinctusque accessit, ut volasse eum magis quam remeasse crederes. Quomodo vero per quadriennium continuum Christi potius auxilio poenituerit, idem Hieronymus quae sponte (al. pertulit ) pertulerit, ipsius Dei adfuisse gratiam verbis hujusmodi indicavit. Quoties in", "candidate_score": 0.66202, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_70_72", "bdc_text": "LThK VII 716 ; Schl. 16212-16216 . 16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft .", "psc_chunk_id": "022_Gennadius-Massiliensis_Vita-I-S.-Hieronymi_window_0", "psc_text": "Vita I S. Hieronymi Hieronymus noster in oppido Stridonis, quod a Gothis nunc eversum, Dalmatiae quondam Pannoniaeque confinium fuit, patre Eusebio natus est. Vestem Christi puer Romae suscepit, ibique litteris Graecis ac Latinis a primaevo eruditus est. In arte quidem Grammatica Donatum habuit praeceptorem, in Rhetorica autem Victorinum oratorem. Postquam vero omnem mundanorum studiorum litteraturam adeptus est, probatissimorum quoque Monachorum habitum factumque imitatus est. Cupiditatem siquidem animae jugi sinceritate calcans voluptatemque corporis perenni frangens jejunio, plerosque virorum bonorum et religiosorum meliores fore suo docuit instituto. Quodam igitur tempore, dum ex more idem Hieronymus, divina ad legendum pandit volumina, et mortalem bibliothecae suae auctorem Tullium recordatur. Mox coelitus, ne tales quandoque revolveret libros, salutifero castigatus est verbere. Ita enim ipse de se ad Eustochium virginem scribens asserit: Cum ante annos plurimos domo, parentibus, sorore, cognatis, et (quod his difficilius est ) consuetudine lautioris cibi propter coelorum me regna castrassem, et Jerosolymam", "candidate_score": 0.660855, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_97_99", "bdc_text": "Bullinger lernte ihn vermutlich um 1524 in Zürich kennen und studierte 1527 bei ihm Griechisch ( HBD 11 , 12 ) . Collin war bei Bullingers letzter Begegnung mit Zwingli in Bremgarten anwesend ( HBRG III 49 ) . - Lit. :", "psc_chunk_id": "022_Gennadius-Massiliensis_Vita-I-S.-Hieronymi_window_6", "psc_text": "Igitur Hieronymus Roma egressus, ad orientem tendens, profectus est ad Gregorium Nazianzenum Constantinopolitanae urbis Episcopum; ubi ita proficere studuit, ut mira scientia donaretur. Qui ut sanctarum Scripturarum studiis plene erudiretur, supplex docilisque discipulus hunc adiit praeceptorem, eumque Constantinopolitana urbe observabat. Hoc discipulatu Hieronymus peracto, in Syriam perrexit: et dum in possessione Evagrii presbyteri moraretur, Malchum Monachum et aliquando captivum reperit, percunctatusque eum, omnem ejus captivitatis accepit historiam, quam postea edidit scriptam et Romanis fidelibus misit, haec in ejus historiae prologo interserens. Scribere, inquit, disposui, si tamen Deus vitam dederit, et si vituperatores mei saltem fugientem me et clausum persequi desierint. Ad deserta deinde loca, ad quae olim ad agendam inibi poenitentiam properare cupierat, ita laetus accinctusque accessit, ut volasse eum magis quam remeasse crederes. Quomodo vero per quadriennium continuum Christi potius auxilio poenituerit, idem Hieronymus quae sponte (al. pertulit ) pertulerit, ipsius Dei adfuisse gratiam verbis hujusmodi indicavit. Quoties in", "candidate_score": 0.660076, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_72", "bdc_text": "16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft .", "psc_chunk_id": "022_Gennadius-Massiliensis_Vita-I-S.-Hieronymi_window_16", "psc_text": "vitam. Et gratias Deo, quod de amaro semine litterarum, dulces fructus capio. Porro librum Job Hebraicis quidem litteris, sed Chaldaico quidem sermone conscriptum, cum Hieronymus verteret in Latinum, hunc qui subter adnexus est, habuit praeceptorem: Memini me, inquit, ob intelligentiam hujus voluminis, Liddeum quemdam praeceptorem, qui apud Hebraeos primus habebatur, non parvis redemisse nummis. Si ejus doctrina aliquid profecerim, nescio: hoc unum scio, non potuisse me nisi quod antea intellexeram, interpretari. Quo vero labore sudoreque Chaldaeam linguam didicerit, idem Hieronymus ita scribens, atque adfirmans dicit. Ego adolescentulus post Quintiliani et Tullii lectionem ac flores Rhetoricos, cum me in linguae hujus pistrinum reclusissem, et multo sudore multoque tempore coepissem anhelantia stridentiaque verba resonare, et quasi per cryptam ambulans, rarum desuper lumen aspicere, impegi novissime in Danielem, et tanto taedio affectus sum, ut desperatione subita omnem veterem laborem voluerim contemnere. Verum adhortante me viro Hebraeo, et illud mihi sua lingua crebrius ingerente,", "candidate_score": 0.65825, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_89_91", "bdc_text": "Collin erwarb das Zürcher Bürgerrecht , heiratete und wurde 1526 mit seinem Freund Ammann als Griechischlehrer an der Großmünsterschule angestellt. 1528-1531 erfüllte er zahlreiche kirchliche und diplomatische Missionen . In Begleitung Zwinglis nahm er an den Religionsgesprächen von Bern und Marburg teil . Als Vertrauensmann des Reformators wurde er nach 1531 der Vormund von Zwinglis Kindern .", "psc_chunk_id": "022_Gennadius-Massiliensis_Vita-I-S.-Hieronymi_window_6", "psc_text": "Igitur Hieronymus Roma egressus, ad orientem tendens, profectus est ad Gregorium Nazianzenum Constantinopolitanae urbis Episcopum; ubi ita proficere studuit, ut mira scientia donaretur. Qui ut sanctarum Scripturarum studiis plene erudiretur, supplex docilisque discipulus hunc adiit praeceptorem, eumque Constantinopolitana urbe observabat. Hoc discipulatu Hieronymus peracto, in Syriam perrexit: et dum in possessione Evagrii presbyteri moraretur, Malchum Monachum et aliquando captivum reperit, percunctatusque eum, omnem ejus captivitatis accepit historiam, quam postea edidit scriptam et Romanis fidelibus misit, haec in ejus historiae prologo interserens. Scribere, inquit, disposui, si tamen Deus vitam dederit, et si vituperatores mei saltem fugientem me et clausum persequi desierint. Ad deserta deinde loca, ad quae olim ad agendam inibi poenitentiam properare cupierat, ita laetus accinctusque accessit, ut volasse eum magis quam remeasse crederes. Quomodo vero per quadriennium continuum Christi potius auxilio poenituerit, idem Hieronymus quae sponte (al. pertulit ) pertulerit, ipsius Dei adfuisse gratiam verbis hujusmodi indicavit. Quoties in", "candidate_score": 0.658045, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_70_72", "bdc_text": "LThK VII 716 ; Schl. 16212-16216 . 16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft .", "psc_chunk_id": "022_Gennadius-Massiliensis_Vita-I-S.-Hieronymi_window_6", "psc_text": "Igitur Hieronymus Roma egressus, ad orientem tendens, profectus est ad Gregorium Nazianzenum Constantinopolitanae urbis Episcopum; ubi ita proficere studuit, ut mira scientia donaretur. Qui ut sanctarum Scripturarum studiis plene erudiretur, supplex docilisque discipulus hunc adiit praeceptorem, eumque Constantinopolitana urbe observabat. Hoc discipulatu Hieronymus peracto, in Syriam perrexit: et dum in possessione Evagrii presbyteri moraretur, Malchum Monachum et aliquando captivum reperit, percunctatusque eum, omnem ejus captivitatis accepit historiam, quam postea edidit scriptam et Romanis fidelibus misit, haec in ejus historiae prologo interserens. Scribere, inquit, disposui, si tamen Deus vitam dederit, et si vituperatores mei saltem fugientem me et clausum persequi desierint. Ad deserta deinde loca, ad quae olim ad agendam inibi poenitentiam properare cupierat, ita laetus accinctusque accessit, ut volasse eum magis quam remeasse crederes. Quomodo vero per quadriennium continuum Christi potius auxilio poenituerit, idem Hieronymus quae sponte (al. pertulit ) pertulerit, ipsius Dei adfuisse gratiam verbis hujusmodi indicavit. Quoties in", "candidate_score": 0.657907, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_61_63", "bdc_text": "das Basler Glaubensbekenntnis von 1534 , ferner die erste Biographie Zwinglis . Er besorgte die Herausgabe von Oekolampads Predigten und Vorlesungen sowie des Briefwechsels Oekolampads und Zwinglis . Bullinger lernte ihn vermutlich um 1523/24 in Zürich kennen .", "psc_chunk_id": "022_Gennadius-Massiliensis_Vita-I-S.-Hieronymi_window_6", "psc_text": "Igitur Hieronymus Roma egressus, ad orientem tendens, profectus est ad Gregorium Nazianzenum Constantinopolitanae urbis Episcopum; ubi ita proficere studuit, ut mira scientia donaretur. Qui ut sanctarum Scripturarum studiis plene erudiretur, supplex docilisque discipulus hunc adiit praeceptorem, eumque Constantinopolitana urbe observabat. Hoc discipulatu Hieronymus peracto, in Syriam perrexit: et dum in possessione Evagrii presbyteri moraretur, Malchum Monachum et aliquando captivum reperit, percunctatusque eum, omnem ejus captivitatis accepit historiam, quam postea edidit scriptam et Romanis fidelibus misit, haec in ejus historiae prologo interserens. Scribere, inquit, disposui, si tamen Deus vitam dederit, et si vituperatores mei saltem fugientem me et clausum persequi desierint. Ad deserta deinde loca, ad quae olim ad agendam inibi poenitentiam properare cupierat, ita laetus accinctusque accessit, ut volasse eum magis quam remeasse crederes. Quomodo vero per quadriennium continuum Christi potius auxilio poenituerit, idem Hieronymus quae sponte (al. pertulit ) pertulerit, ipsius Dei adfuisse gratiam verbis hujusmodi indicavit. Quoties in", "candidate_score": 0.656224, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_52_54", "bdc_text": "Theodor , dann zu St . Peter , 1516 Schulmeister am Großmünsterstift in Zürich. Hier bemühte er sich mit Erfolg um die Wahl Zwinglis . Seit 1519 Schulmeister in Luzern , dort wurde er 1522 wegen seiner reformatorischen Gesinnung ausgewiesen und kam als Nachfolger Leo Juds nach Einsiedeln. 1523 kehrte er wieder nach Zürich als Lehrer am Fraumünster zurück .", "psc_chunk_id": "022_Gennadius-Massiliensis_Vita-I-S.-Hieronymi_window_5", "psc_text": "carus acceptusque popularibus veneratur, omniumque judicio dignus esse summo sacerdotio decernitur, quidam ex Clericorum Monachorum ordinibus pro petulantia proque ingluvie discursantes, ad effugandum Urbe Hieronymum, qui utrorumque eorum vitia scribens deprehenderat, insidias paraverunt. Verum enim vero hunc ego felicem dixerim, hujus fugae eventum corrigentis, Christi judicio dispensatum, quem pravorum hominum persecutionibus paratum fore existimo: scilicet ut Romana Ecclesia, Petri instituta regimine, omniumque veteris Testamenti librorum edocta veritate, Christo Deo volente, et Hieronymi speciali studio desudante, Hebraicam quoque habeat veritatem; et Graecorum quorumdam levitas, quae sibi Romanos a se omnes Scripturas divinitus inspiratas accepisse plaudebat, eos habere quod non habet, recognoscat. Igitur Hieronymus Roma egressus, ad orientem tendens, profectus est ad Gregorium Nazianzenum Constantinopolitanae urbis Episcopum; ubi ita proficere studuit, ut mira scientia donaretur. Qui ut sanctarum Scripturarum studiis plene erudiretur, supplex docilisque discipulus hunc adiit praeceptorem, eumque Constantinopolitana urbe observabat. Hoc discipulatu Hieronymus peracto, in Syriam perrexit: et dum in", "candidate_score": 0.652618, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_81_83", "bdc_text": "Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus ) und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s.", "psc_chunk_id": "022_Gennadius-Massiliensis_Vita-I-S.-Hieronymi_window_0", "psc_text": "Vita I S. Hieronymi Hieronymus noster in oppido Stridonis, quod a Gothis nunc eversum, Dalmatiae quondam Pannoniaeque confinium fuit, patre Eusebio natus est. Vestem Christi puer Romae suscepit, ibique litteris Graecis ac Latinis a primaevo eruditus est. In arte quidem Grammatica Donatum habuit praeceptorem, in Rhetorica autem Victorinum oratorem. Postquam vero omnem mundanorum studiorum litteraturam adeptus est, probatissimorum quoque Monachorum habitum factumque imitatus est. Cupiditatem siquidem animae jugi sinceritate calcans voluptatemque corporis perenni frangens jejunio, plerosque virorum bonorum et religiosorum meliores fore suo docuit instituto. Quodam igitur tempore, dum ex more idem Hieronymus, divina ad legendum pandit volumina, et mortalem bibliothecae suae auctorem Tullium recordatur. Mox coelitus, ne tales quandoque revolveret libros, salutifero castigatus est verbere. Ita enim ipse de se ad Eustochium virginem scribens asserit: Cum ante annos plurimos domo, parentibus, sorore, cognatis, et (quod his difficilius est ) consuetudine lautioris cibi propter coelorum me regna castrassem, et Jerosolymam", "candidate_score": 0.652244, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_95_97", "bdc_text": "seine Autobiographie in : Misc. Tig. I /11-29 . Bullinger lernte ihn vermutlich um 1524 in Zürich kennen und studierte 1527 bei ihm Griechisch ( HBD 11 , 12 ) .", "psc_chunk_id": "022_Gennadius-Massiliensis_Vita-I-S.-Hieronymi_window_6", "psc_text": "Igitur Hieronymus Roma egressus, ad orientem tendens, profectus est ad Gregorium Nazianzenum Constantinopolitanae urbis Episcopum; ubi ita proficere studuit, ut mira scientia donaretur. Qui ut sanctarum Scripturarum studiis plene erudiretur, supplex docilisque discipulus hunc adiit praeceptorem, eumque Constantinopolitana urbe observabat. Hoc discipulatu Hieronymus peracto, in Syriam perrexit: et dum in possessione Evagrii presbyteri moraretur, Malchum Monachum et aliquando captivum reperit, percunctatusque eum, omnem ejus captivitatis accepit historiam, quam postea edidit scriptam et Romanis fidelibus misit, haec in ejus historiae prologo interserens. Scribere, inquit, disposui, si tamen Deus vitam dederit, et si vituperatores mei saltem fugientem me et clausum persequi desierint. Ad deserta deinde loca, ad quae olim ad agendam inibi poenitentiam properare cupierat, ita laetus accinctusque accessit, ut volasse eum magis quam remeasse crederes. Quomodo vero per quadriennium continuum Christi potius auxilio poenituerit, idem Hieronymus quae sponte (al. pertulit ) pertulerit, ipsius Dei adfuisse gratiam verbis hujusmodi indicavit. Quoties in", "candidate_score": 0.651357, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_95_97", "bdc_text": "seine Autobiographie in : Misc. Tig. I /11-29 . Bullinger lernte ihn vermutlich um 1524 in Zürich kennen und studierte 1527 bei ihm Griechisch ( HBD 11 , 12 ) .", "psc_chunk_id": "022_Gennadius-Massiliensis_Vita-I-S.-Hieronymi_window_0", "psc_text": "Vita I S. Hieronymi Hieronymus noster in oppido Stridonis, quod a Gothis nunc eversum, Dalmatiae quondam Pannoniaeque confinium fuit, patre Eusebio natus est. Vestem Christi puer Romae suscepit, ibique litteris Graecis ac Latinis a primaevo eruditus est. In arte quidem Grammatica Donatum habuit praeceptorem, in Rhetorica autem Victorinum oratorem. Postquam vero omnem mundanorum studiorum litteraturam adeptus est, probatissimorum quoque Monachorum habitum factumque imitatus est. Cupiditatem siquidem animae jugi sinceritate calcans voluptatemque corporis perenni frangens jejunio, plerosque virorum bonorum et religiosorum meliores fore suo docuit instituto. Quodam igitur tempore, dum ex more idem Hieronymus, divina ad legendum pandit volumina, et mortalem bibliothecae suae auctorem Tullium recordatur. Mox coelitus, ne tales quandoque revolveret libros, salutifero castigatus est verbere. Ita enim ipse de se ad Eustochium virginem scribens asserit: Cum ante annos plurimos domo, parentibus, sorore, cognatis, et (quod his difficilius est ) consuetudine lautioris cibi propter coelorum me regna castrassem, et Jerosolymam", "candidate_score": 0.649601, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_70_72", "bdc_text": "LThK VII 716 ; Schl. 16212-16216 . 16560 . 55186 . 57192-57196. , Pellicanum , Myconium , Binderum Georg Binder , gest. 1545 , aus Zürich , studierte 1513-1519 bei Vadian in Wien , zuletzt als Baccalaureus , und brachte als einer der ersten Lutherschriften in die Eidgenossenschaft .", "psc_chunk_id": "022_Gennadius-Massiliensis_Vita-I-S.-Hieronymi_window_16", "psc_text": "vitam. Et gratias Deo, quod de amaro semine litterarum, dulces fructus capio. Porro librum Job Hebraicis quidem litteris, sed Chaldaico quidem sermone conscriptum, cum Hieronymus verteret in Latinum, hunc qui subter adnexus est, habuit praeceptorem: Memini me, inquit, ob intelligentiam hujus voluminis, Liddeum quemdam praeceptorem, qui apud Hebraeos primus habebatur, non parvis redemisse nummis. Si ejus doctrina aliquid profecerim, nescio: hoc unum scio, non potuisse me nisi quod antea intellexeram, interpretari. Quo vero labore sudoreque Chaldaeam linguam didicerit, idem Hieronymus ita scribens, atque adfirmans dicit. Ego adolescentulus post Quintiliani et Tullii lectionem ac flores Rhetoricos, cum me in linguae hujus pistrinum reclusissem, et multo sudore multoque tempore coepissem anhelantia stridentiaque verba resonare, et quasi per cryptam ambulans, rarum desuper lumen aspicere, impegi novissime in Danielem, et tanto taedio affectus sum, ut desperatione subita omnem veterem laborem voluerim contemnere. Verum adhortante me viro Hebraeo, et illud mihi sua lingua crebrius ingerente,", "candidate_score": 0.647507, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_62_64", "bdc_text": "Er besorgte die Herausgabe von Oekolampads Predigten und Vorlesungen sowie des Briefwechsels Oekolampads und Zwinglis . Bullinger lernte ihn vermutlich um 1523/24 in Zürich kennen . Die reiche Korrespondenz nach 1531 zeugt von Freundschaft und Zusammenarbeit , die freilich 1549-1551 etwas getrübt wurde , weil die Basler zu den Verhandlungen um den Consensus Tigurinus nicht beigezogen wurden. - Lit. :", "psc_chunk_id": "022_Gennadius-Massiliensis_Vita-I-S.-Hieronymi_window_6", "psc_text": "Igitur Hieronymus Roma egressus, ad orientem tendens, profectus est ad Gregorium Nazianzenum Constantinopolitanae urbis Episcopum; ubi ita proficere studuit, ut mira scientia donaretur. Qui ut sanctarum Scripturarum studiis plene erudiretur, supplex docilisque discipulus hunc adiit praeceptorem, eumque Constantinopolitana urbe observabat. Hoc discipulatu Hieronymus peracto, in Syriam perrexit: et dum in possessione Evagrii presbyteri moraretur, Malchum Monachum et aliquando captivum reperit, percunctatusque eum, omnem ejus captivitatis accepit historiam, quam postea edidit scriptam et Romanis fidelibus misit, haec in ejus historiae prologo interserens. Scribere, inquit, disposui, si tamen Deus vitam dederit, et si vituperatores mei saltem fugientem me et clausum persequi desierint. Ad deserta deinde loca, ad quae olim ad agendam inibi poenitentiam properare cupierat, ita laetus accinctusque accessit, ut volasse eum magis quam remeasse crederes. Quomodo vero per quadriennium continuum Christi potius auxilio poenituerit, idem Hieronymus quae sponte (al. pertulit ) pertulerit, ipsius Dei adfuisse gratiam verbis hujusmodi indicavit. Quoties in", "candidate_score": 0.646796, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_95_97", "bdc_text": "seine Autobiographie in : Misc. Tig. I /11-29 . Bullinger lernte ihn vermutlich um 1524 in Zürich kennen und studierte 1527 bei ihm Griechisch ( HBD 11 , 12 ) .", "psc_chunk_id": "022_Gennadius-Massiliensis_Vita-I-S.-Hieronymi_window_17", "psc_text": "pistrinum reclusissem, et multo sudore multoque tempore coepissem anhelantia stridentiaque verba resonare, et quasi per cryptam ambulans, rarum desuper lumen aspicere, impegi novissime in Danielem, et tanto taedio affectus sum, ut desperatione subita omnem veterem laborem voluerim contemnere. Verum adhortante me viro Hebraeo, et illud mihi sua lingua crebrius ingerente, labor omnia vincit improbus, qui mihi videbar sciolus inter eos, coepi rursus discipulus esse Chaldaicus. Et ut verius fatear, usque in praesentem diem magis possum sermonem Chaldaicum legere et intelligere, quam sonare. Christi itaque gratia Hieronymus fidem adeptus, litterisque Graecis ac Latinis atque Hebraicis doctus, cuncta Hebraeorum volumina, quae in Canone continentur, ex veteri Testamento, vera Editione in linguam Latinam vertit, eaque omnia commentatus est. Danielem quoque Chaldaico sermone locutum Romano stylo descripsit. Psalterium videlicet quod a Soffronio postulatus Hieronymus ex Hebraeo Canone Latina modulatione canendum, verbum ad verbum exposuit, eumque breviter disseruit et enchiridionem appellavit. Duos libros Salomonis explanavit:", "candidate_score": 0.645008, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_81_83", "bdc_text": "Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus ) und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s.", "psc_chunk_id": "022_Gennadius-Massiliensis_Vita-I-S.-Hieronymi_window_6", "psc_text": "Igitur Hieronymus Roma egressus, ad orientem tendens, profectus est ad Gregorium Nazianzenum Constantinopolitanae urbis Episcopum; ubi ita proficere studuit, ut mira scientia donaretur. Qui ut sanctarum Scripturarum studiis plene erudiretur, supplex docilisque discipulus hunc adiit praeceptorem, eumque Constantinopolitana urbe observabat. Hoc discipulatu Hieronymus peracto, in Syriam perrexit: et dum in possessione Evagrii presbyteri moraretur, Malchum Monachum et aliquando captivum reperit, percunctatusque eum, omnem ejus captivitatis accepit historiam, quam postea edidit scriptam et Romanis fidelibus misit, haec in ejus historiae prologo interserens. Scribere, inquit, disposui, si tamen Deus vitam dederit, et si vituperatores mei saltem fugientem me et clausum persequi desierint. Ad deserta deinde loca, ad quae olim ad agendam inibi poenitentiam properare cupierat, ita laetus accinctusque accessit, ut volasse eum magis quam remeasse crederes. Quomodo vero per quadriennium continuum Christi potius auxilio poenituerit, idem Hieronymus quae sponte (al. pertulit ) pertulerit, ipsius Dei adfuisse gratiam verbis hujusmodi indicavit. Quoties in", "candidate_score": 0.643414, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_89", "bdc_text": "Collin erwarb das Zürcher Bürgerrecht , heiratete und wurde 1526 mit seinem Freund Ammann als Griechischlehrer an der Großmünsterschule angestellt. 1528-1531 erfüllte er zahlreiche kirchliche und diplomatische Missionen .", "psc_chunk_id": "022_Gennadius-Massiliensis_Vita-I-S.-Hieronymi_window_6", "psc_text": "Igitur Hieronymus Roma egressus, ad orientem tendens, profectus est ad Gregorium Nazianzenum Constantinopolitanae urbis Episcopum; ubi ita proficere studuit, ut mira scientia donaretur. Qui ut sanctarum Scripturarum studiis plene erudiretur, supplex docilisque discipulus hunc adiit praeceptorem, eumque Constantinopolitana urbe observabat. Hoc discipulatu Hieronymus peracto, in Syriam perrexit: et dum in possessione Evagrii presbyteri moraretur, Malchum Monachum et aliquando captivum reperit, percunctatusque eum, omnem ejus captivitatis accepit historiam, quam postea edidit scriptam et Romanis fidelibus misit, haec in ejus historiae prologo interserens. Scribere, inquit, disposui, si tamen Deus vitam dederit, et si vituperatores mei saltem fugientem me et clausum persequi desierint. Ad deserta deinde loca, ad quae olim ad agendam inibi poenitentiam properare cupierat, ita laetus accinctusque accessit, ut volasse eum magis quam remeasse crederes. Quomodo vero per quadriennium continuum Christi potius auxilio poenituerit, idem Hieronymus quae sponte (al. pertulit ) pertulerit, ipsius Dei adfuisse gratiam verbis hujusmodi indicavit. Quoties in", "candidate_score": 0.642637, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_73_75", "bdc_text": "In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation und übersetzte Zwinglis «Subsidium sive coronis de eucharistia» , 1525 ( Z IV 456f) . Binder machte sich als Lehrer und Schuldramatiker vielfach verdient .", "psc_chunk_id": "022_Gennadius-Massiliensis_Vita-I-S.-Hieronymi_window_6", "psc_text": "Igitur Hieronymus Roma egressus, ad orientem tendens, profectus est ad Gregorium Nazianzenum Constantinopolitanae urbis Episcopum; ubi ita proficere studuit, ut mira scientia donaretur. Qui ut sanctarum Scripturarum studiis plene erudiretur, supplex docilisque discipulus hunc adiit praeceptorem, eumque Constantinopolitana urbe observabat. Hoc discipulatu Hieronymus peracto, in Syriam perrexit: et dum in possessione Evagrii presbyteri moraretur, Malchum Monachum et aliquando captivum reperit, percunctatusque eum, omnem ejus captivitatis accepit historiam, quam postea edidit scriptam et Romanis fidelibus misit, haec in ejus historiae prologo interserens. Scribere, inquit, disposui, si tamen Deus vitam dederit, et si vituperatores mei saltem fugientem me et clausum persequi desierint. Ad deserta deinde loca, ad quae olim ad agendam inibi poenitentiam properare cupierat, ita laetus accinctusque accessit, ut volasse eum magis quam remeasse crederes. Quomodo vero per quadriennium continuum Christi potius auxilio poenituerit, idem Hieronymus quae sponte (al. pertulit ) pertulerit, ipsius Dei adfuisse gratiam verbis hujusmodi indicavit. Quoties in", "candidate_score": 0.642304, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_83", "bdc_text": "und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s.", "psc_chunk_id": "022_Gennadius-Massiliensis_Vita-I-S.-Hieronymi_window_6", "psc_text": "Igitur Hieronymus Roma egressus, ad orientem tendens, profectus est ad Gregorium Nazianzenum Constantinopolitanae urbis Episcopum; ubi ita proficere studuit, ut mira scientia donaretur. Qui ut sanctarum Scripturarum studiis plene erudiretur, supplex docilisque discipulus hunc adiit praeceptorem, eumque Constantinopolitana urbe observabat. Hoc discipulatu Hieronymus peracto, in Syriam perrexit: et dum in possessione Evagrii presbyteri moraretur, Malchum Monachum et aliquando captivum reperit, percunctatusque eum, omnem ejus captivitatis accepit historiam, quam postea edidit scriptam et Romanis fidelibus misit, haec in ejus historiae prologo interserens. Scribere, inquit, disposui, si tamen Deus vitam dederit, et si vituperatores mei saltem fugientem me et clausum persequi desierint. Ad deserta deinde loca, ad quae olim ad agendam inibi poenitentiam properare cupierat, ita laetus accinctusque accessit, ut volasse eum magis quam remeasse crederes. Quomodo vero per quadriennium continuum Christi potius auxilio poenituerit, idem Hieronymus quae sponte (al. pertulit ) pertulerit, ipsius Dei adfuisse gratiam verbis hujusmodi indicavit. Quoties in", "candidate_score": 0.638167, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_81", "bdc_text": "Luzern) , erhielt seine Ausbildung in der Stiftsschule Beromünster , in Luzern bei Johannes Zimmermann ( Xylotectus )", "psc_chunk_id": "022_Gennadius-Massiliensis_Vita-I-S.-Hieronymi_window_0", "psc_text": "Vita I S. Hieronymi Hieronymus noster in oppido Stridonis, quod a Gothis nunc eversum, Dalmatiae quondam Pannoniaeque confinium fuit, patre Eusebio natus est. Vestem Christi puer Romae suscepit, ibique litteris Graecis ac Latinis a primaevo eruditus est. In arte quidem Grammatica Donatum habuit praeceptorem, in Rhetorica autem Victorinum oratorem. Postquam vero omnem mundanorum studiorum litteraturam adeptus est, probatissimorum quoque Monachorum habitum factumque imitatus est. Cupiditatem siquidem animae jugi sinceritate calcans voluptatemque corporis perenni frangens jejunio, plerosque virorum bonorum et religiosorum meliores fore suo docuit instituto. Quodam igitur tempore, dum ex more idem Hieronymus, divina ad legendum pandit volumina, et mortalem bibliothecae suae auctorem Tullium recordatur. Mox coelitus, ne tales quandoque revolveret libros, salutifero castigatus est verbere. Ita enim ipse de se ad Eustochium virginem scribens asserit: Cum ante annos plurimos domo, parentibus, sorore, cognatis, et (quod his difficilius est ) consuetudine lautioris cibi propter coelorum me regna castrassem, et Jerosolymam", "candidate_score": 0.636665, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_82_84", "bdc_text": "und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k und lernte in Zürich Zwingli kennen. 1519-1521 studierte er mit Johann Jakob Ammann ( s. unten Anm. 18 ) in Mailand ;", "psc_chunk_id": "022_Gennadius-Massiliensis_Vita-I-S.-Hieronymi_window_6", "psc_text": "Igitur Hieronymus Roma egressus, ad orientem tendens, profectus est ad Gregorium Nazianzenum Constantinopolitanae urbis Episcopum; ubi ita proficere studuit, ut mira scientia donaretur. Qui ut sanctarum Scripturarum studiis plene erudiretur, supplex docilisque discipulus hunc adiit praeceptorem, eumque Constantinopolitana urbe observabat. Hoc discipulatu Hieronymus peracto, in Syriam perrexit: et dum in possessione Evagrii presbyteri moraretur, Malchum Monachum et aliquando captivum reperit, percunctatusque eum, omnem ejus captivitatis accepit historiam, quam postea edidit scriptam et Romanis fidelibus misit, haec in ejus historiae prologo interserens. Scribere, inquit, disposui, si tamen Deus vitam dederit, et si vituperatores mei saltem fugientem me et clausum persequi desierint. Ad deserta deinde loca, ad quae olim ad agendam inibi poenitentiam properare cupierat, ita laetus accinctusque accessit, ut volasse eum magis quam remeasse crederes. Quomodo vero per quadriennium continuum Christi potius auxilio poenituerit, idem Hieronymus quae sponte (al. pertulit ) pertulerit, ipsius Dei adfuisse gratiam verbis hujusmodi indicavit. Quoties in", "candidate_score": 0.630216, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_75_77", "bdc_text": "Binder machte sich als Lehrer und Schuldramatiker vielfach verdient . Bullinger muß ihn bereits 1523/24 in Zürich kennengelernt haben. - Lit. : Z VIII 372 , Anm. 12 ;", "psc_chunk_id": "022_Gennadius-Massiliensis_Vita-I-S.-Hieronymi_window_6", "psc_text": "Igitur Hieronymus Roma egressus, ad orientem tendens, profectus est ad Gregorium Nazianzenum Constantinopolitanae urbis Episcopum; ubi ita proficere studuit, ut mira scientia donaretur. Qui ut sanctarum Scripturarum studiis plene erudiretur, supplex docilisque discipulus hunc adiit praeceptorem, eumque Constantinopolitana urbe observabat. Hoc discipulatu Hieronymus peracto, in Syriam perrexit: et dum in possessione Evagrii presbyteri moraretur, Malchum Monachum et aliquando captivum reperit, percunctatusque eum, omnem ejus captivitatis accepit historiam, quam postea edidit scriptam et Romanis fidelibus misit, haec in ejus historiae prologo interserens. Scribere, inquit, disposui, si tamen Deus vitam dederit, et si vituperatores mei saltem fugientem me et clausum persequi desierint. Ad deserta deinde loca, ad quae olim ad agendam inibi poenitentiam properare cupierat, ita laetus accinctusque accessit, ut volasse eum magis quam remeasse crederes. Quomodo vero per quadriennium continuum Christi potius auxilio poenituerit, idem Hieronymus quae sponte (al. pertulit ) pertulerit, ipsius Dei adfuisse gratiam verbis hujusmodi indicavit. Quoties in", "candidate_score": 0.627157, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_75_77", "bdc_text": "Binder machte sich als Lehrer und Schuldramatiker vielfach verdient . Bullinger muß ihn bereits 1523/24 in Zürich kennengelernt haben. - Lit. : Z VIII 372 , Anm. 12 ;", "psc_chunk_id": "022_Gennadius-Massiliensis_Vita-I-S.-Hieronymi_window_0", "psc_text": "Vita I S. Hieronymi Hieronymus noster in oppido Stridonis, quod a Gothis nunc eversum, Dalmatiae quondam Pannoniaeque confinium fuit, patre Eusebio natus est. Vestem Christi puer Romae suscepit, ibique litteris Graecis ac Latinis a primaevo eruditus est. In arte quidem Grammatica Donatum habuit praeceptorem, in Rhetorica autem Victorinum oratorem. Postquam vero omnem mundanorum studiorum litteraturam adeptus est, probatissimorum quoque Monachorum habitum factumque imitatus est. Cupiditatem siquidem animae jugi sinceritate calcans voluptatemque corporis perenni frangens jejunio, plerosque virorum bonorum et religiosorum meliores fore suo docuit instituto. Quodam igitur tempore, dum ex more idem Hieronymus, divina ad legendum pandit volumina, et mortalem bibliothecae suae auctorem Tullium recordatur. Mox coelitus, ne tales quandoque revolveret libros, salutifero castigatus est verbere. Ita enim ipse de se ad Eustochium virginem scribens asserit: Cum ante annos plurimos domo, parentibus, sorore, cognatis, et (quod his difficilius est ) consuetudine lautioris cibi propter coelorum me regna castrassem, et Jerosolymam", "candidate_score": 0.626279, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_82", "bdc_text": "und in Basel bei Heinrich Glarean. 1517 bezog er die Universität Wien , wurde Vadians Schüler , kehrte 1519 in die Schweiz zurüc k", "psc_chunk_id": "022_Gennadius-Massiliensis_Vita-I-S.-Hieronymi_window_6", "psc_text": "Igitur Hieronymus Roma egressus, ad orientem tendens, profectus est ad Gregorium Nazianzenum Constantinopolitanae urbis Episcopum; ubi ita proficere studuit, ut mira scientia donaretur. Qui ut sanctarum Scripturarum studiis plene erudiretur, supplex docilisque discipulus hunc adiit praeceptorem, eumque Constantinopolitana urbe observabat. Hoc discipulatu Hieronymus peracto, in Syriam perrexit: et dum in possessione Evagrii presbyteri moraretur, Malchum Monachum et aliquando captivum reperit, percunctatusque eum, omnem ejus captivitatis accepit historiam, quam postea edidit scriptam et Romanis fidelibus misit, haec in ejus historiae prologo interserens. Scribere, inquit, disposui, si tamen Deus vitam dederit, et si vituperatores mei saltem fugientem me et clausum persequi desierint. Ad deserta deinde loca, ad quae olim ad agendam inibi poenitentiam properare cupierat, ita laetus accinctusque accessit, ut volasse eum magis quam remeasse crederes. Quomodo vero per quadriennium continuum Christi potius auxilio poenituerit, idem Hieronymus quae sponte (al. pertulit ) pertulerit, ipsius Dei adfuisse gratiam verbis hujusmodi indicavit. Quoties in", "candidate_score": 0.615316, "ce_score": null } ] }, { "rank": 19, "cf_id": "cf025", "work_id": "075_Gregorius-I_Moralia", "max_score": 0.6816, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10073_sent_42_44", "bdc_text": "deplorandi , qui sua perfidia eos in tantum periculum coniecerunt . Tametsi enim sursum ac deorsum externa illa nostrae religionis misceantur , tamen ex Christi ore scio neminem posse ullam oviculam ipsi eripere [ Joh 10 , 28 ] . Utinam tanti facinoris authores commissa sua agnoscant ac in viam redeant ;", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_903", "psc_text": "autem contrahet os suum. 37. Judaei a contumeliis in Christum cessabunt. --Os enim suum nunc adhuc iniquitas dilatat, quia humani generis Redemptorem lingua infidelium contumeliis lacessere nequaquam cessat. Sed tunc os contrahet, cum hoc quod non vult per 198 studium, per supplicium claudet. Quod tamen bene accipi etiam de conversis persecutoribus potest. Salvato enim paupere, dum egenus ad spem redit, contracto ore iniquitas obmutescit, quia resurrectionis ejus clarescente miraculo, dum copiosa multitudo infidelium credit, a Redemptoris sui injuriis contumeliisque cessavit. Os enim suum, quod Deum deridendo aperuit, jam formidando contraxit. [ Vet. XVI. ] SENSUS MORALIS.--38. Invidorum tenebrae et anxia malitia. --Libet haec moraliter, postposita Judaeorum significatione, transcurrere, atque a pravis generaliter quomodo agantur indagare. Iniquorum quippe hominum mentes cum quaedam a proximis bene gesta conspiciunt, in extenso livoris sui equuleo torquentur, et gravem malitiae suae poenam sustinent, cum bona in aliis tabescentes vident. Recte itaque dicitur: Per diem incurrent", "candidate_score": 0.6816, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_43_45", "bdc_text": "Tametsi enim sursum ac deorsum externa illa nostrae religionis misceantur , tamen ex Christi ore scio neminem posse ullam oviculam ipsi eripere [ Joh 10 , 28 ] . Utinam tanti facinoris authores commissa sua agnoscant ac in viam redeant ; nisi enim hoc fiat , gravissimas deo , omnium scelerum ultori , poenas dabunt .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1728", "psc_text": "recte subjungitur: Et revelat profunda de tenebris. 28. Deus in occultis suis judiciis omnia videt nec videtur. --Profunda enim de tenebris Dominus revelat quando apertam sententiam ex occultis suis consiliis indicat, ut de unoquoque quae sentiat ostendat. Quia enim videt nunc Creator omnia, et ipse in consiliis non videtur, recte de illo per Psalmistam dicitur: Posuit tenebras latibulum suum (Psal. XVII, 12) . Sed quasi de istis tenebris ad lumen exit, quando quid de uniuscujusque actibus sentiat ostendit. Et quia cum is qui peccatorum suorum pondere premebatur ad rectitudinis statum ducitur, prius ipsam mortem conspicit, in qua et deficere consueverat, et hanc considerare nesciebat, recte additur: Et producit in lucem umbram mortis. Umbra enim mortis est prava operatio, quae de imitatione antiqui hostis, quasi de corporis lineamentis exprimitur. De quo etiam sub cujusdam significatione dicitur: Et nomen illi mors (Apoc. VI, 8) . Et plerumque ejus maligna cogitatio mentes hominum", "candidate_score": 0.671302, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_42_44", "bdc_text": "deplorandi , qui sua perfidia eos in tantum periculum coniecerunt . Tametsi enim sursum ac deorsum externa illa nostrae religionis misceantur , tamen ex Christi ore scio neminem posse ullam oviculam ipsi eripere [ Joh 10 , 28 ] . Utinam tanti facinoris authores commissa sua agnoscant ac in viam redeant ;", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1731", "psc_text": "25.-- Qui immutat cor principum populi terrae, et decipit eos, ut frustra incedant per invium. Palpabunt quasi in tenebris, et non in luce, et errare eos faciet quasi ebrios. 30. Judaeorum obcaecatio erga Christum humana quidem patientem, sed divina ostendentem. --Cor enim principum terrae immutatum est cum in Judaea summi sacerdotes et seniores populi illi conabantur suo consilio obsistere quem prius venturum esse praedicabant. Cumque ejus nomen persequendo molirentur exstinguere, decepti sua malitia, incedere per invium frustra conabantur, quia crudelitati eorum patere via non poterat contra auctorem omnium, miracula cernebant, virtute terrebantur; sed, credere renuentes, adhuc signa quaerebant, cum dicerent: Quod ergo 378 tu facis signum, ut videamus et credamus tibi? quid operaris (Joan. VI, 30) ? Bene itaque dicitur: Palpabunt quasi in tenebris, et non in luce. Qui enim inter tot aperta miracula trepidat, quasi in tenebris palpat, quia quod tangit non videt. Omnis vero qui errat, nunc huc,", "candidate_score": 0.665503, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_42_44", "bdc_text": "deplorandi , qui sua perfidia eos in tantum periculum coniecerunt . Tametsi enim sursum ac deorsum externa illa nostrae religionis misceantur , tamen ex Christi ore scio neminem posse ullam oviculam ipsi eripere [ Joh 10 , 28 ] . Utinam tanti facinoris authores commissa sua agnoscant ac in viam redeant ;", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1775", "psc_text": "intueri necesse est quanta peregrinationis nostrae poena nos perculit, qui in eam caecitatem venimus, ut nos ipsos ignoremus. Perpetramus mala, nec tamen haec celerius deprehendimus vel perpetrata. Exclusa quippe mens a luce veritatis nil in se nisi tenebras invenit, et plerumque in peccati foveam pedem porrigit, et nescit. 387 Quod nimirum de sola exsilii sui caecitate patitur, quia, ab illuminatione Domini repulsa, et semetipsam videre perdidit, quae auctoris sui faciem non amavit. Unde et subditur: CAPUT XLIII. VERS. 24.-- Cur faciem tuam abscondis, et arbitraris me inimicum tuum? 59. Ex poenali timore ad amorem est redeundum. --Humanum genus contemplationem lucis intimae habuit in paradiso; sed sibimetipsi placens, quo a se recessit, lumen conditoris perdidit, ejusque faciem; ad ligna paradisi fugit, quia post culpam videre metuebat quem amare consueverat. Sed ecce post culpam venit in poenam, ex poena autem ad amorem redit, quia quis fuerit culpae fructus invenit; atque illam faciem", "candidate_score": 0.6641, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_39_41", "bdc_text": "E diverso non possum non reliquorum fratrum , qui isthic manserunt , vicem dolere , quod velint-nolint papisticam abominationem recipere coganturSiehe Bucher , aaO. . Imo vero multo magis hiaus ii korrigiert . mihi videnturnach videntur gestrichen magis .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1933", "psc_text": "Sed si ad sanctae Ecclesiae typum trahatur, haec et cum loquitur, dolor minime quiescit, quando locutione sua perversos minime corrigi conspicit. Et cum tacet, dolor minime recedit, quia etsi aversata conticuerit, hoc ipsum amplius quod tacet gemit, quia se tacente perversorum culpas excrescere conspicit. Sequitur: CAPUT VII. [ Rec. IV ]. VERS. 8.-- Nunc autem oppressit me dolor meus, et in nihilum redacti sunt omnes artus mei. 9. Dolor Ecclesiae dum ad malorum exempla infirmos pertrahi conspicit. --Dolore suo sancta Ecclesia premitur quando in malitia sua crescere perversos intuetur. Et quia dum pravi crescunt etiam infirmi qui in ea sunt ad sequenda studia pravitatis irritantur, recte additur: Et in nihilum redacti sunt omnes artus mei. Sicut enim per ossa fortes, sic per artus infirmi quique designari solent. Membra ergo Ecclesiae ad nihilum rediguntur quando ex imitatione pravorum in hoc mundo crescentium infirmi quique deterius infirmantur. Videntes etenim felicitatem malorum, saepe", "candidate_score": 0.650392, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_162_164", "bdc_text": "Dezember 1531 nicht gestellt . et officiis servilibus dominis suis nobilibus praestandis Auch diese radikale Forderung wurde offenbar fallengelassen. , tertio ut forum illud iudiciale , quo matrimonii causae discutiuntur , abrogeturDas Chorgericht wurde am 29 . Mai 1528 ins Leben gerufen und eine Ordnung des «Chor- und Ehegerichts »", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_2081", "psc_text": "quid nobis profuturum esse valeat sciens, dissimulat exaudire dolentium vocem, ut augeat utilitatem, ut purgetur vita per poenam, et quietis tranquillitas, quae hic inveniri non valet, alibi quaeratur. Sed hanc dispensationis gratiam nonnulli etiam fidelium ignorant. Ex quorum etiam persona nunc dicitur: Ecce clamabo vim patiens, et nemo exaudiet; vociferabor, et non est qui judicet. Non est enim qui judicet dicitur quando judicare dissumulat ipse qui est, quia causam nostram contra adversarium, praeter eum, qui judicet non est. Nec tamen hoc sine judicio est, quod judicium differtur, quia cum haec beatus Job diceret, et sancti viri merita, et adversarii poena crescebat. Hoc ipsum ergo judicium differre judicis est. Sed aliud est quod juste intrinsecus disponit Deus, aliud quod foris flagellis attritus expetit animus. Unde adhuc de ipsa verberum depressione subjungit: CAPUT XXXIV [ Rec. XV ]. VERS. 8.-- Semitam meam circumsepsit, et transire non possum, et in calle meo tenebras", "candidate_score": 0.649098, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_73_75", "bdc_text": "In der zweiten Hälfte 1519 wurde er an Stelle von Myconius Schulmeister am Großmünsterstift. Persönlich Zwingli treu ergeben , zog man ihn 1522 im Fastenhandel auch zur Rechenschaft ( AZürcherRef 233 ) , er unterstützte Ludwig Hätzer bei der Bearbeitung der Akten zur Zweiten Zürcher Disputation und übersetzte Zwinglis «Subsidium sive coronis de eucharistia» , 1525 ( Z IV 456f) . Binder machte sich als Lehrer und Schuldramatiker vielfach verdient .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_62", "psc_text": "damna rerum, post funera pignorum, post cruciatus vulnerum, post certamina pugnasque verborum, duplici remuneratione sublevatur; quia nimirum sancta Ecclesia, adhuc etiam in hac vita posita, pro laboribus quos sustinet, duplicia munera recipit; cum susceptis plene gentibus, in fine mundi Judaeorum etiam ad se corda convertit. Hinc enim scriptum est: Donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret (Rom. XI, 25) . Duplicia et postmodum recipiet: quia finito labore praesentis temporis, non solum ad animarum gaudium, sed etiam ad beatitudinem corporum ascendit. Unde bene per prophetam dicitur: In terra sua duplicia possidebunt (Isai. LXI, 7) . Sancti quippe in terra viventium duplicia possident, quia nimirum beatitudine mentis simul et corporis gaudent. Unde Joannes in Apocalypsi, quia ante resurrectionem corporum clamantes sanctorum animas vidit, accepisse eas stolas singulas aspexit, dicens: Et datae sunt illis singulae stolae albae, et dictum est illis, ut requiescerent tempus 17 adhuc modicum, donec impleretur numerus", "candidate_score": 0.647384, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_38_40", "bdc_text": "exoptatissima praeda elapsi sitis . E diverso non possum non reliquorum fratrum , qui isthic manserunt , vicem dolere , quod velint-nolint papisticam abominationem recipere coganturSiehe Bucher , aaO. . Imo vero multo magis hiaus ii korrigiert .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1920", "psc_text": "expositio moralis et typica continetur. CAPUT PRIMUM. 417 1. Sancti quos admonendo corrigere non possunt, patiendo tolerant. --Esse hoc perversorum proprium solet, quod sua mala per convicium bonis ingerant, priusquam de eis ipsi veraciter accusentur; et dum metuunt increpari de his quae faciunt, adversantes suis pravitatibus justos haec facere testantur. Sancti autem viri patienter audiunt etiam quae se nunquam fecisse meminerunt, quamvis ea mala quae sibi ingeri conspiciunt ab ipsis suis criminatoribus noverint perpetrata; et cum eos praedicando corrigere non possunt, patiendo tolerant, quatenus si fructum conversionis eorum non valent, ex ipsis tamen praemium longanimitatis acquirant. Unde et sancta Ecclesia David prophetae vocibus dicit: Supra dorsum meum fabricaverunt peccatores (Psal. CXXVIII, 3) , quia videlicet dum haereticos vel quoslibet reprobos, quos corrigere non valet, tolerat, facta peccantium supra dorsum portat. Beatus itaque Job videns Eliphaz amicum suum multa contra se de hypocrisi conquerentem, qui ex consolationis verbis ad amaritudinem increpationis", "candidate_score": 0.647183, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_167_169", "bdc_text": "Köhler , Ehegericht I 319 f. Das Gericht setzte sich aus folgenden Mitgliedern zusammen : In der Stadt zwei Prediger , zwei Vertreter des Kleinen und vier ( ursprünglich zwei ) des Großen Rates ; auf der Landschaft in jeder Kirchgemeinde zwei vom Landvogt ernannte Gemeindeglieder und der Pfarrer .