{ "letter_id": "11024", "bd_url": "https://www.bullinger-digital.ch/letter/11024", "dominant_topic": 4, "topic_dist": [ 0.060421, 0.059903, 0.057617, 0.046772, 0.062782, 0.041391, 0.048068, 0.048736, 0.043147, 0.046393, 0.045607, 0.047924, 0.041837, 0.049857, 0.047438, 0.045885, 0.060136, 0.046993, 0.05504, 0.044053 ], "citations": [ { "rank": 1, "cf_id": "cf040", "work_id": "021_Rufinus-Aquileiensis_Historia-ecclesiastica", "max_score": 0.705927, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "11024_sent_13_15", "bdc_text": "Quin , ut ingenue fatear , ad nullam aliam artem propensior est animus , quam ut litterato fruatur otio innumeris argumentis extimulantibus , tum praecipue emolumento ecclesiae , cui omnes prodesse eniti debent , quotquot nomina Christo dedere . Nemo sibi enim nascitur Adagia , 4 , 6 , 81 ( LB II 1094f). , sed tamen fratribus ut prosimus ante omnia inquirendum , atque hodie nulla re magis fieri potuerit quam studio . Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ;", "psc_chunk_id": "021_Rufinus-Aquileiensis_Historia-ecclesiastica_window_132", "psc_text": "De Didymo Alexandrino vidente. Verum cum apud Alexandriam populos et urbem nebulosi doctoris tetra perfidiae caligo suffunderet, velut lampadem quandam divina luce fulgentem 277 Didymum Dominus accendit. De cujus vita atque institutis, quoniam ad Ecclesiae gloriam Dei munere concessus creditur, licet in transcursu, necessario tamen commemoranda nobis pauca videntur. Is namque in parva aetate, cum adhuc etiam prima litterarum ignoraret elementa, luminibus orbatus, majore desiderio scientiae veri luminis inflammatur: nec desperationem cupita adipiscendi passus est, cum audisset scriptum in Evangelio: Quod apud homines impossibile est, possibile est apud Deum (Matth. 19. Marc. 10. Luc. 28.) . Hac igitur divina pollicitatione confisus indesinenter Dominum deprecabatur, non ut oculorum carnalium visum, sed ut illuminationem cordis acciperet. Miscebat tamen precibus studia ac laborem, et juges continuatasque vigilias, non ad legendum, sed ad audiendum adhibebat, ut quod aliis visus, hoc illi conferret auditus. Cum vero post lucubrationis laborem somnus (ut fieri solet) legentibus advenisset,", "candidate_score": 0.705927, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_13_15", "bdc_text": "Quin , ut ingenue fatear , ad nullam aliam artem propensior est animus , quam ut litterato fruatur otio innumeris argumentis extimulantibus , tum praecipue emolumento ecclesiae , cui omnes prodesse eniti debent , quotquot nomina Christo dedere . Nemo sibi enim nascitur Adagia , 4 , 6 , 81 ( LB II 1094f). , sed tamen fratribus ut prosimus ante omnia inquirendum , atque hodie nulla re magis fieri potuerit quam studio . Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ;", "psc_chunk_id": "021_Rufinus-Aquileiensis_Historia-ecclesiastica_window_133", "psc_text": "confisus indesinenter Dominum deprecabatur, non ut oculorum carnalium visum, sed ut illuminationem cordis acciperet. Miscebat tamen precibus studia ac laborem, et juges continuatasque vigilias, non ad legendum, sed ad audiendum adhibebat, ut quod aliis visus, hoc illi conferret auditus. Cum vero post lucubrationis laborem somnus (ut fieri solet) legentibus advenisset, Didymus silentium illud non ad quietem, vel ocium datum ducens, tanquam mundum animal ruminans cibum quem caeperat, ex integro revocabat, et ea quae dudum, percurrentibus aliis, ex librorum lectione cognoverat, memoria et animo retexebat, ut non tam audisse, quae lecta fuerant, quam descripsisse ea mentis suae paginis videretur. Ita brevi, Deo docente, in tantam divinarum humanarumque rerum eruditionem ac scientiam venit, ut scholae Ecclesiasticae Doctor existeret, Athanasio Episcopo, caeterisque sapientibus in Ecclesia viris Dei admodum probatus: sed et in caeteris, sive Dialecticae, sive Geometriae, Astronomiae quoque, vel Arithmeticae disciplinis ita esset paratus, ut nullus unquam philosophorum aliqua ex his artibus", "candidate_score": 0.699746, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_14_16", "bdc_text": "Nemo sibi enim nascitur Adagia , 4 , 6 , 81 ( LB II 1094f). , sed tamen fratribus ut prosimus ante omnia inquirendum , atque hodie nulla re magis fieri potuerit quam studio . Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ; vgl. HBSR II 52f. .", "psc_chunk_id": "021_Rufinus-Aquileiensis_Historia-ecclesiastica_window_132", "psc_text": "De Didymo Alexandrino vidente. Verum cum apud Alexandriam populos et urbem nebulosi doctoris tetra perfidiae caligo suffunderet, velut lampadem quandam divina luce fulgentem 277 Didymum Dominus accendit. De cujus vita atque institutis, quoniam ad Ecclesiae gloriam Dei munere concessus creditur, licet in transcursu, necessario tamen commemoranda nobis pauca videntur. Is namque in parva aetate, cum adhuc etiam prima litterarum ignoraret elementa, luminibus orbatus, majore desiderio scientiae veri luminis inflammatur: nec desperationem cupita adipiscendi passus est, cum audisset scriptum in Evangelio: Quod apud homines impossibile est, possibile est apud Deum (Matth. 19. Marc. 10. Luc. 28.) . Hac igitur divina pollicitatione confisus indesinenter Dominum deprecabatur, non ut oculorum carnalium visum, sed ut illuminationem cordis acciperet. Miscebat tamen precibus studia ac laborem, et juges continuatasque vigilias, non ad legendum, sed ad audiendum adhibebat, ut quod aliis visus, hoc illi conferret auditus. Cum vero post lucubrationis laborem somnus (ut fieri solet) legentibus advenisset,", "candidate_score": 0.668163, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_14_16", "bdc_text": "Nemo sibi enim nascitur Adagia , 4 , 6 , 81 ( LB II 1094f). , sed tamen fratribus ut prosimus ante omnia inquirendum , atque hodie nulla re magis fieri potuerit quam studio . Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ; vgl. HBSR II 52f. .", "psc_chunk_id": "021_Rufinus-Aquileiensis_Historia-ecclesiastica_window_133", "psc_text": "confisus indesinenter Dominum deprecabatur, non ut oculorum carnalium visum, sed ut illuminationem cordis acciperet. Miscebat tamen precibus studia ac laborem, et juges continuatasque vigilias, non ad legendum, sed ad audiendum adhibebat, ut quod aliis visus, hoc illi conferret auditus. Cum vero post lucubrationis laborem somnus (ut fieri solet) legentibus advenisset, Didymus silentium illud non ad quietem, vel ocium datum ducens, tanquam mundum animal ruminans cibum quem caeperat, ex integro revocabat, et ea quae dudum, percurrentibus aliis, ex librorum lectione cognoverat, memoria et animo retexebat, ut non tam audisse, quae lecta fuerant, quam descripsisse ea mentis suae paginis videretur. Ita brevi, Deo docente, in tantam divinarum humanarumque rerum eruditionem ac scientiam venit, ut scholae Ecclesiasticae Doctor existeret, Athanasio Episcopo, caeterisque sapientibus in Ecclesia viris Dei admodum probatus: sed et in caeteris, sive Dialecticae, sive Geometriae, Astronomiae quoque, vel Arithmeticae disciplinis ita esset paratus, ut nullus unquam philosophorum aliqua ex his artibus", "candidate_score": 0.65899, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_98_100", "bdc_text": "hominum vestigia conspitio. \" Et ingressus civitatem proximam investigavit , quinam essent illic disciplinarum studiosi . Cum his ubi congressus est , summa cum humanitate tractaverunt . Tandem cum hi , qui cum Aristippo venerunt , pararent reditum in patriam rogarentque illum , et quid vellet suis civibus renuntiari :", "psc_chunk_id": "021_Rufinus-Aquileiensis_Historia-ecclesiastica_window_89", "psc_text": "quia uterque in partibus vicinis Aegypto fuerat relegatus, ut ad videndum Athanasium Alexandriam pergerent, communique tractatu cum his qui superfuerant sacerdotibus, de statu Ecclesiae decernerent, praesentiam sui abnegans, legatum pro se diaconum suum mittit, atque ipse intento animo Antiochiam pergit: ibique dissidentibus adhuc partibus, sed in unum tamen revocari posse sperantibus, si sibi talis eligeretur Episcopus, erga quem non una plebs, sed utraque gauderet, praeproperus catholicum quidem et sanctum virum, ac per omnia dignum sacerdotio Paulinum Episcopum collocavit, sed tamen in quem adquiescere plebs utraque non posset. CAPUT XXVIII. De Concilio apud Alexandriam sanctorum Episcoporum, et Luciferi ab his dissidio. 255 Pergit interea Eusebius Alexandriam, ibique Confessorum concilio congregato, pauci numero, sed fide integri, et meritis multi, quo pacto post haereticorum procellas, et perfidiae turbines tranquillitas revocaretur Ecclesiae, omni cura et libratione discutiunt. Aliis videbatur fidei calore ferventibus, nullum debere ultra in sacerdotium recipi, qui se utcumque haereticae communionis contagione", "candidate_score": 0.645301, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_99_101", "bdc_text": "Cum his ubi congressus est , summa cum humanitate tractaverunt . Tandem cum hi , qui cum Aristippo venerunt , pararent reditum in patriam rogarentque illum , et quid vellet suis civibus renuntiari : \"Ut\" ( inquit ) \"studeant sibi huiuscemodi parare opes , quae naufragio non pereunt , sed simul cum possidente enatarent. \"", "psc_chunk_id": "021_Rufinus-Aquileiensis_Historia-ecclesiastica_window_90", "psc_text": "255 Pergit interea Eusebius Alexandriam, ibique Confessorum concilio congregato, pauci numero, sed fide integri, et meritis multi, quo pacto post haereticorum procellas, et perfidiae turbines tranquillitas revocaretur Ecclesiae, omni cura et libratione discutiunt. Aliis videbatur fidei calore ferventibus, nullum debere ultra in sacerdotium recipi, qui se utcumque haereticae communionis contagione maculasset. Sed qui imitantes Apostolum quaerebant, non quod sibi utile esset, sed quod pluribus, vel qui imitarentur Christum, qui cum esset omnium vita, pro salute cunctorum humilians se, descendit in mortem, quo scilicet inveniretur et in mortuis vita: dicebant melius esse, humiliari se paululum propter dejectos, et inclinari propter elisos, ut eos rursus erigerent, nec sibimet solis puritatis merito caelorum regna defenderent, sed esse gloriosius, si cum pluribus illuc mererentur intrare. Et ideo rectum sibi videri, ut tantum perfidiae auctoribus amputatis, reliquis sacerdotibus daretur optio, si forte velint [Al. vellent], abjurato errore perfidiae, ad fidem patrum statutaque converti, nec negare", "candidate_score": 0.640651, "ce_score": null } ] }, { "rank": 2, "cf_id": "cf020", "work_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Commentarius-in-Ecclesiasten", "max_score": 0.70263, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "11024_sent_13_15", "bdc_text": "Quin , ut ingenue fatear , ad nullam aliam artem propensior est animus , quam ut litterato fruatur otio innumeris argumentis extimulantibus , tum praecipue emolumento ecclesiae , cui omnes prodesse eniti debent , quotquot nomina Christo dedere . Nemo sibi enim nascitur Adagia , 4 , 6 , 81 ( LB II 1094f). , sed tamen fratribus ut prosimus ante omnia inquirendum , atque hodie nulla re magis fieri potuerit quam studio . Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ;", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Commentarius-in-Ecclesiasten_window_110", "psc_text": "unum pugillum habere farris, et otiosum torpentemque vivere, quam laborantem manum utramque complere. Totum autem quod disserit, hoc est, ut ostendat, et eum qui laborat, et habet aliquid, in mundo patere invidiae, et rursus eum qui vivere vult quietus, inopia opprimi, et esse utrumque miserabilem, dum alius propter opes periclitatur, alius propter inopiam egestate conficitur. Vel certe sic. Qui alienae felicitati invidet, et quasi spiritus furore raptatur, et invidiam in sinum suum receperit, nutrieritque eam in pectore: iste comedit animam suam, et carnes suas. Quanto enim eum, cui invidet, feliciorem viderit, tanto ipse amplius contabescit et deperit, et paulatim zelo et livore distillat. Aliter: Manus crebro pro operibus accipiuntur, sicut ibi: Verbum Domini quod factum est in manu Aggaei (Aggaei I, 1), sive illius, vel hujus prophetae, quod talia opera gesserit, ut dignus existeret, in cujus opere fieret sermo Domini. Huic congruit et illud David: Qui docet manus meas ad", "candidate_score": 0.70263, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_13_15", "bdc_text": "Quin , ut ingenue fatear , ad nullam aliam artem propensior est animus , quam ut litterato fruatur otio innumeris argumentis extimulantibus , tum praecipue emolumento ecclesiae , cui omnes prodesse eniti debent , quotquot nomina Christo dedere . Nemo sibi enim nascitur Adagia , 4 , 6 , 81 ( LB II 1094f). , sed tamen fratribus ut prosimus ante omnia inquirendum , atque hodie nulla re magis fieri potuerit quam studio . Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ;", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Commentarius-in-Ecclesiasten_window_330", "psc_text": "data, et a concilio atque consensu probata sapientium, nihil facias, nihil tibi vindices: majorum sequere vestigia, et ab eorum auctoritate non discrepes. Alioqui, quaerenti multa, infinitus librorum numerus occurret: qui te pertrahat ad errorem, et legentem frustra [ Al. addit multa] faciet laborare. Vel certe docet brevitati studendum, et sensus magis sectandos esse quam verba, adversus philosophos et saeculi hujus doctores, qui suorum dogmatum falsitates conantur asserere vanitate ac multiplicatione [ Al. multitudine] sermonum. Econtra Scriptura divina brevi circulo coarctata est, et quantum dilatatur in sensibus, tantum in sermone constringitur. Quia consummatum breviatumque sermonem fecit Deus super terram, et verbum ejus juxta est in ore nostro, et in corde nostro (Rom. X, 8; Deut. XXX, 14). Aliter: Frequens lectio, et quotidiana meditatio, animae solet magis labor esse quam carnis. Quomodo enim quidquid manu et corpore fit, manus et corporis labore completur: ita quod ad lectionem pertinet, magis mentis est labor.", "candidate_score": 0.69045, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_31_33", "bdc_text": "eruditionem ad coelum usque tollebat , hoc sermone nempe : adferre iuvenibus sobrietatem , senibus solatium , pauperibus divitias , divitibus ornamentum Diogenes Laertios , De clarorum philosophorum vitis , 6 , 68 ( in den von Erasmus gesammelten \"Apophthegmata\" : LB IV 189f). .", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Commentarius-in-Ecclesiasten_window_142", "psc_text": "Nonne enim languor est pessimus, pro divitiis cogitatione torqueri, et perituras opes, nec quas nobiscum possumus auferre morientes, in tristitia, in gemitu, in indignatione, in litibus, casso labore conquirere? Et haec secundum simplicem sensum. Caeterum ut altius elevemur, de philosophis mihi videtur, vel haereticis dicere, qui congregant divitias dogmatum in malum suum, et nec repertores utilitatem possunt aliquam consequi, nec sectatoribus suis fructum relinquere perpetuum. Sed et ipsi, et discipuli revertuntur in terram, et perdunt divitias ab eo qui dixit: Perdam sapientiam sapientium, et prudentiam prudentium reprobabo (I Cor. I, 19) . Vere quippe, sicut egressi sunt de utero matris suae, de perversa videlicet Ecclesia, ejusque contraria, de qua scriptum est: Quae autem sursum est Jerusalem, 432 libera est, quae est mater omnium nostrum (Galat. IV, 26) , sic nudi vadent in ventum, et in nihilum laborantes. Qui defecerunt scrutantes scrutinio (Psal. LXIII, 7), et feruntur omni vento doctrinae, nec", "candidate_score": 0.688902, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_32_34", "bdc_text": "adferre iuvenibus sobrietatem , senibus solatium , pauperibus divitias , divitibus ornamentum Diogenes Laertios , De clarorum philosophorum vitis , 6 , 68 ( in den von Erasmus gesammelten \"Apophthegmata\" : LB IV 189f). . Non procul a scopo aberrasse videtur Aristoteles Aristoteles vom Schreiber korrigiert aus Aristoles. , qui dixit eruditionem in prosperis esse ornamentum , in adversis autem rebus refugium Diogenes Laertios , aaO , 5 , 19 ;", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Commentarius-in-Ecclesiasten_window_142", "psc_text": "Nonne enim languor est pessimus, pro divitiis cogitatione torqueri, et perituras opes, nec quas nobiscum possumus auferre morientes, in tristitia, in gemitu, in indignatione, in litibus, casso labore conquirere? Et haec secundum simplicem sensum. Caeterum ut altius elevemur, de philosophis mihi videtur, vel haereticis dicere, qui congregant divitias dogmatum in malum suum, et nec repertores utilitatem possunt aliquam consequi, nec sectatoribus suis fructum relinquere perpetuum. Sed et ipsi, et discipuli revertuntur in terram, et perdunt divitias ab eo qui dixit: Perdam sapientiam sapientium, et prudentiam prudentium reprobabo (I Cor. I, 19) . Vere quippe, sicut egressi sunt de utero matris suae, de perversa videlicet Ecclesia, ejusque contraria, de qua scriptum est: Quae autem sursum est Jerusalem, 432 libera est, quae est mater omnium nostrum (Galat. IV, 26) , sic nudi vadent in ventum, et in nihilum laborantes. Qui defecerunt scrutantes scrutinio (Psal. LXIII, 7), et feruntur omni vento doctrinae, nec", "candidate_score": 0.683715, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_30_32", "bdc_text": "LAW 743 . eruditionem ad coelum usque tollebat , hoc sermone nempe : adferre iuvenibus sobrietatem , senibus solatium , pauperibus divitias , divitibus ornamentum Diogenes Laertios , De clarorum philosophorum vitis , 6 , 68 ( in den von Erasmus gesammelten \"Apophthegmata\" :", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Commentarius-in-Ecclesiasten_window_142", "psc_text": "Nonne enim languor est pessimus, pro divitiis cogitatione torqueri, et perituras opes, nec quas nobiscum possumus auferre morientes, in tristitia, in gemitu, in indignatione, in litibus, casso labore conquirere? Et haec secundum simplicem sensum. Caeterum ut altius elevemur, de philosophis mihi videtur, vel haereticis dicere, qui congregant divitias dogmatum in malum suum, et nec repertores utilitatem possunt aliquam consequi, nec sectatoribus suis fructum relinquere perpetuum. Sed et ipsi, et discipuli revertuntur in terram, et perdunt divitias ab eo qui dixit: Perdam sapientiam sapientium, et prudentiam prudentium reprobabo (I Cor. I, 19) . Vere quippe, sicut egressi sunt de utero matris suae, de perversa videlicet Ecclesia, ejusque contraria, de qua scriptum est: Quae autem sursum est Jerusalem, 432 libera est, quae est mater omnium nostrum (Galat. IV, 26) , sic nudi vadent in ventum, et in nihilum laborantes. Qui defecerunt scrutantes scrutinio (Psal. LXIII, 7), et feruntur omni vento doctrinae, nec", "candidate_score": 0.683018, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_11_13", "bdc_text": "Vitam nunc transegi quattuor annos operam dans rei litterariae pro virili et moduloin der Vorlage moduli . desuper ingenii dati . Quin , ut ingenue fatear , ad nullam aliam artem propensior est animus , quam ut litterato fruatur otio innumeris argumentis extimulantibus , tum praecipue emolumento ecclesiae , cui omnes prodesse eniti debent , quotquot nomina Christo dedere .", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Commentarius-in-Ecclesiasten_window_331", "psc_text": "ejus juxta est in ore nostro, et in corde nostro (Rom. X, 8; Deut. XXX, 14). Aliter: Frequens lectio, et quotidiana meditatio, animae solet magis labor esse quam carnis. Quomodo enim quidquid manu et corpore fit, manus et corporis labore completur: ita quod ad lectionem pertinet, magis mentis est labor. Ex quo mihi videtur, superiora de multitudine librorum aliter sentienda, quam plerique aestimant. Moris est Scripturarum, quamvis plures libros, si inter se non discrepent, et de eadem re scribantur, unum volumen dicere. Siquidem et Evangelium, et Lex Domini immaculata, convertens animas (Psal. XVIII, 8) , singulariter appellantur, cum plura Evangelia, et multa sint mandata legis. Sic et volumen in Isaiae sermone signatum, omnis Scriptura divina est (Isai. XXIX), et uno capitulo libri, Ezechiel Joannesque vescuntur (Ezech. VIII; Apoc. X). Salvator quoque omnium retro sanctorum vocibus prophetatus, ait: In capitulo libri scriptum est de me (Psal. XXXIX, 9) . Juxta hunc", "candidate_score": 0.669359, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_78_80", "bdc_text": "Nunc enim vulgus liberos suos divitum aut principum ministeriis dedicat , ubi duo simul maxima discant mala ( ut inquit ErasmusVgl . etwa seine Satire auf das höfische Leben in \"De conscribendis epistolis \" ( LB I 448-450 ) . ) , luxum et otium . Tum , qui optime suis perspectum volunt , suos ad Gallicam linguam perdiscendam ablegant .", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Commentarius-in-Ecclesiasten_window_142", "psc_text": "Nonne enim languor est pessimus, pro divitiis cogitatione torqueri, et perituras opes, nec quas nobiscum possumus auferre morientes, in tristitia, in gemitu, in indignatione, in litibus, casso labore conquirere? Et haec secundum simplicem sensum. Caeterum ut altius elevemur, de philosophis mihi videtur, vel haereticis dicere, qui congregant divitias dogmatum in malum suum, et nec repertores utilitatem possunt aliquam consequi, nec sectatoribus suis fructum relinquere perpetuum. Sed et ipsi, et discipuli revertuntur in terram, et perdunt divitias ab eo qui dixit: Perdam sapientiam sapientium, et prudentiam prudentium reprobabo (I Cor. I, 19) . Vere quippe, sicut egressi sunt de utero matris suae, de perversa videlicet Ecclesia, ejusque contraria, de qua scriptum est: Quae autem sursum est Jerusalem, 432 libera est, quae est mater omnium nostrum (Galat. IV, 26) , sic nudi vadent in ventum, et in nihilum laborantes. Qui defecerunt scrutantes scrutinio (Psal. LXIII, 7), et feruntur omni vento doctrinae, nec", "candidate_score": 0.666948, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_11_13", "bdc_text": "Vitam nunc transegi quattuor annos operam dans rei litterariae pro virili et moduloin der Vorlage moduli . desuper ingenii dati . Quin , ut ingenue fatear , ad nullam aliam artem propensior est animus , quam ut litterato fruatur otio innumeris argumentis extimulantibus , tum praecipue emolumento ecclesiae , cui omnes prodesse eniti debent , quotquot nomina Christo dedere .", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Commentarius-in-Ecclesiasten_window_330", "psc_text": "data, et a concilio atque consensu probata sapientium, nihil facias, nihil tibi vindices: majorum sequere vestigia, et ab eorum auctoritate non discrepes. Alioqui, quaerenti multa, infinitus librorum numerus occurret: qui te pertrahat ad errorem, et legentem frustra [ Al. addit multa] faciet laborare. Vel certe docet brevitati studendum, et sensus magis sectandos esse quam verba, adversus philosophos et saeculi hujus doctores, qui suorum dogmatum falsitates conantur asserere vanitate ac multiplicatione [ Al. multitudine] sermonum. Econtra Scriptura divina brevi circulo coarctata est, et quantum dilatatur in sensibus, tantum in sermone constringitur. Quia consummatum breviatumque sermonem fecit Deus super terram, et verbum ejus juxta est in ore nostro, et in corde nostro (Rom. X, 8; Deut. XXX, 14). Aliter: Frequens lectio, et quotidiana meditatio, animae solet magis labor esse quam carnis. Quomodo enim quidquid manu et corpore fit, manus et corporis labore completur: ita quod ad lectionem pertinet, magis mentis est labor.", "candidate_score": 0.662855, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_40_42", "bdc_text": "capite 3 . de Philippo , rege Macaedoniae , qui , cum omni fere tempore negotiis belli victoriisque affectus esset , a liberali tamen Musa et a studiis humanitatis nunquam abfuit , quin lepide comiterque plaeraque et faceret et diceret etcAulus Gellius , Noctes Atticae , 9 , 3 , 2. . Ecce regem hunc praeclarissimum hac in re et cum paucis quidem conferendum .", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Commentarius-in-Ecclesiasten_window_1", "psc_text": "sum; sed de Hebraeo transferens, magis me Septuaginta Interpretum consuetudini coaptavi: in his dumtaxat, quae non multum ab Hebraicis discrepabant. Interdum Aquilae quoque et Symmachi, et Theodotionis recordatus sum, ut nec novitate nimia lectoris studium deterrerem, nec rursum contra conscientiam meam, fonte veritatis omisso, opinionum rivulos consectarer. COMMENTARIUS. 383 (Caput primum.) Verba Ecclesiastae filii David Regis Jerusalem. Tribus nominibus vocatum fuisse Salomonem, Scripturae manifestissime docent: pacificum, id est, SALOMONEM ( ); et IDIDIA ( ), hoc est, dilectum Domini; et quod nunc dicitur COELETH ( ), id est, Ecclesiasten. Ecclesiastes autem Graeco sermone appellatur, qui [ Al. quod] coetum, id est, Ecclesiam congreget, quem nos nuncupare possumus concionatorem, eo quod loquatur ad populum, et sermo ejus non specialiter ad unum, sed ad universos generaliter dirigatur. Porro pacificus, et dilectus Domini, ab eo quod in regno ejus pax fuerit, et eum Dominus dilexerit, appellatus est. Nam et psalmi quadragesimus quartus et", "candidate_score": 0.6595, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_65_67", "bdc_text": "Quis non orbis lumina imitari conabitur ? Hic quidem esset infinitus numerus et catalogus illustrium virorum ; sed quid haec adfero scientissimo ?", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Commentarius-in-Ecclesiasten_window_155", "psc_text": "nec possit homo respondere contra artificem suum, quare ita vel ita factus sit. Quanto enim amplius quaesierimus, tanto magis ostendi vanitatem nostram et verba superflua: et non ex praescientia Dei liberum tolli arbitrium, sed causas ante praecedere, quare unumquodque sic factum sit. Quia sunt verba multa multiplicantia vanitatem. Quid est amplius homini? Quis enim cognovit quid sit bonum homini in vita, numero dierum vitae vanitatis ejus? et faciet eos quasi umbram, quia quis 436 annuntiabit homini, quid sit post eum sub sole? Cum, inquit, ignoret homo de statu suo, et quaecumque videtur scire et cernere, non ut se rei habet veritas, sed per speculum, et umbram et imaginem videat, nec futura cognoscat, et in multiloquio non effugiat peccatum; silentium ponat ori suo, et credat eum venisse qui scriptus est, quomodo, et quantus, et qualis venerit, non requirens. (Cap. VII.) Bonum est nomen super oleum bonum, et dies mortis super diem", "candidate_score": 0.657917, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_14", "bdc_text": "Nemo sibi enim nascitur Adagia , 4 , 6 , 81 ( LB II 1094f). , sed tamen fratribus ut prosimus ante omnia inquirendum , atque hodie nulla re magis fieri potuerit quam studio .", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Commentarius-in-Ecclesiasten_window_178", "psc_text": "; et nullus sit absque peccato, nec si unius quidem diei fuerit vita ejus, inhumana justitia est fragilitati conditionis hominum non ignoscens. Noli ergo esse justus multum, quia pondus grande, et pondus parvum abominatio coram Domino. Unde et apud philosophos virtutes in meditullio positae sunt, et omne quod nimis est, sive sursum, sive deorsum, reputatur in vitio. Quod autem ait: Noli quaerere amplius, ne conturberis, sive, ne obstupescas; mentem nostram scit, perfectam comprehendere non posse sapientiam, et mensuram fragilitatis nostrae jubet nos scire debere. Denique et Paulus ei, qui plus quam homo scire poterat, requirebat, dicens: Quid adhuc queritur? Voluntati enim ejus quis resistit? respondit: O homo tu quis es, qui respondeas Deo (Rom. IX, 19) , et caetera. Si enim causas quaestionis ille, qui interrogans introducitur, 444 audisset ab Apostolo, stupore forsitan torpuisset, et gratiam sensisset inutilem. Quia est et donum, juxta eumdem Apostolum, quod non prosit ei cui", "candidate_score": 0.655902, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_86_88", "bdc_text": "\"Cuidam percontanti , quare esset melior evasurus filius , si eum curaret literis erudiendum ? Ut nihil aliud , inquit , certe in theatro non sedebit lapis super lapidem \" ( LB IV 167 ). . Rursum percontanti , qua re differret sapiens ab indocto :", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Commentarius-in-Ecclesiasten_window_266", "psc_text": "tacet. Si quis ergo haeretica arte perversus de Ecclesiae aedificio istos abstulerit lapides (unde et signanter Aquila et Symmachus, pro eo, quod nos posuimus, qui subtrahit lapides, dolebit in eis, dixerunt: Qui transfert lapides, dilacerabitur in eis), postea tormenta patietur. Quia vero absolute Scriptura ait, Qui subtrahit lapides, sive, qui transfert lapides, et non adjecit bonos, sive malos; propterea et e contrario intelligendum, quod Ecclesiasticus vir, episcopus videlicet et presbyter, si juxta mandatum Levitici (Cap. XIV, 45), de leprosa [ Al. leprosi] domo lapidem abstulerit, in cinerem et pulverem conterendum: dolebit in eo ipso, quod de Ecclesia Christi lapidem auferre cogatur [ Al. cogitur], dicens secundum Apostolum: Flere cum flentibus, lugere cum lugentibus (Rom. XII, 15) ; et, Quis infirmatur, et ego non infirmor? 473 quis scandalizatur, et ego non uror (II Cor. XI, 29) ? Ligna quoque scindens, periclitabitur in eis. Haeretici [ Al. haeretici] ligna infructuosa sunt, et", "candidate_score": 0.655775, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_18_20", "bdc_text": "Idem et Sallustius videtur attigisse ita scribens Sallust , Catilina , 1 , 4. : \"Opes enim fluxae atque instabiles sunt , virtus autem clara aeternaque habetur . \"Disciplinae possidentem comitantur , ornant et refocillant .", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Commentarius-in-Ecclesiasten_window_66", "psc_text": "laboresque dimittat; nihilominus tamen in eumdem circulum res recurrat, ut alter labore alterius perfruatur, et sudor mortui, deliciae sint viventis. Se unusquisque consideret, et videbit, quanto libros labore componat, quomodo Saepe stylum vertat iterum, quae digna legi sint, Scripturus; (Ex Horat. Sat. l. I, Sat. 10). et homini qui non laboravit, det partem suam. Quid enim, ut ante jam dixi, ad opes terrae pertinent sapientia et scientia et virtus, in quibus se laborasse testatus est, cum sapientiae, scientiae atque virtutis sit, calcare terrena. Non est bonum homini, nisi quod comedat, et bibat, et ostendat animae suae bonum 406 in labore suo. Et quidem hoc vidi ego, quia de manu Dei est. Quis enim comedet, et quis parcet sine illo? quia homini bono coram se dedit sapientiam, et scientiam, et laetitiam, et peccanti [Al. peccatori] dedit sollicitudinem, ut augeat et congreget quae dantur bono ante faciem Dei. Sed et hoc vanitas,", "candidate_score": 0.650601, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_77_79", "bdc_text": "Nemo fere operam dat rei litterariae . Nunc enim vulgus liberos suos divitum aut principum ministeriis dedicat , ubi duo simul maxima discant mala ( ut inquit ErasmusVgl . etwa seine Satire auf das höfische Leben in \"De conscribendis epistolis \" ( LB I 448-450 ) . ) , luxum et otium .", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Commentarius-in-Ecclesiasten_window_142", "psc_text": "Nonne enim languor est pessimus, pro divitiis cogitatione torqueri, et perituras opes, nec quas nobiscum possumus auferre morientes, in tristitia, in gemitu, in indignatione, in litibus, casso labore conquirere? Et haec secundum simplicem sensum. Caeterum ut altius elevemur, de philosophis mihi videtur, vel haereticis dicere, qui congregant divitias dogmatum in malum suum, et nec repertores utilitatem possunt aliquam consequi, nec sectatoribus suis fructum relinquere perpetuum. Sed et ipsi, et discipuli revertuntur in terram, et perdunt divitias ab eo qui dixit: Perdam sapientiam sapientium, et prudentiam prudentium reprobabo (I Cor. I, 19) . Vere quippe, sicut egressi sunt de utero matris suae, de perversa videlicet Ecclesia, ejusque contraria, de qua scriptum est: Quae autem sursum est Jerusalem, 432 libera est, quae est mater omnium nostrum (Galat. IV, 26) , sic nudi vadent in ventum, et in nihilum laborantes. Qui defecerunt scrutantes scrutinio (Psal. LXIII, 7), et feruntur omni vento doctrinae, nec", "candidate_score": 0.647366, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_102_104", "bdc_text": "Unde dictum est Adagia , 4 , 5 , 9 ( LB II 1055 ) . : \"Sapiens sua bona secum fert\" . Persuadet hoc nobis facillime BiasEiner der Sieben Weisen ;", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Commentarius-in-Ecclesiasten_window_162", "psc_text": "8) . Nunc sapientem in profectu positum accipe, secundum illud: Argue sapientem, et diliget te. Sapiens quippe perfectus, nulla argutione indiget, nulla calumnia conturbatur. Utamur hoc versiculo, si quando justum virum atque sapientem videmus calumniam sustinere, et turbari de iniquitate judicii, nec Deum statim subvenire praesentem. Pro eo vero, quod Septuaginta, et Aquila, et Theodotio interpretati sunt, perdit cor εὐτονίας αὐτοῦ, id est, fortitudinis, sive vigoris ejus; Symmachus ait, et perdit cor MATTHANA ( ), id est, donum: tam verbum Hebraicum, quam interpretationem ejus copulans, et faciens illum sensum, qui alibi scriptus est: Excaecant munera etiam sapientium oculos (Deut. XVI, 19) . Melius est novissimum sermonis, quam principium ejus. Meliores sunt in dicendo epilogi, quam exordium. In his enim dicentis sollicitudo finitur, in illo incipit. Vel certe sic: Qui incipit audire sermonem, et ad praeceptorem vadit, in principio est; qui vero extrema audit, consummatus est atque perfectus. Sed et hoc", "candidate_score": 0.646398, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_81", "bdc_text": "Proh deum , quanta hominum stoliditas , imo coecitas ! Cur non aeque ad Latinam applicamus , cum tot fuerint viri probatissimi .", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Commentarius-in-Ecclesiasten_window_273", "psc_text": "inconstantia; dum non manet in 475 sententia, sed putat in multiplicatione sermonum effugere se posse peccatum. Cum enim nec praeteritorum meminerit, nec futura cognoscat, et in ignorantia et tenebris volutetur, falsam sibi scientiam repromittens; in eo doctum, in eo se putat esse sapientem, si verba multiplicet. Potest hoc et de haereticis accipi, qui prudentium virorum dicta non capiunt; sed se ad disputationes contrarias praeparantes, et initium, et finem loquendi vanitate, tumultu, errore convolvunt: et cum nihil sciant, loquuntur plura quam norunt. Labor stultorum affliget eos, qui nesciunt ire in civitatem. Cum superioribus etiam hos junge versiculos: aut generaliter de omnibus stultis, qui ignorant Deum, aut specialiter de haereticis disputat. Lege Platonem; Aristotelis revolve versutias, Zenonem et Carneadem diligentius intuere, et probabis verum esse quod dicitur: Labor stultorum affliget eos. Veritatem illi quidem omni studio quaesierunt; sed quia non habuerunt ducem, et praevium itineris, et humanis sensibus rati sunt se comprehendere", "candidate_score": 0.646158, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_87", "bdc_text": "Ut nihil aliud , inquit , certe in theatro non sedebit lapis super lapidem \" ( LB IV 167 ). .", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Commentarius-in-Ecclesiasten_window_266", "psc_text": "tacet. Si quis ergo haeretica arte perversus de Ecclesiae aedificio istos abstulerit lapides (unde et signanter Aquila et Symmachus, pro eo, quod nos posuimus, qui subtrahit lapides, dolebit in eis, dixerunt: Qui transfert lapides, dilacerabitur in eis), postea tormenta patietur. Quia vero absolute Scriptura ait, Qui subtrahit lapides, sive, qui transfert lapides, et non adjecit bonos, sive malos; propterea et e contrario intelligendum, quod Ecclesiasticus vir, episcopus videlicet et presbyter, si juxta mandatum Levitici (Cap. XIV, 45), de leprosa [ Al. leprosi] domo lapidem abstulerit, in cinerem et pulverem conterendum: dolebit in eo ipso, quod de Ecclesia Christi lapidem auferre cogatur [ Al. cogitur], dicens secundum Apostolum: Flere cum flentibus, lugere cum lugentibus (Rom. XII, 15) ; et, Quis infirmatur, et ego non infirmor? 473 quis scandalizatur, et ego non uror (II Cor. XI, 29) ? Ligna quoque scindens, periclitabitur in eis. Haeretici [ Al. haeretici] ligna infructuosa sunt, et", "candidate_score": 0.639967, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_77_79", "bdc_text": "Nemo fere operam dat rei litterariae . Nunc enim vulgus liberos suos divitum aut principum ministeriis dedicat , ubi duo simul maxima discant mala ( ut inquit ErasmusVgl . etwa seine Satire auf das höfische Leben in \"De conscribendis epistolis \" ( LB I 448-450 ) . ) , luxum et otium .", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Commentarius-in-Ecclesiasten_window_139", "psc_text": "avarus eget. et nobilis historici, quod avaritia, neque inopia, neque copia minuatur. Nihil ergo, inquit Ecclesiastes, prosunt divitiae possidenti, nisi hoc solum ut videat quae possidet. Quanto enim major fuerit substantia, tanto plures ministros habebit, qui opes devorent congregatas. Ille autem videat tantum, quod habet, et plus quam unius hominis cibum capere non possit. Dulcis somnus operanti, sive paululum, sive plus comederit. Et saturitas divitis non sinit eum dormire. Adhuc de divite et avaro sermo est, et comparatur operanti, et absque sollicitudine dormienti, sive parum, sive multum comederit, quod ille labore operis et sudore qualemvis cibum digerat, et dulci somno perfruatur. Dives vero distentus dapidus, et cogitationibus 431 in diversa laceratus, dormire non valeat, redundante crapula, et incocto cibo in stomachi angustiis aestuante. Porro, quia somnus, et communis de hac vita exitus appellatur, melior erit requies ejus qui operatur in praesenti, et secundum vires suas in bonis operibus conversatur, quam", "candidate_score": 0.639229, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_17_19", "bdc_text": "Solidioribus incumbere est certum et quaecumque cum hisce mundanis longe lateque Adagia , 1 , 10 , 70 ( LB II 386 ) . dissident . Idem et Sallustius videtur attigisse ita scribens Sallust , Catilina , 1 , 4. : \"Opes enim fluxae atque instabiles sunt , virtus autem clara aeternaque habetur .", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Commentarius-in-Ecclesiasten_window_273", "psc_text": "inconstantia; dum non manet in 475 sententia, sed putat in multiplicatione sermonum effugere se posse peccatum. Cum enim nec praeteritorum meminerit, nec futura cognoscat, et in ignorantia et tenebris volutetur, falsam sibi scientiam repromittens; in eo doctum, in eo se putat esse sapientem, si verba multiplicet. Potest hoc et de haereticis accipi, qui prudentium virorum dicta non capiunt; sed se ad disputationes contrarias praeparantes, et initium, et finem loquendi vanitate, tumultu, errore convolvunt: et cum nihil sciant, loquuntur plura quam norunt. Labor stultorum affliget eos, qui nesciunt ire in civitatem. Cum superioribus etiam hos junge versiculos: aut generaliter de omnibus stultis, qui ignorant Deum, aut specialiter de haereticis disputat. Lege Platonem; Aristotelis revolve versutias, Zenonem et Carneadem diligentius intuere, et probabis verum esse quod dicitur: Labor stultorum affliget eos. Veritatem illi quidem omni studio quaesierunt; sed quia non habuerunt ducem, et praevium itineris, et humanis sensibus rati sunt se comprehendere", "candidate_score": 0.635053, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_17_19", "bdc_text": "Solidioribus incumbere est certum et quaecumque cum hisce mundanis longe lateque Adagia , 1 , 10 , 70 ( LB II 386 ) . dissident . Idem et Sallustius videtur attigisse ita scribens Sallust , Catilina , 1 , 4. : \"Opes enim fluxae atque instabiles sunt , virtus autem clara aeternaque habetur .", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Commentarius-in-Ecclesiasten_window_257", "psc_text": "ducit [ Al. tendit]. Hac iter Elysium nobis: at laeva malorum Exercet poenas, et ad impia tartara mittit [ Al. ducit]. Firmianus quoque noster in praeclaro Institutionum suarum opere Y litterae meminit, et de dextris ac sinistris, hoc est, de virtutibus et vitiis plenissime disputavit. Nec putemus huic sententiolae illud esse contrarium, in quo dicitur: Ne declines in dexteram, neque in sinistram (Prov. IV, 27) . Hic enim pars dextera pro bono accipitur: ibi vero non tam dextera, quam declinatio dextrae accusatur: ne plus sapiamus quam sapere nos necesse est: quia virtutes in medio sunt, et nimietas omnis in vitio est. Sequentis autem versiculi in quo ait: Sed et in via cum stultus ambulat, cor ejus indiget, et dicit: omnis insipientia est, sive insipiens, hic est sensus: Stultus ut ipse peccat, sperat omnes peccare similiter, atque ex suo ingenio universos judicat. Denique Symmachus ita intepretatus est: Sed, et in via", "candidate_score": 0.632775, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_102_104", "bdc_text": "Unde dictum est Adagia , 4 , 5 , 9 ( LB II 1055 ) . : \"Sapiens sua bona secum fert\" . Persuadet hoc nobis facillime BiasEiner der Sieben Weisen ;", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Commentarius-in-Ecclesiasten_window_188", "psc_text": "Bonus coram Deo eruetur ab ea, peccator capietur in illa. Pro eo quod Septuaginta posuerunt: Circuivi ego et cor meum, ut cognoscerem, Symmachus interpretatus est, dicens: Pertransivi universa sensu meo, scire, et discere, et investigare. Quia igitur supra Ecclesiastes dixerat, omnia se in sapientia pertentasse, et quanto plus eam requisierit, tanto illam longius refugisse; nunc ait etiam aliud in sua se quaesisse sapientia, quod in rebus humanis malum universa antecedat mala, et quae res in impietate, stultitia, errore, vecordia teneat principatum, Et dicit se omnium malorum caput mulierem reperisse: quia et per illam mors in orbem terrarum introivit, et pretiosas animas virorum capit. Omnes quippe adulterantes, quasi clibanus corda eorum: quae fecit adolescentium evolare corda. Et cum in mentem miseri amatoris inciderit, trahit eum in praeceps: nec ante pedes suos respicere patitur, sed quasi laquens, et sagena cor adolescentis innectit. Vincula sunt enim manus ejus. Pro quo Aquila interpretatus est:", "candidate_score": 0.631987, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_17_19", "bdc_text": "Solidioribus incumbere est certum et quaecumque cum hisce mundanis longe lateque Adagia , 1 , 10 , 70 ( LB II 386 ) . dissident . Idem et Sallustius videtur attigisse ita scribens Sallust , Catilina , 1 , 4. : \"Opes enim fluxae atque instabiles sunt , virtus autem clara aeternaque habetur .", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Commentarius-in-Ecclesiasten_window_256", "psc_text": "sinistram genam percutienti praebere, sed alteram dexteram (Matth. V, 39). Justus enim sinistram in se non habet, sed totum in eo dextrum est. Et cum ad judicandum Salvator venerit, agni stabunt a dextris: hoedi vero a sinistris erunt (Matth. XXV, 33). Et in Proverbiis scribitur: Dextras vias novit Dominus; quae autem perversae sunt, a sinistris sunt (Prov. IV, 27) . Qui ergo sapiens est, semper de futuro saeculo cogitat, quod ducit ad dextram. Qui vero insipiens, de praesenti, quod positum est in sinistra. Quae quidem secutus idem philosophus et poeta, ait (Virgil. Aeneid. VI): Dextera quae magni ditis sub moenia ducit [ Al. tendit]. Hac iter Elysium nobis: at laeva malorum Exercet poenas, et ad impia tartara mittit [ Al. ducit]. Firmianus quoque noster in praeclaro Institutionum suarum opere Y litterae meminit, et de dextris ac sinistris, hoc est, de virtutibus et vitiis plenissime disputavit. Nec putemus huic sententiolae illud", "candidate_score": 0.631509, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_76_78", "bdc_text": "perpauci salvam cupiunt rempublicam . Nemo fere operam dat rei litterariae . Nunc enim vulgus liberos suos divitum aut principum ministeriis dedicat , ubi duo simul maxima discant mala ( ut inquit ErasmusVgl .", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Commentarius-in-Ecclesiasten_window_142", "psc_text": "Nonne enim languor est pessimus, pro divitiis cogitatione torqueri, et perituras opes, nec quas nobiscum possumus auferre morientes, in tristitia, in gemitu, in indignatione, in litibus, casso labore conquirere? Et haec secundum simplicem sensum. Caeterum ut altius elevemur, de philosophis mihi videtur, vel haereticis dicere, qui congregant divitias dogmatum in malum suum, et nec repertores utilitatem possunt aliquam consequi, nec sectatoribus suis fructum relinquere perpetuum. Sed et ipsi, et discipuli revertuntur in terram, et perdunt divitias ab eo qui dixit: Perdam sapientiam sapientium, et prudentiam prudentium reprobabo (I Cor. I, 19) . Vere quippe, sicut egressi sunt de utero matris suae, de perversa videlicet Ecclesia, ejusque contraria, de qua scriptum est: Quae autem sursum est Jerusalem, 432 libera est, quae est mater omnium nostrum (Galat. IV, 26) , sic nudi vadent in ventum, et in nihilum laborantes. Qui defecerunt scrutantes scrutinio (Psal. LXIII, 7), et feruntur omni vento doctrinae, nec", "candidate_score": 0.623458, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_68", "bdc_text": "Sed his aliisque compluribus animus fulcitus non deiicitur a proposito .", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Commentarius-in-Ecclesiasten_window_185", "psc_text": "loquentur, ne dederis cor tuum: quia non audies servum tuum maledicentem tibi. Etenim frequenter scit cor tuum, quia et tu maledixisti aliis. Fac quae praecepta sunt, et sapientiae auxilio confortatus, vel ad bona, vel ad mala praepara cor tuum, et non cures, quid de te loquantur inimici, qualis foris opinio sit. Quomodo enim prudentis viri est, murmurantem famulum non audire, nec curiosam aurem apponere, quid de se loquatur absente: si enim hoc fecerit, semper in tribulatione erit, et ad mussitationem servi iracundia commovebitur; sic et sapientis hominis est, sapientiam praeviam sequi, et vanos non considerare rumores. Sed et alio exemplo docet penitus non curandum justo homini, quid homines loquantur, dicens: Quomodo novit conscientia tua, quod tu de multis locutus es, et saepe aliis detraxisti: sic et aliis debes ignoscere detrahentibus. Et simul docet, non facile judicandum, et habenti trabem in oculo, de festuca alterius non loquendum. Omnia haec tentavi in", "candidate_score": 0.617864, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_19", "bdc_text": "\"Opes enim fluxae atque instabiles sunt , virtus autem clara aeternaque habetur .", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Commentarius-in-Ecclesiasten_window_89", "psc_text": "neque dolor in Israel. Et quomodo illud legimus: Beati flentes, quoniam ipsi ridebunt (Luc. VI, 21) : et risus noster Job prophetantis verba sectabitur: Veracium os replebitur gaudio (Job. VIII, 21) ; sic nunc labore nostro fruimur in bonis operibus, per quem coangustamur et premimur, ut postea laborare cessemus. Cognovi quia omnia quae fecit Deus, ipsa erunt in aeternum, super illa non potest addi, et ab illis non potest auferri: et Deus fecit, ut timeant a facie ejus. Nihil est in mundo quod novum sit. Solis cursus, et lunae vices, et terrae, arborumque siccitas, vel viror, cum ipso mundo nata sunt atque concreta. Et idcirco Deus certa ratione cuncta moderatus est, et jussit humanis usibus elementa servire, ut homines haec videntes, intelligant esse providentiam [ Al. prudentiam], et timeant a facie Dei, dum ex rerum aequalitate, cursu, ordine, atque constantia intelligunt creatorem. 414 Invisibilia enim Dei per ea quae facta", "candidate_score": 0.61224, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_60", "bdc_text": "- Aurelius Victor , aaO , 41 , 14 ( \"Commodissimus tamen rebus multis fuit :", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Commentarius-in-Ecclesiasten_window_138", "psc_text": "fruetur eis. Sed et hoc vanitas. In multitudine enim bonorum multi sunt, qui comedunt ea, et quae est fortitudo habenti illa, nisi ut videat oculis suis? Ubicumque argentum ponimus, secundum Graeci sermonis ambiguitatem, potest et pecunia transferri: ἀργύριον quippe utrumque significat. Porro Tullius pecuniosos primitus eos dictos refert, qui plura habuissent peculia, id est, pecora. Ita enim ea antiquitus appellabant. Paulatim autem per abusionem, nomen ad aliud devolutum est. Avarus igitur describitur, quod numquam opibus expleatur, et quanto plus habuerit, tanto plus cupiat. Flacci quoque super hoc concordante sententia, qui ait (Horat. l. I, Epistolar., epist. 2, ad Lelium): Semper avarus eget. et nobilis historici, quod avaritia, neque inopia, neque copia minuatur. Nihil ergo, inquit Ecclesiastes, prosunt divitiae possidenti, nisi hoc solum ut videat quae possidet. Quanto enim major fuerit substantia, tanto plures ministros habebit, qui opes devorent congregatas. Ille autem videat tantum, quod habet, et plus quam unius hominis", "candidate_score": 0.608939, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_60", "bdc_text": "- Aurelius Victor , aaO , 41 , 14 ( \"Commodissimus tamen rebus multis fuit :", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Commentarius-in-Ecclesiasten_window_139", "psc_text": "avarus eget. et nobilis historici, quod avaritia, neque inopia, neque copia minuatur. Nihil ergo, inquit Ecclesiastes, prosunt divitiae possidenti, nisi hoc solum ut videat quae possidet. Quanto enim major fuerit substantia, tanto plures ministros habebit, qui opes devorent congregatas. Ille autem videat tantum, quod habet, et plus quam unius hominis cibum capere non possit. Dulcis somnus operanti, sive paululum, sive plus comederit. Et saturitas divitis non sinit eum dormire. Adhuc de divite et avaro sermo est, et comparatur operanti, et absque sollicitudine dormienti, sive parum, sive multum comederit, quod ille labore operis et sudore qualemvis cibum digerat, et dulci somno perfruatur. Dives vero distentus dapidus, et cogitationibus 431 in diversa laceratus, dormire non valeat, redundante crapula, et incocto cibo in stomachi angustiis aestuante. Porro, quia somnus, et communis de hac vita exitus appellatur, melior erit requies ejus qui operatur in praesenti, et secundum vires suas in bonis operibus conversatur, quam", "candidate_score": 0.607283, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_10_12", "bdc_text": "vgl. Senn , aaO , S. 9f. . Vitam nunc transegi quattuor annos operam dans rei litterariae pro virili et moduloin der Vorlage moduli . desuper ingenii dati .", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Commentarius-in-Ecclesiasten_window_66", "psc_text": "laboresque dimittat; nihilominus tamen in eumdem circulum res recurrat, ut alter labore alterius perfruatur, et sudor mortui, deliciae sint viventis. Se unusquisque consideret, et videbit, quanto libros labore componat, quomodo Saepe stylum vertat iterum, quae digna legi sint, Scripturus; (Ex Horat. Sat. l. I, Sat. 10). et homini qui non laboravit, det partem suam. Quid enim, ut ante jam dixi, ad opes terrae pertinent sapientia et scientia et virtus, in quibus se laborasse testatus est, cum sapientiae, scientiae atque virtutis sit, calcare terrena. Non est bonum homini, nisi quod comedat, et bibat, et ostendat animae suae bonum 406 in labore suo. Et quidem hoc vidi ego, quia de manu Dei est. Quis enim comedet, et quis parcet sine illo? quia homini bono coram se dedit sapientiam, et scientiam, et laetitiam, et peccanti [Al. peccatori] dedit sollicitudinem, ut augeat et congreget quae dantur bono ante faciem Dei. Sed et hoc vanitas,", "candidate_score": 0.591723, "ce_score": null } ] }, { "rank": 3, "cf_id": "cf033", "work_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis", "max_score": 0.700829, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "11024_sent_13_15", "bdc_text": "Quin , ut ingenue fatear , ad nullam aliam artem propensior est animus , quam ut litterato fruatur otio innumeris argumentis extimulantibus , tum praecipue emolumento ecclesiae , cui omnes prodesse eniti debent , quotquot nomina Christo dedere . Nemo sibi enim nascitur Adagia , 4 , 6 , 81 ( LB II 1094f). , sed tamen fratribus ut prosimus ante omnia inquirendum , atque hodie nulla re magis fieri potuerit quam studio . Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_47", "psc_text": "» De somno surgere. ] Somno hic torpor negligentiae designatur, ut exponit S. Gregorius papa L. V Mor., cap. 22 . Et apertis oculis ad Deificum lumen. ] Lumen Deificum est ipse Salvator Christus, qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum, quique de seipso dicit: Ego sum lux mundi. Lumen Deificum est ipsa sacra Scriptura, de qua Psaltes regius: Lucerna pedibus meis verbum tuum. Lumen Deificum est superiorum magistrorumque doctrina, nam qui docti fuerint, fulgebunt quasi splendor firmamenti, et qui ad justitiam erudiunt multos quasi stellae in perpetuas aeternitates Danielis XII . Denique lumen Deificum est interna Spiritus sancti inspiratio. Apertis ergo oculis ad Deificum lumen, scilicet ad Christum, cujus exempla vitaque viam salutis demonstrant; ad sacram Scripturam, cujus veritas nos docet; ad superiorum monita, quorum nos exhortationes illuminant; ad ipsam S. Spiritus inspirationem, cujus internae illustrationes mentis nostrae tenebras fugant: apertis, inquam, oculis, id est relicta veteri conversatione,", "candidate_score": 0.700829, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_13_15", "bdc_text": "Quin , ut ingenue fatear , ad nullam aliam artem propensior est animus , quam ut litterato fruatur otio innumeris argumentis extimulantibus , tum praecipue emolumento ecclesiae , cui omnes prodesse eniti debent , quotquot nomina Christo dedere . Nemo sibi enim nascitur Adagia , 4 , 6 , 81 ( LB II 1094f). , sed tamen fratribus ut prosimus ante omnia inquirendum , atque hodie nulla re magis fieri potuerit quam studio . Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2627", "psc_text": "laborasse manibus legimus, studuisse nunquam; ut mirum sit eos qui vitam apostolicam Christique in se actus exprimere sibi proposuerunt, dimisso manuum labore, sterili litterarum studio applicari, maxime cum nulla Ecclesiae auctoritate legitima dispensatio a labore, studiorumque exercitatio in monachis unquam sit approbata. 628 Tertio, quia praeceptum est omnibus impositum vitandi otii; quod certe implere non possunt qui, abjecto labore, studiis monachos applicare volunt, cum eorum pars non minima, ne dicam maxima, talis animi contentionis sit incapax, quam proinde labore manuum destitutam mortali otio torpere necesse sit. Quarto, quia monachis poenitentiae destinatis magis conveniunt labores qui corpus atterunt, quam litterarum studia, quibus animus recreatur, et corpus mortificationis gloria privatur. Quinto, quia studium pietati inimicum, devotionem exstinguit, compunctionis lacrymas exsiccat, pios animi motus comprimit. Econtra vero graves manuum labores contritione corporis interiores cordis affectus non raro excitant. Sexto, quia scientia inflat, ut ait Apostolus, nec sine aliquo animi dolore videre possumus viros", "candidate_score": 0.699541, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_31_33", "bdc_text": "eruditionem ad coelum usque tollebat , hoc sermone nempe : adferre iuvenibus sobrietatem , senibus solatium , pauperibus divitias , divitibus ornamentum Diogenes Laertios , De clarorum philosophorum vitis , 6 , 68 ( in den von Erasmus gesammelten \"Apophthegmata\" : LB IV 189f). .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_189", "psc_text": "terreant, inquit S. Hieronymus Epist. 4, qui specimen conversationis suae multo tempore dederint, qui omnium fuerint minimi, ut primi omnium fierent, quos nec esuries aliquando, nec saturitas superaverit, qui paupertate laetantur, quorum habitus, sermo, vultus, incessus, doctrina virtutum est: » et Cassianus Lib. V Instit., c. 36 : « Qui in coenobiis primum diutissime commorantes, omnique patientiae ac discretionis regula diligenter edocti, humilitatis pariter ac nuditatis virtute possessa, atque ad purum vitiorum universitate consumpta, durissimis daemonum praeliis congressuri penetrant eremi profunda secreta; » et alibi Lib. VIII Inst. c. 17: « Eremum perfectos omnique vitio purgatos oportet expetere, et excoctis ad purum in congregatione fratrum vitiis, non pusillanimitatis perfugio, sed divinae contemplationis obtentu et desiderio intuitus sublimioris intrare, qui non nisi in solitudine a perfectis solummodo poterit apprehendi. » At omnium luculentissime S. Joannes Climacus Grad. 27: « Signa et argumenta, seu exercitationes eorum qui non sine causa solitudinem sequuntur,", "candidate_score": 0.699197, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_13_15", "bdc_text": "Quin , ut ingenue fatear , ad nullam aliam artem propensior est animus , quam ut litterato fruatur otio innumeris argumentis extimulantibus , tum praecipue emolumento ecclesiae , cui omnes prodesse eniti debent , quotquot nomina Christo dedere . Nemo sibi enim nascitur Adagia , 4 , 6 , 81 ( LB II 1094f). , sed tamen fratribus ut prosimus ante omnia inquirendum , atque hodie nulla re magis fieri potuerit quam studio . Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2551", "psc_text": "Cantare autem aut legere non praesumat, nisi qui potest ipsum officium implere, ut aedificentur audientes quod cum humilitate, et gravitate, et tremore fiat, et cui jusserit abbas. ] Quem in locum Bernardus Cassinensis: « Humilitas praesumptionem, gravitas levitatem, tremor irreverentiae commissionem a cantante vel legente excludit; ut humilitas habeatur in mente, gravitas in gestu exteriore, et tremor in devotione, et abbatis jussio in obeditione Deo et hominibus innotescat. » Cui fere concinit Nicolaus de Fractura. CAPUT XLVIII. De opere manuum quotidiano . 610 Otiositas inimica est animae. Et ideo certis temporibus occupari debent fratres in labore manuum; certis iterum horis in lectione divina. Ideoque hac dispositione credimus utraque tempora ordinari, id est, ut a Pascha usque ad calendas Octobris mane exeuntes, a prima usque ad horam pene quartam laborent quod necessarium fuerit. Ab hora autem quarta usque ad horam quasi sextam lectioni vacent. Post sextam autem surgentes a mensa, pausent", "candidate_score": 0.695849, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_13_15", "bdc_text": "Quin , ut ingenue fatear , ad nullam aliam artem propensior est animus , quam ut litterato fruatur otio innumeris argumentis extimulantibus , tum praecipue emolumento ecclesiae , cui omnes prodesse eniti debent , quotquot nomina Christo dedere . Nemo sibi enim nascitur Adagia , 4 , 6 , 81 ( LB II 1094f). , sed tamen fratribus ut prosimus ante omnia inquirendum , atque hodie nulla re magis fieri potuerit quam studio . Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2697", "psc_text": "horae non tam opus dixerim quam operis simulacrum; totum fere quotidianum spiritualis operis exercitium redditur insipidum, impeditum, et nonnulla suimet particula mutilatum, etc. » Hinc vulgata illa abbatis Irenaei narratio de quodam sene commorante in Scete (Joan. Mosch. in Prat. spir., cap. 55), quod scilicet « diabolum viderit noctu sarculos, rastra et cophinos praebentem fratribus: » qui a sene interrogatus, quid haec essent, respondit: « Distractionem praeparo fratribus, ut his occupati fiant negligentiores ad orandum et glorificandum Deum. » Octavo. Cum humilitas sit virtus qua homo propria sui ipsius cognitione sibi ipsi vilescit; nec aliunde cognitionem illam nisi studiorum beneficio, aut singulari Dei dono perfecte possit acquirere, longe majorem, aiunt, scientias parere humilitatem, quam ignorantia queat adipisci. Et certe, quos in monasteriis humiliores reperi, hos omnium doctissimos, aut studiis scientiisque faventes deprehendi: ut merito de his dici posset, quod in Dionysio Exiguo suo tempore doctissimo laudavit Cassiodorus (De Institut. divin.", "candidate_score": 0.695169, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_13_15", "bdc_text": "Quin , ut ingenue fatear , ad nullam aliam artem propensior est animus , quam ut litterato fruatur otio innumeris argumentis extimulantibus , tum praecipue emolumento ecclesiae , cui omnes prodesse eniti debent , quotquot nomina Christo dedere . Nemo sibi enim nascitur Adagia , 4 , 6 , 81 ( LB II 1094f). , sed tamen fratribus ut prosimus ante omnia inquirendum , atque hodie nulla re magis fieri potuerit quam studio . Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2628", "psc_text": "quibus animus recreatur, et corpus mortificationis gloria privatur. Quinto, quia studium pietati inimicum, devotionem exstinguit, compunctionis lacrymas exsiccat, pios animi motus comprimit. Econtra vero graves manuum labores contritione corporis interiores cordis affectus non raro excitant. Sexto, quia scientia inflat, ut ait Apostolus, nec sine aliquo animi dolore videre possumus viros doctos, sui ipsius ignaros, despecta humili professionis suae conditione, honores ambire, cathedras concionatorum aucupari, extra metas status sui foras prodire: quod utinam non ita frequens experiremur! At vero labor manuum fastus vitae praeteritae et deliciarum facit oblivisce, et humilitatem cordis contritione corporis acquirit, ut docet inter alios Cassianus. Septimo, quia studia multa post se trahunt incommoda, quae certe laboris manuum bono non sunt praeferenda: exinde enim omnis regularis observantiae disciplina pessum iit; quod maxime octavo nonoque saeculo apparuit, quo florere coeperunt apud monachos litterarum exercitationes; nam cum illis saeculis a recta vivendi ratione deflexerint monachi, non immerito in litterarum studium", "candidate_score": 0.6919, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_30_32", "bdc_text": "LAW 743 . eruditionem ad coelum usque tollebat , hoc sermone nempe : adferre iuvenibus sobrietatem , senibus solatium , pauperibus divitias , divitibus ornamentum Diogenes Laertios , De clarorum philosophorum vitis , 6 , 68 ( in den von Erasmus gesammelten \"Apophthegmata\" :", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_189", "psc_text": "terreant, inquit S. Hieronymus Epist. 4, qui specimen conversationis suae multo tempore dederint, qui omnium fuerint minimi, ut primi omnium fierent, quos nec esuries aliquando, nec saturitas superaverit, qui paupertate laetantur, quorum habitus, sermo, vultus, incessus, doctrina virtutum est: » et Cassianus Lib. V Instit., c. 36 : « Qui in coenobiis primum diutissime commorantes, omnique patientiae ac discretionis regula diligenter edocti, humilitatis pariter ac nuditatis virtute possessa, atque ad purum vitiorum universitate consumpta, durissimis daemonum praeliis congressuri penetrant eremi profunda secreta; » et alibi Lib. VIII Inst. c. 17: « Eremum perfectos omnique vitio purgatos oportet expetere, et excoctis ad purum in congregatione fratrum vitiis, non pusillanimitatis perfugio, sed divinae contemplationis obtentu et desiderio intuitus sublimioris intrare, qui non nisi in solitudine a perfectis solummodo poterit apprehendi. » At omnium luculentissime S. Joannes Climacus Grad. 27: « Signa et argumenta, seu exercitationes eorum qui non sine causa solitudinem sequuntur,", "candidate_score": 0.690305, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_12_14", "bdc_text": "desuper ingenii dati . Quin , ut ingenue fatear , ad nullam aliam artem propensior est animus , quam ut litterato fruatur otio innumeris argumentis extimulantibus , tum praecipue emolumento ecclesiae , cui omnes prodesse eniti debent , quotquot nomina Christo dedere . Nemo sibi enim nascitur Adagia , 4 , 6 , 81 ( LB II 1094f). , sed tamen fratribus ut prosimus ante omnia inquirendum , atque hodie nulla re magis fieri potuerit quam studio .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2627", "psc_text": "laborasse manibus legimus, studuisse nunquam; ut mirum sit eos qui vitam apostolicam Christique in se actus exprimere sibi proposuerunt, dimisso manuum labore, sterili litterarum studio applicari, maxime cum nulla Ecclesiae auctoritate legitima dispensatio a labore, studiorumque exercitatio in monachis unquam sit approbata. 628 Tertio, quia praeceptum est omnibus impositum vitandi otii; quod certe implere non possunt qui, abjecto labore, studiis monachos applicare volunt, cum eorum pars non minima, ne dicam maxima, talis animi contentionis sit incapax, quam proinde labore manuum destitutam mortali otio torpere necesse sit. Quarto, quia monachis poenitentiae destinatis magis conveniunt labores qui corpus atterunt, quam litterarum studia, quibus animus recreatur, et corpus mortificationis gloria privatur. Quinto, quia studium pietati inimicum, devotionem exstinguit, compunctionis lacrymas exsiccat, pios animi motus comprimit. Econtra vero graves manuum labores contritione corporis interiores cordis affectus non raro excitant. Sexto, quia scientia inflat, ut ait Apostolus, nec sine aliquo animi dolore videre possumus viros", "candidate_score": 0.688646, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_12_14", "bdc_text": "desuper ingenii dati . Quin , ut ingenue fatear , ad nullam aliam artem propensior est animus , quam ut litterato fruatur otio innumeris argumentis extimulantibus , tum praecipue emolumento ecclesiae , cui omnes prodesse eniti debent , quotquot nomina Christo dedere . Nemo sibi enim nascitur Adagia , 4 , 6 , 81 ( LB II 1094f). , sed tamen fratribus ut prosimus ante omnia inquirendum , atque hodie nulla re magis fieri potuerit quam studio .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2698", "psc_text": "aut singulari Dei dono perfecte possit acquirere, longe majorem, aiunt, scientias parere humilitatem, quam ignorantia queat adipisci. Et certe, quos in monasteriis humiliores reperi, hos omnium doctissimos, aut studiis scientiisque faventes deprehendi: ut merito de his dici posset, quod in Dionysio Exiguo suo tempore doctissimo laudavit Cassiodorus (De Institut. divin. Litt. cap. 23): « Fuit in illo cum sapientia magna simplicitas, cum doctrina humilitas, cum facundia loquendi parcitas. » Porro vulgatum illud Apostoli effatum Scientia inflat, intelligendum esse de scientia charitate destituta, qualem monachi non modo non desiderant, sed modis omnibus aversantur. Caeterum et opera manuum suos habere inflatos, « neque in solo rerum corporearum nitore atque pompa, ut ait S. Augustinus (Lib. II de Serm. Domini in monte cap. 12), sed etiam in ipsis sordibus luctuosis esse jactantiam, et eo periculosiorem quo sub nomine servitutis Dei decipit: » id quod S. Benedictum haudquaquam latere potuit, qui propterea loquens de", "candidate_score": 0.686089, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_12_14", "bdc_text": "desuper ingenii dati . Quin , ut ingenue fatear , ad nullam aliam artem propensior est animus , quam ut litterato fruatur otio innumeris argumentis extimulantibus , tum praecipue emolumento ecclesiae , cui omnes prodesse eniti debent , quotquot nomina Christo dedere . Nemo sibi enim nascitur Adagia , 4 , 6 , 81 ( LB II 1094f). , sed tamen fratribus ut prosimus ante omnia inquirendum , atque hodie nulla re magis fieri potuerit quam studio .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2628", "psc_text": "quibus animus recreatur, et corpus mortificationis gloria privatur. Quinto, quia studium pietati inimicum, devotionem exstinguit, compunctionis lacrymas exsiccat, pios animi motus comprimit. Econtra vero graves manuum labores contritione corporis interiores cordis affectus non raro excitant. Sexto, quia scientia inflat, ut ait Apostolus, nec sine aliquo animi dolore videre possumus viros doctos, sui ipsius ignaros, despecta humili professionis suae conditione, honores ambire, cathedras concionatorum aucupari, extra metas status sui foras prodire: quod utinam non ita frequens experiremur! At vero labor manuum fastus vitae praeteritae et deliciarum facit oblivisce, et humilitatem cordis contritione corporis acquirit, ut docet inter alios Cassianus. Septimo, quia studia multa post se trahunt incommoda, quae certe laboris manuum bono non sunt praeferenda: exinde enim omnis regularis observantiae disciplina pessum iit; quod maxime octavo nonoque saeculo apparuit, quo florere coeperunt apud monachos litterarum exercitationes; nam cum illis saeculis a recta vivendi ratione deflexerint monachi, non immerito in litterarum studium", "candidate_score": 0.684343, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_32_34", "bdc_text": "adferre iuvenibus sobrietatem , senibus solatium , pauperibus divitias , divitibus ornamentum Diogenes Laertios , De clarorum philosophorum vitis , 6 , 68 ( in den von Erasmus gesammelten \"Apophthegmata\" : LB IV 189f). . Non procul a scopo aberrasse videtur Aristoteles Aristoteles vom Schreiber korrigiert aus Aristoles. , qui dixit eruditionem in prosperis esse ornamentum , in adversis autem rebus refugium Diogenes Laertios , aaO , 5 , 19 ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3518", "psc_text": "fiat. Et ne quid nimis. ] Solemne effatum, ab antiquis valde celebratum, et tanquam pro certa discretionis et prudentiae regula positum, cujus auctorem Solonem sapientem facit Diogenes Laertius in lib. I de ejus Vita, quodque hic merito a S. Benedicto positum existimat Boherius « propter duo extrema justitiae sive aequitatis, scilicet severitatem et remissionem; quia utrumque in corrigendo et puniendo vitium habet. » Hinc Regula Cujusdam ad virgines (Cap. 1): « In utroque abbatissae cavendum est, ne aut nimia bonitate in subjectarum cordibus vitia nutriat, aut nimia disciplinae auctoritate ea quae leni increpatione sananda fuerant, rigida correptione diripiantur. » Id praecipue in Urbico abbate redarguit S. Gregorius papa (Lib. IX, epist. 