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1667", "psc_text": "quanta potestate fulgeat demonstratur. [ Vet. XXX. ] Tunc enim cum Deo judices veniunt, qui nunc pro Deo injuste judicantur. Tunc eorum lux tanto latius emicat, quanto eos nunc manus persequentium durius angustat. Tunc reproborum oculis patescet quod coelesti potestate subnixi sunt qui terrena omnia sponte reliquerunt. Unde electis suis Veritas dicit: Vos qui secuti estis me, in regeneratione, cum sederit Filius hominis in sede majestatis suae, sedebitis et vos super duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel (Matth. XIX, 28) . Neque enim plus quam duodecim judices illa interni consessus curia non habebit; sed nimirum duodenario numero quantitas universitatis exprimitur, quia quisquis, stimulo divini amoris excitatus, hic possessa reliquerit, illic procul dubio culmen judiciariae potestatis obtinebit, ut simul tunc judex cum judice veniat, qui nunc consideratione judicii sese spontanea paupertate castigat. Hinc est enim quod de sanctae Ecclesiae sponso per Salomonem dicitur: Nobilis in portis vir ejus, quando sederit cum", "candidate_score": 0.645272, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_39_41", "bdc_text": "E diverso non possum non reliquorum fratrum , qui isthic manserunt , vicem dolere , quod velint-nolint papisticam abominationem recipere coganturSiehe Bucher , aaO. . Imo vero multo magis hiaus ii korrigiert . mihi videnturnach videntur gestrichen magis .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1932", "psc_text": "Nam quando et aliis cognoscentibus peccant, aliis etiam cognoscentibus increpandi sunt, ne si praedicator taceat, culpam approbasse videatur, atque haec crescens in exemplum veniat, quam pastoris lingua non secat. Sancta ergo Ecclesia, cum per praedicatores suos quaedam facta malorum sub dispensatione invectionis increpat, labia quasi parcens movet; sed tamen parcendo non parcit, quia ab invectione culpae generaliter non tacet, quam specialiter tacet. Sequitur: CAPUT VI. VERS. 7.-- Sed quid agam? Si locutus fuero non quiescet dolor meus; et si tacuero, non recedet a me. 8. Dolor Ecclesiae cum pravos frustra corripi conspicit. --Hoc personae beati Job qualiter congruat nullus ignorat. Sed si ad sanctae Ecclesiae typum trahatur, haec et cum loquitur, dolor minime quiescit, quando locutione sua perversos minime corrigi conspicit. Et cum tacet, dolor minime recedit, quia etsi aversata conticuerit, hoc ipsum amplius quod tacet gemit, quia se tacente perversorum culpas excrescere conspicit. Sequitur: CAPUT VII. [ Rec. IV", "candidate_score": 0.643054, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_38_40", "bdc_text": "exoptatissima praeda elapsi sitis . E diverso non possum non reliquorum fratrum , qui isthic manserunt , vicem dolere , quod velint-nolint papisticam abominationem recipere coganturSiehe Bucher , aaO. . Imo vero multo magis hiaus ii korrigiert .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1932", "psc_text": "Nam quando et aliis cognoscentibus peccant, aliis etiam cognoscentibus increpandi sunt, ne si praedicator taceat, culpam approbasse videatur, atque haec crescens in exemplum veniat, quam pastoris lingua non secat. Sancta ergo Ecclesia, cum per praedicatores suos quaedam facta malorum sub dispensatione invectionis increpat, labia quasi parcens movet; sed tamen parcendo non parcit, quia ab invectione culpae generaliter non tacet, quam specialiter tacet. Sequitur: CAPUT VI. VERS. 7.-- Sed quid agam? Si locutus fuero non quiescet dolor meus; et si tacuero, non recedet a me. 8. Dolor Ecclesiae cum pravos frustra corripi conspicit. --Hoc personae beati Job qualiter congruat nullus ignorat. Sed si ad sanctae Ecclesiae typum trahatur, haec et cum loquitur, dolor minime quiescit, quando locutione sua perversos minime corrigi conspicit. Et cum tacet, dolor minime recedit, quia etsi aversata conticuerit, hoc ipsum amplius quod tacet gemit, quia se tacente perversorum culpas excrescere conspicit. Sequitur: CAPUT VII. [ Rec. IV", "candidate_score": 0.641412, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_167", "bdc_text": "Köhler , Ehegericht I 319 f. Das Gericht setzte sich aus folgenden Mitgliedern zusammen :", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1667", "psc_text": "quanta potestate fulgeat demonstratur. [ Vet. XXX. ] Tunc enim cum Deo judices veniunt, qui nunc pro Deo injuste judicantur. Tunc eorum lux tanto latius emicat, quanto eos nunc manus persequentium durius angustat. Tunc reproborum oculis patescet quod coelesti potestate subnixi sunt qui terrena omnia sponte reliquerunt. Unde electis suis Veritas dicit: Vos qui secuti estis me, in regeneratione, cum sederit Filius hominis in sede majestatis suae, sedebitis et vos super duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel (Matth. XIX, 28) . Neque enim plus quam duodecim judices illa interni consessus curia non habebit; sed nimirum duodenario numero quantitas universitatis exprimitur, quia quisquis, stimulo divini amoris excitatus, hic possessa reliquerit, illic procul dubio culmen judiciariae potestatis obtinebit, ut simul tunc judex cum judice veniat, qui nunc consideratione judicii sese spontanea paupertate castigat. Hinc est enim quod de sanctae Ecclesiae sponso per Salomonem dicitur: Nobilis in portis vir ejus, quando sederit cum", "candidate_score": 0.640627, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_38_40", "bdc_text": "exoptatissima praeda elapsi sitis . E diverso non possum non reliquorum fratrum , qui isthic manserunt , vicem dolere , quod velint-nolint papisticam abominationem recipere coganturSiehe Bucher , aaO. . Imo vero multo magis hiaus ii korrigiert .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1933", "psc_text": "Sed si ad sanctae Ecclesiae typum trahatur, haec et cum loquitur, dolor minime quiescit, quando locutione sua perversos minime corrigi conspicit. Et cum tacet, dolor minime recedit, quia etsi aversata conticuerit, hoc ipsum amplius quod tacet gemit, quia se tacente perversorum culpas excrescere conspicit. Sequitur: CAPUT VII. [ Rec. IV ]. VERS. 8.-- Nunc autem oppressit me dolor meus, et in nihilum redacti sunt omnes artus mei. 9. Dolor Ecclesiae dum ad malorum exempla infirmos pertrahi conspicit. --Dolore suo sancta Ecclesia premitur quando in malitia sua crescere perversos intuetur. Et quia dum pravi crescunt etiam infirmi qui in ea sunt ad sequenda studia pravitatis irritantur, recte additur: Et in nihilum redacti sunt omnes artus mei. Sicut enim per ossa fortes, sic per artus infirmi quique designari solent. Membra ergo Ecclesiae ad nihilum rediguntur quando ex imitatione pravorum in hoc mundo crescentium infirmi quique deterius infirmantur. Videntes etenim felicitatem malorum, saepe", "candidate_score": 0.639517, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_162_164", "bdc_text": "Dezember 1531 nicht gestellt . et officiis servilibus dominis suis nobilibus praestandis Auch diese radikale Forderung wurde offenbar fallengelassen. , tertio ut forum illud iudiciale , quo matrimonii causae discutiuntur , abrogeturDas Chorgericht wurde am 29 . Mai 1528 ins Leben gerufen und eine Ordnung des «Chor- und Ehegerichts »", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_526", "psc_text": "subtiliter non ignorat, Paulo attestante, qui ait: Inter se invicem cogitationum accusantium, aut etiam defendentium (Rom. II, 15) ; semetipsum introrsus discutiens, ante judicium vehementer examinat, ut districtus judex eo jam tranquillius veniat, quo reatum suum, quem discutere appetit, jam pro culpa punitum cernit. Unde et recte subjungitur: CAPUT XV [ Vet. XVIII, Rec. XVI ]. IBID.-- Non requirat eum Deus desuper. 27. Ut a Deo in judicio non puniatur. --Requirit Deus quae judicando discutit; non requirit quae ignoscendo in suo jam judicio impunita derelinquit. Hic itaque dies, id est, haec peccati delectatio, a Domino non requiretur, si animadversione spontanea punitur, Paulo attestante, qui ait: Si nosmetipsos dijudicaremus, non utique a Domino judicaremur (I Cor. XI, 31) . Deo ergo diem nostrum requirere, est contra mentem nostram subtiliter in judicio omne quod de culpa gratulatur indagare; in qua scilicet requisitione illum tunc severius percutit, quem sibi nunc mollius pepercisse deprehendit.", "candidate_score": 0.638257, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_167", "bdc_text": "Köhler , Ehegericht I 319 f. Das Gericht setzte sich aus folgenden Mitgliedern zusammen :", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_843", "psc_text": "corripi. --Nam sicut urbis aditus porta dicitur; ita est dies judicii porta regni, quia per eum ab electis omnibus ad coelestis patriae gloriam intratur. Unde et hunc diem cum ad retributionem sanctae Ecclesiae Salomon appropinquare conspiceret, dixit: Nobilis in portis vir ejus, quando sederit cum senatoribus terrae (Prov. XXXI, 23) . Vir quippe est Ecclesiae humani generis Redemptor, qui in portis se nobilem ostendit, qui despectus prius in contumeliis exstitit, sed in ingressu regni sublimis apparebit. Qui cum terrae senatoribus residet, quia judicii sententiam cum sanctis ejusdem Ecclesiae praedicatoribus decernet, sicut ipse in Evangelio dicit: Vos qui secuti estis me, in regeneratione cum sederit Filius hominis in sede majestatis suae, sedebitis et vos super sedes duodecim, judicantes duodecim tribus Israel (Matth. XIX, 28) . Quod Isaias quoque longe ante praenuntians ait: Dominus ad judicium veniet cum senioribus populi sui (Isai. III, 14) . De his portis Salomon iterum dicit: Date", "candidate_score": 0.637356, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_161_163", "bdc_text": "- Diese Forderung wurde in der Eingabe vom 5 . Dezember 1531 nicht gestellt . et officiis servilibus dominis suis nobilibus praestandis Auch diese radikale Forderung wurde offenbar fallengelassen. , tertio ut forum illud iudiciale , quo matrimonii causae discutiuntur , abrogeturDas Chorgericht wurde am 29 .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_526", "psc_text": "subtiliter non ignorat, Paulo attestante, qui ait: Inter se invicem cogitationum accusantium, aut etiam defendentium (Rom. II, 15) ; semetipsum introrsus discutiens, ante judicium vehementer examinat, ut districtus judex eo jam tranquillius veniat, quo reatum suum, quem discutere appetit, jam pro culpa punitum cernit. Unde et recte subjungitur: CAPUT XV [ Vet. XVIII, Rec. XVI ]. IBID.-- Non requirat eum Deus desuper. 27. Ut a Deo in judicio non puniatur. --Requirit Deus quae judicando discutit; non requirit quae ignoscendo in suo jam judicio impunita derelinquit. Hic itaque dies, id est, haec peccati delectatio, a Domino non requiretur, si animadversione spontanea punitur, Paulo attestante, qui ait: Si nosmetipsos dijudicaremus, non utique a Domino judicaremur (I Cor. XI, 31) . Deo ergo diem nostrum requirere, est contra mentem nostram subtiliter in judicio omne quod de culpa gratulatur indagare; in qua scilicet requisitione illum tunc severius percutit, quem sibi nunc mollius pepercisse deprehendit.", "candidate_score": 0.63372, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_102", "bdc_text": "Konrad Furrer , Rudolf Collin. Ein Charakterbild aus der Schweizerischen Reformationsgeschichte , in :", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_757", "psc_text": "quia supernam lucem nostra nobis contemplatio et inhiantibus aperit, et mox infirmantibus abscondit. Et quia in hac vita quantalibet virtute quis profecerit, adhuc tamen corruptionis suae stimulum sentit: Corpus quippe, quod corrumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem (Sap. IX, 15) , recte subditur: Inhorruerunt pili carnis meae. [ Rec. XXIV.] 59. Nemo hic ita perfectus, cui non nascatur semper quod resecetur. --Pili etenim carnis sunt quaelibet superflua humanae corruptionis. Pili carnis sunt vitae veteris cogitationes, quas sic a mente incidimus, ut de amissione earum nullo dolore fatigemur. Bene autem per Moysen dicitur: Levitae radant omnes pilos carnis suae (Num. VIII, 7) . Levita quippe assumptus vocatur. Oportet ergo Levitas omnes pilos carnis radere, quia is qui in obsequiis divinis assumitur, debet ante Dei oculos a cunctis carnis cogitationibus mundus apparere, ne illicitas cogitationes mens proferat, et pulchram animae speciem quasi pilis fruticantibus deformem reddat. Sed quantalibet,", "candidate_score": 0.624866, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_45", "bdc_text": "nisi enim hoc fiat , gravissimas deo , omnium scelerum ultori , poenas dabunt .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_493", "psc_text": "gehennae tormento cruciatur. Dicatur ergo: Is qui serenitatem lucis intimae perdidit, quid est quod ante extremum supplicium tolerat? Occupet eum caligo. Subjungatur etiam, quae illum poena subsequens etiam sine termino devastat: Involvatur amaritudine. Omne quippe quod involutum est finem suum quasi nusquam indicat; quia sicut non ostendit quo incipit, ita non detegit quo desistit. Involvi ergo amaritudine antiquus hostis dicitur, quia superbiae ejus supplicia non solum omnimoda, sed etiam infinita praeparantur. Quae videlicet ejus poena tunc initium accipit, cum districtus ad extremum judicium judex venit. Unde et bene subditur: 109 CAPUT VI [ Rec. XI ]. VERS. 6.-- Noctem illam tenebrosus turbo possideat. 11. Quanta tempestate ad aeterna supplicia raptus. --Scriptum quippe est: Deus manifestus veniet, Deus noster, et non silebit. Ignis in conspectu ejus ardebit, et in circuitu ejus tempestas valida (Psal. XLIX, 3) . Tenebrosus ergo turbo hanc noctem possidet, quia apostatam spiritum a conspectu districti judicis ad", "candidate_score": 0.622342, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_88", "bdc_text": "Wegen seiner evangelischen Haltung zog er 1524 nach Zürich , wo er bis 1529 den Seilerberuf ausübte. 1524 beteiligte er sich an dem Zug der Zürcher zur Unterstützung Waldshuts und 1525 an einem Feldzug Herzog Ulrichs von Württemberg .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_982", "psc_text": "Nunquid rugiet onager cum habuerit herbam? aut mugiet bos cum ante praesepe plenum steterit? 7. Gentilitatis et Judaeae in Redemptoris adventum desideria. --Quid namque per onagrum, id est, agrestem asinum, nisi gentilis populus designatur? quem sicut natura extra stabula disciplinae edidit, ita vagus in voluptatum suarum campo permansit. Quid per bovem nisi plebs Judaica figuratur, quae, jugo dominationis supernae supposita, ad spem proselytos colligens, per corda quae valuit vomerem legis traxit. Sed beati Job vita attestante cognoscimus, ut exspectasse Redemptoris adventum multos etiam ex gentibus credamus. Et nascente Domino, Simeone in spiritu in templum veniente, didicimus quanto desiderio ex plebe Israelitica sancti viri incarnationis ejus mysterium videre cupierunt. Unde et per eumdem Redemptorem discipulis dicitur: Multi, dico vobis, justi et prophetae desideraverunt videre quae videtis, et non viderunt (Luc. X, 24) . [ Vet. IV. ] Herba ergo onagri, et fenum bovis est haec ipsa Mediatoris incarnatio, per quam simul", "candidate_score": 0.621358, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_161_163", "bdc_text": "- Diese Forderung wurde in der Eingabe vom 5 . Dezember 1531 nicht gestellt . et officiis servilibus dominis suis nobilibus praestandis Auch diese radikale Forderung wurde offenbar fallengelassen. , tertio ut forum illud iudiciale , quo matrimonii causae discutiuntur , abrogeturDas Chorgericht wurde am 29 .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1736", "psc_text": "32. Hoc accepto dono non intumuit. --Quibus videlicet dictis innotuit quantae humilitatis fuit qui se eis inferiorem negat, quorum longe vitam sancte vivendo transcenderat. Nam et secundum eorum scientiam se nosse confirmat, qui, sciendo coelestia, eorum terrenas cogitationes per prophetiae quoque spiritum transibat. Sequitur: CAPUT XXII [ Rec. XIII ]. VERS. 3.-- Sed tamen ad Omnipotentem loquar, et disputare cum Deo cupio. 33. Qui Deo in prece nunc familiaris est, cum ipso postmodum judicabit. --Cum Omnipotente loquimur dum ejus misericordiam deprecamur; cum eo vero disputamus dum, nos illius justitiae conjungentes, facta nostra subtili indagatione discutimus. Vel certe 379 cum Deo disputare est eum qui hic ejus praeceptis paruit cum illo postmodum ad judicandos populos judicem venire, sicut cuncta relinquentibus praedicatoribus dicitur: Vos qui secuti estis me, in regeneratione cum sederit Filius hominis in sede majestatis suae, sedebitis et vos super duodecim thronos, judicantes duodecim tribus Israel (Matth. XIX, 28) .", "candidate_score": 0.615327, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_26_28", "bdc_text": "ADB XLI 249f ; HBLS VII 431 . incuria fuit in culpa .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_525", "psc_text": "Homo enim dum blandimenta delectationis caute non perspicit, etiam in noctem nequissimae perpetrationis ruit. Solerter ergo vigilandum est, ut cum blandiri culpa inchoat, ad quantum interitum mens trahatur, agnoscat. Unde et apte subditur: CAPUT XIV. VERS. 4.-- Dies illa vertatur in tenebras. 26. Delectationis initium poenitentiae lamentis castigandum. --Dies quippe in tenebras vertitur, cum culpa in ipso delectationis exordio, ad quem perditionis finem rapiat, videtur. In tenebras diem vertimus, cum nosmetipsos districte punientes, ipsa delectationis pravae blandimenta per districta poenitentiae lamenta cruciamus, cum flendo insequimur quidquid in corde taciti ex delectatione peccamus. Quia enim fidelis quisque cogitationes in judicio exquiri subtiliter non ignorat, Paulo attestante, qui ait: Inter se invicem cogitationum accusantium, aut etiam defendentium (Rom. II, 15) ; semetipsum introrsus discutiens, ante judicium vehementer examinat, ut districtus judex eo jam tranquillius veniat, quo reatum suum, quem discutere appetit, jam pro culpa punitum cernit. Unde et recte subjungitur: CAPUT XV", "candidate_score": 0.614209, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_26_28", "bdc_text": "ADB XLI 249f ; HBLS VII 431 . incuria fuit in culpa .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_492", "psc_text": "ergo apostata angelus aeternae oblivioni traditur, umbra mortis obscuratur. Dicatur igitur: Obscurent eum tenebrae et umbra mortis; id est, sic eum erroris sui caecitas obruat, ut nequaquam ulterius ad lucem poenitentiae per divini respectus memoriam resurgat. Sequitur: CAPUT V [ Vet. X ]. IBID.-- Occupet eum caligo, et involvatur amaritudine. 10. Quid nunc patiatur, et quid passurus sit post judicium. --Antiquus hostis nequitiae suae vinculis astrictus, aliud est quod nunc patitur, aliud quod in fine patietur. Quia enim a lucis intimae ordine cecidit, nunc semetipsum intrinsecus erroris caligine confundit. Sed post hoc amaritudine involvitur, quia ex merito spontaneae caliginis aeterno gehennae tormento cruciatur. Dicatur ergo: Is qui serenitatem lucis intimae perdidit, quid est quod ante extremum supplicium tolerat? Occupet eum caligo. Subjungatur etiam, quae illum poena subsequens etiam sine termino devastat: Involvatur amaritudine. Omne quippe quod involutum est finem suum quasi nusquam indicat; quia sicut non ostendit quo incipit, ita", "candidate_score": 0.611219, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_59", "bdc_text": "Temperamentvoll und empfindlich , nahm er im Abendmahlsstreit , in Verbindung mit Bucer und Calvin , eine vermittelnde Stellung ein .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1112", "psc_text": "ostendi sapientes appetunt, intus per stultitiam elationis suae vinculis ligantur. Unde fit ut contentionum certamina exquirant, et de Deo, qui pax nostra est, loqui pacfice nesciant, atque ex pacis negotio rixae inventores fiant. Quibus bene per Paulum dicitur: Si quis autem videtur esse contentiosus, nos talem consuetudinem non habemus, neque Ecclesia Dei (I Cor. XI, 16) . Recte autem subditur: CAPUT IV. IBID.-- Et loquentes id quod justum est, judicate. 5. Nil inconsulte loquendum. --Is namque qui loquitur, dum de verbis suis auditoris sententiam exspectat, quasi ejus judicio supponitur a quo auditur. Qui igitur in dictis suis reprobari metuit, ipse prius debet examinare quod dicit, quatenus inter cor et linguam aequus quidam discretusque arbiter sedeat, subtiliter pensans, si recta verba cor offerat, quae, utiliter suscipiens, ad auditorum judicium lingua perducat. Beatus igitur Job sua contra amicos agens, sed contra haereticos nostra denuntians, praecipitationem loquentium reprehendat, atque ad eorum mentem verba", "candidate_score": 0.610878, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_44", "bdc_text": "Utinam tanti facinoris authores commissa sua agnoscant ac in viam redeant ;", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_654", "psc_text": "CAPUT VII [ Rec. VI ]. VERS. 23.-- Viro, cujus abscondita est via, et circumdedit eum Deus tenebris. 11. Ignorat recte agens utrum perseveraturus sit. --Via enim sua viro abscondita est, quia etsi jam in qua sit vitae qualitate considerat, adhuc tamen ad quem finem tendat, ignorat. Etsi jam superna appetit, etsi plenis haec desideriis quaerit, adhuc tamen si in eisdem desideriis permaneat, nescit. Peccata quippe deserentes, ad justitiam tendimus; et unde venimus, novimus; sed quo perveniamus, ignoramus. Quid hesterna die fuimus, scimus; sed quid contingat crastina nos esse, nescimus. Via ergo sua viro abscondita est, quia sic pedem ponit operis, ut tamen praevidere nequeat exitum consummationis ejus. [ Vet. IV.] 12. Ignorat utrum quod rectum putat, Deus non damnet. Circumdatur tenebris. --Est autem et alia viae nostrae absconsio; quia nonnunquam ea ipsa quae recte nos agere credimus, an in districti judicis examine recta sint, ignoramus. Saepe enim, sicut et", "candidate_score": 0.610392, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_44", "bdc_text": "Utinam tanti facinoris authores commissa sua agnoscant ac in viam redeant ;", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_2256", "psc_text": "voluntatem domini sui, et non faciens juxta eam, vapulabit multis (Luc. XII, 47, 48) ; nolunt scire quod faciant, et quasi minus se vapulaturos existimant, si nesciant quod operari debuerunt. Sed aliud est nescisse, aliud scire noluisse. Nescit namque qui apprehendere vult, et non valet. Qui autem ut nesciat aurem a voce veritatis avertit, iste non nesciens, sed contemptor addicitur. [ Vet XX. ] Via autem Dei pax, via Dei humilitas, via Dei patientia est. Sed quia haec omnia iniqui despiciunt, dicunt: Scientiam viarum tuarum nolumus. Dum enim in praesenti vita superbiunt, dum honoribus inflantur, dum etiam si non habent appetunt, vias Dei in sua cogitatione contemnunt. Quia enim via Dei in hac vita humilitas fuit, ipse hic Deus et Dominus redemptor noster ad probra, ad contumelias, ad passionem venit, et adversa hujus mundi aequanimiter pertulit, prospera fortiter vitavit, ut et prospera doceret aeternae vitae appeti, et adversa praesentis vitae", "candidate_score": 0.603553, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_44", "bdc_text": "Utinam tanti facinoris authores commissa sua agnoscant ac in viam redeant ;", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_2353", "psc_text": "Sequitur: CAPUT XIX [ Vet. X, Rec. IX ]. VERS. 26.-- Tunc super Omnipotentem deliciis afflues. 24. Deliciis affluunt qui multiplices in sacris Scripturis sensus discernere sciunt. --Super Omnipotentem deliciis affluere est in amore illius Scripturae sacrae epulis satiari. In cujus nimirum verbis tot delicias invenimus, quot ad profectum nostrum intelligentiae diversitates accipimus, ut modo nuda nos pascat historia, modo sub textu litterae velata medullitus nos reficiat moralis allegoria, modo ad altiora suspendat contemplatio, in praesentis vitae tenebris jam de lumine aeternitatis 510 intermicans. Et sciendum quod quisquis deliciis affluit in quadam sui remissione solvitur, atque a laboris studio quasi ex lassitudine relaxatur, quia nimirum anima cum internis deliciis abundare coeperit, terrenis jam operibus incubare minime consentit; sed amore conditoris capta, et sua captivitate jam libera, ad contemplandam ejus speciem deficiendo suspirat, et quasi lassescendo convalescit, quia dum sordida onera portare jam non valet, ad illum per quietem properat, quem", "candidate_score": 0.601901, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_160_162", "bdc_text": "de Quervain 92 ) . - Diese Forderung wurde in der Eingabe vom 5 . Dezember 1531 nicht gestellt .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_526", "psc_text": "subtiliter non ignorat, Paulo attestante, qui ait: Inter se invicem cogitationum accusantium, aut etiam defendentium (Rom. II, 15) ; semetipsum introrsus discutiens, ante judicium vehementer examinat, ut districtus judex eo jam tranquillius veniat, quo reatum suum, quem discutere appetit, jam pro culpa punitum cernit. Unde et recte subjungitur: CAPUT XV [ Vet. XVIII, Rec. XVI ]. IBID.-- Non requirat eum Deus desuper. 27. Ut a Deo in judicio non puniatur. --Requirit Deus quae judicando discutit; non requirit quae ignoscendo in suo jam judicio impunita derelinquit. Hic itaque dies, id est, haec peccati delectatio, a Domino non requiretur, si animadversione spontanea punitur, Paulo attestante, qui ait: Si nosmetipsos dijudicaremus, non utique a Domino judicaremur (I Cor. XI, 31) . Deo ergo diem nostrum requirere, est contra mentem nostram subtiliter in judicio omne quod de culpa gratulatur indagare; in qua scilicet requisitione illum tunc severius percutit, quem sibi nunc mollius pepercisse deprehendit.", "candidate_score": 0.5972, "ce_score": null } ] }, { "rank": 20, "cf_id": "cf051", "work_id": "054_Leo-I_Epistolae", "max_score": 0.681308, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "10073_sent_0", "bdc_text": "Salutem et conscientiae pacem per Christum Iesum , dominum ac servatorem nostrum .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1536", "psc_text": "Csend hristum Jesum vel spiritum Deum, vel carnem nostri corporis denegare. Omnis ergo, inquit, qui confitebitur me coram hominibus, confitebor et ego eum coram Patre meo qui est in coelis. Qui autem negaverit me coram hominibus, negabo et ego eum coram Patre meo qui est in coelis (Matth. X, 32) . Haec Verbum caro factum loquebatur, et homo Jesus Christus Dominus majestatis docebat: mediator ipse in se ad salutem Ecclesiae constitutus, et ipso illo inter Deum et homines mediatoris sacramento utrumque unus existens, dum ipse ex unitis in idipsum naturis, naturae utriusque res eadem est: ita tamen ut neutro careret in utroque: ne forte Deus esse homo nascendo 1386 desineret, et homo rursus Deus manendo non esset. Haec itaque humanae beatitudinis fides vera est, Deum et hominem praedicare, Verbum et carnem confiteri; neque Deum nescire quod homo sit; neque carnem ignorare quod Verbum sit. Item ejusdem in eodem libro inter", "candidate_score": 0.681308, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_56_58", "bdc_text": "Nach dessen Tod wollte er nicht mehr in Zürich bleiben ( zur Zeit dieses Briefes hielt er sich zweifellos noch dort auf) , zog nach Basel und wurde am 22 . Dezember 1531 Pfarrer zu St. Alban . Im August 1532 trat er die Nachfolge Oekolampads an. Bis zu seinem Tode wirkte er als Antistes und Professor .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1598", "psc_text": "Hermes, qui in hac epistola appellatur Archidiaconus, vivo adhuc Rustico Biterrensibus episcopus datus fuit, a quibus cum non fuerit receptus, Narbonam rediit, et hac de re idem Rusticus et Hermes litteras ad Leonem dedere, ut ex Hilari papae epist. 8 colligere licet. His autem ut congruum tempus tribuatur, ante Leonis mortem, quae contigit an. 461, Hermes ad Biterrensem cathedram promotus videtur sub. an. 460; haec autem epistola, Hermete adhuc archidiacono Romae agente, scripta serius dicenda est an. 459. 7. His autem de tempore hujus epistolae praemissis manifestum fit quam sint inanes duae Quesnelli conjecturae, quibus cum animadverterit aliquot ex iis dubiis quae proposuit Rusticus decisa fuisse in conciliis Arausicano I, Vasensi I, et Arelatensi II, alterutrum not. 1 colligit: Scilicet vel Rusticum ad Leonem scripsisse, antequam eae difficiles quaestiones in conciliis supradictis ventilarentur et enodarentur: supervacaneum enim videretur et praeter consuetudinem Gallicanam, ut post soluta in pluribus comprovincialibus, aut majoribus", "candidate_score": 0.665276, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_54_56", "bdc_text": "und kam als Nachfolger Leo Juds nach Einsiedeln. 1523 kehrte er wieder nach Zürich als Lehrer am Fraumünster zurück . Myconius war einer der engsten Mitarbeiter Zwinglis . Nach dessen Tod wollte er nicht mehr in Zürich bleiben ( zur Zeit dieses Briefes hielt er sich zweifellos noch dort auf) , zog nach Basel und wurde am 22 .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1598", "psc_text": "Hermes, qui in hac epistola appellatur Archidiaconus, vivo adhuc Rustico Biterrensibus episcopus datus fuit, a quibus cum non fuerit receptus, Narbonam rediit, et hac de re idem Rusticus et Hermes litteras ad Leonem dedere, ut ex Hilari papae epist. 8 colligere licet. His autem ut congruum tempus tribuatur, ante Leonis mortem, quae contigit an. 461, Hermes ad Biterrensem cathedram promotus videtur sub. an. 460; haec autem epistola, Hermete adhuc archidiacono Romae agente, scripta serius dicenda est an. 459. 7. His autem de tempore hujus epistolae praemissis manifestum fit quam sint inanes duae Quesnelli conjecturae, quibus cum animadverterit aliquot ex iis dubiis quae proposuit Rusticus decisa fuisse in conciliis Arausicano I, Vasensi I, et Arelatensi II, alterutrum not. 1 colligit: Scilicet vel Rusticum ad Leonem scripsisse, antequam eae difficiles quaestiones in conciliis supradictis ventilarentur et enodarentur: supervacaneum enim videretur et praeter consuetudinem Gallicanam, ut post soluta in pluribus comprovincialibus, aut majoribus", "candidate_score": 0.663365, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_1_3", "bdc_text": "Literae tuae , quas proxime ad me scripsisti , mihi non sunt redditae Bullingers Brief ist nicht erhalten. , doctissime Bullingere , eamque ob causam non est , quod earundem responsionem heic expectes . Quominus autem eas acceperim , D. Nicolai VadivilliiNiklaus von Wattenwyl , gest. 1551 , ältester Sohn des Schultheißen Jakob von Wattenwyl , Priester , Dr. des kanonischen Rechtes , seit 1508 Chorherr am St . Vinzenzenmünster in Bern . Bald stieg er zu hohen geistlichen Würden auf , u. a .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1583", "psc_text": "et caeteris tribuerunt. Hic autem error si corrigatur, et primus Petrus, non autem secundus credatur S. Petrus Chrysologus, statim omnia sanata optime congruere invenientur. Ille enim is erit qui celebres ad Eutychem litteras dedit. Huic deinde successit Neo, ad quem S. Pontifex sequentem epistolam scripsit. Dein post Exuperantium Neonis successorem Joannes sub Simplicio, et tandem alius Petrus sub Symmacho optime sequuntur. Si Agnellus et auctores catalogorum veterum haec monumenta vidissent, nihil dubitamus quin ordine episcoporum custodio, eadem monumenta similiter conciliassent, ut Rubeus et Ughellus fecere; sicque vera Neonis aetas ex iisdem confirmaretur. Ignoratio vero monumentorum, quae tunc obtinebat, certae codicum fidei, qui hanc epistolam Neoni Ravennati inscribunt, praejudicare nequit. 1405 EPISTOLA CLXVI. AD NEONEM RAVENNATEM EPISCOPUM. De his qui de captivitate redeuntes, incertum habent utrum ante captivitatem baptisma consecuti sint. SYNOPSIS (Ex collectione Hispanica). I. De parvulis qui in captivitatem devenerunt, et baptismi gratiam non reminiscuntur. --II. Ut ab haereticis", "candidate_score": 0.663314, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_55_57", "bdc_text": "Myconius war einer der engsten Mitarbeiter Zwinglis . Nach dessen Tod wollte er nicht mehr in Zürich bleiben ( zur Zeit dieses Briefes hielt er sich zweifellos noch dort auf) , zog nach Basel und wurde am 22 . Dezember 1531 Pfarrer zu St. Alban . Im August 1532 trat er die Nachfolge Oekolampads an.", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1598", "psc_text": "Hermes, qui in hac epistola appellatur Archidiaconus, vivo adhuc Rustico Biterrensibus episcopus datus fuit, a quibus cum non fuerit receptus, Narbonam rediit, et hac de re idem Rusticus et Hermes litteras ad Leonem dedere, ut ex Hilari papae epist. 8 colligere licet. His autem ut congruum tempus tribuatur, ante Leonis mortem, quae contigit an. 461, Hermes ad Biterrensem cathedram promotus videtur sub. an. 460; haec autem epistola, Hermete adhuc archidiacono Romae agente, scripta serius dicenda est an. 459. 7. His autem de tempore hujus epistolae praemissis manifestum fit quam sint inanes duae Quesnelli conjecturae, quibus cum animadverterit aliquot ex iis dubiis quae proposuit Rusticus decisa fuisse in conciliis Arausicano I, Vasensi I, et Arelatensi II, alterutrum not. 1 colligit: Scilicet vel Rusticum ad Leonem scripsisse, antequam eae difficiles quaestiones in conciliis supradictis ventilarentur et enodarentur: supervacaneum enim videretur et praeter consuetudinem Gallicanam, ut post soluta in pluribus comprovincialibus, aut majoribus", "candidate_score": 0.658751, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_87_89", "bdc_text": "Luzern ) und erhielt 1522 eine Chorherrenpfründe in Beromünster . Wegen seiner evangelischen Haltung zog er 1524 nach Zürich , wo er bis 1529 den Seilerberuf ausübte. 1524 beteiligte er sich an dem Zug der Zürcher zur Unterstützung Waldshuts und 1525 an einem Feldzug Herzog Ulrichs von Württemberg . Collin erwarb das Zürcher Bürgerrecht , heiratete und wurde 1526 mit seinem Freund Ammann als Griechischlehrer an der Großmünsterschule angestellt. 1528-1531 erfüllte er zahlreiche kirchliche und diplomatische Missionen .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1048", "psc_text": "οἰκουμενικῇ συνόδῳ πεπραγμένα λαβὼν ταύτης τῆς βασιλευούσης ἐξεδήμησε πόλεως. Ἐπειδὴ δὲ μετ' ἐκείνους πρέπον ἦν τοὺς ὑπολελειμμένους καὶ εἰς γνῶσιν ἡμῶν ἀναγκαίως ἐλθεῖν ὀφείλοντας χάρτας, καὶ δι' ἡμετέρων ἀνδρῶν ἀποσταλῆναι· διὰ τὸ ἰδικῶς ἡμῖν πεπρᾶχθαί τινα, τούτου χάριν ἐπιλεξάμενοι ἄνδρα εὐσεβείᾳ τε, 1125 καὶ συνέσει, καὶ τῇ περὶ τὴν πίστιν ἀκεραιότητι πλουτοῦντα τὸν μνημονευθέντα θεοσεβέστατον ἐπίσκοπον, ἅμα τῷ προειρημένῳ διακόνῳ εἰς τὴν ὑμετέραν μεγίστην Ῥώμην ἐξαπεστείλαμεν ἵνα τὰ μὲν διὰ τῶν χαρτῶν, τὰ δὲ δι' ἑαυτῶν σαφῆ ποιήσαντες ἀποκρίσεως προσφόρῳ τε, καὶ ὑμῖν πρεπούσης χαίροντες πρὸς ἡμᾶς ἐπανέλθωσιν, ἀνυμνοῦντες μετὰ πάντων τὴν ἀγάπην, καὶ τὴν φιλοφροσύνην τὴν συνήθη περὶ τὸν τῆς βασιλεύουσης ταύτης πόλεως θρόνον, τῇ πατρικῇ κηδεμονίᾳ τῆς ὑμετέρας μακαριότητος ὅπως μὲν γὰρ ἡ ἁγία, καὶ οἰκουμενικὴ σύνοδος ἐρευνήσασα τὴν γεγενημένην ζάλην κατὰ τῆς κοινῆς εἰρήνης εὗρε τὸν αἴτιον, Διόσκορόν φημι, τὸν τῆς Ἀλεξανδρέων γεγονότα πρώην ἐπίσκοπον, καὶ ἀπέτεμε τῆς ἱερωσύνης, τὰ παρὰ τῆς ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς συνόδου λεπτομερέστερον", "candidate_score": 0.657914, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_0_2", "bdc_text": "Salutem et conscientiae pacem per Christum Iesum , dominum ac servatorem nostrum . Literae tuae , quas proxime ad me scripsisti , mihi non sunt redditae Bullingers Brief ist nicht erhalten. , doctissime Bullingere , eamque ob causam non est , quod earundem responsionem heic expectes . Quominus autem eas acceperim , D. Nicolai VadivilliiNiklaus von Wattenwyl , gest. 1551 , ältester Sohn des Schultheißen Jakob von Wattenwyl , Priester , Dr. des kanonischen Rechtes , seit 1508 Chorherr am St .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1283", "psc_text": "inferre, et propria videatur astruere, venerabilium Patrum qui eidem Ecclesiae praefuerunt, scripta relegantur; et quid B. Athanasius, quid Theophilus, quid Cyrillus, quid etiam alii Orientales magistri de incarnatione Domini senserint, recognoscant; nec repullulantibus decipiantur erroribus, qui olim evangelici sermonis sunt virtute prostrati: quoniam omnes fere haereses quae diversis temporibus exstiterunt, dum sacramentum corporeae nativitatis et passionis ac resurrectionis Christi non intelligunt, ab Evangelio deviarunt. Et 1258 possemus minus laborare in haereticis repellendis, si rudes animos ea non turbarent mendacia quae peremit antiquitas. Sed nunc, ut dixi, hic docendi optimus modus est, ut paternorum sensuum lineae Alexandrinae plebis et cleri auribus innotescant; ac si qui sunt qui nostra scripta despiciant, illis saltem qui nobiscum apostolicis sensibus congruunt acquiescant. In quo opere multum consacerdotis mei devotione gaudebo, et semper ipsius unanimitate laetabor: quia fraterna pax non nisi in una fidei confessione servatur. CAP. III. Quia vero quorumdam haereticorum versuta nequitia ad conturbandam", "candidate_score": 0.657101, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_7", "bdc_text": ", er galt 1522 als möglicher Nachfolger von Matthäus Schiner als Bischof", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1577", "psc_text": "Leo. Hac autem in re vetusti catalogi episcoporum Ecclesiae Ravennatis difficultatem afferent: vetusti, inquam, qui apud Agnellum a Bacchinio primum editum legi possunt; nam recentiores apud Rubeum et Ughellum etsi in re praesenti non obsint, antiquum tamen ordinem deseruere ex arbitrio, ut cum quibusdam praejudiciis nonnulla posterius detecta monumenta conciliarentur. In antiquis autem illis catalogis nullus quidem Leo hujus aevi episcopus reperitur; at Neo praecessor fit S. Petro Chrysologo, cum ex hac epistola posterior esse deberet. Ut autem haec difficultas tollatur, duo in his catalogis distinguenda sunt, ordo episcoporum, et tempus at gesta quae iisdem tribuuntur. Ordo catalogorum veterum, quoad priorum saeculorum episcopos cum derivatus fuerit ex antiquissimis diptychis quae in quibusque Ecclesiis jamdiu custodita fuere, nisi quid omnino evidens cogat, retinendus est. Tempus autem et gesta singulis episcopis ascripta, cum ex diptychis, in quibus sola episcoporum nomina describebantur, sumi nequiverint, ex auctorum medii aevi arbitrio, vel etiam ex vulgatis", "candidate_score": 0.655207, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_171_173", "bdc_text": "Von einer Abschaffung des Chorgerichtes war in der Eingabe nicht mehr die Rede , wohl aber von der Entfernung aller Prädikanten . Nach anfänglichem Zögern wurde diesem Wunsch entsprochen ; erst 1536 wurden die Pfarrer wieder in das Gericht berufen , s. de Quervain 24ff. 56ff. 232ff ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_345", "psc_text": "facientibus gratiam Dei, praejudicare non potuit, ut primatus suos quocumque commercio in alterutrum transferentes, subsequentium suorum minuerent dignitatem et quia ultimum sibi anteposuerant, caeteris praeemineret. CAP. II. Praedicti igitur presbyteri, qui indignos se honoris sui ordine sunt professi, licet privari etiam sacerdotio mererentur; tamen, ut eis pro apostolicae sedis pietate parcatur, ultimi inter omnes Ecclesiae presbyteros habeantur; et, ut judicii sui sententiam ferant, inferiores etiam illo erunt quem propria sententia sibimet praetulere: caeteris omnibus presbyteris in eo ordine permanentibus, quem unicuique ordinationis suae tempus ascripsit. Nec quisquam praeter praedictos duos imminutae dignitatis 736 patiatur injuriam, sed in eorum tantummodo statum hoc recurrat opprobrium, qui novello et immature ordinato inferiores fieri delegerunt; ut illam evangelicam sententiam ad se sentiant pertinere, qua dicitur: Quo judicio judicaveritis, judicabitur de vobis: et qua mensura mensi fueritis, eadem remetietur vobis (Matth. XVII, 2; Marc. IV, 24; Luc. VI, 38) . Paulus vero presbyter ordinem suum,", "candidate_score": 0.654903, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_7_9", "bdc_text": ", er galt 1522 als möglicher Nachfolger von Matthäus Schiner als Bischof von Sitten , doch begann zu dieser Zeit seine Hinneigung zur Reformation . Schon vorher hatte er einige Lutherschriften kennengelernt ( s. Feller 113 ) .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_455", "psc_text": "Chrysologus apostolicae auctoritatis callentissimus, observandum ac tenendum praedixerat epist. 25. Nihil pro apostolicarum definitionum auctoritate illustrius hoc totius Ecclesiae ac generalis synodi testimonio, quod Petrum in successoribus viventem et loquentem agnoscit. In Romana synodo sub Gelasio pronuntiatum fuit anathema, Si quispiam de hujus epistolae textu usque ad unum iota disputaverit, et non eam in omnibus venerabiliter receperit (Tom. V Concil. Ven. edit. pag. 387) . Et S. Gregorius, lib. VI, epist. 2: Si quis contra harum quatuor synodorum fidem, et contra sanctae memoriae Leonis papae tomum atque definitionem aliquid umquam loqui praesumit, anathema sit. 2. Hinc in fidei professionibus nihil frequentius quam post generalia concilia hujus epistolae doctrinam profiteri. Apud Orientales, ubi Eutychis haeresis turbas excitaverat, haec consuetudo primum inducta, ut liquet inter caetera ex aliquot epistolis Hormisdae, ex epistola Petri diaconi ad Fulgentium, et ex concilio Apamensi an. 535. Idem mos etiam ad Occidentales transivit, et diu etiam obtinuit.", "candidate_score": 0.654753, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_154_156", "bdc_text": "Artikel des Kappeler Briefes gegen jeden Eingriff in die Behördenwahl , de Quervain 237. , deinde ut liberi sint a minoribus decimisDie Aufhebung des kleinen bzw. jungen Zehnten wurde nur z. T. bewilligt , de Quervain 233.239 ; vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 . - Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1329", "psc_text": "epistolae credidi copulandum, ut de eo quod pietatem 1283 vestram prioribus petii litteris, deprecarer, ut oeconomos Constantinopolitanae Ecclesiae novo exemplo, et praecipue pietatis vestrae temporibus, a publicis judicibus non sinatis audiri; et hanc quoque injuriam sacris removeatis ordinibus; sed rationes Ecclesiae secundum traditum morem sacerdotali examine jubeatis inquiri. Datum quarto kalendas Junii, Aetio et Studio viris clarissimis consulibus. EPISTOLA CXXXVIII. AD EPISCOPOS GALLIARUM ET HISPANIARUM De Paschate. SYNOPSIS. Hanc formatam paschalis diei indicem ad Gallicanos episcopos mittit, per eosdem ad Hispaniarum Ecclesias transmittendam; ubi et controversiae status exponitur. Dilectissimis fratribus universis episcopis catholicis per Gallias et Hispanias constitutis, LEO Romae episcopus. Cum in omnibus divinorum praeceptorum regulis exsequendis sacerdotalem observantiam oporteat esse concordem, maxime nobis et principaliter providendum est, 1284 ne in paschalis festi die, vel ignorantia, vel praesumptio peccatum diversitatis incurrat. Unde quia tempus sacratissimae solemnitatis ita dispositos habet limites suos, ut salutare sacramentum nunc citius, nunc tardius oporteat", "candidate_score": 0.65463, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_0_2", "bdc_text": "Salutem et conscientiae pacem per Christum Iesum , dominum ac servatorem nostrum . Literae tuae , quas proxime ad me scripsisti , mihi non sunt redditae Bullingers Brief ist nicht erhalten. , doctissime Bullingere , eamque ob causam non est , quod earundem responsionem heic expectes . Quominus autem eas acceperim , D. Nicolai VadivilliiNiklaus von Wattenwyl , gest. 1551 , ältester Sohn des Schultheißen Jakob von Wattenwyl , Priester , Dr. des kanonischen Rechtes , seit 1508 Chorherr am St .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1291", "psc_text": "honore ecclesiastico nobis est restitutus: omne quod episcopi nostri est modeste faciens ipse responsum. Andreas autem, qui non provectus a nobis, sed gradu faciente archidiaconi dignitate fuerat honoratus, ab Ecclesia separatus est, cum his qui contra sanctae memoriae patrem nostrum atque episcopum fuerant Flavianum; qui etiam partis antea perfidissimi fuerant Eutychetis; quamvis excusationibus plurimis et subscriptionibus propriis, quas epistolae 1263 sanctitatis vestrae subdiderant, jam viderentur satisfecisse praeteritis, eo usque quamdiu quod vobis placitum super istis fuerit ordinatum. CAP. III. Considerans ergo beatitudo vestra quam nostrae conjunctio charitatis ipsi Domino Christo, qui pax nostra consistit, grata futura sit, et quantum fidelissimi principis animus exsultabit, et quam pariter universa plebs Dei et Ecclesiae Christi procul ab omni discordia liberae permanebunt, litteris suis nos laetificare dignetur, quibus illo perfici valeamus affectu, quem prudentissimis vestris insitum copiose jam novimus vigere praecordiis: ut perceptis alacriter vestrae sanctitatis epistolis, et gratias agamus Domino Deo nostro Christo,", "candidate_score": 0.6535, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_108_110", "bdc_text": "et Amanum Johann Jakob Ammann , 1500-1573 , aus Zürich , studierte 1517-1519 bei Glarean in Paris , im Sommer 1519 bei Beatus Rhenanus in Basel , seit Herbst desselben Jahres zusammen mit Collin Jurisprudenz in Mailand. 1521 hielt er sich in Basel und Zürich auf , wo er 1524 Chorherr wurde . Zwingli , Myconius und Glarean rühmen ihn als guten Schüler . Nach dem Tode Ceporins beauftragte man 1526 ihn und seinen Freund Collin mit der griechischen Lektion an der Großmünsterschule ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_980", "psc_text": "ὡς ἀρχηγῷ σοι τοῦ καλοῦ πρὸς ὠφέλειαν χρησάμενοι, τῆς ἀληθείας τοῖς τῆς ἐκκλησίας τέκνοις τὸν κλῆρον ἐδείξαμεν, οὐ καθ' ἕνα ἕκαστος ἐν παραβύστῳ τὴν διδασκαλίαν ποιούμενοι, ἀλλὰ κοινῷ πνεύματι, μιᾷ συμπνοίᾳ καὶ ὁμονοίᾳ τῆς πίστεως τὴν ὁμολογίαν γνωρίσαντεσ. Καὶ ἦμεν ἐν κοινῇ χορείᾳ, τοῖς πνευματικοῖσ, ὡς ἐν βασιλικοῖσ δείπνοισ, ἐντρυφῶντες ἐδέσμασιν, ἅπερ διὰ τῶν σῶν γραμμάτων ὁ χριστὸς τοῖς εὐωχουμενοις ηὐτρεπισε καὶ τὸν ἐπουράνιον νυμφίον ἐν ἡμῖν ὁρᾷν ἐδοκοῦμεν ἐνδιαιτώμενον Εἰ γὰρ ὅπου εἰσὶ δύο ἢ τρεῖς συνηγμένοι εἰς τὸ αὐτοῦ ὄνομα, ἐκεῖ ἔφη εἶναι ἐν μεσῳ αὐτῶν· πόσην περὶ πεντακοσίου εἴκοσιν ἱερέας τὴν οἰκείωσιν ἐπεδείκνυτο, οἳ καὶ πατρίδος καὶ πόνου τῆς εἰς αὐτὸν ὁμολογίας τὴν γνῶσιν προέθηκαν; ὧν σὺ μὲν ὡς κεφαλὴ μελῶν, ἡγεμόνευεσ ἐν τοῖς τὴν σύνταξιν ἐπέχουσι, τὴν εὔνοιαν ἐπιδεικνύμενοσ. Βασιλεῖς δὲ πιστοὶ πρὸς εὐκοσμίαν ἐξῆρχον, ὡς Ζοραβάβελ τῇ (Ἰησοῦ, τῆς ἐκκλησίασ, καθάπερ) Ἰερουσαλὴμ, τὴν τὴν ἐν τοῖς δόγμασιν οἰκοδομίαν ἀνανεοῦν προθυμούμενοι. Καἲ ἦν ἂν ὁ ἀντικείμενος", "candidate_score": 0.653306, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_8_10", "bdc_text": "von Sitten , doch begann zu dieser Zeit seine Hinneigung zur Reformation . Schon vorher hatte er einige Lutherschriften kennengelernt ( s. Feller 113 ) . Zwingli wandte sich 1523 brieflich mehrmals an ihn ( Z VIII 101-107 )", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_364", "psc_text": "epistolam acceperat Leo a Flaviano? Cumque Flavianus deinde memoret Leonis litteras sibi traditas a Pansophio (est epistola 23) quibus edoctus fuerat, eumdem Eutychem libellos direxisse ad Leonem plenos omni fallacia et calliditate; ex his liquet pariter, subdit Quesnellus, non ante Flavianum de litteris ad Leonem ea de re scribendis cogitasse, quam cum didicit pontificem improbis artibus deceptum, falsam de judicio Constantinopolitano cepisse opinionem. 