42): « Vehementer ingemisco, inquit, quia aliter esse monasterium vestrum, quam putabam, invenio: quod ex nulla re alia evenire valuit, nisi quia tua dilectio in regimine suo inordinata est, nec cum gravitate aliquid valet disponere, sed modo studet precantibus", "candidate_score": 0.683021, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_70_72", "bdc_text": "Omnes sibi prodesse querunt , quisque hoc cogit : \"Heus tu , proximus egomet sum mihi . \"Terenz , Andria , 635f ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_450", "psc_text": "Deinde proximum tanquam seipsum. ] Ut hoc instrumentum breviter expediam, tria mihi inquirenda propono: 1º quis noster proximus dicendus sit; 2º quis noster in eum affectus esse debeat; 3º quae instrumenti hujus necessitas vel utilitas. Primum explicat S. Augustinus Serm. 108, in Append. Serm. S. August. seu quivis alius his verbis: « Si forte quilibet quaerat quis sit proximus, sciat omnem Christianum recte proximum dici, quia omnes in baptismo filii Dei sanctificamur, ut filii simus spiritaliter in charitate perfecta. » Angusta proximi notio, quam alibi paulo fusius S. doctor extendit: « Proximus inquit, est omnis homo; proximus tuus est qui tecum natus est ex Adam et Eva: omnes proximi sumus ratione nativitatis, et alter alteri frater, illa spe coelestis haereditatis proximum tuum debes putare omnem hominem etiam antequam sit Christianus. » Neque his quoque dilectionis limitibus contentus, proximo notionem ad ipsos etiam angelos extendit in libris de Doctrina Christiana Lib.", "candidate_score": 0.680605, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_46_48", "bdc_text": "liberalibus studiis , praesertim eloquentiae , in tantum incumbente , ut nullus ne in procinctu quidem laberetur dies , quin legeret , scriberet , declamaret Sueton , Augustus , 84 , 1. . Pariter de Aelio Adriano Hadrian , römischer Kaiser. , qui Graecis litteris impensius eruditus , ut a plerisque Graeculus sit appellatus , Atheniensium studia moresque auxit poetico sermone non tantum , sed et caeteris disciplinis : canendi , psallendi , medendique scientia , musicis , geometria , pictor , fictor etcPs .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2672", "psc_text": "multis potest exemplis confirmari, nimirum saeculo VII Theodorus ex monacho Cantuariensis episcopus, et Adrianus abbas (Saec. II Ben.) « quia litteris sacris simul et saecularibus abundanter ambo erant instructi, congregata discipulorum caterva, scientiae salutaris quotidie flumina irrigandis eorum cordibus emanabant, ita ut metricae artis, astronomicae, et arithmeticae, ecclesiasticae disciplinam inter sacrorum apicum volumina suis auditoribus contraderent, » ex Vita sancti Theodori num. 5. Huetbertus etiam abbas (Ibid.) in Wiremuthensi coenobio « a primis pueritiae temporibus non solum regularis observantia disciplinae institutus; sed et scribendi, cantandi, legendi, ac docendi fuerat non parva exercitatus industria, » ex libro II de Vita S. Benedicti Biscopi n. 18. His adjungendus est Beda Venerabilis, qui, ut scribit Cuthbertus ejus discipulus in ejus Vita n. 2 (Saec. III Ben.), in Girwensi monasterio « infantulus bonae spei et divina et saeculari litteratura diligenter imbuitur . . . . . Et cum in Latina erudiretur lingua, Graecae quoque", "candidate_score": 0.678114, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_69_71", "bdc_text": "Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. . Omnes sibi prodesse querunt , quisque hoc cogit : \"Heus tu , proximus egomet sum mihi .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_452", "psc_text": "proximum dilectio docet idem S. Augustinus his verbis De Mor. Eccl. cathol. c. 28 : « Qui ergo diligit proximum, agit quantum potest ut sanus corpore sanusque animo sit; sed cura corporis ad sanitatem animi referenda est. » Et alibi De Doctr. Christ., c. 22; « Quisquis ergo recte proximum diligit, hoc cum eo agere debet, ut et ipse toto corde, tota anima, tota mente diligat Deum. » Verum cum tanta sit humanae infirmitatis necessitas, ut qui omnes homines diligere tenemur, omnibus tamen subvenire non possimus, quid in tanta necessitate positi potissimum agere debeamus, ita describit S. doctor Ibid., c. 28: « Omnes homines aeque diligendi sunt; sed cum omnibus prodesse non possis, his potissimum consulendum est qui pro locorum et temporum, vel quarumlibet rerum opportunitatibus constrictius tibi quasi quadam sorte junguntur. Sicut enim si tibi abundaret aliquid quod dari oporteret ei qui non habet, nec duobus dari potuisset, si", "candidate_score": 0.676824, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_3_5", "bdc_text": "perspecta compulit , ut te salutarem epistolio , ne ingratum sentires officiperdamve . Perspexi enim te singulari affici studio in pueros CappellanosZu Bullingers Bem ühungen um die Schule in Kappel , der er bis 1529 selbst vorgestanden hatte , s. Bächtold , Bullinger vor dem Rat 194-211. . Principio , boni aequique ut consulerein der Vorlage consuleres .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_123", "psc_text": "15 In not. ad conc. Reg. cap. 15, § 2 : « Nec liceat monachis cellas habere communes, sed schola labore communi construatur, ubi omnes jaceant, aut abbate aut praeposito gubernante; » ex Regula cujusdam cap. 12: « Focos vero in schola poenitentes, si fuerint, bini per hebdomadas faciant: » ex Regula S. Caesarii cap. 3: « De ipso tamen habitu mutando, vel lecto in schola habendo sit in potestate prioris. » Hic vero schola a sancto Benedicto accipitur usurpaturque ad significandam regulam, unde et mox eam institutionem vocat; neque omnino insolitum est apud veteres scripta sacra institutaque sanctorum scholas appellare; nam et S. Hieronymus, referente Boherio, in epist. ad Evagrium librum Exodi vocat scholam medici, ubi leges datae a Deo populo Israel sunt descriptae; et interrogatus apud Cassianum Joannes abbas, cur, relicta anachoresi, coenobitarem instituta esset amplexus, respondit, « velut imparem se anachoreticae disciplinae, et sublimitate tantae perfectionis indignum", "candidate_score": 0.675188, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_32", "bdc_text": "adferre iuvenibus sobrietatem , senibus solatium , pauperibus divitias , divitibus ornamentum Diogenes Laertios , De clarorum philosophorum vitis , 6 , 68 ( in den von Erasmus gesammelten \"Apophthegmata\" :", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_189", "psc_text": "terreant, inquit S. Hieronymus Epist. 4, qui specimen conversationis suae multo tempore dederint, qui omnium fuerint minimi, ut primi omnium fierent, quos nec esuries aliquando, nec saturitas superaverit, qui paupertate laetantur, quorum habitus, sermo, vultus, incessus, doctrina virtutum est: » et Cassianus Lib. V Instit., c. 36 : « Qui in coenobiis primum diutissime commorantes, omnique patientiae ac discretionis regula diligenter edocti, humilitatis pariter ac nuditatis virtute possessa, atque ad purum vitiorum universitate consumpta, durissimis daemonum praeliis congressuri penetrant eremi profunda secreta; » et alibi Lib. VIII Inst. c. 17: « Eremum perfectos omnique vitio purgatos oportet expetere, et excoctis ad purum in congregatione fratrum vitiis, non pusillanimitatis perfugio, sed divinae contemplationis obtentu et desiderio intuitus sublimioris intrare, qui non nisi in solitudine a perfectis solummodo poterit apprehendi. » At omnium luculentissime S. Joannes Climacus Grad. 27: « Signa et argumenta, seu exercitationes eorum qui non sine causa solitudinem sequuntur,", "candidate_score": 0.673923, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_32", "bdc_text": "adferre iuvenibus sobrietatem , senibus solatium , pauperibus divitias , divitibus ornamentum Diogenes Laertios , De clarorum philosophorum vitis , 6 , 68 ( in den von Erasmus gesammelten \"Apophthegmata\" :", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3518", "psc_text": "fiat. Et ne quid nimis. ] Solemne effatum, ab antiquis valde celebratum, et tanquam pro certa discretionis et prudentiae regula positum, cujus auctorem Solonem sapientem facit Diogenes Laertius in lib. I de ejus Vita, quodque hic merito a S. Benedicto positum existimat Boherius « propter duo extrema justitiae sive aequitatis, scilicet severitatem et remissionem; quia utrumque in corrigendo et puniendo vitium habet. » Hinc Regula Cujusdam ad virgines (Cap. 1): « In utroque abbatissae cavendum est, ne aut nimia bonitate in subjectarum cordibus vitia nutriat, aut nimia disciplinae auctoritate ea quae leni increpatione sananda fuerant, rigida correptione diripiantur. » Id praecipue in Urbico abbate redarguit S. Gregorius papa (Lib. IX, epist. 42): « Vehementer ingemisco, inquit, quia aliter esse monasterium vestrum, quam putabam, invenio: quod ex nulla re alia evenire valuit, nisi quia tua dilectio in regimine suo inordinata est, nec cum gravitate aliquid valet disponere, sed modo studet precantibus", "candidate_score": 0.672002, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_3_5", "bdc_text": "perspecta compulit , ut te salutarem epistolio , ne ingratum sentires officiperdamve . Perspexi enim te singulari affici studio in pueros CappellanosZu Bullingers Bem ühungen um die Schule in Kappel , der er bis 1529 selbst vorgestanden hatte , s. Bächtold , Bullinger vor dem Rat 194-211. . Principio , boni aequique ut consulerein der Vorlage consuleres .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2077", "psc_text": "in secunda libri sui editione, non de communione eucharistica S. Benedictum intelligit, sed de communione precum et charitatis; cujus a lectore signum aliquod S. Pater omnibus dari voluerit, priusquam incipiat legere. Egregium sane charitatis indicium frustulum panis privatim edere ante lectionem! Et hanc interpretationem ab eruditissimo et in traditione versatissimo viro accepisse se fatetur dissertator; cui non deferre haudquaquam potuerit. Ita praevaluerunt in gratiam viri doctissimi, doctioris fortasse semel praeconcepta praejudicia. Adeo ineptam contra germanum S. Benedicti sensum opinionem singulari tractatu refutavit noster Mabillonius, quem habet sub prelo. Ejus rationes quilibet videre poterit; nos sola traditione, de qua dissertator gloriatur, licet nullum inde protulerit argumentum aliqua auctoritate firmatum, contenti erimus. Itaque sancti Benedicti textum de communione eucharistica intelligendum esse constans est omnium qui a tempore sancti Benedicti scripserunt hanc in rem, auctorum sententia. In primis Magister, qui ante mille annos suam scripsit Regulam, ex Benedictina magna ex parte desumptam, sancti", "candidate_score": 0.670333, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_11_13", "bdc_text": "Vitam nunc transegi quattuor annos operam dans rei litterariae pro virili et moduloin der Vorlage moduli . desuper ingenii dati . Quin , ut ingenue fatear , ad nullam aliam artem propensior est animus , quam ut litterato fruatur otio innumeris argumentis extimulantibus , tum praecipue emolumento ecclesiae , cui omnes prodesse eniti debent , quotquot nomina Christo dedere .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2627", "psc_text": "laborasse manibus legimus, studuisse nunquam; ut mirum sit eos qui vitam apostolicam Christique in se actus exprimere sibi proposuerunt, dimisso manuum labore, sterili litterarum studio applicari, maxime cum nulla Ecclesiae auctoritate legitima dispensatio a labore, studiorumque exercitatio in monachis unquam sit approbata. 628 Tertio, quia praeceptum est omnibus impositum vitandi otii; quod certe implere non possunt qui, abjecto labore, studiis monachos applicare volunt, cum eorum pars non minima, ne dicam maxima, talis animi contentionis sit incapax, quam proinde labore manuum destitutam mortali otio torpere necesse sit. Quarto, quia monachis poenitentiae destinatis magis conveniunt labores qui corpus atterunt, quam litterarum studia, quibus animus recreatur, et corpus mortificationis gloria privatur. Quinto, quia studium pietati inimicum, devotionem exstinguit, compunctionis lacrymas exsiccat, pios animi motus comprimit. Econtra vero graves manuum labores contritione corporis interiores cordis affectus non raro excitant. Sexto, quia scientia inflat, ut ait Apostolus, nec sine aliquo animi dolore videre possumus viros", "candidate_score": 0.669454, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_47_49", "bdc_text": "Pariter de Aelio Adriano Hadrian , römischer Kaiser. , qui Graecis litteris impensius eruditus , ut a plerisque Graeculus sit appellatus , Atheniensium studia moresque auxit poetico sermone non tantum , sed et caeteris disciplinis : canendi , psallendi , medendique scientia , musicis , geometria , pictor , fictor etcPs . - Aurelius Victor , Epitome de caesaribus , 14 , 2. .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2672", "psc_text": "multis potest exemplis confirmari, nimirum saeculo VII Theodorus ex monacho Cantuariensis episcopus, et Adrianus abbas (Saec. II Ben.) « quia litteris sacris simul et saecularibus abundanter ambo erant instructi, congregata discipulorum caterva, scientiae salutaris quotidie flumina irrigandis eorum cordibus emanabant, ita ut metricae artis, astronomicae, et arithmeticae, ecclesiasticae disciplinam inter sacrorum apicum volumina suis auditoribus contraderent, » ex Vita sancti Theodori num. 5. Huetbertus etiam abbas (Ibid.) in Wiremuthensi coenobio « a primis pueritiae temporibus non solum regularis observantia disciplinae institutus; sed et scribendi, cantandi, legendi, ac docendi fuerat non parva exercitatus industria, » ex libro II de Vita S. Benedicti Biscopi n. 18. His adjungendus est Beda Venerabilis, qui, ut scribit Cuthbertus ejus discipulus in ejus Vita n. 2 (Saec. III Ben.), in Girwensi monasterio « infantulus bonae spei et divina et saeculari litteratura diligenter imbuitur . . . . . Et cum in Latina erudiretur lingua, Graecae quoque", "candidate_score": 0.668937, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_59_61", "bdc_text": "quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs . - Aurelius Victor , aaO , 41 , 14 ( \"Commodissimus tamen rebus multis fuit : calumnias sedare legibus severissimis , nutrire artes . . . \" ). .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_604", "psc_text": "Trithemius quatuor praesertim hominum genera risum dedecere: virgines propter verecundiam; mulieres propter honestatem; infirmos propter defectum, quia validus risus eos offendit; et monachos propter eminentiam status. Lectiones sanctas libenter audire. ] Non dixit libenter legere; sed libenter audire, quia, ut notat Bernardus Cassinensis, nonnulli sunt qui propter defectum visus, aut aliam infirmitatem non possunt legere. Vel etiam, ut ait Trithemius, quia tempore S. P. Benedicti aliqui admittebantur ad habitum, litterarum penitus ignari, qui omnes ne sacrae lectionis fructu privarentur, eas saltem aliis legentibus jubentur audire. Vel etiam libenter audire, liberum et voluntarium cordis assensum his quae leguntur praebendo, eaque opere exsequendo: quid enim prodest multa legere, multaque discere, nisi multa faciamus? Scienti bonum, et non facienti, peccatum est illi. Hic autem non quaslibet S. Benedictus monachis lectiones permittit, sed sanctas, hoc est sacram Scripturam, passiones SS. martyrum, vitas et collationes Patrum, scripta SS. doctorum, quae ad morum aedificationem conducunt, quorum", "candidate_score": 0.668876, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_3_5", "bdc_text": "perspecta compulit , ut te salutarem epistolio , ne ingratum sentires officiperdamve . Perspexi enim te singulari affici studio in pueros CappellanosZu Bullingers Bem ühungen um die Schule in Kappel , der er bis 1529 selbst vorgestanden hatte , s. Bächtold , Bullinger vor dem Rat 194-211. . Principio , boni aequique ut consulerein der Vorlage consuleres .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1366", "psc_text": "» Antequam caput istud absolvam, observabo cum Boherio in secundo comm., hujus capitis initio, quosdam olim existimasse S. Patrem Benedictum Gallicano usum esse Psalterio; quod ex iis locis colligebant, quae S. Pater citat ex Psalterio in Regula, in quibus variae reperiuntur lectiones quae non exstant in Romano, bene autem in Gallicano. CAPUT XIX. De disciplina psallendi. Ubique credimus divinam esse praesentiam, et oculos Domini in omni loco speculari bonos et malos: maxime tamen hoc sine aliqua dubitatione credamus, cum ad opus divinum assistimus. Ideo semper memores simus quod ait propheta: Servite Domino in timore; et iterum, Psallite sapienter; et, In conspectu angelorum psallam tibi. Ergo consideremus qualiter oporteat nos in conspectu divinitatis et angelorum ejus esse: et sic stemus ad psallendum, ut mens nostra concordet voci nostrae. COMMENTARIUS Hactenus de divinis officiis satis fuse S. Benedictus, singulas illius horas assignando, singulas horarum partes distribuendo, psalmorum ordinem disponendo: unum restare videbatur,", "candidate_score": 0.668505, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_3_5", "bdc_text": "perspecta compulit , ut te salutarem epistolio , ne ingratum sentires officiperdamve . Perspexi enim te singulari affici studio in pueros CappellanosZu Bullingers Bem ühungen um die Schule in Kappel , der er bis 1529 selbst vorgestanden hatte , s. Bächtold , Bullinger vor dem Rat 194-211. . Principio , boni aequique ut consulerein der Vorlage consuleres .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3723", "psc_text": "liber sanctorum catholicorum Patrum hoc non resonat, ut recto cursu perveniamus ad Creatorem nostrum? Nec non et collationes Patrum, et instituta, et vita eorum; sed et Regula S. Patris nostri Basilii, quid aliud sunt nisi bene viventium et obedientium monachorum instrumenta virtutum? Nobis autem desidiosis et male viventibus atque negligentibus, rubor confusionis est. Quisquis ergo ad patriam coelestem festinas, hanc minimam inchoationis Regulam descriptam, adjuvante Christo, perfice: et tunc demum ad majora, quae supra commemoravimus, doctrinae 895 virtutumque culmina, Deo protegente, pervenies. COMMENTARIUS. Regulam autem hanc descripsimus, ut eam observantes in monasterii, saliquatenus vel honestatem morum, aut initium conversationis nos demonstremus habere. ] Ita nimirum de se ipso sentiebat Pater sanctissimus, suosque discipulos in humilitate fundatos atque firmatos esse peroptabat, ut Regulam discretione praecipuam, sermone luculentam, quam etiam inter praecipua ejus miracula S. Gregorius recenset (Lib. II Dial.), observantes, non absolute, sed aliquatenus tantum honestatem morum, aut conversationis initium, sese", "candidate_score": 0.666581, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_70_72", "bdc_text": "Omnes sibi prodesse querunt , quisque hoc cogit : \"Heus tu , proximus egomet sum mihi . \"Terenz , Andria , 635f ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_451", "psc_text": "tecum natus est ex Adam et Eva: omnes proximi sumus ratione nativitatis, et alter alteri frater, illa spe coelestis haereditatis proximum tuum debes putare omnem hominem etiam antequam sit Christianus. » Neque his quoque dilectionis limitibus contentus, proximo notionem ad ipsos etiam angelos extendit in libris de Doctrina Christiana Lib. I, c. 30, ubi postquam statuit eum dici proximum cui praebendum est, aut a quo nobis praebendum est officium misericordiae, ita infert: « Manifestum 109 est hoc praecepto, quo jubemur proximum diligere, etiam S. angelos contineri, a quibus tantae misericordiae officia impenduntur. » Jam vero qualis debeat esse nostra in proximum dilectio docet idem S. Augustinus his verbis De Mor. Eccl. cathol. c. 28 : « Qui ergo diligit proximum, agit quantum potest ut sanus corpore sanusque animo sit; sed cura corporis ad sanitatem animi referenda est. » Et alibi De Doctr. Christ., c. 22; « Quisquis ergo recte proximum", "candidate_score": 0.666576, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_11_13", "bdc_text": "Vitam nunc transegi quattuor annos operam dans rei litterariae pro virili et moduloin der Vorlage moduli . desuper ingenii dati . Quin , ut ingenue fatear , ad nullam aliam artem propensior est animus , quam ut litterato fruatur otio innumeris argumentis extimulantibus , tum praecipue emolumento ecclesiae , cui omnes prodesse eniti debent , quotquot nomina Christo dedere .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2648", "psc_text": "valere juberet; laudaretque monachos qui ut liberius Deo vacarent aut publicae utilitati inservirent, ab omni prorsus labore manuum abstinerent; multo minus qui ea de causa litterarum studiis incumberent revocaret. Tertio, viguisse semper apud monachos litterarum studia non solum ex antiquis regulis, sed ex constanti etiam omnium temporum traditione demonstrare se posse asserunt. Et quidem saeculo IV, quo praesertim florere coepit vitae monasticae institutum, sanctum Pachomium in divinis litteris apprime fuisse versatum sancti Antonii testimonio docet antiquissima ejus Vita apud Bollandum 633 14 Maii; imo dedisse operam ut Graece loqui posset ipse; quo admissum sua in congregatione fratrem natione Graecum, frequentius solari valeret, tradit ejusdem Vitae scriptor. Quin et ipse Ammonius episcopus ad Theophilum Alexandrinum archiepiscopum scribens (Ammonius, epistol. ad Theoph., n. 4, apud Boll. Maii 14), testatur se annos decem et septem natum a Theodoro Pachomii discipulo in monasterio susceptum, ab eodem magistris et moderatoribus traditum fuisse, Theodoro scilicet Alexandrino,", "candidate_score": 0.664384, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_1_3", "bdc_text": "Quod nullis te hactenus litteris salutarim , venerande , non sine magna ratione feci , videlicet ne te parum salsis chartis fastidio afficerem , partim occupatiorem plus , quam sufferre possis , obtunderem . Verum singularis tua in me humanitas , tum benevolentia paternas lares visitantiÜber Wicks Besuch in Zürich ist sonst nichts bekannt . perspecta compulit , ut te salutarem epistolio , ne ingratum sentires officiperdamve .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3508", "psc_text": "Dei, et animarum salutem. » Et alibi: « Improbe satis praeesse affectas, quibus prodesse non curas; et 841 quorum non zelas salutem, subjectionem nimis ambitiose vindicas tibi. » Et iterum ad Eugenium papam (Lib. III de Consid., c. 1): « Ita et tu praesis, ut provideas, ut consulas, ut procures, ut serves; praesis, ut prosis; praesis ut fidelis servus et prudens, quem constituit Dominus super familiam suam: ad quid? ut des illis escam in tempore, hoc est ut dispenses, non imperes. Hoc fac, et dominari ne affectes hominum homo, ut non dominetur tui omnis injustitia. » Oportet ergo eum esse doctum lege divina. ] Etsi « constet neminem prorsus ob imperitiam litterarum a perfectione cordis excludi, nec rusticitatem obesse ad capessendam cordis atque animae puritatem, » ut loquitur Cassianus (Collat. 10, cap. 14); imo cum saepe « scientia saecularis, teste S. Bernardo (Serm. 9, in Cant.), inebriet curiositate, non charitate,", "candidate_score": 0.663265, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_3_5", "bdc_text": "perspecta compulit , ut te salutarem epistolio , ne ingratum sentires officiperdamve . Perspexi enim te singulari affici studio in pueros CappellanosZu Bullingers Bem ühungen um die Schule in Kappel , der er bis 1529 selbst vorgestanden hatte , s. Bächtold , Bullinger vor dem Rat 194-211. . Principio , boni aequique ut consulerein der Vorlage consuleres .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3508", "psc_text": "Dei, et animarum salutem. » Et alibi: « Improbe satis praeesse affectas, quibus prodesse non curas; et 841 quorum non zelas salutem, subjectionem nimis ambitiose vindicas tibi. » Et iterum ad Eugenium papam (Lib. III de Consid., c. 1): « Ita et tu praesis, ut provideas, ut consulas, ut procures, ut serves; praesis, ut prosis; praesis ut fidelis servus et prudens, quem constituit Dominus super familiam suam: ad quid? ut des illis escam in tempore, hoc est ut dispenses, non imperes. Hoc fac, et dominari ne affectes hominum homo, ut non dominetur tui omnis injustitia. » Oportet ergo eum esse doctum lege divina. ] Etsi « constet neminem prorsus ob imperitiam litterarum a perfectione cordis excludi, nec rusticitatem obesse ad capessendam cordis atque animae puritatem, » ut loquitur Cassianus (Collat. 10, cap. 14); imo cum saepe « scientia saecularis, teste S. Bernardo (Serm. 9, in Cant.), inebriet curiositate, non charitate,", "candidate_score": 0.661269, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_11_13", "bdc_text": "Vitam nunc transegi quattuor annos operam dans rei litterariae pro virili et moduloin der Vorlage moduli . desuper ingenii dati . Quin , ut ingenue fatear , ad nullam aliam artem propensior est animus , quam ut litterato fruatur otio innumeris argumentis extimulantibus , tum praecipue emolumento ecclesiae , cui omnes prodesse eniti debent , quotquot nomina Christo dedere .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2683", "psc_text": "emiserit hoc saeculo scientia litterarum, longum est enarrare: qui plura hac de re desideraverit, adeat Mabillonii praefationem ad saec. IV Bened., part. I, n. 173, ubi hoc argumentum fuse et erudite suo more prosequitur. Saeculo X, Dunstanus et Aethelvoldus episcopi collapsam in Anglia monasticam disciplinam resarcire sapientes, sopitas etiam in monasteriis scientias ea de causa resuscitare studuerunt: nam, ut testatur Aedfricus apud Spelmannum (Tom. I Conc. Angl., pag. 618), usque adeo litterarum studium in Anglia defecerat, « ut sacerdos nullus Anglicus epistolam nosset vel Latine edere, vel e Latino interpretari, usque dum archiepiscopus Cantuariae Dunstanus et episcopus Aethelvoldus hanc in monasteriis resuscitarent. » Eapropter ab Alfredo rege e Gallia evocatus in Angliam fuit Grimbaldus, postea abbas Wintoniensis, « ut litteraturae studium in Anglia sopitum et pene emortuum sua suscitaret industria, » inquit Willelmus Malmesburiensis (Lib. II de Gest. Angl. reg., cap. 4). Eadem ratione, « transmisso S. Oswaldus (Vita 2", "candidate_score": 0.66125, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_46_48", "bdc_text": "liberalibus studiis , praesertim eloquentiae , in tantum incumbente , ut nullus ne in procinctu quidem laberetur dies , quin legeret , scriberet , declamaret Sueton , Augustus , 84 , 1. . Pariter de Aelio Adriano Hadrian , römischer Kaiser. , qui Graecis litteris impensius eruditus , ut a plerisque Graeculus sit appellatus , Atheniensium studia moresque auxit poetico sermone non tantum , sed et caeteris disciplinis : canendi , psallendi , medendique scientia , musicis , geometria , pictor , fictor etcPs .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2666", "psc_text": "tantum virum, qui monachorum leges apprime noverat, imo qui monasticam vitam et ipse professus creditur, eos ad aliena suae religioni studia impulisse. Exemplo esse potest Dionysius monachus, cognomento Exiguus, sed eruditione plane maximus, cujus elogium idem Cassiodorus contexuit. Et certe si in Romano S. Andreae monasterio non floruissent hoc saeculo litterarum studia, qua ratione Gregorius Magnus tot verbi divini praecones in Britanniam mittendos exinde extrahere potuisset? Nam et remanere debebant aliqui in commune monasterii, ipsiusque Ecclesiae catholicae, cui potissimum illis temporibus inserviebant monachi, commodum. Quam in Italia ebiberant Benedictini monachi doctrinam eamdem in Britanniam profecti eructarunt: quamvis in Hibernia jam viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo", "candidate_score": 0.660835, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_69_71", "bdc_text": "Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. . Omnes sibi prodesse querunt , quisque hoc cogit : \"Heus tu , proximus egomet sum mihi .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_496", "psc_text": "Additque: « Et haec phrasis est S. Benedicto familiaris, ut cap. 7 Regulae: dicens sibi cum propheta; et cap. 52, ut frater, qui forte sibi peculiariter vult orare, etc. » Vel etiam illud sibi sic potest intelligi, quia aliis abnegare semetipsum nunquam licet, sibi vero, quantum discretionis leges patiuntur, semper decet: totum se Deo, totum proximo se dare debet: at vero sibi semetipsum negare potest et debet, si perfecte vivere desiderat. Vel denique sibi, id est pro se, ad propriam utilitatem; quia quidquid praemii aut mercedis ex hac sequitur abnegatione, sibi, non aliis cedit. Subdit S. Benedictus: Ut sequatur Christum, id est ut eum imitetur. Hic venit in mentem quod ait S. Bernardus Serm. 62 de Divers.: « Quidam sunt qui non sequuntur Christum, sed fugiunt; alii non sequuntur, sed praeeunt; nonnulli sequuntur, sed non assequuntur, alii vero sequuntur, et assequuntur. Non sequuntur, sed fugiunt, qui nondum peccare desistunt .", "candidate_score": 0.660824, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_14_16", "bdc_text": "Nemo sibi enim nascitur Adagia , 4 , 6 , 81 ( LB II 1094f). , sed tamen fratribus ut prosimus ante omnia inquirendum , atque hodie nulla re magis fieri potuerit quam studio . Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ; vgl. HBSR II 52f. .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_46", "psc_text": "Benedictus, 13 qui non simpliciter dicit ut surgamus, sed ut exsurgamus, id est sine mora surgamus, ut exponit Hildemarus, sive, ut aiunt Bernardus Cassinensis et Petrus Boherius, surgamus cum effectu. Excitante nos Scriptura ac dicente: « Hora est jam nunc de somno surgere. » Jam nunc, id est eo ipso quo loquor tempore, sine ulla prorsus dilatione: quia, ut dicit apud Cassianum abbas Germanus Collat. 17, cap. 5 , « ad profectum spiritualium rerum, virtutemque tendentibus periculosa ac noxia est et parva dilatio; » et, ut ait S. Ambrosius In c. I Luc., « nescit tarda molimina Spiritus sancti gratia. » De somno surgere. ] Somno hic torpor negligentiae designatur, ut exponit S. Gregorius papa L. V Mor., cap. 22 . Et apertis oculis ad Deificum lumen. ] Lumen Deificum est ipse Salvator Christus, qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum, quique de seipso dicit: Ego sum lux mundi.", "candidate_score": 0.660771, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_3_5", "bdc_text": "perspecta compulit , ut te salutarem epistolio , ne ingratum sentires officiperdamve . Perspexi enim te singulari affici studio in pueros CappellanosZu Bullingers Bem ühungen um die Schule in Kappel , der er bis 1529 selbst vorgestanden hatte , s. Bächtold , Bullinger vor dem Rat 194-211. . Principio , boni aequique ut consulerein der Vorlage consuleres .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3143", "psc_text": "Regula per ordinem. ] Juxta priscorum monachorum instituta, quae venientibus ad conversionem, ut sciant ad quid ingrediuntur, legi Regulam mandant, ut videre est in Regula tertia SS. Patrum, cap. 1; in Regula S. Caesarii ad virgines in recapitulatione, cap. 8; in Regula S. Aureliani, cap. 1; S. Ferreoli, cap. 5; Tarnatensis monasterii, cap. 1, et Magistri. A quibus, si S. Caesarium excipias, in hoc rantum differt S. Benedictus, quod illi semel tantum introeunti sive admisso legendam decernunt Regulam; S. Benedictus vero ter in ipso probationis anno; cujus statutum renovavit Gregorius papa IX in Constitutione pro monachis Benedictinis, decernens, ut admittendis « novitiis dura praedicentur et aspera; et eisdem admissis legatur, et exponatur regula ter in anno, probationis terminis a B. Benedicto constitutis. » Hanc lectionem fieri per ordinem S. Pater instituit, quod Bernardus Cassinensis exponit, ut non sit « superficialis, sed diligens, et expositiva, et intelligibilis. Et hoc est, inquit,", "candidate_score": 0.659847, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_15_17", "bdc_text": "Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ; vgl. HBSR II 52f. . Solidioribus incumbere est certum et quaecumque cum hisce mundanis longe lateque Adagia , 1 , 10 , 70 ( LB II 386 ) . dissident .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_188", "psc_text": "experimenta in activa vita probare. » Jam vero quia non omnes qui in coenobiis conversantur etiam multo tempore, ideo meliores evadunt, aut anachoreticae vitae 46 judicantur idonei, nunc videndum est qui et quales ad eam e coenobiis transferendi sunt, id quod indicat S. Benedictus cum addit: Didicerunt contra diabolum multorum solatio jam docti pugnare ]. Quod perinde est ac si diceret, qui vitiis omnibus superatis, virtutibus cunctis quantum patitur humana fragilitas imbuti, jam diabolum non timent; tales enim contra diabolum didicerunt pugnare, et revera tales requirit cremus: « De ludo monasteriorum hujusmodi volumus ingredi milites, quos eremi dura rudimenta non terreant, inquit S. Hieronymus Epist. 4, qui specimen conversationis suae multo tempore dederint, qui omnium fuerint minimi, ut primi omnium fierent, quos nec esuries aliquando, nec saturitas superaverit, qui paupertate laetantur, quorum habitus, sermo, vultus, incessus, doctrina virtutum est: » et Cassianus Lib. V Instit., c. 36 : « Qui", "candidate_score": 0.659642, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_3_5", "bdc_text": "perspecta compulit , ut te salutarem epistolio , ne ingratum sentires officiperdamve . Perspexi enim te singulari affici studio in pueros CappellanosZu Bullingers Bem ühungen um die Schule in Kappel , der er bis 1529 selbst vorgestanden hatte , s. Bächtold , Bullinger vor dem Rat 194-211. . Principio , boni aequique ut consulerein der Vorlage consuleres .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3475", "psc_text": "Contrarium tamen supra docuerunt Boherius, et Haeftenus, l. IV, tr. 1, disq. 6, ubi ex hoc Regulae textu recte omnino intulit pueros olim in ordine nostro seorsim ab aliis monachis institutos fuisse, quia, infit, « dum ait ordines suos, aperte significat eos non commiscendos ordinibus seniorum, sed habere particularem inter se ordinem. Unde Bernardus Cassinensis ait: Hic fit mentio de pueris qui sua loca specialia, suosque specialis habent magistros, nec sedent nec stant cum aliis majoris aetatis. » Atque hanc fuisse communem ordinis consuetudinem probant ea quae diximus in lib. V de Antiquis monachorum Ritibus, cap. 5. Eamque S. Benedictus potuit accipere a S. Basilio in Regul. fus., c. 15, ubi pueros a senioribus ita separandos constituit, ut tamen communes sint omnibus preces. Foris autem vel ubi ubi. ] « Hoc est in omni loco: nam cum 833 dicit ubi, nullum locum praetermittit, » inquit Hildemarus. Custodiam habeant, et disciplinam,", "candidate_score": 0.659526, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_4_6", "bdc_text": "Perspexi enim te singulari affici studio in pueros CappellanosZu Bullingers Bem ühungen um die Schule in Kappel , der er bis 1529 selbst vorgestanden hatte , s. Bächtold , Bullinger vor dem Rat 194-211. . Principio , boni aequique ut consulerein der Vorlage consuleres . digneris , tuam aequanimitatem rogo .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2077", "psc_text": "in secunda libri sui editione, non de communione eucharistica S. Benedictum intelligit, sed de communione precum et charitatis; cujus a lectore signum aliquod S. Pater omnibus dari voluerit, priusquam incipiat legere. Egregium sane charitatis indicium frustulum panis privatim edere ante lectionem! Et hanc interpretationem ab eruditissimo et in traditione versatissimo viro accepisse se fatetur dissertator; cui non deferre haudquaquam potuerit. Ita praevaluerunt in gratiam viri doctissimi, doctioris fortasse semel praeconcepta praejudicia. Adeo ineptam contra germanum S. Benedicti sensum opinionem singulari tractatu refutavit noster Mabillonius, quem habet sub prelo. Ejus rationes quilibet videre poterit; nos sola traditione, de qua dissertator gloriatur, licet nullum inde protulerit argumentum aliqua auctoritate firmatum, contenti erimus. Itaque sancti Benedicti textum de communione eucharistica intelligendum esse constans est omnium qui a tempore sancti Benedicti scripserunt hanc in rem, auctorum sententia. In primis Magister, qui ante mille annos suam scripsit Regulam, ex Benedictina magna ex parte desumptam, sancti", "candidate_score": 0.659176, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_14_16", "bdc_text": "Nemo sibi enim nascitur Adagia , 4 , 6 , 81 ( LB II 1094f). , sed tamen fratribus ut prosimus ante omnia inquirendum , atque hodie nulla re magis fieri potuerit quam studio . Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ; vgl. HBSR II 52f. .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_47", "psc_text": "» De somno surgere. ] Somno hic torpor negligentiae designatur, ut exponit S. Gregorius papa L. V Mor., cap. 22 . Et apertis oculis ad Deificum lumen. ] Lumen Deificum est ipse Salvator Christus, qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum, quique de seipso dicit: Ego sum lux mundi. Lumen Deificum est ipsa sacra Scriptura, de qua Psaltes regius: Lucerna pedibus meis verbum tuum. Lumen Deificum est superiorum magistrorumque doctrina, nam qui docti fuerint, fulgebunt quasi splendor firmamenti, et qui ad justitiam erudiunt multos quasi stellae in perpetuas aeternitates Danielis XII . Denique lumen Deificum est interna Spiritus sancti inspiratio. Apertis ergo oculis ad Deificum lumen, scilicet ad Christum, cujus exempla vitaque viam salutis demonstrant; ad sacram Scripturam, cujus veritas nos docet; ad superiorum monita, quorum nos exhortationes illuminant; ad ipsam S. Spiritus inspirationem, cujus internae illustrationes mentis nostrae tenebras fugant: apertis, inquam, oculis, id est relicta veteri conversatione,", "candidate_score": 0.658271, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_59_61", "bdc_text": "quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs . - Aurelius Victor , aaO , 41 , 14 ( \"Commodissimus tamen rebus multis fuit : calumnias sedare legibus severissimis , nutrire artes . . . \" ). .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_782", "psc_text": "S. Hildegardis. Pertimescendumque est ne si diutius aut silentio, aut orationi occupetur animus, tandem deficiat, sicut arcus, qui, cum nimis aut diutius distenditur, vel debilitatur, vel frangitur. Nec refert quod Regula cap. 42 jubet omni tempore silentio studere monachos; nam multum differunt semper silere, et omni tempore silentio studere; semper silere est nunquam loqui, at vero potest aliquis etiam loquendo silentio studere, puta necessaria duntaxat proferendo, idque breviter, et submissa voce: quamvis laudemus, beatosque praedicemus eos qui possunt valentque ita perpetuo silere, ut nullo hominum consortio indigeant; atque ut hoc nobis aliquando donum Deus concedat, obnixe deprecamur. Tertium, ex abbatis pendere arbitrio assignare dies, horas, tempus seu spatium, locum, modumque colloquii. Communis tamen ordinis usus obtinuit, ut non nisi privatis diebus abbas colloquium permitteret, dominicis festisque diebus duodecim lectionum continuo silentio consecratis. Et certe inter quinque capitula quae receptis concilii Aquisgran. capitulis addiderunt Centuriatores Tom. II Capitul. Baluz., p. 1092", "candidate_score": 0.657717, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_14_16", "bdc_text": "Nemo sibi enim nascitur Adagia , 4 , 6 , 81 ( LB II 1094f). , sed tamen fratribus ut prosimus ante omnia inquirendum , atque hodie nulla re magis fieri potuerit quam studio . Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ; vgl. HBSR II 52f. .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_93", "psc_text": "timentes Dominum de bona observantia sua non se reddunt elatos, sed ipsa in se bona, non a se posse, sed a Domino fieri existimantes, operantem in se Dominum magnificant. ] Quia vero non dormit neque dormitat adversarius, et, ut optime notavit S. Bernardus Serm. 54 in Cant.: « Si non potest impedire actionem, tentat intentionem, suadens quatenus effectum gratiae arroges tibi; » ideo postquam a malo declinare, bonum facere, justitiam sectari, diabolicas suggestiones spernere, volentem ingredi Dei tabernaculum praecepit, caute omnino subjecit: Qui de bona observantia non se reddunt elatos, sed ipsa in se bona, etc. Quibus verbis tria docet: 1º de bona observantia elationem fugere; 2º Deum, non se boni operis auctorem agnoscere; 3º consequenter Deum in se operantem magnificare. Qui timentes Dominum de bona observantia sua non se reddunt elatos ], seipsos magni aliquid esse existimantes, cum tamen nihil sunt; sed potius infra omnes sese deprimentes, ut 24", "candidate_score": 0.657515, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_78_80", "bdc_text": "Nunc enim vulgus liberos suos divitum aut principum ministeriis dedicat , ubi duo simul maxima discant mala ( ut inquit ErasmusVgl . etwa seine Satire auf das höfische Leben in \"De conscribendis epistolis \" ( LB I 448-450 ) . ) , luxum et otium . Tum , qui optime suis perspectum volunt , suos ad Gallicam linguam perdiscendam ablegant .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_598", "psc_text": "] Quia os justi meditari debet justitiam. Porro « malum eloquium est, quod non est bonum; pravum, quod plus est nocivum quam malum, » inquit Hildemarus. Multum loqui non amare. ] Nam in multiloquio non effugies peccatum. Non tamen hic omnino prohibet multum loqui; nonnulli enim aut charitatis lege, aut ratione officii, ut abbates et cellerarii, ad hoc vel inviti coguntur; sed multum loqui non amare, pestiferam illam damnans loquendi aviditatem, quam abbas Agatho Apud S. Doroth. doctr. 4, n. 9 magno comparabat incendio, quod cum excandescit, omnes ab aspectu suo procul abire compellit. Verba vana aut risui apta non loqui. ] Ut enim pie ac devote, et quidem veraciter dixit Gerardus Belga monachus, « nunquam insulsiores joci etiam lepidissimi, quam in ore monachi, quando neque sic quidquam indignius aut abominabilius, quam in vestitu tam lugubri gestus mimici, et mores simii. » Hinc Regula Tarnatensis cap. 18: « Qui joculare", "candidate_score": 0.657417, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_3_5", "bdc_text": "perspecta compulit , ut te salutarem epistolio , ne ingratum sentires officiperdamve . Perspexi enim te singulari affici studio in pueros CappellanosZu Bullingers Bem ühungen um die Schule in Kappel , der er bis 1529 selbst vorgestanden hatte , s. Bächtold , Bullinger vor dem Rat 194-211. . Principio , boni aequique ut consulerein der Vorlage consuleres .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1817", "psc_text": "verbo vel significatione appareat. Quod si deprehensus fuerit, districtiori disciplinae subdatur. COMMENTARIUS. Sicut scriptum est: Dividebatur singulis prout cuique opus erat, etc.] Eamdem Regulam ducem sequuntur S. Basilius in Regulis brevior., interrog. 135, S. Augustinus in Regula cap. 1, Regula Tarnatensis, c. 14, et S. Leander in lib. de Institut. Virg., cap. 13. Ubi non dicimus ut personarum, quod absit, acceptio sit, sed infirmitatum consideratio. ] Huc respexit Gregorius IX in sua pro monachis Benedictinis Constitutione praescribens, ut « abbas det singulis et unicuique prout opus fuerit, ut non sit personarum acceptio, sed infirmitatis consideratio habeatur. » Isthaec vero consideratio, ut scribit Boherius, debet attendi in omni infirmitate naturae, juventutis, senectutis, vitae, morum. Et recte quidem. Nam, ut dicit Grimlaicus (In reg. Solit., c. 47), « habenda est inter nobiles et ignobiles, inter sanos et infirmos, inter senes et juvenes magna discretio: non enim possunt hi qui de deliciis veniunt,", "candidate_score": 0.657101, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_3_5", "bdc_text": "perspecta compulit , ut te salutarem epistolio , ne ingratum sentires officiperdamve . Perspexi enim te singulari affici studio in pueros CappellanosZu Bullingers Bem ühungen um die Schule in Kappel , der er bis 1529 selbst vorgestanden hatte , s. Bächtold , Bullinger vor dem Rat 194-211. . Principio , boni aequique ut consulerein der Vorlage consuleres .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679", "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset", "candidate_score": 0.656877, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_59_61", "bdc_text": "quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs . - Aurelius Victor , aaO , 41 , 14 ( \"Commodissimus tamen rebus multis fuit : calumnias sedare legibus severissimis , nutrire artes . . . \" ). .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2729", "psc_text": "Bernardus Cassinensis. Qua vero de arte loquatur sanctus Benedictus docet Hildemarus, nimirum « si sapit cantare, doceat alium cantum, vel etiam si scit grammaticam, tradat aliis, aut alias artes quae sunt utiles in monasterio, si sapit, doceat alios. » Ut nec otiosi sint, nec violentia laboris opprimantur, ut effugentur. » « Hoc est ne fugae, discessus, aut rebellionis causa ipsis detur, » inquit Bernardus Cassinensis. Simile statutum habetur in Regula S. Ferreoli: « Ut quis non valet insistere operi, det promptius operam lectioni; quicunque agrum non excolit, Deum dupliciter colat, et inter reliqua etiam hanc quaerat artem, ut paginam pingat digito, qui terram non praescribit aratro. Nullus ergo si quominus opera faciat, putet causam justae excusationis afferre, quia qui, ut supra diximus, agriculturam exercere non valet, legere, scribere, quod est praecipuum opus, piscium etiam providere capturam, rete texere, calceamenta fratribus praeparare, vel reliqua, quae similia sunt, facere atque implere potest.", "candidate_score": 0.656749, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_14_16", "bdc_text": "Nemo sibi enim nascitur Adagia , 4 , 6 , 81 ( LB II 1094f). , sed tamen fratribus ut prosimus ante omnia inquirendum , atque hodie nulla re magis fieri potuerit quam studio . Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ; vgl. HBSR II 52f. .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1378", "psc_text": "] Quod ait maxime non sic capiendum est, quasi Deus magis uno esset in loco, quam alio; sed ad nos referri debet, non ad Deum ipsum, ut post Hildemarum docet Bernardus Cassin. Et certe, « licet semper videamur, sed tunc etiam praesentamus et ostendimus nos quasi facie ad faciem cum Deo loquentes, » inquit alter Bernardus abbas Clarevallensis. Cum ad opus divinum assistimus. ] Ad opus divinum, ait, « quo quidem nomine, ut loquitur iterum S. Bernardus (Serm. 47, in Cant.), laudum solemnia, quae Deo in oratorio quotidie persolvuntur, P. Benedictus ideo voluit appellare, ut ex hoc clarius aperiret quam nos operi illi velit esse intentos. » Ideo semper memores simus quod ait Propheta: Servite Domino in timore; et iterum: Psallite sapienter. ] Quid sit psallere sapienter varie a variis exponitur. Primo enim S. Basilius (In Regul., apud Rufin., cap. 57): « Si quis, inquit, ita animam suam intendat ad", "candidate_score": 0.656627, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_4_6", "bdc_text": "Perspexi enim te singulari affici studio in pueros CappellanosZu Bullingers Bem ühungen um die Schule in Kappel , der er bis 1529 selbst vorgestanden hatte , s. Bächtold , Bullinger vor dem Rat 194-211. . Principio , boni aequique ut consulerein der Vorlage consuleres . digneris , tuam aequanimitatem rogo .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3475", "psc_text": "Contrarium tamen supra docuerunt Boherius, et Haeftenus, l. IV, tr. 1, disq. 6, ubi ex hoc Regulae textu recte omnino intulit pueros olim in ordine nostro seorsim ab aliis monachis institutos fuisse, quia, infit, « dum ait ordines suos, aperte significat eos non commiscendos ordinibus seniorum, sed habere particularem inter se ordinem. Unde Bernardus Cassinensis ait: Hic fit mentio de pueris qui sua loca specialia, suosque specialis habent magistros, nec sedent nec stant cum aliis majoris aetatis. » Atque hanc fuisse communem ordinis consuetudinem probant ea quae diximus in lib. V de Antiquis monachorum Ritibus, cap. 5. Eamque S. Benedictus potuit accipere a S. Basilio in Regul. fus., c. 15, ubi pueros a senioribus ita separandos constituit, ut tamen communes sint omnibus preces. Foris autem vel ubi ubi. ] « Hoc est in omni loco: nam cum 833 dicit ubi, nullum locum praetermittit, » inquit Hildemarus. Custodiam habeant, et disciplinam,", "candidate_score": 0.65651, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_81_83", "bdc_text": "Proh deum , quanta hominum stoliditas , imo coecitas ! Cur non aeque ad Latinam applicamus , cum tot fuerint viri probatissimi . Proinde mearum arbitratus sum partium , ut me dedicem liberalibus artibus . Aristippus potius fieri censebat mendicum quam indoctum Diogenes Laertios , aaO , 2 , 70 ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2711", "psc_text": "valet: tantum ibi cavenda est libido rixandi, et puerilis quaedam ostentatio decipiendi adversarium. » Et laudata pluribus dialectica, commendat (Cap. 36 et seq.) etiam rhetoricam et arithmeticam, seu numerorum scientiam. Ac tandem sub finem secundi libri dicit (Cap. 40): « Philosophi autem qui vocantur, si qua forte vera et fidei nostrae accommodata dixerunt, maxime Platonici, non solum formidanda non sunt, sed ab eis tanquam injustis possessoribus in usum nostrum vindicanda. » Dictis hactenus ex S. Augustino concinunt ea quae supra retulimus ex Cassiodoro, iisque addere potuissemus S. Epiphanii suffragium, asserentis ei qui plurimas sacrae Scripturae partes intelligere voluerit, necessariam esse cognitionem libelli quem ipse de ponderibus et mensuris composuit. Sed haec sufficere credimus in gratiam studiorum. Jam vero liberum unicuique relinquimus quam ex duabus voluerit amplecti sententiam, ita tamen ut qui studiis operam dare sibi proposuerint, alios velut ignaros et idiotas non contemnant; quia « melior est humilis rusticus quam", "candidate_score": 0.656504, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_68_70", "bdc_text": "Sed his aliisque compluribus animus fulcitus non deiicitur a proposito . Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. . Omnes sibi prodesse querunt , quisque hoc cogit :", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_482", "psc_text": "Nam praeterquam quod illis nihil utilitatis afferemus, nostram etiam vitam tumultuatione et disturbatione complebimus, et peccatorum occasiones inveniemus. » Quod clarius et fusius alibi S. doctor explicat hoc modo: « Qui vero saecularium amicitiam diligenter complectitur, perpetuoque cum illis conversari desiderat, affectus etiam illorum per continuum convictum animae suae familiares faciet, iterumque mundano sensu animum replens, a bona auspicatione excidet, et spiritali sensu relicto, prioris vitae vomitum animo remandet, atque ab inimico per carnalem cognationem spiritalem conversationem interturbante vulnerabitur . . . Diabolus enim conspicatus nos omnem exuisse hujus saeculi curam, et ad coelum constanter properare, in eo sedulus est, ut indita nobis de cognatis nostris cogitatione hoc efficiat, ut curam illorum suscipiamus, mentemque circa saecularia sollicitam habeamus, ut pote quae sit illorum substantia, et an sit sufficiens vel minus, quidve lucri illis ex contractibus accedat, et quousque opulentiam suam auxerint, aut quid damni per vitae hujus calamitates acceperint, et", "candidate_score": 0.656136, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_59_61", "bdc_text": "quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs . - Aurelius Victor , aaO , 41 , 14 ( \"Commodissimus tamen rebus multis fuit : calumnias sedare legibus severissimis , nutrire artes . . . \" ). .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_605", "psc_text": "exsequendo: quid enim prodest multa legere, multaque discere, nisi multa faciamus? Scienti bonum, et non facienti, peccatum est illi. Hic autem non quaslibet S. Benedictus monachis lectiones permittit, sed sanctas, hoc est sacram Scripturam, passiones SS. martyrum, vitas et collationes Patrum, scripta SS. doctorum, quae ad morum aedificationem conducunt, quorum omnium lectio monachis summae est utilitatis, maxime juvenibus, quibus eam commendat Guillelmus abbas S. Theoderici ad fratres de Monte Dei scribens in haec verba De Vit. solit. cap. 14: « Tutius proponuntur legenda et meditanda Redemptoris nostri exteriora, et ostenditur in eis exemplum humilitatis, provocatio charitatis, et affectus pietatis; et de Scripturis sanctis, et SS. tractatibus Patrum moralia quaeque et planiora. Proponenda sunt ei gesta et passiones sanctorum, ubi nec laborandum sit in planitie historiali, et semper aliquid occurrat, quod novitii animum excitet ad amorem Dei et contemptum sui. Porro aliae historiae delectant quidem dum leguntur, sed non aedificant, quin", "candidate_score": 0.655838, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_14_16", "bdc_text": "Nemo sibi enim nascitur Adagia , 4 , 6 , 81 ( LB II 1094f). , sed tamen fratribus ut prosimus ante omnia inquirendum , atque hodie nulla re magis fieri potuerit quam studio . Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ; vgl. HBSR II 52f. .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1082", "psc_text": "monasterio S. Corbiniani ex ejus Vita auctore Aribone n. 3, denique in Suessionensi B. M. Parthenone aliis in ecclesia vigiliis et orationibus insistentibus, aliae post nocturnum officium dormire permittebantur ex Vita S. Drausii episc., n. 17, apud Bolland., 5 Martii. Sed haec merae indulgentiae, et praeter Regulam S. Benedicti, quae nullum post vigilias somnum concedit. De tempore quod laudes inter et primam intercipitur, aliqua posset esse difficultas: nam S. Pater nullum tunc definivit exercitium. Item de dominicis diebus, in quibus maturius ad vigilias monachos surgere jussit, laudesque vigiliis immediate subjungit; num privatis diebus saltem brevi illo spatio, quod est inter laudes et primam, ac diebus dominicis post nocturnum officium ex mente S. Benedicti lectum revisere possimus. Sed cum eae rationes et causae, propter quas somno post vigilias interdixere Patres nostri, adversus eum qui post laudes capi posset, militare constet; aequaliter utroque tempore prohibitum esse asserendum est. Et sane cum matutinae", "candidate_score": 0.655592, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_60_62", "bdc_text": "- Aurelius Victor , aaO , 41 , 14 ( \"Commodissimus tamen rebus multis fuit : calumnias sedare legibus severissimis , nutrire artes . . . \" ). . Quid Mythridatem referam ?", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2608", "psc_text": "laborat in agro colendo, alius in horto, alius in pistrino, alius in aeris officina, alius in fabricando, alius in arte fullonia, alius in parandis coriis, alius in consuendis calceis, alius in pulchre scribendo, alius contexebat magnas sportas, alius canistros et sportulas. Memoriter autem omnes expromunt Scripturas. » De Basilianis audiendus est ipse S. Basilius (Regul. fus. cap. 38): « Singulatim, ait, quaedam artificia praescribere non est facile, propterea quod apud alios alia juxta negotiationum cujusque loci commoditatem requiruntur. Potest illorum electio quaedam generali sermone determinari, ut pote quod nobis conveniant quaecunque vitae nostrae statum pacatum ac tranquillum retinent, nec multo negotio ad comparandam congruam materiam opus habent, neque multum efflagitant molestiae ad distrahendum ea quae parantur, et quae nobis nullum virorum aut mulierum indecorum convictum conciliant. Est autem nobis peculiariter hoc spectandum, ut frugalitatem ac vilitatem servemus, caventes nes stultis ac noxiis mundi desideriis serviamus operando quae ab illis affectantur;", "candidate_score": 0.655224, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_59_61", "bdc_text": "quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs . - Aurelius Victor , aaO , 41 , 14 ( \"Commodissimus tamen rebus multis fuit : calumnias sedare legibus severissimis , nutrire artes . . . \" ). .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2608", "psc_text": "laborat in agro colendo, alius in horto, alius in pistrino, alius in aeris officina, alius in fabricando, alius in arte fullonia, alius in parandis coriis, alius in consuendis calceis, alius in pulchre scribendo, alius contexebat magnas sportas, alius canistros et sportulas. Memoriter autem omnes expromunt Scripturas. » De Basilianis audiendus est ipse S. Basilius (Regul. fus. cap. 38): « Singulatim, ait, quaedam artificia praescribere non est facile, propterea quod apud alios alia juxta negotiationum cujusque loci commoditatem requiruntur. Potest illorum electio quaedam generali sermone determinari, ut pote quod nobis conveniant quaecunque vitae nostrae statum pacatum ac tranquillum retinent, nec multo negotio ad comparandam congruam materiam opus habent, neque multum efflagitant molestiae ad distrahendum ea quae parantur, et quae nobis nullum virorum aut mulierum indecorum convictum conciliant. Est autem nobis peculiariter hoc spectandum, ut frugalitatem ac vilitatem servemus, caventes nes stultis ac noxiis mundi desideriis serviamus operando quae ab illis affectantur;", "candidate_score": 0.654947, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_5_7", "bdc_text": "Principio , boni aequique ut consulerein der Vorlage consuleres . digneris , tuam aequanimitatem rogo . Nam scilicet studendi causa decreto senatus adoptatus sum in scholam Cappellanam Wick gehörte zu den ersten vier Schülern , die am 1 .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_810", "psc_text": "instructio discipuli, et doctrina aedificatio ejus. » Tacere et audire discipulo convenit. ] Hinc Scriptura: Audi, inquit, tacens, et pro reverentia accedet tibi bona gratia (Eccli. XXXII) . Plane primus philosophiae nuncupator et creditor Pythagoras accedentes discipulos nihil ante docuit quam tacere; primaque apud eum meditatio futuro sapienti erat linguam omnem coercere: unde et quinquennii silentium discipulis imponebat; quod illi, ut profanam discerent philosophiam, muti cum gaudio persolvebant. Multo nos potiori jure, ut pote coelestis philosophiae discipulos, tacere condecet; nisi forte monachi mores et professionem exuere animus sit: « Vita enim monachi, inquit Joannes Monachus (Lib. II Vitae S. Odonis, n. 11, saec. V), usque adeo est aliquid donec sub silentio esse studuerit: eo vero remoto, quidquid bene et honeste se agere putaverit, secundum institutionem Patrum nihil erit. » Et ideo si qua requirenda sunt. ] Corporalis spiritalisve necessitatis. A priore.] Id est superiore, infit Nicolaus de Fractura, sive abbate,", "candidate_score": 0.654884, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_14_16", "bdc_text": "Nemo sibi enim nascitur Adagia , 4 , 6 , 81 ( LB II 1094f). , sed tamen fratribus ut prosimus ante omnia inquirendum , atque hodie nulla re magis fieri potuerit quam studio . Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ; vgl. HBSR II 52f. .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_95", "psc_text": "nam monachi jamdudum exui conversationem, non habitum. » Et S. Gregorius papa de se item ad Anastasium episcopum Antiochenum sic scribens Lib. I, epist. 7: « Quod vero me os Domini, quod lucernam dicitis, quod multis prodesse perhibetis, hoc quoque mihi ad iniquitatum mearum cumulum accedit, ut cum vindicari in me iniquitas debuit, laudes pro vindicta recipiam. » Sed ipsa in se bona non a se posse, sed a Domino fieri existimantes. ] Ut enim egregie dicit S. Bernardus Serm. 54 in Cant.: « Quid odiosius illa voce: Manus nostra excelsa, et non Dominus fecit haec omnia! » Longe aliter sentiebat, qui tamen plurimum libero hominis arbitrio tribuit, Joannes Cassianus, cum dicebat Lib. XII, c. 16: « Non solum namque ipsam perfectionem oportet credere nostra industria nos vel labore possidere non posse; sed ne haec quidem ipsa, quae illius exercemus obtentu, id est labores, conatusque nostros, ac studia, sine divinae", "candidate_score": 0.654797, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_60_62", "bdc_text": "- Aurelius Victor , aaO , 41 , 14 ( \"Commodissimus tamen rebus multis fuit : calumnias sedare legibus severissimis , nutrire artes . . . \" ). . Quid Mythridatem referam ?", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_610", "psc_text": "« legerat juvenis libros antiquorum philosophorum, Virgiliique mendacia, quae nolebat jam nec audire, nec discipulos suos legere, Sufficiunt, inquiens, divini poetae vobis, nec egetis luxuriosa sermonis Virgilii vos pollui facundia; » quae totidem verbis de S. Maiolo scribit Syrus in ejus Vita lib. I, c. 14. Vide Vitam S. Odonis, saec. V Bened., et S. Hugonis abbatis Cluniac., auctore Hildeberto Coenoman., n. 18, apud Bollandum 29 April.; et Regul. S. Isid. cap. 9. Orationi frequenter incumbere. ] Exemplo S. Martini, de quo Severus Sulpitius scribit In ejus Vitae lib. I , quod « nunquam hora ulla vel momentum praeteriit, quo non aut orationibus incumberet, aut insisteret lectioni; quanquam etiam inter legendum, aut si quid aliud forte agebat, nunquam animum ab oratione laxabat; nimirum, ut fabriferrariis mos est, qui inter operandum pro quodam laboris levamine incudem suam feriunt, ita Martinus etiam, dum aliud agere videretur, semper 144 orabat. » Et certe,", "candidate_score": 0.654272, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_57_59", "bdc_text": "- Aurelius Victor , aaO , 16 , 7. . Con-stantinus Konstantin I. der Große , römischer Kaiser . quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2667", "psc_text": "viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo VI in claustro litteras edoctus, sacerdos ordinatur (Bolland, 11 Martii); tum ex Vita S. Columbani num. 9, qui Silenis abbatis disciplinae se subjiciens (Saec. II Ben.), « omnium divinarum Scripturarum studiis eum imbuit; » tum ex Vita S. Galli abbatis cap. 1, qui in Bencorensi monasterio (Saec. II Ben.), « superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec.", "candidate_score": 0.654109, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_14_16", "bdc_text": "Nemo sibi enim nascitur Adagia , 4 , 6 , 81 ( LB II 1094f). , sed tamen fratribus ut prosimus ante omnia inquirendum , atque hodie nulla re magis fieri potuerit quam studio . Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ; vgl. HBSR II 52f. .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2551", "psc_text": "Cantare autem aut legere non praesumat, nisi qui potest ipsum officium implere, ut aedificentur audientes quod cum humilitate, et gravitate, et tremore fiat, et cui jusserit abbas. ] Quem in locum Bernardus Cassinensis: « Humilitas praesumptionem, gravitas levitatem, tremor irreverentiae commissionem a cantante vel legente excludit; ut humilitas habeatur in mente, gravitas in gestu exteriore, et tremor in devotione, et abbatis jussio in obeditione Deo et hominibus innotescat. » Cui fere concinit Nicolaus de Fractura. CAPUT XLVIII. De opere manuum quotidiano . 610 Otiositas inimica est animae. Et ideo certis temporibus occupari debent fratres in labore manuum; certis iterum horis in lectione divina. Ideoque hac dispositione credimus utraque tempora ordinari, id est, ut a Pascha usque ad calendas Octobris mane exeuntes, a prima usque ad horam pene quartam laborent quod necessarium fuerit. Ab hora autem quarta usque ad horam quasi sextam lectioni vacent. Post sextam autem surgentes a mensa, pausent", "candidate_score": 0.65388, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_78_80", "bdc_text": "Nunc enim vulgus liberos suos divitum aut principum ministeriis dedicat , ubi duo simul maxima discant mala ( ut inquit ErasmusVgl . etwa seine Satire auf das höfische Leben in \"De conscribendis epistolis \" ( LB I 448-450 ) . ) , luxum et otium . Tum , qui optime suis perspectum volunt , suos ad Gallicam linguam perdiscendam ablegant .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_791", "psc_text": "His in colloquiis, ut id obiter observem, aliquando sermo agebatur de litteris: Si de litteris sermo exoritur, inquit S. Bernardus, vetera proferuntur et nova; volant sententiae, verba resonant ampullosa; aliquando de religione: Quod si de religione agitur, statim visiones et somnia proferuntur, deinde laudat jejunia, etc.; aliquando de rebus jocosis: Si ad ludicra sermo convertitur, in his quanto assuetior, tanto loquacior invenitur. Ex hinc colliges hujusmodi colloquia non fuisse communia, hoc est omnibus simul in unum coeuntibus, sed inter se ad proprium libitum divisis, aut ad nutum abbatis; alioquin S. Bernardus, qui fuisset praesens, si communia exstitissent, ludicra nequaquam passus fuisset. Quam frequenter autem illa hora occurreret nos latet: sanctimoniales Strictioris Observantiae ordinis Cisterciensis in Hispania In Constit. c. 2 et 11, apud Henriq. in Liliis Cist., p. 26 semel in hebdomada extra Adventum aut Quadragesimam junctae recreationem habent ante vel post vesperas ad nutum abbatissae; dummodo dies ille non", "candidate_score": 0.653584, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_15_17", "bdc_text": "Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ; vgl. HBSR II 52f. . Solidioribus incumbere est certum et quaecumque cum hisce mundanis longe lateque Adagia , 1 , 10 , 70 ( LB II 386 ) . dissident .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_610", "psc_text": "« legerat juvenis libros antiquorum philosophorum, Virgiliique mendacia, quae nolebat jam nec audire, nec discipulos suos legere, Sufficiunt, inquiens, divini poetae vobis, nec egetis luxuriosa sermonis Virgilii vos pollui facundia; » quae totidem verbis de S. Maiolo scribit Syrus in ejus Vita lib. I, c. 14. Vide Vitam S. Odonis, saec. V Bened., et S. Hugonis abbatis Cluniac., auctore Hildeberto Coenoman., n. 18, apud Bollandum 29 April.; et Regul. S. Isid. cap. 9. Orationi frequenter incumbere. ] Exemplo S. Martini, de quo Severus Sulpitius scribit In ejus Vitae lib. I , quod « nunquam hora ulla vel momentum praeteriit, quo non aut orationibus incumberet, aut insisteret lectioni; quanquam etiam inter legendum, aut si quid aliud forte agebat, nunquam animum ab oratione laxabat; nimirum, ut fabriferrariis mos est, qui inter operandum pro quodam laboris levamine incudem suam feriunt, ita Martinus etiam, dum aliud agere videretur, semper 144 orabat. » Et certe,", "candidate_score": 0.653294, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_57_59", "bdc_text": "- Aurelius Victor , aaO , 16 , 7. . Con-stantinus Konstantin I. der Große , römischer Kaiser . quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1101", "psc_text": "implere; maxime si consideremus, quantae prolixitatis apud majores nostros lectiones cantarentur: nam, v. g., S. Caesarius in Regula ad monachos, cap. 20 ad singulas lectiones tria folia legi praecipit. Similiter S. Aurelianus in ordine psallendi « unus frater legat paginas aut tres, aut quatuor, inquit, quomodo mensura fuerit libri; si minute scriptus aut majore forma, ternas paginas; si minor, quatuor: » quapropter ne somnus in tanta lectionum prolixitate subreperet, aliquid operis de sparta aut de canape, aut aliquis hujusmodi labor 259 manuum exerceri, diebus vero dominicis festisve stare praecipit, in Regula, cap. 29, quod item praescribunt Regula S. Caesarii ad virgines, cap. 13, et Tarnatensis cap. 6: ex quo apparet non adeo breves fuisse eorum lectiones; alioquin frustra eo tempore arreptum esset opus continuo dimittendum. Et ut de nostris etiam aliquid dicamus, apud Cluniacenses adeo magnae erant hiemali tempore vigiliarum lectiones, ut in una Septuagesimae hebdomada integrum Geneseos librum in", "candidate_score": 0.653197, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_15_17", "bdc_text": "Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ; vgl. HBSR II 52f. . Solidioribus incumbere est certum et quaecumque cum hisce mundanis longe lateque Adagia , 1 , 10 , 70 ( LB II 386 ) . dissident .