2. Si epistola 23 legatur attente, Leonem non deceptum, sed cautum et necessaria documenta postulantem ac exspectantem invenies. Ad argumentum vero quod pertinet, etiam in epistola 22, Eutychis erroribus expositis, quae πάλαι dudum seu pridem in eum gesta fuerant, a Flaviano ad Leonem directa traduntur cap. 4, et eodem quidem Graeco verbo ἀπεστείλαμεν, direximus, idem Flavianus utitur, quod adhibuit epist. 26. Qua in re ne vox direximus difficultatem moveat, vide annot. 17 (col. 727, n. b) in eamdem epistolam 22. Cum ergo bis Flavianus de eadem damnatione", "candidate_score": 0.652885, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_172_174", "bdc_text": "Nach anfänglichem Zögern wurde diesem Wunsch entsprochen ; erst 1536 wurden die Pfarrer wieder in das Gericht berufen , s. de Quervain 24ff. 56ff. 232ff ; Köhler , Ehegericht I 308-357 ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_345", "psc_text": "facientibus gratiam Dei, praejudicare non potuit, ut primatus suos quocumque commercio in alterutrum transferentes, subsequentium suorum minuerent dignitatem et quia ultimum sibi anteposuerant, caeteris praeemineret. CAP. II. Praedicti igitur presbyteri, qui indignos se honoris sui ordine sunt professi, licet privari etiam sacerdotio mererentur; tamen, ut eis pro apostolicae sedis pietate parcatur, ultimi inter omnes Ecclesiae presbyteros habeantur; et, ut judicii sui sententiam ferant, inferiores etiam illo erunt quem propria sententia sibimet praetulere: caeteris omnibus presbyteris in eo ordine permanentibus, quem unicuique ordinationis suae tempus ascripsit. Nec quisquam praeter praedictos duos imminutae dignitatis 736 patiatur injuriam, sed in eorum tantummodo statum hoc recurrat opprobrium, qui novello et immature ordinato inferiores fieri delegerunt; ut illam evangelicam sententiam ad se sentiant pertinere, qua dicitur: Quo judicio judicaveritis, judicabitur de vobis: et qua mensura mensi fueritis, eadem remetietur vobis (Matth. XVII, 2; Marc. IV, 24; Luc. VI, 38) . Paulus vero presbyter ordinem suum,", "candidate_score": 0.652762, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_0_2", "bdc_text": "Salutem et conscientiae pacem per Christum Iesum , dominum ac servatorem nostrum . Literae tuae , quas proxime ad me scripsisti , mihi non sunt redditae Bullingers Brief ist nicht erhalten. , doctissime Bullingere , eamque ob causam non est , quod earundem responsionem heic expectes . Quominus autem eas acceperim , D. Nicolai VadivilliiNiklaus von Wattenwyl , gest. 1551 , ältester Sohn des Schultheißen Jakob von Wattenwyl , Priester , Dr. des kanonischen Rechtes , seit 1508 Chorherr am St .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_422", "psc_text": "ad Chrysologum detulit. Huic autem Constantinopolim revertenti, dum Valentiniani responsa referret, Chrysologus tradidit hanc epistolam ad Eutychem, ut citius ac tutius traderetur. Certe autem non scripsit post notitiam actorum in Eutychem, aut definitivo Leonis epistolae, ut in Quesnelli sententia praesumendum est. EPISTOLA XXV, PETRI CHRYSOLOGI EPISCOPI RAVENNATIS AD EUTYCHEM PRESBYTERUM. SYNOPSIS. I. Jam olim praescriptum esse docet contra errores incarnationem Verbi impugnantes; nec discatiendam esse, sed cum honore et timore credendam. --II. Suadet Eutychi ut Romani pontificis scriptis obedienter attendat, quia Petrus suae sedis rectores dirigens, praestat quaerentibus fidei veritatem. 775 Dilectissimo filio et merito honorabili EUTYCHI presbytero PETRUS episcopus. CAP. I. Tristis legi tristes litteras tuas, et scripta moesta moerore debito percurri; quia sicut nos pax Ecclesiarum, sacerdotum concordia, tranquillitas plebis, gaudere facit gaudio coelesti, ita nos affligit et dejicit fraterna dissensio, praesertim cum talibus oriatur ex causis. Triginta annis humanae leges humanas adimunt quaestiones, et Christi generatio, quae", "candidate_score": 0.652217, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_1_3", "bdc_text": "Literae tuae , quas proxime ad me scripsisti , mihi non sunt redditae Bullingers Brief ist nicht erhalten. , doctissime Bullingere , eamque ob causam non est , quod earundem responsionem heic expectes . Quominus autem eas acceperim , D. Nicolai VadivilliiNiklaus von Wattenwyl , gest. 1551 , ältester Sohn des Schultheißen Jakob von Wattenwyl , Priester , Dr. des kanonischen Rechtes , seit 1508 Chorherr am St . Vinzenzenmünster in Bern . Bald stieg er zu hohen geistlichen Würden auf , u. a .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1577", "psc_text": "Leo. Hac autem in re vetusti catalogi episcoporum Ecclesiae Ravennatis difficultatem afferent: vetusti, inquam, qui apud Agnellum a Bacchinio primum editum legi possunt; nam recentiores apud Rubeum et Ughellum etsi in re praesenti non obsint, antiquum tamen ordinem deseruere ex arbitrio, ut cum quibusdam praejudiciis nonnulla posterius detecta monumenta conciliarentur. In antiquis autem illis catalogis nullus quidem Leo hujus aevi episcopus reperitur; at Neo praecessor fit S. Petro Chrysologo, cum ex hac epistola posterior esse deberet. Ut autem haec difficultas tollatur, duo in his catalogis distinguenda sunt, ordo episcoporum, et tempus at gesta quae iisdem tribuuntur. Ordo catalogorum veterum, quoad priorum saeculorum episcopos cum derivatus fuerit ex antiquissimis diptychis quae in quibusque Ecclesiis jamdiu custodita fuere, nisi quid omnino evidens cogat, retinendus est. Tempus autem et gesta singulis episcopis ascripta, cum ex diptychis, in quibus sola episcoporum nomina describebantur, sumi nequiverint, ex auctorum medii aevi arbitrio, vel etiam ex vulgatis", "candidate_score": 0.652084, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_49_51", "bdc_text": "Salutabis et tu vicissim meo nomine Leonem Leo Jud , s. oben [Nr. 4 ] S. 55 , Anm. 1 . Konrad Pellikan , s. oben [Nr. 37 ] S. 201 f , Anm. 11 . Oswald Myconius ( Geißhüsler) , 1488-1552 , geboren in Luzern , besuchte die Schule in Rottweil , studierte 1510-1514 in Basel , wurde dort Lehrer zu St .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1573", "psc_text": "sede conveniunt, de solo nomine episcopi dubitari potuit. Nos vero duos Vindebonenses vetustos libros invenimus, in quibus Leonis quidem nomen retinetur, at episcopalis sedes maxime discrepat. Nam exemplum Vindebonense, quod puriorem Hispanicam collectionem continere alibi diximus, ad Leonem Arbonensem in titulo prodit, et in inscriptione, Leo Leoni episcopo Arbonensi salutem. Aliud vero exemplum Vindebon. collect. 5 signatum num. 42, cui aliquot epistolae insertae fuerunt ex collectione Hispanica, hunc titulum suggerit: Ad Leonem Narbonensem episcopum. 2. Ut autem in tanta varietate codicum et collectionum facilior solutio sit, animadvertimus duplicem esse fontem unde haec epistola sumpta fuit, nimirum collectionem Hispanicam, ex qua hanc epistolam derivarunt auctores collect. Isid. 12, 20, 21, 22 et 23, et exemplum aliud, ex quo eamdem sumpsere auctor collect. 24, Merlinus atque Sichardus. Variantes enim quas relegentes ipsam epistolam in iisdem mss. invenimus, hanc duplicem originem ostenderunt. Cum vero quoad episcopalis sedis nomen plures codices prioris originis signantes", "candidate_score": 0.651733, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_52_54", "bdc_text": "Theodor , dann zu St . Peter , 1516 Schulmeister am Großmünsterstift in Zürich. Hier bemühte er sich mit Erfolg um die Wahl Zwinglis . Seit 1519 Schulmeister in Luzern , dort wurde er 1522 wegen seiner reformatorischen Gesinnung ausgewiesen und kam als Nachfolger Leo Juds nach Einsiedeln. 1523 kehrte er wieder nach Zürich als Lehrer am Fraumünster zurück .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1636", "psc_text": "praedicatione fidei, sed etiam morum clarificetur exemplo. Data XV kalendarum Juliarum, Magno et Apollonio consulibus. Per Philoxenum agentem in rebus. EPISTOLA CLXX. AD GENNADIUM EPISCOPUM CONSTANTINOPOLITANUM. SYNOPSIS. Queritur quod Timotheus Constantinopolim venire sit permissus; nullam ei restitutionis spem esse relinquendam; cavendumque ne se publicis privatisve colloquiis immisceat. LEO episcopus GENNADIO episcopo Constantinopolitano. Dilectionis tuae litteris, et fratrum coepiscoporumque nostrorum Domitiani et Geminiani sermone agnovi, Timotheum postquam Ecclesiae Alexandrinae civitatis 1434 expulsus est, Constantinopolim, nonnullis hoc fidei adversariis agentibus, venire permissum: ut, quantum datur intelligi, quia universorum Domini sacerdotum sententiis coarctatus, invitus saltem ad catholicum se dogma convertat, et tamquam propter hanc tantummodo causam videatur ejectus, haereticae perversitatis errore damnato, doctrinae apostolicae, ut ad Alexandrinam redeat, acquiescat; cum illi, etiamsi catholicus probaretur, hoc vehementer obsistat, quod vivente episcopo, tantae sedis invasor est, et auctor apparuit inauditae crudelitatis admissae. Et ideo dilectio tua sollicitudine qua clares eniti et elaborare debebit ne cum", "candidate_score": 0.651719, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_1_3", "bdc_text": "Literae tuae , quas proxime ad me scripsisti , mihi non sunt redditae Bullingers Brief ist nicht erhalten. , doctissime Bullingere , eamque ob causam non est , quod earundem responsionem heic expectes . Quominus autem eas acceperim , D. Nicolai VadivilliiNiklaus von Wattenwyl , gest. 1551 , ältester Sohn des Schultheißen Jakob von Wattenwyl , Priester , Dr. des kanonischen Rechtes , seit 1508 Chorherr am St . Vinzenzenmünster in Bern . Bald stieg er zu hohen geistlichen Würden auf , u. a .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_406", "psc_text": "cognitis judicari. Ad praedictum autem episcopum litteras dedi, quibus mihi displicere cognosceret quod ea quae in tanta causa gesta fuerant etiam nunc silentio detineret, cum studere debuerit primitus nobis cuncta reserare: quem credimus vel post admonitionem omnia ad nostram notitiam relaturum; ut in lucem ductis his quae adhuc videntur occulta, id quod evangelicae et apostolicae doctrinae convenit judicetur. Data XII kalendarum Martii, Asturio et Protogene viris clarissimis consulibus. ADMONITIO IN SEQUENTEM EPISTOLAM. 1. Duae litterarum S. Petri Chrysologi ad Eutychem Latinae editiones prodiere: altera, quae unicum seu primum tantum caput exhibet; altera, quae duo capitula complectitur. Quesnellus cum hanc prolixiorem epistolam et editionem genuinam haberet, quonam fato illa decurtata et non potius haec integra inserta fuerit in Vulgatis S. Leonis editionibus, se non assequi in notis professus est. Ex codicibus autem, qui eam fere decurtatam praeferunt, magna inter eruditos exstitit dubitatio, num secundum caput sincerum, an supposititium sit. Omnis autem", "candidate_score": 0.651137, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_7", "bdc_text": ", er galt 1522 als möglicher Nachfolger von Matthäus Schiner als Bischof", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1598", "psc_text": "Hermes, qui in hac epistola appellatur Archidiaconus, vivo adhuc Rustico Biterrensibus episcopus datus fuit, a quibus cum non fuerit receptus, Narbonam rediit, et hac de re idem Rusticus et Hermes litteras ad Leonem dedere, ut ex Hilari papae epist. 8 colligere licet. His autem ut congruum tempus tribuatur, ante Leonis mortem, quae contigit an. 461, Hermes ad Biterrensem cathedram promotus videtur sub. an. 460; haec autem epistola, Hermete adhuc archidiacono Romae agente, scripta serius dicenda est an. 459. 7. His autem de tempore hujus epistolae praemissis manifestum fit quam sint inanes duae Quesnelli conjecturae, quibus cum animadverterit aliquot ex iis dubiis quae proposuit Rusticus decisa fuisse in conciliis Arausicano I, Vasensi I, et Arelatensi II, alterutrum not. 1 colligit: Scilicet vel Rusticum ad Leonem scripsisse, antequam eae difficiles quaestiones in conciliis supradictis ventilarentur et enodarentur: supervacaneum enim videretur et praeter consuetudinem Gallicanam, ut post soluta in pluribus comprovincialibus, aut majoribus", "candidate_score": 0.650964, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_172_174", "bdc_text": "Nach anfänglichem Zögern wurde diesem Wunsch entsprochen ; erst 1536 wurden die Pfarrer wieder in das Gericht berufen , s. de Quervain 24ff. 56ff. 232ff ; Köhler , Ehegericht I 308-357 ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1329", "psc_text": "epistolae credidi copulandum, ut de eo quod pietatem 1283 vestram prioribus petii litteris, deprecarer, ut oeconomos Constantinopolitanae Ecclesiae novo exemplo, et praecipue pietatis vestrae temporibus, a publicis judicibus non sinatis audiri; et hanc quoque injuriam sacris removeatis ordinibus; sed rationes Ecclesiae secundum traditum morem sacerdotali examine jubeatis inquiri. Datum quarto kalendas Junii, Aetio et Studio viris clarissimis consulibus. EPISTOLA CXXXVIII. AD EPISCOPOS GALLIARUM ET HISPANIARUM De Paschate. SYNOPSIS. Hanc formatam paschalis diei indicem ad Gallicanos episcopos mittit, per eosdem ad Hispaniarum Ecclesias transmittendam; ubi et controversiae status exponitur. Dilectissimis fratribus universis episcopis catholicis per Gallias et Hispanias constitutis, LEO Romae episcopus. Cum in omnibus divinorum praeceptorum regulis exsequendis sacerdotalem observantiam oporteat esse concordem, maxime nobis et principaliter providendum est, 1284 ne in paschalis festi die, vel ignorantia, vel praesumptio peccatum diversitatis incurrat. Unde quia tempus sacratissimae solemnitatis ita dispositos habet limites suos, ut salutare sacramentum nunc citius, nunc tardius oporteat", "candidate_score": 0.650826, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_5_7", "bdc_text": ", Domherr in Konstanz ( 1517 ) und von Basel ( 1518 ) , Abt zu Montheron ( Kt. Waadt ) , Propst in Bern ( 1523 ) , er galt 1522 als möglicher Nachfolger von Matthäus Schiner als Bischof", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1598", "psc_text": "Hermes, qui in hac epistola appellatur Archidiaconus, vivo adhuc Rustico Biterrensibus episcopus datus fuit, a quibus cum non fuerit receptus, Narbonam rediit, et hac de re idem Rusticus et Hermes litteras ad Leonem dedere, ut ex Hilari papae epist. 8 colligere licet. His autem ut congruum tempus tribuatur, ante Leonis mortem, quae contigit an. 461, Hermes ad Biterrensem cathedram promotus videtur sub. an. 460; haec autem epistola, Hermete adhuc archidiacono Romae agente, scripta serius dicenda est an. 459. 7. His autem de tempore hujus epistolae praemissis manifestum fit quam sint inanes duae Quesnelli conjecturae, quibus cum animadverterit aliquot ex iis dubiis quae proposuit Rusticus decisa fuisse in conciliis Arausicano I, Vasensi I, et Arelatensi II, alterutrum not. 1 colligit: Scilicet vel Rusticum ad Leonem scripsisse, antequam eae difficiles quaestiones in conciliis supradictis ventilarentur et enodarentur: supervacaneum enim videretur et praeter consuetudinem Gallicanam, ut post soluta in pluribus comprovincialibus, aut majoribus", "candidate_score": 0.65075, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_2_4", "bdc_text": "Quominus autem eas acceperim , D. Nicolai VadivilliiNiklaus von Wattenwyl , gest. 1551 , ältester Sohn des Schultheißen Jakob von Wattenwyl , Priester , Dr. des kanonischen Rechtes , seit 1508 Chorherr am St . Vinzenzenmünster in Bern . Bald stieg er zu hohen geistlichen Würden auf , u. a . als Propst in Lausanne ( 1516 )", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_455", "psc_text": "Chrysologus apostolicae auctoritatis callentissimus, observandum ac tenendum praedixerat epist. 25. Nihil pro apostolicarum definitionum auctoritate illustrius hoc totius Ecclesiae ac generalis synodi testimonio, quod Petrum in successoribus viventem et loquentem agnoscit. In Romana synodo sub Gelasio pronuntiatum fuit anathema, Si quispiam de hujus epistolae textu usque ad unum iota disputaverit, et non eam in omnibus venerabiliter receperit (Tom. V Concil. Ven. edit. pag. 387) . Et S. Gregorius, lib. VI, epist. 2: Si quis contra harum quatuor synodorum fidem, et contra sanctae memoriae Leonis papae tomum atque definitionem aliquid umquam loqui praesumit, anathema sit. 2. Hinc in fidei professionibus nihil frequentius quam post generalia concilia hujus epistolae doctrinam profiteri. Apud Orientales, ubi Eutychis haeresis turbas excitaverat, haec consuetudo primum inducta, ut liquet inter caetera ex aliquot epistolis Hormisdae, ex epistola Petri diaconi ad Fulgentium, et ex concilio Apamensi an. 535. Idem mos etiam ad Occidentales transivit, et diu etiam obtinuit.", "candidate_score": 0.650604, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_7_9", "bdc_text": ", er galt 1522 als möglicher Nachfolger von Matthäus Schiner als Bischof von Sitten , doch begann zu dieser Zeit seine Hinneigung zur Reformation . Schon vorher hatte er einige Lutherschriften kennengelernt ( s. Feller 113 ) .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1577", "psc_text": "Leo. Hac autem in re vetusti catalogi episcoporum Ecclesiae Ravennatis difficultatem afferent: vetusti, inquam, qui apud Agnellum a Bacchinio primum editum legi possunt; nam recentiores apud Rubeum et Ughellum etsi in re praesenti non obsint, antiquum tamen ordinem deseruere ex arbitrio, ut cum quibusdam praejudiciis nonnulla posterius detecta monumenta conciliarentur. In antiquis autem illis catalogis nullus quidem Leo hujus aevi episcopus reperitur; at Neo praecessor fit S. Petro Chrysologo, cum ex hac epistola posterior esse deberet. Ut autem haec difficultas tollatur, duo in his catalogis distinguenda sunt, ordo episcoporum, et tempus at gesta quae iisdem tribuuntur. Ordo catalogorum veterum, quoad priorum saeculorum episcopos cum derivatus fuerit ex antiquissimis diptychis quae in quibusque Ecclesiis jamdiu custodita fuere, nisi quid omnino evidens cogat, retinendus est. Tempus autem et gesta singulis episcopis ascripta, cum ex diptychis, in quibus sola episcoporum nomina describebantur, sumi nequiverint, ex auctorum medii aevi arbitrio, vel etiam ex vulgatis", "candidate_score": 0.650015, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_49", "bdc_text": "Salutabis et tu vicissim meo nomine Leonem Leo Jud , s. oben [Nr. 4 ] S. 55 , Anm. 1 .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1573", "psc_text": "sede conveniunt, de solo nomine episcopi dubitari potuit. Nos vero duos Vindebonenses vetustos libros invenimus, in quibus Leonis quidem nomen retinetur, at episcopalis sedes maxime discrepat. Nam exemplum Vindebonense, quod puriorem Hispanicam collectionem continere alibi diximus, ad Leonem Arbonensem in titulo prodit, et in inscriptione, Leo Leoni episcopo Arbonensi salutem. Aliud vero exemplum Vindebon. collect. 5 signatum num. 42, cui aliquot epistolae insertae fuerunt ex collectione Hispanica, hunc titulum suggerit: Ad Leonem Narbonensem episcopum. 2. Ut autem in tanta varietate codicum et collectionum facilior solutio sit, animadvertimus duplicem esse fontem unde haec epistola sumpta fuit, nimirum collectionem Hispanicam, ex qua hanc epistolam derivarunt auctores collect. Isid. 12, 20, 21, 22 et 23, et exemplum aliud, ex quo eamdem sumpsere auctor collect. 24, Merlinus atque Sichardus. Variantes enim quas relegentes ipsam epistolam in iisdem mss. invenimus, hanc duplicem originem ostenderunt. Cum vero quoad episcopalis sedis nomen plures codices prioris originis signantes", "candidate_score": 0.649214, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_49_51", "bdc_text": "Salutabis et tu vicissim meo nomine Leonem Leo Jud , s. oben [Nr. 4 ] S. 55 , Anm. 1 . Konrad Pellikan , s. oben [Nr. 37 ] S. 201 f , Anm. 11 . Oswald Myconius ( Geißhüsler) , 1488-1552 , geboren in Luzern , besuchte die Schule in Rottweil , studierte 1510-1514 in Basel , wurde dort Lehrer zu St .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_458", "psc_text": "3 Adventus habetur: Deinde episcopi legunt quartam et quintam lectionem de epistola S. Leonis papae missa Flaviano episcopo de Incarnatione Domini contra Eutychen haereticum. Idipsum in aliis Italiae Ecclesiis receptum didicimus ex quampluribus mss. Lectionariis aliarum urbium, quae eamdem epistolam aliis atque aliis diebus eodem Adventus tempore exhibent. Ex ms. bibliothecae Regiae Quesnellus collegit (Diss. 1 ad an. 449, n. 9), idem olim factitatum esse in Galliarum Ecclesiis, quod confirmari potest ex Lectionario S. Benigni Divionensis, quo Chiffletius usus est, cum eamdem epistolam edidit in calce operum Vigilii Tapsensis, nec non ex monumentis Gallicanis, quae a P. Martene laudantur De Antiquis monachorum Ritibus, lib. III, c. 2. Ex hujusmodi autem Lectionariis traducta fuit in aliquot collectiones Sermonum S. Leonis, quae ex Lectionariis originem ducunt. 4. Cum Gennadius, c. 70, Leonem inter ecclesiasticos scriptores retulit, hujus tantum epistolae fecit mentionem, eo quod haec super omnia ejus opera vulgatissima esset. Hinc autem", "candidate_score": 0.648601, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_87", "bdc_text": "Luzern ) und erhielt 1522 eine Chorherrenpfründe in Beromünster .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1058", "psc_text": "τὰ παρακολουθήσαντα ἐγγράφως ἐν τῇ ἁγιωτάτῃ καὶ οἰκουμενίκῃ συνόδῳ, καὶ αὐτὸν δὲ τὸν προειρημένων περὶτοῦ θρόνου τῆς Κωσταντινουπόλεως ὅρον ἐσπουδάσαμεν ἀποστεῖλαι πρὸς τὴν ὑμετέραν ἁγιωσύνη· ἵνα ἔχῃ τε εἰδέναι, ὡς εὐχαῖς ταῖς ὑμετέραις 1135 θεοσόφως ἅπαντα ᾠκονόμηται, καὶ παρακαλοῦμεν πρόσφορον ἀπόκρισιν δέξασθαι ἑκάστην ὑπόθεσιν διδάσκοντος ὑμᾶς ἅπαντα τοῦ θεοφιλεστάτου ἐπισκόπου Λουκιανοῦ, ὃς καὶ αὐτὸς παρὼν τῇ ἁγίᾳ συνόδῳ, καὶ ἐμφρόνως τὰ δυνατὰ εἰσενεγκὼν τῷ περὶ τῆς πίστεως ἡμῶν ἀγῶνι ἐπελέγη παρ' ἡμῶν ὑπηρετήσασθαι τῇ πρὸς ὑμᾶς ἐπ' ἀγαθοῖς διακονίᾳ ἀνὴρ τέλειος ὑπάρχων, τοῖς τε εὐσεβεστάτοις, καὶ φιλοχρίστοις ἡμῶν βασιλεῦσιν ἄνωθεν φίλος ὅνπερ ἀπολαύσαντα τῆς ὑμετέρας ἀγαθότητος χαίροντα πρὸς ἡμᾶς ἐκπέμψαι καταξιώσατε. Πᾶσαν τὴν σὺν τῇ ὑμετέρᾳ μακαριότητι ἐν Χριστῷ ἀδελφότητα ἐγώ τε, καὶ οἱ σὺν ἐμοὶ πλεῖστα προσαγορεύομεν. Ἐρρωμένος ἐν Ἐυρίῳ, καὶ ὑπερευχόμενος ἡμῶν, χαρισθείης ἡμῖν, θεοφιλέστατε καὶ μακαριώτατε Πάτερ. EPISTOLA CII. AD EPISCOPOS GALLIARUM. De damnatione haereticorum. SYNOPSIS. I. Se Gallorum episcoporum epistolam coelesti doctrina plenam accepisse nuntiat. --II.", "candidate_score": 0.648391, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_49_51", "bdc_text": "Salutabis et tu vicissim meo nomine Leonem Leo Jud , s. oben [Nr. 4 ] S. 55 , Anm. 1 . Konrad Pellikan , s. oben [Nr. 37 ] S. 201 f , Anm. 11 . Oswald Myconius ( Geißhüsler) , 1488-1552 , geboren in Luzern , besuchte die Schule in Rottweil , studierte 1510-1514 in Basel , wurde dort Lehrer zu St .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1572", "psc_text": "episcopi, et in episcopalis sedis nomine variat. Nam exemplaria Vat. Hisp. et Isid. cum mss. collect. 12, 20, 21, 22 et 23, Leonem Ravennatem, vel Ravennensem, aut Ravennatensem episcopum praeferunt. Codices vero collect. 11 et 24 cum exemplaribus Merlini atque Sichardi, Neonem, Neonium, vel Neoniam, itidem Ravennatem exhibent. Tres codices a Quesnello allegati not. 1, in quibus Neonae, vel Neoniae legitur, ad collectionem 24 pertinere cognovimus. Isidori autem editio ab eodem laudata Merlini exemplum innuit, quod in hac epistola, ut et in nonnullis aliis, accedit ad lectiones collectionis 24. Cum porro codices hactenus cogniti istis essent similes, qui in Ravennati sede conveniunt, de solo nomine episcopi dubitari potuit. Nos vero duos Vindebonenses vetustos libros invenimus, in quibus Leonis quidem nomen retinetur, at episcopalis sedes maxime discrepat. Nam exemplum Vindebonense, quod puriorem Hispanicam collectionem continere alibi diximus, ad Leonem Arbonensem in titulo prodit, et in inscriptione, Leo Leoni episcopo Arbonensi salutem.", "candidate_score": 0.647658, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_171_173", "bdc_text": "Von einer Abschaffung des Chorgerichtes war in der Eingabe nicht mehr die Rede , wohl aber von der Entfernung aller Prädikanten . Nach anfänglichem Zögern wurde diesem Wunsch entsprochen ; erst 1536 wurden die Pfarrer wieder in das Gericht berufen , s. de Quervain 24ff. 56ff. 232ff ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_28", "psc_text": "vehementer conquestus, conversionem ejus ab haeresi et satisfactionem, quam Antelmius aliegat, hanc unam indulgentiam promereri potuisse affirmat epist. 112, ut in diaconatus gradum reciperetur, non vero ut anteferretur caeteris: Qui etiamsi, inquit, magna satisfactione potuisset indulgentiam promereri, nequaquam debuit his qui in fide permanserunt anteferri; et similiter ep. 111, c. 3: Qui etiamsi magna fuisset satisfactione purgatus, post dubium tamen reversus errorem, catholicis diaconibus postponi debuit, non praeponi. Cum porro Anatolius Leoni satisfacturus Andream ab archidiaconatu removisset, quidque de eo agendum esset pontificio reservasset arbitrio, id Leoni tantum placuit, ut ipsum Andream ac socium ejus Eufratam, qui pariter Flaviani fuerat accusator, dum sese ab errore correctos apertis professionibus probassent, ad presbyteratum promoveri jusserit, eo forte consilio, ne ad archidiaconatum subrepere umquam possent. Peculiari autem dispensatione id fuisse concessum suadet mox subjectum decretum de caeteris, quos par reatus involverat. Hos enim si veniam simili professione cum satisfactione deposcant, non promoveri, sed", "candidate_score": 0.647618, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_19", "bdc_text": "Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. :", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_747", "psc_text": "Asterii. Igitur sub finem ejusdem anni haec epistola ad Leonem scripta videtur; sicut et alia ordinatorum ejus, cujus fit mentio in epistola 71; nam statim post ordinationem ejusmodi epistolae scribebantur. 2. Sub idem tempus de eadem re ad Leonem litteras dedere Theodosius atque Pulcheria, et omnes hae epistolae simul videntur transmissae. Nondum tamen Romam pervenerant mense Martio anni 450, cum Leo scripsit epistolas 60 et 61, in quibus Flavianum adhuc vivum praesumit. Eas pontifex accipere potuit mense Aprili vel Maio; cujus morae quid in causa fuerit ignoramus. Cum autem difficilem rem proponerent, quae maturiorem consultationem flagitabat, forte hac de re Leo habuit illum tractatum, cujus gratia Petronium et Regulum Gallicanos diu se retinuisse scribit epist. 67, ad Ravennium, in quam vide annot. 2 (885 d). Haec quidem Anatolii causa adeo magnum pontifici negotium facessivit, ut quatuor legatos eligendos, instruendos, atque Constantinopolim transmittendos crediderit, quod non exiguam in respondendo dilationem flagitabat:", "candidate_score": 0.64721, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_49_51", "bdc_text": "Salutabis et tu vicissim meo nomine Leonem Leo Jud , s. oben [Nr. 4 ] S. 55 , Anm. 1 . Konrad Pellikan , s. oben [Nr. 37 ] S. 201 f , Anm. 11 . Oswald Myconius ( Geißhüsler) , 1488-1552 , geboren in Luzern , besuchte die Schule in Rottweil , studierte 1510-1514 in Basel , wurde dort Lehrer zu St .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_459", "psc_text": "Antiquis monachorum Ritibus, lib. III, c. 2. Ex hujusmodi autem Lectionariis traducta fuit in aliquot collectiones Sermonum S. Leonis, quae ex Lectionariis originem ducunt. 4. Cum Gennadius, c. 70, Leonem inter ecclesiasticos scriptores retulit, hujus tantum epistolae fecit mentionem, eo quod haec super omnia ejus opera vulgatissima esset. Hinc autem eum certum ejusdem epistolae auctorem procul dubio existimavit. Quod si vulgatae ejusdem editiones Miraei, Fabricii atque Vallarsii, c. 84, in Prospero habent: Epistolae quoque papae Leonis adversus Eutychen de vera Christi Incarnatione ad diversos datae, et ab ipso dictatae dicuntur, corruptam lectionem et fucum facere, et legendum ei, id est Prospero, ab ipso scilicet Leone dictatae, Quesnellus contendit; Prosperum enim Leonis notarium fuisse Ado in Chronico scripsit. At emendatiores editiones et mss. nec et, nec ei praeferre, sed tantum ab ipso dictatae creduntur, pronuntiat Antelmius, epist. 2, n. 28 et 30. In ms. quidem antiquissimo capituli Veronensis, signato num. 46,", "candidate_score": 0.64708, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_138_140", "bdc_text": "Dum epistolam hanc iam finiturus eram , in mentem mihi venit agricolarum Bernatium conventus , quem hic habentUm den Forderungen der Landschaft zuvorzukommen , bekräftigten Berns Rät und Burger am 27 . November 1531 ihren Willen zum Festhalten an der Reformation ( s. Anshelm VI 126 , 9-11 ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_451", "psc_text": "FLAVIANO episcopo Constantinopolitano. Pervenisse ad nos tuae dilectionis epistolas, ut primum venientis filii nostri honorabilis viri Rodani opportunitatem reperimus, indicamus: quae nos de causa facerent certiores, quam apud vos pravo dolemus errore commotam. Quoniam aliter de fide quam convenit hic qui dudum religiosi videbatur propositi esse sentiret, quem a traditione catholica non decuerat deviare, sed in eadem quae tenetur ab omnibus credulitate persistere. Verum de hac re plenius per eum qui ad nos tuae dilectionis portavit epistolas rescribimus: ut fraternitatem tuam quid de tota causa constitui debeat instruamus. Non enim patimur aut illum in suae persuasionis pravitate persistere, aut dilectionem tuam, quae zelo fidei, pravo et stulto resistit errori, diutina adversae partis impugnatione turbari. Supradictum vero filium nostrum, per quem has epistolas dedimus, hac volumus qua dignum est affectione suscipias, et eo ad nos remeante rescribas. Data duodecimo kalendas Junias Asturio et Protogene coss. ADMONITIO IN EPISTOLAM SEQUENTEM. 1. Inter", "candidate_score": 0.646833, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_49_51", "bdc_text": "Salutabis et tu vicissim meo nomine Leonem Leo Jud , s. oben [Nr. 4 ] S. 55 , Anm. 1 . Konrad Pellikan , s. oben [Nr. 37 ] S. 201 f , Anm. 11 . Oswald Myconius ( Geißhüsler) , 1488-1552 , geboren in Luzern , besuchte die Schule in Rottweil , studierte 1510-1514 in Basel , wurde dort Lehrer zu St .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_464", "psc_text": "erit, memorabimus. Inter Lectionaria relegimus antiquissimum Vat. 3836. Addendi sunt praeterea duo alii codices millenarii, Veronensis 8, in quo haec epistola Leonis post epistolas canonicas describitur, et alius Veronen. 58, qui hanc epistolam ante quaedam documenta synodi Chalcedonensis repraesentat. Cum primam hujus epistolae editionem citabimus, intelligimus primam editionem Sermonum S. Leonis, cui haec epistola inserta est ante sermones de Nativitate ex ms. codice collectionis tertiae eorumdem Sermonum. Accedent tandem praeter codices Quesnelli alii quatuor a Baluzio adhibiti, nimirum Colbertinus 2574, Parisien., Divionen. et Corbeiensis, quorum tres postremi collectionem 17 Chalcedonensem continent. 7. Antiquissimam Graecam versionem, quae lecta et inserta fuit act. 2 synodi Chalcedonensis, primus edidit Joannes Leunclavius ex bibliotheca Sambuci Basileae an. 1578, postea ex aliis mss. Gerardus Vossius praepositus Tungrensis in calce Operum S. Gregorii Thaumaturgi an. 1604; dein vero Romani Conciliorum editores an. 1608, et a Romanis alii posteriores Conciliorum collectores. Graecum textum exegimus ad perantiquum ms.", "candidate_score": 0.646821, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_49_51", "bdc_text": "Salutabis et tu vicissim meo nomine Leonem Leo Jud , s. oben [Nr. 4 ] S. 55 , Anm. 1 . Konrad Pellikan , s. oben [Nr. 37 ] S. 201 f , Anm. 11 . Oswald Myconius ( Geißhüsler) , 1488-1552 , geboren in Luzern , besuchte die Schule in Rottweil , studierte 1510-1514 in Basel , wurde dort Lehrer zu St .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_962", "psc_text": "IN EPISTOLAM SEQUENTEM. 1. Quesnellus praestantissimam epistolam seu relationem synodi Chalcedonensis ad S. Leonem Graece et Latine inter Leonis Opera primus inseruit, ut in editionibus Conciliorum exhibetur; nullo tamen codice vel Graeco vel Latino usus est. Nos Graecum textum, qui est originalis, cum duobus mss. Venetis S. Marci 164 et 555 recensuimus. Quoad Latinum vero, duplex hujus relationis Latina versio habetur. Quesnellus eam unam dedit quae primum vulgata a Crabbo, in caeteras Conciliorum editiones transivit. At alia exstat interpretatio vetustior, quippe quae paulo post ipsum Chalcedonense concilium exarata fuit, et ex qua Vigilius papa in Constituto testimonium allegavit. Hanc primus edidit Baluzius. In tribus tantum codicibus adhuc inventa est, nimirum in Parisiensi, in Vaticano Reginae Suecorum, et in alio Vat. 1322. Hic autem postremus codex, qui quondam fuit Veronensis Ecclesiae, eo praestantior est quod quamplures subscriptiones Patrum nobis conservavit, quae in ipso originali Graeco desiderantur. Nobis sane, qui hanc versionem", "candidate_score": 0.646304, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_138_140", "bdc_text": "Dum epistolam hanc iam finiturus eram , in mentem mihi venit agricolarum Bernatium conventus , quem hic habentUm den Forderungen der Landschaft zuvorzukommen , bekräftigten Berns Rät und Burger am 27 . November 1531 ihren Willen zum Festhalten an der Reformation ( s. Anshelm VI 126 , 9-11 ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_823", "psc_text": "patientiam, tranquillitatem et bona totius sanctitatis ac perfectionis elegit, et per beatissimum apostolum Petrum, quem vita et conversatione vestra nobis divino munere redditum credimus, ut quidquid Arelatensis Ecclesia, sicut superius indicavimus, vel ab antiquitate suscepit, vel postea auctoritate sedis apostolicae vindicavit, id omne ad suum pontificium revocare ejusdem Ecclesiae sacerdotem beatitudinis vestrae auctoritas in perpetuum mansura praecipiat. Ipsi autem vel officiorum causa, vel hujus legationis obtentu, sanctimoniae vestrae nos praesentassemus aspectibus, nisi alios infirmitas, alios anni praesentis penuria ab hac votorum nostrorum cupiditate revocasset. Sed confidimus in Domino Jesu Christo, qui precibus et desideriis nostris effectum promptissimae pietatis vestrae praestitit, quod qui nunc legationis officio fraudamur, gratiarum postea referendarum per nosmetipsos actione fungemur. 998 EPISTOLA LXVI. SANCTI LEONIS PAPAE AD PRAECEDENTES COMPROVINCIALIUM EPISCOPORUM METROPOLIS ARELATENSIS PRECES RESPONDENTIS. SYNOPSIS. Sententiam suam S. Leo interponit super antiqua controversia inter Arelatensem et Viennensem Ecclesias, et cuique suos limites assignat. Dilectissimis fratribus, CONSTANTINO, ARMENTARIO,", "candidate_score": 0.645978, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_49_51", "bdc_text": "Salutabis et tu vicissim meo nomine Leonem Leo Jud , s. oben [Nr. 4 ] S. 55 , Anm. 1 . Konrad Pellikan , s. oben [Nr. 37 ] S. 201 f , Anm. 11 . Oswald Myconius ( Geißhüsler) , 1488-1552 , geboren in Luzern , besuchte die Schule in Rottweil , studierte 1510-1514 in Basel , wurde dort Lehrer zu St .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1397", "psc_text": "S. Leonis epistolam Graece redditum haberemus. At exstat hujus codicis Latina interpretatio, quam Epiphanius Scholasticus lucubravit. Hic autem cum nactus fuisset Leoninae epistolae Latinum exemplar, hoc suae versioni inseruit; et idcirco ex hoc codice, quem a Surio editum Baluzius cum duobus mss. Bellovacensi et Corbeiensi contulit, aliquot variantes suppetunt, quae nobis utiles fuere. 2. Huic epistolae causam dederunt imperatoris Leonis litterae, quas ob Alexandrinos tumultus ad universos metropolitas tradidit. In laudato codice encyclio, cujus ordo, ut in mss. exstat, ex Baluzio profertur tom. V Concil. Venetae edit. pag. 33 et seqq. cap. 6, describitur imperatoris epistola ad Anatolium Constantinopolitanum; et postea cap. 11 subjiciuntur caeterorum episcoporum nomina, ad quos litterae similes directae fuerunt, ac inter hos primo datae dicuntur Leoni reverentissimo urbis Romae pontifici. Imperialis epistola ad Anatolium cum quaedam ejusdem Constantinopolitani episcopi peculiaria continet, tum vero alia Leonis papae propria, quae eidem inserta erant (vide annot. 1 [Infra, n.", "candidate_score": 0.645601, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_49_51", "bdc_text": "Salutabis et tu vicissim meo nomine Leonem Leo Jud , s. oben [Nr. 4 ] S. 55 , Anm. 1 . Konrad Pellikan , s. oben [Nr. 37 ] S. 201 f , Anm. 11 . Oswald Myconius ( Geißhüsler) , 1488-1552 , geboren in Luzern , besuchte die Schule in Rottweil , studierte 1510-1514 in Basel , wurde dort Lehrer zu St .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_43", "psc_text": "collectionem 8 referentibus haec epistola legitur, nullum Januarii vestigium apparet. Hinc ergo cognoscimus in mss. hujus collectionis Januarii nomen omnino defuisse, ut in Vat. 5845; dein fuisse superadditum, ut in Vallicellano; tandem in textum irrepsisse, ut in Vercellensi, ac in Vat. 1353. Cum vero auctor collectionis 23, quae continetur in Ottoboniano 297, priores epistolas 15 ex codicibus collectionis 8 eodem ordine ad verbum descripserit; dum Januarii nomen inseruit, codice usus fuit laudatae collectionis 8 qui hoc nomen insertum vel superadditum habebat: unde tota hujus nominis auctoritas revocatur ad solam collectionis 8, quam tamen in ipsa origine hoc nomine caruisse ostendimus, ut eodem sane carent caeteri codices ac praesertim vetustis simarum omnium collectionum. Hinc ms. Florentin. S. Marci collectionis 13, ob Leoninas epistolas aliis nominibus insignis, ut videbimus in Admonit. ad epist. 12, sic epistolam, de qua agimus, inscribit: Leo Urbis Romae episcopus . . . . . Aquileiensi episcopo; ubi", "candidate_score": 0.644753, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_57_59", "bdc_text": "Dezember 1531 Pfarrer zu St. Alban . Im August 1532 trat er die Nachfolge Oekolampads an. Bis zu seinem Tode wirkte er als Antistes und Professor . Temperamentvoll und empfindlich , nahm er im Abendmahlsstreit , in Verbindung mit Bucer und Calvin , eine vermittelnde Stellung ein .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1598", "psc_text": "Hermes, qui in hac epistola appellatur Archidiaconus, vivo adhuc Rustico Biterrensibus episcopus datus fuit, a quibus cum non fuerit receptus, Narbonam rediit, et hac de re idem Rusticus et Hermes litteras ad Leonem dedere, ut ex Hilari papae epist. 8 colligere licet. His autem ut congruum tempus tribuatur, ante Leonis mortem, quae contigit an. 461, Hermes ad Biterrensem cathedram promotus videtur sub. an. 460; haec autem epistola, Hermete adhuc archidiacono Romae agente, scripta serius dicenda est an. 459. 7. His autem de tempore hujus epistolae praemissis manifestum fit quam sint inanes duae Quesnelli conjecturae, quibus cum animadverterit aliquot ex iis dubiis quae proposuit Rusticus decisa fuisse in conciliis Arausicano I, Vasensi I, et Arelatensi II, alterutrum not. 1 colligit: Scilicet vel Rusticum ad Leonem scripsisse, antequam eae difficiles quaestiones in conciliis supradictis ventilarentur et enodarentur: supervacaneum enim videretur et praeter consuetudinem Gallicanam, ut post soluta in pluribus comprovincialibus, aut majoribus", "candidate_score": 0.644706, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_139_141", "bdc_text": "November 1531 ihren Willen zum Festhalten an der Reformation ( s. Anshelm VI 126 , 9-11 ; de Quervain 175ff) .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_451", "psc_text": "FLAVIANO episcopo Constantinopolitano. Pervenisse ad nos tuae dilectionis epistolas, ut primum venientis filii nostri honorabilis viri Rodani opportunitatem reperimus, indicamus: quae nos de causa facerent certiores, quam apud vos pravo dolemus errore commotam. Quoniam aliter de fide quam convenit hic qui dudum religiosi videbatur propositi esse sentiret, quem a traditione catholica non decuerat deviare, sed in eadem quae tenetur ab omnibus credulitate persistere. Verum de hac re plenius per eum qui ad nos tuae dilectionis portavit epistolas rescribimus: ut fraternitatem tuam quid de tota causa constitui debeat instruamus. Non enim patimur aut illum in suae persuasionis pravitate persistere, aut dilectionem tuam, quae zelo fidei, pravo et stulto resistit errori, diutina adversae partis impugnatione turbari. Supradictum vero filium nostrum, per quem has epistolas dedimus, hac volumus qua dignum est affectione suscipias, et eo ad nos remeante rescribas. Data duodecimo kalendas Junias Asturio et Protogene coss. ADMONITIO IN EPISTOLAM SEQUENTEM. 1. Inter", "candidate_score": 0.644706, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_7", "bdc_text": ", er galt 1522 als möglicher Nachfolger von Matthäus Schiner als Bischof", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1582", "psc_text": "requirenda sit? Additio porro duorum episcoporum Joannis et Petri probabilis esset, si nulla alia ratio suppeteret conciliandi omnia. Quando autem in catalogis error aliquis certus est, et sola emendatione rerum ac temporum, quae ex auctorum arbitrio ascititia aut praejudiciis constituta sunt, sanari potest, non est deserendus aut additionibus perturbandus episcoporum ordo, qui ex antiquissimis diptychis originem duxit. Hac regula satis evidenti, quae in aliis aliarum Ecclesiarum catalogis perutilis invenietur, deteges in re praesenti totam difficultatem et confusionem a catalogis inductam ex eo proficisci, quod ex duobus Petris Ravennatibus ascripta fuerint secundo, quae primo adjudicanda fuerant; ita enim anteriorem aetatem Neoni et caeteris tribuerunt. Hic autem error si corrigatur, et primus Petrus, non autem secundus credatur S. Petrus Chrysologus, statim omnia sanata optime congruere invenientur. Ille enim is erit qui celebres ad Eutychem litteras dedit. Huic deinde successit Neo, ad quem S. Pontifex sequentem epistolam scripsit. Dein post Exuperantium Neonis successorem", "candidate_score": 0.644455, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_139_141", "bdc_text": "November 1531 ihren Willen zum Festhalten an der Reformation ( s. Anshelm VI 126 , 9-11 ; de Quervain 175ff) .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_399", "psc_text": "ante facere debuit, indicare festinet: ne inter assertiones partium aliqua ambiguitate fallamur, et dissensio quae in suis initiis abolenda est nutriatur: cum in corde nostro ea observantia, Deo inspirante, permaneat, ne constitutiones venerabilium Patrum divinitus roboratae, et ad soliditatem fidei pertinentes, prava cujusquam interpretatione violentur. Deus te incolumem custodiat, frater charissime, Datum duodecimo kalendas Martii, Asturio et Protogene viris clarissimis consulibus. Τῷ ποθεινοτάτῷ ἀδελφῷ Φλαυιανῷ ἐπισκόπῷ. Ὁπότε ὁ χριστιανικώτατος καὶ φιλανθρωπότατος βασιλεὺς ἁγίᾳ καὶ ἐπαινετῇ πίστει ὑπὲρ τῆς εἰρήνης τῆς καθολικῆς Ἑκκλησίας μεριμνῶν, πρὸς ἡμᾶς γράμματα διεπέμψατο περὶ τούτων, ἅ τινα παρ' ὑμῖν ταραχῆς κτύπον ἐνεποίησαν, θαυμάζομεν τὴν σὴν ἀδελφότητα, 764 τί αὐτόθι σκάνδαλον γεγένηται, ἡπερ πρὸς ἡμᾶς ήσυχάσαι δεδύνηται, καὶ μὴ μᾶλλον φροντίσαι, ὥστε πρὸ πάντων διδασκαλίᾳ σῆς ἀναφορᾶς ἡμᾶς διδάξαι. ἐφ' ᾧτε ἡμᾶς περὶ τῆς πίστεως τῶν πραχθέντων μὴ δύνασθαι ἀμφιβάλλειν. Ἐδεξάμεθα γὰρ λίβελλον Εὐτυχοῦς τοῦ πρεσβυτέρου, ὅστις μέμφεται, κατηγοροῦντος Εὐσεβίου ἐπισκόπου, ἀναξίως ἑαυτὸν τῆς κοινωνίας ἐστερῆσθαι· καὶ", "candidate_score": 0.644352, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_7", "bdc_text": ", er galt 1522 als möglicher Nachfolger von Matthäus Schiner als Bischof", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1583", "psc_text": "et caeteris tribuerunt. Hic autem error si corrigatur, et primus Petrus, non autem secundus credatur S. Petrus Chrysologus, statim omnia sanata optime congruere invenientur. Ille enim is erit qui celebres ad Eutychem litteras dedit. Huic deinde successit Neo, ad quem S. Pontifex sequentem epistolam scripsit. Dein post Exuperantium Neonis successorem Joannes sub Simplicio, et tandem alius Petrus sub Symmacho optime sequuntur. Si Agnellus et auctores catalogorum veterum haec monumenta vidissent, nihil dubitamus quin ordine episcoporum custodio, eadem monumenta similiter conciliassent, ut Rubeus et Ughellus fecere; sicque vera Neonis aetas ex iisdem confirmaretur. Ignoratio vero monumentorum, quae tunc obtinebat, certae codicum fidei, qui hanc epistolam Neoni Ravennati inscribunt, praejudicare nequit. 1405 EPISTOLA CLXVI. AD NEONEM RAVENNATEM EPISCOPUM. De his qui de captivitate redeuntes, incertum habent utrum ante captivitatem baptisma consecuti sint. SYNOPSIS (Ex collectione Hispanica). I. De parvulis qui in captivitatem devenerunt, et baptismi gratiam non reminiscuntur. --II. Ut ab haereticis", "candidate_score": 0.643486, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_8_10", "bdc_text": "von Sitten , doch begann zu dieser Zeit seine Hinneigung zur Reformation . Schon vorher hatte er einige Lutherschriften kennengelernt ( s. Feller 113 ) . Zwingli wandte sich 1523 brieflich mehrmals an ihn ( Z VIII 101-107 )", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_421", "psc_text": "voluit eas litteras quas Leonem melius instructum plenius reddidisse aut brevi redditurum praesumebat. Enim vero si has dogmaticas Leonis litteras ille legisset, non videtur scripturus fuisse: Extra consensum Romanae civitatis episcopi causas fidei audire (seu ex Graeco cognoscere, aut dijudicare) non possumus; quae verba nondum sibi notam Romani episcopi sententiam declarant. Igitur haec Chrysologi epistola sub idem tempus data videtur, quo Leo scripsit epistolas 23 et 24, id est circa Februarium an. 449. Forte idem ille vir, qui Theodosii atque Eutychis litteras ad S. Leonem attulit, Ravennam etiam cum ejusdem Theodosii litteris ad Valentinianum transivit, et hac occasione epistolam Eutychis ad Chrysologum detulit. Huic autem Constantinopolim revertenti, dum Valentiniani responsa referret, Chrysologus tradidit hanc epistolam ad Eutychem, ut citius ac tutius traderetur. Certe autem non scripsit post notitiam actorum in Eutychem, aut definitivo Leonis epistolae, ut in Quesnelli sententia praesumendum est. EPISTOLA XXV, PETRI CHRYSOLOGI EPISCOPI RAVENNATIS AD EUTYCHEM PRESBYTERUM.", "candidate_score": 0.643132, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_49_51", "bdc_text": "Salutabis et tu vicissim meo nomine Leonem Leo Jud , s. oben [Nr. 4 ] S. 55 , Anm. 1 . Konrad Pellikan , s. oben [Nr. 37 ] S. 201 f , Anm. 11 . Oswald Myconius ( Geißhüsler) , 1488-1552 , geboren in Luzern , besuchte die Schule in Rottweil , studierte 1510-1514 in Basel , wurde dort Lehrer zu St .