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1459", "psc_text": "Fausto, n. 8; S. Placidi auctore Gordiano, n. 5; S. Marculfi, n. 13; S. Paterni, S. Samsonis, S. Radegundis auctore Fortunato, n. 22; S. Severi, n. 13; et S. Fidoli, n. 10, saec. 1 Bened.; S. Bavonis, n. 11; S. Vandregesili, n. 8; S. Tillonis, n. 8, saec. II, et aliorum prope infinitorum. Atque ita suadet Syntagma doctrinae S. Athanasii ad monachos et clericos: « Te monachum, te sacerdotem adhortor humi ut dormias, si vales. » Vide infra, c. 55. Si potest fieri omnes in uno loco dormiant. ] Juxta veterum monachorum morem, quem in omnibus pene eorum regulis advertere licet. Ita Regula S. Posthumio ab angelo tradita, quae refertur in ejus Vita, c. 8 (Lib. I de Vit. Pat.): « Procul ab invicem contextas vites sternite, cum ad dormiendum seceditis: interstitium unius habeatur cubitus, nedum ad invicem proximant corpora, nutriantur libidinis incentiva. » S. Caesarius Arelatensis episcopus (Regul. ad", "candidate_score": 0.652988, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_57_59", "bdc_text": "- Aurelius Victor , aaO , 16 , 7. . Con-stantinus Konstantin I. der Große , römischer Kaiser . quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2729", "psc_text": "Bernardus Cassinensis. Qua vero de arte loquatur sanctus Benedictus docet Hildemarus, nimirum « si sapit cantare, doceat alium cantum, vel etiam si scit grammaticam, tradat aliis, aut alias artes quae sunt utiles in monasterio, si sapit, doceat alios. » Ut nec otiosi sint, nec violentia laboris opprimantur, ut effugentur. » « Hoc est ne fugae, discessus, aut rebellionis causa ipsis detur, » inquit Bernardus Cassinensis. Simile statutum habetur in Regula S. Ferreoli: « Ut quis non valet insistere operi, det promptius operam lectioni; quicunque agrum non excolit, Deum dupliciter colat, et inter reliqua etiam hanc quaerat artem, ut paginam pingat digito, qui terram non praescribit aratro. Nullus ergo si quominus opera faciat, putet causam justae excusationis afferre, quia qui, ut supra diximus, agriculturam exercere non valet, legere, scribere, quod est praecipuum opus, piscium etiam providere capturam, rete texere, calceamenta fratribus praeparare, vel reliqua, quae similia sunt, facere atque implere potest.", "candidate_score": 0.652647, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_15_17", "bdc_text": "Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ; vgl. HBSR II 52f. . Solidioribus incumbere est certum et quaecumque cum hisce mundanis longe lateque Adagia , 1 , 10 , 70 ( LB II 386 ) . dissident .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_611", "psc_text": "non aut orationibus incumberet, aut insisteret lectioni; quanquam etiam inter legendum, aut si quid aliud forte agebat, nunquam animum ab oratione laxabat; nimirum, ut fabriferrariis mos est, qui inter operandum pro quodam laboris levamine incudem suam feriunt, ita Martinus etiam, dum aliud agere videretur, semper 144 orabat. » Et certe, ut optime dicebat Evagrius Tom. III Mon. Eccl. Graec. p. 95 , « semper quidem operari, vigilare, jejunare non fuit nobis praeceptum; at sine intermissione orare lex sanxit. » Quia vero oratio proprium est monachorum negotium, haud erit fortassis eis injucundum breviter hic demonstrare, quid sit, quae ejus vis et efficacia, quae necessitas, quae ad eam dispositiones, quove sit facienda modo. Quid sit oratio docet S. Augustinus seu quivis alius Serm. 73 in append. Serm. his verbis: « Oratio est ascensio animae de terrestribus ad coelestia, inquisitio supernorum, invisibilium desiderium. » Et S. Joannes Climacus Grad. 28: « Oratio, si", "candidate_score": 0.652575, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_70_72", "bdc_text": "Omnes sibi prodesse querunt , quisque hoc cogit : \"Heus tu , proximus egomet sum mihi . \"Terenz , Andria , 635f ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_496", "psc_text": "Additque: « Et haec phrasis est S. Benedicto familiaris, ut cap. 7 Regulae: dicens sibi cum propheta; et cap. 52, ut frater, qui forte sibi peculiariter vult orare, etc. » Vel etiam illud sibi sic potest intelligi, quia aliis abnegare semetipsum nunquam licet, sibi vero, quantum discretionis leges patiuntur, semper decet: totum se Deo, totum proximo se dare debet: at vero sibi semetipsum negare potest et debet, si perfecte vivere desiderat. Vel denique sibi, id est pro se, ad propriam utilitatem; quia quidquid praemii aut mercedis ex hac sequitur abnegatione, sibi, non aliis cedit. Subdit S. Benedictus: Ut sequatur Christum, id est ut eum imitetur. Hic venit in mentem quod ait S. Bernardus Serm. 62 de Divers.: « Quidam sunt qui non sequuntur Christum, sed fugiunt; alii non sequuntur, sed praeeunt; nonnulli sequuntur, sed non assequuntur, alii vero sequuntur, et assequuntur. Non sequuntur, sed fugiunt, qui nondum peccare desistunt .", "candidate_score": 0.652115, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_66_68", "bdc_text": "Hic quidem esset infinitus numerus et catalogus illustrium virorum ; sed quid haec adfero scientissimo ? Sed his aliisque compluribus animus fulcitus non deiicitur a proposito .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2895", "psc_text": "53. Hujus instituti causa praecipua fuit, ne divinis contemplationibus mens devota a Deo avocetur; vix enim lingua effari aut intellectus capere potest quantis animum perturbationibus nimia et inordinata litterarum scriptio exagitet. « Quantus tumultus est in mente dictantium, verba sunt S. Bernardi (Epist. 89), ubi multitudo obstrepit dictionum, ubi orationum varietas et diversitas sensuum concurrit, ubi saepe respuitur quod occurrit, et requiritur quod excidit, ubi quid pulchrius secundum litteram, quid consequentius juxta sententiam, quid planius propter intelligentiam, quid utilius ad conscientiam, quid denique 692 cui, vel post, vel ante, ponatur, intentissime attenditur, multaque alia, quae a doctis in hujusmodi curiosius observantur! » Quantis animum pulsat motibus praeteritorum recordatio, charorum, propinquorum, et relictae patriae suavis memoria! Haec cum serio perpenderet quidam monachus (Casian. lib. V, cap. 32), et « ei post annos quindecim patris et matris, amicorumque multorum de provincia Ponti complures epistolae delatae fuissent, accipiens grandem fasciculum litterarum, diuque apud", "candidate_score": 0.651918, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_15_17", "bdc_text": "Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ; vgl. HBSR II 52f. . Solidioribus incumbere est certum et quaecumque cum hisce mundanis longe lateque Adagia , 1 , 10 , 70 ( LB II 386 ) . dissident .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_47", "psc_text": "» De somno surgere. ] Somno hic torpor negligentiae designatur, ut exponit S. Gregorius papa L. V Mor., cap. 22 . Et apertis oculis ad Deificum lumen. ] Lumen Deificum est ipse Salvator Christus, qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum, quique de seipso dicit: Ego sum lux mundi. Lumen Deificum est ipsa sacra Scriptura, de qua Psaltes regius: Lucerna pedibus meis verbum tuum. Lumen Deificum est superiorum magistrorumque doctrina, nam qui docti fuerint, fulgebunt quasi splendor firmamenti, et qui ad justitiam erudiunt multos quasi stellae in perpetuas aeternitates Danielis XII . Denique lumen Deificum est interna Spiritus sancti inspiratio. Apertis ergo oculis ad Deificum lumen, scilicet ad Christum, cujus exempla vitaque viam salutis demonstrant; ad sacram Scripturam, cujus veritas nos docet; ad superiorum monita, quorum nos exhortationes illuminant; ad ipsam S. Spiritus inspirationem, cujus internae illustrationes mentis nostrae tenebras fugant: apertis, inquam, oculis, id est relicta veteri conversatione,", "candidate_score": 0.651371, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_67_69", "bdc_text": "sed quid haec adfero scientissimo ? Sed his aliisque compluribus animus fulcitus non deiicitur a proposito . Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_204", "psc_text": "igne observantiae regularis probantur, ut inde puriores evadant. Sed in plumbi natura molliti. ] Sarabaitas plumbo similes facit, quod applicatum igni non modo mollescit, sed et totum effluit; quia simul ac vel parvae difficultatis ignem sentiunt, omnino resolvuntur, et in vanas effluunt voluptates, unde et pro lege eis est desideriorum voluptas. Adhuc operibus servantes saeculo fidem. ] Quem in locum Smaragdus: « Quid est enim adhuc operibus servare saeculo fidem, nisi ea facere monachum suae egit in saeculo adhuc in saeculari habitu positus? Saeculo fidem servat, quia ejus voluntatem facere non cessat; fidem saeculo servat, qu a se nec desiderio, nec opere ab illo separat; sed tantum per tonsuram et religionis habitum Dei sese mentitur filium; in habitu enim et religione exterius a nescientibus Domino videtur esse mentitus. » Quae egregie competunt sarabaitis, qui non aliter ac in saeculo vivunt. Mentiri Deo per tonsuram noscuntur. ] Quia, ut dicit apud", "candidate_score": 0.651363, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_15_17", "bdc_text": "Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ; vgl. HBSR II 52f. . Solidioribus incumbere est certum et quaecumque cum hisce mundanis longe lateque Adagia , 1 , 10 , 70 ( LB II 386 ) . dissident .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1078", "psc_text": "in claustro sese recipiebant, ex cap. 84; unde S. Bernardus singularem monachum describens (De Grad. humil.), aliis in claustro quiescentibus, inquit, solus remanet in oratorio: ubi quod dicit quiescentibus non de corporea, sed de spiritali quiete intelligendum est, ut patet ex Aelredo abbate hom. de duobus discipulis euntibus in Emmaus, et ex Gilberto de Hoillandia Serm. 23, in Cant. Denique apud primos B. Stephani abbatis Obazinensis discipulos (Tom. IV Misc. Baluz.), « illud quod post vigilias intervallum restabat, non quieti aut somno deputabatur sed peculiaribus orationibus aut operibus manuum inserviebat, » ut legitur in ejus Vita, n. 7. Istud autem institutum antiquis monachis, ut vidimus hactenus, inviolabile 254 duplici ex causa commendat Joannes Cassianus: 1º ne purificationem nostram nocturnis orationibus acquisitam invidus hostis illusione somni contaminet; 2º ne somnus ille inertiam in monacho parturiat, ac per totum diem vigorem ejus obtundat, cordis pinguedinem exhauriat, et debilem reddat eum adversus insidias", "candidate_score": 0.650959, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_59_61", "bdc_text": "quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs . - Aurelius Victor , aaO , 41 , 14 ( \"Commodissimus tamen rebus multis fuit : calumnias sedare legibus severissimis , nutrire artes . . . \" ). .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2417", "psc_text": "ne tantum quidem morae interponat quantum coepti apicis consummet effigiem; sed imperfectas litterae lineas derelinquens, non tam operis compendia lucrare sectetur, quam obedientiae virtutem exsequi toto studio atque aemulatione festinet; quam non solum operi manuum seu lectioni, vel silentio, et quieti cellae; verum etiam cunctis virtutibus ita praeferunt, ut huic judicent omnia postponenda, et universa dispendia subire contenti sunt, dummodo hoc bonum in nullo violasse videantur. » Ejusmodi obedientiae ad opus Dei praesertim spectantes leges videre est in Regula S. Caesarii ad virgines (Cap. 10): « Quae signo tacto tardius ad opus Dei, vel ad opera venerit, increpationi, ut dignum est, subjacebit: quod si secundo et tertio admonita emendare noluerit, a communione vel a convivio separetur. » In Regula S. Aureliani (Cap. 30): « Signo tacto, omne opus praetermittatur, et sicut apes prudentissimae ad alvearium, ita veloci festinatione properare contendite. » In Regula S. Isidori (Cap. 7): « Dato legitimis", "candidate_score": 0.650395, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_67_69", "bdc_text": "sed quid haec adfero scientissimo ? Sed his aliisque compluribus animus fulcitus non deiicitur a proposito . Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2743", "psc_text": "in Vita S. Kentigerni, cap. 3 (Saec. II Ben., Bolland. 13 Januar.), idque de S. Aethelvoldo narrat Willelmus Malmesburiensis lib. IV de Pontif. Angl., in fine. Ergo his diebus augeamus nobis aliquid ad solitum pensum servitutis nostrae. ] Quod ait ad solitum pensum duobus modis intelligi potest. 1º Ad solitam aliorum temporum vivendi rationem; « superius enim definierat, inquit Hildemarus, quantum panem, quanta pulmenta, vel quantum dormire. Nunc vero, ut augeamus ad istum pensum, hoc est mensuram aliquid suadet. » Quam explicationem confirmare possunt praecedentia verba, quibus hortatur aliorum temporum negligentias his sanctis diebus diluere. 2º Ad solitum pensum, id est, ad praescriptam etiam in Quadragesima a regula mensuram; qui sensus connaturalior videtur: nam quae quadragesimali tempore facienda regula praescribit, omnes aequaliter servare tenentur: quae autem hic addenda suadet, non ita, sed pro cujusque voluntate, et abbatis benedictione: quae vero illa sint docent subsequentia. Orationes peculiares. ] Orationes peculiares Hildemaro", "candidate_score": 0.649892, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_4_6", "bdc_text": "Perspexi enim te singulari affici studio in pueros CappellanosZu Bullingers Bem ühungen um die Schule in Kappel , der er bis 1529 selbst vorgestanden hatte , s. Bächtold , Bullinger vor dem Rat 194-211. . Principio , boni aequique ut consulerein der Vorlage consuleres . digneris , tuam aequanimitatem rogo .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1366", "psc_text": "» Antequam caput istud absolvam, observabo cum Boherio in secundo comm., hujus capitis initio, quosdam olim existimasse S. Patrem Benedictum Gallicano usum esse Psalterio; quod ex iis locis colligebant, quae S. Pater citat ex Psalterio in Regula, in quibus variae reperiuntur lectiones quae non exstant in Romano, bene autem in Gallicano. CAPUT XIX. De disciplina psallendi. Ubique credimus divinam esse praesentiam, et oculos Domini in omni loco speculari bonos et malos: maxime tamen hoc sine aliqua dubitatione credamus, cum ad opus divinum assistimus. Ideo semper memores simus quod ait propheta: Servite Domino in timore; et iterum, Psallite sapienter; et, In conspectu angelorum psallam tibi. Ergo consideremus qualiter oporteat nos in conspectu divinitatis et angelorum ejus esse: et sic stemus ad psallendum, ut mens nostra concordet voci nostrae. COMMENTARIUS Hactenus de divinis officiis satis fuse S. Benedictus, singulas illius horas assignando, singulas horarum partes distribuendo, psalmorum ordinem disponendo: unum restare videbatur,", "candidate_score": 0.649868, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_57_59", "bdc_text": "- Aurelius Victor , aaO , 16 , 7. . Con-stantinus Konstantin I. der Große , römischer Kaiser . quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2417", "psc_text": "ne tantum quidem morae interponat quantum coepti apicis consummet effigiem; sed imperfectas litterae lineas derelinquens, non tam operis compendia lucrare sectetur, quam obedientiae virtutem exsequi toto studio atque aemulatione festinet; quam non solum operi manuum seu lectioni, vel silentio, et quieti cellae; verum etiam cunctis virtutibus ita praeferunt, ut huic judicent omnia postponenda, et universa dispendia subire contenti sunt, dummodo hoc bonum in nullo violasse videantur. » Ejusmodi obedientiae ad opus Dei praesertim spectantes leges videre est in Regula S. Caesarii ad virgines (Cap. 10): « Quae signo tacto tardius ad opus Dei, vel ad opera venerit, increpationi, ut dignum est, subjacebit: quod si secundo et tertio admonita emendare noluerit, a communione vel a convivio separetur. » In Regula S. Aureliani (Cap. 30): « Signo tacto, omne opus praetermittatur, et sicut apes prudentissimae ad alvearium, ita veloci festinatione properare contendite. » In Regula S. Isidori (Cap. 7): « Dato legitimis", "candidate_score": 0.649712, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_60_62", "bdc_text": "- Aurelius Victor , aaO , 41 , 14 ( \"Commodissimus tamen rebus multis fuit : calumnias sedare legibus severissimis , nutrire artes . . . \" ). . Quid Mythridatem referam ?", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_604", "psc_text": "Trithemius quatuor praesertim hominum genera risum dedecere: virgines propter verecundiam; mulieres propter honestatem; infirmos propter defectum, quia validus risus eos offendit; et monachos propter eminentiam status. Lectiones sanctas libenter audire. ] Non dixit libenter legere; sed libenter audire, quia, ut notat Bernardus Cassinensis, nonnulli sunt qui propter defectum visus, aut aliam infirmitatem non possunt legere. Vel etiam, ut ait Trithemius, quia tempore S. P. Benedicti aliqui admittebantur ad habitum, litterarum penitus ignari, qui omnes ne sacrae lectionis fructu privarentur, eas saltem aliis legentibus jubentur audire. Vel etiam libenter audire, liberum et voluntarium cordis assensum his quae leguntur praebendo, eaque opere exsequendo: quid enim prodest multa legere, multaque discere, nisi multa faciamus? Scienti bonum, et non facienti, peccatum est illi. Hic autem non quaslibet S. Benedictus monachis lectiones permittit, sed sanctas, hoc est sacram Scripturam, passiones SS. martyrum, vitas et collationes Patrum, scripta SS. doctorum, quae ad morum aedificationem conducunt, quorum", "candidate_score": 0.64918, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_69_71", "bdc_text": "Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. . Omnes sibi prodesse querunt , quisque hoc cogit : \"Heus tu , proximus egomet sum mihi .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_454", "psc_text": "instrumenti repetitur ex necessitate amoris Dei, ejusque legis servandae: neque enim Deum diligere, ejusque legem custodire poterimus aliquando, nisi invicem dilexerimus. Hinc S. Bernardus Serm. 33, de Divers.: « Haec est professio fidei Christianae, ut qui vivit, jam non sibi vivat, sed ei qui pro omnibus mortuus est; nec mihi dicat quis: Ei vivam, sed non tibi; quandoquidem non solum pro omnibus vixit, sed et pro omnibus mortuus est. Quomodo enim ei vivit qui negligit sic ab eo dilectos? quomodo ei vivit qui legem ejus non implet, qui mandatum ejus non servat? Quaeris legem, quaeris mandatum? Hoc est, inquit, praeceptum meum, ut diligatis invicem sicut dilexi vos; et Apostolus: Alter alterius onera portate, et sic adimplebatis legem Christi. Noli ergo, putare gratuitum bonum, quod exhibes proximo, ut liceat et dissimulare, si velis: debitor es, sacramenti cautione, et propria professione teneris. » Adde quod dilectio proximi dici potest insigne discipulatus Christi,", "candidate_score": 0.648833, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_79_81", "bdc_text": "etwa seine Satire auf das höfische Leben in \"De conscribendis epistolis \" ( LB I 448-450 ) . ) , luxum et otium . Tum , qui optime suis perspectum volunt , suos ad Gallicam linguam perdiscendam ablegant . Proh deum , quanta hominum stoliditas , imo coecitas ! Cur non aeque ad Latinam applicamus , cum tot fuerint viri probatissimi .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2608", "psc_text": "laborat in agro colendo, alius in horto, alius in pistrino, alius in aeris officina, alius in fabricando, alius in arte fullonia, alius in parandis coriis, alius in consuendis calceis, alius in pulchre scribendo, alius contexebat magnas sportas, alius canistros et sportulas. Memoriter autem omnes expromunt Scripturas. » De Basilianis audiendus est ipse S. Basilius (Regul. fus. cap. 38): « Singulatim, ait, quaedam artificia praescribere non est facile, propterea quod apud alios alia juxta negotiationum cujusque loci commoditatem requiruntur. Potest illorum electio quaedam generali sermone determinari, ut pote quod nobis conveniant quaecunque vitae nostrae statum pacatum ac tranquillum retinent, nec multo negotio ad comparandam congruam materiam opus habent, neque multum efflagitant molestiae ad distrahendum ea quae parantur, et quae nobis nullum virorum aut mulierum indecorum convictum conciliant. Est autem nobis peculiariter hoc spectandum, ut frugalitatem ac vilitatem servemus, caventes nes stultis ac noxiis mundi desideriis serviamus operando quae ab illis affectantur;", "candidate_score": 0.648197, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_67_69", "bdc_text": "sed quid haec adfero scientissimo ? Sed his aliisque compluribus animus fulcitus non deiicitur a proposito . Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_236", "psc_text": "atiquatenus videar aemulari de quo dicitur: Humiliavit semetipsum factus obediens usque ad mortem, merearque illius verbum humiliter dicere, quia non veni facere voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me Patris. » Et S. Cuthbertus et ipse anachoreticam vitam ducens, teste Venerabili Beda in ejus Vita Saec. II Bened., c. 22, « hoc quoque fratribus solebat intimare, ne conversationem ejus quasi singulariter celsam mirarentur, quia contemptis saecularibus curis securus vivere mallet; sed jure, inquit, est coenobitarum vita miranda, qui abbatis per omnia subjiciuntur imperiis, ad ejus arbitrium cuncta vigilandi, orandi, jejunandi, atque operandi tempora moderantur, quorum plurimos novi parvitatem meam longe et munditia mentis et culmine gratiae prophetalis anteire. » Tertio. « Dilectionis Christi ratio, inquit S. Basilius Regul. fus. cap. 7, non permittit ut quisque quod suum est spectet; dilectio enim, inquit, non quaerit quae sua sunt: at solitaria vita unicum scopum habet, ut quisque quod suum est quaerat.", "candidate_score": 0.647843, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_57_59", "bdc_text": "- Aurelius Victor , aaO , 16 , 7. . Con-stantinus Konstantin I. der Große , römischer Kaiser . quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2672", "psc_text": "multis potest exemplis confirmari, nimirum saeculo VII Theodorus ex monacho Cantuariensis episcopus, et Adrianus abbas (Saec. II Ben.) « quia litteris sacris simul et saecularibus abundanter ambo erant instructi, congregata discipulorum caterva, scientiae salutaris quotidie flumina irrigandis eorum cordibus emanabant, ita ut metricae artis, astronomicae, et arithmeticae, ecclesiasticae disciplinam inter sacrorum apicum volumina suis auditoribus contraderent, » ex Vita sancti Theodori num. 5. Huetbertus etiam abbas (Ibid.) in Wiremuthensi coenobio « a primis pueritiae temporibus non solum regularis observantia disciplinae institutus; sed et scribendi, cantandi, legendi, ac docendi fuerat non parva exercitatus industria, » ex libro II de Vita S. Benedicti Biscopi n. 18. His adjungendus est Beda Venerabilis, qui, ut scribit Cuthbertus ejus discipulus in ejus Vita n. 2 (Saec. III Ben.), in Girwensi monasterio « infantulus bonae spei et divina et saeculari litteratura diligenter imbuitur . . . . . Et cum in Latina erudiretur lingua, Graecae quoque", "candidate_score": 0.647285, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_67_69", "bdc_text": "sed quid haec adfero scientissimo ? Sed his aliisque compluribus animus fulcitus non deiicitur a proposito . Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_538", "psc_text": "3º Quia saeculares actus in habitu religioso viventibus in saeculo viris probis virtutis fastidium generant, atque a recto proposito retrahunt. Qua de re vide Petri Damiani lib. VI, epist. 32. 4º Quia implicitus actibus saeculi monachus contemptui se praebet mundo; nam, ut dicit S. Ambrosius Epist. 6, « quomodo potest observari a populo qui nihil habet discretum a populo, dispar a multitudine? Quid enim in te miretur, si sua in te recognoscit? si nihil in te aspiciat quod ultra se inveniat? si quae in se erubescit, in te quem reverendum arbitratur offendat? » 5º Quia, ut dicit S. Joannes Climacus Grad. 3, « per fugam patriae nos coelestium rerum studio vendidimus. » Non ergo decet actibus coelestibus venditos actibus saeculi mancipari. Vide Cassianum lib. IV de Institutis Renunt. cap. 34 et sequentibus, et Vitam S. Theresiae cap. 37. Nihil amori Christi praeponere. ] Istud instrumentum necessariam habet cum primo connexionem;", "candidate_score": 0.647275, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_60_62", "bdc_text": "- Aurelius Victor , aaO , 41 , 14 ( \"Commodissimus tamen rebus multis fuit : calumnias sedare legibus severissimis , nutrire artes . . . \" ). . Quid Mythridatem referam ?", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_605", "psc_text": "exsequendo: quid enim prodest multa legere, multaque discere, nisi multa faciamus? Scienti bonum, et non facienti, peccatum est illi. Hic autem non quaslibet S. Benedictus monachis lectiones permittit, sed sanctas, hoc est sacram Scripturam, passiones SS. martyrum, vitas et collationes Patrum, scripta SS. doctorum, quae ad morum aedificationem conducunt, quorum omnium lectio monachis summae est utilitatis, maxime juvenibus, quibus eam commendat Guillelmus abbas S. Theoderici ad fratres de Monte Dei scribens in haec verba De Vit. solit. cap. 14: « Tutius proponuntur legenda et meditanda Redemptoris nostri exteriora, et ostenditur in eis exemplum humilitatis, provocatio charitatis, et affectus pietatis; et de Scripturis sanctis, et SS. tractatibus Patrum moralia quaeque et planiora. Proponenda sunt ei gesta et passiones sanctorum, ubi nec laborandum sit in planitie historiali, et semper aliquid occurrat, quod novitii animum excitet ad amorem Dei et contemptum sui. Porro aliae historiae delectant quidem dum leguntur, sed non aedificant, quin", "candidate_score": 0.647155, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_50_52", "bdc_text": "Quamobrem nihil etiam est otiosae senectuti iucundius , quam si studia sibi proponat liberalia , quemadmodum legimus de Gallo quodam : \"Mori videbamus in studio dimetiendi pene coeli atque terrae Gallum , familiarem patris tui , Scipio . Quoties illum lux noctu aliquid describere ingressum , quoties nox oppressit , cum coepisset mane ?", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_47", "psc_text": "» De somno surgere. ] Somno hic torpor negligentiae designatur, ut exponit S. Gregorius papa L. V Mor., cap. 22 . Et apertis oculis ad Deificum lumen. ] Lumen Deificum est ipse Salvator Christus, qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum, quique de seipso dicit: Ego sum lux mundi. Lumen Deificum est ipsa sacra Scriptura, de qua Psaltes regius: Lucerna pedibus meis verbum tuum. Lumen Deificum est superiorum magistrorumque doctrina, nam qui docti fuerint, fulgebunt quasi splendor firmamenti, et qui ad justitiam erudiunt multos quasi stellae in perpetuas aeternitates Danielis XII . Denique lumen Deificum est interna Spiritus sancti inspiratio. Apertis ergo oculis ad Deificum lumen, scilicet ad Christum, cujus exempla vitaque viam salutis demonstrant; ad sacram Scripturam, cujus veritas nos docet; ad superiorum monita, quorum nos exhortationes illuminant; ad ipsam S. Spiritus inspirationem, cujus internae illustrationes mentis nostrae tenebras fugant: apertis, inquam, oculis, id est relicta veteri conversatione,", "candidate_score": 0.647139, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_60_62", "bdc_text": "- Aurelius Victor , aaO , 41 , 14 ( \"Commodissimus tamen rebus multis fuit : calumnias sedare legibus severissimis , nutrire artes . . . \" ). . Quid Mythridatem referam ?", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2209", "psc_text": "carnes, ut videre est in locis supra citatis, tum hoc capite tum cap. 36. Idem docent Bernardus Cassinensis, Nicolaus de Fractura, Richardus de S. Angelo, Petrus Boherius, Joannes de Turrecremata, Theobaldus Artaldus, Joannes Craesbeeck, Matthias Lambertus, Nicolaus Bravus, Hugo Menardus, Benedictus Haeftenus, et alii. Ratio est a fortiori. Si enim grossiores quadrupedum carnes sanctus Benedictus vetuit, multo magis suaviores dulcioresque volatilium. Nam mens SS. doctorum est in minori comprehendere majus; quare cum minus delicatas esse quadrupedum carnes quam avium, usus et experientia docuerit, haud dubium quin quadrupedia vetando, vetuerit et altilia. Ita fere argumentantur Hildemarus, Bernardus Cassinensis, Richardus, et alii. Deinde « minime credendum est, inquit Menardus, a S. Benedicto tales institui monachos, qui pedum numero delicias escarum dijudicent, cum ipse capite 36 Regulae carnis esu exceptis aegrotis monachos arceat. Nec vero inferri potest quadrupedum interdictione volatilium esum esse permissum; nam cum unum prohibetur, non statim alterum permitti concludendum est,", "candidate_score": 0.64649, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_57_59", "bdc_text": "- Aurelius Victor , aaO , 16 , 7. . Con-stantinus Konstantin I. der Große , römischer Kaiser . quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2660", "psc_text": "n. 1, saec. I Bened.) Brendano abbati, « eo tempore viro sanctitate et scientia famosissimo, litteratoriae » imbuendus disciplinae traditus sit. Nec mihi dubium est olim Britanniam, ut fidei mysteriis, ita litterarum scientiis institutam fuisse a monachis, agente S. Patricio ejusque discipulis, qui primi in Hibernia verbi divini semina diffuderunt. Venio ad saeculum VI, quo Benedictinus ordo, in quo thesauros sapientiae et scientiae hactenus reconditos crederes, ortum simul et incrementum accepit. Qualis fuerit primorum S. Benedicti discipulorum oraxis, aliqua ex parte discere possumus ex his quae scribit Cassiodorus ad Vivarienses suos monachos, qui a Cassino haud procul dissiti, Benedictinis haud dubium parebant institutis. His imprimis commendat sacrae Scripturae studium, historiae ecclesiasticae lectionem, SS. Patrum, maxime Hilarii, Cypriani, Ambrosii. Hieronymi et Augustini scripta; tum hortatur eos ad Dionysii Exigui monachi canones ecclesiasticos assidue legendos. « ne videamini, inquit, tam salutares ecclesiasticas 636 regulas culpabiliter ignorare. » Et paulo post addit (Divin.", "candidate_score": 0.645905, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_4_6", "bdc_text": "Perspexi enim te singulari affici studio in pueros CappellanosZu Bullingers Bem ühungen um die Schule in Kappel , der er bis 1529 selbst vorgestanden hatte , s. Bächtold , Bullinger vor dem Rat 194-211. . Principio , boni aequique ut consulerein der Vorlage consuleres . digneris , tuam aequanimitatem rogo .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1062", "psc_text": "vero restat post vigilias a fratribus, qui Psalterii et lectionum, seu cantus aliquid indigent, meditationi inserviatur, sicut praecipit Regula, usquequo aliquod indicium lucis appareat; » ex Statutis Lanfranci, quae decernunt (Cap. 1), ut post nocturnos « infantes cum luminaribus in capitulo diligenter a magistris custodiantur, canentes quod necessarium erit; » ex Consuetudinibus Cluniacensis monasterii, in quibus Udalricus exprimens quid per intervallum ageretur, « pueri, inquit, sedent in capitulo, et per aliquem praecinentem cantum addiscunt; » denique ex Vita S. Gildasii abbatis Ruyensis n. 42 (Saec. I Bened., pag. 150): « Nocte quadam dum pueriles monachi ad mensam sederent, et psalmos firmarent, adversarius adfuit. » Tandem Guido Juvenalis in Gallica versione sanctum Benedictum ita intelligit, ut qui legere, praevidere et quaerere aliquid opus habent id exsequantur: alii vero contemplationi seu rerum divinarum meditationi vacent, Regulae textum contra fidem omnium mss. ita corrumpens: Quod vero restat post vigilias, a fratribus (nisi qui", "candidate_score": 0.645568, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_2_4", "bdc_text": "Verum singularis tua in me humanitas , tum benevolentia paternas lares visitantiÜber Wicks Besuch in Zürich ist sonst nichts bekannt . perspecta compulit , ut te salutarem epistolio , ne ingratum sentires officiperdamve . Perspexi enim te singulari affici studio in pueros CappellanosZu Bullingers Bem ühungen um die Schule in Kappel , der er bis 1529 selbst vorgestanden hatte , s. Bächtold , Bullinger vor dem Rat 194-211. .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3723", "psc_text": "liber sanctorum catholicorum Patrum hoc non resonat, ut recto cursu perveniamus ad Creatorem nostrum? Nec non et collationes Patrum, et instituta, et vita eorum; sed et Regula S. Patris nostri Basilii, quid aliud sunt nisi bene viventium et obedientium monachorum instrumenta virtutum? Nobis autem desidiosis et male viventibus atque negligentibus, rubor confusionis est. Quisquis ergo ad patriam coelestem festinas, hanc minimam inchoationis Regulam descriptam, adjuvante Christo, perfice: et tunc demum ad majora, quae supra commemoravimus, doctrinae 895 virtutumque culmina, Deo protegente, pervenies. COMMENTARIUS. Regulam autem hanc descripsimus, ut eam observantes in monasterii, saliquatenus vel honestatem morum, aut initium conversationis nos demonstremus habere. ] Ita nimirum de se ipso sentiebat Pater sanctissimus, suosque discipulos in humilitate fundatos atque firmatos esse peroptabat, ut Regulam discretione praecipuam, sermone luculentam, quam etiam inter praecipua ejus miracula S. Gregorius recenset (Lib. II Dial.), observantes, non absolute, sed aliquatenus tantum honestatem morum, aut conversationis initium, sese", "candidate_score": 0.645552, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_4_6", "bdc_text": "Perspexi enim te singulari affici studio in pueros CappellanosZu Bullingers Bem ühungen um die Schule in Kappel , der er bis 1529 selbst vorgestanden hatte , s. Bächtold , Bullinger vor dem Rat 194-211. . Principio , boni aequique ut consulerein der Vorlage consuleres . digneris , tuam aequanimitatem rogo .