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_42", "psc_text": "Altinas epicopus fuit, in ipso exordio epist. 1 nominetur velut is cujus causa Leo ad Aquileiensem scripsit. Neque tamen hi codices Januario suffragantur. 22. Solum cod. Vat. Ottobonianus 297 collectionis 23 et nonnulli codd. collectionis 8, uti Vercellensis et Vat. 1353, Januarium praeferunt. At hoc nomen codicibus collectionis 8 posterius insertum, cum antea in eadem collectione defuerit, manifestum est ex Vallicellano A. 5, et multo magis ex Vat. 5845, qui ad eamdem collectionem 8 pertinent: nam in Vallicellano legitur in textu, pag. 278, Aquileiensi episcopo, Januarii vero nomen superadditum cernitur; in Vaticano autem omnium vetustissimo codice 5845, in cujus additionibus collectionem 8 referentibus haec epistola legitur, nullum Januarii vestigium apparet. Hinc ergo cognoscimus in mss. hujus collectionis Januarii nomen omnino defuisse, ut in Vat. 5845; dein fuisse superadditum, ut in Vallicellano; tandem in textum irrepsisse, ut in Vercellensi, ac in Vat. 1353. Cum vero auctor collectionis 23, quae continetur in", "candidate_score": 0.642976, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_124_126", "bdc_text": "LL XVIII 368 . cum uxorecum uxore übergeschrieben . Die Ehefrau ist nicht bekannt. , cui dicas , velim , patris Zunftmeister Rudolf Thumysen ( s.", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_224", "psc_text": "ordinetur, quem unius uxoris virum fuisse aut esse constiterit (I Tim. III, 2), tam sacra semper habita est ista 672 praeceptio, ut etiam de muliere sacerdotis eligendi eadem intelligeretur servanda conditio; ne forte illa, priusquam in matrimonium ejus veniret qui aliam non habuisset uxorem, alterius viri esset experta conjugium. Quis ergo dissimulare audeat quod in tanti sacramenti perpetratur injuriam, cum huic magno venerandoque mysterio ne legis quidem statuta defuerint, quibus evidenter est definitum ut virginem sacerdos accipiat, et alterius torum nesciat conjugis, quae uxor est futura pontificis (Levit. XXI, 13, 14; Ezech. XLIV, 22)? Jam tunc enim in sacerdotibus figurabatur Christi et Ecclesiae spirituale conjugium; ut quoniam vir caput est mulieris (Ephes. V, 23; I Cor. XI, 3) , discat sponsa Verbi non alium virum nosse quam Christum, qui merito unam elegit, unam diligit, et aliam praeter ipsam suo consortio non adjungit. Si ergo etiam in veteri Testamento haec sacerdotalium", "candidate_score": 0.642608, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_119_121", "bdc_text": "LL I 193f ; HBLS I 344. , Rodolphum denique Thumisium Johann Rudolf Thumysen , gest. 1552 , Sohn des Zunftmeisters Rudolf Thumysen ( s. oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , seit 1517 Kaplan in Kilchberg ( Kt . Zürich) , 1523 Pfarrer in Regensdorf ( Kt . Zürich) , 1526 Kaplan bzw. Helfer am Fraumünster in Zürich. - Lit. :", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_187", "psc_text": "in titulo synodi an. 502, id quod etiam in ipsa orbe Roma hoc additamentum fuisse subjectum indicare videtur. Enimvero si haec documenta praemissa tabulae capitum 79, post obitum Hormisdae adjecta fuissent, hujus quoque pontificis monumenta collector non disjunxisset a documentis Symmachi immediati ejus praedecessoris, nec ea collectori secundae appendicis subjicienda reliquisset. 12. Quod si hae observationes et conjecturae judicentur probabiles, uti sane nobis videntur, jam additio epistolae Leonis ad Africanos postea inserta collectioni Hadrianeae cum controverso fragmento ad Dionysii circiter tempora evehitur, cum is quoque post Symmachum sub Hormisda Romae floruerit; et ita verum efficitur, hanc epistolam Dionysianae collectioni accessisse circa quinquagesimum post Leonem annum, adeo ut summae videatur esse temeritatis (utimur Quesnelli verbis in notis ad hanc epistolam sub initium) suspicari in ipsa urbe Roma scribenti et colligenti authenticos codices defuisse. Sicut enim dubitandum non est de adjecta Zosimi epistola, aut de Symmachi conciliis, ita nec ambigendum de hac", "candidate_score": 0.642222, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_123_125", "bdc_text": "Pfarrerbuch 566 ; LL XVIII 368 . cum uxorecum uxore übergeschrieben .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_224", "psc_text": "ordinetur, quem unius uxoris virum fuisse aut esse constiterit (I Tim. III, 2), tam sacra semper habita est ista 672 praeceptio, ut etiam de muliere sacerdotis eligendi eadem intelligeretur servanda conditio; ne forte illa, priusquam in matrimonium ejus veniret qui aliam non habuisset uxorem, alterius viri esset experta conjugium. Quis ergo dissimulare audeat quod in tanti sacramenti perpetratur injuriam, cum huic magno venerandoque mysterio ne legis quidem statuta defuerint, quibus evidenter est definitum ut virginem sacerdos accipiat, et alterius torum nesciat conjugis, quae uxor est futura pontificis (Levit. XXI, 13, 14; Ezech. XLIV, 22)? Jam tunc enim in sacerdotibus figurabatur Christi et Ecclesiae spirituale conjugium; ut quoniam vir caput est mulieris (Ephes. V, 23; I Cor. XI, 3) , discat sponsa Verbi non alium virum nosse quam Christum, qui merito unam elegit, unam diligit, et aliam praeter ipsam suo consortio non adjungit. Si ergo etiam in veteri Testamento haec sacerdotalium", "candidate_score": 0.641455, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_138_140", "bdc_text": "Dum epistolam hanc iam finiturus eram , in mentem mihi venit agricolarum Bernatium conventus , quem hic habentUm den Forderungen der Landschaft zuvorzukommen , bekräftigten Berns Rät und Burger am 27 . November 1531 ihren Willen zum Festhalten an der Reformation ( s. Anshelm VI 126 , 9-11 ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_626", "psc_text": "pacificam atque concordem, cui nec merita morum, nec studia civium defuerunt, postulationis quidem humanae, sed inspirationis credimus fuisse divinae. Utatur itaque, fratres charissimi, Dei munere memoratus antistes, et secundum consonantia omnium ordinum vota, quid ex ipso devotionis exspectetur intelligat: ut dispensationis sibi creditae diligens ac temperans exsecutor, vestro testimonio non inferior, et nostro per omnia 891 favore sit dignior. Deus vos incolumes custodiat, fratres charissimi. Data XI kalend. Septembr., Asturio et Protogene coss. EPISTOLA XLI. AD RAVENNIUM ARELATENSEM EPISCOPUM. SYNOPSIS. Ravennio in episcopum electo gratulatur; virtutes episcopales commendat; ut ad ipsum saepius scribat hortatur. Dilectissimo fratri RAVENNIO LEO. Provectionem dilectionis tuae, quae summi sacerdotii adepta est dignitatem, ita nobis placere cognosce, ut non solum tibi de honoris augmento, sed etiam Arelatensi Ecclesiae, cui te Dominus praeposuit, gaudeamus. Ad omnium enim fidelium decus atque utilitatem redundat, cum talis habetur antistes, cujus plurimi et adjuventur praesidio, et incitentur exemplo. Unde quia non", "candidate_score": 0.641105, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_119_121", "bdc_text": "LL I 193f ; HBLS I 344. , Rodolphum denique Thumisium Johann Rudolf Thumysen , gest. 1552 , Sohn des Zunftmeisters Rudolf Thumysen ( s. oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , seit 1517 Kaplan in Kilchberg ( Kt . Zürich) , 1523 Pfarrer in Regensdorf ( Kt . Zürich) , 1526 Kaplan bzw. Helfer am Fraumünster in Zürich. - Lit. :", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_184", "psc_text": "ordinem temporum fuerunt inserta. Post decretum autem Felicis pag. 155 describitur Leonis epistola cum hoc titulo: In causa Lupicini episcopi: Leo universis episcopis per Caesariensem Mauritaniam constitutis. Cum de ordinationibus, et reliqua cum eadem Hadrianeae editionis forma atque lectione. Subjicitur huic epistolae Leonis pag. 157: Epistola Zosimi ad presbyteros Ravennae directa. Zosimi commonitorium presbyteris et diaconibus qui Ravennae sunt. Ex relatione, etc., quae in eodem Hadrianeo codice legitur. Tandem post hanc epistolam, veluti novum additamentum sequitur tabula capitum 79, ipsaque documenta post tabulam subjiciuntur. De his alibi fusius erit dicendum. Nunc satis sit memorare quinque priora documenta, quae sic afferuntur: Pag. 159. I. Justinus Augustus Hormisdae. Quo fuimus semper, etc. Pag. 160. II. Exemplar precum a clericis et monachis Antiochenis, Hierosolymitanis. etc., ad Justinum. Haurite aquam cum laetitia, etc. Pag. 161. III. Hormisda Justino. Interea quae ad unitatem Ecclesiae, etc. Pag. 164. IV. Hormisda presbyteris, diaconibus et archimandritis secundae Syriae.", "candidate_score": 0.64097, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_139", "bdc_text": "November 1531 ihren Willen zum Festhalten an der Reformation ( s.", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1052", "psc_text": "ἐκείνην ἱερὰν ἐπιστολὴν, ἐπιτεθεικότες 1129 τῷ ἁγίῳ θυσιαστηρίῳ προσδεδώκαμεν τῇ αὐτῶν εὺσεβείᾳ· οὕτως αὐτὸν δέξασθαι τούτων ἀπαιτησάντων οἵπερ δεξάμενοι ἐδόξασεν σὺν ἡμῖν τὸν δεσπότην Χριστὸν τὸν ἀπελάσαντα μὲν πάντα ζόφον κακοδοξίας· τρανώσαντα δὲ ὁμογνωμόνως τὸν λόγον τῆς ἀληθείας, καὶ τὸ μὲν περὶ τῆς ἐκκλησιαστικῆς εἰρήνης, καὶ τῆς περὶ τὴν εὐαγῆ πίστιν ὁμονοίας τῶν ἱερέων τῇ χάριτι τοῦ σωτῆρος οὕτω συνέδραμεν. Ἐπειδὴ δὲ καὶ περὶ ἑτέρων ὑποθέσεων ἐχρῆν ἡμᾶς διασκοπῆσαι ἵνα ἡ τοσαύτη σύνοδος πάντα δόξῃ πραττειν ἀπαραλείπτως τὰ δεόμενα διορθώσεως τε καὶ βεβαιώσεως, ἔν τε κανονικοῖς, καὶ ἐν ἑτέροις ἐκκλησιαστικοῖς κεφαλαίοις, ἐγένετο φροντὶς τοῖς τε κρατοῦσι τῶν ὅλων, καὶ τοῖς μεγαλοπρεπεστάτοις, καὶ ἐνδοξοτάτοις ἔρχουσι, τῇ τε λαμπρῷ καὶ ἐνδόξῳ συγκλήτῳ, τῷ τε κλήρῳ παντὶ, καὶ λαῷ αἴσθησιν λαβεῖν προσθήκης τινὸς εἰς τιμὴν, τὸν κατὰ τὴν βασιλεύουσαν ταύτην Κωνσταντίνου ἀγιότατον θρόνον, διὰ τῆς συναινέσεως τῆς ἁγίας ταύτης συνόδου τῆς περὶ τὸν κανόνα τῶν ἑκατὸν πεντήκοντα ἁγίων πατέρων οἵπερ ἐτύγχανον συνειλεγμένοι ἐπὶ", "candidate_score": 0.640962, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_120_122", "bdc_text": "HBLS I 344. , Rodolphum denique Thumisium Johann Rudolf Thumysen , gest. 1552 , Sohn des Zunftmeisters Rudolf Thumysen ( s. oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , seit 1517 Kaplan in Kilchberg ( Kt . Zürich) , 1523 Pfarrer in Regensdorf ( Kt . Zürich) , 1526 Kaplan bzw. Helfer am Fraumünster in Zürich. - Lit. : AZürcherRef 1414. 1714 , S. 733 ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1371", "psc_text": ". . . De quibus epistolis unam ad Antiochenum, alteram ad Jerosolymitanum . . . dirigetis. Nos autem ad Illyrios episcopos similia jam scripta transmisimus. Hic tria similis epistolae exempla indicantur, ad Basilium Antiochenum, ad Juvenalem Jerosolymitanum, et ad Illyrios episcopos, id est ad Euxitheum Thessalonicensem, Petrum Corinthium, et Lucam Dyrrachenum, qui accuratius in inscriptione nostri codicis Ratisponensis nominantur. Ex Grimanico vero codice illud elicimus, in exemplo epistolae 150 ad Euxitheum caeterosque metropolitas Illyrici postremae periodo insertas fuisse voces per Illyricum; quae cum Juvenali Jerosolymitano nequaquam conveniant, in epistola ad eumdem certissime defuerunt, et idcirco Juvenalis nomen in inscriptione ejusdem epistolae delendum credidimus. 2. Eaedem duae epistolae suspectae fidei fuerunt Pagio ad an. 457, n. 7, sicut etiam epistola 153, ob imploratum auxilium Patricii Asparis, quae duo nomina separatim posita in epist. 149 et 150 pro duabus personis accepit, primum filii, alterum patris, cum tamen unum Asparem significent, qui patricii", "candidate_score": 0.640139, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_48_50", "bdc_text": "tibi multam salutem adscribere iusserunt . Salutabis et tu vicissim meo nomine Leonem Leo Jud , s. oben [Nr. 4 ] S. 55 , Anm. 1 . Konrad Pellikan , s. oben [Nr. 37 ] S. 201 f , Anm. 11 .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_954", "psc_text": "Se cum suis Eutychianorum damnationi subscribere profitetur. Domino sancto et beatissimo Patri LEONI EUSEBIUS Mediolanensis episcopus. CAP. I. Reversis, Domino annuente, fratribus nostris, quos ad Orientem fidei causa sollicite provida beatitudo vestra direxerat, decursisque litteris quas per eos tua sanctitas destinavit, omni exsultatione in Christo relevatus sum, quod effectum commissae sibi legationis eosdem reportasse vestra pagina designavit. Nec mirum quod Dominus noster Jesus Christus catholicae fidei, quam tenemus, majestatis sua gratiam custodiamque praestiterit: quando vos idoneos cultus sui assertores in apostoli sui sede praesulem collocavit, qui et recta sentire de incarnationis Dominicae sacramento, et eadem potestis rectius custodire. CAP. II. Admonitis ergo fratribus et coepiscopis meis, habitoque conventu, vestrarum formam 1081 tenuimus litterarum. Nam recensita epistola beatitudinis vestrae in sacerdotum Domini concilio, quam sanctus frater et coepiscopus noster Abundantius, et compresbyter meus Senator detulerant, agnitaque eorum narratione, sicut scripta vestra signaverant, rerum gestarum ordine continuo requisita est recitataque epistola, quam", "candidate_score": 0.640039, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_169_171", "bdc_text": "auf der Landschaft in jeder Kirchgemeinde zwei vom Landvogt ernannte Gemeindeglieder und der Pfarrer . Diesem Gericht oblag die undankbare Aufgabe der Sittenüber wachung , worin es von den Pfarrern nachdrücklich unterstützt wurde , weshalb sich der Groll des Volkes besonders gegen die Geistlichen richtete . Von einer Abschaffung des Chorgerichtes war in der Eingabe nicht mehr die Rede , wohl aber von der Entfernung aller Prädikanten .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_217", "psc_text": "ubi minores sunt plebes minoresque conventus, presbyterorum cura sufficiat, episcopalia autem gubernacula nonnisi majoribus populis et frequentioribus civitatibus oporteat praesidere, ne, quod sanctorum Patrum divinitus inspirata decreta vetuerunt, viculis et possessionibus, vel obscuris et solitariis municipiis tribuatur sacerdotale fastigium, et honor cui debent excellentiora committi, ipsa sui numerositate vilescat. Quod nunc in sua dioecesi Restitutus episcopus factum esse causatus est, et rationabiliter postulavit ut si episcopi eorum locorum in quibus non debuerant ordinari humana conditione decesserint, loca ipsa ad jus ejusdem antistis cui olim propria vel contigua fuerunt revertantur. Et inutile 668 est ut sacerdotalis dignitas inconsiderata ordinantis facilitate superflua multiplicatione minuatur. CAP. XI. De his autem quae in sacro virginitatis proposito constitutae, ut superius dictum est, barbaricam pertulere violentiam, et integritatem pudoris non animo, sed corpore perdiderunt, ea nobis videtur servanda moderatio, ut neque in viduarum dejiciantur gradum, nec in sacrarum et perseverantium virginum numero censeantur: quibus, si in", "candidate_score": 0.640033, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_119_121", "bdc_text": "LL I 193f ; HBLS I 344. , Rodolphum denique Thumisium Johann Rudolf Thumysen , gest. 1552 , Sohn des Zunftmeisters Rudolf Thumysen ( s. oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , seit 1517 Kaplan in Kilchberg ( Kt . Zürich) , 1523 Pfarrer in Regensdorf ( Kt . Zürich) , 1526 Kaplan bzw. Helfer am Fraumünster in Zürich. - Lit. :", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1598", "psc_text": "Hermes, qui in hac epistola appellatur Archidiaconus, vivo adhuc Rustico Biterrensibus episcopus datus fuit, a quibus cum non fuerit receptus, Narbonam rediit, et hac de re idem Rusticus et Hermes litteras ad Leonem dedere, ut ex Hilari papae epist. 8 colligere licet. His autem ut congruum tempus tribuatur, ante Leonis mortem, quae contigit an. 461, Hermes ad Biterrensem cathedram promotus videtur sub. an. 460; haec autem epistola, Hermete adhuc archidiacono Romae agente, scripta serius dicenda est an. 459. 7. His autem de tempore hujus epistolae praemissis manifestum fit quam sint inanes duae Quesnelli conjecturae, quibus cum animadverterit aliquot ex iis dubiis quae proposuit Rusticus decisa fuisse in conciliis Arausicano I, Vasensi I, et Arelatensi II, alterutrum not. 1 colligit: Scilicet vel Rusticum ad Leonem scripsisse, antequam eae difficiles quaestiones in conciliis supradictis ventilarentur et enodarentur: supervacaneum enim videretur et praeter consuetudinem Gallicanam, ut post soluta in pluribus comprovincialibus, aut majoribus", "candidate_score": 0.639569, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_19", "bdc_text": "Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. :", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_544", "psc_text": "transmissa dici potest? 5. Quid autem dicendum? Ut omittantur incerta, cum brevior epistola 30 in Graeca et Latina collectione Chalcedonensi inveniatur, et legatorum nomina distincte praeferat, ut epistolae caeterae, quae cum litteris ad Flavianum iisdem legatis traditae fuere, haec quoque ad Pulcheriam transmissa, eidemque aliquando tradita, ac in Oriente vulgata, ac exinde Graece reddita negari non potest. Auctior vero epistola 31, etsi in Graeca collectione desideretur, cum tamen exstet in pluribus Latinis antiquis collectionibus, quae breviori epistola carent, Leoninamque rationem ubique referat, a Leone abjudicari nequit. Eodem autem die iduum Junii data dici debet, ut eae quoque collectiones praeferunt, quae carent epistola 30; neque enim chronicam ejusmodi notam harum collectionum auctores transcribere potuerunt, ut conjecit Quesnellus, ex epistola breviori, quam ignorarunt. Sine ullo autem certiori documento aliud quidpiam affirmare seu divinare non licet. Solum probabiliter credi potest duo ejusdem epistolae exemplaria a Leone fuisse lucubrata, alterum longius, brevius alterum; hoc", "candidate_score": 0.639466, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_139_141", "bdc_text": "November 1531 ihren Willen zum Festhalten an der Reformation ( s. Anshelm VI 126 , 9-11 ; de Quervain 175ff) .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1052", "psc_text": "ἐκείνην ἱερὰν ἐπιστολὴν, ἐπιτεθεικότες 1129 τῷ ἁγίῳ θυσιαστηρίῳ προσδεδώκαμεν τῇ αὐτῶν εὺσεβείᾳ· οὕτως αὐτὸν δέξασθαι τούτων ἀπαιτησάντων οἵπερ δεξάμενοι ἐδόξασεν σὺν ἡμῖν τὸν δεσπότην Χριστὸν τὸν ἀπελάσαντα μὲν πάντα ζόφον κακοδοξίας· τρανώσαντα δὲ ὁμογνωμόνως τὸν λόγον τῆς ἀληθείας, καὶ τὸ μὲν περὶ τῆς ἐκκλησιαστικῆς εἰρήνης, καὶ τῆς περὶ τὴν εὐαγῆ πίστιν ὁμονοίας τῶν ἱερέων τῇ χάριτι τοῦ σωτῆρος οὕτω συνέδραμεν. Ἐπειδὴ δὲ καὶ περὶ ἑτέρων ὑποθέσεων ἐχρῆν ἡμᾶς διασκοπῆσαι ἵνα ἡ τοσαύτη σύνοδος πάντα δόξῃ πραττειν ἀπαραλείπτως τὰ δεόμενα διορθώσεως τε καὶ βεβαιώσεως, ἔν τε κανονικοῖς, καὶ ἐν ἑτέροις ἐκκλησιαστικοῖς κεφαλαίοις, ἐγένετο φροντὶς τοῖς τε κρατοῦσι τῶν ὅλων, καὶ τοῖς μεγαλοπρεπεστάτοις, καὶ ἐνδοξοτάτοις ἔρχουσι, τῇ τε λαμπρῷ καὶ ἐνδόξῳ συγκλήτῳ, τῷ τε κλήρῳ παντὶ, καὶ λαῷ αἴσθησιν λαβεῖν προσθήκης τινὸς εἰς τιμὴν, τὸν κατὰ τὴν βασιλεύουσαν ταύτην Κωνσταντίνου ἀγιότατον θρόνον, διὰ τῆς συναινέσεως τῆς ἁγίας ταύτης συνόδου τῆς περὶ τὸν κανόνα τῶν ἑκατὸν πεντήκοντα ἁγίων πατέρων οἵπερ ἐτύγχανον συνειλεγμένοι ἐπὶ", "candidate_score": 0.638957, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_139_141", "bdc_text": "November 1531 ihren Willen zum Festhalten an der Reformation ( s. Anshelm VI 126 , 9-11 ; de Quervain 175ff) .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_713", "psc_text": "ἐκείνους οἵ τινες τὴν ἀλήθειαν τῆς σάρκοθς ἡμῶν ἐν τῷ Κυρίῳ Ἰησοῦ Χριστῷ 936 ἀρνοῦνται, ὁμοίᾳ ἀφοσιώσει καταδικάζομεν. Στήκετε τοίνυν ἐν τῷ πνεύματι τῆς (καθολικῆς) ἀληθείας, καὶ τὴν ἀποστολικὴν προτροπὴν τῇ διακονίᾳ τοῦ ἡμετέρου στόματος δέξασθε· ἐπειδὴ ὑμῖν κεχάρισθαι ὑπὲρ τοῦ Χριστοῦ, οὐ μόνον ἵνα εἰς αὐτόν πιστεύητε, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ αὐτοῦ πάσχειν. Μὴ θέλητε ὑπολαμβάνειν, ἀγαπητοὶ, ὅτι τῇ ἁγίᾳ αὐτοῦ ἐκκλησίᾳ ἀπολειφθήσεται ἢ ὑστερήσει ποτὲ ἡ θεῖα Ἐκκλησία [Forte ἐκδικία]. Ἐκλάμπει γὰρ τῆς πίστεως τὸ καθαρὸν, ὅταν ἀπ' οὐτῆς ὁ ῥύπος τῆς πλάνης χωρισθῇ. Ὅθεν πάλιν καὶ πάλιν ὑμᾶς ἐνώπιον τοῦ Κυρίου διάμαρτυρόμεθα ὁμοῦ καὶ ὑπομιμνήσκομεν, ἵνα ἀπό τῆς πίστεως ἐν ᾗ τεθεμελιωμένοι ἐστὲ, καὶ ἐν ᾗ τὸν Χριστιανικώτατον βασιλέα οἴδαμεν παραμένειν, μήτε ἑνέδραις, μήτε τισὶν ἀπάταις μετακινηθείητε· ἀλλ' εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ ἐπισκόπου ὑμῶν ἐκεῖνον τοῖς ὀφθαλμοῖς κατέχητε, ὑπὲρ οὗ αὐτὸς πάντα παθεῖν ἅπερ ἐπηνέχθη οὐκ ἐφοβήθη· οὗτινος ἐν πᾶσι μιμητὰς ὑμᾶς γενέσθαι ἐπιθυμοῦμεν, ἵνα κοινὸν μετ' αὐτοῦ", "candidate_score": 0.638743, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_139", "bdc_text": "November 1531 ihren Willen zum Festhalten an der Reformation ( s.", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_437", "psc_text": "ἡμῖν καὶ πονητέον, ὑπὲρ τῆς ἀληθοῦς πίστεως, καὶ τῶν ἐκτεθέντων καὶ δογματισθέντων ὑπὸ τῶν ἁγίων πατέρων, ἐφ' ᾧ τε διὰ παντὸς καὶ ἐν παντοίαις περιστάσεσι πραγμάτων ἀκέραια καὶ ἄτρωτα ταῦτα διασώζεσθαι καὶ φυλάττεσθαι. ἀναγκαῖον οὖν ἦν καὶ νῦν ὁρῶντας ἡμᾶς βλαπτομένην τοῦ ὀρθόδοξον πίστιν, καὶ ἀνανεουμένην τοῦ Ἀπολλιναρίου καὶ Οὐαλεντίνου αἵρεσιν παρὰ Εὐτυχοῦς τοῦ μοναχοῦ, μὴ παριδεῖν· ἀλλ' εἰς τὸ φανερὸν ταύτην ἐκκαλύψαι πρὸς ἀσφάλειαν τῶν λαῶν, οὗτος γάρ οὗτος ὁ Εὐτυχὴς, κεκρυμμένην ἐν ἑαυτῷ νόσον κακοδοξίας κατέχων, τῆς ἡμετέρας ἐπιεικείας καταδραμὼν, ἀπηρυθριασμένως καὶ ἀναισχύντως εἰς πολλοὺς 783 ἐξενεγκεῖν τὴν οἰκεῖαν ἀσέβειαν κατετόλμησε, φάσκων, πρὸ μὲν τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, δύο φύσεις εἶναι, θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος, μετὰ δὲ τὴν ἕνωσιν, μίαν φύσιν γεγονέναι· οὐκ εἰδὼς ὃ λέγει, οὐδὲ περὶ τίνων διαβεβαιοῦται. Οὐδὲ γάρ ἡ ἕνωσις τῶν συνελθουσῶν ἐπὶ Χριστῷ δύο φύσεων, ὡς καὶ ἡ ὑμετέρα ἐπίσταται θεοσέβεια, τὰς ἰδιότητας αὐτῶν ἐν τῇ ἑνώσει συνέχεεν· ἀλλὰ μένουσι καὶ", "candidate_score": 0.638699, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_87", "bdc_text": "Luzern ) und erhielt 1522 eine Chorherrenpfründe in Beromünster .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_979", "psc_text": "γλῶσσα ὴμῶν ἀγαλλιάσεωσ· ταύτην ὡς οἰκείαν ἡμῖν ἡ χάρις τήν προφητειαν ἐφήρμοσεν, οἷς τὸ τῆς εὐσεβείας ἐβεβαιώθη κατόρθωμα. Τί γὰρ πίστεως πρὸς εὐφροσύνην ἀνώτερον; τί τῆς δεσποτικῆς γνώσεως πρὸς χορείαν φαιδρότερον; ἣν αὐτὸς ἄνωθεν ὁ σωτὴρ πρὸς σωτηρίαν ἡμῖν παρεδωκε, φήσασ· Πορευθεντεσ, μαθεύσατε πάντα τὰ ἔθνη, βαπτίζοντεσ αὐτοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ πατρὸσ, καὶ τοῦ υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου πνεύματοσ, διδάσκοντες αὐτούς τηρεῖν πάντα ὅσα ἐνετειλάην ὑμῖν. Ἣν αὐτὸς ὥσπερ χρυσῆν σειρὰν τῷ προστάγματι τοῦ θεμένου καταγομένην εἰσ ἡμας διεφύλαξασ, πᾶσι τῆς τοῦ μακαρίου Πετρου φωνῆσ ἑρμηνεὺσ καθιστάμενωσ, 1089 καὶ τῆς ἐκείνου πίστεωσ τοῖς πᾶσι μακαρισμὸν ἐφελκόμενος ὅθεν καὶ ὴμεῖσ ὡς ἀρχηγῷ σοι τοῦ καλοῦ πρὸς ὠφέλειαν χρησάμενοι, τῆς ἀληθείας τοῖς τῆς ἐκκλησίας τέκνοις τὸν κλῆρον ἐδείξαμεν, οὐ καθ' ἕνα ἕκαστος ἐν παραβύστῳ τὴν διδασκαλίαν ποιούμενοι, ἀλλὰ κοινῷ πνεύματι, μιᾷ συμπνοίᾳ καὶ ὁμονοίᾳ τῆς πίστεως τὴν ὁμολογίαν γνωρίσαντεσ. Καὶ ἦμεν ἐν κοινῇ χορείᾳ, τοῖς πνευματικοῖσ, ὡς ἐν βασιλικοῖσ δείπνοισ, ἐντρυφῶντες", "candidate_score": 0.638307, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_139_141", "bdc_text": "November 1531 ihren Willen zum Festhalten an der Reformation ( s. Anshelm VI 126 , 9-11 ; de Quervain 175ff) .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_704", "psc_text": "idus Octobris, Asturio et Protogene viris clarissimis consulibus. EPISTOLA XLVIII. AD JULIANUM EPISCOPUM COENSEM. SYNOPSIS. Post Ephesinam cladem consolatur, hortaturque ut fidem teneat. LEO JULIANO fratri et coepiscopo salutem. Cognitis quae apud Ephesum unius hominis praesumptione sunt gesta, magno quidem dolore affecti sumus de his quae impie furioseque commissa sunt; sed ad Dominum nostrum animos dirigentes, multam fiduciam ab ipsa quam sequimur veritate concipimus, non omittentes omnia agere quae auxiliante Dei gratia credimus profutura. Tenendum ergo nobis est quod tenemus, et saeviente unius turbinis procella, serenissimae fidei est amplectenda tranquillitas; donec radios suos veritas per universa diffundat, et caliginem infidelitatis consumat. Quae autem disposita sint, per latoris sermonem agnosces. Data tertio idus Octobris, Asturio et Protogene viris clarissimis consulibus. 931 EPISTOLA XLIX. AD FLAVIANUM EPISCOPUM CONSTANTINOPOLITANUM. SYNOPSIS. Flavianum, in quem Dioscorus immaniter saevierat, consolatur, eique opem promittit. LEO FLAVIANO episcopo Constantinopolitano. Quae et quanta dilectio tua pro catholicae fidei defensione", "candidate_score": 0.637745, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_120_122", "bdc_text": "HBLS I 344. , Rodolphum denique Thumisium Johann Rudolf Thumysen , gest. 1552 , Sohn des Zunftmeisters Rudolf Thumysen ( s. oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , seit 1517 Kaplan in Kilchberg ( Kt . Zürich) , 1523 Pfarrer in Regensdorf ( Kt . Zürich) , 1526 Kaplan bzw. Helfer am Fraumünster in Zürich. - Lit. : AZürcherRef 1414. 1714 , S. 733 ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1598", "psc_text": "Hermes, qui in hac epistola appellatur Archidiaconus, vivo adhuc Rustico Biterrensibus episcopus datus fuit, a quibus cum non fuerit receptus, Narbonam rediit, et hac de re idem Rusticus et Hermes litteras ad Leonem dedere, ut ex Hilari papae epist. 8 colligere licet. His autem ut congruum tempus tribuatur, ante Leonis mortem, quae contigit an. 461, Hermes ad Biterrensem cathedram promotus videtur sub. an. 460; haec autem epistola, Hermete adhuc archidiacono Romae agente, scripta serius dicenda est an. 459. 7. His autem de tempore hujus epistolae praemissis manifestum fit quam sint inanes duae Quesnelli conjecturae, quibus cum animadverterit aliquot ex iis dubiis quae proposuit Rusticus decisa fuisse in conciliis Arausicano I, Vasensi I, et Arelatensi II, alterutrum not. 1 colligit: Scilicet vel Rusticum ad Leonem scripsisse, antequam eae difficiles quaestiones in conciliis supradictis ventilarentur et enodarentur: supervacaneum enim videretur et praeter consuetudinem Gallicanam, ut post soluta in pluribus comprovincialibus, aut majoribus", "candidate_score": 0.63774, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_177_179", "bdc_text": "Haec in praesentia de agricolis per rumores audio ; ubi compositis rebus certiora cognovero , tibi quoque impartiam . Vale . Ex Berna , 3 .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1162", "psc_text": "te misisse significas, necdum ad me noveris pervenisse. Unde, si expeditioris occasio se praebuerit perlatoris, libenter habeo, ut si qua est, quae utilis videatur, quam primum ad me mittatur instructio. De Aegyptiis monachis quam quieti, aut cujus sint fidei, scire desidero, et de Alexandrinae Ecclesiae pace quid ad vos veris nuntiis perferatur; ad cujus episcopum vel ordinatores 1193 ipsius, seu clericos, qualia scripta direxerim, missis exemplaribus scire te volui. Ad clementissimum quoque principem, et ad religiosissimam Augustam quis nunc meus sermo sit missus, directa exemplaria perdocebunt. CAP. IV. Utrum autem epistola mea, quam de incarnationis Dominicae fide incolumi adhuc sanctae memoriae Flaviano, ad dilectionem tuam per Basilium diaconum miseram, fraternitati tuae tradita sit, scire desidero: quoniam suspectum habeo quod de ejus textu nullum umquam indicium reddidisti. 1194 Gestorum synodalium, quae omnibus diebus concilii in Chalcedonensi civitate confecta sunt, parum clara propter linguae diversitatem apud nos habetur in structio. Et ideo", "candidate_score": 0.637439, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_116_118", "bdc_text": "1527 war Ammann einer der Griechischlehrer Bullingers ( HBD 11 , 12 ) und wurde 1552 Pate von dessen Enkelin Verena ( HBD 43 , 13 ) . - Lit. : Z VII 198 , Anm. 1 ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_466", "psc_text": "qui Graecam collectionem Chalcedonensem complectitur; nec non ad alium item Venetum 165, qui nonnullas ejusdem collectionis partes continet. Hos ut distinguamus, codicem 164 primum ms. Venetum appellabimus, secundum vero codicem 165. Cum vero haec epistola in his Venetis codicibus duplici loco legatur, primum inter epistolas ante gesta, dein in ipsis gestis concilii, in quo lecta fuit; nonnumquam utrumque textum ejusdem codicis contulimus, et idcirco variantes lectiones primo vel secundo loco exhibitas allegabimus. 8. Hac occasione dicendum est aliquid de testimoniis Patrum, quae huic epist. 28 ad Flavianum in editis Conciliorum act. 2 Graece et Latine subjecta inveniuntur. His testimoniis editores Romani hanc notatiunculam praefixere: Pleraque haec sanctorum Patrum testimonia a S. Leone adjuncta sunt epistolae ipsius 97 (nunc 165) ad Leonem Augustum, sed in aliquibus Graecis codicibus concilii hujus inseruntur etiam hoc loco, nimirum post laudatam epistolam ad Flavianum. Haec autem Stephanus Baluzius intelligens de actione secunda notavit: Haec testimonia", "candidate_score": 0.63733, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_119_121", "bdc_text": "LL I 193f ; HBLS I 344. , Rodolphum denique Thumisium Johann Rudolf Thumysen , gest. 1552 , Sohn des Zunftmeisters Rudolf Thumysen ( s. oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , seit 1517 Kaplan in Kilchberg ( Kt . Zürich) , 1523 Pfarrer in Regensdorf ( Kt . Zürich) , 1526 Kaplan bzw. Helfer am Fraumünster in Zürich. - Lit. :", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_963", "psc_text": "edidit Baluzius. In tribus tantum codicibus adhuc inventa est, nimirum in Parisiensi, in Vaticano Reginae Suecorum, et in alio Vat. 1322. Hic autem postremus codex, qui quondam fuit Veronensis Ecclesiae, eo praestantior est quod quamplures subscriptiones Patrum nobis conservavit, quae in ipso originali Graeco desiderantur. Nobis sane, qui hanc versionem haud omittendam credidimus, istum codicem accuratius relegere non inutile fuit. 2. Altera versio recentior Rusticum Romanae Ecclesiae diaconum habet auctorem. Hanc enim ille annotationem praefixit, quae in puris Rustici exemplaribus et in editione Crabbi legitur: Relationes sanctae synodi ex codice Acumitensi Graeco in Latinum transtuli ego ipse. Et in fine ipsius relationis haec ejusdem annotatio subjicitur: Scripsi pridie kal. Aprilis, feria tertia, indictione XIII, quae indictio in aliis pariter annotationibus constanter signata, si ad illud tempus referenda sit quo Rusticus in Oriente versabatur, convenit cum solo anno 550, quidquid sit de die vel feria, in quibus non minus hic quam", "candidate_score": 0.637284, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_139_141", "bdc_text": "November 1531 ihren Willen zum Festhalten an der Reformation ( s. Anshelm VI 126 , 9-11 ; de Quervain 175ff) .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1332", "psc_text": "Anthemio coss. Pascha VIII kalendas Maias. EPISTOLA CXXXIX. AD JUVENALEM JEROSOLYMITANUM EPISCOPUM. SYNOPSIS. I. Ipsum in sedem suam receptum esse gaudet, non dissimulata priori ejus tergiversatione, --II. Eumdem ipsis mysteriorum locis edoceri. --III. Ex veritate crucifixionis veritatem nostrae in Christo carnis defendi. --IV. Errantes circa incarnationem Domini ex utriusque Testamenti paginis instrui. 1285 LEO urbis Romae episcopus JUVENALI Jerosolymitano episcopo. CAP. I. Acceptis dilectionis tuae litteris, quas ad me filii nostri Andreas presbyter et Petrus diaconus detulerunt, gavisus quidem sum quod tibi ad episcopatus tui sedem redire licuisset; sed confluentibus in recordationem omnibus causis quae te per quosdam excessus laborare fecerunt, dolui adversitatum tuarum temetipsum tibi fuisse materiam, et resistendi haereticis constantiam perdidisse: quia aestimant non esse tibi liberum ut eos audeas redarguere quos tibi professus sis in suo errore placuisse. Beatae enim memoriae Flaviani condemnatio, et impiissimi Eutychis receptio, quid nisi Domini nostri Jesu Christi secundum carnem negatio fuit?", "candidate_score": 0.637015, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_19", "bdc_text": "Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. :", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_538", "psc_text": "καὶ συνεπισκόπῳ Φλαυιανῷ, σαφέστερον τὰ ἀπεσταλμένα γράμματα περιέχει. ADMONITIO IN EPISTOLAS SEQUENTES XXX ET XXXI. 1. Etsi duae quae ad Pulcheriam eadem die ac de eadem re scriptae inveniuntur epistolae, aliquot non tam sententiis quam verbis sint plane similes, in multis nihilominus discrepant inter se, et altera ob insertas additiones est longe prolixior. Styli autem ratio et codicum atque collectionum antiquarum auctoritas, quibus utraque fulcitur, nequaquam sinunt ut alterutra alii quam Leoni tribuatur. Exemplaria tum Latina, tum Graeca antiquissimae collectionis 17 Chalcedonensis, et Ratisponensis collectio 19, praeter collectionem duodecimam et vigesimam secundam, primam epistolam satis vindicant; codices vero collectionum 2, 5, 11, 12, 13, 18, 20, 21, 22, 23 et 24, cum exemplo Sichardi, et peculiari ms. Vat. Reginae 293, alteram tuentur. Cur autem eodem die duae ejusmodi epistolae ad Pulcheriam traditae fuerint, et quae prius, quae autem posterius scripta censenda sit, curiosius inquiri potest, quam ulla satis tuta ratione", "candidate_score": 0.636896, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_10_12", "bdc_text": "Zwingli wandte sich 1523 brieflich mehrmals an ihn ( Z VIII 101-107 ) und widmete ihm die Schrift «Von göttlicher und menschlicher Gerechtigkeit » ( Z II 458ff) . Am 1 . Dezember 1525 verzichtete von Wattenwyl auf seine geistlichen Würden und heiratete 1526 Clara May , die Schwester der Barbara ( s.", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_395", "psc_text": "olim quidquid egimus, misimus ad beatitudinem vestram; quibus litteris docuimus, et presbyterio illum esse nudatum, quia sic captus est; et jussimus eum in monasteriis nullam habere rationem, et exclusimus eum a communione nostra; ut sanctitas vestra hoc cognoscens, quod circa illum actum est, omnibus episcopis sub beatitudine vestra degentibus manifestare dignetur illius impietatem ne nescientes aliqui quid ille senserit, quasi ad orthodoxum vel per litteras, vel per aliquam conjunctionem loquantur. EPISTOLA XXIII, AD FLAVIANUM EPISCOPUM CONSTANTINOPOLITANUM. SYNOPSIS. I. Acceptis Eutychis querelis, conqueritur eum communione fuisse privatum a Flaviano. --II. De causa instrui se postulat, et in defendenda veritate charitatem maxime optat custodiri. Dilectissimo fratri FLAVIANO episcopo LEO episcopus CAP. I. Cum christianissimus et clementissimus imperator sancta et laudabili fide pro Ecclesiae catholicae pace sollicitus, ad nos scripta transmiserit, de his quae apud vos perturbationis strepitum commoverunt, miramur fraternitatem tuam quidquid illud scandali fuit nobis silere potuisse, et non potius procurasse", "candidate_score": 0.636794, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_19", "bdc_text": "Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. :", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_748", "psc_text": "Leo habuit illum tractatum, cujus gratia Petronium et Regulum Gallicanos diu se retinuisse scribit epist. 67, ad Ravennium, in quam vide annot. 2 (885 d). Haec quidem Anatolii causa adeo magnum pontifici negotium facessivit, ut quatuor legatos eligendos, instruendos, atque Constantinopolim transmittendos crediderit, quod non exiguam in respondendo dilationem flagitabat: unde nihil mirum si epistolae 69, 70 et 71 quibus hac de ordinatione respondet, datae fuerint mense Julio anni 450. Interim hoc fragmentum excerptum ex Anatolii epistola, quae statim post ejus ordinationem ante finem anni 449 exarata fuit, cum certa dies ac mensis lateat, praemittendum censuimus epistolae Leonis ad Theodosium, quae die 25 Decembris signatur. EPISTOLA LIII, seu EPISTOLAE ANATOLII CONSTANTINOPOLITANI EPISCOPI AD S. LEONEM FRAGMENTUM. De ordinatione sua. 954 Ex epistola ANATOLII Constantinopolitani ad LEONEM Romanum. Etenim piissimus et Christi amans noster imperator Theodosius, qui cuncta in secundis post res ad Deum pertinentes ponit, cum sanctissima Constantinopolitana Ecclesia pastore", "candidate_score": 0.636504, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_139_141", "bdc_text": "November 1531 ihren Willen zum Festhalten an der Reformation ( s. Anshelm VI 126 , 9-11 ; de Quervain 175ff) .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_758", "psc_text": "Sed praeterquam quod non est verosimile episcopos, qui III kal. Octobris in Urbe convenerant, per quinquaginta dies Romae fuisse detentos absoluta jam synodo die 13, aut serius 15 Octobris, ut liquet ex epist. 44 et sequentibus; praeter hoc, inquam, nullum antiquum documentum superest, quo probetur Leone pontifice dedicationem basilicae S. Petri celebratam fuisse die 18 Novembris. Adde quod Valentinianum an. 449 Romae fuisse nullum aliunde indicium est; nonnulla autem suppetunt documenta quae eum anno 450 ibidem exstitisse probant. 4. Quesnellus diss. 1 ad an. 450, n. 1, Baronii sententiam impugnans, in aliam apertius erroneam transiit, contendens has epistolas scriptas fuisse post festum S. Petri die 29 Junii an. 450. Error ex duobus manifeste detegitur. Primum quia hoc anno Valentinianus Romae erat mense Martio, quo legem edidit Novellis insertam tit. 7, de Indulgentiis reliquorum, nec non mense Aprili ex tit. 38, de Naviculariis annuis, etc., ex quibus dies festus S. Petri,", "candidate_score": 0.636406, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_139", "bdc_text": "November 1531 ihren Willen zum Festhalten an der Reformation ( s.", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1051", "psc_text": "ἐπεχείρησαν, ἀνέδειξεν ὅμως τὴν ἑαυτοῦ ἀλήθειαν, καὶ ᾠκονόμησε σύμφωνον, καὶ ἀντίλεκτον ἐκφωνηθῆναι παρὰ πάντων ἔγγραφον· στηρίζζντα μὲν τῶν βεβαίων τὰς ψυχὰς, προσκαλούμενον δὲ πάντας εἰς τὴν ὁδὸν τῆς ἀληθείας τοὺς ἀπὸ τῆς ἀληθείας ἐκκλίνοντας καὶ δὴ ὑποσημηνάμενος συμφώνως τῃ τοιούτῷ χάρτῳ παραγενόμενοι εἰς τὸ συνέδριον τῆς οἰκουμενικῆς ἡμῶν συνόδου ἐν τῷ μαρτυρίῳ τῆς αὐτῆς ἁγιωτάτης καὶ καλλινίκου μάρτυρος Εὐφημίας· τοῦ τε εὐσεβεστάτου, καὶ φιλοχρίστου βασιλέως ἡμῶν Μαρκιανοῦ, καὶ τῆς εὐσεβεστάτης κατὰ πάντα πιστοτὰτης βασιλίδος, καὶ αὐγούστης τῆς θυγατρὸς ἡμῶν Πυλχερίας μετά προσευχῆς, χαρᾶς τε καὶ εὐφροσύνης, τὸν ἐπὶ τῇ βεβαιώσει τῆς τῶν πατέρων ἡμῶν ἔγγραφον πίστεως ὅρον κατὰ τὴν ὑμετέραν ἐκείνην ἱερὰν ἐπιστολὴν, ἐπιτεθεικότες 1129 τῷ ἁγίῳ θυσιαστηρίῳ προσδεδώκαμεν τῇ αὐτῶν εὺσεβείᾳ· οὕτως αὐτὸν δέξασθαι τούτων ἀπαιτησάντων οἵπερ δεξάμενοι ἐδόξασεν σὺν ἡμῖν τὸν δεσπότην Χριστὸν τὸν ἀπελάσαντα μὲν πάντα ζόφον κακοδοξίας· τρανώσαντα δὲ ὁμογνωμόνως τὸν λόγον τῆς ἀληθείας, καὶ τὸ μὲν περὶ τῆς ἐκκλησιαστικῆς εἰρήνης, καὶ τῆς περὶ τὴν εὐαγῆ", "candidate_score": 0.636242, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_87", "bdc_text": "Luzern ) und erhielt 1522 eine Chorherrenpfründe in Beromünster .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_941", "psc_text": "μήν τις ἐπιτρέψαι συνήθεια. Πλὴν ἐν τούτοις τοῖς ἀδελφοῖς, τουτέστι Πασχασίνῳ, καὶ Λουκηνσίῳ τοῖς ἐπισκόποις, καὶ Βονιφατίῳ, καὶ βασιλείῳ τοῖς πρεσβυτέροις, τοῖς ἀπεσταλμένοις ὑπὸ τοῦ θρόνου τῶν ἀποστόλων, ἐμὲ τῆς συνόδου προεδρεύειν, ἡ ὑμῶν ἀδελφότης ἡγείσθω· μὴ κεχωρισμένης ὑμῶν τῆς ἐμῆς παρουσίας· ὅς τις διὰ τῶν τοποτηρητῶν ὑμῖν πάρειμι τῶν ἐμῶν, καὶ διὰ 1072 τοῦ κηρύττειν τὴν καθολικὴν πίστιν οὐκ ἀπολείπομαι· ὡς ὑμᾶς τοὺς ἀγνοεῖν μὴ δυναμένους, τί περὶ τῆς ἀρχαίας πιστεύομεν παραδόσεως. ἀμφιβάλλειν μὴ δύνασθαι, ποία τίς ἐπιθυμία ἡμῖν καθέστηκεν. Ὅθεν, ἀδελφοὶ προσφιλέστατοι, πᾶσα παντελῶς τολμηρὰ διάλεξις ὑπεναντίον τῆς θεόθεν ἐμπνευσθείσης πίστεως, καὶ ματαία τῶν πεπλανημένων ἀπιστία τῆν ἡσυχίαν ἀγέτω· ἐκδικείτω τε τοῦτο μηδεὶς, ὃ πιστεύειν οὐ θέμις· ὁπότε κατὰ τὴν τῶν εὐαγγελίων αὐθεντίαν, κατὰ τὰς φωνὰς τῶν προφητῶν, καὶ τὴν τῶν ἀποστόλων διδασκαλίαν, πληρέστατα, καὶ σαφέστατα, δι' ὧν πρὸς τὸν τῆς ὁσίας μνήμης Φλαυιανὸν τὸν ἐπὶσκοπον ἐπεστείλαμεν, ἤδη δεδήλωται, πρία τίς ἐστιν ἡ περὶ τοῦ μυστηρίου τῆς ἐνανθρωπήσεως", "candidate_score": 0.63616, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_30", "bdc_text": "«Bullingerus quidem epistolam tibi reddendam mihi dedit , sed nescio , an in reliquo literarum fasciculo adhuc sit necne. » Ibi tum ego :", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_544", "psc_text": "transmissa dici potest? 5. Quid autem dicendum? Ut omittantur incerta, cum brevior epistola 30 in Graeca et Latina collectione Chalcedonensi inveniatur, et legatorum nomina distincte praeferat, ut epistolae caeterae, quae cum litteris ad Flavianum iisdem legatis traditae fuere, haec quoque ad Pulcheriam transmissa, eidemque aliquando tradita, ac in Oriente vulgata, ac exinde Graece reddita negari non potest. Auctior vero epistola 31, etsi in Graeca collectione desideretur, cum tamen exstet in pluribus Latinis antiquis collectionibus, quae breviori epistola carent, Leoninamque rationem ubique referat, a Leone abjudicari nequit. Eodem autem die iduum Junii data dici debet, ut eae quoque collectiones praeferunt, quae carent epistola 30; neque enim chronicam ejusmodi notam harum collectionum auctores transcribere potuerunt, ut conjecit Quesnellus, ex epistola breviori, quam ignorarunt. Sine ullo autem certiori documento aliud quidpiam affirmare seu divinare non licet. Solum probabiliter credi potest duo ejusdem epistolae exemplaria a Leone fuisse lucubrata, alterum longius, brevius alterum; hoc", "candidate_score": 0.636144, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_170_172", "bdc_text": "Diesem Gericht oblag die undankbare Aufgabe der Sittenüber wachung , worin es von den Pfarrern nachdrücklich unterstützt wurde , weshalb sich der Groll des Volkes besonders gegen die Geistlichen richtete . Von einer Abschaffung des Chorgerichtes war in der Eingabe nicht mehr die Rede , wohl aber von der Entfernung aller Prädikanten . Nach anfänglichem Zögern wurde diesem Wunsch entsprochen ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_671", "psc_text": "sicut moris est, omnium sententiis ex libertate prolatis, id tranquillo et aequo constitueretur examine, quod et fidei congrueret, congreret, et errantibus subveniret. In ipso autem judicio non omnes qui convenerant, interfuisse cognovimus. Nam alios rejectos, alios didicimus intromissos, qui pro supradicti 913 sacerdotis arbitrio, impiis subscriptionibus captivas manus dederent, et nociturum statui suo scirent, nisi imperata fecissent; talemque ab ipso prolatam esse sententiam, ut dum homo unus impetitur, in omnem Ecclesiam saeviretur. Quod nostri ab apostolica sede directi adeo impium et catholicae fidei contrarium esse viderunt, ut ad consentiendum nulla potuerint oppressione compelli; constanterque in eadem synodo, ut decuit, fuerint potestati, nequaquam id quod constituebatur sedem apostolicam recepturam: quoniam revera omne Christianae fidei sacramentum, quod absit a temporibus vestrae pietatis, exscinditur, nisi hoc scelestissimum facinus, quod cuncta sacrilegia excedit, aboleatur. CAP. II. Quia vero diabolica nequitia subtiliter fallit incantos, et ita quorumdam imprudentiae per similitudinem pietatis illudit, ut pro salubribus", "candidate_score": 0.63583, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_125_127", "bdc_text": "cum uxorecum uxore übergeschrieben . Die Ehefrau ist nicht bekannt. , cui dicas , velim , patris Zunftmeister Rudolf Thumysen ( s. oben [Nr. 26 ] S. 148 , Anm. 72 ) , er fiel bei Kappel. ac fratris Zwei seiner Brüder sind bei Kappel gefallen:", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_224", "psc_text": "ordinetur, quem unius uxoris virum fuisse aut esse constiterit (I Tim. III, 2), tam sacra semper habita est ista 672 praeceptio, ut etiam de muliere sacerdotis eligendi eadem intelligeretur servanda conditio; ne forte illa, priusquam in matrimonium ejus veniret qui aliam non habuisset uxorem, alterius viri esset experta conjugium. Quis ergo dissimulare audeat quod in tanti sacramenti perpetratur injuriam, cum huic magno venerandoque mysterio ne legis quidem statuta defuerint, quibus evidenter est definitum ut virginem sacerdos accipiat, et alterius torum nesciat conjugis, quae uxor est futura pontificis (Levit. XXI, 13, 14; Ezech. XLIV, 22)? Jam tunc enim in sacerdotibus figurabatur Christi et Ecclesiae spirituale conjugium; ut quoniam vir caput est mulieris (Ephes. V, 23; I Cor. XI, 3) , discat sponsa Verbi non alium virum nosse quam Christum, qui merito unam elegit, unam diligit, et aliam praeter ipsam suo consortio non adjungit. Si ergo etiam in veteri Testamento haec sacerdotalium", "candidate_score": 0.635811, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_57_59", "bdc_text": "Dezember 1531 Pfarrer zu St. Alban . Im August 1532 trat er die Nachfolge Oekolampads an. Bis zu seinem Tode wirkte er als Antistes und Professor . Temperamentvoll und empfindlich , nahm er im Abendmahlsstreit , in Verbindung mit Bucer und Calvin , eine vermittelnde Stellung ein .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1369", "psc_text": "ita haereticorum impudentiae restitistis ut profiteremini in totius mundi pacem Chalcedonensis synodi vos esse custodes. Quod cum ex vestrae fidei sententia saluberrime definitum sit, quanto studiosius universali Ecclesiae est conferendum, ut tranquillitas fidei Christianae etiam vestro prosit imperio, nec improbitas haeretica in aliquo de suo molimine glorietur! Cujus pertinax et insidiosa contentio illico conquiescit, si imperiali potestate frenetur. Data kalendis Septembris, Constantino et Rufo viris clarissimis consulibus. ADMONITIO IN DUAS SEQUENTES EPISTOLAS 1. Quesnellus in codice Grimanico duas sequentes epistolas distinctas reperit, alteram Basilio Antiocheno, alteram Euxitheo Thessalonicensi et Juvenali Jerosolymitano inscriptam. In codice vero Ratisponensi una tantum profertur, sed cum inscriptione: Leo episcopus Basilio, Juvenali, Euxitheo, Petro, et Lucae episcopis. Hi duo postremi, ut ex codice encyclio discimus, sunt Petrus Corinthius et Lucas Dyrrachenus, ad quos pariter eamdem epistolam directam agnoscimus. Post primam periodum solius Basilii Antiocheni propriam, in eodem codice notatur: Usque huc Basilio; ex quo monemur, sequentia,", "candidate_score": 0.635597, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_116_118", "bdc_text": "1527 war Ammann einer der Griechischlehrer Bullingers ( HBD 11 , 12 ) und wurde 1552 Pate von dessen Enkelin Verena ( HBD 43 , 13 ) . - Lit. : Z VII 198 , Anm. 1 ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_464", "psc_text": "erit, memorabimus. Inter Lectionaria relegimus antiquissimum Vat. 3836. Addendi sunt praeterea duo alii codices millenarii, Veronensis 8, in quo haec epistola Leonis post epistolas canonicas describitur, et alius Veronen. 