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1061", "psc_text": "primas, advenit magister novitiorum, qui lectiones eorum recipit, et videt quantum singuli memoriae tradiderint. Ecce ad litteram praxi mandatur Regulae textus. » Menardus etiam meditationem hic exponit pro studio psalterii et lectionum, « ut discant rudiores recte legere, et pronuntiare lectiones, et psalterium, atque etiam interpretari, imo et ipsum psalterium memoriae mandent si possint, » quod confirmat ex Vita S. Gosvini 250 abbatis Aquiscinctensis, qui instituit ut post vigilias pueri ad lucernam psalmos, et lectiones, et similia ediscerent, et ex Concordia Dunstani cap. 2. Possetque insuper stabiliri ex antiquis Germaniae Consuetudinibus mss., in quibus n. 30 haec habentur; « Quod vero restat post vigilias a fratribus, qui Psalterii et lectionum, seu cantus aliquid indigent, meditationi inserviatur, sicut praecipit Regula, usquequo aliquod indicium lucis appareat; » ex Statutis Lanfranci, quae decernunt (Cap. 1), ut post nocturnos « infantes cum luminaribus in capitulo diligenter a magistris custodiantur, canentes quod necessarium erit; »", "candidate_score": 0.645395, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_48_50", "bdc_text": "canendi , psallendi , medendique scientia , musicis , geometria , pictor , fictor etcPs . - Aurelius Victor , Epitome de caesaribus , 14 , 2. . Quamobrem nihil etiam est otiosae senectuti iucundius , quam si studia sibi proponat liberalia , quemadmodum legimus de Gallo quodam :", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3529", "psc_text": "Hildemarus haec verba non ad imperia, sed ad opera quae injunguntur refert: nimirum virgulam post consideratus ponens, reliqua consequenter ita legit: Et sive secundum Deum, sive secundum saeculum sit opera quam injungit, discernat atque temperet. Quod ideo fecit, inquit Bernardus Cassinensis, « propter hoc quod in aliquibus regulis est bis illud sit; dicit enim alia littera: Sit providus et consideratus, sive secundum Deum, sive secundum saeculum sit. Ubi vero, inquit, non est nisi unum sit, non est necessaria haec expositio Pauli (id est Hildemari, quem sub nomine Pauli consuevit citare). Ubi vero est bis illud sit, expositio est bona: et puto illam litteram, ubi est bis, esse meliorem. » Vulgatam tamen lectionem, quam etiam habet vetustissimus codex Oxoniensis, praeferendam esse censet Menardus, ita ut verbum substantivum sint referatur ad imperia, citatque Smaragdum hunc locum ita explicantem: « Imperia secundum saeculum sunt, quae 846 ad corpus spectant, ut sunt arare, metere;", "candidate_score": 0.644998, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_57_59", "bdc_text": "- Aurelius Victor , aaO , 16 , 7. . Con-stantinus Konstantin I. der Große , römischer Kaiser . quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3143", "psc_text": "Regula per ordinem. ] Juxta priscorum monachorum instituta, quae venientibus ad conversionem, ut sciant ad quid ingrediuntur, legi Regulam mandant, ut videre est in Regula tertia SS. Patrum, cap. 1; in Regula S. Caesarii ad virgines in recapitulatione, cap. 8; in Regula S. Aureliani, cap. 1; S. Ferreoli, cap. 5; Tarnatensis monasterii, cap. 1, et Magistri. A quibus, si S. Caesarium excipias, in hoc rantum differt S. Benedictus, quod illi semel tantum introeunti sive admisso legendam decernunt Regulam; S. Benedictus vero ter in ipso probationis anno; cujus statutum renovavit Gregorius papa IX in Constitutione pro monachis Benedictinis, decernens, ut admittendis « novitiis dura praedicentur et aspera; et eisdem admissis legatur, et exponatur regula ter in anno, probationis terminis a B. Benedicto constitutis. » Hanc lectionem fieri per ordinem S. Pater instituit, quod Bernardus Cassinensis exponit, ut non sit « superficialis, sed diligens, et expositiva, et intelligibilis. Et hoc est, inquit,", "candidate_score": 0.644929, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_4_6", "bdc_text": "Perspexi enim te singulari affici studio in pueros CappellanosZu Bullingers Bem ühungen um die Schule in Kappel , der er bis 1529 selbst vorgestanden hatte , s. Bächtold , Bullinger vor dem Rat 194-211. . Principio , boni aequique ut consulerein der Vorlage consuleres . digneris , tuam aequanimitatem rogo .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3723", "psc_text": "liber sanctorum catholicorum Patrum hoc non resonat, ut recto cursu perveniamus ad Creatorem nostrum? Nec non et collationes Patrum, et instituta, et vita eorum; sed et Regula S. Patris nostri Basilii, quid aliud sunt nisi bene viventium et obedientium monachorum instrumenta virtutum? Nobis autem desidiosis et male viventibus atque negligentibus, rubor confusionis est. Quisquis ergo ad patriam coelestem festinas, hanc minimam inchoationis Regulam descriptam, adjuvante Christo, perfice: et tunc demum ad majora, quae supra commemoravimus, doctrinae 895 virtutumque culmina, Deo protegente, pervenies. COMMENTARIUS. Regulam autem hanc descripsimus, ut eam observantes in monasterii, saliquatenus vel honestatem morum, aut initium conversationis nos demonstremus habere. ] Ita nimirum de se ipso sentiebat Pater sanctissimus, suosque discipulos in humilitate fundatos atque firmatos esse peroptabat, ut Regulam discretione praecipuam, sermone luculentam, quam etiam inter praecipua ejus miracula S. Gregorius recenset (Lib. II Dial.), observantes, non absolute, sed aliquatenus tantum honestatem morum, aut conversationis initium, sese", "candidate_score": 0.644886, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_46", "bdc_text": "liberalibus studiis , praesertim eloquentiae , in tantum incumbente , ut nullus ne in procinctu quidem laberetur dies , quin legeret , scriberet , declamaret Sueton , Augustus , 84 , 1. .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_17", "psc_text": "arctissimae vitae magister optimus et doctor; nam, sicut tria sunt praecipue docentis munia, ut scilicet doceat, delectet et flectat, ut scribit Augustinus Lib. IV de Doctrina Christ., cap. 12; ita tria sunt etiam discipulorum auditorumque officia, ut nempe auscultent docentem, libenter excipiant delectantem, et efficaciter compleant id ad quod flectit orator, quae tria respexisse visus est S. Augustinus loco citato, cum de docente sic ait Ibid., cap. 15: Agat ergo, cum ista dicit, ut intelligenter, libenter, obedienter audiatur. Verum, sicut docere et delectare parum est, ni etiam flectat orator, ita etiam intelligere et memoria retinere quae semel audita sunt nihil prodest, nisi opere compleantur; non enim auditores legis, sed factores justificabuntur. Satius omnino fuisset, viam vitae, nisi ambulemus in ea, nunquam agnovisse; cessat quippe tunc omnis excusatio, et reos nos propria conscientia constituit: Si non venissem, inquit Christus, et locutus eis non fuissem, peccatum non haberent. Audiamus plane terribilem Apostoli", "candidate_score": 0.644642, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_4_6", "bdc_text": "Perspexi enim te singulari affici studio in pueros CappellanosZu Bullingers Bem ühungen um die Schule in Kappel , der er bis 1529 selbst vorgestanden hatte , s. Bächtold , Bullinger vor dem Rat 194-211. . Principio , boni aequique ut consulerein der Vorlage consuleres . digneris , tuam aequanimitatem rogo .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1817", "psc_text": "verbo vel significatione appareat. Quod si deprehensus fuerit, districtiori disciplinae subdatur. COMMENTARIUS. Sicut scriptum est: Dividebatur singulis prout cuique opus erat, etc.] Eamdem Regulam ducem sequuntur S. Basilius in Regulis brevior., interrog. 135, S. Augustinus in Regula cap. 1, Regula Tarnatensis, c. 14, et S. Leander in lib. de Institut. Virg., cap. 13. Ubi non dicimus ut personarum, quod absit, acceptio sit, sed infirmitatum consideratio. ] Huc respexit Gregorius IX in sua pro monachis Benedictinis Constitutione praescribens, ut « abbas det singulis et unicuique prout opus fuerit, ut non sit personarum acceptio, sed infirmitatis consideratio habeatur. » Isthaec vero consideratio, ut scribit Boherius, debet attendi in omni infirmitate naturae, juventutis, senectutis, vitae, morum. Et recte quidem. Nam, ut dicit Grimlaicus (In reg. Solit., c. 47), « habenda est inter nobiles et ignobiles, inter sanos et infirmos, inter senes et juvenes magna discretio: non enim possunt hi qui de deliciis veniunt,", "candidate_score": 0.644607, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_57_59", "bdc_text": "- Aurelius Victor , aaO , 16 , 7. . Con-stantinus Konstantin I. der Große , römischer Kaiser . quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2666", "psc_text": "tantum virum, qui monachorum leges apprime noverat, imo qui monasticam vitam et ipse professus creditur, eos ad aliena suae religioni studia impulisse. Exemplo esse potest Dionysius monachus, cognomento Exiguus, sed eruditione plane maximus, cujus elogium idem Cassiodorus contexuit. Et certe si in Romano S. Andreae monasterio non floruissent hoc saeculo litterarum studia, qua ratione Gregorius Magnus tot verbi divini praecones in Britanniam mittendos exinde extrahere potuisset? Nam et remanere debebant aliqui in commune monasterii, ipsiusque Ecclesiae catholicae, cui potissimum illis temporibus inserviebant monachi, commodum. Quam in Italia ebiberant Benedictini monachi doctrinam eamdem in Britanniam profecti eructarunt: quamvis in Hibernia jam viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo", "candidate_score": 0.644161, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_59", "bdc_text": "quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", "candidate_score": 0.644059, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_4_6", "bdc_text": "Perspexi enim te singulari affici studio in pueros CappellanosZu Bullingers Bem ühungen um die Schule in Kappel , der er bis 1529 selbst vorgestanden hatte , s. Bächtold , Bullinger vor dem Rat 194-211. . Principio , boni aequique ut consulerein der Vorlage consuleres . digneris , tuam aequanimitatem rogo .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3411", "psc_text": "monachi Fuldenses in libello supplici ad Carolum Magnum, postulantes (Num. 2) ut « illi ad sacrum ordinem eligantur qui eruditi sunt verbo et sancta conversatione probati, et nec fures, nec scelerati, et qui sacerdotii juris penitus sunt ignari. » Ad aetatem vero quod spectat, exstat Petri Venerabilis statutum (Statut. 43), « ut nullus nostrorum ad sacerdotium promoveatur, usque ad triginta vel saltem viginti quinque annos. » Optobit fortean aliquis antiquum rescire ordinem quo majores nostri suos ad sacerdotii gradum promoverent. Rem ex antiquissimo Regulae commentatore discere est operae pretium. Ut ergo abbas aliquis unum ex suis sacerdotali honore volebat insignire, eum cui frater ille peccata confiteri soleret conveniens, suam ei de promovendo illo monacho ad sacerdotium voluntatem aperiebat, consiliumque ejus rogabat: poterat enim latens aliquod in illo existere impedimentum abbati ipsi ignotum. Cumque ab eo abbas responsum accepisset, aliquam praetendebat occasionem qua solus ordinandus in capitulum non veniret: « Et", "candidate_score": 0.644055, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_69_71", "bdc_text": "Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. . Omnes sibi prodesse querunt , quisque hoc cogit : \"Heus tu , proximus egomet sum mihi .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_589", "psc_text": "ex omnibus actionibus mortis meditatio. Mortis recordatio in his qui in communi fratrum conversantur, parit labores et pias exercitationes, imo vero contemptus desiderium et dulcedinem: his vero qui extra turbas in solitudine degunt, affert curarum omnium neglectum, et suggerit perpetuas preces, mentisque custodiam . . . . Vera mortis et efficax meditatio gulam omnino necat, gula autem victa, jacent simul omnia vitia victa. » Et sub finem ejusdem gradus: « Fieri non potest, inquit non nemo, fieri non potest, ut praesentem diem satis pie religioseque transigamus, nisi illum ipsum diem totius vitae supremum ultimumque existimemus: et sane permirum est quomodo et pagani scriptores ( Plato et Seneca ) aliquid id genus pronuntiarint, qui studium sapientiae nihil aliud esse dixerunt, quam meditationem mortis. » Eadem videtur fuisse mens et sententia Evagrii, cum dixit: « Ita semper paratus esse debet monachus, quasi sequenti die sit moriturus; rursusque ita corpore suo uti, ac", "candidate_score": 0.643758, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_60_62", "bdc_text": "- Aurelius Victor , aaO , 41 , 14 ( \"Commodissimus tamen rebus multis fuit : calumnias sedare legibus severissimis , nutrire artes . . . \" ). . Quid Mythridatem referam ?", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1071", "psc_text": "sui temporis vitam describens (Homil. 59, ad popul. Antioch.), « cum matutinas orationes et hymnos celebraverint, inquit, ad Scripturarum lectionem convertuntur. » Idem de Aegyptiis monachis asserit Cassianus in lib. II, cap. 12. Refert etiam Ruffinus (Lib. III de Vit. Pat., n. 199) nonnullos fratres, quatuor nocte horis somno, quatuor psalmis, quatuor labori manuum operam dedisse, S. Caesarius in Regula ad virgines, qualis est apud Bollandum Jan. 12, praescribit ut « ipsae vigiliae sic temperentur, ut quae sane sunt post vigilias somno non opprimantur; » et S. Aurelianus (Regul. cap. 28), « post matutinas orationes, infit, ad somnum reverti non liceat. » In antiquo etiam Ordine conversationis monasticae legitur (Cap. 2): « Post expletionem vero nocturnae laudis, in illo intervallo summum silentium fiat tam in voce quam in incessu, sive sono alicujus rei, ut liceat unicuique sine alterius inquietudine peccata Domino confiteri, et veniam et remissionem pro ipsis flendo Deum", "candidate_score": 0.643261, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_60_62", "bdc_text": "- Aurelius Victor , aaO , 41 , 14 ( \"Commodissimus tamen rebus multis fuit : calumnias sedare legibus severissimis , nutrire artes . . . \" ). . Quid Mythridatem referam ?", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1452", "psc_text": "comment. exscribit Boherius; in secundo vero: « Lectisternia, inquit, id est lectorum stramenta, » de quibus c. 55, ad quod remittit: « Stramenta lectorum matta, sagum, laena, et capitale. » Denique Richardus de S. Angelo: « Lectisternia, id est ordines, seu ordinationes lectorum. » Ad quem accedit Theobaldus Artaldus hunc locum Gallice ita reddens: Ils doivent avoir et garder les lieux et situations de leurs couches. Ex his omnibus sententiis duae omnino videntur probabiles. Prima, quam refert Bernardus Cassinensis, qua lectisternia dicuntur lecti strati, seu lecti cum suo stramento. Eam sequitur Menardus hunc in locum ita scribens: « Lectisternia sunt lecti. Sidonius epist. 15, l. 4: Epulum multiplex et capacissima lectisternia para. Acta S. Findani, c. 4: Pro lectisterniis lapides velatos inter fratres pausans occulte corpori supposuit. » Concinit antiqua versio Gallica Regulae S. Benedicti: Les lits soient appareillés comme il appartient à leur conversation; et versio Guidonis: Et aient", "candidate_score": 0.643192, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_70_72", "bdc_text": "Omnes sibi prodesse querunt , quisque hoc cogit : \"Heus tu , proximus egomet sum mihi . \"Terenz , Andria , 635f ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_454", "psc_text": "instrumenti repetitur ex necessitate amoris Dei, ejusque legis servandae: neque enim Deum diligere, ejusque legem custodire poterimus aliquando, nisi invicem dilexerimus. Hinc S. Bernardus Serm. 33, de Divers.: « Haec est professio fidei Christianae, ut qui vivit, jam non sibi vivat, sed ei qui pro omnibus mortuus est; nec mihi dicat quis: Ei vivam, sed non tibi; quandoquidem non solum pro omnibus vixit, sed et pro omnibus mortuus est. Quomodo enim ei vivit qui negligit sic ab eo dilectos? quomodo ei vivit qui legem ejus non implet, qui mandatum ejus non servat? Quaeris legem, quaeris mandatum? Hoc est, inquit, praeceptum meum, ut diligatis invicem sicut dilexi vos; et Apostolus: Alter alterius onera portate, et sic adimplebatis legem Christi. Noli ergo, putare gratuitum bonum, quod exhibes proximo, ut liceat et dissimulare, si velis: debitor es, sacramenti cautione, et propria professione teneris. » Adde quod dilectio proximi dici potest insigne discipulatus Christi,", "candidate_score": 0.642862, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_60_62", "bdc_text": "- Aurelius Victor , aaO , 41 , 14 ( \"Commodissimus tamen rebus multis fuit : calumnias sedare legibus severissimis , nutrire artes . . . \" ). . Quid Mythridatem referam ?", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1152", "psc_text": "tunc ille; nunc hinc, nunc inde, » inquit Smaragdus; sive, ut ait Bernardus Cassinensis, « alternative sibi succedendo, » ita ut nunquam duas unus et idem legat lectiones, unde et ad singulas petitur benedictio, quam iterare necesse non esset, si unus et idem plures consequenter legere deberet lectiones. Et certe id postulabat summa S. Patris discretio, ne forte nimium laborarent in legendo, maxime cum prolixiores tunc temporis essent lectiones, nec ita facile esset legere in codicibus manuscriptis. Vide lib. II de Antiquis monachorum Ritibus cap. 1. Super analogium. ] Quid sit analogium describit in prima expositione Boherius his verbis: « Vocatur hic analogium locus altus supra chorum, ubi stant libri sanctae praedicationis, ut sunt legendarii, sive lectionarii, qui continent sermones SS. doctorum. » Apte omnino si nominis 271 etymon attendamus: ἀνὰ Graece sursum Latine, et λόγος sermo dicitur; unde etiam S. Isodorus (Lib. XV Orig., cap. 4), « analogium, infit,", "candidate_score": 0.642811, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_4_6", "bdc_text": "Perspexi enim te singulari affici studio in pueros CappellanosZu Bullingers Bem ühungen um die Schule in Kappel , der er bis 1529 selbst vorgestanden hatte , s. Bächtold , Bullinger vor dem Rat 194-211. . Principio , boni aequique ut consulerein der Vorlage consuleres . digneris , tuam aequanimitatem rogo .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3143", "psc_text": "Regula per ordinem. ] Juxta priscorum monachorum instituta, quae venientibus ad conversionem, ut sciant ad quid ingrediuntur, legi Regulam mandant, ut videre est in Regula tertia SS. Patrum, cap. 1; in Regula S. Caesarii ad virgines in recapitulatione, cap. 8; in Regula S. Aureliani, cap. 1; S. Ferreoli, cap. 5; Tarnatensis monasterii, cap. 1, et Magistri. A quibus, si S. Caesarium excipias, in hoc rantum differt S. Benedictus, quod illi semel tantum introeunti sive admisso legendam decernunt Regulam; S. Benedictus vero ter in ipso probationis anno; cujus statutum renovavit Gregorius papa IX in Constitutione pro monachis Benedictinis, decernens, ut admittendis « novitiis dura praedicentur et aspera; et eisdem admissis legatur, et exponatur regula ter in anno, probationis terminis a B. Benedicto constitutis. » Hanc lectionem fieri per ordinem S. Pater instituit, quod Bernardus Cassinensis exponit, ut non sit « superficialis, sed diligens, et expositiva, et intelligibilis. Et hoc est, inquit,", "candidate_score": 0.642735, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_60_62", "bdc_text": "- Aurelius Victor , aaO , 41 , 14 ( \"Commodissimus tamen rebus multis fuit : calumnias sedare legibus severissimis , nutrire artes . . . \" ). . Quid Mythridatem referam ?", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3518", "psc_text": "fiat. Et ne quid nimis. ] Solemne effatum, ab antiquis valde celebratum, et tanquam pro certa discretionis et prudentiae regula positum, cujus auctorem Solonem sapientem facit Diogenes Laertius in lib. I de ejus Vita, quodque hic merito a S. Benedicto positum existimat Boherius « propter duo extrema justitiae sive aequitatis, scilicet severitatem et remissionem; quia utrumque in corrigendo et puniendo vitium habet. » Hinc Regula Cujusdam ad virgines (Cap. 1): « In utroque abbatissae cavendum est, ne aut nimia bonitate in subjectarum cordibus vitia nutriat, aut nimia disciplinae auctoritate ea quae leni increpatione sananda fuerant, rigida correptione diripiantur. » Id praecipue in Urbico abbate redarguit S. Gregorius papa (Lib. IX, epist. 42): « Vehementer ingemisco, inquit, quia aliter esse monasterium vestrum, quam putabam, invenio: quod ex nulla re alia evenire valuit, nisi quia tua dilectio in regimine suo inordinata est, nec cum gravitate aliquid valet disponere, sed modo studet precantibus", "candidate_score": 0.642638, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_4_6", "bdc_text": "Perspexi enim te singulari affici studio in pueros CappellanosZu Bullingers Bem ühungen um die Schule in Kappel , der er bis 1529 selbst vorgestanden hatte , s. Bächtold , Bullinger vor dem Rat 194-211. . Principio , boni aequique ut consulerein der Vorlage consuleres . digneris , tuam aequanimitatem rogo .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", "candidate_score": 0.642528, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_4_6", "bdc_text": "Perspexi enim te singulari affici studio in pueros CappellanosZu Bullingers Bem ühungen um die Schule in Kappel , der er bis 1529 selbst vorgestanden hatte , s. Bächtold , Bullinger vor dem Rat 194-211. . Principio , boni aequique ut consulerein der Vorlage consuleres . digneris , tuam aequanimitatem rogo .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_632", "psc_text": "malum ex Israel Deuter. XVII . Et sane, quemadmodum ratiocinatur S. Basilius Constitut. monast. c. 20: « Si qui artifici cuipiam manuario ex illis qui ad praesentem vitam nobis usui sunt, seipsum commisii, omnibus modis illi obtemperat, nec aliqua in re jussis illius contradicit, neque vel modice illum deserit, sed perpetuus est in oculis praeceptoris, et cibum ac potum reliquamque diaetam non aliter exspectat, quam juxta illius definitum praescriptum; quanto magis qui ad pietatis et sanctimoniae disciplinam accedentes semel hoc sibi ipsis persuaserunt, quod apud istum praeceptorem talem scientiam acquirere valeant, omnem obtemperantiam et exactissimam obedientiam praepositis suis exhibebunt, et non exigent praeceptorum rationem, sed opus illorum perficient, nisi forte quantum eos quidquid ad salutem conducat ignorant, honesta et competenti reverentia interrogare et instrui decet! » Quod autem S. Benedictus ait in omnibus obedire, caute est intelligendum. Nam primo, quoad peccata, nulla debetur praelatis ea praecipientibus obedientia, ut docent inter", "candidate_score": 0.642515, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_4_6", "bdc_text": "Perspexi enim te singulari affici studio in pueros CappellanosZu Bullingers Bem ühungen um die Schule in Kappel , der er bis 1529 selbst vorgestanden hatte , s. Bächtold , Bullinger vor dem Rat 194-211. . Principio , boni aequique ut consulerein der Vorlage consuleres . digneris , tuam aequanimitatem rogo .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2638", "psc_text": "19): « Cura nutriendorum parvulorum pertinebit ad virum quem elegerit Pater, sanctum, sapientem, atque aetate gravem, informantem parvulos non solum studiis litterarum, sed etiam documentis magisterioque virtutum. » Et antea (Cap. 7) vult fratres « de quibusdam divinae lectionis quaestionibus disputare » ante completorium. In Regula Magistri (Cap. 50): « Alii legant, alii audiant, alii litteras discant et doceant. » Denique in Regulis brevibus sancti Basilii (Inter. 235): « Equidem existimo, cui aliorum cura gubernatioque commissa est, eum quae apud omnes scripta sint, scientia comprehensa habere, ac ediscere debere, ut cunctos doceat multiplicem Dei voluntatem, singulis praemonstrando officio suo. De caeteris vero. . . . unicuique sicut Deus divisit mensuram, quae officii sui sint studiose discat et persequatur, neque curiose ulterius quidquam inquirat. » Et alibi interrogatus (Inter. 292) « an conveniat ut inter fratres magister sit puerorum saecularium? respondet affirmative: « Si qui eos adducunt, ea mente adducunt, et", "candidate_score": 0.642465, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_60_62", "bdc_text": "- Aurelius Victor , aaO , 41 , 14 ( \"Commodissimus tamen rebus multis fuit : calumnias sedare legibus severissimis , nutrire artes . . . \" ). . Quid Mythridatem referam ?", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_525", "psc_text": "dedit ut possit usibus monasterii remanere, abbatissa per provisorem ordinet pauperibus dispensari. » Idem statuisse videtur S. Aurelianus in Regulae cap. 44. Caeterum, ut observat Smaragdus, est et aliud duale eleemosynae genus, quo debent maxime monachi pauperes recreare; quorum unum infirmis et tribulatis, aliud vero stultis et nescientibus est adhibendum: qui enim infirmo per compassionem communicat, et tribulato consolationis consilium subministrat, sine dubio pauperes recreat. Similiter et qui doctrinam stultis, et scientiae verbum ministrat ignaris, eleemosynarii dignus est laudari praeconiis. Aliter Richardus de S. Angelo: « Pauperes recreare, inquit, hoc est unum genus eleemosynarum; secundum est dimittere a quo laesus fueris: tertium est delinquentes corrigere, et errantes ad viam reducere veritatis. » Quod idem exstat in Regula Solitariorum cap. 55. Nudum vestire. ] Instrumentum istud, sicut et prius, non est omnium, sed abbatis tantummodo et eorum quibus id muneris ab eo commissum est; quamvis in coenobiis in quibus certis statis", "candidate_score": 0.642157, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_2_4", "bdc_text": "Verum singularis tua in me humanitas , tum benevolentia paternas lares visitantiÜber Wicks Besuch in Zürich ist sonst nichts bekannt . perspecta compulit , ut te salutarem epistolio , ne ingratum sentires officiperdamve . Perspexi enim te singulari affici studio in pueros CappellanosZu Bullingers Bem ühungen um die Schule in Kappel , der er bis 1529 selbst vorgestanden hatte , s. Bächtold , Bullinger vor dem Rat 194-211. .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2077", "psc_text": "in secunda libri sui editione, non de communione eucharistica S. Benedictum intelligit, sed de communione precum et charitatis; cujus a lectore signum aliquod S. Pater omnibus dari voluerit, priusquam incipiat legere. Egregium sane charitatis indicium frustulum panis privatim edere ante lectionem! Et hanc interpretationem ab eruditissimo et in traditione versatissimo viro accepisse se fatetur dissertator; cui non deferre haudquaquam potuerit. Ita praevaluerunt in gratiam viri doctissimi, doctioris fortasse semel praeconcepta praejudicia. Adeo ineptam contra germanum S. Benedicti sensum opinionem singulari tractatu refutavit noster Mabillonius, quem habet sub prelo. Ejus rationes quilibet videre poterit; nos sola traditione, de qua dissertator gloriatur, licet nullum inde protulerit argumentum aliqua auctoritate firmatum, contenti erimus. Itaque sancti Benedicti textum de communione eucharistica intelligendum esse constans est omnium qui a tempore sancti Benedicti scripserunt hanc in rem, auctorum sententia. In primis Magister, qui ante mille annos suam scripsit Regulam, ex Benedictina magna ex parte desumptam, sancti", "candidate_score": 0.641684, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_77_79", "bdc_text": "Nemo fere operam dat rei litterariae . Nunc enim vulgus liberos suos divitum aut principum ministeriis dedicat , ubi duo simul maxima discant mala ( ut inquit ErasmusVgl . etwa seine Satire auf das höfische Leben in \"De conscribendis epistolis \" ( LB I 448-450 ) . ) , luxum et otium .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_791", "psc_text": "His in colloquiis, ut id obiter observem, aliquando sermo agebatur de litteris: Si de litteris sermo exoritur, inquit S. Bernardus, vetera proferuntur et nova; volant sententiae, verba resonant ampullosa; aliquando de religione: Quod si de religione agitur, statim visiones et somnia proferuntur, deinde laudat jejunia, etc.; aliquando de rebus jocosis: Si ad ludicra sermo convertitur, in his quanto assuetior, tanto loquacior invenitur. Ex hinc colliges hujusmodi colloquia non fuisse communia, hoc est omnibus simul in unum coeuntibus, sed inter se ad proprium libitum divisis, aut ad nutum abbatis; alioquin S. Bernardus, qui fuisset praesens, si communia exstitissent, ludicra nequaquam passus fuisset. Quam frequenter autem illa hora occurreret nos latet: sanctimoniales Strictioris Observantiae ordinis Cisterciensis in Hispania In Constit. c. 2 et 11, apud Henriq. in Liliis Cist., p. 26 semel in hebdomada extra Adventum aut Quadragesimam junctae recreationem habent ante vel post vesperas ad nutum abbatissae; dummodo dies ille non", "candidate_score": 0.641246, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_59", "bdc_text": "quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2667", "psc_text": "viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo VI in claustro litteras edoctus, sacerdos ordinatur (Bolland, 11 Martii); tum ex Vita S. Columbani num. 9, qui Silenis abbatis disciplinae se subjiciens (Saec. II Ben.), « omnium divinarum Scripturarum studiis eum imbuit; » tum ex Vita S. Galli abbatis cap. 1, qui in Bencorensi monasterio (Saec. II Ben.), « superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec.", "candidate_score": 0.640046, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_2_4", "bdc_text": "Verum singularis tua in me humanitas , tum benevolentia paternas lares visitantiÜber Wicks Besuch in Zürich ist sonst nichts bekannt . perspecta compulit , ut te salutarem epistolio , ne ingratum sentires officiperdamve . Perspexi enim te singulari affici studio in pueros CappellanosZu Bullingers Bem ühungen um die Schule in Kappel , der er bis 1529 selbst vorgestanden hatte , s. Bächtold , Bullinger vor dem Rat 194-211. .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", "candidate_score": 0.639579, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_97_99", "bdc_text": "\"res est , amici ; hominum vestigia conspitio. \" Et ingressus civitatem proximam investigavit , quinam essent illic disciplinarum studiosi . Cum his ubi congressus est , summa cum humanitate tractaverunt .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2705", "psc_text": "Absit ergo, absit ut scientiis coenobiorum inordinationes imputemus; absit ut propensionem ad sacras litteras, quas summi pontifices et concilia monachis commendant, relictam in monasteriis esse a daemone dicamus ad regularis observantiae subversionem. Longe aliter sentiebat videratque Adalbero, Augustensis Ecclesiae episcopus, qui rediens e monasterio S. Galli, ubi omnes tunc scientiae vigebant, et quod devotionis gratia visitarat, « interrogatus inter caetera aliquando a suis, inquit Ekkehardus Sanctigallensis monachus (In Vit. Notkeri Balbul., apud Boll. 6 April.), essetne nobiscum, ut fama vulgavit, religio cum doctrina, severitas cum disciplina? Caeteri, inquit, quid sentiant nescio, quod mihi animo est pronuntio: Unum ego sanctum, et hunc defunctum quaesivi; vivos autem, ut vere fratres fatear, sanctissimos inveni. Doctrinam vero illorum et disciplinam in virtutum eorum operibus videre est. Delectat me talium memorari, quos quidem ut iterum videam vix exspecto, etc. » Igitur si qui aliquando monachi scientiis dediti prolapsi sunt, id non scientiis, quibus a crimine", "candidate_score": 0.638636, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_116_118", "bdc_text": "Principibus tamen placuisse viris non infima laus est Horaz , Epistulae , 1 , 17 , 35. . Tu itaque , calculum tuum si apposueris , et currentem incitaris Adagia , 1 , 2 , 46 ( LB II 88f) . et animum addideris alacriorem studendi . Vale , athleticae ecclesiae et studiosis diutissime incolumis ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_335", "psc_text": "ipse, cujus vices agunt, se gerit erga homines. Porro ipse Deus, ut loquitur S. Odo Cluniacensis abbas Lib. I Collat., n. 3, « modo nos asperis incitationibus terret, modo blandis consolationibus refovet; terrorem fomentis miscet, fomenta terrori, ut et corda peccatorum indicatis terroribus ad humilitatem inclinet, et humilem moerorem enarratis consolationum fomentis attollat, quatenus dum utraque circa nos mira arte magisterii temperuntur, nec desperate inveniantur territi, nec incaute securi. » Vide S. Gregorii papae lib. II Pastor., cap. 6. Dirum magistri, pium patris ostendat affectum. ] Juxta illud S. Gregorii Lib. IX, ep. 8: Boni te dulcem, pravi sentiant correctorem. Id est indisciplinatos et inquietos debet durius arguere, etc.] Clara prorsus et perspicua apostolicae sententiae expositio, cui proinde nihil superaddendum videtur: obiter tantum hic notabo Hildemarum, quem sub Petri diaconi Bernardus Cassinensis, sub nomine Pauli diaconi Boherius hunc ad locum citant, observare, indisciplinatos esse tribus modis: 1º Alii nec intelligunt", "candidate_score": 0.637992, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_48_50", "bdc_text": "canendi , psallendi , medendique scientia , musicis , geometria , pictor , fictor etcPs . - Aurelius Victor , Epitome de caesaribus , 14 , 2. . Quamobrem nihil etiam est otiosae senectuti iucundius , quam si studia sibi proponat liberalia , quemadmodum legimus de Gallo quodam :", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1211", "psc_text": "» inquiunt mss. Consuet. Germaniae. Et lib. Usuum Cisterc. (Cap. 11): « Prima dominica Septuagesimae . . . incipiatur lectio Genesis, vel aliorum librorum, ut diximus, ibi ubi cantor lectiones vigiliarum usque ad quadragesimam debere finire praeviderit. » Et infra (Cap. 16): « Librum Jeremiae prophetae his diebus tam in ecclesia quam in refectorio dividat cantor. » Vide Udal. l. I, c. 1. Finem vero lectionum aut cera apposita, aut ungue codici impresso notabant: « Nullus ad terminum vel ceram apposuit, vel saltem unguibus quantulumcunque signum impressit; sed cuncti omnia quae legenda erant ita sibi nota facere curaverunt, ut quando inopinato legere juberentur, irreprehensibiles apud eum invenirentur, » inquit praefatus lib. de Cura eccles. Caroli Magni: quae verba indicant contrariam apud alios consuetudinem. Redeo ad S. Benedicti textum, qui non modo lectiones, sed etiam responsoria breviari imperata: quod qui fieri possit, non facile est disserere. Existimat Bernardus Cassinensis breviari posse", "candidate_score": 0.636946, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_48_50", "bdc_text": "canendi , psallendi , medendique scientia , musicis , geometria , pictor , fictor etcPs . - Aurelius Victor , Epitome de caesaribus , 14 , 2. . Quamobrem nihil etiam est otiosae senectuti iucundius , quam si studia sibi proponat liberalia , quemadmodum legimus de Gallo quodam :", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3583", "psc_text": "Scripturis senex idem significet ac sapiens, ut ex SS. Ambrosio et Gregorio hic notat Hildemarus, « tamen S. Benedictus, addit idem auctor, in hoc loco duo vult ut habeat, et senectutem per aetatem, et sapientiam per vitam. Nam quare vult duo, manifestat inferius cum dicit: Ut sciat accipere responsum et reddere, cujus maturitas eum non sinat vagari. In eo quod dicit: sciat accipere responsum et dare, attinet ad sapientem; in eo quod dicit: cujus maturitas, attinet ad aetatem. » Hildemaro subscribit Bernardus Cassinensis his verbis: « In hoc textu tria dicit (S. Benedictus), quod sit senex, sapiens, maturus. Senex morigeratus, sapiens, affabilis et discretus, maturus, stabilis et firmus . . . . . Senex iste annosus si sequentes duas haberet conditiones, janitor esse deberet; sed si non potest annosus talis haberi, habeatur ad minus sapiens et maturus; nam ad sapientiam pertinet quod dicit in littera; qui sciat accipere responsum et", "candidate_score": 0.635994, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_15", "bdc_text": "Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_47", "psc_text": "» De somno surgere. ] Somno hic torpor negligentiae designatur, ut exponit S. Gregorius papa L. V Mor., cap. 22 . Et apertis oculis ad Deificum lumen. ] Lumen Deificum est ipse Salvator Christus, qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum, quique de seipso dicit: Ego sum lux mundi. Lumen Deificum est ipsa sacra Scriptura, de qua Psaltes regius: Lucerna pedibus meis verbum tuum. Lumen Deificum est superiorum magistrorumque doctrina, nam qui docti fuerint, fulgebunt quasi splendor firmamenti, et qui ad justitiam erudiunt multos quasi stellae in perpetuas aeternitates Danielis XII . Denique lumen Deificum est interna Spiritus sancti inspiratio. Apertis ergo oculis ad Deificum lumen, scilicet ad Christum, cujus exempla vitaque viam salutis demonstrant; ad sacram Scripturam, cujus veritas nos docet; ad superiorum monita, quorum nos exhortationes illuminant; ad ipsam S. Spiritus inspirationem, cujus internae illustrationes mentis nostrae tenebras fugant: apertis, inquam, oculis, id est relicta veteri conversatione,", "candidate_score": 0.635166, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_6_8", "bdc_text": "digneris , tuam aequanimitatem rogo . Nam scilicet studendi causa decreto senatus adoptatus sum in scholam Cappellanam Wick gehörte zu den ersten vier Schülern , die am 1 . März 1533 auf Beschluß des Rates kostenlos in die wiedereröffnete Schule aufgenommen wurden ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_810", "psc_text": "instructio discipuli, et doctrina aedificatio ejus. » Tacere et audire discipulo convenit. ] Hinc Scriptura: Audi, inquit, tacens, et pro reverentia accedet tibi bona gratia (Eccli. XXXII) . Plane primus philosophiae nuncupator et creditor Pythagoras accedentes discipulos nihil ante docuit quam tacere; primaque apud eum meditatio futuro sapienti erat linguam omnem coercere: unde et quinquennii silentium discipulis imponebat; quod illi, ut profanam discerent philosophiam, muti cum gaudio persolvebant. Multo nos potiori jure, ut pote coelestis philosophiae discipulos, tacere condecet; nisi forte monachi mores et professionem exuere animus sit: « Vita enim monachi, inquit Joannes Monachus (Lib. II Vitae S. Odonis, n. 11, saec. V), usque adeo est aliquid donec sub silentio esse studuerit: eo vero remoto, quidquid bene et honeste se agere putaverit, secundum institutionem Patrum nihil erit. » Et ideo si qua requirenda sunt. ] Corporalis spiritalisve necessitatis. A priore.] Id est superiore, infit Nicolaus de Fractura, sive abbate,", "candidate_score": 0.633803, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_117_119", "bdc_text": "Tu itaque , calculum tuum si apposueris , et currentem incitaris Adagia , 1 , 2 , 46 ( LB II 88f) . et animum addideris alacriorem studendi . Vale , athleticae ecclesiae et studiosis diutissime incolumis ; nullam occasionem ego praetermissurus sum .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1386", "psc_text": "refugiat monachus risus et fabulas; sed hoc meditetur corde quod psallitur ore. » Regula Magistri (Cap. 47): « Quod sonat in voce, ipsum sit in mente 330 psallentis. » S. Bernardus: « Nihil aliud dum psallitis, quam quod psallitis cogitetis. » Talis erat S. Adalardus, abbas Corbeiensis, qui, referente Paschasio Ratberto in ejus Vita, n. 27 (Saec. IV, part. I): « Si ad Dei intrasset officium, ut idem jucundo animo solitus erat dicere, mox omnes cogitationes, et causas rerum temporalium ante ostium reponebat, et secum totus ingrediebatur, ut totus Deo ac sibi adesset. » Tales erant nostri Meldenses S. Faronis, quorum probata ad Deum attentio Otgerii militis conversionem perfectam operata est, uti habetur in ejus Vita, n. 19 ( Ibidem ). Tales Sancti-Gallenses, quorum devotionem ad opus Dei experimento didicisse leguntur imperatores Ottho et Conradus, apud Ekkehardum, in lib. de casibus S. Galli. Talis denique in Cluniacensi Benedictus monachus (Petr.", "candidate_score": 0.63249, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_104_106", "bdc_text": "Persuadet hoc nobis facillime BiasEiner der Sieben Weisen ; vgl. HBSR II 245. , cuius patria cum diriperetur , omnibus quid suorum conferentibus admonitus , ut quid rerum exportaret , omnia sua secum ferre renuntiavitValerius Maximus , Facta et dicta memorabilia , 7 , 2 , ext. 3 ; Cicero , Paradoxa 8. .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_377", "psc_text": "Et certe id servandum accepi, pro quo mercator non insipiens, ipsa utique Sapientia, sanguinem illum dedit. Sed et habeo thesaurum istum in vasis fictilibus, et quibus multo plura quam vitreis imminere pericula videantur. » Et ne causetur de minori forte substantia. ] Causari, uti observat noster Menardus, nonnunquam accipitur pro excusare et defendere. Ne ergo causetur de minori forte substantia, quasi diceret: Non excuset aut defendat suam negligentiam erga animas quas suscepit regendas, aut nimiam rerum temporalium sollicitudinem suam praetextu inopiae aut minoris substantiae. Meminerit scriptum: Primum quaerite regnum Dei et justitiam ejus, et haec omnia adjicientur vobis. ] Recte igitur S. Basilius In Const. monast., c. 35: « Si enim ubi duo vel tres congregati sunt in nomine Christi, in medio ipsorum est Christus, multo magis ubi plures, et ubi multorum hominum congregatio. Aut igitur nihil nobis necessariorum praesente Christo deerit, quandoquidem neque Israelitis in solitudine necessaria defuerunt; aut", "candidate_score": 0.63173, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_46", "bdc_text": "liberalibus studiis , praesertim eloquentiae , in tantum incumbente , ut nullus ne in procinctu quidem laberetur dies , quin legeret , scriberet , declamaret Sueton , Augustus , 84 , 1. .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3028", "psc_text": "Fructuosi (Cap. 4): « In stramentis competens adhibenda est disciplina, nec amplius quidquam ab aliquo requirendum, quam unum stragulum, canabemque villatum, mappulam, et duabus lanatis pellibus arietum. » Denique Regula Magistri (Cap. 81): « In lectis habeant in hieme singulas mattas, et sagos tomentatios singulos, et lanas. In aestate pro lanis, rachinis propter aestus utantur; et ante ipsos lectos singulas pelles, ubi tergant a sordibus pedes, et sic in suos lectos ascendant. » Quae tamen lecta frequenter ab abbate scrutanda sunt, etc.] Frequenter ait indefinite; sed Regula S. Isidori (Cap. 14) praescribit, ut « per singulos menses abbas sive praepositus lectulos cunctorum perspiciat, ne quid indigeant fratres, nec superfluum habeant. » Regula Cujusdam ad virgines (Cap. 2): « Omnibus sabbatis post horam orationis nonam tam senior quam juniores praepositae lectos omnium sororum visitent, et faciant, propter earum negligentias inquirendas, aut si quid inveniatur illicite et sine commeatu retentum. » Denique", "candidate_score": 0.630889, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_83", "bdc_text": "Aristippus potius fieri censebat mendicum quam indoctum Diogenes Laertios , aaO , 2 , 70 ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2819", "psc_text": "mente debet praeferri pauper diviti. » Maxime domesticis fidei et peregrinis. ] Quem locum ita explicat Smaragdus: « Domesticus dicitur amicus, familiaris, vel sodalis, quos duobus modis intelligere debemus: sive omnes generaliter Christianos, unam nobiscum fidem, unum habentes baptisma; sive specialiter monachos, qui nobiscum Deo peculiariter fidei cultum et religionis servant famulatum. Peregrinus dicitur in longae patriae agro positus. » Eodem fere modo loquitur Bernardus Cassinensis. Similiter etiam Regula S. Pachomii (Art. 28): « Quando ad ostium monasterii aliqui venerint, si clerici fuerint vel monachi, majori honore suscipiantur. » Idem habet Regula Orientalis cap. 40. Et Regula S. Isidori (Cap. 21): « Licet omnibus hospitalitatis bonum cum gratia oporteat referri, uberior tamen clericis et monachis deferenda est honorificentia hospitalitatis. » Denique Regula S. Stephani ordinis Grandimontensis institutoris (Cap. 36): « Religiosis plus honoris et reverentiae quam caeteris exhibere studeatis. » Ut ergo nuntiatus fuerit hospes, occurratur ei a priore, vel", "candidate_score": 0.630739, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_15", "bdc_text": "Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ;", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1201", "psc_text": "49): Te decet laus, te decet hymnus, te decet gloria, Deum Patrem per Filium in Spiritu sancto in saecula saeculorum. Amen. Et tamen appellatur Ambrosianus hymnus in lib. I Mir. S. Richarii abbatis, cap. 6, ab auctore antiquo descripto (Saec. II Ben.). Et data benedictione incipiant matutinos. ] Quid sit illa benedictio non consentiunt interpretes. Primo enim Columbanus Uranx significari existimat benedictionem quae datur cum incipiendo matutinos dicitur, Deus, in adjutorium, quod tum signum crucis formetur per quod benedictio dari consuevit; postea vero ait hac benedictione designari psalmum LXVI, in cujus principio et fine dicitur, Benedicat nos Deus. Quod sine fundamento profertur. Secundo, « Quidam equidem, inquit in secundo comm. Boherius, et etiam Gratianus in canone, voluerunt hanc benedictionem intelligere de illa quae datur ingredientibus et egredientibus coquinae officium; sed illa nempe datur finitis matutimis, ut patet infra de septimanariis coquinae. » Tertio, « Dabatur tunc forsan, addit idem Boherius,", "candidate_score": 0.630598, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_29_31", "bdc_text": "s. Kurt von Fritz , in : LAW 743 . eruditionem ad coelum usque tollebat , hoc sermone nempe :", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3509", "psc_text": "doctum lege divina. ] Etsi « constet neminem prorsus ob imperitiam litterarum a perfectione cordis excludi, nec rusticitatem obesse ad capessendam cordis atque animae puritatem, » ut loquitur Cassianus (Collat. 10, cap. 14); imo cum saepe « scientia saecularis, teste S. Bernardo (Serm. 9, in Cant.), inebriet curiositate, non charitate, impleus, non nutriens, inflans, non aedificans, ingurgitans, non confortans; » necessariam esse nihilominus abbati, et omni animarum pastori, si non saecularem, saltem divinae legis scientiam nemo jure dubitaverit: quin et saecularem, si ea recte utatur, omnino perutilem. Divinae vero legis scientiam Hildemarus interpretatur Veteris et Novi Testamenti cognitionem: ego autem praeterea sanctiones tam ecclesiasticas quam monasticas, sanctorumque Patrum scripta. Ut sciat et sit unde proferat nova et vetera. ] Quod Richardus de S. Angelo exponit dicta Novi et Veteris Testamenti. Verum Hildemaro « ille scit nova et vetera proferre, qui cognoscit dicere poenam perpetuam, et gaudium patriae coelestis. Quid enim,", "candidate_score": 0.629948, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_46", "bdc_text": "liberalibus studiis , praesertim eloquentiae , in tantum incumbente , ut nullus ne in procinctu quidem laberetur dies , quin legeret , scriberet , declamaret Sueton , Augustus , 84 , 1. .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", "candidate_score": 0.629906, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_98", "bdc_text": "hominum vestigia conspitio. \" Et ingressus civitatem proximam investigavit , quinam essent illic disciplinarum studiosi .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2705", "psc_text": "Absit ergo, absit ut scientiis coenobiorum inordinationes imputemus; absit ut propensionem ad sacras litteras, quas summi pontifices et concilia monachis commendant, relictam in monasteriis esse a daemone dicamus ad regularis observantiae subversionem. Longe aliter sentiebat videratque Adalbero, Augustensis Ecclesiae episcopus, qui rediens e monasterio S. Galli, ubi omnes tunc scientiae vigebant, et quod devotionis gratia visitarat, « interrogatus inter caetera aliquando a suis, inquit Ekkehardus Sanctigallensis monachus (In Vit. Notkeri Balbul., apud Boll. 6 April.), essetne nobiscum, ut fama vulgavit, religio cum doctrina, severitas cum disciplina? Caeteri, inquit, quid sentiant nescio, quod mihi animo est pronuntio: Unum ego sanctum, et hunc defunctum quaesivi; vivos autem, ut vere fratres fatear, sanctissimos inveni. Doctrinam vero illorum et disciplinam in virtutum eorum operibus videre est. Delectat me talium memorari, quos quidem ut iterum videam vix exspecto, etc. » Igitur si qui aliquando monachi scientiis dediti prolapsi sunt, id non scientiis, quibus a crimine", "candidate_score": 0.629516, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_46", "bdc_text": "liberalibus studiis , praesertim eloquentiae , in tantum incumbente , ut nullus ne in procinctu quidem laberetur dies , quin legeret , scriberet , declamaret Sueton , Augustus , 84 , 1. .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2662", "psc_text": "Cosmographiae quoque notitiam vobis percurrendam esse non immerito suademus, ut loca singula, quae in libris sanctis legitis, in qua parte mundi sint posita, evidenter agnoscere debeatis. » Inter alios vero Julii oratoris libellum de Cosmographia, Marcellini Constantinopolitanam Hierosolymitanamque descriptionem, et Ptolomei Cosmographiam laudat: alteroque post capite (Cap. 27): « Illud quoque, infit, commonendum esse credidimus, quoniam tam in sacris litteris quam in expositoribus doctissimis multa per schemati, multa per definitiones, multa per artem grammaticam, multa per artem rhetoricam, multa, per dialecticam, multa per disciplinam arithmeticam, multa per musicam, multa per disciplinam geometricam, multa per astronomicam intelligere possumus. » Postea consolatus quorumdam simplicitatem fratrum, qui ad arduum adeo studium haud possunt assurgere, subdit (Cap. 28): « Verumtamen nec illud Patres sanctissimi decreverunt, ut saecularium litterarum studia respuantur, quia exinde non minimum ad sacras Scripturas intelligendas sensus noster instruitur: si tamen divina gratia suffragante, notitia ipsarum rerum sobrie ac rationabiliter inquiratur, non", "candidate_score": 0.628905, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_69", "bdc_text": "Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_622", "psc_text": "Et item Num. 44: « Coge teipsum ut ores perpetuo cum lacrymis, ut forte misereatur tui Deus, et exuat te veteri homine. » Sed S. Benedicti textum expendamus. Quinque potissimum hic praecipit S. Pater. Primo peccatorum confessionem, quae, ut dicit S. Bernardus Epist. 113, « peccatoris est vita, justi gloria, et peccatori necessaria, et justum nihilominus decet. » Secundo vult confessionem illam peccatorum esse praeteritorum, cupit enim non esse praesentia: praeterita autem vocat ea quae in saeculo ante conversionem commissa sunt: qua semel facta, nullum ab eo committi voluit, cujus angelica prorsus esse vita debuisset, ut observat Hildemarus. Vel etiam quia, ut loquitur Bernardus Cassinensis, « utilis est memoria praeteritorum peccatorum, quia ex illa tollitur praesumptio, et humilitas conservatur, et virtus bonae operationis acquiritur, sicut ex appositione fimi terra magis fecundatur et fructificat. » Eadem similitudine utitur Candidus in Vita Eigilis abbatis Fuldensis n. 26. Tertio, idque cum lacrymis vel", "candidate_score": 0.625911, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_98", "bdc_text": "hominum vestigia conspitio. \" Et ingressus civitatem proximam investigavit , quinam essent illic disciplinarum studiosi .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2689", "psc_text": "lectionis acquiritur scientiae margarita, et per studium sacrae paginae ad cognitionem excellentiae divinae familiarius pervenitur, ac per cognitionem humani juris animus rationabilior efficitur, et ad justitiam certius informatur; nos cupientes, ut viri ejusdem ordinis seu religionis in agro dominico laborantes in primitivis, ac deinde in divini et humani, canonici videlicet jurium scientiis instruantur; constitutioni Clementis papae V et praedecessoris nostri de monachis in scientiis primitivis instruendis infra monasteria quibus degunt, editae inhaerentes, illam volumus ac praecipimus firmiter observari: et nihilominus adjiciendo statuimus et ordinamus ut in quibuslibet ecclesiis cathedralibus et monasteriis, prioratibus et aliis conventualibus et solemnibus locis, quibus ad hoc sufficiunt facultates ordinis seu religionis hujusmodi, deinceps habeatur magister qui monachos eorum doceat in hujusmodi scientiis primitivis: videlicet grammatica, logica et philosophia, proviso attentius ut saeculares instruendi cum ipsis monachis docendis nullatenus admittantur . . . Praecipimus insuper in virtute obedientiae cunctis vis tatoribus in provincialibus capitulis deputandis, quod", "candidate_score": 0.625752, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_50", "bdc_text": "Quamobrem nihil etiam est otiosae senectuti iucundius , quam si studia sibi proponat liberalia , quemadmodum legimus de Gallo quodam :", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2667", "psc_text": "viguisse litterarum studia modo probaverimus ex Vitis SS. Gildae, Samsonis et Maglorii, qui ab Eltuto abbate liberales artes didicerunt; et ex Vita S. Maclovii, qui in Brendani abbatis monasterio iisdem in studiis profecit. Idem demonstrari amplius posset tam ex Vita S. Constantini, num. 1, qui ex rege monachus factus, saeculo VI in claustro litteras edoctus, sacerdos ordinatur (Bolland, 11 Martii); tum ex Vita S. Columbani num. 9, qui Silenis abbatis disciplinae se subjiciens (Saec. II Ben.), « omnium divinarum Scripturarum studiis eum imbuit; » tum ex Vita S. Galli abbatis cap. 1, qui in Bencorensi monasterio (Saec. II Ben.), « superna gratia se praeveniente, tanto studio divinas epotavit Scripturas, ut de thesauro suo nova proferre posset et vetera; grammaticae etiam regulas, metrorumque subtilitates capaci consequeretur ingenio, » ut scribit Walfridus. Quam vero in Hiberniae monasteriis S. Columbanus deprehenderat disciplinam, eamdem secum in Gallias transtulit, maxime autem in Luxoviense coenobium (Saec.", "candidate_score": 0.622009, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_61", "bdc_text": "calumnias sedare legibus severissimis , nutrire artes . . . \" ). .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2729", "psc_text": "Bernardus Cassinensis. Qua vero de arte loquatur sanctus Benedictus docet Hildemarus, nimirum « si sapit cantare, doceat alium cantum, vel etiam si scit grammaticam, tradat aliis, aut alias artes quae sunt utiles in monasterio, si sapit, doceat alios. » Ut nec otiosi sint, nec violentia laboris opprimantur, ut effugentur. » « Hoc est ne fugae, discessus, aut rebellionis causa ipsis detur, » inquit Bernardus Cassinensis. Simile statutum habetur in Regula S. Ferreoli: « Ut quis non valet insistere operi, det promptius operam lectioni; quicunque agrum non excolit, Deum dupliciter colat, et inter reliqua etiam hanc quaerat artem, ut paginam pingat digito, qui terram non praescribit aratro. Nullus ergo si quominus opera faciat, putet causam justae excusationis afferre, quia qui, ut supra diximus, agriculturam exercere non valet, legere, scribere, quod est praecipuum opus, piscium etiam providere capturam, rete texere, calceamenta fratribus praeparare, vel reliqua, quae similia sunt, facere atque implere potest.", "candidate_score": 0.620044, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_50", "bdc_text": "Quamobrem nihil etiam est otiosae senectuti iucundius , quam si studia sibi proponat liberalia , quemadmodum legimus de Gallo quodam :", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2662", "psc_text": "Cosmographiae quoque notitiam vobis percurrendam esse non immerito suademus, ut loca singula, quae in libris sanctis legitis, in qua parte mundi sint posita, evidenter agnoscere debeatis. » Inter alios vero Julii oratoris libellum de Cosmographia, Marcellini Constantinopolitanam Hierosolymitanamque descriptionem, et Ptolomei Cosmographiam laudat: alteroque post capite (Cap. 27): « Illud quoque, infit, commonendum esse credidimus, quoniam tam in sacris litteris quam in expositoribus doctissimis multa per schemati, multa per definitiones, multa per artem grammaticam, multa per artem rhetoricam, multa, per dialecticam, multa per disciplinam arithmeticam, multa per musicam, multa per disciplinam geometricam, multa per astronomicam intelligere possumus. » Postea consolatus quorumdam simplicitatem fratrum, qui ad arduum adeo studium haud possunt assurgere, subdit (Cap. 28): « Verumtamen nec illud Patres sanctissimi decreverunt, ut saecularium litterarum studia respuantur, quia exinde non minimum ad sacras Scripturas intelligendas sensus noster instruitur: si tamen divina gratia suffragante, notitia ipsarum rerum sobrie ac rationabiliter inquiratur, non", "candidate_score": 0.619056, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_37_39", "bdc_text": "non perspitiat ? Age nunc exponemus illustrium virorum exempla , qui se ad rem litterariam contulere . Scribit Aulus Gellius Noctium Atticarum libro 9 .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_1077", "psc_text": "stare; itemque egressus cella tempus noctis inspicere; deinde lucernis aut emungendis, aut reficiendis assistere; tum etiam scholas canentiam revisere; interdum retibus texendis quod noctis superesset expendere. » Cistercienses etiam constat post nocturnas vigilias lectos non repetiisse ex libro Usuum Cist. c. 74, quo statuitur, ut « post vigilias vel post officium defunctorum, si dicendum fuerit, accenso lumine a servitore ecclesiae ante armarium et in capitulo, sedeant fratres in ipso capitulo, et legant qui voluerint, nec sedeant in angulis nisi legentes. qui taliter habeant caputia in capitibus, ut possit agnosci si dormiant, an non. » Et haec quidem hieme; nam aestate in claustro sese recipiebant, ex cap. 84; unde S. Bernardus singularem monachum describens (De Grad. humil.), aliis in claustro quiescentibus, inquit, solus remanet in oratorio: ubi quod dicit quiescentibus non de corporea, sed de spiritali quiete intelligendum est, ut patet ex Aelredo abbate hom. de duobus discipulis euntibus in Emmaus,", "candidate_score": 0.618631, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_50", "bdc_text": "Quamobrem nihil etiam est otiosae senectuti iucundius , quam si studia sibi proponat liberalia , quemadmodum legimus de Gallo quodam :", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2684", "psc_text": "monasteriis resuscitarent. » Eapropter ab Alfredo rege e Gallia evocatus in Angliam fuit Grimbaldus, postea abbas Wintoniensis, « ut litteraturae studium in Anglia sopitum et pene emortuum sua suscitaret industria, » inquit Willelmus Malmesburiensis (Lib. II de Gest. Angl. reg., cap. 4). Eadem ratione, « transmisso S. Oswaldus (Vita 2 S. Osvald., n. 20, saec. V Benedict.) ocius nuntio, quemdam virum nominatissimum Abbonem, qui liberalium artium notitiam imis hauserat medullis, de coenobio Floriacensi evocatum, apud Ramesiam scholas regere, et novellas recentis hortuli sui insitiones doctrinae suae rore rigare constituit. » Eodem saeculo Fulco Rhemensis archiepiscopus, qui in Sithiensi seu S. Bertini monasterio fuerat educatus, duplicem in ecclesia sua restituit scholam; et uni Remigium Antissiodori apud S. Germanum; alteri Hucbaldum Elnonensem seu S. Amandi in Belgio monachos praefecit. Saeculo XI, in omnibus passim monasteriis florebant litterarum scientiae; quae res adeo perspicua est, ut in ea probanda diutius immorandum non sit. Saeculo", "candidate_score": 0.616775, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_7", "bdc_text": "Nam scilicet studendi causa decreto senatus adoptatus sum in scholam Cappellanam Wick gehörte zu den ersten vier Schülern , die am 1 .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3143", "psc_text": "Regula per ordinem. ] Juxta priscorum monachorum instituta, quae venientibus ad conversionem, ut sciant ad quid ingrediuntur, legi Regulam mandant, ut videre est in Regula tertia SS. Patrum, cap. 1; in Regula S. Caesarii ad virgines in recapitulatione, cap. 8; in Regula S. Aureliani, cap. 1; S. Ferreoli, cap. 5; Tarnatensis monasterii, cap. 1, et Magistri. A quibus, si S. Caesarium excipias, in hoc rantum differt S. Benedictus, quod illi semel tantum introeunti sive admisso legendam decernunt Regulam; S. Benedictus vero ter in ipso probationis anno; cujus statutum renovavit Gregorius papa IX in Constitutione pro monachis Benedictinis, decernens, ut admittendis « novitiis dura praedicentur et aspera; et eisdem admissis legatur, et exponatur regula ter in anno, probationis terminis a B. Benedicto constitutis. » Hanc lectionem fieri per ordinem S. Pater instituit, quod Bernardus Cassinensis exponit, ut non sit « superficialis, sed diligens, et expositiva, et intelligibilis. Et hoc est, inquit,", "candidate_score": 0.615649, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_7", "bdc_text": "Nam scilicet studendi causa decreto senatus adoptatus sum in scholam Cappellanam Wick gehörte zu den ersten vier Schülern , die am 1 .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2191", "psc_text": "eorum qui dicunt, tam sanis quam infirmis vetitas esse volatilium carnes, solis quadrupedibus istis pro reparatione indultis; 3º eorum qui sustinent tam volatilia quam quadrupedia sanis prohibita, utraque vero infirmis permissa. Rem hic pro certo definire non est animus, sat esse existimanti trium sententiarum momenta promere, ut quam sibi arridere viderit, quisque libere sequi possit. Prima sententia triplici nititur fundamento, auctoritate, ratione et praxi. Nam primo ita Regulae textum intellexit Theodemarus abbas Cassinensis, Carolo Magno imperatori scribens in haec verba: « De volatilium tam caute prudentissimus Pater noster in sua Regula posuit, ut si velint comedere monachi, cum opportunum est, non subjaceant culpae: si vero eis a suo tale edulium non praebeatur abbate, ut quasi ex debito, hoc non possunt requirere. » Theodemaro suffragatur Rabanus Maurus (Lib. II de Inst. cleric. cap. 27): « Avium quoque esuum, inquit, credo inde a Patribus permissum esse, eo quod ex eodem elemento de", "candidate_score": 0.614511, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_76_78", "bdc_text": "perpauci salvam cupiunt rempublicam . Nemo fere operam dat rei litterariae . Nunc enim vulgus liberos suos divitum aut principum ministeriis dedicat , ubi duo simul maxima discant mala ( ut inquit ErasmusVgl .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_238", "psc_text": "mea pudicit a tutior erit in eremo, ubi in pace cum paucis, aut sola conversans soli placeam cui me probavi? Nequaquam: nam volenti perperam agere, et desertum abundantiam habet, et nemus umbram, et silentium solitudo; malum quippe, quod nemo videt, nemo arguit; ubi autem non timetur reprehensor, securius accedit tentator, licentius perpetratur iniquitas. In conventu vero bona, si qua facis, nemo prohibet; malum vero facere si vis, non licet; mox etenim a pluribus comperitur, arguitur, emendatur. » Accedit quod jam notavit Petrus Venerabilis Lib. I epist. 20: « Non enim ut in acie fieri solet, multi contra multos, nec ut in duello unus contra unum, sed inusitato praeliandi more solus contra plurimos et numero et virtute praestantes dubia sub sorte contendit » anachoreta. Hac ratione Victorianus abbas Assanensis in Hispania In ejus Vita, n. 19, Boll. 12 Januar. , cum quosdam videret monachos, qui « foris vitam solitariam degebant in", "candidate_score": 0.61437, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_7", "bdc_text": "Nam scilicet studendi causa decreto senatus adoptatus sum in scholam Cappellanam Wick gehörte zu den ersten vier Schülern , die am 1 .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_810", "psc_text": "instructio discipuli, et doctrina aedificatio ejus. » Tacere et audire discipulo convenit. ] Hinc Scriptura: Audi, inquit, tacens, et pro reverentia accedet tibi bona gratia (Eccli. XXXII) . Plane primus philosophiae nuncupator et creditor Pythagoras accedentes discipulos nihil ante docuit quam tacere; primaque apud eum meditatio futuro sapienti erat linguam omnem coercere: unde et quinquennii silentium discipulis imponebat; quod illi, ut profanam discerent philosophiam, muti cum gaudio persolvebant. Multo nos potiori jure, ut pote coelestis philosophiae discipulos, tacere condecet; nisi forte monachi mores et professionem exuere animus sit: « Vita enim monachi, inquit Joannes Monachus (Lib. II Vitae S. Odonis, n. 11, saec. V), usque adeo est aliquid donec sub silentio esse studuerit: eo vero remoto, quidquid bene et honeste se agere putaverit, secundum institutionem Patrum nihil erit. » Et ideo si qua requirenda sunt. ] Corporalis spiritalisve necessitatis. A priore.] Id est superiore, infit Nicolaus de Fractura, sive abbate,", "candidate_score": 0.613269, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_37_39", "bdc_text": "non perspitiat ? Age nunc exponemus illustrium virorum exempla , qui se ad rem litterariam contulere . Scribit Aulus Gellius Noctium Atticarum libro 9 .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2650", "psc_text": "Eodem tempore vivebat alter Ammonius, abbatis Pambo discipulus, vir insigniter doctus (Pallad. in Laus., c. 12) , qui « Vetus et Novum Testamentum dicebat memoriter, et in doctorum virorum Origenis, et Didymi, et Pierii, et Stephani scriptis ita erat versatus, ut sexagies centena millia versuum percurrerit. » Hic magno Athanasio Romam proficiscenti datus est socius, vir, teste Socrate (Lib. IV, cap. 18), adeo « parum curiosus, ut cum Romae una cum Athanasio forte versaretur, nihil ex magnificis urbis operibus, praeter templum Petro et Paulo dicatum, videre omnino desideraret. » Adeo verum est, quod aiunt nonnulli, scientiam in monachis parere curiositatem, eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in", "candidate_score": 0.613259, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_37_39", "bdc_text": "non perspitiat ? Age nunc exponemus illustrium virorum exempla , qui se ad rem litterariam contulere . Scribit Aulus Gellius Noctium Atticarum libro 9 .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2684", "psc_text": "monasteriis resuscitarent. » Eapropter ab Alfredo rege e Gallia evocatus in Angliam fuit Grimbaldus, postea abbas Wintoniensis, « ut litteraturae studium in Anglia sopitum et pene emortuum sua suscitaret industria, » inquit Willelmus Malmesburiensis (Lib. II de Gest. Angl. reg., cap. 4). Eadem ratione, « transmisso S. Oswaldus (Vita 2 S. Osvald., n. 20, saec. V Benedict.) ocius nuntio, quemdam virum nominatissimum Abbonem, qui liberalium artium notitiam imis hauserat medullis, de coenobio Floriacensi evocatum, apud Ramesiam scholas regere, et novellas recentis hortuli sui insitiones doctrinae suae rore rigare constituit. » Eodem saeculo Fulco Rhemensis archiepiscopus, qui in Sithiensi seu S. Bertini monasterio fuerat educatus, duplicem in ecclesia sua restituit scholam; et uni Remigium Antissiodori apud S. Germanum; alteri Hucbaldum Elnonensem seu S. Amandi in Belgio monachos praefecit. Saeculo XI, in omnibus passim monasteriis florebant litterarum scientiae; quae res adeo perspicua est, ut in ea probanda diutius immorandum non sit. Saeculo", "candidate_score": 0.613252, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_7", "bdc_text": "Nam scilicet studendi causa decreto senatus adoptatus sum in scholam Cappellanam Wick gehörte zu den ersten vier Schülern , die am 1 .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3144", "psc_text": "« novitiis dura praedicentur et aspera; et eisdem admissis legatur, et exponatur regula ter in anno, probationis terminis a B. Benedicto constitutis. » Hanc lectionem fieri per ordinem S. Pater instituit, quod Bernardus Cassinensis exponit, ut non sit « superficialis, sed diligens, et expositiva, et intelligibilis. Et hoc est, inquit, legere per ordinem. » Hinc et Hildemarus: « Bene dixit, legatur ei regula per ordinem, ut sciat quid observare debeat, et manifestare illi debet totum sensum regulae. » Locus autem huic lectioni deputatus erat capitulum seu auditorium, ut patet ex Smaragdo et Bernardo Cassinensi; quorum primus exponens illud Regulae: Ducatur in supradictam cellam novitiorum. « Intelligitur, inquit, exisse eum ab ipsa cella novitiorum, et venisse ad auditorium, sive ad eum quem abbas elegit locum, et ibi audire Regulae praeceptum; et tunc iterum reverti in cellam novitiorum. » Alter vero in eumdem locum: « Quia de illa exierat, ut admonitionem abbatis", "candidate_score": 0.612597, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_7", "bdc_text": "Nam scilicet studendi causa decreto senatus adoptatus sum in scholam Cappellanam Wick gehörte zu den ersten vier Schülern , die am 1 .