58, qui hanc epistolam ante quaedam documenta synodi Chalcedonensis repraesentat. Cum primam hujus epistolae editionem citabimus, intelligimus primam editionem Sermonum S. Leonis, cui haec epistola inserta est ante sermones de Nativitate ex ms. codice collectionis tertiae eorumdem Sermonum. Accedent tandem praeter codices Quesnelli alii quatuor a Baluzio adhibiti, nimirum Colbertinus 2574, Parisien., Divionen. et Corbeiensis, quorum tres postremi collectionem 17 Chalcedonensem continent. 7. Antiquissimam Graecam versionem, quae lecta et inserta fuit act. 2 synodi Chalcedonensis, primus edidit Joannes Leunclavius ex bibliotheca Sambuci Basileae an. 1578, postea ex aliis mss. Gerardus Vossius praepositus Tungrensis in calce Operum S. Gregorii Thaumaturgi an. 1604; dein vero Romani Conciliorum editores an. 1608, et a Romanis alii posteriores Conciliorum collectores. Graecum textum exegimus ad perantiquum ms.", "candidate_score": 0.635499, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_48_50", "bdc_text": "tibi multam salutem adscribere iusserunt . Salutabis et tu vicissim meo nomine Leonem Leo Jud , s. oben [Nr. 4 ] S. 55 , Anm. 1 . Konrad Pellikan , s. oben [Nr. 37 ] S. 201 f , Anm. 11 .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1397", "psc_text": "S. Leonis epistolam Graece redditum haberemus. At exstat hujus codicis Latina interpretatio, quam Epiphanius Scholasticus lucubravit. Hic autem cum nactus fuisset Leoninae epistolae Latinum exemplar, hoc suae versioni inseruit; et idcirco ex hoc codice, quem a Surio editum Baluzius cum duobus mss. Bellovacensi et Corbeiensi contulit, aliquot variantes suppetunt, quae nobis utiles fuere. 2. Huic epistolae causam dederunt imperatoris Leonis litterae, quas ob Alexandrinos tumultus ad universos metropolitas tradidit. In laudato codice encyclio, cujus ordo, ut in mss. exstat, ex Baluzio profertur tom. V Concil. Venetae edit. pag. 33 et seqq. cap. 6, describitur imperatoris epistola ad Anatolium Constantinopolitanum; et postea cap. 11 subjiciuntur caeterorum episcoporum nomina, ad quos litterae similes directae fuerunt, ac inter hos primo datae dicuntur Leoni reverentissimo urbis Romae pontifici. Imperialis epistola ad Anatolium cum quaedam ejusdem Constantinopolitani episcopi peculiaria continet, tum vero alia Leonis papae propria, quae eidem inserta erant (vide annot. 1 [Infra, n.", "candidate_score": 0.635484, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_49", "bdc_text": "Salutabis et tu vicissim meo nomine Leonem Leo Jud , s. oben [Nr. 4 ] S. 55 , Anm. 1 .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_458", "psc_text": "3 Adventus habetur: Deinde episcopi legunt quartam et quintam lectionem de epistola S. Leonis papae missa Flaviano episcopo de Incarnatione Domini contra Eutychen haereticum. Idipsum in aliis Italiae Ecclesiis receptum didicimus ex quampluribus mss. Lectionariis aliarum urbium, quae eamdem epistolam aliis atque aliis diebus eodem Adventus tempore exhibent. Ex ms. bibliothecae Regiae Quesnellus collegit (Diss. 1 ad an. 449, n. 9), idem olim factitatum esse in Galliarum Ecclesiis, quod confirmari potest ex Lectionario S. Benigni Divionensis, quo Chiffletius usus est, cum eamdem epistolam edidit in calce operum Vigilii Tapsensis, nec non ex monumentis Gallicanis, quae a P. Martene laudantur De Antiquis monachorum Ritibus, lib. III, c. 2. Ex hujusmodi autem Lectionariis traducta fuit in aliquot collectiones Sermonum S. Leonis, quae ex Lectionariis originem ducunt. 4. Cum Gennadius, c. 70, Leonem inter ecclesiasticos scriptores retulit, hujus tantum epistolae fecit mentionem, eo quod haec super omnia ejus opera vulgatissima esset. Hinc autem", "candidate_score": 0.635406, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_10", "bdc_text": "Zwingli wandte sich 1523 brieflich mehrmals an ihn ( Z VIII 101-107 )", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_167", "psc_text": "et 24, quae in praefat. ad epistolas recensuimus. Ita octo collectiones 1, 3, 4, 5, 9, 10, 12 et 24, ac peculiaris cod. Barb. 77, hanc primam epistolae formam exhibent. 3. Secunda ejusdem forma edita est primum a Wendelino, dein a Pithaeo, ac demum a Voello et Justello in collectione Dionysii Exigui. Haec autem omittit tria integra capita, sextum, septimum, et octavum, quae in prima forma decurtata exhibentur; et postremis verbis ejusdem primae formae, justa posthac ultione plectamus, caetera addit, quae usque ad finem integrae epistolae proferentur. Haec forma exhibetur in omnibus mss. codd. ejus collectionis quae Dionysiana vocatur, at verius Hadrianea appellanda est, cum omnes hi codices ad Hadrianeam collectionem 7 vere pertineant, ad eam scilicet quam aliquot additamentis Dionysiana auctiorem, Hadrianus I pontifex Carolo Magno in usum Occidentalium Ecclesiarum tradidit. Hinc plurima hujus collectionis inveniuntur ubique exemplaria, quae hanc epistolae formam tuentur. Duos tantum codices Thuaneos Gallicanos laudavit", "candidate_score": 0.635402, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_49", "bdc_text": "Salutabis et tu vicissim meo nomine Leonem Leo Jud , s. oben [Nr. 4 ] S. 55 , Anm. 1 .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1572", "psc_text": "episcopi, et in episcopalis sedis nomine variat. Nam exemplaria Vat. Hisp. et Isid. cum mss. collect. 12, 20, 21, 22 et 23, Leonem Ravennatem, vel Ravennensem, aut Ravennatensem episcopum praeferunt. Codices vero collect. 11 et 24 cum exemplaribus Merlini atque Sichardi, Neonem, Neonium, vel Neoniam, itidem Ravennatem exhibent. Tres codices a Quesnello allegati not. 1, in quibus Neonae, vel Neoniae legitur, ad collectionem 24 pertinere cognovimus. Isidori autem editio ab eodem laudata Merlini exemplum innuit, quod in hac epistola, ut et in nonnullis aliis, accedit ad lectiones collectionis 24. Cum porro codices hactenus cogniti istis essent similes, qui in Ravennati sede conveniunt, de solo nomine episcopi dubitari potuit. Nos vero duos Vindebonenses vetustos libros invenimus, in quibus Leonis quidem nomen retinetur, at episcopalis sedes maxime discrepat. Nam exemplum Vindebonense, quod puriorem Hispanicam collectionem continere alibi diximus, ad Leonem Arbonensem in titulo prodit, et in inscriptione, Leo Leoni episcopo Arbonensi salutem.", "candidate_score": 0.635247, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_139_141", "bdc_text": "November 1531 ihren Willen zum Festhalten an der Reformation ( s. Anshelm VI 126 , 9-11 ; de Quervain 175ff) .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_709", "psc_text": "veritatem carnis nostrae in Domino 935 Jesu Christo denegant, pari exsecratione damnamus. CAP. II. State igitur in spiritu catholicae veritatis, et apostolicam cohortationem ministerio nostri oris accipite: Quia vobis donatum est pro Christo, non solum ut in eum credatis, sed etiam ut pro illo patiamini (Philip. I, 29) . Nolite arbitrari, dilectissimi, quod sanctae Ecclesiae suae desit, aut defutura sit divina protectio. SPLENDESCIT enim fidei puritas, cum ab ea sordes separantur errorum. Unde iterum iterumque vos ante conspectum Domini obtestamur pariter et monemus ut a fide in qua fundati estis, et in qua Christianissimum principem novimus permanere, non insidiis, non cujusquam persuasionibus moveamini; sed in persona episcopi vestri illum in oculis cordis habeatis, pro quo idem omnia pati, quae fuerint illata, non metuit: cujus per omnia imitatores vos esse cupimus, ut commune cum ipso praemium fidei habere possitis. Data idibus Octobris, Asturio et Protogene viris clarissimis consulibus. Λέων ἐπίσκοπος, καὶ", "candidate_score": 0.635225, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_57_59", "bdc_text": "Dezember 1531 Pfarrer zu St. Alban . Im August 1532 trat er die Nachfolge Oekolampads an. Bis zu seinem Tode wirkte er als Antistes und Professor . Temperamentvoll und empfindlich , nahm er im Abendmahlsstreit , in Verbindung mit Bucer und Calvin , eine vermittelnde Stellung ein .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_455", "psc_text": "Chrysologus apostolicae auctoritatis callentissimus, observandum ac tenendum praedixerat epist. 25. Nihil pro apostolicarum definitionum auctoritate illustrius hoc totius Ecclesiae ac generalis synodi testimonio, quod Petrum in successoribus viventem et loquentem agnoscit. In Romana synodo sub Gelasio pronuntiatum fuit anathema, Si quispiam de hujus epistolae textu usque ad unum iota disputaverit, et non eam in omnibus venerabiliter receperit (Tom. V Concil. Ven. edit. pag. 387) . Et S. Gregorius, lib. VI, epist. 2: Si quis contra harum quatuor synodorum fidem, et contra sanctae memoriae Leonis papae tomum atque definitionem aliquid umquam loqui praesumit, anathema sit. 2. Hinc in fidei professionibus nihil frequentius quam post generalia concilia hujus epistolae doctrinam profiteri. Apud Orientales, ubi Eutychis haeresis turbas excitaverat, haec consuetudo primum inducta, ut liquet inter caetera ex aliquot epistolis Hormisdae, ex epistola Petri diaconi ad Fulgentium, et ex concilio Apamensi an. 535. Idem mos etiam ad Occidentales transivit, et diu etiam obtinuit.", "candidate_score": 0.635178, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_156", "bdc_text": "- Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_78", "psc_text": "occurrat, sed in titulo Dionysius notaverit diem VI kal. Decembris, quo ea epistola ab Africanis ad Bonifacium pontificem missa fuit. Hactenus de epistola ad Carthaginense concilium. 5. Nunc de additione, seu de alia Cyrilli epistola, quae nostri instituti propria est. Haec nimirum agit de Paschate celebrando an. 444. Dicitur enim Pascha celebrandum apud Alexandrinos IX kal. Maii propter rationem embolismi anni, Latinos autem meditari celebrare illud VII kal. Aprilis luna XXII, ita ut communem annum facerent de embolismo. Hi omnes characteres conveniunt soli Paschati an. 444, quales quidem etiam in Paschasini epistola dein subjicienda deprehenduntur; ac proinde haec Cyrilli, uti et Paschasini epistola, pertinet ad an. 443. 6. Petavius in notis ad hanc additionem tom. II de Doctrin. temp. hic innui affirmat Pascha ann. 607, et inde concludit hanc non esse Cyrilli epistolam, sed auctoris qui duobus ferme saeculis posterior fuit. Sed tota ejus ratiocinatio nititur fictitio cyclo decemnovennali, quem", "candidate_score": 0.634879, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_156_158", "bdc_text": "- Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr . Karl S. Bader , Zürich ; zum Ausdruck s. SI II 1375 ) .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_77", "psc_text": "haec numeralis nota legitur. Nam Graecus Africani codicis textus non est originalis Cyrilli, sed ex Latino Dionysii antiqua interpretatio Graeca, quae ex vitiato Dionysii textu derivat, et veterem esse hunc librariorum lapsum confirmat. Hinc ergo manifestum fit veram lectionem in ms. Sirmondi fuisse corruptam ab illo antiquario, qui cum huic epistolae alteram partem subjecit, et ex duabus epistolis unam compegit, diem Paschatis in hac postrema parte designatum, de quo pluribus agitur, ad priorem quoque partem transferendum putavit. Hac libertate in inscriptione eadem Cyrilli epistola data dicitur Carthaginensi synodo congregatae V kal. Decembris, cum apud Dionysium nulla talis notatio in inscriptione occurrat, sed in titulo Dionysius notaverit diem VI kal. Decembris, quo ea epistola ab Africanis ad Bonifacium pontificem missa fuit. Hactenus de epistola ad Carthaginense concilium. 5. Nunc de additione, seu de alia Cyrilli epistola, quae nostri instituti propria est. Haec nimirum agit de Paschate celebrando an. 444. Dicitur enim", "candidate_score": 0.634776, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_11_13", "bdc_text": "und widmete ihm die Schrift «Von göttlicher und menschlicher Gerechtigkeit » ( Z II 458ff) . Am 1 . Dezember 1525 verzichtete von Wattenwyl auf seine geistlichen Würden und heiratete 1526 Clara May , die Schwester der Barbara ( s. oben [Nr. 31 ] S. 183 , Anm. 1 ) .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_362", "psc_text": "dicentes carnem esse coelestem, cum nos e contra divinas Scripturas legamus dicentes filium esse non ex coelo. Nec enim cum dicimus Filium Dei creatum ex muliere, possumus reprehendi tamquam Verbum ex terra dicentes, et non ex coelo. Dicimus enim utrumque et ex coelo totum propter Deitatem, et ex muliere totum propter carnem, ignorantes divisionem unius personae. ADMONITIO IN EPISTOLAM SEQUENTEM. 1. Quesnelli ex suis praejudiciis magnopere intererat adversus eminentissimum Baronium defendere, S. Flavianum de damnatione Eutychetis ad S. Leonem pontificem nihil scripsisse, nisi postquam hujus litteris fuerat excitatus. Quare duarum Flaviani ad Leonem epistolarum ordinem pervertit Diss. 1, ad an. 449, num. 1 et seqq. et epistolam nobis 26, quam post acceptas a Leone litteras Flavianus scripsit circa Aprilem an. 449, veluti primam traduxit; epistolam vero sequentem veluti secundam posterius traditam statuit, ac in eamdem sententiam traxit ipsum Antonium Pagium, qui idcirco Baronium corrigendum putavit ad an. 448, num. 8.", "candidate_score": 0.634723, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_19", "bdc_text": "Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. :", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1385", "psc_text": "tempore digna reddantur. Sciat autem dilectio tua ad aliquantos fratres et coepiscopos nostros metropolitanos litteras nos dedisse, quae ut confestim ad unumquemque perveniant, tua vel filii nostri Aetii presbyteri debet diligentia providere. Si enim episcopalis constantia a sanctae synodi Chalcedonensis definitionibus non recedit, certus sum quod clementissimus et Christianissimus princeps libenter tuebitur sententiam suam, et quod sponte jam praestitit, multo magis rogatus efficiet, ne bene finita atque composita aliqua possint novitate violari. Miror sane calumniantium vanitati aliquid adhuc in epistola mea, quae universo mundo placuit, obscurum videri, ut de ea putent apertius exponendum: cum illius praedicationis tam plana et solida sit assertio, ut nihil recipiat vel in sensu vel in sermone novitatis: quia quidquid tunc a nobis scriptum est, ex apostolica et evangelica probatur sumptum esse doctrina. Datum kalendis Septembris, Constantino et Rufo consulibus. 1315 EPISTOLA CLIII. AD AETIUM PRESBYTERUM CP. SYNOPSIS. I. ut litteras in Orientem scriptas unicuique dirigat.", "candidate_score": 0.634503, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_139_141", "bdc_text": "November 1531 ihren Willen zum Festhalten an der Reformation ( s. Anshelm VI 126 , 9-11 ; de Quervain 175ff) .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1390", "psc_text": "sicut nobis indicatum est, ea qua dignum erat charitate suscepit. A cujus benevolentia non dubito eam vobis fiduciam esse collatam, ut pro universalis Ecclesiae statu constanter exsequi quae sunt agenda possitis: quia et clementia ejus pro defendendis sanctae synodi Chalcedonensis decretis sacerdotali fervet affectu, et nihil universo mundo praestari salubrius ac beatius potest, quam ut dispositum ante saecula sacramentum inviolabiliter per omnia ecclesiastica 1317 pace servetur et regia. Unumquemque igitur vestrum, quos idem animus et eadem fidei causa conjunxit, vel qui vos haereticorum persecutione despecta, indefesso ardore fidei ex Aegypto sunt secuti, fraterno simul et paterno cohortor affectu, ut aequo et forti animo haec tentamenta toleretis; agnoscentes vos non amisisse propria, sed majora meruisse, quorum brevi fatigatione, qua ad confessorum pervenitur coronas, ita utitur providentia Dei, ut per vestram patientiam multorum devotio roboretur, et cum gloria venerandi principis Alexandrina Ecclesia, depulsis haereticis, antiquam recipiat dignitatem. Datum quinto idus Octobris, Constantino", "candidate_score": 0.634113, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_156_158", "bdc_text": "- Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr . Karl S. Bader , Zürich ; zum Ausdruck s. SI II 1375 ) .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_78", "psc_text": "occurrat, sed in titulo Dionysius notaverit diem VI kal. Decembris, quo ea epistola ab Africanis ad Bonifacium pontificem missa fuit. Hactenus de epistola ad Carthaginense concilium. 5. Nunc de additione, seu de alia Cyrilli epistola, quae nostri instituti propria est. Haec nimirum agit de Paschate celebrando an. 444. Dicitur enim Pascha celebrandum apud Alexandrinos IX kal. Maii propter rationem embolismi anni, Latinos autem meditari celebrare illud VII kal. Aprilis luna XXII, ita ut communem annum facerent de embolismo. Hi omnes characteres conveniunt soli Paschati an. 444, quales quidem etiam in Paschasini epistola dein subjicienda deprehenduntur; ac proinde haec Cyrilli, uti et Paschasini epistola, pertinet ad an. 443. 6. Petavius in notis ad hanc additionem tom. II de Doctrin. temp. hic innui affirmat Pascha ann. 607, et inde concludit hanc non esse Cyrilli epistolam, sed auctoris qui duobus ferme saeculis posterior fuit. Sed tota ejus ratiocinatio nititur fictitio cyclo decemnovennali, quem", "candidate_score": 0.633833, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_10_12", "bdc_text": "Zwingli wandte sich 1523 brieflich mehrmals an ihn ( Z VIII 101-107 ) und widmete ihm die Schrift «Von göttlicher und menschlicher Gerechtigkeit » ( Z II 458ff) . Am 1 . Dezember 1525 verzichtete von Wattenwyl auf seine geistlichen Würden und heiratete 1526 Clara May , die Schwester der Barbara ( s.", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_443", "psc_text": "βασιλέως πίστιν. Μόνης γάρ τὸ πρᾶγμα δεῖται τῆς παρ' ὑμῶν ῥοπῆς καὶ ἀντιλήψεως, ὀφειλούσης διὰ τῆς οἰκείας συναινέσεως εἰς γαλήνην καὶ εἰρήνην πάντα μετασκευάσαι. Οὕτω γὰρ καὶ ἡ ἐπαναστᾶσα αἵρεσις, καὶ ἡ δι' αὐτὴν ταραχὴ, εὐμαρῶς καταργηθήσεται, τοῦ Θεοῦ συνεργοῦντος, διὰ τῶν ὑμετέρων ἱερῶν γραμμάτων· κωλυθήσεται δὲ καὶ ἡ θρυλλομένη γίνεσθαι σύνοδος, ὥστε μὴ τὰς ἁπανταχόσε ἁγιωτάτας Ἐκκλησίας διαταραχθῆναι. Πᾶσαν τὴν σὺν σοὶ ἀδελφότητα, ἐγώ τε καὶ οἱ σὺν ἐμοί προσαγορεύομεν. Ἐῤῥωμένος ἐν Κυρίῳ καὶ ὑπερευχόμενος ἡμῶν χαρισθείης ἡμῖν, θεοφιλέστατε καὶ ἀξιώτατε πάτερ. 789 EJUSDEM EPISTOLAE FLAVIANI Antiqua versio. SYNOPSIS. I. Partes episcopi explicat. Errorem Eutychis exponit. --II. Quaenam acta sint contra ipsum in synodo. --III. De ementita appellatione Eutychis ad apostolicam sedem. Damnationis ejus confirmationem petit. Sanctissimo et beatissimo patri et consacerdoti LEONI FLAVIANUS in Domino salutem. CAP. I. Pietate et recta praedicatione verbi veritatis nihil honorabilius sacerdotibus, sicut nosti, Deo amantissime. Omnis enim nostra spes atque salus et", "candidate_score": 0.633798, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_10_12", "bdc_text": "Zwingli wandte sich 1523 brieflich mehrmals an ihn ( Z VIII 101-107 ) und widmete ihm die Schrift «Von göttlicher und menschlicher Gerechtigkeit » ( Z II 458ff) . Am 1 . Dezember 1525 verzichtete von Wattenwyl auf seine geistlichen Würden und heiratete 1526 Clara May , die Schwester der Barbara ( s.", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_616", "psc_text": "Θεὸς, καὶ ὁ αὐτὸς ἄνθρωπος ἐν τῷ αὐτῷ καὶ εἷς ὑπῆρχεν, καὶ ἀληθής. Καὶ κινεῖ ἡμᾶς, ἀδελφὲ τιμιώτατε, πρὸς διαλέξεως πλάτος τὸ τῆς ὑποθέσεως μέγεθος ἀλλὰ πρὸς τὴν ἀγάπην τὴν σὴν οὐ διὰ πλειόνων ἐστὶ καμεῖν, ὁπότε μάλιστα καὶ περ ἤδη διὰ τῶν ἡμετέρων, ὡς προείρηται, πρὸς τὸν ἀδελφὸν ἡμῶν Φλαυιανὸν τὰ ἀρκοῦντα ἀπεστάλκαμεν γράμματα, πρὸς τὸ μὴ μόνον τοὺς τῶν ἱερέων βεβαιοτέρους ἐράσασθαι λογισμοὺς, ἀλλὰ καὶ τοὺς τῶν λαϊκῶν. Παράσχοι δὲ, ὥσπερ πιστεύομεν, ὁ ἔλεος τοῦ Θεοῦ, ὥστε δίχα τοῦ γενέσθαι ζημίαν ψυχῆς τινος δυνηθῆναι κατὰ τῶν τοῦ διαβόλου βελῶν καὶ τὰ ὑγιῆ διαφυλαχθῆναι, καὶ τὰ τραυματισθέντα θεραπευθῆναι. Ὀ Θεὸς ὑγιαίνοντά σε διαφυλάξοι, ἀδελφὲ τιμιώτατε. 885 EPISTOLA XXXVI. AD FLAVIANUM EPISCOPUM CONSTANTINOPOLITANUM. SYNOPSIS Litteras et gesta synodi adversus Eutychem se accepisse monet. FLAVIANO charissimo fratri LEO papa. Litteras tuae dilectionis accepi cum gestis, quae apud vos de fidei quaestione confecta sunt. Et quia clementissimus imperator pro Ecclesiae pace sollicitus", "candidate_score": 0.633698, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_112", "bdc_text": "Anfang 1526 nahm er mit Sebastian Hofmeister in zürcherischem Auftrag am Religionsgespräch von Ilanz ( Kt .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_980", "psc_text": "ὡς ἀρχηγῷ σοι τοῦ καλοῦ πρὸς ὠφέλειαν χρησάμενοι, τῆς ἀληθείας τοῖς τῆς ἐκκλησίας τέκνοις τὸν κλῆρον ἐδείξαμεν, οὐ καθ' ἕνα ἕκαστος ἐν παραβύστῳ τὴν διδασκαλίαν ποιούμενοι, ἀλλὰ κοινῷ πνεύματι, μιᾷ συμπνοίᾳ καὶ ὁμονοίᾳ τῆς πίστεως τὴν ὁμολογίαν γνωρίσαντεσ. Καὶ ἦμεν ἐν κοινῇ χορείᾳ, τοῖς πνευματικοῖσ, ὡς ἐν βασιλικοῖσ δείπνοισ, ἐντρυφῶντες ἐδέσμασιν, ἅπερ διὰ τῶν σῶν γραμμάτων ὁ χριστὸς τοῖς εὐωχουμενοις ηὐτρεπισε καὶ τὸν ἐπουράνιον νυμφίον ἐν ἡμῖν ὁρᾷν ἐδοκοῦμεν ἐνδιαιτώμενον Εἰ γὰρ ὅπου εἰσὶ δύο ἢ τρεῖς συνηγμένοι εἰς τὸ αὐτοῦ ὄνομα, ἐκεῖ ἔφη εἶναι ἐν μεσῳ αὐτῶν· πόσην περὶ πεντακοσίου εἴκοσιν ἱερέας τὴν οἰκείωσιν ἐπεδείκνυτο, οἳ καὶ πατρίδος καὶ πόνου τῆς εἰς αὐτὸν ὁμολογίας τὴν γνῶσιν προέθηκαν; ὧν σὺ μὲν ὡς κεφαλὴ μελῶν, ἡγεμόνευεσ ἐν τοῖς τὴν σύνταξιν ἐπέχουσι, τὴν εὔνοιαν ἐπιδεικνύμενοσ. Βασιλεῖς δὲ πιστοὶ πρὸς εὐκοσμίαν ἐξῆρχον, ὡς Ζοραβάβελ τῇ (Ἰησοῦ, τῆς ἐκκλησίασ, καθάπερ) Ἰερουσαλὴμ, τὴν τὴν ἐν τοῖς δόγμασιν οἰκοδομίαν ἀνανεοῦν προθυμούμενοι. Καἲ ἦν ἂν ὁ ἀντικείμενος", "candidate_score": 0.633669, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_139", "bdc_text": "November 1531 ihren Willen zum Festhalten an der Reformation ( s.", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1038", "psc_text": "ab initio contentiose obstare conati sunt, ostendit tamen suam veritatem, et disposuit, ut unanime et contradictionis expers ab omnibus publicaretur scriptum, quod tum confirmaret constantium animos, tum invitaret ad viam veritatis omnes qui a veritate declinabant. Et quidem cum subscripsissemus unanimi consensu hujusmodi libello, qui conveneramus in consessu universalis nostrae synodi in confessione ejusdem sanctissimae et victricis martyris Euphemiae, cumque cum piissimi et Christi amantissimi imperatoris nostri Marciani, et piissimae perque omnia fidelissimae imperatricis et Augustae filiae nostrae Pulcheriae oratione et gaudio atque hilaritate scriptam ad confirmandam eam quae Patrum nostrorum fuit fidei definitionem juxta vestram illam sacram epistolam 1130 supra sanctum altare posuissemus, ipsam eorum pietati tradidimus, sic eam ut acciperent, cum ipsi rogavissent: qui accipientes gloriam dederunt nobiscum Christo Domino, qui expulit quidem obscuritatem pravae opinionis, et illustravit summa consensione verbum veritatis. Et quae quidem ad ecclesiasticam pacem concordiamque sacerdotum in fide pura spectant, per gratiam Salvatoris hoc", "candidate_score": 0.633066, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_10", "bdc_text": "Zwingli wandte sich 1523 brieflich mehrmals an ihn ( Z VIII 101-107 )", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_364", "psc_text": "epistolam acceperat Leo a Flaviano? Cumque Flavianus deinde memoret Leonis litteras sibi traditas a Pansophio (est epistola 23) quibus edoctus fuerat, eumdem Eutychem libellos direxisse ad Leonem plenos omni fallacia et calliditate; ex his liquet pariter, subdit Quesnellus, non ante Flavianum de litteris ad Leonem ea de re scribendis cogitasse, quam cum didicit pontificem improbis artibus deceptum, falsam de judicio Constantinopolitano cepisse opinionem. 2. Si epistola 23 legatur attente, Leonem non deceptum, sed cautum et necessaria documenta postulantem ac exspectantem invenies. Ad argumentum vero quod pertinet, etiam in epistola 22, Eutychis erroribus expositis, quae πάλαι dudum seu pridem in eum gesta fuerant, a Flaviano ad Leonem directa traduntur cap. 4, et eodem quidem Graeco verbo ἀπεστείλαμεν, direximus, idem Flavianus utitur, quod adhibuit epist. 26. Qua in re ne vox direximus difficultatem moveat, vide annot. 17 (col. 727, n. b) in eamdem epistolam 22. Cum ergo bis Flavianus de eadem damnatione", "candidate_score": 0.632599, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_10", "bdc_text": "Zwingli wandte sich 1523 brieflich mehrmals an ihn ( Z VIII 101-107 )", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_166", "psc_text": "et varia opuscula etiam posterioris aevi continet, ex Leone autem hanc unicam epistolam exhibet. Alter vero antiquissimus et majusculis litteris scriptus complectitur vetustam collect. 3, cui alium similem invenimus in perantiquo Vat. 1342. Nos insuper hanc eamdem epistolae decurtatae (sic enim appellabimus) rationem nacti sumus in tribus aliis collectionibus, nimirum in ms. Vat. Reginae collect. 1, in vetusto cod. Lucensi collect. 4 simili Colbertino 784, qui a Coustantio laudatur in praefat. ad Epistolas Roman. pontif. num. 89, ac praeterea in manuscriptis collectionis 9 Hispanicae, Vat. 1341 et Vindebon. Caesareo 41, ut praetereamus alia plura scripta exemplaria memoratarum collectionum 10, 12 et 24, quae in praefat. ad epistolas recensuimus. Ita octo collectiones 1, 3, 4, 5, 9, 10, 12 et 24, ac peculiaris cod. Barb. 77, hanc primam epistolae formam exhibent. 3. Secunda ejusdem forma edita est primum a Wendelino, dein a Pithaeo, ac demum a Voello et Justello in collectione", "candidate_score": 0.632271, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_48_50", "bdc_text": "tibi multam salutem adscribere iusserunt . Salutabis et tu vicissim meo nomine Leonem Leo Jud , s. oben [Nr. 4 ] S. 55 , Anm. 1 . Konrad Pellikan , s. oben [Nr. 37 ] S. 201 f , Anm. 11 .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_60", "psc_text": "nonnullos absque erroris et auctorum damnatione et absque debitis subscriptionibus imprudenter admissos Septimus detexisset, quibus apertae damnationis et subscriptionis remedium Leo apponendum praecepit; id verisimilius in Leonis initia incidit, si praesertim epist. 1 non Januario, sed alicui ejus praedecessori data credatur. Cum vero hoc praedecessore brevi exstincto Januarius in eodem opere exsequendo pastoralem curam naviter et cum felici successu fuerit exsecutus (quod non exiguum tempus requirit), S. Leo an. 447 ab eodem accepit litteras, in quibus zelum et diligentiam suam prodens, exposuisse videtur non tantum Pelagianos cum debita cautione in gradum suum receptos, verum etiam aliquos ad ulteriorem gradum fuisse promotos. Hinc autem Leo zelum ejus primo commendans, veterem monitionem eidem inculcavit, ne quis ex haeresi adveniens sine debitis cautionibus reciperetur. Dein vero illam canonum constitutionem ingerendam credidit, ne in suum gradum perinde admissi ad ulteriorem promoverentur: quod unum per hoc tempus correctione dignum superesse, ex iisdem Januarii litteris detexerat.", "candidate_score": 0.632202, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_57", "bdc_text": "Dezember 1531 Pfarrer zu St. Alban . Im August 1532 trat er die Nachfolge Oekolampads an.", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1577", "psc_text": "Leo. Hac autem in re vetusti catalogi episcoporum Ecclesiae Ravennatis difficultatem afferent: vetusti, inquam, qui apud Agnellum a Bacchinio primum editum legi possunt; nam recentiores apud Rubeum et Ughellum etsi in re praesenti non obsint, antiquum tamen ordinem deseruere ex arbitrio, ut cum quibusdam praejudiciis nonnulla posterius detecta monumenta conciliarentur. In antiquis autem illis catalogis nullus quidem Leo hujus aevi episcopus reperitur; at Neo praecessor fit S. Petro Chrysologo, cum ex hac epistola posterior esse deberet. Ut autem haec difficultas tollatur, duo in his catalogis distinguenda sunt, ordo episcoporum, et tempus at gesta quae iisdem tribuuntur. Ordo catalogorum veterum, quoad priorum saeculorum episcopos cum derivatus fuerit ex antiquissimis diptychis quae in quibusque Ecclesiis jamdiu custodita fuere, nisi quid omnino evidens cogat, retinendus est. Tempus autem et gesta singulis episcopis ascripta, cum ex diptychis, in quibus sola episcoporum nomina describebantur, sumi nequiverint, ex auctorum medii aevi arbitrio, vel etiam ex vulgatis", "candidate_score": 0.63146, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_19", "bdc_text": "Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. :", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_543", "psc_text": "plures ejusdem epistolae datae leguntur iisdem idibus Juniis, quibus dogmatica ad Flavianum epist. 28 signata fuit, ac in omnibus nominantur legati, et eadem epistola ad Flavianum illis jam tradita memoratur. Horum vero omnium satis expressa fit mentio etiam in longiori epist. 31 ad Pulcheriam, legatorum quidem illis verbis cap. 4; In his fratribus meis, quos vice mea misi; epistolae autem dogmaticae scriptae idibus Junii illis capitis ultimi: Quod etiam S. Flaviano episcopo me clementia tua scripsisse cognoscat; quae verba pariter inserta leguntur epistolae 30 iisdem procul dubio idibus Junii scriptae. Quomodo ergo epist. 31 aliquanto ante Junium mensem exarata ac transmissa dici potest? 5. Quid autem dicendum? Ut omittantur incerta, cum brevior epistola 30 in Graeca et Latina collectione Chalcedonensi inveniatur, et legatorum nomina distincte praeferat, ut epistolae caeterae, quae cum litteris ad Flavianum iisdem legatis traditae fuere, haec quoque ad Pulcheriam transmissa, eidemque aliquando tradita, ac in Oriente vulgata,", "candidate_score": 0.631075, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_87", "bdc_text": "Luzern ) und erhielt 1522 eine Chorherrenpfründe in Beromünster .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_733", "psc_text": "ἔδραμε Πέτρον, ὥστε τοῖς ἐν Ἀντιοχείᾳ περὶ τῆς κατὰ νόμον πολιτείας ἀμφισβητοῦσι παρ' αὐτοῦ κομίσαι τὴν λύσιν, πολλῶ μᾶλλον ἡμεῖς οἱ εὐτελεῖς καὶ σμικροὶ, πρὸς τὸν ἀποστολικὸν ὑμῶν τρέχομεν θρόνον. Ὥστε παρ' ὑμῶν λαβεῖν τοῖς τῶν ἐκκλησιῶν ἕλκεσι θεραπείαν. Διὰ πάντα γὰρ ὑμῶν τὸ πρωτεύειν ἁρμόττει. Πολλοῖς γὰρ ὁ ὑμέτερος θρόνος κοσμεῖται πλεονεκτήμασι. Τὰς μὲν γὰρ ἄλλας πόλεις ἢ μέγεθος, ἢ κάλλος, ἢ πλῆθος τῶν οἰκητόρων κοσμεῖ. Τούτων δὲ ἐστερημένας πνευματικὰ τινὰ λαμπρύνει χαρίσματα· τῇ δὲ ὑμετέρᾳ φορὰν ἕδωκεν ἀγαθῶν ὁ τῶν ἀγαθῶν χορηγός. Ἡ γὰρ αὐτὴ πασῶν μεγίστη, καὶ λαμπροτάτη, καὶ τῆς οἰκουμένης προκαθημένη, καὶ τῷ πλήθει τῶν οικητόρων κυμαίνουσα. Πρὸς δὲ τούτοις, 943 καὶ νῦν κρατοῦσαν ἡγεμονίαν ἐβλάστησε· καὶ τῆς οἰκείας προσηγορίας τοῖς ἀρχομένοις μετέδωκε. Κοσμεῖ δὲ αὐτὴν διαφερόντως ἡ πίστις καὶ μάρτυρ ἀξιόχρεως ὁ θεῖος ἀπόστολος βοῶν, ὅτι ἡ πίστις ὑμῶν καταγγέλλεται ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ. Εἰ δὲ εὐθὺς δεξαμένη τὰ τοῦ σωτηρίου κηρύγματος σπέρματα, τοῖς ἀξιαγάστοις", "candidate_score": 0.631014, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_48_50", "bdc_text": "tibi multam salutem adscribere iusserunt . Salutabis et tu vicissim meo nomine Leonem Leo Jud , s. oben [Nr. 4 ] S. 55 , Anm. 1 . Konrad Pellikan , s. oben [Nr. 37 ] S. 201 f , Anm. 11 .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1573", "psc_text": "sede conveniunt, de solo nomine episcopi dubitari potuit. Nos vero duos Vindebonenses vetustos libros invenimus, in quibus Leonis quidem nomen retinetur, at episcopalis sedes maxime discrepat. Nam exemplum Vindebonense, quod puriorem Hispanicam collectionem continere alibi diximus, ad Leonem Arbonensem in titulo prodit, et in inscriptione, Leo Leoni episcopo Arbonensi salutem. Aliud vero exemplum Vindebon. collect. 5 signatum num. 42, cui aliquot epistolae insertae fuerunt ex collectione Hispanica, hunc titulum suggerit: Ad Leonem Narbonensem episcopum. 2. Ut autem in tanta varietate codicum et collectionum facilior solutio sit, animadvertimus duplicem esse fontem unde haec epistola sumpta fuit, nimirum collectionem Hispanicam, ex qua hanc epistolam derivarunt auctores collect. Isid. 12, 20, 21, 22 et 23, et exemplum aliud, ex quo eamdem sumpsere auctor collect. 24, Merlinus atque Sichardus. Variantes enim quas relegentes ipsam epistolam in iisdem mss. invenimus, hanc duplicem originem ostenderunt. Cum vero quoad episcopalis sedis nomen plures codices prioris originis signantes", "candidate_score": 0.630598, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_166_168", "bdc_text": "März 1529 aufgestellt , s. de Quervain 43 f; Köhler , Ehegericht I 319 f. Das Gericht setzte sich aus folgenden Mitgliedern zusammen : In der Stadt zwei Prediger , zwei Vertreter des Kleinen und vier ( ursprünglich zwei ) des Großen Rates ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1048", "psc_text": "οἰκουμενικῇ συνόδῳ πεπραγμένα λαβὼν ταύτης τῆς βασιλευούσης ἐξεδήμησε πόλεως. Ἐπειδὴ δὲ μετ' ἐκείνους πρέπον ἦν τοὺς ὑπολελειμμένους καὶ εἰς γνῶσιν ἡμῶν ἀναγκαίως ἐλθεῖν ὀφείλοντας χάρτας, καὶ δι' ἡμετέρων ἀνδρῶν ἀποσταλῆναι· διὰ τὸ ἰδικῶς ἡμῖν πεπρᾶχθαί τινα, τούτου χάριν ἐπιλεξάμενοι ἄνδρα εὐσεβείᾳ τε, 1125 καὶ συνέσει, καὶ τῇ περὶ τὴν πίστιν ἀκεραιότητι πλουτοῦντα τὸν μνημονευθέντα θεοσεβέστατον ἐπίσκοπον, ἅμα τῷ προειρημένῳ διακόνῳ εἰς τὴν ὑμετέραν μεγίστην Ῥώμην ἐξαπεστείλαμεν ἵνα τὰ μὲν διὰ τῶν χαρτῶν, τὰ δὲ δι' ἑαυτῶν σαφῆ ποιήσαντες ἀποκρίσεως προσφόρῳ τε, καὶ ὑμῖν πρεπούσης χαίροντες πρὸς ἡμᾶς ἐπανέλθωσιν, ἀνυμνοῦντες μετὰ πάντων τὴν ἀγάπην, καὶ τὴν φιλοφροσύνην τὴν συνήθη περὶ τὸν τῆς βασιλεύουσης ταύτης πόλεως θρόνον, τῇ πατρικῇ κηδεμονίᾳ τῆς ὑμετέρας μακαριότητος ὅπως μὲν γὰρ ἡ ἁγία, καὶ οἰκουμενικὴ σύνοδος ἐρευνήσασα τὴν γεγενημένην ζάλην κατὰ τῆς κοινῆς εἰρήνης εὗρε τὸν αἴτιον, Διόσκορόν φημι, τὸν τῆς Ἀλεξανδρέων γεγονότα πρώην ἐπίσκοπον, καὶ ἀπέτεμε τῆς ἱερωσύνης, τὰ παρὰ τῆς ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς συνόδου λεπτομερέστερον", "candidate_score": 0.630587, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_30", "bdc_text": "«Bullingerus quidem epistolam tibi reddendam mihi dedit , sed nescio , an in reliquo literarum fasciculo adhuc sit necne. » Ibi tum ego :", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_364", "psc_text": "epistolam acceperat Leo a Flaviano? Cumque Flavianus deinde memoret Leonis litteras sibi traditas a Pansophio (est epistola 23) quibus edoctus fuerat, eumdem Eutychem libellos direxisse ad Leonem plenos omni fallacia et calliditate; ex his liquet pariter, subdit Quesnellus, non ante Flavianum de litteris ad Leonem ea de re scribendis cogitasse, quam cum didicit pontificem improbis artibus deceptum, falsam de judicio Constantinopolitano cepisse opinionem. 2. Si epistola 23 legatur attente, Leonem non deceptum, sed cautum et necessaria documenta postulantem ac exspectantem invenies. Ad argumentum vero quod pertinet, etiam in epistola 22, Eutychis erroribus expositis, quae πάλαι dudum seu pridem in eum gesta fuerant, a Flaviano ad Leonem directa traduntur cap. 4, et eodem quidem Graeco verbo ἀπεστείλαμεν, direximus, idem Flavianus utitur, quod adhibuit epist. 26. Qua in re ne vox direximus difficultatem moveat, vide annot. 17 (col. 727, n. b) in eamdem epistolam 22. Cum ergo bis Flavianus de eadem damnatione", "candidate_score": 0.629512, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_13_15", "bdc_text": "oben [Nr. 31 ] S. 183 , Anm. 1 ) . Während der Berner Disputation stellte er Zwingli sein fürstlich ausgestattetes Haus in Bern zur Verfügung . Er präsidierte die Disputation von Lausanne und war seit 1539 Mitglied des Chorgerichtes in Bern .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_733", "psc_text": "ἔδραμε Πέτρον, ὥστε τοῖς ἐν Ἀντιοχείᾳ περὶ τῆς κατὰ νόμον πολιτείας ἀμφισβητοῦσι παρ' αὐτοῦ κομίσαι τὴν λύσιν, πολλῶ μᾶλλον ἡμεῖς οἱ εὐτελεῖς καὶ σμικροὶ, πρὸς τὸν ἀποστολικὸν ὑμῶν τρέχομεν θρόνον. Ὥστε παρ' ὑμῶν λαβεῖν τοῖς τῶν ἐκκλησιῶν ἕλκεσι θεραπείαν. Διὰ πάντα γὰρ ὑμῶν τὸ πρωτεύειν ἁρμόττει. Πολλοῖς γὰρ ὁ ὑμέτερος θρόνος κοσμεῖται πλεονεκτήμασι. Τὰς μὲν γὰρ ἄλλας πόλεις ἢ μέγεθος, ἢ κάλλος, ἢ πλῆθος τῶν οἰκητόρων κοσμεῖ. Τούτων δὲ ἐστερημένας πνευματικὰ τινὰ λαμπρύνει χαρίσματα· τῇ δὲ ὑμετέρᾳ φορὰν ἕδωκεν ἀγαθῶν ὁ τῶν ἀγαθῶν χορηγός. Ἡ γὰρ αὐτὴ πασῶν μεγίστη, καὶ λαμπροτάτη, καὶ τῆς οἰκουμένης προκαθημένη, καὶ τῷ πλήθει τῶν οικητόρων κυμαίνουσα. Πρὸς δὲ τούτοις, 943 καὶ νῦν κρατοῦσαν ἡγεμονίαν ἐβλάστησε· καὶ τῆς οἰκείας προσηγορίας τοῖς ἀρχομένοις μετέδωκε. Κοσμεῖ δὲ αὐτὴν διαφερόντως ἡ πίστις καὶ μάρτυρ ἀξιόχρεως ὁ θεῖος ἀπόστολος βοῶν, ὅτι ἡ πίστις ὑμῶν καταγγέλλεται ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ. Εἰ δὲ εὐθὺς δεξαμένη τὰ τοῦ σωτηρίου κηρύγματος σπέρματα, τοῖς ἀξιαγάστοις", "candidate_score": 0.629466, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_48_50", "bdc_text": "tibi multam salutem adscribere iusserunt . Salutabis et tu vicissim meo nomine Leonem Leo Jud , s. oben [Nr. 4 ] S. 55 , Anm. 1 . Konrad Pellikan , s. oben [Nr. 37 ] S. 201 f , Anm. 11 .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_721", "psc_text": "praerogativis supra caeteras eminentem. --II. In laudes S. Leonis excurrit, commendatque zelum in Manichaeos, et epistolam ad Flavianum. --III. Quam immerito depositus fuerit, nec in jus vocatus, conqueritur. --IV. Susceptos a se pro Ecclesia labores enumerat. --V. Orat ne sedem apostolicam appellans repellatur; cui fidem suam probari optat ex scriptis suis; quae indicat. --VI. Sibi a Leone cupit induci quid de Ephesina sententia agere debeat. --VII. Legatos suos Leoni, seque ejus precibus ac sollicitudini commendat; se aliosque litteris imperatoriis retineri, ne ad pontificem se conferant. 942 LEONI episcopo Romae. CAP. I. Si Paulus, praeco veritatis, tuba Spiritus sancti, ad magnum Petrum se contulit, ut iis qui Antiochiae de legali conversatione ambigebant explicationem ab illo referret, multo magis nos humiles et pusilli ad apostolicam sedem vestram accurrimus, ut Ecclesiarum ulceribus remedium a vobis accipiamus. Vobis enim primas in omnibus tenere convenit. Multis siquidem praerogativis ornatur sedes vestra. Etenim alias urbes ornat", "candidate_score": 0.62873, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_57", "bdc_text": "Dezember 1531 Pfarrer zu St. Alban . Im August 1532 trat er die Nachfolge Oekolampads an.", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1583", "psc_text": "et caeteris tribuerunt. Hic autem error si corrigatur, et primus Petrus, non autem secundus credatur S. Petrus Chrysologus, statim omnia sanata optime congruere invenientur. Ille enim is erit qui celebres ad Eutychem litteras dedit. Huic deinde successit Neo, ad quem S. Pontifex sequentem epistolam scripsit. Dein post Exuperantium Neonis successorem Joannes sub Simplicio, et tandem alius Petrus sub Symmacho optime sequuntur. Si Agnellus et auctores catalogorum veterum haec monumenta vidissent, nihil dubitamus quin ordine episcoporum custodio, eadem monumenta similiter conciliassent, ut Rubeus et Ughellus fecere; sicque vera Neonis aetas ex iisdem confirmaretur. Ignoratio vero monumentorum, quae tunc obtinebat, certae codicum fidei, qui hanc epistolam Neoni Ravennati inscribunt, praejudicare nequit. 1405 EPISTOLA CLXVI. AD NEONEM RAVENNATEM EPISCOPUM. De his qui de captivitate redeuntes, incertum habent utrum ante captivitatem baptisma consecuti sint. SYNOPSIS (Ex collectione Hispanica). I. De parvulis qui in captivitatem devenerunt, et baptismi gratiam non reminiscuntur. --II. Ut ab haereticis", "candidate_score": 0.628567, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_19", "bdc_text": "Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. :", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_761", "psc_text": "rei aliqua mentio a Placidia eidem epistolae inserta fuisset. Id autem Romae innotuit ante diem 17 Martii hujus anni 450, quo S. Leo hac de re gratulatus Pulcheriae dedit epistolam 60. Igitur quatuor priores epistolae exaratae fuerunt paulo post diem 22 Februarii, et ante diem 17 Martii anni ejusdem, ac probabilius sub Februarii finem. 5. Cuique epistolae sive a Valentiniano, sive ab Augustis scriptae Quesnellus subjecit epistolam quam Theodosius reddidit. Nos collectionis Chalcedonensis methodum et rationem etiam temporis sequendam putavimus. Ut autem idoneum intervallum tribuatur transmissioni litterarum, Theodosii epistolae in Aprilem referendae videntur, ac propterea post epistolas 60 et 61 scriptas mense Martio easdem locavimus. 6. Quamvis probabilius existimemus omnes has epistolas scriptas fuisse Latine, uti Latine pariter scribebantur leges, etiamsi in Oriente darentur, interiisse tamen credimus originale Latinum, solamque superesse Graecam versionem, et Latina exempla, quae ad nos transmissa fuerunt, esse antiquam interpretationem ex Graeco, eamque ab homine lucubratam", "candidate_score": 0.628543, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_97_99", "bdc_text": "Bullinger lernte ihn vermutlich um 1524 in Zürich kennen und studierte 1527 bei ihm Griechisch ( HBD 11 , 12 ) . Collin war bei Bullingers letzter Begegnung mit Zwingli in Bremgarten anwesend ( HBRG III 49 ) . - Lit. :", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_472", "psc_text": "acceperant in Constantinopolitano conventu exemplaria scripsisse, in quibus ea epistola una cum testimoniis legeretur, ac exinde in Graecos codices ante gesta Chalcedonensia utraque simul traduxisse. Ex his autem apparet quam perperam P. Garnerius horum testimoniorum collectionem Theodoreto tribuerit, de quo tamen plura in observationibus ad notam ultimam Quesnelli. Inter testimonia autem a Leone collecta primo loco occurrunt tria satis prolixa sumpta ex Hilario; et hunc quidem Latinum scriptorem Graecis antea incognitum, ex notitia testimoniorum Leonis inter Patres catholicae fidei assertores praecipuo honore in Chalcedonensi synodo a Cecropio Sebastopolitano episcopo allegatum credimus (Act. 2, tom. IV Concil. pag. 1207). EPISTOLA XXVIII. AD FLAVIANUM EPISCOPUM CONSTANTINOPOLITANUM CONTRA EUTYCHIS PERFIDIAM ET HAERESIM, SYNOPSIS ( Ex collectione Hispanica ). Quod ignorantia sanctarum Scripturarum Eutychen haereticum fecerit. --II. Contra eos qui in duos filios dispensationis Dominicae mysterium scindere moliuntur. --III. Contra eos qui passibilem Divinitatem unigeniti Filii Dei audent asserere. --IV. Contra eos qui in", "candidate_score": 0.628206, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_156", "bdc_text": "- Gedenkschrift zur Vier jahrhundertfeier der Bernischen Kirchenreformation , Bd. II , S. 209 f. gallinis saturnalibus Gemeint ist die jährliche Abgabe eines «Fastnachts»- oder «Weihnachtshuhnes» ( freundliche Auskunft von Herrn Prof. Dr .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_77", "psc_text": "haec numeralis nota legitur. Nam Graecus Africani codicis textus non est originalis Cyrilli, sed ex Latino Dionysii antiqua interpretatio Graeca, quae ex vitiato Dionysii textu derivat, et veterem esse hunc librariorum lapsum confirmat. Hinc ergo manifestum fit veram lectionem in ms. Sirmondi fuisse corruptam ab illo antiquario, qui cum huic epistolae alteram partem subjecit, et ex duabus epistolis unam compegit, diem Paschatis in hac postrema parte designatum, de quo pluribus agitur, ad priorem quoque partem transferendum putavit. Hac libertate in inscriptione eadem Cyrilli epistola data dicitur Carthaginensi synodo congregatae V kal. Decembris, cum apud Dionysium nulla talis notatio in inscriptione occurrat, sed in titulo Dionysius notaverit diem VI kal. Decembris, quo ea epistola ab Africanis ad Bonifacium pontificem missa fuit. Hactenus de epistola ad Carthaginense concilium. 5. Nunc de additione, seu de alia Cyrilli epistola, quae nostri instituti propria est. Haec nimirum agit de Paschate celebrando an. 444. Dicitur enim", "candidate_score": 0.627729, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_19", "bdc_text": "Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. :", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_644", "psc_text": "testatur. At hoc in hypothesi ejusdem chronicae notationis in utraque epistola satis ingeniose dictum videri potest, non tamen probabiliter, verisimillimum enim est Leonem ad Pulcheriam misisse exemplar, quod originali ad Theodosium tradito responderet. Hypothesim vero ejusdem diei in epistola signati, ex Latino textu pendet, quod non esse proprium hujus epistolae, sed ex epist. 44 sumptum jam demonstravimus. Repudiata vero hac hypothesi id ita evenisse conjici potest. S. pontifex primo scripsit epistolam 43. Haec sane in omnibus tum Venetis, tum Vaticanis Graecis codicibus, nec non in illis quos vetus interpres Latinus, seu Rusticus vidit, primo loco constanter describitur ante epistolam 44, quod anterioris temporis indicium est; at post aliquot dies; cum jam discessissent ii quibus epist. 43 tradita fuerat, eamdem S. Leo aliquibus mutatis, ac pluribus additis, renovavit, aliisque tradidit perferendam, ita ut, priori, si fieri posset, revocata vel suppressa, hanc Theodosio offerrent; ejusdemque exemplum litteris ad Pulcheriam scriptis junxit. Ita", "candidate_score": 0.627091, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_19", "bdc_text": "Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. :", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_52", "psc_text": "Si enim de praeteritis litteris et de re olim insinuata loqueretur, vi verbi duximus commonendam, omnis rectae syntaxeos ratio posset et haberet exigeret. Id autem si evidens judicetur, epistolam primam ad Januarium traditam non fuisse consequens fit. Ita enim Leo indicat se duxisse eum nunc monere, ac si antea de eadem re numquam monuerit. Igitur epistola prima, in qua eadem monitio fusius ingeritur, non ad Januarium, sed ad aliquem ejus praedecessorem tradita dici debet. 25. Ex his porro tempus duarum sequentium epistolarum elicitur, et cur ab his initium duxerimus, manifestum fiet. Annus 444, cui has epistolas auctoritate libri de Promissionibus adjudicavit Quesnellus, explicato eodem testimonio et auctoritate Photii satis revincitur. Multo autem magis repellitur opinio Antelmii, qui easdem epistolas attribuit anno 447. Non leve in speciem videri potest illud cui potissimum insistit Antelmius epist. 1 num. 11 pag. 7, nimirum in epistola ad Aquileiensem episcopum, c. 1 mentionem fieri decretorum", "candidate_score": 0.627073, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_48_50", "bdc_text": "tibi multam salutem adscribere iusserunt . Salutabis et tu vicissim meo nomine Leonem Leo Jud , s. oben [Nr. 4 ] S. 55 , Anm. 1 . Konrad Pellikan , s. oben [Nr. 37 ] S. 201 f , Anm. 11 .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1272", "psc_text": "emendavimus, ex quibus colligitur omnes has epistolas eodem die VI idus Martias signatas fuisse. 2. Quoad ordinem vero, cum ex laudato testimonio epistolae 131 liquet S. pontificem scripsisse litteras ad Marcianum et Proterium antequam ad Julianum scriberet, tum vero ex initio cap. 2 epistolae 130, ad Marcianum, ubi Leo se Proterio rescripsisse testatur, palam fit litteras ad Proterium epistolae ad Marcianum praecessisse. Itaque licet omnes hae epistolae eodem die notentur, ex ipsarum tamen contextu Leo scripsit primum ad Proterium, dein ad Marcianum, ac tandem ad Julianum, et hunc ordinem in editione servabimus. 1253 EPISTOLA CXXIX. AD PROTERIUM EPISCOPUM ALEXANDRINUM. SYNOPSIS. I. Episcoporum esse vigilare ne fidei unitas violetur, quod vel litterulae immutatione fieri potest. --II. Ex traditione SS. PP. et suam epistolam catholicam, et docendos esse populus, asserit. --III. Fidem, disciplinam et privilegia Ecclesiarum ex norma vetustatis esse servanda. LEO PROTERIO episcopo Alexandrino. CAP. I. Laetificaverunt me litterae dilectionis tuae,", "candidate_score": 0.627003, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_18_20", "bdc_text": "Bullinger benutzte diese Gelegenheit , um seinen Brief nach Bern zu schicken . Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. : ABernerRef , Reg. ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_747", "psc_text": "Asterii. Igitur sub finem ejusdem anni haec epistola ad Leonem scripta videtur; sicut et alia ordinatorum ejus, cujus fit mentio in epistola 71; nam statim post ordinationem ejusmodi epistolae scribebantur. 2. Sub idem tempus de eadem re ad Leonem litteras dedere Theodosius atque Pulcheria, et omnes hae epistolae simul videntur transmissae. Nondum tamen Romam pervenerant mense Martio anni 450, cum Leo scripsit epistolas 60 et 61, in quibus Flavianum adhuc vivum praesumit. Eas pontifex accipere potuit mense Aprili vel Maio; cujus morae quid in causa fuerit ignoramus. Cum autem difficilem rem proponerent, quae maturiorem consultationem flagitabat, forte hac de re Leo habuit illum tractatum, cujus gratia Petronium et Regulum Gallicanos diu se retinuisse scribit epist. 67, ad Ravennium, in quam vide annot. 2 (885 d). Haec quidem Anatolii causa adeo magnum pontifici negotium facessivit, ut quatuor legatos eligendos, instruendos, atque Constantinopolim transmittendos crediderit, quod non exiguam in respondendo dilationem flagitabat:", "candidate_score": 0.626785, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_19", "bdc_text": "Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. :", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_72", "psc_text": "Leonem duas saltem scripsisse epistolas, alteram ad Cyrillum episcopum Alexandrinum, ad Paschasinum episcopum Lilybetanum alteram, ex Paschasini litteris manifestum est. Sed utraeque injuria temporum intercidere. Solam Paschasini responsionem superesse existimatum fuit; ac propterea eam unam Quesnellus edidit. At ejus quoque epistolae, quam Cyrillum, Leoni reddidisse idem Paschasinus testatur, non exiguum fragmentum ad nos transmissum credimus; quod ut statuatur, nonnulla observanda sunt. 2. Eam nimirum Cyrilli epistolam de Paschate Africani concilii Patribus traditam, quam Dionysius Exiguus suae collectioni integram inseruerat num. 135, ex Sirmondi schedis cum longiori additione ediderant primum Petavius tom. II De Doctrina temporum, in fine, ac dein Bucherius in Commentario ad Canonem paschalem Victorii, cap. 1, pag. 72. Duae vero in ea quam Petavius et Bucherius ediderunt partes distinguendae, nimirum ipsa Cyrilli epistola ad Africanos, quae legitur correctior apud Dionysium; et ejus additio, quae ad aliam ejusdem Cyrilli epistolam pertinet. Has quidem duas distinctasque Cyrilli epistolas cum imperitus", "candidate_score": 0.626653, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_15_17", "bdc_text": "Er präsidierte die Disputation von Lausanne und war seit 1539 Mitglied des Chorgerichtes in Bern . Bullinger kannte ihn sicherlich seit der Berner Disputation . Diese Briefstelle läßt darauf schließen , daß von Wattenwyl sich im Zweiten Kappeler Krieg mit den bernischen Truppen bis zu ihrem Rückzug im Freiamt bzw. in Bremgarten aufhielt .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_419", "psc_text": "hunc rescripsisse satis credibile fit ex ipso contextu, in quo Chrysologus se de ipsa causa nihil aliunde instructum prodit, nisi ex Eutychis litteris; idque adeo exiliter, ut de Nestorianismo potius quam de Eutychianismo metuisse videatur, eaque primo capite obtrudat quae sermone 145 contra Nestorianam haeresim Eutychianae contrariam manifestissime disserit. Id autem non accidisset, si responsionem differens, antea de tota re exactius voluisset edoceri, uti Quesnellus in notis conjecit. Enim vero si S. Petrus non scripsisset epistolam, nisi postquam Romam allata fuissent Constantinopolitanae synodi gesta, in quibus Eutychianus error tam manifeste detectus, et ipse Eutyches velut pertinax damnatus fuerat; et nisi postquam eidem innotuisset Leonis epistola qua Constantinopolitanum judicium confirmatum fuit; quomodo se ignorare Constantinopolitanorum Patrum sensum potuisset affirmare: Quid intellexerint, eorum taciturnitate nescimus? Quomodo cum Eutyche ita indifferenter egisset, ut nec innocentem, nec reum judicarit? Quomodo eum post tam solemnem condemnationem a Romano etiam pontifice confirmatam, dilectissimum filium, honorantissimum, et", "candidate_score": 0.62627, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_112", "bdc_text": "Anfang 1526 nahm er mit Sebastian Hofmeister in zürcherischem Auftrag am Religionsgespräch von Ilanz ( Kt .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_502", "psc_text": "σοφωτέροις μὲ εἴκειν; εἰς τὴν ἄνοιαν δὲ ταύτην ἐμπίπτουσιν, οἱ κατά τι μὲν ἐμπόδιον ἀσαφείας γνῶναι τὸ ἀληθὲς κωλυόμενοι, οὐκ ἐπὶ τὰς προφητικὰς δὲ φωνὰς, οὐκ ἐπὶ τάς τῶν ἀποστόλων γραφὰς, οὐκ ἐπὶ τὰς εὐαγγελικὰς αὐθεντίας, ἀλλ' ἐφ' ἑαυτοὺς ἀνατρέχοντες· καὶ διὰ τοῦτο διδάσκαλοι πλάνης ἀναδεικνύμενοι· ἐπειδὴ τῆς ἀληθείας μαθηταὶ μὴ γεγόνασι, ποίαν γὰρ ἀπὸ τῶν θείων βίβλων παιδείαν τῆς τε παλαιᾶς καὶ καινῆς διαθήκης προσέλαβεν, ὁς οὐδὲ αὐτοῦ τοῦ συμβόλου τῶν προοιμίων ἐδράξατο; καὶ ὅπερ ἀνὰ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην τῇ φωνῇ πάντων τῶν ἀναγεννωμένων προφέρεται, τοῦτο κατὰ νοῦν ἔτι τούτου τοῦ γέροντος οὐ λαμβάνεται. Ἀγνοῶν τοίνυν τί δέοι περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Θεοῦ λόγου νοεῖν, καὶ τῶν θείων γραφῶν ἐν τῷ πλάτει πονεῖν οὐ βουλόμενος, ὅπως ἂν τοῦ φωτὸς τῆς ἐντεῦθεν γνώσεως ἄξιος γένηται, ἐκείνην γοῦν ὤφειλε τὴν κοινὴν. καὶ μὴ διαφωνοῦσαν ὁμολογίαν ἐν ἀκροάσει περιμερίμνῳ ποιήσασθαι, ἣν τῶν πιστῶν ἅπαν 806 τό πλῆθος ὁμολογεῖ, πιστεύειν ἑαυτὸ εἰς Θεὸν", "candidate_score": 0.625934, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_47_49", "bdc_text": "ac Bertoldus Berchtold Haller , s. oben [Nr. 39 ] S. 205 , Anm. 1 . tibi multam salutem adscribere iusserunt . Salutabis et tu vicissim meo nomine Leonem Leo Jud , s. oben [Nr. 4 ] S. 55 , Anm. 1 .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_954", "psc_text": "Se cum suis Eutychianorum damnationi subscribere profitetur. Domino sancto et beatissimo Patri LEONI EUSEBIUS Mediolanensis episcopus. CAP. I. Reversis, Domino annuente, fratribus nostris, quos ad Orientem fidei causa sollicite provida beatitudo vestra direxerat, decursisque litteris quas per eos tua sanctitas destinavit, omni exsultatione in Christo relevatus sum, quod effectum commissae sibi legationis eosdem reportasse vestra pagina designavit. Nec mirum quod Dominus noster Jesus Christus catholicae fidei, quam tenemus, majestatis sua gratiam custodiamque praestiterit: quando vos idoneos cultus sui assertores in apostoli sui sede praesulem collocavit, qui et recta sentire de incarnationis Dominicae sacramento, et eadem potestis rectius custodire. CAP. II. Admonitis ergo fratribus et coepiscopis meis, habitoque conventu, vestrarum formam 1081 tenuimus litterarum. Nam recensita epistola beatitudinis vestrae in sacerdotum Domini concilio, quam sanctus frater et coepiscopus noster Abundantius, et compresbyter meus Senator detulerant, agnitaque eorum narratione, sicut scripta vestra signaverant, rerum gestarum ordine continuo requisita est recitataque epistola, quam", "candidate_score": 0.625907, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_19", "bdc_text": "Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. :", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_417", "psc_text": "Oriente facta fuit, interpretatione, Latinitate donari potuerit. Quidquid vero hac in re probabilius videatur, certe secundum hoc epistolae caput, quod in causa Eutychis potissimum ac necessarium est, et tam antiqua cum Graeca tum Latina versione comprobatur, in suspicionem suppositionis adduci nequit. 6. Restat ut statuamus de tempore. Jam fere omnes post Quesnellum hanc epistolam scriptam censent post mensem maium an. 449, siquidem his verbis cap. 2, ut iis quae a beatissimo papa Romanae civitatis scripta sunt obedienter attendas, indicari putant celebrem Leonis epistolam 28 ad Flavianum datam idibus Junii anni ejusdem, qua de tota Eutychis causa decisum fuit. In eamdem sententiam nos pariter transivimus lib. II Observationum in card. Norisii Opera, c. 7, num. 2. Nunc aliam sententiam inducere cogimur. Omnes enim ex una parte assentiuntur, et S. Petrum Chrysologum his litteris respondere epistolae Eutychis, et Eutychem eodem tempore quo ad Leonem scripsit, etiam ad Chrysologum dedisse litteras, quibus eum", "candidate_score": 0.625877, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_117_119", "bdc_text": "und wurde 1552 Pate von dessen Enkelin Verena ( HBD 43 , 13 ) . - Lit. : Z VII 198 , Anm. 1 ; LL I 193f ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_463", "psc_text": "perficiendam codices triginta et amplius expendimus, et inter hos sex vetustissimos. qui millenariam aetatem attingunt. Cum haec epistola invenitur in omnibus collectionibus, quas in praefatione recensuimus, exceptis collect. 4, 6, 7, 14, 15 et 16, tum vero ad praecipuos cujusque collectionis mss. libros eamdem relegimus, inter quos vetustissimi sunt Vat. Reg. collect. 1, Vat. 1342 collect. 3, Vindebon. collect. 5, Vat. 5845 collect. 8, Vat. Ottobon. 93 similis, Vat. 3791 collect. 11, qui duo bis ex diversis fontibus eamdem epistolam exhibent; Vat. 1322 et Veron. 57 collect. 17, et Ratispon. collect. 19. Caeteros inferioris aetatis codices in annotationibus, ubi opus erit, memorabimus. Inter Lectionaria relegimus antiquissimum Vat. 3836. Addendi sunt praeterea duo alii codices millenarii, Veronensis 8, in quo haec epistola Leonis post epistolas canonicas describitur, et alius Veronen. 58, qui hanc epistolam ante quaedam documenta synodi Chalcedonensis repraesentat. Cum primam hujus epistolae editionem citabimus, intelligimus primam editionem Sermonum S.", "candidate_score": 0.625626, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_47_49", "bdc_text": "ac Bertoldus Berchtold Haller , s. oben [Nr. 39 ] S. 205 , Anm. 1 . tibi multam salutem adscribere iusserunt . Salutabis et tu vicissim meo nomine Leonem Leo Jud , s. oben [Nr. 4 ] S. 55 , Anm. 1 .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1573", "psc_text": "sede conveniunt, de solo nomine episcopi dubitari potuit. Nos vero duos Vindebonenses vetustos libros invenimus, in quibus Leonis quidem nomen retinetur, at episcopalis sedes maxime discrepat. Nam exemplum Vindebonense, quod puriorem Hispanicam collectionem continere alibi diximus, ad Leonem Arbonensem in titulo prodit, et in inscriptione, Leo Leoni episcopo Arbonensi salutem. Aliud vero exemplum Vindebon. collect. 5 signatum num. 42, cui aliquot epistolae insertae fuerunt ex collectione Hispanica, hunc titulum suggerit: Ad Leonem Narbonensem episcopum. 2. Ut autem in tanta varietate codicum et collectionum facilior solutio sit, animadvertimus duplicem esse fontem unde haec epistola sumpta fuit, nimirum collectionem Hispanicam, ex qua hanc epistolam derivarunt auctores collect. Isid. 12, 20, 21, 22 et 23, et exemplum aliud, ex quo eamdem sumpsere auctor collect. 24, Merlinus atque Sichardus. Variantes enim quas relegentes ipsam epistolam in iisdem mss. invenimus, hanc duplicem originem ostenderunt. Cum vero quoad episcopalis sedis nomen plures codices prioris originis signantes", "candidate_score": 0.625479, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_19", "bdc_text": "Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. :", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_368", "psc_text": "eamdem Flaviani epistolam se jam tunc accepisse indicat, cum scripsit epistolam 27, datam die 21 Maii anni ejusdem. Si epistola Flaviani sub hunc diem accepta valde erat sera; ergo multo ante scripta fuerat. Haec de primis Flaviani litteris procul dubio intelligenda sunt. Rursum epistola 36 ad eumdem Flavianum, data XII vel XV kal. Julii anni ejusdem aliae hujus litterae tunc acceptae una cum gestis nominantur sic: Litteras tuae dilectionis accepi cum gestis, quae apud vos de fidei quaestione confecta sunt. Haec de secundis litteris ejusdem Flaviani, quibus acta in Eutychem aeque ac primis annexa fuerant. Porro in hac epistola 36 respici epistolam 26, Flaviani, ex eo manifestum sit, quod Flavianus ep. 26, c. 2, sperare se dicit, remotum iri synodum, quae futura vulgabatur: Leo autem huic articulo respondens epistola 36, concilium impediri non posse significat. Igitur epistola 26, Flaviani secunda est, epistola autem 22, prima, ac paulo post Constantinopolitanam synodum", "candidate_score": 0.625449, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_126", "bdc_text": "Die Ehefrau ist nicht bekannt. , cui dicas , velim , patris Zunftmeister Rudolf Thumysen ( s.", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_224", "psc_text": "ordinetur, quem unius uxoris virum fuisse aut esse constiterit (I Tim. III, 2), tam sacra semper habita est ista 672 praeceptio, ut etiam de muliere sacerdotis eligendi eadem intelligeretur servanda conditio; ne forte illa, priusquam in matrimonium ejus veniret qui aliam non habuisset uxorem, alterius viri esset experta conjugium. Quis ergo dissimulare audeat quod in tanti sacramenti perpetratur injuriam, cum huic magno venerandoque mysterio ne legis quidem statuta defuerint, quibus evidenter est definitum ut virginem sacerdos accipiat, et alterius torum nesciat conjugis, quae uxor est futura pontificis (Levit. XXI, 13, 14; Ezech. XLIV, 22)? Jam tunc enim in sacerdotibus figurabatur Christi et Ecclesiae spirituale conjugium; ut quoniam vir caput est mulieris (Ephes. V, 23; I Cor. XI, 3) , discat sponsa Verbi non alium virum nosse quam Christum, qui merito unam elegit, unam diligit, et aliam praeter ipsam suo consortio non adjungit. Si ergo etiam in veteri Testamento haec sacerdotalium", "candidate_score": 0.625348, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_15_17", "bdc_text": "Er präsidierte die Disputation von Lausanne und war seit 1539 Mitglied des Chorgerichtes in Bern . Bullinger kannte ihn sicherlich seit der Berner Disputation . Diese Briefstelle läßt darauf schließen , daß von Wattenwyl sich im Zweiten Kappeler Krieg mit den bernischen Truppen bis zu ihrem Rückzug im Freiamt bzw. in Bremgarten aufhielt .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_418", "psc_text": "sententiam nos pariter transivimus lib. II Observationum in card. Norisii Opera, c. 7, num. 2. Nunc aliam sententiam inducere cogimur. Omnes enim ex una parte assentiuntur, et S. Petrum Chrysologum his litteris respondere epistolae Eutychis, et Eutychem eodem tempore quo ad Leonem scripsit, etiam ad Chrysologum dedisse litteras, quibus eum quoque adversus Flaviani sententiam citissime praeoccuparet. Ex alia autem parte certum est Leonem Februario mense anni 449 Eutychis epistolam accepisse, et hac de causa eodem mense rescripsisse epistolas 23 ac 24. Plures conjecturas cum Quesnello exquirere, ut longioris dilationis causae in responsione Chrysologi afferantur, opus non est. Etenim prima occasione hunc rescripsisse satis credibile fit ex ipso contextu, in quo Chrysologus se de ipsa causa nihil aliunde instructum prodit, nisi ex Eutychis litteris; idque adeo exiliter, ut de Nestorianismo potius quam de Eutychianismo metuisse videatur, eaque primo capite obtrudat quae sermone 145 contra Nestorianam haeresim Eutychianae contrariam manifestissime disserit. Id", "candidate_score": 0.62518, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_163_165", "bdc_text": "et officiis servilibus dominis suis nobilibus praestandis Auch diese radikale Forderung wurde offenbar fallengelassen. , tertio ut forum illud iudiciale , quo matrimonii causae discutiuntur , abrogeturDas Chorgericht wurde am 29 . Mai 1528 ins Leben gerufen und eine Ordnung des «Chor- und Ehegerichts » im Mandat vom 8 .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1115", "psc_text": "τούτων τῶν τόπων τῷ σῷ δικαίω ὑπαχθέντων πάντας τοὺς μητροπολίτας ἐπισκόπους τῆς ἰδίας τιμῆς στερηθῆναι· ἅτινα μήτε ἀκουσθέντα, μήτε ἐπιχειρηθέντα ποτὲ οὕτω προσέλαβες τῇ παραβάσει, ὥστε τὴν ἁγίαν σύνοδον τὴν εἰς τὸ ἀποσβέσαι μόνον τὴν αἵρεσιν, καὶ βεβαιῶσαι τὴν καθολικὴν πίστιν σπουδῇ τοῦ χριστιανικωτάτου βασιλέως συναθροισθεῖσαν εἰς ἀφορμὴν ἀμβιτίονος ἑλκυσθῆναι παρὰ σοῦ, καὶ εἰς συνδυάσαι σοι ἀναγκασθῆναι καθάπερ οὐ δυναμένου ἀνατραπῆναι τοῦ παρανόμως δόξαντος πολλοῖς· ἀλλὰ κᾀκείνη ἡ τῶν ἐν Νικαίᾳ κανονισθέντων κανόνων διὰ τοῦ ἁγίου 1164 ἀληθῶς πνεύματος διατύπωσις ἔν τινι μέρει τισὶν εἴη ἀναλυτέα· μηδαμῶς ἑαυτῷ ἐκ τοῦ συνηγμένου πλήθους συνοδικὸν συνέδριον ἀπατήσῃ, μήτε τῶν τριακοσίων δεκαοκτὼ ἐπισκόπων ὅσος δήποτε ἀριθμὸς ἱερέων ἤ συγκρῖναι ἑαυτὸν τολμήσοι, ἤ προκρῖναι· ὁπότε τοσαύτῃ Θεοῦ χάριτι ἡ ἐν Νικαίᾳ σύνοδος συνηθροίσθη, ὥστε εἴτε δι' ἐλασσόνων, εἴτε διὰ πλειόνων ἐκκλησιαστικὰ συγκροτηθείη δικαστήρια, πάσης στερεῖσθαι αὐθεντίας πᾶν ὅτι ἂν τυπωθείη τῇ ἐκείνων διατυπώσει ἐναντιούμενον. Ἄγαν τοίνυν ἀναιδῆ, ἄγαν φαῦλα τυγχάνει τὰ τοῖς θείοις κανόσιν", "candidate_score": 0.624996, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_117_119", "bdc_text": "und wurde 1552 Pate von dessen Enkelin Verena ( HBD 43 , 13 ) . - Lit. : Z VII 198 , Anm. 1 ; LL I 193f ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_962", "psc_text": "IN EPISTOLAM SEQUENTEM. 1. Quesnellus praestantissimam epistolam seu relationem synodi Chalcedonensis ad S. Leonem Graece et Latine inter Leonis Opera primus inseruit, ut in editionibus Conciliorum exhibetur; nullo tamen codice vel Graeco vel Latino usus est. Nos Graecum textum, qui est originalis, cum duobus mss. Venetis S. Marci 164 et 555 recensuimus. Quoad Latinum vero, duplex hujus relationis Latina versio habetur. Quesnellus eam unam dedit quae primum vulgata a Crabbo, in caeteras Conciliorum editiones transivit. At alia exstat interpretatio vetustior, quippe quae paulo post ipsum Chalcedonense concilium exarata fuit, et ex qua Vigilius papa in Constituto testimonium allegavit. Hanc primus edidit Baluzius. In tribus tantum codicibus adhuc inventa est, nimirum in Parisiensi, in Vaticano Reginae Suecorum, et in alio Vat. 1322. Hic autem postremus codex, qui quondam fuit Veronensis Ecclesiae, eo praestantior est quod quamplures subscriptiones Patrum nobis conservavit, quae in ipso originali Graeco desiderantur. Nobis sane, qui hanc versionem", "candidate_score": 0.624856, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_19", "bdc_text": "Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. :", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_549", "psc_text": "occasione post legatorum discessum non direxisse praesumit; alias haec, non aeque ac illa prior alio traducta, eumdem effectum multo magis peperisset, ita ut opus non fuerit prioris epistolae 30 exemplum ad eamdem una cum epist. 45 iterum mittere. Igitur epistola 31 ad Pulcheriam missa non fuit, sed ab ipso Leone apud se retenta, solaque epist. 30 ad eam prius per legatos directa, et iterum cum epist. 45, unde haec sola in Graecum traducta tuit, ut numero 6 conjecimus. Hanc autem breviorem epistolam, cum ad Pulcheriam certo missa fuerit, primum proferemus. EPISTOLA XXX. AD PULCHERIAM AUGUSTAM. SYNOPSIS. I. Christum nostri generis hominem esse. Nestorii et Eutychis errores. --II. Cum veritas carnis in Christo impetitur, totam fidem concuti. 847 LEO episcopus, PULCHERIAE Augustae. CAP. I. Quantum sibi fiduciae de fide vestrae clementiae Ecclesia Dei debeat polliceri, multis saepe probavimus documentis, dum sicut Spiritu sancto docente didicistis, illi per omnia potestatem vestram subjicitis,", "candidate_score": 0.624842, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_178", "bdc_text": "ubi compositis rebus certiora cognovero , tibi quoque impartiam .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1161", "psc_text": "adhuc animo moveantur ignoro. Neque cujusquam sermone mihi patefactum est quas causas videantur antefatae praeferre discordiae: utrum scilicet Eutychianae perversitati tali furore famulentur, an implacabiliter doleant episcopum suum in hanc impietatem potuisse traduci, quod contra ipsorum locorum sanctorum testimonia, quibus totus mundus instruitur, ab incarnationis Dominicae veritate desciverit, et quod in aliis per indulgentiam curari placuit, in illo putent non esse veniale. Unde cupio me super his plenius edoceri, ut etiam talium correctioni congrue studeatur: quia aliud est contra fidem impie armari, aliud pro fide immoderatius commoveri. Chartas etiam quas Aetius presbyter ante indicavit esse directas, et Breviarum fidei, quod te misisse significas, necdum ad me noveris pervenisse. Unde, si expeditioris occasio se praebuerit perlatoris, libenter habeo, ut si qua est, quae utilis videatur, quam primum ad me mittatur instructio. De Aegyptiis monachis quam quieti, aut cujus sint fidei, scire desidero, et de Alexandrinae Ecclesiae pace quid ad vos veris", "candidate_score": 0.623721, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_64", "bdc_text": "Die reiche Korrespondenz nach 1531 zeugt von Freundschaft und Zusammenarbeit , die freilich 1549-1551 etwas getrübt wurde , weil die Basler zu den Verhandlungen um den Consensus Tigurinus nicht beigezogen wurden. - Lit. :", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_918", "psc_text": "hi luna solum 14, verum etiam 15 Pascha celebrare ex suis regulis vetabantur), nihil mirum si S. Leo se Alexandrinorum rationibus non convictum prodidit, et solum studio unitatis ac pacis, Pascha in ipsorum sententiam indixit. Haec paucis praemonuisse satis sit, ut ea quae in epistolis de hac controversia exhibendis indicantur, intelligi queant. Alia nonnulla, ubi opus fuerit, in annotationibus subjicientur. Hanc autem admonitionem sequenti epistolae praefiximus, eo quod prima sit quae de hac controversia paschali indicium praebet. 1057 EPISTOLA LXXXVIII. AD PASCHASINUM EPISCOPUM LYLIBAETANUM. SYNOPSIS. I. Mittit ad Paschasinum celebrem suam ad Flavianum CP. epistolam, qua legatus in synodo futurus instrueretur. --II. Duplicem in Christo asserit naturam adversus Eutychen. --III. Testimonia SS. Patrum de incarnatione Domini mittit, nuntiatque Orientalis dioecesis episcopos subscripsisse eidem epistolae ad Flavianum.--De Paschate anno 455 diligentius inquiri postulat. LEO episcopus PASCHASINO episcopo Lylibaetano. CAP. I. Quamvis non dubitem fraternitati tuae omnem originem scandalorum, quae de incarnatione", "candidate_score": 0.623623, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_19_21", "bdc_text": "Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. : ABernerRef , Reg. ; Z VIII 101 , Anm. 1 ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_332", "psc_text": "omnem conjectationem hasce litteras nostro Leoni indubitanter vindicabunt. 2. Haec itaque epistola nobis conservata fuit in codd. collect. 8, e quibus quatuor memoramus, antiquissimum Vat. 5845, Vallicell. A. S. saeculi IX, unum Vercellensem satis vetustum, et Vat. 1353, qui e vetustissimo Bergomate descriptus fuit. Hujus autem collectionis auctor, qui Dionysio plura valde rara documenta adjecit, usus fuit alia nobis ignota collectione, quae in Gelasio terminabat, et saeculo VI condita fuerat. Nam usque ad Gelasium monumenta adduntur chronico ordine satis congruo, qui antiquae collectionis ad hoc usque tempus productae indicium est, de quo plura dicentur in tractatu de antiquis Canonum et Constitutionum Collectionibus tom. III. Leoni autem Magno eadem epistola in his codicibus explorate asseritur non solum ex consulatu qui in Leonis pontificatum cadit, verum etiam ex eo quod inter alias quindecim genuinas epistolas ejusdem pontificis describitur, ita ut de hac una dubium adhuc promovere absque ullo argumento satis certo temerarium", "candidate_score": 0.623208, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_30", "bdc_text": "«Bullingerus quidem epistolam tibi reddendam mihi dedit , sed nescio , an in reliquo literarum fasciculo adhuc sit necne. » Ibi tum ego :", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_193", "psc_text": "cum forte supervenisset aliquid novi, ex. gr., causa Restituti episcopi, quem nunc, quasi post illa quae Potentius retulerat, conquestum tradit cap. 10 S. pontifex exscribens eamdem epistolam, nonnulla aliis verbis exposuit, quaedam autem pro novitate causae adjecit. Ita etiam epistolas 30 et 31, quae partim eisdem, partim diversis verbis eadem super re ad Pulcheriam datae in distinctis et antiquissimis collectionibus inveniuntur, unius ejusdemque epistolae duplex exemplum esse in admonitione ostendemus. In subjectis vero litteris ad Africanos, illud longum fragmentum, quod in collectione Hadrianea legitur, secundis quidem curis videtur adjectum, ob quasdam notitias quae supervenerunt post relationem Potentii, referente fortassis episcopo David, qui in eo fragmento memoratur, vel aliis qui ex Africa Romam transmigraverant, et indicantur illis lectionis Hadrianeae verbis, commeantium sermo perferret. Hinc S. pontifex primae lectioni editionis decurtatae c. 9, Cum itaque de omnibus, secundis curis inseruit particulam fere, quae in Hadrianea editione legitur, eo quod nonnulla accessissent quae", "candidate_score": 0.622899, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_47_49", "bdc_text": "ac Bertoldus Berchtold Haller , s. oben [Nr. 39 ] S. 205 , Anm. 1 . tibi multam salutem adscribere iusserunt . Salutabis et tu vicissim meo nomine Leonem Leo Jud , s. oben [Nr. 4 ] S. 55 , Anm. 1 .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1008", "psc_text": "metropolis. Valere me ora, sanctissime pater. ANASTASIUS episcopus Nicaeae metropolis. Valere me ora, sanctissime pater. SEBASTIANUS episcopus civitatis Berissae. Valere me in Domino, Deo amantissime pater. JOVINUS episcopus sanctissimae Dei Ecclesiae Debeltorum. Valere me ora, amantissime pater. Similiter et reliqui omnes episcopi subscripserunt. Explicit relatio sanctae synodi Chalcedonensis ad papam Leonem. 1107 EPISTOLA XCIX. SYNODICA RAVENNII ALIORUMQUE EPISCOPORUM CALLORUM AD S. LEONEM PAPAM. SYNOPSIS. I. Tarditatem suam in rescribendo excusant. --II. Omnes in Gallia Leonis epistolam ad Flavianum, ut fidei symbolum recipisse. --III. In ea fidelibus et infidelibus arcanum incarnationis mysterium retegi. --IV. Nuntiis ex Oriente allatis se a scribendo ad imperatorem abstinuisse. --V. Leonem pontificem a Deo datum esse Ecclesiae gratulantur. Domino vere sancto, merito in Christo beatissimo, et apostolico honore venerando papae LEONI, RAVENNIUS, RUSTICUS, VENERIUS. CONSTANTIANUS, MAXIMUS, ARMENTARIUS, FLORUS, SABINUS, VALERIANUS, CONSTANTIUS, NECTARIUS, MAXIMUS, ASCLEPIUS, item MAXIMUS, URSUS, INGENUUS, JUSTUS, VALERIUS, SUPERVENTOR, CHRYSAPHIUS, FONTEIUS, PETRONIUS, IDATIUS, AETHERIUS,", "candidate_score": 0.622721, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_30", "bdc_text": "«Bullingerus quidem epistolam tibi reddendam mihi dedit , sed nescio , an in reliquo literarum fasciculo adhuc sit necne. » Ibi tum ego :", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_747", "psc_text": "Asterii. Igitur sub finem ejusdem anni haec epistola ad Leonem scripta videtur; sicut et alia ordinatorum ejus, cujus fit mentio in epistola 71; nam statim post ordinationem ejusmodi epistolae scribebantur. 2. Sub idem tempus de eadem re ad Leonem litteras dedere Theodosius atque Pulcheria, et omnes hae epistolae simul videntur transmissae. Nondum tamen Romam pervenerant mense Martio anni 450, cum Leo scripsit epistolas 60 et 61, in quibus Flavianum adhuc vivum praesumit. Eas pontifex accipere potuit mense Aprili vel Maio; cujus morae quid in causa fuerit ignoramus. Cum autem difficilem rem proponerent, quae maturiorem consultationem flagitabat, forte hac de re Leo habuit illum tractatum, cujus gratia Petronium et Regulum Gallicanos diu se retinuisse scribit epist. 67, ad Ravennium, in quam vide annot. 2 (885 d). Haec quidem Anatolii causa adeo magnum pontifici negotium facessivit, ut quatuor legatos eligendos, instruendos, atque Constantinopolim transmittendos crediderit, quod non exiguam in respondendo dilationem flagitabat:", "candidate_score": 0.621847, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_4_6", "bdc_text": "als Propst in Lausanne ( 1516 ) , Domherr in Konstanz ( 1517 ) und von Basel ( 1518 ) , Abt zu Montheron ( Kt. Waadt ) , Propst in Bern ( 1523 )", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_460", "psc_text": "Prospero, ab ipso scilicet Leone dictatae, Quesnellus contendit; Prosperum enim Leonis notarium fuisse Ado in Chronico scripsit. At emendatiores editiones et mss. nec et, nec ei praeferre, sed tantum ab ipso dictatae creduntur, pronuntiat Antelmius, epist. 2, n. 28 et 30. In ms. quidem antiquissimo capituli Veronensis, signato num. 46, sic legimus: Ab isto dictatae creduntur, uti ex Gennadio Marcellinus in Chronico retulit. Id tamen Gennadius non ex sua, sed ex Gallorum, inter quos versabatur, opinione tradidit: facile autem evenire solet ut quae opinione vulgari feruntur, augeantur vel etiam immutentur. 5. Enimvero Leonis, non autem Prosperi hanc et caeteras in Eutychen epistolas esse evidenter ostendit stylus, qui aliis Leonis Operibus similis, a stylo Operum Prosperi apertissime discrepat. Neque harum epistolarum auctor astrui potest Prosper, quin auctor simul dicatur caeterorum omnium Leonis Operum, ita ut ab initio ejus pontificatus usque ad finem omnes ejus non tam epistolas quam sermones scripserit, et", "candidate_score": 0.621407, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_117_119", "bdc_text": "und wurde 1552 Pate von dessen Enkelin Verena ( HBD 43 , 13 ) . - Lit. : Z VII 198 , Anm. 1 ; LL I 193f ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_332", "psc_text": "omnem conjectationem hasce litteras nostro Leoni indubitanter vindicabunt. 2. Haec itaque epistola nobis conservata fuit in codd. collect. 8, e quibus quatuor memoramus, antiquissimum Vat. 5845, Vallicell. A. S. saeculi IX, unum Vercellensem satis vetustum, et Vat. 1353, qui e vetustissimo Bergomate descriptus fuit. Hujus autem collectionis auctor, qui Dionysio plura valde rara documenta adjecit, usus fuit alia nobis ignota collectione, quae in Gelasio terminabat, et saeculo VI condita fuerat. Nam usque ad Gelasium monumenta adduntur chronico ordine satis congruo, qui antiquae collectionis ad hoc usque tempus productae indicium est, de quo plura dicentur in tractatu de antiquis Canonum et Constitutionum Collectionibus tom. III. Leoni autem Magno eadem epistola in his codicibus explorate asseritur non solum ex consulatu qui in Leonis pontificatum cadit, verum etiam ex eo quod inter alias quindecim genuinas epistolas ejusdem pontificis describitur, ita ut de hac una dubium adhuc promovere absque ullo argumento satis certo temerarium", "candidate_score": 0.62076, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_47_49", "bdc_text": "ac Bertoldus Berchtold Haller , s. oben [Nr. 39 ] S. 205 , Anm. 1 . tibi multam salutem adscribere iusserunt . Salutabis et tu vicissim meo nomine Leonem Leo Jud , s. oben [Nr. 4 ] S. 55 , Anm. 1 .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1272", "psc_text": "emendavimus, ex quibus colligitur omnes has epistolas eodem die VI idus Martias signatas fuisse. 2. Quoad ordinem vero, cum ex laudato testimonio epistolae 131 liquet S. pontificem scripsisse litteras ad Marcianum et Proterium antequam ad Julianum scriberet, tum vero ex initio cap. 2 epistolae 130, ad Marcianum, ubi Leo se Proterio rescripsisse testatur, palam fit litteras ad Proterium epistolae ad Marcianum praecessisse. Itaque licet omnes hae epistolae eodem die notentur, ex ipsarum tamen contextu Leo scripsit primum ad Proterium, dein ad Marcianum, ac tandem ad Julianum, et hunc ordinem in editione servabimus. 1253 EPISTOLA CXXIX. AD PROTERIUM EPISCOPUM ALEXANDRINUM. SYNOPSIS. I. Episcoporum esse vigilare ne fidei unitas violetur, quod vel litterulae immutatione fieri potest. --II. Ex traditione SS. PP. et suam epistolam catholicam, et docendos esse populus, asserit. --III. Fidem, disciplinam et privilegia Ecclesiarum ex norma vetustatis esse servanda. LEO PROTERIO episcopo Alexandrino. CAP. I. Laetificaverunt me litterae dilectionis tuae,", "candidate_score": 0.620618, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_30", "bdc_text": "«Bullingerus quidem epistolam tibi reddendam mihi dedit , sed nescio , an in reliquo literarum fasciculo adhuc sit necne. » Ibi tum ego :", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_761", "psc_text": "rei aliqua mentio a Placidia eidem epistolae inserta fuisset. Id autem Romae innotuit ante diem 17 Martii hujus anni 450, quo S. Leo hac de re gratulatus Pulcheriae dedit epistolam 60. Igitur quatuor priores epistolae exaratae fuerunt paulo post diem 22 Februarii, et ante diem 17 Martii anni ejusdem, ac probabilius sub Februarii finem. 5. Cuique epistolae sive a Valentiniano, sive ab Augustis scriptae Quesnellus subjecit epistolam quam Theodosius reddidit. Nos collectionis Chalcedonensis methodum et rationem etiam temporis sequendam putavimus. Ut autem idoneum intervallum tribuatur transmissioni litterarum, Theodosii epistolae in Aprilem referendae videntur, ac propterea post epistolas 60 et 61 scriptas mense Martio easdem locavimus. 6. Quamvis probabilius existimemus omnes has epistolas scriptas fuisse Latine, uti Latine pariter scribebantur leges, etiamsi in Oriente darentur, interiisse tamen credimus originale Latinum, solamque superesse Graecam versionem, et Latina exempla, quae ad nos transmissa fuerunt, esse antiquam interpretationem ex Graeco, eamque ab homine lucubratam", "candidate_score": 0.620494, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_47_49", "bdc_text": "ac Bertoldus Berchtold Haller , s. oben [Nr. 39 ] S. 205 , Anm. 1 . tibi multam salutem adscribere iusserunt . Salutabis et tu vicissim meo nomine Leonem Leo Jud , s. oben [Nr. 4 ] S. 55 , Anm. 1 .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1009", "psc_text": "ad imperatorem abstinuisse. --V. Leonem pontificem a Deo datum esse Ecclesiae gratulantur. Domino vere sancto, merito in Christo beatissimo, et apostolico honore venerando papae LEONI, RAVENNIUS, RUSTICUS, VENERIUS. CONSTANTIANUS, MAXIMUS, ARMENTARIUS, FLORUS, SABINUS, VALERIANUS, CONSTANTIUS, NECTARIUS, MAXIMUS, ASCLEPIUS, item MAXIMUS, URSUS, INGENUUS, JUSTUS, VALERIUS, SUPERVENTOR, CHRYSAPHIUS, FONTEIUS, PETRONIUS, IDATIUS, AETHERIUS, EULALIUS. EUSTATHIUS, FRATERNUS, VICTURUS, EUGENIUS, HILARUS, VERUS, AMANDUS, GERONTIUS, PROCULEIANUS, JULIANUS, HELLADIUS, ARMENTARIUS, HONORATUS, EPARCHIUS. ANEMIUS, DYNAMIUS, MAXIMINUS, YNANTIUS et PALLADIUS. CAP. I. Perlata ad nos epistola beatitudinis vestrae, quam ad Orientem pro catholicae fidei assertione misistis, optassemus statim apostolatui vestro pro tam immenso 1108 munere gratiarum actionem referre; nisi nobis difficultatem, qua in unum celeriter non potuimus convenire, vel spatia, quibus a nobis dispalati sumus, longa terrarum, vel aurarum, quae in regionibus nostris praeter consuetudinem fuit, intemperies attulisset. Det ergo apostolatus vester nostrae veniam tarditati, quae non de otio aut dissimulatione, sed de certa necessitate descendit; quaeque a nobis,", "candidate_score": 0.619182, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_47_49", "bdc_text": "ac Bertoldus Berchtold Haller , s. oben [Nr. 39 ] S. 205 , Anm. 1 . tibi multam salutem adscribere iusserunt . Salutabis et tu vicissim meo nomine Leonem Leo Jud , s. oben [Nr. 4 ] S. 55 , Anm. 1 .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_455", "psc_text": "Chrysologus apostolicae auctoritatis callentissimus, observandum ac tenendum praedixerat epist. 25. Nihil pro apostolicarum definitionum auctoritate illustrius hoc totius Ecclesiae ac generalis synodi testimonio, quod Petrum in successoribus viventem et loquentem agnoscit. In Romana synodo sub Gelasio pronuntiatum fuit anathema, Si quispiam de hujus epistolae textu usque ad unum iota disputaverit, et non eam in omnibus venerabiliter receperit (Tom. V Concil. Ven. edit. pag. 387) . Et S. Gregorius, lib. VI, epist. 2: Si quis contra harum quatuor synodorum fidem, et contra sanctae memoriae Leonis papae tomum atque definitionem aliquid umquam loqui praesumit, anathema sit. 2. Hinc in fidei professionibus nihil frequentius quam post generalia concilia hujus epistolae doctrinam profiteri. Apud Orientales, ubi Eutychis haeresis turbas excitaverat, haec consuetudo primum inducta, ut liquet inter caetera ex aliquot epistolis Hormisdae, ex epistola Petri diaconi ad Fulgentium, et ex concilio Apamensi an. 535. Idem mos etiam ad Occidentales transivit, et diu etiam obtinuit.", "candidate_score": 0.618816, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_47_49", "bdc_text": "ac Bertoldus Berchtold Haller , s. oben [Nr. 39 ] S. 205 , Anm. 1 . tibi multam salutem adscribere iusserunt . Salutabis et tu vicissim meo nomine Leonem Leo Jud , s. oben [Nr. 4 ] S. 55 , Anm. 1 .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_184", "psc_text": "ordinem temporum fuerunt inserta. Post decretum autem Felicis pag. 155 describitur Leonis epistola cum hoc titulo: In causa Lupicini episcopi: Leo universis episcopis per Caesariensem Mauritaniam constitutis. Cum de ordinationibus, et reliqua cum eadem Hadrianeae editionis forma atque lectione. Subjicitur huic epistolae Leonis pag. 157: Epistola Zosimi ad presbyteros Ravennae directa. Zosimi commonitorium presbyteris et diaconibus qui Ravennae sunt. Ex relatione, etc., quae in eodem Hadrianeo codice legitur. Tandem post hanc epistolam, veluti novum additamentum sequitur tabula capitum 79, ipsaque documenta post tabulam subjiciuntur. De his alibi fusius erit dicendum. Nunc satis sit memorare quinque priora documenta, quae sic afferuntur: Pag. 159. I. Justinus Augustus Hormisdae. Quo fuimus semper, etc. Pag. 160. II. Exemplar precum a clericis et monachis Antiochenis, Hierosolymitanis. etc., ad Justinum. Haurite aquam cum laetitia, etc. Pag. 161. III. Hormisda Justino. Interea quae ad unitatem Ecclesiae, etc. Pag. 164. IV. Hormisda presbyteris, diaconibus et archimandritis secundae Syriae.", "candidate_score": 0.618161, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_51_53", "bdc_text": "Oswald Myconius ( Geißhüsler) , 1488-1552 , geboren in Luzern , besuchte die Schule in Rottweil , studierte 1510-1514 in Basel , wurde dort Lehrer zu St . Theodor , dann zu St . Peter , 1516 Schulmeister am Großmünsterstift in Zürich. Hier bemühte er sich mit Erfolg um die Wahl Zwinglis . Seit 1519 Schulmeister in Luzern , dort wurde er 1522 wegen seiner reformatorischen Gesinnung ausgewiesen", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1502", "psc_text": "τῆς τοῦ ἁγίου πνεύματος ἀφθονίας μάθησιν ἠντληκέναι. Τῶν ἐμοὶ πρεπόντων ὅμως ἐστὶ, καὶ φανεροῦν ἃ νοεῖται, καί κηρύττειν ἅπερ πιστεύεται· ὅπως ἂν ἐκεῖνο τὸ πῦρ, ὅπερ ὡ Κύριος ἐλθὼν ἔβαλεν εἰς τὴν γῆν, ταῖς συχναῖς τῆς μελέτης κινήσεσιν ἐλαυνόμενον, θερμαίνεται μὲν οὕτως ὥστε καὶ ζεῖν, ἐξαιρεῖται δὲ πρὸς φλόγα ὥστε καὶ διαλάμπειν. Μεγίστην γὰρ ἀχλὺν, ἡ αἵρεσις Εὐτυχοῦς, τοῖς κατὰ τὴν ἀνατολὴν μέρεσιν ἐπιφέρειν ἐμηχανήσατο· καὶ ἀπ' ἐκείνου τοῦ φωτὸς, ὅπερ (ὥς φησι τὸ εὐαγγέλιον) ἐν τῇ σκοτείᾳ φαίνει, καὶ ἡ σκοτεία αὐτὸ οὐ κατέλαβεν, ἀποστρέψαι τοὺς ὀφθαλμοὺς τῶν ἀμαθῶν ἐπειράθη. Αὐτῆς τε πρὸς τὴν οἰκείαν τύφλωσιν ἐκπεσούσης διὰ τῶν μαθητῶν, ὠμότερον ἀνεπέφηνεν τοῦθ' ὅπερ ἠτόνησεν ἐπὶ τοῦ διδασκάλου. Οὐκ ἐν μακρῷ γὰρ διαστήματι χρόνου ἡ καθολικὴ πίστις, ἤ τις καὶ μονογενής ἐστι καὶ ἀληθὴς, καὶ ᾗ τινι οὔτε προστίθεσθαι, οὔτε μὴν ἀπομειοῦσθαι τινα δύναται, τὴν παρὰ τῶν δύο δέδεκται πολεμίων ὁρμὴν· ὧν ὁ μὲν πρῶτος Νεστόριος, ὁ δὲ δεύτερος", "candidate_score": 0.618086, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_18_20", "bdc_text": "Bullinger benutzte diese Gelegenheit , um seinen Brief nach Bern zu schicken . Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. : ABernerRef , Reg. ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_544", "psc_text": "transmissa dici potest? 5. Quid autem dicendum? Ut omittantur incerta, cum brevior epistola 30 in Graeca et Latina collectione Chalcedonensi inveniatur, et legatorum nomina distincte praeferat, ut epistolae caeterae, quae cum litteris ad Flavianum iisdem legatis traditae fuere, haec quoque ad Pulcheriam transmissa, eidemque aliquando tradita, ac in Oriente vulgata, ac exinde Graece reddita negari non potest. Auctior vero epistola 31, etsi in Graeca collectione desideretur, cum tamen exstet in pluribus Latinis antiquis collectionibus, quae breviori epistola carent, Leoninamque rationem ubique referat, a Leone abjudicari nequit. Eodem autem die iduum Junii data dici debet, ut eae quoque collectiones praeferunt, quae carent epistola 30; neque enim chronicam ejusmodi notam harum collectionum auctores transcribere potuerunt, ut conjecit Quesnellus, ex epistola breviori, quam ignorarunt. Sine ullo autem certiori documento aliud quidpiam affirmare seu divinare non licet. Solum probabiliter credi potest duo ejusdem epistolae exemplaria a Leone fuisse lucubrata, alterum longius, brevius alterum; hoc", "candidate_score": 0.618049, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_30", "bdc_text": "«Bullingerus quidem epistolam tibi reddendam mihi dedit , sed nescio , an in reliquo literarum fasciculo adhuc sit necne. » Ibi tum ego :", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_545", "psc_text": "carent epistola 30; neque enim chronicam ejusmodi notam harum collectionum auctores transcribere potuerunt, ut conjecit Quesnellus, ex epistola breviori, quam ignorarunt. Sine ullo autem certiori documento aliud quidpiam affirmare seu divinare non licet. Solum probabiliter credi potest duo ejusdem epistolae exemplaria a Leone fuisse lucubrata, alterum longius, brevius alterum; hoc autem brevius in Orientem misisse, unde in Graecam linguam translatum fuit; alterum vero longius retinuisse apud se, et in Occidente aliquando vulgatum, in plerasque Latinas collectiones transisse. 6. Longior epistola in eo potissimum discrepat a breviori, quod in illa a cap. 2 ad medium cap. 3 catholicum dogma aliquot probationibus statuitur, quae in breviori omittuntur. Forte post scriptam epist. 28, ad Flavianum, in qua idem dogma similibus probationibus plenius constituitur, ex litteris ad Pulcheriam eas probationes detrahendas censuit, et hac occasione eam quoque partem subduxit, qua se excusabat ne ad synodum accederet, aliaque pauca suo more mutavit vel addidit, quae", "candidate_score": 0.617663, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_19_21", "bdc_text": "Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. : ABernerRef , Reg. ; Z VIII 101 , Anm. 1 ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_471", "psc_text": "88. Hinc nihil mirum si haec testimonia in documentis Graecis ante gesta Chalcedonensia laudatae epistolae subjecta fuerint, licet primum ejusdem epistolae exemplum iisdem caruerit: unde nec a nobis eidem subjicienda sunt. Cum vero apud Latinos nullum exemplum hactenus inventum sit in quo haec testimonia post epistolam ad Flavianum describantur, sed ea separatim edita et inserta occurrant in nonnullis antiquis Latinorum collectionibus, nimirum in collect. 5 Quesnelliana cap. 41, ubi ea descripta reperies tomo tertio, et in mss. collect. 3 cap. 82, nec non in codice Veronensi 38 cap. 37, satis probabile est solos Graecos, qui ea simul allata et allegata acceperant in Constantinopolitano conventu exemplaria scripsisse, in quibus ea epistola una cum testimoniis legeretur, ac exinde in Graecos codices ante gesta Chalcedonensia utraque simul traduxisse. Ex his autem apparet quam perperam P. Garnerius horum testimoniorum collectionem Theodoreto tribuerit, de quo tamen plura in observationibus ad notam ultimam Quesnelli. Inter testimonia", "candidate_score": 0.61708, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_19_21", "bdc_text": "Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. : ABernerRef , Reg. ; Z VIII 101 , Anm. 1 ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_38", "psc_text": "diversos Aquileienses episcopos datas, certe autem inter utramque non exiguum tempus, sed aliquot annos intercessisse patebit ex paragrapho sequenti, ubi primam epistolam non Januario, sed probabilius ejus praedecessori scriptam ostendemus; vel certe (cuicumque tradita fuerit) exaratam fuisse sub initio pontificatus Leonis anno circiter 442, id est quinque circiter annorum intervallo ante epistolam 18, quae exeunte an. 447 Januario tradita fuit. Ita cum ad hunc ultimum litteras hoc anno dedit, primum nonnullis immutatis descripsit epistolam ad Septimum, tum ex epist. 1, jam diu ante probabilius data ad praedecessorem ejus, postremam tantum periodum sumpsit, et litteras clausit: in quo observari potest, hanc postremam periodum veluti formulam seu clausulam quamdam decretorum haberi posse, quemadmodum visa est P. Bernardo de Rubeis, ut ne mirum sit eamdem in diversis ad eumdem epistolis inveniri. Sed quidquid de his responsionibus videatur, Quesnellianae, ut diximus, et Dionysianae collectionum testimonia cuicumque conjecturae et objectioni certissime praestant. § V. Quis", "candidate_score": 0.61696, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_16_18", "bdc_text": "Bullinger kannte ihn sicherlich seit der Berner Disputation . Diese Briefstelle läßt darauf schließen , daß von Wattenwyl sich im Zweiten Kappeler Krieg mit den bernischen Truppen bis zu ihrem Rückzug im Freiamt bzw. in Bremgarten aufhielt . Bullinger benutzte diese Gelegenheit , um seinen Brief nach Bern zu schicken .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_39", "psc_text": "postremam periodum veluti formulam seu clausulam quamdam decretorum haberi posse, quemadmodum visa est P. Bernardo de Rubeis, ut ne mirum sit eamdem in diversis ad eumdem epistolis inveniri. Sed quidquid de his responsionibus videatur, Quesnellianae, ut diximus, et Dionysianae collectionum testimonia cuicumque conjecturae et objectioni certissime praestant. § V. Quis fuerit episcopus Aquileiensis ad quem Leo scripsit epistolam primam: hinc etiam statuitur tempus quo epistolae prima et secunda datae fuere. 21. Jam vero vindicata tum epistola ad Septimum adversus Quesnellum, tum altera ad Januarium adversus Antelmium, quae in dubitationem venerunt, cuinam tradita fuerit epist. 1 ad Aquileiensem, quaerendum est: eademque occasione statuetur de tempore quo et haec et altera ad Septimum, quibus nota chronica deest, datae fuerunt. Epistolam primam ad Januarium Aquileiensem traditam nullo satis certo fundamento praesumitur. Codices enim sine episcopi nomine praeferunt vel ad Aquileiensem episcopum, uti Vat. Reg. collectionis 1, Barber. et Vat. collectionis 3, Lucensis cum", "candidate_score": 0.615498, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_19_21", "bdc_text": "Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. : ABernerRef , Reg. ; Z VIII 101 , Anm. 1 ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_538", "psc_text": "καὶ συνεπισκόπῳ Φλαυιανῷ, σαφέστερον τὰ ἀπεσταλμένα γράμματα περιέχει. ADMONITIO IN EPISTOLAS SEQUENTES XXX ET XXXI. 1. Etsi duae quae ad Pulcheriam eadem die ac de eadem re scriptae inveniuntur epistolae, aliquot non tam sententiis quam verbis sint plane similes, in multis nihilominus discrepant inter se, et altera ob insertas additiones est longe prolixior. Styli autem ratio et codicum atque collectionum antiquarum auctoritas, quibus utraque fulcitur, nequaquam sinunt ut alterutra alii quam Leoni tribuatur. Exemplaria tum Latina, tum Graeca antiquissimae collectionis 17 Chalcedonensis, et Ratisponensis collectio 19, praeter collectionem duodecimam et vigesimam secundam, primam epistolam satis vindicant; codices vero collectionum 2, 5, 11, 12, 13, 18, 20, 21, 22, 23 et 24, cum exemplo Sichardi, et peculiari ms. Vat. Reginae 293, alteram tuentur. Cur autem eodem die duae ejusmodi epistolae ad Pulcheriam traditae fuerint, et quae prius, quae autem posterius scripta censenda sit, curiosius inquiri potest, quam ulla satis tuta ratione", "candidate_score": 0.615462, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_19_21", "bdc_text": "Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. : ABernerRef , Reg. ; Z VIII 101 , Anm. 1 ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_39", "psc_text": "postremam periodum veluti formulam seu clausulam quamdam decretorum haberi posse, quemadmodum visa est P. Bernardo de Rubeis, ut ne mirum sit eamdem in diversis ad eumdem epistolis inveniri. Sed quidquid de his responsionibus videatur, Quesnellianae, ut diximus, et Dionysianae collectionum testimonia cuicumque conjecturae et objectioni certissime praestant. § V. Quis fuerit episcopus Aquileiensis ad quem Leo scripsit epistolam primam: hinc etiam statuitur tempus quo epistolae prima et secunda datae fuere. 21. Jam vero vindicata tum epistola ad Septimum adversus Quesnellum, tum altera ad Januarium adversus Antelmium, quae in dubitationem venerunt, cuinam tradita fuerit epist. 1 ad Aquileiensem, quaerendum est: eademque occasione statuetur de tempore quo et haec et altera ad Septimum, quibus nota chronica deest, datae fuerunt. Epistolam primam ad Januarium Aquileiensem traditam nullo satis certo fundamento praesumitur. Codices enim sine episcopi nomine praeferunt vel ad Aquileiensem episcopum, uti Vat. Reg. collectionis 1, Barber. et Vat. collectionis 3, Lucensis cum", "candidate_score": 0.615383, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_28_30", "bdc_text": "incuria fuit in culpa . Quum enim milites ex Bremgartina expeditione rediissent eumque salutarem , resalutato me dicebat : «Bullingerus quidem epistolam tibi reddendam mihi dedit , sed nescio , an in reliquo literarum fasciculo adhuc sit necne. » Ibi tum ego :", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_759", "psc_text": "post festum S. Petri die 29 Junii an. 450. Error ex duobus manifeste detegitur. Primum quia hoc anno Valentinianus Romae erat mense Martio, quo legem edidit Novellis insertam tit. 7, de Indulgentiis reliquorum, nec non mense Aprili ex tit. 38, de Naviculariis annuis, etc., ex quibus dies festus S. Petri, ante quem ille pridie Romam advenerat, dies 29 Junii esse non potest. Secundo quia cum Theodosius obierit die 28 Julii anni ejusdem 450, si post diem 29 Junii scriptae ac missae ad eum fuissent epistolae, post ejus mortem Constantinopolim pervenissent, nec potuisset alias, quae exstant, epistolas reddere. Alius igitur dies festus S. Petri cum Tillemontio et Pagio quaerendus est, et anterior quidem die III nonas Martii an. 450, quo memorata lex de Indulgentiis reliquorum data fuit. Ex antiquissimo Kalendario Bucheriano, in quo dies festi Romanae Ecclesiae notantur, discimus VIII kal. Martii Romae celebratum fuisse festum hoc titulo ibidem signatum: Natale", "candidate_score": 0.615233, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_28_30", "bdc_text": "incuria fuit in culpa . Quum enim milites ex Bremgartina expeditione rediissent eumque salutarem , resalutato me dicebat : «Bullingerus quidem epistolam tibi reddendam mihi dedit , sed nescio , an in reliquo literarum fasciculo adhuc sit necne. » Ibi tum ego :", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_364", "psc_text": "epistolam acceperat Leo a Flaviano? Cumque Flavianus deinde memoret Leonis litteras sibi traditas a Pansophio (est epistola 23) quibus edoctus fuerat, eumdem Eutychem libellos direxisse ad Leonem plenos omni fallacia et calliditate; ex his liquet pariter, subdit Quesnellus, non ante Flavianum de litteris ad Leonem ea de re scribendis cogitasse, quam cum didicit pontificem improbis artibus deceptum, falsam de judicio Constantinopolitano cepisse opinionem. 2. Si epistola 23 legatur attente, Leonem non deceptum, sed cautum et necessaria documenta postulantem ac exspectantem invenies. Ad argumentum vero quod pertinet, etiam in epistola 22, Eutychis erroribus expositis, quae πάλαι dudum seu pridem in eum gesta fuerant, a Flaviano ad Leonem directa traduntur cap. 4, et eodem quidem Graeco verbo ἀπεστείλαμεν, direximus, idem Flavianus utitur, quod adhibuit epist. 26. Qua in re ne vox direximus difficultatem moveat, vide annot. 17 (col. 727, n. b) in eamdem epistolam 22. Cum ergo bis Flavianus de eadem damnatione", "candidate_score": 0.615014, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_171", "bdc_text": "Von einer Abschaffung des Chorgerichtes war in der Eingabe nicht mehr die Rede , wohl aber von der Entfernung aller Prädikanten .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_671", "psc_text": "sicut moris est, omnium sententiis ex libertate prolatis, id tranquillo et aequo constitueretur examine, quod et fidei congrueret, congreret, et errantibus subveniret. In ipso autem judicio non omnes qui convenerant, interfuisse cognovimus. Nam alios rejectos, alios didicimus intromissos, qui pro supradicti 913 sacerdotis arbitrio, impiis subscriptionibus captivas manus dederent, et nociturum statui suo scirent, nisi imperata fecissent; talemque ab ipso prolatam esse sententiam, ut dum homo unus impetitur, in omnem Ecclesiam saeviretur. Quod nostri ab apostolica sede directi adeo impium et catholicae fidei contrarium esse viderunt, ut ad consentiendum nulla potuerint oppressione compelli; constanterque in eadem synodo, ut decuit, fuerint potestati, nequaquam id quod constituebatur sedem apostolicam recepturam: quoniam revera omne Christianae fidei sacramentum, quod absit a temporibus vestrae pietatis, exscinditur, nisi hoc scelestissimum facinus, quod cuncta sacrilegia excedit, aboleatur. CAP. II. Quia vero diabolica nequitia subtiliter fallit incantos, et ita quorumdam imprudentiae per similitudinem pietatis illudit, ut pro salubribus", "candidate_score": 0.614403, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_179_181", "bdc_text": "Vale . Ex Berna , 3 . decembris anno 1531 Tuus Joan. Rhellicanus . [ Adresse auf der Rückseite :", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_43", "psc_text": "collectionem 8 referentibus haec epistola legitur, nullum Januarii vestigium apparet. Hinc ergo cognoscimus in mss. hujus collectionis Januarii nomen omnino defuisse, ut in Vat. 5845; dein fuisse superadditum, ut in Vallicellano; tandem in textum irrepsisse, ut in Vercellensi, ac in Vat. 1353. Cum vero auctor collectionis 23, quae continetur in Ottoboniano 297, priores epistolas 15 ex codicibus collectionis 8 eodem ordine ad verbum descripserit; dum Januarii nomen inseruit, codice usus fuit laudatae collectionis 8 qui hoc nomen insertum vel superadditum habebat: unde tota hujus nominis auctoritas revocatur ad solam collectionis 8, quam tamen in ipsa origine hoc nomine caruisse ostendimus, ut eodem sane carent caeteri codices ac praesertim vetustis simarum omnium collectionum. Hinc ms. Florentin. S. Marci collectionis 13, ob Leoninas epistolas aliis nominibus insignis, ut videbimus in Admonit. ad epist. 12, sic epistolam, de qua agimus, inscribit: Leo Urbis Romae episcopus . . . . . Aquileiensi episcopo; ubi", "candidate_score": 0.614169, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_46_48", "bdc_text": "Gaspar Megander , Franciscus Franz Kolb , s. oben S. 215 , Anm. 54 . ac Bertoldus Berchtold Haller , s. oben [Nr. 39 ] S. 205 , Anm. 1 . tibi multam salutem adscribere iusserunt .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1007", "psc_text": "ALEXANDER episcopus civitatis Seleuciae Pisidiae. Valere me in Domino ora, Deo amantissime pater. MUSIANUS episcopus Limenorum. Valere me in Domino, Deo amantissime pater. FLORENTIUS episcopus Lesbitereae h . . . . et litteris. Valere me ora Deo amantissime pater. EPIPHANIUS episcopus civitatis Midai. Valere me ora, Deo amantissime pater. CYRUS episcopus civitatis Siniandi. Valere me in Domino ora, sanctissime pater. PANCRATIUS episcopus Lybiadis. Valere me in Domino ora, sanctissime pater. POLYCHRONIUS episcopus Antipatridis. Valere me in Domino ora, Deo amantissime pater. CYRIACUS episcopus civitatis Trognadorum subscripsi per presbyterum meum Chrysippum. Valere me in Domino ora, sanctissime pater. EUNOMIUS episcopus Nicomediae metropolis. Valere me ora, sanctissime pater. ANASTASIUS episcopus Nicaeae metropolis. Valere me ora, sanctissime pater. SEBASTIANUS episcopus civitatis Berissae. Valere me in Domino, Deo amantissime pater. JOVINUS episcopus sanctissimae Dei Ecclesiae Debeltorum. Valere me ora, amantissime pater. Similiter et reliqui omnes episcopi subscripserunt. Explicit relatio sanctae synodi Chalcedonensis ad papam", "candidate_score": 0.613941, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_18", "bdc_text": "Bullinger benutzte diese Gelegenheit , um seinen Brief nach Bern zu schicken .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_548", "psc_text": "Sed contra fidem earum collectionum quae chronicam notam iduum Junii exhibent, eamque ex epistola 30 non potuerunt sumere, hanc opinionem inducere nequivimus. Id autem multo minus potuimus alia ratione, quae conjecturam numero praecedenti propositam magis magisque confirmabit. Si epistolae, inquit Leo epist. 45, quae in fidei causa per nostros clericos directae sunt, ad vestram pietatem pervenissent, certum est remedium vos his rebus quae contra fidem factae sunt . . . praestare potuisse. Indicatur epistola 30, per legatos missa quae, his Ephesum profectis ad Augustam non pervenit. Altam ergo eadem in re et pleniorem quidem epistolam ad eamdem Pulcheriam se alia occasione post legatorum discessum non direxisse praesumit; alias haec, non aeque ac illa prior alio traducta, eumdem effectum multo magis peperisset, ita ut opus non fuerit prioris epistolae 30 exemplum ad eamdem una cum epist. 45 iterum mittere. Igitur epistola 31 ad Pulcheriam missa non fuit, sed ab ipso Leone", "candidate_score": 0.613829, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_19_21", "bdc_text": "Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. : ABernerRef , Reg. ; Z VIII 101 , Anm. 1 ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_747", "psc_text": "Asterii. Igitur sub finem ejusdem anni haec epistola ad Leonem scripta videtur; sicut et alia ordinatorum ejus, cujus fit mentio in epistola 71; nam statim post ordinationem ejusmodi epistolae scribebantur. 2. Sub idem tempus de eadem re ad Leonem litteras dedere Theodosius atque Pulcheria, et omnes hae epistolae simul videntur transmissae. Nondum tamen Romam pervenerant mense Martio anni 450, cum Leo scripsit epistolas 60 et 61, in quibus Flavianum adhuc vivum praesumit. Eas pontifex accipere potuit mense Aprili vel Maio; cujus morae quid in causa fuerit ignoramus. Cum autem difficilem rem proponerent, quae maturiorem consultationem flagitabat, forte hac de re Leo habuit illum tractatum, cujus gratia Petronium et Regulum Gallicanos diu se retinuisse scribit epist. 67, ad Ravennium, in quam vide annot. 2 (885 d). Haec quidem Anatolii causa adeo magnum pontifici negotium facessivit, ut quatuor legatos eligendos, instruendos, atque Constantinopolim transmittendos crediderit, quod non exiguam in respondendo dilationem flagitabat:", "candidate_score": 0.613729, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_62", "bdc_text": "Er besorgte die Herausgabe von Oekolampads Predigten und Vorlesungen sowie des Briefwechsels Oekolampads und Zwinglis .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_72", "psc_text": "Leonem duas saltem scripsisse epistolas, alteram ad Cyrillum episcopum Alexandrinum, ad Paschasinum episcopum Lilybetanum alteram, ex Paschasini litteris manifestum est. Sed utraeque injuria temporum intercidere. Solam Paschasini responsionem superesse existimatum fuit; ac propterea eam unam Quesnellus edidit. At ejus quoque epistolae, quam Cyrillum, Leoni reddidisse idem Paschasinus testatur, non exiguum fragmentum ad nos transmissum credimus; quod ut statuatur, nonnulla observanda sunt. 2. Eam nimirum Cyrilli epistolam de Paschate Africani concilii Patribus traditam, quam Dionysius Exiguus suae collectioni integram inseruerat num. 135, ex Sirmondi schedis cum longiori additione ediderant primum Petavius tom. II De Doctrina temporum, in fine, ac dein Bucherius in Commentario ad Canonem paschalem Victorii, cap. 1, pag. 72. Duae vero in ea quam Petavius et Bucherius ediderunt partes distinguendae, nimirum ipsa Cyrilli epistola ad Africanos, quae legitur correctior apud Dionysium; et ejus additio, quae ad aliam ejusdem Cyrilli epistolam pertinet. Has quidem duas distinctasque Cyrilli epistolas cum imperitus", "candidate_score": 0.613351, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_17_19", "bdc_text": "Diese Briefstelle läßt darauf schließen , daß von Wattenwyl sich im Zweiten Kappeler Krieg mit den bernischen Truppen bis zu ihrem Rückzug im Freiamt bzw. in Bremgarten aufhielt . Bullinger benutzte diese Gelegenheit , um seinen Brief nach Bern zu schicken . Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. :", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_39", "psc_text": "postremam periodum veluti formulam seu clausulam quamdam decretorum haberi posse, quemadmodum visa est P. Bernardo de Rubeis, ut ne mirum sit eamdem in diversis ad eumdem epistolis inveniri. Sed quidquid de his responsionibus videatur, Quesnellianae, ut diximus, et Dionysianae collectionum testimonia cuicumque conjecturae et objectioni certissime praestant. § V. Quis fuerit episcopus Aquileiensis ad quem Leo scripsit epistolam primam: hinc etiam statuitur tempus quo epistolae prima et secunda datae fuere. 21. Jam vero vindicata tum epistola ad Septimum adversus Quesnellum, tum altera ad Januarium adversus Antelmium, quae in dubitationem venerunt, cuinam tradita fuerit epist. 1 ad Aquileiensem, quaerendum est: eademque occasione statuetur de tempore quo et haec et altera ad Septimum, quibus nota chronica deest, datae fuerunt. Epistolam primam ad Januarium Aquileiensem traditam nullo satis certo fundamento praesumitur. Codices enim sine episcopi nomine praeferunt vel ad Aquileiensem episcopum, uti Vat. Reg. collectionis 1, Barber. et Vat. collectionis 3, Lucensis cum", "candidate_score": 0.61313, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_17_19", "bdc_text": "Diese Briefstelle läßt darauf schließen , daß von Wattenwyl sich im Zweiten Kappeler Krieg mit den bernischen Truppen bis zu ihrem Rückzug im Freiamt bzw. in Bremgarten aufhielt . Bullinger benutzte diese Gelegenheit , um seinen Brief nach Bern zu schicken . Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. :", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_539", "psc_text": "5, 11, 12, 13, 18, 20, 21, 22, 23 et 24, cum exemplo Sichardi, et peculiari ms. Vat. Reginae 293, alteram tuentur. Cur autem eodem die duae ejusmodi epistolae ad Pulcheriam traditae fuerint, et quae prius, quae autem posterius scripta censenda sit, curiosius inquiri potest, quam ulla satis tuta ratione definiri. 2. Quesnellus in prima editione (Tom. II primae edit. pag. 850) existimavit a pontifice primo scriptam fuisse epistolam 30, et ad Pulcheriam transmissam per legatos, cum adhuc spes nonnulla superesset fore ut synodus in conventum simplicem apud Constantinopolim commutaretur. Idcirco enim sub finem ejusdem epistolae scriptum putat; Sed ei qui in errore est melius consuletur, si ubi desipuit, ibidem resipiscat; et ubi damnationem meruit, illic indulgentiam consequatur. Cum vero impedimenta inciderint, quibus haec epistola Pulcheriae data non fuerit; ejusdem exemplum ad eam Leo iterum post pseudosynodum Ephesinam transmisit, ut liquet ex epist. 45. Hac autem occasione eam epistolam paucis", "candidate_score": 0.612804, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_16_18", "bdc_text": "Bullinger kannte ihn sicherlich seit der Berner Disputation . Diese Briefstelle läßt darauf schließen , daß von Wattenwyl sich im Zweiten Kappeler Krieg mit den bernischen Truppen bis zu ihrem Rückzug im Freiamt bzw. in Bremgarten aufhielt . Bullinger benutzte diese Gelegenheit , um seinen Brief nach Bern zu schicken .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_421", "psc_text": "voluit eas litteras quas Leonem melius instructum plenius reddidisse aut brevi redditurum praesumebat. Enim vero si has dogmaticas Leonis litteras ille legisset, non videtur scripturus fuisse: Extra consensum Romanae civitatis episcopi causas fidei audire (seu ex Graeco cognoscere, aut dijudicare) non possumus; quae verba nondum sibi notam Romani episcopi sententiam declarant. Igitur haec Chrysologi epistola sub idem tempus data videtur, quo Leo scripsit epistolas 23 et 24, id est circa Februarium an. 449. Forte idem ille vir, qui Theodosii atque Eutychis litteras ad S. Leonem attulit, Ravennam etiam cum ejusdem Theodosii litteris ad Valentinianum transivit, et hac occasione epistolam Eutychis ad Chrysologum detulit. Huic autem Constantinopolim revertenti, dum Valentiniani responsa referret, Chrysologus tradidit hanc epistolam ad Eutychem, ut citius ac tutius traderetur. Certe autem non scripsit post notitiam actorum in Eutychem, aut definitivo Leonis epistolae, ut in Quesnelli sententia praesumendum est. EPISTOLA XXV, PETRI CHRYSOLOGI EPISCOPI RAVENNATIS AD EUTYCHEM PRESBYTERUM.", "candidate_score": 0.612515, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_18_20", "bdc_text": "Bullinger benutzte diese Gelegenheit , um seinen Brief nach Bern zu schicken . Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. : ABernerRef , Reg. ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1397", "psc_text": "S. Leonis epistolam Graece redditum haberemus. At exstat hujus codicis Latina interpretatio, quam Epiphanius Scholasticus lucubravit. Hic autem cum nactus fuisset Leoninae epistolae Latinum exemplar, hoc suae versioni inseruit; et idcirco ex hoc codice, quem a Surio editum Baluzius cum duobus mss. Bellovacensi et Corbeiensi contulit, aliquot variantes suppetunt, quae nobis utiles fuere. 2. Huic epistolae causam dederunt imperatoris Leonis litterae, quas ob Alexandrinos tumultus ad universos metropolitas tradidit. In laudato codice encyclio, cujus ordo, ut in mss. exstat, ex Baluzio profertur tom. V Concil. Venetae edit. pag. 33 et seqq. cap. 6, describitur imperatoris epistola ad Anatolium Constantinopolitanum; et postea cap. 11 subjiciuntur caeterorum episcoporum nomina, ad quos litterae similes directae fuerunt, ac inter hos primo datae dicuntur Leoni reverentissimo urbis Romae pontifici. Imperialis epistola ad Anatolium cum quaedam ejusdem Constantinopolitani episcopi peculiaria continet, tum vero alia Leonis papae propria, quae eidem inserta erant (vide annot. 1 [Infra, n.", "candidate_score": 0.612234, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_14_16", "bdc_text": "Während der Berner Disputation stellte er Zwingli sein fürstlich ausgestattetes Haus in Bern zur Verfügung . Er präsidierte die Disputation von Lausanne und war seit 1539 Mitglied des Chorgerichtes in Bern . Bullinger kannte ihn sicherlich seit der Berner Disputation .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1044", "psc_text": "atque excellenti modo se ipsam vobiscum conjungens, ut ex vestra de ipsa sollicitudine, omnes quidem intelligant, vos jamdiu ipsius commodis sincere consulentes, etiam nunc eamdem curam habere de illa. Et sicut utilia ecclesiastico statui omnia quae consecuta sunt, et rite gesta in sanctissima et universali synodo rata habere dignabimini, ipsam quoque definitionem supradictam de sede Constantinopolitana curavimus mittendam ad vestram sanctitatem, ut cognoscere possit quemadmodum vestris 1136 precibus ex divina sapientia omnia fuerunt peracta; vehementerque obtestamur ut congruam responsionem recipiat unaquaeque propositio, docente vos omnia Dei amantissimo episcopo Luciano, qui et ipse praesens sancto concilio, et summa cum prudentia pro virili parte allaborans nostro studio erga fidem, electus est a nobis, ut bene ac feliciter nostri obsequii erga vos vices susciperet, cum sit vir perfectus, atque piissimis et Christi amantissimis nostris imperatoribus jamdudum amicus, quem vestra bonitate gaudentem, laetum ad nos mittere dignemini. Totam fraternitatem cum vestra beatitudine in Christo", "candidate_score": 0.61198, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_18_20", "bdc_text": "Bullinger benutzte diese Gelegenheit , um seinen Brief nach Bern zu schicken . Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. : ABernerRef , Reg. ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_748", "psc_text": "Leo habuit illum tractatum, cujus gratia Petronium et Regulum Gallicanos diu se retinuisse scribit epist. 67, ad Ravennium, in quam vide annot. 2 (885 d). Haec quidem Anatolii causa adeo magnum pontifici negotium facessivit, ut quatuor legatos eligendos, instruendos, atque Constantinopolim transmittendos crediderit, quod non exiguam in respondendo dilationem flagitabat: unde nihil mirum si epistolae 69, 70 et 71 quibus hac de ordinatione respondet, datae fuerint mense Julio anni 450. Interim hoc fragmentum excerptum ex Anatolii epistola, quae statim post ejus ordinationem ante finem anni 449 exarata fuit, cum certa dies ac mensis lateat, praemittendum censuimus epistolae Leonis ad Theodosium, quae die 25 Decembris signatur. EPISTOLA LIII, seu EPISTOLAE ANATOLII CONSTANTINOPOLITANI EPISCOPI AD S. LEONEM FRAGMENTUM. De ordinatione sua. 954 Ex epistola ANATOLII Constantinopolitani ad LEONEM Romanum. Etenim piissimus et Christi amans noster imperator Theodosius, qui cuncta in secundis post res ad Deum pertinentes ponit, cum sanctissima Constantinopolitana Ecclesia pastore", "candidate_score": 0.611478, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_18_20", "bdc_text": "Bullinger benutzte diese Gelegenheit , um seinen Brief nach Bern zu schicken . Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. : ABernerRef , Reg. ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_644", "psc_text": "testatur. At hoc in hypothesi ejusdem chronicae notationis in utraque epistola satis ingeniose dictum videri potest, non tamen probabiliter, verisimillimum enim est Leonem ad Pulcheriam misisse exemplar, quod originali ad Theodosium tradito responderet. Hypothesim vero ejusdem diei in epistola signati, ex Latino textu pendet, quod non esse proprium hujus epistolae, sed ex epist. 44 sumptum jam demonstravimus. Repudiata vero hac hypothesi id ita evenisse conjici potest. S. pontifex primo scripsit epistolam 43. Haec sane in omnibus tum Venetis, tum Vaticanis Graecis codicibus, nec non in illis quos vetus interpres Latinus, seu Rusticus vidit, primo loco constanter describitur ante epistolam 44, quod anterioris temporis indicium est; at post aliquot dies; cum jam discessissent ii quibus epist. 43 tradita fuerat, eamdem S. Leo aliquibus mutatis, ac pluribus additis, renovavit, aliisque tradidit perferendam, ita ut, priori, si fieri posset, revocata vel suppressa, hanc Theodosio offerrent; ejusdemque exemplum litteris ad Pulcheriam scriptis junxit. Ita", "candidate_score": 0.611348, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_28_30", "bdc_text": "incuria fuit in culpa . Quum enim milites ex Bremgartina expeditione rediissent eumque salutarem , resalutato me dicebat : «Bullingerus quidem epistolam tibi reddendam mihi dedit , sed nescio , an in reliquo literarum fasciculo adhuc sit necne. » Ibi tum ego :", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_72", "psc_text": "Leonem duas saltem scripsisse epistolas, alteram ad Cyrillum episcopum Alexandrinum, ad Paschasinum episcopum Lilybetanum alteram, ex Paschasini litteris manifestum est. Sed utraeque injuria temporum intercidere. Solam Paschasini responsionem superesse existimatum fuit; ac propterea eam unam Quesnellus edidit. At ejus quoque epistolae, quam Cyrillum, Leoni reddidisse idem Paschasinus testatur, non exiguum fragmentum ad nos transmissum credimus; quod ut statuatur, nonnulla observanda sunt. 2. Eam nimirum Cyrilli epistolam de Paschate Africani concilii Patribus traditam, quam Dionysius Exiguus suae collectioni integram inseruerat num. 135, ex Sirmondi schedis cum longiori additione ediderant primum Petavius tom. II De Doctrina temporum, in fine, ac dein Bucherius in Commentario ad Canonem paschalem Victorii, cap. 1, pag. 72. Duae vero in ea quam Petavius et Bucherius ediderunt partes distinguendae, nimirum ipsa Cyrilli epistola ad Africanos, quae legitur correctior apud Dionysium; et ejus additio, quae ad aliam ejusdem Cyrilli epistolam pertinet. Has quidem duas distinctasque Cyrilli epistolas cum imperitus", "candidate_score": 0.611044, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_19_21", "bdc_text": "Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. : ABernerRef , Reg. ; Z VIII 101 , Anm. 1 ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_470", "psc_text": "non habeant. 9. Caeterum eadem testimonia, quae in Graecis codicibus leguntur post sequentem epistolam, auctorem habere S. Leonem, non minus quam illa quae post epist. 165 ad Leonem Augustum descripta dabuntur, nihil est dubitandum. Non solum enim eadem utrobique sunt, si exigua quaedam excipias; sed praeterea liquet ex epist. 71 fuisse collecta post pseudosynodum Ephesinam, atque Abundio et Asterio episcopis, Basilio et Senatori presbyteris Constantinopolim missis ab ipso pontifice tradita, ut doctrinam epistolae ad Flavianum Graecorum et Latinorum Patrum auctoritatibus confirmarent; eademque una cum ipsis litteris in Constantinopolitano conventu a legatis fuisse producta ante synodum Chalcedonensem, manifestum est ex epist. 88. Hinc nihil mirum si haec testimonia in documentis Graecis ante gesta Chalcedonensia laudatae epistolae subjecta fuerint, licet primum ejusdem epistolae exemplum iisdem caruerit: unde nec a nobis eidem subjicienda sunt. Cum vero apud Latinos nullum exemplum hactenus inventum sit in quo haec testimonia post epistolam ad Flavianum describantur, sed", "candidate_score": 0.610971, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_14_16", "bdc_text": "Während der Berner Disputation stellte er Zwingli sein fürstlich ausgestattetes Haus in Bern zur Verfügung . Er präsidierte die Disputation von Lausanne und war seit 1539 Mitglied des Chorgerichtes in Bern . Bullinger kannte ihn sicherlich seit der Berner Disputation .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1120", "psc_text": "ἀχρίστως ὑποβαλεῖν ἠβουλήθης στηρίγματα, παρὰ τῶν ἐμῶν ἀδελφῶν σχῆμα συναινέσεως, ἥντινά σοι εἰς σὴν ὕβριν τὴν σχυλθεῖσαν αἰδῶ παρεσχηκέναι γινώσκει· Μνήσθητι τί ὁ Δεσπότης τῷ ἕνα τῶν μικρῶν τούτων σκανδαλίζοντι ἀπειλεῖ, καὶ συνετῶς νόησον ὁποῖον εἴη τοῦ Θεοῦ δικαστήριον ὑπεισελευσόμενος ὁ τοσαύταις ἐκκλησίαις, τοσούτοις ἱερεῦσι σκάνδαλον ἐμβαλεῖν μὴ φοβηθείς. Ὁμολογῶ γὰρ ἐμαυτὸν οὕτως τῇ ἀγάπῃ πάσης τῆς ἀδελφότητος συνέχεσθαι, ὥστε μηδενὶ πάντη αὐτῶν ἐν τούτοις, ἅπερ καθ' ἑαυτῶν αἰτοῦσι, συντίθεσθαι. Δυνήσῃ δὲ σαφέστερα γνῶναι ἐμὲ τῇ σῇ ἀγάπῃ καλοτελεῖ ψυχῇ ἀντιβαίνενι, ὅπως ἂν ὑγιεῖ λογισμῷ ἀπὸ πάσης τῆς ἐκκλησιαστικῆς ταραχῆς σεαυτὸν ἐπίσχῃς· μὴ· παρασπαθείη τῶν ἐπαρχιωτῶν τὰ δίκαια· μήτε τῶν ἀρχῆθεν τετυπωμένων προνομίων οἱ μητροπολῖται ἀποστερηθεῖεν ἐπίσκοποι μηδέ που Ἀλεξανδρέων θρόνου τῆς τιμῆς, ἧς τινος διὰ τοῦ ἁγίου Μάρκου τοῦ εὐαγγελιστοῦ τοῦ μαθητοῦ τοῦ ἁγίου Πέτρου ἠξιώθη, παραπόληται· μήτε διὰ Διόσκορον διὰ τὴν ἰταμότητα τῆς ἰδίας δυσσεβείας πεσόντα, τὸ φῶς τῆς τοσαύτης Ἐκκλησίας σκότῳ ἀλλοτρίῳ ἀμαυρωθείη, καὶ ἡ Ἀντιοχέων ὁμοίως", "candidate_score": 0.610816, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_17_19", "bdc_text": "Diese Briefstelle läßt darauf schließen , daß von Wattenwyl sich im Zweiten Kappeler Krieg mit den bernischen Truppen bis zu ihrem Rückzug im Freiamt bzw. in Bremgarten aufhielt . Bullinger benutzte diese Gelegenheit , um seinen Brief nach Bern zu schicken . Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. :", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_538", "psc_text": "καὶ συνεπισκόπῳ Φλαυιανῷ, σαφέστερον τὰ ἀπεσταλμένα γράμματα περιέχει. ADMONITIO IN EPISTOLAS SEQUENTES XXX ET XXXI. 1. Etsi duae quae ad Pulcheriam eadem die ac de eadem re scriptae inveniuntur epistolae, aliquot non tam sententiis quam verbis sint plane similes, in multis nihilominus discrepant inter se, et altera ob insertas additiones est longe prolixior. Styli autem ratio et codicum atque collectionum antiquarum auctoritas, quibus utraque fulcitur, nequaquam sinunt ut alterutra alii quam Leoni tribuatur. Exemplaria tum Latina, tum Graeca antiquissimae collectionis 17 Chalcedonensis, et Ratisponensis collectio 19, praeter collectionem duodecimam et vigesimam secundam, primam epistolam satis vindicant; codices vero collectionum 2, 5, 11, 12, 13, 18, 20, 21, 22, 23 et 24, cum exemplo Sichardi, et peculiari ms. Vat. Reginae 293, alteram tuentur. Cur autem eodem die duae ejusmodi epistolae ad Pulcheriam traditae fuerint, et quae prius, quae autem posterius scripta censenda sit, curiosius inquiri potest, quam ulla satis tuta ratione", "candidate_score": 0.610644, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_42", "bdc_text": "deplorandi , qui sua perfidia eos in tantum periculum coniecerunt .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_385", "psc_text": "ψυχήν μου ἑτοίμως ἔχων θεῖναι ὑπὲρ αὐτοῦ· πῶς ἡρπάγη, πῶς ἀπεπήδα, μισῶν τὴν τοῦ καλοῦντος φωνὴν, καὶ πρὸς τὸν ἀπολλύντα μάλιστα τρέχων, τάχα που καὶ τὰ μνήματα τῶν πατέρων ἐκκλίνων, καὶ τὰς τρίβους αὐτῶν μυσαττόμενος, βαδιοῦμαὶ τῷ λόγῳ. Εἰσί τινες ἐν ἐνδύμασι προβάτων, ἕσωθεν δέ εἰσι λύκοι ἅρπαγες· οὓς ἀπὸ τῶν καρπῶν ἐπιγινώσκομεν. Οὗτοι τὰ πρόβατα δοκοῦσι μὲν εἶναι ἐξ ἡμῶν, ἀλλ' οὐκ εἰσὶν ἐξ ἡμῶν· εἰ γὰρ ἦσαν ἐξ ἡμῶν, μεμενήκεσαν ἂν μεθ' ἡμῶν. Ὅταν δὲ 753 τὴν ἑαυτῶν ἀπεμέσωσι δυσσέβειαν, τὸν ἐν αὐτοῖς ἀποῤῥήξαντες δόλον, ἐπιλαβόμενοι τῶν ἀσθενεστέρων, καὶ τὰ αἰσθητήρια πρὸς τὰ θεῖα λόγια ἐχόντων ἀγύμναστα, σὺν ἑαυτοῖς ὠθοῦσιν αὐτοὺς εἰς ἀπώλειαν, στρεβλοῦντες καὶ σκὼπτοντες τὰς τῶν πατέρων διδασκαλίας, ὡς καὶ τὰς λοιπὰς γραφὰς, πρὸς τὴν ἰδίαν ἀπώλειαν ἑαυτῶν· οὓς δεῖ προγινώσκοντας φυλάττεσθαι, ἵνα μὴ τῇ πανουργίᾳ αὐτῶν ὑπαχθέντες τινὲς, ἐκπέσωσι τοῦ ἰδίου στηριγμοῦ. « Ἠκόνησαν γάρ γλῶσσαν αὐτῶν, ὡσεὶ ὄφεως· ὶὸς ἀσπίδων ὑπὸ τὰ χείλη αὐτῶν,", "candidate_score": 0.610581, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_18_20", "bdc_text": "Bullinger benutzte diese Gelegenheit , um seinen Brief nach Bern zu schicken . Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. : ABernerRef , Reg. ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_548", "psc_text": "Sed contra fidem earum collectionum quae chronicam notam iduum Junii exhibent, eamque ex epistola 30 non potuerunt sumere, hanc opinionem inducere nequivimus. Id autem multo minus potuimus alia ratione, quae conjecturam numero praecedenti propositam magis magisque confirmabit. Si epistolae, inquit Leo epist. 45, quae in fidei causa per nostros clericos directae sunt, ad vestram pietatem pervenissent, certum est remedium vos his rebus quae contra fidem factae sunt . . . praestare potuisse. Indicatur epistola 30, per legatos missa quae, his Ephesum profectis ad Augustam non pervenit. Altam ergo eadem in re et pleniorem quidem epistolam ad eamdem Pulcheriam se alia occasione post legatorum discessum non direxisse praesumit; alias haec, non aeque ac illa prior alio traducta, eumdem effectum multo magis peperisset, ita ut opus non fuerit prioris epistolae 30 exemplum ad eamdem una cum epist. 45 iterum mittere. Igitur epistola 31 ad Pulcheriam missa non fuit, sed ab ipso Leone", "candidate_score": 0.610182, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_18_20", "bdc_text": "Bullinger benutzte diese Gelegenheit , um seinen Brief nach Bern zu schicken . Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. : ABernerRef , Reg. ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_539", "psc_text": "5, 11, 12, 13, 18, 20, 21, 22, 23 et 24, cum exemplo Sichardi, et peculiari ms. Vat. Reginae 293, alteram tuentur. Cur autem eodem die duae ejusmodi epistolae ad Pulcheriam traditae fuerint, et quae prius, quae autem posterius scripta censenda sit, curiosius inquiri potest, quam ulla satis tuta ratione definiri. 2. Quesnellus in prima editione (Tom. II primae edit. pag. 850) existimavit a pontifice primo scriptam fuisse epistolam 30, et ad Pulcheriam transmissam per legatos, cum adhuc spes nonnulla superesset fore ut synodus in conventum simplicem apud Constantinopolim commutaretur. Idcirco enim sub finem ejusdem epistolae scriptum putat; Sed ei qui in errore est melius consuletur, si ubi desipuit, ibidem resipiscat; et ubi damnationem meruit, illic indulgentiam consequatur. Cum vero impedimenta inciderint, quibus haec epistola Pulcheriae data non fuerit; ejusdem exemplum ad eam Leo iterum post pseudosynodum Ephesinam transmisit, ut liquet ex epist. 45. Hac autem occasione eam epistolam paucis", "candidate_score": 0.610135, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_18_20", "bdc_text": "Bullinger benutzte diese Gelegenheit , um seinen Brief nach Bern zu schicken . Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. : ABernerRef , Reg. ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_538", "psc_text": "καὶ συνεπισκόπῳ Φλαυιανῷ, σαφέστερον τὰ ἀπεσταλμένα γράμματα περιέχει. ADMONITIO IN EPISTOLAS SEQUENTES XXX ET XXXI. 1. Etsi duae quae ad Pulcheriam eadem die ac de eadem re scriptae inveniuntur epistolae, aliquot non tam sententiis quam verbis sint plane similes, in multis nihilominus discrepant inter se, et altera ob insertas additiones est longe prolixior. Styli autem ratio et codicum atque collectionum antiquarum auctoritas, quibus utraque fulcitur, nequaquam sinunt ut alterutra alii quam Leoni tribuatur. Exemplaria tum Latina, tum Graeca antiquissimae collectionis 17 Chalcedonensis, et Ratisponensis collectio 19, praeter collectionem duodecimam et vigesimam secundam, primam epistolam satis vindicant; codices vero collectionum 2, 5, 11, 12, 13, 18, 20, 21, 22, 23 et 24, cum exemplo Sichardi, et peculiari ms. Vat. Reginae 293, alteram tuentur. Cur autem eodem die duae ejusmodi epistolae ad Pulcheriam traditae fuerint, et quae prius, quae autem posterius scripta censenda sit, curiosius inquiri potest, quam ulla satis tuta ratione", "candidate_score": 0.610133, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_16_18", "bdc_text": "Bullinger kannte ihn sicherlich seit der Berner Disputation . Diese Briefstelle läßt darauf schließen , daß von Wattenwyl sich im Zweiten Kappeler Krieg mit den bernischen Truppen bis zu ihrem Rückzug im Freiamt bzw. in Bremgarten aufhielt . Bullinger benutzte diese Gelegenheit , um seinen Brief nach Bern zu schicken .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_418", "psc_text": "sententiam nos pariter transivimus lib. II Observationum in card. Norisii Opera, c. 7, num. 2. Nunc aliam sententiam inducere cogimur. Omnes enim ex una parte assentiuntur, et S. Petrum Chrysologum his litteris respondere epistolae Eutychis, et Eutychem eodem tempore quo ad Leonem scripsit, etiam ad Chrysologum dedisse litteras, quibus eum quoque adversus Flaviani sententiam citissime praeoccuparet. Ex alia autem parte certum est Leonem Februario mense anni 449 Eutychis epistolam accepisse, et hac de causa eodem mense rescripsisse epistolas 23 ac 24. Plures conjecturas cum Quesnello exquirere, ut longioris dilationis causae in responsione Chrysologi afferantur, opus non est. Etenim prima occasione hunc rescripsisse satis credibile fit ex ipso contextu, in quo Chrysologus se de ipsa causa nihil aliunde instructum prodit, nisi ex Eutychis litteris; idque adeo exiliter, ut de Nestorianismo potius quam de Eutychianismo metuisse videatur, eaque primo capite obtrudat quae sermone 145 contra Nestorianam haeresim Eutychianae contrariam manifestissime disserit. Id", "candidate_score": 0.60973, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_18_20", "bdc_text": "Bullinger benutzte diese Gelegenheit , um seinen Brief nach Bern zu schicken . Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. : ABernerRef , Reg. ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_457", "psc_text": "moriturus professionem fidei edere vellet, hanc epistolam ad se afferri, et sibi legi jussit, quoniam in ipsa plenissima ratio fidei catholicae continetur, quemadmodum tradit ejus Vitae auctor, n. 24, tom. II, saecul. Benedictini II, pag. 126. 3. Inter divina officia olim in Romana Ecclesia tempore Adventus publice legebatur haec epistola, unde eam descriptam invenimus in Lectionariis quae usui erant basilicae Vaticanae, nec non in alio vetustissimo quod ad SS. Philippi et Jacobi basilicam pertinebat. Hinc in Ordine Romano XI, apud Mabillonium (Tom. II Mus. Italic. p. 123), qui a Benedicto canonico basilicae S. Petri, saeculo XII, scriptus fuit, in Dominica 3 Adventus habetur: Deinde episcopi legunt quartam et quintam lectionem de epistola S. Leonis papae missa Flaviano episcopo de Incarnatione Domini contra Eutychen haereticum. Idipsum in aliis Italiae Ecclesiis receptum didicimus ex quampluribus mss. Lectionariis aliarum urbium, quae eamdem epistolam aliis atque aliis diebus eodem Adventus tempore exhibent. Ex ms.", "candidate_score": 0.609448, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_18_20", "bdc_text": "Bullinger benutzte diese Gelegenheit , um seinen Brief nach Bern zu schicken . Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. : ABernerRef , Reg. ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1598", "psc_text": "Hermes, qui in hac epistola appellatur Archidiaconus, vivo adhuc Rustico Biterrensibus episcopus datus fuit, a quibus cum non fuerit receptus, Narbonam rediit, et hac de re idem Rusticus et Hermes litteras ad Leonem dedere, ut ex Hilari papae epist. 8 colligere licet. His autem ut congruum tempus tribuatur, ante Leonis mortem, quae contigit an. 461, Hermes ad Biterrensem cathedram promotus videtur sub. an. 460; haec autem epistola, Hermete adhuc archidiacono Romae agente, scripta serius dicenda est an. 459. 7. His autem de tempore hujus epistolae praemissis manifestum fit quam sint inanes duae Quesnelli conjecturae, quibus cum animadverterit aliquot ex iis dubiis quae proposuit Rusticus decisa fuisse in conciliis Arausicano I, Vasensi I, et Arelatensi II, alterutrum not. 1 colligit: Scilicet vel Rusticum ad Leonem scripsisse, antequam eae difficiles quaestiones in conciliis supradictis ventilarentur et enodarentur: supervacaneum enim videretur et praeter consuetudinem Gallicanam, ut post soluta in pluribus comprovincialibus, aut majoribus", "candidate_score": 0.60944, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_19_21", "bdc_text": "Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. : ABernerRef , Reg. ; Z VIII 101 , Anm. 1 ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_543", "psc_text": "plures ejusdem epistolae datae leguntur iisdem idibus Juniis, quibus dogmatica ad Flavianum epist. 28 signata fuit, ac in omnibus nominantur legati, et eadem epistola ad Flavianum illis jam tradita memoratur. Horum vero omnium satis expressa fit mentio etiam in longiori epist. 31 ad Pulcheriam, legatorum quidem illis verbis cap. 4; In his fratribus meis, quos vice mea misi; epistolae autem dogmaticae scriptae idibus Junii illis capitis ultimi: Quod etiam S. Flaviano episcopo me clementia tua scripsisse cognoscat; quae verba pariter inserta leguntur epistolae 30 iisdem procul dubio idibus Junii scriptae. Quomodo ergo epist. 31 aliquanto ante Junium mensem exarata ac transmissa dici potest? 5. Quid autem dicendum? Ut omittantur incerta, cum brevior epistola 30 in Graeca et Latina collectione Chalcedonensi inveniatur, et legatorum nomina distincte praeferat, ut epistolae caeterae, quae cum litteris ad Flavianum iisdem legatis traditae fuere, haec quoque ad Pulcheriam transmissa, eidemque aliquando tradita, ac in Oriente vulgata,", "candidate_score": 0.609169, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_51", "bdc_text": "Oswald Myconius ( Geißhüsler) , 1488-1552 , geboren in Luzern , besuchte die Schule in Rottweil , studierte 1510-1514 in Basel , wurde dort Lehrer zu St .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_980", "psc_text": "ὡς ἀρχηγῷ σοι τοῦ καλοῦ πρὸς ὠφέλειαν χρησάμενοι, τῆς ἀληθείας τοῖς τῆς ἐκκλησίας τέκνοις τὸν κλῆρον ἐδείξαμεν, οὐ καθ' ἕνα ἕκαστος ἐν παραβύστῳ τὴν διδασκαλίαν ποιούμενοι, ἀλλὰ κοινῷ πνεύματι, μιᾷ συμπνοίᾳ καὶ ὁμονοίᾳ τῆς πίστεως τὴν ὁμολογίαν γνωρίσαντεσ. Καὶ ἦμεν ἐν κοινῇ χορείᾳ, τοῖς πνευματικοῖσ, ὡς ἐν βασιλικοῖσ δείπνοισ, ἐντρυφῶντες ἐδέσμασιν, ἅπερ διὰ τῶν σῶν γραμμάτων ὁ χριστὸς τοῖς εὐωχουμενοις ηὐτρεπισε καὶ τὸν ἐπουράνιον νυμφίον ἐν ἡμῖν ὁρᾷν ἐδοκοῦμεν ἐνδιαιτώμενον Εἰ γὰρ ὅπου εἰσὶ δύο ἢ τρεῖς συνηγμένοι εἰς τὸ αὐτοῦ ὄνομα, ἐκεῖ ἔφη εἶναι ἐν μεσῳ αὐτῶν· πόσην περὶ πεντακοσίου εἴκοσιν ἱερέας τὴν οἰκείωσιν ἐπεδείκνυτο, οἳ καὶ πατρίδος καὶ πόνου τῆς εἰς αὐτὸν ὁμολογίας τὴν γνῶσιν προέθηκαν; ὧν σὺ μὲν ὡς κεφαλὴ μελῶν, ἡγεμόνευεσ ἐν τοῖς τὴν σύνταξιν ἐπέχουσι, τὴν εὔνοιαν ἐπιδεικνύμενοσ. Βασιλεῖς δὲ πιστοὶ πρὸς εὐκοσμίαν ἐξῆρχον, ὡς Ζοραβάβελ τῇ (Ἰησοῦ, τῆς ἐκκλησίασ, καθάπερ) Ἰερουσαλὴμ, τὴν τὴν ἐν τοῖς δόγμασιν οἰκοδομίαν ἀνανεοῦν προθυμούμενοι. Καἲ ἦν ἂν ὁ ἀντικείμενος", "candidate_score": 0.609126, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_13_15", "bdc_text": "oben [Nr. 31 ] S. 183 , Anm. 1 ) . Während der Berner Disputation stellte er Zwingli sein fürstlich ausgestattetes Haus in Bern zur Verfügung . Er präsidierte die Disputation von Lausanne und war seit 1539 Mitglied des Chorgerichtes in Bern .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1120", "psc_text": "ἀχρίστως ὑποβαλεῖν ἠβουλήθης στηρίγματα, παρὰ τῶν ἐμῶν ἀδελφῶν σχῆμα συναινέσεως, ἥντινά σοι εἰς σὴν ὕβριν τὴν σχυλθεῖσαν αἰδῶ παρεσχηκέναι γινώσκει· Μνήσθητι τί ὁ Δεσπότης τῷ ἕνα τῶν μικρῶν τούτων σκανδαλίζοντι ἀπειλεῖ, καὶ συνετῶς νόησον ὁποῖον εἴη τοῦ Θεοῦ δικαστήριον ὑπεισελευσόμενος ὁ τοσαύταις ἐκκλησίαις, τοσούτοις ἱερεῦσι σκάνδαλον ἐμβαλεῖν μὴ φοβηθείς. Ὁμολογῶ γὰρ ἐμαυτὸν οὕτως τῇ ἀγάπῃ πάσης τῆς ἀδελφότητος συνέχεσθαι, ὥστε μηδενὶ πάντη αὐτῶν ἐν τούτοις, ἅπερ καθ' ἑαυτῶν αἰτοῦσι, συντίθεσθαι. Δυνήσῃ δὲ σαφέστερα γνῶναι ἐμὲ τῇ σῇ ἀγάπῃ καλοτελεῖ ψυχῇ ἀντιβαίνενι, ὅπως ἂν ὑγιεῖ λογισμῷ ἀπὸ πάσης τῆς ἐκκλησιαστικῆς ταραχῆς σεαυτὸν ἐπίσχῃς· μὴ· παρασπαθείη τῶν ἐπαρχιωτῶν τὰ δίκαια· μήτε τῶν ἀρχῆθεν τετυπωμένων προνομίων οἱ μητροπολῖται ἀποστερηθεῖεν ἐπίσκοποι μηδέ που Ἀλεξανδρέων θρόνου τῆς τιμῆς, ἧς τινος διὰ τοῦ ἁγίου Μάρκου τοῦ εὐαγγελιστοῦ τοῦ μαθητοῦ τοῦ ἁγίου Πέτρου ἠξιώθη, παραπόληται· μήτε διὰ Διόσκορον διὰ τὴν ἰταμότητα τῆς ἰδίας δυσσεβείας πεσόντα, τὸ φῶς τῆς τοσαύτης Ἐκκλησίας σκότῳ ἀλλοτρίῳ ἀμαυρωθείη, καὶ ἡ Ἀντιοχέων ὁμοίως", "candidate_score": 0.608989, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_18", "bdc_text": "Bullinger benutzte diese Gelegenheit , um seinen Brief nach Bern zu schicken .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_539", "psc_text": "5, 11, 12, 13, 18, 20, 21, 22, 23 et 24, cum exemplo Sichardi, et peculiari ms. Vat. Reginae 293, alteram tuentur. Cur autem eodem die duae ejusmodi epistolae ad Pulcheriam traditae fuerint, et quae prius, quae autem posterius scripta censenda sit, curiosius inquiri potest, quam ulla satis tuta ratione definiri. 2. Quesnellus in prima editione (Tom. II primae edit. pag. 850) existimavit a pontifice primo scriptam fuisse epistolam 30, et ad Pulcheriam transmissam per legatos, cum adhuc spes nonnulla superesset fore ut synodus in conventum simplicem apud Constantinopolim commutaretur. Idcirco enim sub finem ejusdem epistolae scriptum putat; Sed ei qui in errore est melius consuletur, si ubi desipuit, ibidem resipiscat; et ubi damnationem meruit, illic indulgentiam consequatur. Cum vero impedimenta inciderint, quibus haec epistola Pulcheriae data non fuerit; ejusdem exemplum ad eam Leo iterum post pseudosynodum Ephesinam transmisit, ut liquet ex epist. 45. Hac autem occasione eam epistolam paucis", "candidate_score": 0.608921, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_13_15", "bdc_text": "oben [Nr. 31 ] S. 183 , Anm. 1 ) . Während der Berner Disputation stellte er Zwingli sein fürstlich ausgestattetes Haus in Bern zur Verfügung . Er präsidierte die Disputation von Lausanne und war seit 1539 Mitglied des Chorgerichtes in Bern .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_979", "psc_text": "γλῶσσα ὴμῶν ἀγαλλιάσεωσ· ταύτην ὡς οἰκείαν ἡμῖν ἡ χάρις τήν προφητειαν ἐφήρμοσεν, οἷς τὸ τῆς εὐσεβείας ἐβεβαιώθη κατόρθωμα. Τί γὰρ πίστεως πρὸς εὐφροσύνην ἀνώτερον; τί τῆς δεσποτικῆς γνώσεως πρὸς χορείαν φαιδρότερον; ἣν αὐτὸς ἄνωθεν ὁ σωτὴρ πρὸς σωτηρίαν ἡμῖν παρεδωκε, φήσασ· Πορευθεντεσ, μαθεύσατε πάντα τὰ ἔθνη, βαπτίζοντεσ αὐτοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ πατρὸσ, καὶ τοῦ υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου πνεύματοσ, διδάσκοντες αὐτούς τηρεῖν πάντα ὅσα ἐνετειλάην ὑμῖν. Ἣν αὐτὸς ὥσπερ χρυσῆν σειρὰν τῷ προστάγματι τοῦ θεμένου καταγομένην εἰσ ἡμας διεφύλαξασ, πᾶσι τῆς τοῦ μακαρίου Πετρου φωνῆσ ἑρμηνεὺσ καθιστάμενωσ, 1089 καὶ τῆς ἐκείνου πίστεωσ τοῖς πᾶσι μακαρισμὸν ἐφελκόμενος ὅθεν καὶ ὴμεῖσ ὡς ἀρχηγῷ σοι τοῦ καλοῦ πρὸς ὠφέλειαν χρησάμενοι, τῆς ἀληθείας τοῖς τῆς ἐκκλησίας τέκνοις τὸν κλῆρον ἐδείξαμεν, οὐ καθ' ἕνα ἕκαστος ἐν παραβύστῳ τὴν διδασκαλίαν ποιούμενοι, ἀλλὰ κοινῷ πνεύματι, μιᾷ συμπνοίᾳ καὶ ὁμονοίᾳ τῆς πίστεως τὴν ὁμολογίαν γνωρίσαντεσ. Καὶ ἦμεν ἐν κοινῇ χορείᾳ, τοῖς πνευματικοῖσ, ὡς ἐν βασιλικοῖσ δείπνοισ, ἐντρυφῶντες", "candidate_score": 0.608578, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_17_19", "bdc_text": "Diese Briefstelle läßt darauf schließen , daß von Wattenwyl sich im Zweiten Kappeler Krieg mit den bernischen Truppen bis zu ihrem Rückzug im Freiamt bzw. in Bremgarten aufhielt . Bullinger benutzte diese Gelegenheit , um seinen Brief nach Bern zu schicken . Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. :", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_18", "psc_text": "Ambrosii et hujus concilii aetatem floruit, qui si Venetiae, non Venetiarum dixit, nihil refert, cum et in inscriptionibus et in notitia imperii consularis Venetiae, provincia Venetiae, etc., singulari numero inveniatur. 14. Minoris multo faciendum est, quod idem Quesnellus obtrudit, in eadem epistola depositionis minas contineri, cum attente considerantibus idipsum subindicent verba epistolae ad Aquileiensem, quae per omnes germana est: et idem Leo in epist. 10 ad episcopos provinciae Viennensis, c. 7, satis aperte innuat, se pro sedis apostolicae pietate ab Hilarii Gallicani metropolitae depositione supersedisse, quod et in Novella Valentinianus confirmat epist. 11. In causa autem Pelagianorum, de quibus in epistola ad Septimum agitur, hoc insuper accedit, quod Honorii lex adversus Pelagium atque Coelestium amissionem episcopatus sanxerat, non tantum adversus infectos hac haeresi, sed etiam contra illos qui dissimulando conniventiam, aut non damnando favorem noxium praestiterint. In epistola autem ad Septimum de iis rectoribus sermo est qui in Pelagianos negligentius", "candidate_score": 0.608528, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_16_18", "bdc_text": "Bullinger kannte ihn sicherlich seit der Berner Disputation . Diese Briefstelle läßt darauf schließen , daß von Wattenwyl sich im Zweiten Kappeler Krieg mit den bernischen Truppen bis zu ihrem Rückzug im Freiamt bzw. in Bremgarten aufhielt . Bullinger benutzte diese Gelegenheit , um seinen Brief nach Bern zu schicken .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_18", "psc_text": "Ambrosii et hujus concilii aetatem floruit, qui si Venetiae, non Venetiarum dixit, nihil refert, cum et in inscriptionibus et in notitia imperii consularis Venetiae, provincia Venetiae, etc., singulari numero inveniatur. 14. Minoris multo faciendum est, quod idem Quesnellus obtrudit, in eadem epistola depositionis minas contineri, cum attente considerantibus idipsum subindicent verba epistolae ad Aquileiensem, quae per omnes germana est: et idem Leo in epist. 10 ad episcopos provinciae Viennensis, c. 7, satis aperte innuat, se pro sedis apostolicae pietate ab Hilarii Gallicani metropolitae depositione supersedisse, quod et in Novella Valentinianus confirmat epist. 11. In causa autem Pelagianorum, de quibus in epistola ad Septimum agitur, hoc insuper accedit, quod Honorii lex adversus Pelagium atque Coelestium amissionem episcopatus sanxerat, non tantum adversus infectos hac haeresi, sed etiam contra illos qui dissimulando conniventiam, aut non damnando favorem noxium praestiterint. In epistola autem ad Septimum de iis rectoribus sermo est qui in Pelagianos negligentius", "candidate_score": 0.608513, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_19_21", "bdc_text": "Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. : ABernerRef , Reg. ; Z VIII 101 , Anm. 1 ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1397", "psc_text": "S. Leonis epistolam Graece redditum haberemus. At exstat hujus codicis Latina interpretatio, quam Epiphanius Scholasticus lucubravit. Hic autem cum nactus fuisset Leoninae epistolae Latinum exemplar, hoc suae versioni inseruit; et idcirco ex hoc codice, quem a Surio editum Baluzius cum duobus mss. Bellovacensi et Corbeiensi contulit, aliquot variantes suppetunt, quae nobis utiles fuere. 2. Huic epistolae causam dederunt imperatoris Leonis litterae, quas ob Alexandrinos tumultus ad universos metropolitas tradidit. In laudato codice encyclio, cujus ordo, ut in mss. exstat, ex Baluzio profertur tom. V Concil. Venetae edit. pag. 33 et seqq. cap. 6, describitur imperatoris epistola ad Anatolium Constantinopolitanum; et postea cap. 11 subjiciuntur caeterorum episcoporum nomina, ad quos litterae similes directae fuerunt, ac inter hos primo datae dicuntur Leoni reverentissimo urbis Romae pontifici. Imperialis epistola ad Anatolium cum quaedam ejusdem Constantinopolitani episcopi peculiaria continet, tum vero alia Leonis papae propria, quae eidem inserta erant (vide annot. 1 [Infra, n.", "candidate_score": 0.608149, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_19_21", "bdc_text": "Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. : ABernerRef , Reg. ; Z VIII 101 , Anm. 1 ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_166", "psc_text": "et varia opuscula etiam posterioris aevi continet, ex Leone autem hanc unicam epistolam exhibet. Alter vero antiquissimus et majusculis litteris scriptus complectitur vetustam collect. 3, cui alium similem invenimus in perantiquo Vat. 1342. Nos insuper hanc eamdem epistolae decurtatae (sic enim appellabimus) rationem nacti sumus in tribus aliis collectionibus, nimirum in ms. Vat. Reginae collect. 1, in vetusto cod. Lucensi collect. 4 simili Colbertino 784, qui a Coustantio laudatur in praefat. ad Epistolas Roman. pontif. num. 89, ac praeterea in manuscriptis collectionis 9 Hispanicae, Vat. 1341 et Vindebon. Caesareo 41, ut praetereamus alia plura scripta exemplaria memoratarum collectionum 10, 12 et 24, quae in praefat. ad epistolas recensuimus. Ita octo collectiones 1, 3, 4, 5, 9, 10, 12 et 24, ac peculiaris cod. Barb. 77, hanc primam epistolae formam exhibent. 3. Secunda ejusdem forma edita est primum a Wendelino, dein a Pithaeo, ac demum a Voello et Justello in collectione", "candidate_score": 0.608147, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_19_21", "bdc_text": "Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. : ABernerRef , Reg. ; Z VIII 101 , Anm. 1 ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_193", "psc_text": "cum forte supervenisset aliquid novi, ex. gr., causa Restituti episcopi, quem nunc, quasi post illa quae Potentius retulerat, conquestum tradit cap. 10 S. pontifex exscribens eamdem epistolam, nonnulla aliis verbis exposuit, quaedam autem pro novitate causae adjecit. Ita etiam epistolas 30 et 31, quae partim eisdem, partim diversis verbis eadem super re ad Pulcheriam datae in distinctis et antiquissimis collectionibus inveniuntur, unius ejusdemque epistolae duplex exemplum esse in admonitione ostendemus. In subjectis vero litteris ad Africanos, illud longum fragmentum, quod in collectione Hadrianea legitur, secundis quidem curis videtur adjectum, ob quasdam notitias quae supervenerunt post relationem Potentii, referente fortassis episcopo David, qui in eo fragmento memoratur, vel aliis qui ex Africa Romam transmigraverant, et indicantur illis lectionis Hadrianeae verbis, commeantium sermo perferret. Hinc S. pontifex primae lectioni editionis decurtatae c. 9, Cum itaque de omnibus, secundis curis inseruit particulam fere, quae in Hadrianea editione legitur, eo quod nonnulla accessissent quae", "candidate_score": 0.608061, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_29_31", "bdc_text": "Quum enim milites ex Bremgartina expeditione rediissent eumque salutarem , resalutato me dicebat : «Bullingerus quidem epistolam tibi reddendam mihi dedit , sed nescio , an in reliquo literarum fasciculo adhuc sit necne. » Ibi tum ego : «Quaeso , operam des , ut requiratur. » At interim bonus ille vir eam mihi non misit .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_458", "psc_text": "3 Adventus habetur: Deinde episcopi legunt quartam et quintam lectionem de epistola S. Leonis papae missa Flaviano episcopo de Incarnatione Domini contra Eutychen haereticum. Idipsum in aliis Italiae Ecclesiis receptum didicimus ex quampluribus mss. Lectionariis aliarum urbium, quae eamdem epistolam aliis atque aliis diebus eodem Adventus tempore exhibent. Ex ms. bibliothecae Regiae Quesnellus collegit (Diss. 1 ad an. 449, n. 9), idem olim factitatum esse in Galliarum Ecclesiis, quod confirmari potest ex Lectionario S. Benigni Divionensis, quo Chiffletius usus est, cum eamdem epistolam edidit in calce operum Vigilii Tapsensis, nec non ex monumentis Gallicanis, quae a P. Martene laudantur De Antiquis monachorum Ritibus, lib. III, c. 2. Ex hujusmodi autem Lectionariis traducta fuit in aliquot collectiones Sermonum S. Leonis, quae ex Lectionariis originem ducunt. 4. Cum Gennadius, c. 70, Leonem inter ecclesiasticos scriptores retulit, hujus tantum epistolae fecit mentionem, eo quod haec super omnia ejus opera vulgatissima esset. Hinc autem", "candidate_score": 0.607718, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_19_21", "bdc_text": "Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. : ABernerRef , Reg. ; Z VIII 101 , Anm. 1 ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_40", "psc_text": "occasione statuetur de tempore quo et haec et altera ad Septimum, quibus nota chronica deest, datae fuerunt. Epistolam primam ad Januarium Aquileiensem traditam nullo satis certo fundamento praesumitur. Codices enim sine episcopi nomine praeferunt vel ad Aquileiensem episcopum, uti Vat. Reg. collectionis 1, Barber. et Vat. collectionis 3, Lucensis cum Colbertino collectionis 4, Vindebonensis collectionis 5, et Vaticanus 5845, in additionibus Dionysianis collectionis 8, vel Aquileio, uti Vat. et Ottobon. collectionis 11, ms. S. Crucis in Jerusalem collectionis 20 nec non mss. collectionum 21 et 22. Idem de suis codicibus affirmat Quesnellus, qui solum monet, duos posteriores Cisterc. et Isid. habere Ad metropolitanum episcopum Venetiae. Editores Lovanienses, quos alii deinceps secuti sunt, forte fuerunt primi qui absque ullius, quod sciamus, codicis testimonio apposuerunt titulum: Nicetae episcopo Aquileiensi. In mss. vero collectionum 12 et 24 descripta in primis epistola 2 ad Septimum, mox subjicitur epistola 1, Relatione, cum titulo Ad eumdem,", "candidate_score": 0.60768, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_19_21", "bdc_text": "Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. : ABernerRef , Reg. ; Z VIII 101 , Anm. 1 ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_544", "psc_text": "transmissa dici potest? 5. Quid autem dicendum? Ut omittantur incerta, cum brevior epistola 30 in Graeca et Latina collectione Chalcedonensi inveniatur, et legatorum nomina distincte praeferat, ut epistolae caeterae, quae cum litteris ad Flavianum iisdem legatis traditae fuere, haec quoque ad Pulcheriam transmissa, eidemque aliquando tradita, ac in Oriente vulgata, ac exinde Graece reddita negari non potest. Auctior vero epistola 31, etsi in Graeca collectione desideretur, cum tamen exstet in pluribus Latinis antiquis collectionibus, quae breviori epistola carent, Leoninamque rationem ubique referat, a Leone abjudicari nequit. Eodem autem die iduum Junii data dici debet, ut eae quoque collectiones praeferunt, quae carent epistola 30; neque enim chronicam ejusmodi notam harum collectionum auctores transcribere potuerunt, ut conjecit Quesnellus, ex epistola breviori, quam ignorarunt. Sine ullo autem certiori documento aliud quidpiam affirmare seu divinare non licet. Solum probabiliter credi potest duo ejusdem epistolae exemplaria a Leone fuisse lucubrata, alterum longius, brevius alterum; hoc", "candidate_score": 0.607522, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_18_20", "bdc_text": "Bullinger benutzte diese Gelegenheit , um seinen Brief nach Bern zu schicken . Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. : ABernerRef , Reg. ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_72", "psc_text": "Leonem duas saltem scripsisse epistolas, alteram ad Cyrillum episcopum Alexandrinum, ad Paschasinum episcopum Lilybetanum alteram, ex Paschasini litteris manifestum est. Sed utraeque injuria temporum intercidere. Solam Paschasini responsionem superesse existimatum fuit; ac propterea eam unam Quesnellus edidit. At ejus quoque epistolae, quam Cyrillum, Leoni reddidisse idem Paschasinus testatur, non exiguum fragmentum ad nos transmissum credimus; quod ut statuatur, nonnulla observanda sunt. 2. Eam nimirum Cyrilli epistolam de Paschate Africani concilii Patribus traditam, quam Dionysius Exiguus suae collectioni integram inseruerat num. 135, ex Sirmondi schedis cum longiori additione ediderant primum Petavius tom. II De Doctrina temporum, in fine, ac dein Bucherius in Commentario ad Canonem paschalem Victorii, cap. 1, pag. 72. Duae vero in ea quam Petavius et Bucherius ediderunt partes distinguendae, nimirum ipsa Cyrilli epistola ad Africanos, quae legitur correctior apud Dionysium; et ejus additio, quae ad aliam ejusdem Cyrilli epistolam pertinet. Has quidem duas distinctasque Cyrilli epistolas cum imperitus", "candidate_score": 0.607363, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_18_20", "bdc_text": "Bullinger benutzte diese Gelegenheit , um seinen Brief nach Bern zu schicken . Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. : ABernerRef , Reg. ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_39", "psc_text": "postremam periodum veluti formulam seu clausulam quamdam decretorum haberi posse, quemadmodum visa est P. Bernardo de Rubeis, ut ne mirum sit eamdem in diversis ad eumdem epistolis inveniri. Sed quidquid de his responsionibus videatur, Quesnellianae, ut diximus, et Dionysianae collectionum testimonia cuicumque conjecturae et objectioni certissime praestant. § V. Quis fuerit episcopus Aquileiensis ad quem Leo scripsit epistolam primam: hinc etiam statuitur tempus quo epistolae prima et secunda datae fuere. 21. Jam vero vindicata tum epistola ad Septimum adversus Quesnellum, tum altera ad Januarium adversus Antelmium, quae in dubitationem venerunt, cuinam tradita fuerit epist. 1 ad Aquileiensem, quaerendum est: eademque occasione statuetur de tempore quo et haec et altera ad Septimum, quibus nota chronica deest, datae fuerunt. Epistolam primam ad Januarium Aquileiensem traditam nullo satis certo fundamento praesumitur. Codices enim sine episcopi nomine praeferunt vel ad Aquileiensem episcopum, uti Vat. Reg. collectionis 1, Barber. et Vat. collectionis 3, Lucensis cum", "candidate_score": 0.607358, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_16_18", "bdc_text": "Bullinger kannte ihn sicherlich seit der Berner Disputation . Diese Briefstelle läßt darauf schließen , daß von Wattenwyl sich im Zweiten Kappeler Krieg mit den bernischen Truppen bis zu ihrem Rückzug im Freiamt bzw. in Bremgarten aufhielt . Bullinger benutzte diese Gelegenheit , um seinen Brief nach Bern zu schicken .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_539", "psc_text": "5, 11, 12, 13, 18, 20, 21, 22, 23 et 24, cum exemplo Sichardi, et peculiari ms. Vat. Reginae 293, alteram tuentur. Cur autem eodem die duae ejusmodi epistolae ad Pulcheriam traditae fuerint, et quae prius, quae autem posterius scripta censenda sit, curiosius inquiri potest, quam ulla satis tuta ratione definiri. 2. Quesnellus in prima editione (Tom. II primae edit. pag. 850) existimavit a pontifice primo scriptam fuisse epistolam 30, et ad Pulcheriam transmissam per legatos, cum adhuc spes nonnulla superesset fore ut synodus in conventum simplicem apud Constantinopolim commutaretur. Idcirco enim sub finem ejusdem epistolae scriptum putat; Sed ei qui in errore est melius consuletur, si ubi desipuit, ibidem resipiscat; et ubi damnationem meruit, illic indulgentiam consequatur. Cum vero impedimenta inciderint, quibus haec epistola Pulcheriae data non fuerit; ejusdem exemplum ad eam Leo iterum post pseudosynodum Ephesinam transmisit, ut liquet ex epist. 45. Hac autem occasione eam epistolam paucis", "candidate_score": 0.607074, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_18", "bdc_text": "Bullinger benutzte diese Gelegenheit , um seinen Brief nach Bern zu schicken .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_457", "psc_text": "moriturus professionem fidei edere vellet, hanc epistolam ad se afferri, et sibi legi jussit, quoniam in ipsa plenissima ratio fidei catholicae continetur, quemadmodum tradit ejus Vitae auctor, n. 24, tom. II, saecul. Benedictini II, pag. 126. 3. Inter divina officia olim in Romana Ecclesia tempore Adventus publice legebatur haec epistola, unde eam descriptam invenimus in Lectionariis quae usui erant basilicae Vaticanae, nec non in alio vetustissimo quod ad SS. Philippi et Jacobi basilicam pertinebat. Hinc in Ordine Romano XI, apud Mabillonium (Tom. II Mus. Italic. p. 123), qui a Benedicto canonico basilicae S. Petri, saeculo XII, scriptus fuit, in Dominica 3 Adventus habetur: Deinde episcopi legunt quartam et quintam lectionem de epistola S. Leonis papae missa Flaviano episcopo de Incarnatione Domini contra Eutychen haereticum. Idipsum in aliis Italiae Ecclesiis receptum didicimus ex quampluribus mss. Lectionariis aliarum urbium, quae eamdem epistolam aliis atque aliis diebus eodem Adventus tempore exhibent. Ex ms.", "candidate_score": 0.607025, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_28_30", "bdc_text": "incuria fuit in culpa . Quum enim milites ex Bremgartina expeditione rediissent eumque salutarem , resalutato me dicebat : «Bullingerus quidem epistolam tibi reddendam mihi dedit , sed nescio , an in reliquo literarum fasciculo adhuc sit necne. » Ibi tum ego :", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_544", "psc_text": "transmissa dici potest? 5. Quid autem dicendum? Ut omittantur incerta, cum brevior epistola 30 in Graeca et Latina collectione Chalcedonensi inveniatur, et legatorum nomina distincte praeferat, ut epistolae caeterae, quae cum litteris ad Flavianum iisdem legatis traditae fuere, haec quoque ad Pulcheriam transmissa, eidemque aliquando tradita, ac in Oriente vulgata, ac exinde Graece reddita negari non potest. Auctior vero epistola 31, etsi in Graeca collectione desideretur, cum tamen exstet in pluribus Latinis antiquis collectionibus, quae breviori epistola carent, Leoninamque rationem ubique referat, a Leone abjudicari nequit. Eodem autem die iduum Junii data dici debet, ut eae quoque collectiones praeferunt, quae carent epistola 30; neque enim chronicam ejusmodi notam harum collectionum auctores transcribere potuerunt, ut conjecit Quesnellus, ex epistola breviori, quam ignorarunt. Sine ullo autem certiori documento aliud quidpiam affirmare seu divinare non licet. Solum probabiliter credi potest duo ejusdem epistolae exemplaria a Leone fuisse lucubrata, alterum longius, brevius alterum; hoc", "candidate_score": 0.60698, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_18", "bdc_text": "Bullinger benutzte diese Gelegenheit , um seinen Brief nach Bern zu schicken .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_544", "psc_text": "transmissa dici potest? 5. Quid autem dicendum? Ut omittantur incerta, cum brevior epistola 30 in Graeca et Latina collectione Chalcedonensi inveniatur, et legatorum nomina distincte praeferat, ut epistolae caeterae, quae cum litteris ad Flavianum iisdem legatis traditae fuere, haec quoque ad Pulcheriam transmissa, eidemque aliquando tradita, ac in Oriente vulgata, ac exinde Graece reddita negari non potest. Auctior vero epistola 31, etsi in Graeca collectione desideretur, cum tamen exstet in pluribus Latinis antiquis collectionibus, quae breviori epistola carent, Leoninamque rationem ubique referat, a Leone abjudicari nequit. Eodem autem die iduum Junii data dici debet, ut eae quoque collectiones praeferunt, quae carent epistola 30; neque enim chronicam ejusmodi notam harum collectionum auctores transcribere potuerunt, ut conjecit Quesnellus, ex epistola breviori, quam ignorarunt. Sine ullo autem certiori documento aliud quidpiam affirmare seu divinare non licet. Solum probabiliter credi potest duo ejusdem epistolae exemplaria a Leone fuisse lucubrata, alterum longius, brevius alterum; hoc", "candidate_score": 0.606888, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_29_31", "bdc_text": "Quum enim milites ex Bremgartina expeditione rediissent eumque salutarem , resalutato me dicebat : «Bullingerus quidem epistolam tibi reddendam mihi dedit , sed nescio , an in reliquo literarum fasciculo adhuc sit necne. » Ibi tum ego : «Quaeso , operam des , ut requiratur. » At interim bonus ille vir eam mihi non misit .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_544", "psc_text": "transmissa dici potest? 5. Quid autem dicendum? Ut omittantur incerta, cum brevior epistola 30 in Graeca et Latina collectione Chalcedonensi inveniatur, et legatorum nomina distincte praeferat, ut epistolae caeterae, quae cum litteris ad Flavianum iisdem legatis traditae fuere, haec quoque ad Pulcheriam transmissa, eidemque aliquando tradita, ac in Oriente vulgata, ac exinde Graece reddita negari non potest. Auctior vero epistola 31, etsi in Graeca collectione desideretur, cum tamen exstet in pluribus Latinis antiquis collectionibus, quae breviori epistola carent, Leoninamque rationem ubique referat, a Leone abjudicari nequit. Eodem autem die iduum Junii data dici debet, ut eae quoque collectiones praeferunt, quae carent epistola 30; neque enim chronicam ejusmodi notam harum collectionum auctores transcribere potuerunt, ut conjecit Quesnellus, ex epistola breviori, quam ignorarunt. Sine ullo autem certiori documento aliud quidpiam affirmare seu divinare non licet. Solum probabiliter credi potest duo ejusdem epistolae exemplaria a Leone fuisse lucubrata, alterum longius, brevius alterum; hoc", "candidate_score": 0.606852, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_28_30", "bdc_text": "incuria fuit in culpa . Quum enim milites ex Bremgartina expeditione rediissent eumque salutarem , resalutato me dicebat : «Bullingerus quidem epistolam tibi reddendam mihi dedit , sed nescio , an in reliquo literarum fasciculo adhuc sit necne. » Ibi tum ego :", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_458", "psc_text": "3 Adventus habetur: Deinde episcopi legunt quartam et quintam lectionem de epistola S. Leonis papae missa Flaviano episcopo de Incarnatione Domini contra Eutychen haereticum. Idipsum in aliis Italiae Ecclesiis receptum didicimus ex quampluribus mss. Lectionariis aliarum urbium, quae eamdem epistolam aliis atque aliis diebus eodem Adventus tempore exhibent. Ex ms. bibliothecae Regiae Quesnellus collegit (Diss. 1 ad an. 449, n. 9), idem olim factitatum esse in Galliarum Ecclesiis, quod confirmari potest ex Lectionario S. Benigni Divionensis, quo Chiffletius usus est, cum eamdem epistolam edidit in calce operum Vigilii Tapsensis, nec non ex monumentis Gallicanis, quae a P. Martene laudantur De Antiquis monachorum Ritibus, lib. III, c. 2. Ex hujusmodi autem Lectionariis traducta fuit in aliquot collectiones Sermonum S. Leonis, quae ex Lectionariis originem ducunt. 4. Cum Gennadius, c. 70, Leonem inter ecclesiasticos scriptores retulit, hujus tantum epistolae fecit mentionem, eo quod haec super omnia ejus opera vulgatissima esset. Hinc autem", "candidate_score": 0.606764, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_155", "bdc_text": "vgl. Richard Feller , Der Staat Bern in der Reformation , Bern 1928 .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_1217", "psc_text": "28, 29) ? Hoc praecipue praesenti occasione credimus admonendum, frater charissime, ut quotiescumque divina gratia administrante, illos qui foris sunt fonte doctrinae aut submergimus aut purgamus, in nullo ab illis quas Spiritus sancti Divinitas in Chalcedonensi concilio protulit, fidei regulis recedentes, inter utrumque hostem novellae perfidiae sermonem nostrum cum omni cautela libremus: non jam, quod absit, tamquam de dubiis disceptantes, sed auctoritate summa quae bene definita sunt astruentes; cum et in apostolicae sedis epistola universalis sanctae synodi assensu firmata, tanta divinae auctoritatis testimonia noverimus esse congesta, ut nullus queat ulterius dubitare, nisi qui sibimetipsi errorum tenebras inferre maluerit, et synodalia gesta, vel quibus primum definitio fidei legitur esse formata, vel quibus praefatae litterae apostolicae sedis, etiam tuae fraternitatis studio defensae sunt, et maxime ad piissimos principes totius concilii allocutio, tot sint praecedentium Patrum testimoniis roborata, ut cuivis imprudenti ac pertinaci animo, si tamen non jam cum diabolo pro sua impietate", "candidate_score": 0.606154, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_17_19", "bdc_text": "Diese Briefstelle läßt darauf schließen , daß von Wattenwyl sich im Zweiten Kappeler Krieg mit den bernischen Truppen bis zu ihrem Rückzug im Freiamt bzw. in Bremgarten aufhielt . Bullinger benutzte diese Gelegenheit , um seinen Brief nach Bern zu schicken . Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. :", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_73", "psc_text": "in Commentario ad Canonem paschalem Victorii, cap. 1, pag. 72. Duae vero in ea quam Petavius et Bucherius ediderunt partes distinguendae, nimirum ipsa Cyrilli epistola ad Africanos, quae legitur correctior apud Dionysium; et ejus additio, quae ad aliam ejusdem Cyrilli epistolam pertinet. Has quidem duas distinctasque Cyrilli epistolas cum imperitus quidam reperisset agentes de Paschate, de eodem Paschate utrasque agere credidit: et idcirco epistolae ad Africanos, quam ex Dionysio primum descripsit, paucis verbis suo arbitrio immutatis, alteram, quae Bedae temporibus integra legebatur, initio praetermisso, subjecit atque inseruit; quae cum denuntiet diem Paschatis anni 444, eidem diei accommodata fuit a librario dies designata in priori ad Africanos epistola, nimirum IX kal. Maii. Hinc Bucherius non duas, sed unam epistolam habuit totum hoc documentum, eodemque credidit sermonem esse de solo Paschate ann. 444. 3. Sed si conferatur prima hujus pars cum Cyrilli epistola ad Africanos, quae a Dionysio conservata est, eadem reperientur", "candidate_score": 0.605885, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_17_19", "bdc_text": "Diese Briefstelle läßt darauf schließen , daß von Wattenwyl sich im Zweiten Kappeler Krieg mit den bernischen Truppen bis zu ihrem Rückzug im Freiamt bzw. in Bremgarten aufhielt . Bullinger benutzte diese Gelegenheit , um seinen Brief nach Bern zu schicken . Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. :", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_72", "psc_text": "Leonem duas saltem scripsisse epistolas, alteram ad Cyrillum episcopum Alexandrinum, ad Paschasinum episcopum Lilybetanum alteram, ex Paschasini litteris manifestum est. Sed utraeque injuria temporum intercidere. Solam Paschasini responsionem superesse existimatum fuit; ac propterea eam unam Quesnellus edidit. At ejus quoque epistolae, quam Cyrillum, Leoni reddidisse idem Paschasinus testatur, non exiguum fragmentum ad nos transmissum credimus; quod ut statuatur, nonnulla observanda sunt. 2. Eam nimirum Cyrilli epistolam de Paschate Africani concilii Patribus traditam, quam Dionysius Exiguus suae collectioni integram inseruerat num. 135, ex Sirmondi schedis cum longiori additione ediderant primum Petavius tom. II De Doctrina temporum, in fine, ac dein Bucherius in Commentario ad Canonem paschalem Victorii, cap. 1, pag. 72. Duae vero in ea quam Petavius et Bucherius ediderunt partes distinguendae, nimirum ipsa Cyrilli epistola ad Africanos, quae legitur correctior apud Dionysium; et ejus additio, quae ad aliam ejusdem Cyrilli epistolam pertinet. Has quidem duas distinctasque Cyrilli epistolas cum imperitus", "candidate_score": 0.605807, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_16_18", "bdc_text": "Bullinger kannte ihn sicherlich seit der Berner Disputation . Diese Briefstelle läßt darauf schließen , daß von Wattenwyl sich im Zweiten Kappeler Krieg mit den bernischen Truppen bis zu ihrem Rückzug im Freiamt bzw. in Bremgarten aufhielt . Bullinger benutzte diese Gelegenheit , um seinen Brief nach Bern zu schicken .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_748", "psc_text": "Leo habuit illum tractatum, cujus gratia Petronium et Regulum Gallicanos diu se retinuisse scribit epist. 67, ad Ravennium, in quam vide annot. 2 (885 d). Haec quidem Anatolii causa adeo magnum pontifici negotium facessivit, ut quatuor legatos eligendos, instruendos, atque Constantinopolim transmittendos crediderit, quod non exiguam in respondendo dilationem flagitabat: unde nihil mirum si epistolae 69, 70 et 71 quibus hac de ordinatione respondet, datae fuerint mense Julio anni 450. Interim hoc fragmentum excerptum ex Anatolii epistola, quae statim post ejus ordinationem ante finem anni 449 exarata fuit, cum certa dies ac mensis lateat, praemittendum censuimus epistolae Leonis ad Theodosium, quae die 25 Decembris signatur. EPISTOLA LIII, seu EPISTOLAE ANATOLII CONSTANTINOPOLITANI EPISCOPI AD S. LEONEM FRAGMENTUM. De ordinatione sua. 954 Ex epistola ANATOLII Constantinopolitani ad LEONEM Romanum. Etenim piissimus et Christi amans noster imperator Theodosius, qui cuncta in secundis post res ad Deum pertinentes ponit, cum sanctissima Constantinopolitana Ecclesia pastore", "candidate_score": 0.605612, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_18", "bdc_text": "Bullinger benutzte diese Gelegenheit , um seinen Brief nach Bern zu schicken .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_747", "psc_text": "Asterii. Igitur sub finem ejusdem anni haec epistola ad Leonem scripta videtur; sicut et alia ordinatorum ejus, cujus fit mentio in epistola 71; nam statim post ordinationem ejusmodi epistolae scribebantur. 2. Sub idem tempus de eadem re ad Leonem litteras dedere Theodosius atque Pulcheria, et omnes hae epistolae simul videntur transmissae. Nondum tamen Romam pervenerant mense Martio anni 450, cum Leo scripsit epistolas 60 et 61, in quibus Flavianum adhuc vivum praesumit. Eas pontifex accipere potuit mense Aprili vel Maio; cujus morae quid in causa fuerit ignoramus. Cum autem difficilem rem proponerent, quae maturiorem consultationem flagitabat, forte hac de re Leo habuit illum tractatum, cujus gratia Petronium et Regulum Gallicanos diu se retinuisse scribit epist. 67, ad Ravennium, in quam vide annot. 2 (885 d). Haec quidem Anatolii causa adeo magnum pontifici negotium facessivit, ut quatuor legatos eligendos, instruendos, atque Constantinopolim transmittendos crediderit, quod non exiguam in respondendo dilationem flagitabat:", "candidate_score": 0.604192, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_17_19", "bdc_text": "Diese Briefstelle läßt darauf schließen , daß von Wattenwyl sich im Zweiten Kappeler Krieg mit den bernischen Truppen bis zu ihrem Rückzug im Freiamt bzw. in Bremgarten aufhielt . Bullinger benutzte diese Gelegenheit , um seinen Brief nach Bern zu schicken . Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. :", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_544", "psc_text": "transmissa dici potest? 5. Quid autem dicendum? Ut omittantur incerta, cum brevior epistola 30 in Graeca et Latina collectione Chalcedonensi inveniatur, et legatorum nomina distincte praeferat, ut epistolae caeterae, quae cum litteris ad Flavianum iisdem legatis traditae fuere, haec quoque ad Pulcheriam transmissa, eidemque aliquando tradita, ac in Oriente vulgata, ac exinde Graece reddita negari non potest. Auctior vero epistola 31, etsi in Graeca collectione desideretur, cum tamen exstet in pluribus Latinis antiquis collectionibus, quae breviori epistola carent, Leoninamque rationem ubique referat, a Leone abjudicari nequit. Eodem autem die iduum Junii data dici debet, ut eae quoque collectiones praeferunt, quae carent epistola 30; neque enim chronicam ejusmodi notam harum collectionum auctores transcribere potuerunt, ut conjecit Quesnellus, ex epistola breviori, quam ignorarunt. Sine ullo autem certiori documento aliud quidpiam affirmare seu divinare non licet. Solum probabiliter credi potest duo ejusdem epistolae exemplaria a Leone fuisse lucubrata, alterum longius, brevius alterum; hoc", "candidate_score": 0.603929, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_17_19", "bdc_text": "Diese Briefstelle läßt darauf schließen , daß von Wattenwyl sich im Zweiten Kappeler Krieg mit den bernischen Truppen bis zu ihrem Rückzug im Freiamt bzw. in Bremgarten aufhielt . Bullinger benutzte diese Gelegenheit , um seinen Brief nach Bern zu schicken . Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. :", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_421", "psc_text": "voluit eas litteras quas Leonem melius instructum plenius reddidisse aut brevi redditurum praesumebat. Enim vero si has dogmaticas Leonis litteras ille legisset, non videtur scripturus fuisse: Extra consensum Romanae civitatis episcopi causas fidei audire (seu ex Graeco cognoscere, aut dijudicare) non possumus; quae verba nondum sibi notam Romani episcopi sententiam declarant. Igitur haec Chrysologi epistola sub idem tempus data videtur, quo Leo scripsit epistolas 23 et 24, id est circa Februarium an. 449. Forte idem ille vir, qui Theodosii atque Eutychis litteras ad S. Leonem attulit, Ravennam etiam cum ejusdem Theodosii litteris ad Valentinianum transivit, et hac occasione epistolam Eutychis ad Chrysologum detulit. Huic autem Constantinopolim revertenti, dum Valentiniani responsa referret, Chrysologus tradidit hanc epistolam ad Eutychem, ut citius ac tutius traderetur. Certe autem non scripsit post notitiam actorum in Eutychem, aut definitivo Leonis epistolae, ut in Quesnelli sententia praesumendum est. EPISTOLA XXV, PETRI CHRYSOLOGI EPISCOPI RAVENNATIS AD EUTYCHEM PRESBYTERUM.", "candidate_score": 0.603541, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_17_19", "bdc_text": "Diese Briefstelle läßt darauf schließen , daß von Wattenwyl sich im Zweiten Kappeler Krieg mit den bernischen Truppen bis zu ihrem Rückzug im Freiamt bzw. in Bremgarten aufhielt . Bullinger benutzte diese Gelegenheit , um seinen Brief nach Bern zu schicken . Aus späterer Zeit ist ein Brief Bullingers an ihn erhalten geblieben. - Lit. :", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_418", "psc_text": "sententiam nos pariter transivimus lib. II Observationum in card. Norisii Opera, c. 7, num. 2. Nunc aliam sententiam inducere cogimur. Omnes enim ex una parte assentiuntur, et S. Petrum Chrysologum his litteris respondere epistolae Eutychis, et Eutychem eodem tempore quo ad Leonem scripsit, etiam ad Chrysologum dedisse litteras, quibus eum quoque adversus Flaviani sententiam citissime praeoccuparet. Ex alia autem parte certum est Leonem Februario mense anni 449 Eutychis epistolam accepisse, et hac de causa eodem mense rescripsisse epistolas 23 ac 24. Plures conjecturas cum Quesnello exquirere, ut longioris dilationis causae in responsione Chrysologi afferantur, opus non est. Etenim prima occasione hunc rescripsisse satis credibile fit ex ipso contextu, in quo Chrysologus se de ipsa causa nihil aliunde instructum prodit, nisi ex Eutychis litteris; idque adeo exiliter, ut de Nestorianismo potius quam de Eutychianismo metuisse videatur, eaque primo capite obtrudat quae sermone 145 contra Nestorianam haeresim Eutychianae contrariam manifestissime disserit. Id", "candidate_score": 0.603515, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_18", "bdc_text": "Bullinger benutzte diese Gelegenheit , um seinen Brief nach Bern zu schicken .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_543", "psc_text": "plures ejusdem epistolae datae leguntur iisdem idibus Juniis, quibus dogmatica ad Flavianum epist. 28 signata fuit, ac in omnibus nominantur legati, et eadem epistola ad Flavianum illis jam tradita memoratur. Horum vero omnium satis expressa fit mentio etiam in longiori epist. 31 ad Pulcheriam, legatorum quidem illis verbis cap. 4; In his fratribus meis, quos vice mea misi; epistolae autem dogmaticae scriptae idibus Junii illis capitis ultimi: Quod etiam S. Flaviano episcopo me clementia tua scripsisse cognoscat; quae verba pariter inserta leguntur epistolae 30 iisdem procul dubio idibus Junii scriptae. Quomodo ergo epist. 31 aliquanto ante Junium mensem exarata ac transmissa dici potest? 5. Quid autem dicendum? Ut omittantur incerta, cum brevior epistola 30 in Graeca et Latina collectione Chalcedonensi inveniatur, et legatorum nomina distincte praeferat, ut epistolae caeterae, quae cum litteris ad Flavianum iisdem legatis traditae fuere, haec quoque ad Pulcheriam transmissa, eidemque aliquando tradita, ac in Oriente vulgata,", "candidate_score": 0.601809, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_18", "bdc_text": "Bullinger benutzte diese Gelegenheit , um seinen Brief nach Bern zu schicken .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_684", "psc_text": "τῆς ἐκκλησίας θεσμόν· ἵνα καὶ τῆς ὑμετέρας βασιλείος τῇ δεξίᾳ τοῦ Χριστοῦ ἐκδικηθείη τὸ κράτος. EPISTOLA XLV. AD PULCHERIAM AUGUSTAM. SYNOPSIS. I. Mittit exemplar epistolae a se ad eam scriptae ante synodum. --II. Pseudosynodi infausta gesta deplorat. Mittit exemplar epistolae ad Theodosium scriptae. Concilium in Italia petit. --III. Legationem apostolicam apud Theodosium Pulcheriae committit. 919 LEO episcopus, et sancta SYNODUS, quae in urbe Roma convenit, PULCHERIAE Augustae. CAP. I. Si epistolae quae in fidei causa per nostros clericos directae sunt ad vestram pietatem pervenissent, certum est remedium vos his rebus quae contra fidem factae sunt, aspirante vobis Domino, praestare potuisse. Quando enim sacerdotibus, quando Christianae religioni aut fidei defuistis? Sed cum ad mansuetudinem vestram adeo non potuerint pervenire qui missi sunt, ut ad nos vix unus eorum HILARUS diaconus noster fugiens sit reversus, iteranda scripta credidimus. Et ut validiores preces nostrae esse mereantur, ipsorum scriptorum quae ad clementiam vestram non", "candidate_score": 0.600624, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_98_100", "bdc_text": "Collin war bei Bullingers letzter Begegnung mit Zwingli in Bremgarten anwesend ( HBRG III 49 ) . - Lit. : HBRG I 428 ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_165", "psc_text": "possumus signatos num. 39 et 42. Exstat etiam in mss. collect. 10 Isidori et collect. 12, ad quam pertinet codex a Merlino adhibitus, nec non Herovallianus ab eodem Quesnello laudatus; et in codd. collectionis 24 quae sola inter collectiones posteriores hanc epistolae formam exhibet; ac praeterea inter hujusmodi codices censendi Victorinus, Regniacensis, et S. Martini Altisiodorensis, qui eamdem collect. 24 cum epistola hujus formae eodem annotante praeseferunt. His codicibus Quesnellus in secunda editione adjecit alios duos, quorum descriptionem post primam impressionem Roma accepit, nimirum Barber. 77 et 2888. Horum primus a nobis item observatus atque collatus, est XII circiter saeculi, et varia opuscula etiam posterioris aevi continet, ex Leone autem hanc unicam epistolam exhibet. Alter vero antiquissimus et majusculis litteris scriptus complectitur vetustam collect. 3, cui alium similem invenimus in perantiquo Vat. 1342. Nos insuper hanc eamdem epistolae decurtatae (sic enim appellabimus) rationem nacti sumus in tribus aliis collectionibus, nimirum", "candidate_score": 0.599925, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_65_67", "bdc_text": "Willy Brändly , Oswald Myconius in Basel , in : Zwa XI 183-192 ; Otto Erich Strasser , Art. Myconius , in :", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_980", "psc_text": "ὡς ἀρχηγῷ σοι τοῦ καλοῦ πρὸς ὠφέλειαν χρησάμενοι, τῆς ἀληθείας τοῖς τῆς ἐκκλησίας τέκνοις τὸν κλῆρον ἐδείξαμεν, οὐ καθ' ἕνα ἕκαστος ἐν παραβύστῳ τὴν διδασκαλίαν ποιούμενοι, ἀλλὰ κοινῷ πνεύματι, μιᾷ συμπνοίᾳ καὶ ὁμονοίᾳ τῆς πίστεως τὴν ὁμολογίαν γνωρίσαντεσ. Καὶ ἦμεν ἐν κοινῇ χορείᾳ, τοῖς πνευματικοῖσ, ὡς ἐν βασιλικοῖσ δείπνοισ, ἐντρυφῶντες ἐδέσμασιν, ἅπερ διὰ τῶν σῶν γραμμάτων ὁ χριστὸς τοῖς εὐωχουμενοις ηὐτρεπισε καὶ τὸν ἐπουράνιον νυμφίον ἐν ἡμῖν ὁρᾷν ἐδοκοῦμεν ἐνδιαιτώμενον Εἰ γὰρ ὅπου εἰσὶ δύο ἢ τρεῖς συνηγμένοι εἰς τὸ αὐτοῦ ὄνομα, ἐκεῖ ἔφη εἶναι ἐν μεσῳ αὐτῶν· πόσην περὶ πεντακοσίου εἴκοσιν ἱερέας τὴν οἰκείωσιν ἐπεδείκνυτο, οἳ καὶ πατρίδος καὶ πόνου τῆς εἰς αὐτὸν ὁμολογίας τὴν γνῶσιν προέθηκαν; ὧν σὺ μὲν ὡς κεφαλὴ μελῶν, ἡγεμόνευεσ ἐν τοῖς τὴν σύνταξιν ἐπέχουσι, τὴν εὔνοιαν ἐπιδεικνύμενοσ. Βασιλεῖς δὲ πιστοὶ πρὸς εὐκοσμίαν ἐξῆρχον, ὡς Ζοραβάβελ τῇ (Ἰησοῦ, τῆς ἐκκλησίασ, καθάπερ) Ἰερουσαλὴμ, τὴν τὴν ἐν τοῖς δόγμασιν οἰκοδομίαν ἀνανεοῦν προθυμούμενοι. Καἲ ἦν ἂν ὁ ἀντικείμενος", "candidate_score": 0.595618, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_98_100", "bdc_text": "Collin war bei Bullingers letzter Begegnung mit Zwingli in Bremgarten anwesend ( HBRG III 49 ) . - Lit. : HBRG I 428 ;", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_471", "psc_text": "88. Hinc nihil mirum si haec testimonia in documentis Graecis ante gesta Chalcedonensia laudatae epistolae subjecta fuerint, licet primum ejusdem epistolae exemplum iisdem caruerit: unde nec a nobis eidem subjicienda sunt. Cum vero apud Latinos nullum exemplum hactenus inventum sit in quo haec testimonia post epistolam ad Flavianum describantur, sed ea separatim edita et inserta occurrant in nonnullis antiquis Latinorum collectionibus, nimirum in collect. 5 Quesnelliana cap. 41, ubi ea descripta reperies tomo tertio, et in mss. collect. 3 cap. 82, nec non in codice Veronensi 38 cap. 37, satis probabile est solos Graecos, qui ea simul allata et allegata acceperant in Constantinopolitano conventu exemplaria scripsisse, in quibus ea epistola una cum testimoniis legeretur, ac exinde in Graecos codices ante gesta Chalcedonensia utraque simul traduxisse. Ex his autem apparet quam perperam P. Garnerius horum testimoniorum collectionem Theodoreto tribuerit, de quo tamen plura in observationibus ad notam ultimam Quesnelli. Inter testimonia", "candidate_score": 0.595178, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_65_67", "bdc_text": "Willy Brändly , Oswald Myconius in Basel , in : Zwa XI 183-192 ; Otto Erich Strasser , Art. Myconius , in :", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_981", "psc_text": "πόνου τῆς εἰς αὐτὸν ὁμολογίας τὴν γνῶσιν προέθηκαν; ὧν σὺ μὲν ὡς κεφαλὴ μελῶν, ἡγεμόνευεσ ἐν τοῖς τὴν σύνταξιν ἐπέχουσι, τὴν εὔνοιαν ἐπιδεικνύμενοσ. Βασιλεῖς δὲ πιστοὶ πρὸς εὐκοσμίαν ἐξῆρχον, ὡς Ζοραβάβελ τῇ (Ἰησοῦ, τῆς ἐκκλησίασ, καθάπερ) Ἰερουσαλὴμ, τὴν τὴν ἐν τοῖς δόγμασιν οἰκοδομίαν ἀνανεοῦν προθυμούμενοι. Καἲ ἦν ἂν ὁ ἀντικείμενος ὡς θὴρ ἔξω τῆς μάνδρας καθ' ἑαυτὸν ὠρυόμενος, οὐδένα ἔχων λαβεῖν, εἰ μὴ ἑαυτὸν αὐτῷ πρὸς θήραν ὁ τῆς Ἀλεξανδρέων πάλαι γενόμενος ἐπέῤῥιψε πρόεδρος· ὃς πολλὰ πρότερον εἰργασμένος δεινὰ, ἀπέκρυψε τοῖς δευτέροις τὰ πρότερα· τόντε γὰρ μακάριον ἐκεῖνον τὸν ἐν ἁγίοις τῆς Κωνσταντινουπόλεως 1091 ποιμένα Φλαυιανὸν, τὴν Ἀποστολικὴν προϊσχόμενον πίστιν, καὶ τὸν Θεοφιλέστατον ἐπίσκοπον Εὐσέβιον, παρὰ πᾶσαν τὴν τῶν κανόνων ἀκολουθίαν καθεῖλε· καὶ τὸν ἐπὶ δυσσεβείᾳ κατακεκριμένον Εὐτυχῆ. ταῖς τῆς τυραννίδος αὐτοῦ ψήφοις ἠθὼωσε, καὶ τὴν παρὰ τῆς ὑμῶν ὁσιότητος, ὠς παρ' ἀναξίου τῆς χάριτος, ἀφαιρεθεῖσαι ἀξίαν ἀπέδωκε· καὶ ὡς μονιὸς ἅπαξ ἄγριος ἐπιπεσὼν τῇ ἀμπέλῳ. ἣν μὲν ἀρίστην εὗρε", "candidate_score": 0.591389, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "10073_sent_176", "bdc_text": "solidum mensem Zofingae et Arovię delituerit hostemque aggredi noluerit Davon findet sich nichts in der Eingabe. .", "psc_chunk_id": "054_Leo-I_Epistolae_window_42", "psc_text": "Altinas epicopus fuit, in ipso exordio epist. 1 nominetur velut is cujus causa Leo ad Aquileiensem scripsit. Neque tamen hi codices Januario suffragantur. 22. Solum cod. Vat. Ottobonianus 297 collectionis 23 et nonnulli codd. collectionis 8, uti Vercellensis et Vat. 1353, Januarium praeferunt. At hoc nomen codicibus collectionis 8 posterius insertum, cum antea in eadem collectione defuerit, manifestum est ex Vallicellano A. 5, et multo magis ex Vat. 5845, qui ad eamdem collectionem 8 pertinent: nam in Vallicellano legitur in textu, pag. 278, Aquileiensi episcopo, Januarii vero nomen superadditum cernitur; in Vaticano autem omnium vetustissimo codice 5845, in cujus additionibus collectionem 8 referentibus haec epistola legitur, nullum Januarii vestigium apparet. Hinc ergo cognoscimus in mss. hujus collectionis Januarii nomen omnino defuisse, ut in Vat. 5845; dein fuisse superadditum, ut in Vallicellano; tandem in textum irrepsisse, ut in Vercellensi, ac in Vat. 1353. Cum vero auctor collectionis 23, quae continetur in", "candidate_score": 0.589967, "ce_score": null } ] } ], "biblical_hits": [] }