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3447", "psc_text": "hora, non diversis, vota pronuntiare experientia docuerit: quod confirmat auctoritate Petri Walnen, et Walloncapellii, qui idem sentiunt. Et certe ita observatum fuisse olim apud nostros Dionysianos a majoribus accepi. In Institutionibus etiam ordinis Cisterciensis haec lego (Dist. 10, cap. 2, et Antiq. Definit. dist. 11, c. 2): « Novitiorum autem qui primus ingreditur capitulum, si perseveraverit, prior habeatur, etiamsi benedicatur posterior ante ipsum. » Et in Statutis Guigonis (Cap. 26): « Ordinem autem sive in refectorio, sive ubicunque, eum cuncti tenemus, quem singulis suus dedit adventus: » a quo derogant antiqua Statuta Carthusiensium dum scribunt (Part. II, cap. 24), ut « quando novitii duo ad aliquam domum veniunt, qui posterior venit, si prius professionem lecerit, primus deinceps remaneat. » Sed in his omnibus laudabili cujusque congregationis consuetudini insistendum existimo: neque vero ita ad litteram accipiendum esse exemplum a S. Benedicto propositum, quod forte duntaxat proposuit, ut clarius doceret eum qui", "candidate_score": 0.611818, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_7", "bdc_text": "Nam scilicet studendi causa decreto senatus adoptatus sum in scholam Cappellanam Wick gehörte zu den ersten vier Schülern , die am 1 .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_3317", "psc_text": "flagello, ab aliis pro Regulae observatione, quae acceptio posterior aliis quibuscunque praeferenda est: « Regulae disciplinam, inquit Smaragdus, dicit regularem in omnibus doctrinam, et eruditionis sanctae praecepta: disciplina enim a discendo nomen accepit; quidquid enim in schola regulari sancta discitur, non incongrue disciplina vocatur. Eruditio enim regularis disciplinae in praeceptis ejusdem Regulae, et in castigationibus et increpationibus, et in variis judiciis constat, in quibus qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. » Eodem fere modo loquuntur Bernardus Cassinensis et Boherius; et hunc esse Regulae sensum verba sequentia clare demonstrant. Nec aliquid ei relaxabitur. ] « Quia, ut ait Hildemarus, per omnes gradus debet probari velut laicus, et etiam plusquam laicus. Nam tres sunt gradus quibus probari debent novitii: id est unus ad portam monasterii per quatuor aut quinque dies: deinde secundus in hospitio paucis diebus, id est duobus mensibus: tertius in cella novitiorum per decem menses. » Similiter Bernardus", "candidate_score": 0.611642, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_50", "bdc_text": "Quamobrem nihil etiam est otiosae senectuti iucundius , quam si studia sibi proponat liberalia , quemadmodum legimus de Gallo quodam :", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2680", "psc_text": "liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset instituta, tanta meditationis instantia spiritualis scientiae perfectionem conabatur assequi, ut consentiente cum ingenio lectione, duplicato naturae et industriae bono, eruditissima redderetur. Atque ut melius scias quibus potissimum studiis animum informaret, audi Rodulfum ipsius Vitae scriptorem hoc modo prosequentem: Sed et dicta SS. Patrum, et decreta canonum, totiusque ecclesiastici ordinis jura plenitudini perfectionis adjecit. Eo in Parthenone non parvus ancillarum Dei numerus collectus est, quae ad exemplum beatae magistrae, coelestis disciplinae studiis instituebantur, et in tantum doctrina ejus proficiebant, ut plures ex illis postmodum magistrae fierent aliarum, ita ut nulla, aut etiam rara in illis regionibus essent monasteria feminarum quae non", "candidate_score": 0.611555, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_50", "bdc_text": "Quamobrem nihil etiam est otiosae senectuti iucundius , quam si studia sibi proponat liberalia , quemadmodum legimus de Gallo quodam :", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2679", "psc_text": "Longius hic foret, nec praesentis est otii per omnia excurrere monasteria. At praeterire non possum ardens in litteris hoc saeculo excolendis Benedictinarum virginum studium: « Quae laus, inquit iterum Mabillonius (Praef. in saec. III, num. 47), etiam Bonifacio auctori tribuenda est. Is quippe in Britannia cum degeret, non tantum viros disciplinis imbuit, verum etiam monachas, quae tantae sapientiae virum, ut scribit Willibaldus, praeceptorem expetierunt. Quo praeceptore paginarum transcurrentes seriem, coelesti instanter scrutinio inhaerebant, et sacramentorum arcana mysteriorumque abdita jugiter meditabantur. In Germaniam ipse profectus, religiosas feminas e Britannia istuc advocavit, ex quibus CUNIHILT et filia ejus BERATHGIT valde eruditae in liberali scientia in Thuringorum regione constituebantur magistrae, ex Othloni lib. I, cap. 25. Praeter eas Lioba Bischofheimensi Parthenoni a Bonifacio praefecta, lectionis studio tanta diligentia incumbebat, ut nisi orationi vacaret, nunquam divina pagina de manibus ejus abscederet. Nam cum ab ipsis infantiae rudimentis grammatica et reliquis liberalium artium studiis esset", "candidate_score": 0.611432, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_38_40", "bdc_text": "Age nunc exponemus illustrium virorum exempla , qui se ad rem litterariam contulere . Scribit Aulus Gellius Noctium Atticarum libro 9 . capite 3 .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2651", "psc_text": "eosque ad curas externas plus aequo effundere. Eodem referri debet quod de Theone abbate, qui triginta annis in domuncula seorsum inclusus silentium exercuit, tradunt Rufinus (Ruf. lib. II de Vit. Patr. cap. 6) et Palladius (Pall. Laus. cap. 50), quod scilicet « erat vir eruditus in triplici gratia sermonum, in scriptis Romanis, Graecis et Aegyptiacis. » His, praeter Basilium Magnum, Gregorium Theologum, Joannem Chrysostomum, Ephrem Diaconum, qui non minus doctrina quam vitae sanctimonia eremum illustrarunt, addere possemus etiam insignem et admirabilem Orabbatem montis Nitriae (Ibid., cap. 9), qui a fratribus visitatus « statim convertebatur ad doctrinam, erat enim valde peritus litterarum; » celebrem Evagrium Diaconum (Ibid., c. 86), qui composuit tres libros sacros monachorum; sed praesertim illustrem Silvaniam virginem, quae, ut scribit Palladius (Ibid., c. 143), « erat doctissima, doctrinam amore complexa, noctes uberi oleo a se illuminatas mutabat in dies, omnia antiquorum qui commentarios ediderunt scripta percurrens, Origenis tricies", "candidate_score": 0.607953, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_60", "bdc_text": "- Aurelius Victor , aaO , 41 , 14 ( \"Commodissimus tamen rebus multis fuit :", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2986", "psc_text": "S. Isidorus in Regula cap. 13, et concilium Aquisgranense can. 20. Atque ita S. Cuthbertus, teste Beda (In ejus Vita, cap. 16, saec. 2), « vestimentis utebatur communibus, ita temperanter agens, ut horum neque munditiis, neque sordibus esset notabilis. Unde usque hodie, inquit, in eodem monasterio exemplo ejus observatur, ne quis varii aut pretiosi coloris habeat indumentum, sed ea maxime 713 vestium specie sint contenti, quam naturalis ovium lana ministrat. » Narrant etiam de S. Maglorio (In ejus Vita, saec. I), quod « corpus ejus jugiter cilicio tegebatur, vestimentis quoque a foris nec multimodis vilibus, nec pretiosis, sed mediocribus; ne forte humanarum laudum blandiretur fomentis, quod est muscipula aeternae damnationis, induebatur; » et de S. Bernardo (Lib. III de ejus Vita, c. 2): « In vestibus ei paupertas semper placuit, sordes nunquam: nimirum animi fore indices aiebat, aut negligentis, aut foris gloriam affectantis humanam. » Vide Vitam Walae abbatis Corbeiensis", "candidate_score": 0.606787, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_80", "bdc_text": "Tum , qui optime suis perspectum volunt , suos ad Gallicam linguam perdiscendam ablegant .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_66", "psc_text": "vivere, nisi malos dies malis diebus addere? » Quod si tu audiens respondeas: Ego. ] Et quis ita non responderet? « Da mihi hominem latronem, inquit S. Augustinus Serm. 231, sceleratum, fornicatorem, maleficum, sacrilegum, omnibus vitiis inquinatum, omnibus flagitiis seu facinoribus obrutum, qui non velit beatam vitam vivere? Scio, omnes vultis beate vivere, sed unde homo beate vivat, hoc non vultis vivere. » Dicit tibi Deus: Prohibe linguam tuam a malo. ] Recte omnino vitam diesque bonos cupienti indicit prohibere linguam a malo, quia si quis putat se religiosum esse non refrenans linguam, hujus vana est religio, et qui verbo non offendit, hic perfectus est vir. Et labia tua ne loquantur dolum: ] « Disperdet enim Deus universa labia dolosa, » inquit propheta; et Salomon: Animae dolosae errant in peccatis Prov. XIII . Dolus autem, ut dicit S. Augustinus In psal. V, est cum aliud agitur, et aliud simulatur. Hinc", "candidate_score": 0.604127, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_38_40", "bdc_text": "Age nunc exponemus illustrium virorum exempla , qui se ad rem litterariam contulere . Scribit Aulus Gellius Noctium Atticarum libro 9 . capite 3 .", "psc_chunk_id": "066_Benedictus-Nursiae_Regula-cum-commentariis_window_2652", "psc_text": "litterarum; » celebrem Evagrium Diaconum (Ibid., c. 86), qui composuit tres libros sacros monachorum; sed praesertim illustrem Silvaniam virginem, quae, ut scribit Palladius (Ibid., c. 143), « erat doctissima, doctrinam amore complexa, noctes uberi oleo a se illuminatas mutabat in dies, omnia antiquorum qui commentarios ediderunt scripta percurrens, Origenis tricies centena millia versuum, Gregorii, et Stephani, et Pierii, et Basilii, et quorumdam aliorum praestantis virtutis virorum millia ducenta et quinquaginta non leviter nec temere haec percurrens, sed elaborate septies vel octies unumquemque librum perlegens, etc. » At prae omnibus spectandus videtur S. Hieronymus, non modo ordinis monastici, sed etiam totius orbis Christiani ornamentum. Hic enim in Syriae solitudinem secedens, insignem illam bibliothecam quam summo studio impendioque Romae sibi paraverat, indeque Hierosolymam asportari fecerat, secum attulit. Porro quibus in eremo studiis 634 vacaret, ipse nos docet his verbis (Epist. 4): « Dum essem, inquit, juvenis, et solitudinis me deserta vallarent, incentiva", "candidate_score": 0.598191, "ce_score": null } ] }, { "rank": 4, "cf_id": "cf047", "work_id": "067_Gregorius-Nyssenus_-Dionysius-Exiguus_De-creatione-hominis", "max_score": 0.699299, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "11024_sent_13_15", "bdc_text": "Quin , ut ingenue fatear , ad nullam aliam artem propensior est animus , quam ut litterato fruatur otio innumeris argumentis extimulantibus , tum praecipue emolumento ecclesiae , cui omnes prodesse eniti debent , quotquot nomina Christo dedere . Nemo sibi enim nascitur Adagia , 4 , 6 , 81 ( LB II 1094f). , sed tamen fratribus ut prosimus ante omnia inquirendum , atque hodie nulla re magis fieri potuerit quam studio . Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ;", "psc_chunk_id": "067_Gregorius-Nyssenus_-Dionysius-Exiguus_De-creatione-hominis_window_80", "psc_text": "uterque enim juxta studium quod exercuit se in somnis esse pervidet. Solitarum namque artium simulacrorum in praescientia mentis impressa per omne vaticinium praedici quae ventura fuerant praestiterunt. Quod autem Daniel et Joseph eorumque consimiles divina virtute nullis turbati sensibus ad futurorum informantur scientiam, nihil hoc ad praesentem pertinet quaestionem, quia non haec quisque sapiens somniorum generibus imputare debet, alioquin et illas visiones quae divinitus vigilantibus accidunt, non superna visitatione, sed naturae consequentia sponte sua id operante putabit posse contingere. Sicut ergo cunctis hominibus juxta suum sese moderantibus animum, quidam sunt qui divina illustrari confabulatione mereantur, ita communiter secundum naturam nobis ac similiter somniorum phantasiis accidentibus, nonnulli per soporem divinae cujusdam participes revelationis existunt, caeterisque omnibus et si aliqua re per somnium praescientia gignitur, juxta praedictum gignitur modum. Si vero Aegyptius ille vel Assyrius tyrannus ad scientiam futurorum per somnia divinitus instruuntur, aliud quiddam est quod per eos miranda dispensatione peragitur.", "candidate_score": 0.699299, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_14_16", "bdc_text": "Nemo sibi enim nascitur Adagia , 4 , 6 , 81 ( LB II 1094f). , sed tamen fratribus ut prosimus ante omnia inquirendum , atque hodie nulla re magis fieri potuerit quam studio . Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ; vgl. HBSR II 52f. .", "psc_chunk_id": "067_Gregorius-Nyssenus_-Dionysius-Exiguus_De-creatione-hominis_window_80", "psc_text": "uterque enim juxta studium quod exercuit se in somnis esse pervidet. Solitarum namque artium simulacrorum in praescientia mentis impressa per omne vaticinium praedici quae ventura fuerant praestiterunt. Quod autem Daniel et Joseph eorumque consimiles divina virtute nullis turbati sensibus ad futurorum informantur scientiam, nihil hoc ad praesentem pertinet quaestionem, quia non haec quisque sapiens somniorum generibus imputare debet, alioquin et illas visiones quae divinitus vigilantibus accidunt, non superna visitatione, sed naturae consequentia sponte sua id operante putabit posse contingere. Sicut ergo cunctis hominibus juxta suum sese moderantibus animum, quidam sunt qui divina illustrari confabulatione mereantur, ita communiter secundum naturam nobis ac similiter somniorum phantasiis accidentibus, nonnulli per soporem divinae cujusdam participes revelationis existunt, caeterisque omnibus et si aliqua re per somnium praescientia gignitur, juxta praedictum gignitur modum. Si vero Aegyptius ille vel Assyrius tyrannus ad scientiam futurorum per somnia divinitus instruuntur, aliud quiddam est quod per eos miranda dispensatione peragitur.", "candidate_score": 0.676844, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_15_17", "bdc_text": "Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ; vgl. HBSR II 52f. . Solidioribus incumbere est certum et quaecumque cum hisce mundanis longe lateque Adagia , 1 , 10 , 70 ( LB II 386 ) . dissident .", "psc_chunk_id": "067_Gregorius-Nyssenus_-Dionysius-Exiguus_De-creatione-hominis_window_80", "psc_text": "uterque enim juxta studium quod exercuit se in somnis esse pervidet. Solitarum namque artium simulacrorum in praescientia mentis impressa per omne vaticinium praedici quae ventura fuerant praestiterunt. Quod autem Daniel et Joseph eorumque consimiles divina virtute nullis turbati sensibus ad futurorum informantur scientiam, nihil hoc ad praesentem pertinet quaestionem, quia non haec quisque sapiens somniorum generibus imputare debet, alioquin et illas visiones quae divinitus vigilantibus accidunt, non superna visitatione, sed naturae consequentia sponte sua id operante putabit posse contingere. Sicut ergo cunctis hominibus juxta suum sese moderantibus animum, quidam sunt qui divina illustrari confabulatione mereantur, ita communiter secundum naturam nobis ac similiter somniorum phantasiis accidentibus, nonnulli per soporem divinae cujusdam participes revelationis existunt, caeterisque omnibus et si aliqua re per somnium praescientia gignitur, juxta praedictum gignitur modum. Si vero Aegyptius ille vel Assyrius tyrannus ad scientiam futurorum per somnia divinitus instruuntur, aliud quiddam est quod per eos miranda dispensatione peragitur.", "candidate_score": 0.668905, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_15_17", "bdc_text": "Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ; vgl. HBSR II 52f. . Solidioribus incumbere est certum et quaecumque cum hisce mundanis longe lateque Adagia , 1 , 10 , 70 ( LB II 386 ) . dissident .", "psc_chunk_id": "067_Gregorius-Nyssenus_-Dionysius-Exiguus_De-creatione-hominis_window_79", "psc_text": "in somnis memoria quidem confusa, praescientia vero quibusdam velaminibus obruta, praeter votum ac studium quasdam speculatur imagines, et aliquid eorum nonnunquam quae sunt ventura praenuntiat. Nam per subtilitatem naturae plus aliquid habet quam corporis crassitudo ad contemplanda ea quae videntur accedere, sed non potest recto ordine futura reserare, quia nec perspicua et manifesta doctrina proponitur eorum quae in somnis digesta cernuntur. Sed quidquid illud est, ambigua futuri fit denuntiatio, quod aenigma vocant qui videntur ista discernere, quod, si aliud ostentet in verbis, aliud in intellectibus afferat. Sic pincerna Pharaonis botrum premit in patera, sic panes in canistro ferre pistor imaginatur, uterque enim juxta studium quod exercuit se in somnis esse pervidet. Solitarum namque artium simulacrorum in praescientia mentis impressa per omne vaticinium praedici quae ventura fuerant praestiterunt. Quod autem Daniel et Joseph eorumque consimiles divina virtute nullis turbati sensibus ad futurorum informantur scientiam, nihil hoc ad praesentem pertinet quaestionem, quia", "candidate_score": 0.663077, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_113_115", "bdc_text": "Imo si coepta probantur aditumque speras futurum ad Musarum penetralia , age conatum hunc nostrum adiuva ; fove , quo maturescat disciplinis quam optimis . Parentes , Moecenas Mäzen ( vgl . Pauly/Wissowa XIV 207-229 ). , vir studiis alendis natus , ad hoc me studium incitant .", "psc_chunk_id": "067_Gregorius-Nyssenus_-Dionysius-Exiguus_De-creatione-hominis_window_129", "psc_text": "fallaci eumdem fructum voluptatum respergens, ita ut suavissimus appareret et appetitum gustatus accenderet. CAPUT XXI. Quae fuerit in paradiso vita, et quale sit illud lignum quod interdictum est. Quid igitur illud est quod boni malique scientiam continet, atque per voluptatem sensuum videtur esse gratissimum? putasae conjecturis studio non procul a veritate descisco, scientiae abutens intelligentia, per hujus contemplationis obtentum. Opinor enim non disciplinam in praesenti hanc scientiam posse sentiri eorum qui exercitatos habent sensus, quamdam vero differentiam Scripturarum consuetudinem divinarum scientiae atque discretionis invenio. Nam juxta disciplinam bonum a malo discernere, perfectioris esse habitus dicit Apostolus, eorum qui exercitatos habent sensus. Idcirco etiam ut omnia probemus edocuit, et spiritualis viri proprium esse dixit, quod possit omnia judicare atque discernere. Scientia vero non ubique disciplinam atque notitiam secundum significantiam suam semper insinuat, sed in bonam partem juxta effectum gratiae dicitur, ut est illud: Novit Dominus qui sunt ejus. Et ad Mosen", "candidate_score": 0.655288, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_66_68", "bdc_text": "Hic quidem esset infinitus numerus et catalogus illustrium virorum ; sed quid haec adfero scientissimo ? Sed his aliisque compluribus animus fulcitus non deiicitur a proposito .", "psc_chunk_id": "067_Gregorius-Nyssenus_-Dionysius-Exiguus_De-creatione-hominis_window_113", "psc_text": "Verumtamen qui profecto existat hic modus, et in his qui paulo minus quam angeli honorati sunt, effectum suae operationis ostenderit, usque ad praedestinatum numerum genus humanum Creatoris voluntate multiplicans. Si vero quispiam nos forte coarctet, inquirens modum ipsum quo potuissent animae fieri, si homo nuptiarum opera non quaesisset, interrogemus et nos, qui modus sit institutionis angelicae, quomodo in infinitis millibus et in una subsistere probentur essentia, in multo nimirum numero constituti. Hoc quippe competentius respondemus ei qui proponit, quomodo possit sine nuptiis homo persistere, dicentes, eo modo quo angeli sine nuptiis esse noscuntur. Nam quod similis eis ante transgressionem fuerit homo, rursus ejusdem similitudinem reformatio manifestat. His igitur hoc modo patefactis, ad propositam quaestionem recurrat oratio, cum si post conditionem imaginis, differentiam maris et feminae Deus suo dignatus sit excogitare firmamento. Ad hoc enim utilem fateor esse superiorem hanc inspectionem quae a nobis exprompta est. Nam qui cuncta ut essent", "candidate_score": 0.653973, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_64_66", "bdc_text": "Quis non tantis viris adnumerare cupiat ? Quis non orbis lumina imitari conabitur ? Hic quidem esset infinitus numerus et catalogus illustrium virorum ;", "psc_chunk_id": "067_Gregorius-Nyssenus_-Dionysius-Exiguus_De-creatione-hominis_window_113", "psc_text": "Verumtamen qui profecto existat hic modus, et in his qui paulo minus quam angeli honorati sunt, effectum suae operationis ostenderit, usque ad praedestinatum numerum genus humanum Creatoris voluntate multiplicans. Si vero quispiam nos forte coarctet, inquirens modum ipsum quo potuissent animae fieri, si homo nuptiarum opera non quaesisset, interrogemus et nos, qui modus sit institutionis angelicae, quomodo in infinitis millibus et in una subsistere probentur essentia, in multo nimirum numero constituti. Hoc quippe competentius respondemus ei qui proponit, quomodo possit sine nuptiis homo persistere, dicentes, eo modo quo angeli sine nuptiis esse noscuntur. Nam quod similis eis ante transgressionem fuerit homo, rursus ejusdem similitudinem reformatio manifestat. His igitur hoc modo patefactis, ad propositam quaestionem recurrat oratio, cum si post conditionem imaginis, differentiam maris et feminae Deus suo dignatus sit excogitare firmamento. Ad hoc enim utilem fateor esse superiorem hanc inspectionem quae a nobis exprompta est. Nam qui cuncta ut essent", "candidate_score": 0.64355, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_15", "bdc_text": "Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ;", "psc_chunk_id": "067_Gregorius-Nyssenus_-Dionysius-Exiguus_De-creatione-hominis_window_80", "psc_text": "uterque enim juxta studium quod exercuit se in somnis esse pervidet. Solitarum namque artium simulacrorum in praescientia mentis impressa per omne vaticinium praedici quae ventura fuerant praestiterunt. Quod autem Daniel et Joseph eorumque consimiles divina virtute nullis turbati sensibus ad futurorum informantur scientiam, nihil hoc ad praesentem pertinet quaestionem, quia non haec quisque sapiens somniorum generibus imputare debet, alioquin et illas visiones quae divinitus vigilantibus accidunt, non superna visitatione, sed naturae consequentia sponte sua id operante putabit posse contingere. Sicut ergo cunctis hominibus juxta suum sese moderantibus animum, quidam sunt qui divina illustrari confabulatione mereantur, ita communiter secundum naturam nobis ac similiter somniorum phantasiis accidentibus, nonnulli per soporem divinae cujusdam participes revelationis existunt, caeterisque omnibus et si aliqua re per somnium praescientia gignitur, juxta praedictum gignitur modum. Si vero Aegyptius ille vel Assyrius tyrannus ad scientiam futurorum per somnia divinitus instruuntur, aliud quiddam est quod per eos miranda dispensatione peragitur.", "candidate_score": 0.640288, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_15", "bdc_text": "Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ;", "psc_chunk_id": "067_Gregorius-Nyssenus_-Dionysius-Exiguus_De-creatione-hominis_window_79", "psc_text": "in somnis memoria quidem confusa, praescientia vero quibusdam velaminibus obruta, praeter votum ac studium quasdam speculatur imagines, et aliquid eorum nonnunquam quae sunt ventura praenuntiat. Nam per subtilitatem naturae plus aliquid habet quam corporis crassitudo ad contemplanda ea quae videntur accedere, sed non potest recto ordine futura reserare, quia nec perspicua et manifesta doctrina proponitur eorum quae in somnis digesta cernuntur. Sed quidquid illud est, ambigua futuri fit denuntiatio, quod aenigma vocant qui videntur ista discernere, quod, si aliud ostentet in verbis, aliud in intellectibus afferat. Sic pincerna Pharaonis botrum premit in patera, sic panes in canistro ferre pistor imaginatur, uterque enim juxta studium quod exercuit se in somnis esse pervidet. Solitarum namque artium simulacrorum in praescientia mentis impressa per omne vaticinium praedici quae ventura fuerant praestiterunt. Quod autem Daniel et Joseph eorumque consimiles divina virtute nullis turbati sensibus ad futurorum informantur scientiam, nihil hoc ad praesentem pertinet quaestionem, quia", "candidate_score": 0.638306, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_15", "bdc_text": "Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ;", "psc_chunk_id": "067_Gregorius-Nyssenus_-Dionysius-Exiguus_De-creatione-hominis_window_81", "psc_text": "ac similiter somniorum phantasiis accidentibus, nonnulli per soporem divinae cujusdam participes revelationis existunt, caeterisque omnibus et si aliqua re per somnium praescientia gignitur, juxta praedictum gignitur modum. Si vero Aegyptius ille vel Assyrius tyrannus ad scientiam futurorum per somnia divinitus instruuntur, aliud quiddam est quod per eos miranda dispensatione peragitur. Oportebat enim sanctorum sapientiam declarari quae videbatur occulta, ne communem vitam sine utilitate vel commodo praeteriret. Quomodo namque Daniel talis esse nosceretur, nisi incantatorum atque magorum acquisitionem somnii defecisset intentio? Quomodo etiam salvaretur Aegyptus Joseph in custodia constituto, nisi eum discretio somniorum pertraxisset in medium? Et ideo quid aliud ista praetendunt, nec secundum phantasias communes omnino pensanda sunt, consueta quippe somniorum facies eadem universorum est quae modis plurimis specie quadam imaginationis occurrit. Aut enim permanent, ut dictum est, in ea parte animae qua memoria continetur, studiorum similitudines diurnorum, aut saepenumero qualitatibus corporalium affectionum somniorum praefiguratur expressio. Sic etenim qui sitit", "candidate_score": 0.629437, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_112", "bdc_text": "ignosce ergo , si studia tua magis ardua ac graviora impedivi .", "psc_chunk_id": "067_Gregorius-Nyssenus_-Dionysius-Exiguus_De-creatione-hominis_window_130", "psc_text": "sensus. Idcirco etiam ut omnia probemus edocuit, et spiritualis viri proprium esse dixit, quod possit omnia judicare atque discernere. Scientia vero non ubique disciplinam atque notitiam secundum significantiam suam semper insinuat, sed in bonam partem juxta effectum gratiae dicitur, ut est illud: Novit Dominus qui sunt ejus. Et ad Mosen ait Deus: Novi te prae omnibus, et his quae culpantur in malis, qui novit omnia testatur et dicit: Nunquam novi vos; ergo lignum illud quod scientiam permixtam confusamque fructificat ex his est quae nobis interdicuntur a Domino. Contrariis namque qualitatibus fructus ille videtur esse conjunctus, qui etiam assertorem probatur habere serpentem: secundum hanc fortasse rationem quod malum non proponitur nudum atque intectum, ut ipsum per sese juxta naturam suam conspici queat; alioquin inefficax malitia ipsa mansisset nullo boni colorata figmento, per quod is qui decipitur in ejus attrahi desiderium possit. Nunc autem permixta quodammodo mali natura est, in alto quidem", "candidate_score": 0.622282, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_66", "bdc_text": "Hic quidem esset infinitus numerus et catalogus illustrium virorum ;", "psc_chunk_id": "067_Gregorius-Nyssenus_-Dionysius-Exiguus_De-creatione-hominis_window_113", "psc_text": "Verumtamen qui profecto existat hic modus, et in his qui paulo minus quam angeli honorati sunt, effectum suae operationis ostenderit, usque ad praedestinatum numerum genus humanum Creatoris voluntate multiplicans. Si vero quispiam nos forte coarctet, inquirens modum ipsum quo potuissent animae fieri, si homo nuptiarum opera non quaesisset, interrogemus et nos, qui modus sit institutionis angelicae, quomodo in infinitis millibus et in una subsistere probentur essentia, in multo nimirum numero constituti. Hoc quippe competentius respondemus ei qui proponit, quomodo possit sine nuptiis homo persistere, dicentes, eo modo quo angeli sine nuptiis esse noscuntur. Nam quod similis eis ante transgressionem fuerit homo, rursus ejusdem similitudinem reformatio manifestat. His igitur hoc modo patefactis, ad propositam quaestionem recurrat oratio, cum si post conditionem imaginis, differentiam maris et feminae Deus suo dignatus sit excogitare firmamento. Ad hoc enim utilem fateor esse superiorem hanc inspectionem quae a nobis exprompta est. Nam qui cuncta ut essent", "candidate_score": 0.611085, "ce_score": null } ] }, { "rank": 5, "cf_id": "cf041", "work_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita", "max_score": 0.698436, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "11024_sent_46_48", "bdc_text": "liberalibus studiis , praesertim eloquentiae , in tantum incumbente , ut nullus ne in procinctu quidem laberetur dies , quin legeret , scriberet , declamaret Sueton , Augustus , 84 , 1. . Pariter de Aelio Adriano Hadrian , römischer Kaiser. , qui Graecis litteris impensius eruditus , ut a plerisque Graeculus sit appellatus , Atheniensium studia moresque auxit poetico sermone non tantum , sed et caeteris disciplinis : canendi , psallendi , medendique scientia , musicis , geometria , pictor , fictor etcPs .", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_450", "psc_text": "imbutus erat Aetius, et divinarum litterarum ignarus, tantummodo in contentionibus praeparatus, quod etiam quilibet rusticus facere potest. Et dum nec veteres, qui eloquia Christiana fuerant interpretati, legisset, asserebat se multum gaudere libris Clementis et Africani, nec non Origenis, cum utique fuerint illi viri totius sapientiae virtutibus eruditi. Fecit igitur is epistolas ad imperatorem Constantium, 264 et ad alios quosdam, contentiones involvens et quaedam commenta conficiens. Quamobrem etiam Sine Deo vocabatur. Et licet eadem quae Arius vindicaret, tamen a suis non valentibus intelligere perplexiones syllogismorum ejus, cum eadem quae ille saperet, putabatur haereticus. Et propterea eorum pulsus Ecclesia credebatur, cum ipse illis potius communicare noluisset. Hactenus enim ex illis sunt qui tunc quidem Aetiani, nunc autem Eunomiani vocantur. Posteriore namque tempore Eunomius notarius ejus, eruditus ab eo, editionem ejus haereticam divulgavit. Sed de Eunomio locis convenientibus explanabimus. SOCRATES, lib. II, cap. 28. Edit. Christ. Vales. cap. 35, p. 129. CAPUT XIV.", "candidate_score": 0.698436, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_45_47", "bdc_text": "Legimus et de Octaviano Augustus , römischer Kaiser . liberalibus studiis , praesertim eloquentiae , in tantum incumbente , ut nullus ne in procinctu quidem laberetur dies , quin legeret , scriberet , declamaret Sueton , Augustus , 84 , 1. . Pariter de Aelio Adriano Hadrian , römischer Kaiser. , qui Graecis litteris impensius eruditus , ut a plerisque Graeculus sit appellatus , Atheniensium studia moresque auxit poetico sermone non tantum , sed et caeteris disciplinis :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_450", "psc_text": "imbutus erat Aetius, et divinarum litterarum ignarus, tantummodo in contentionibus praeparatus, quod etiam quilibet rusticus facere potest. Et dum nec veteres, qui eloquia Christiana fuerant interpretati, legisset, asserebat se multum gaudere libris Clementis et Africani, nec non Origenis, cum utique fuerint illi viri totius sapientiae virtutibus eruditi. Fecit igitur is epistolas ad imperatorem Constantium, 264 et ad alios quosdam, contentiones involvens et quaedam commenta conficiens. Quamobrem etiam Sine Deo vocabatur. Et licet eadem quae Arius vindicaret, tamen a suis non valentibus intelligere perplexiones syllogismorum ejus, cum eadem quae ille saperet, putabatur haereticus. Et propterea eorum pulsus Ecclesia credebatur, cum ipse illis potius communicare noluisset. Hactenus enim ex illis sunt qui tunc quidem Aetiani, nunc autem Eunomiani vocantur. Posteriore namque tempore Eunomius notarius ejus, eruditus ab eo, editionem ejus haereticam divulgavit. Sed de Eunomio locis convenientibus explanabimus. SOCRATES, lib. II, cap. 28. Edit. Christ. Vales. cap. 35, p. 129. CAPUT XIV.", "candidate_score": 0.69593, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_46_48", "bdc_text": "liberalibus studiis , praesertim eloquentiae , in tantum incumbente , ut nullus ne in procinctu quidem laberetur dies , quin legeret , scriberet , declamaret Sueton , Augustus , 84 , 1. . Pariter de Aelio Adriano Hadrian , römischer Kaiser. , qui Graecis litteris impensius eruditus , ut a plerisque Graeculus sit appellatus , Atheniensium studia moresque auxit poetico sermone non tantum , sed et caeteris disciplinis : canendi , psallendi , medendique scientia , musicis , geometria , pictor , fictor etcPs .", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_1239", "psc_text": "quarta feria et sexta, studio Christianitatis; nec aliter quam monasterium regalia videbantur. Ipse namque matutino ad suas sorores pergens, divinas dicebat laudes. Quamobrem etiam sacras litteras sine codice recitabat. Loquentibus episcopis, velut olim sacerdos factus, ex divina lectione respondebat. Congregabatque sacros codices, et quoscunque quilibet eorum interpretes seu expositores conscripsisse videbantur, plus quam Ptolemaeus studuerat Philadelphus. Patientia atque clementia universis hominibus eminebat. Nam Julianus imperator, licet philosophus diceretur, non tamen Antiochensium portavit injuriam; sed maxima Theodoro tormenta indignatus imposuit. Porro Theodosius multum gaudens syllogismis Aristotelis, philosophiam exercebat operibus, iram, tristitiam libidinemque devincens, et in nullo se ulcisci desiderans. Dum igitur a quodam familiarium interrogaretur cur nullum se laedentium morti subjiceret: Utinam, inquit, esset mihi possibile ad vitam etiam mortuos revocare. Quem dum alter pro ea causa requireret: Non est, inquit, magnum neque difficile hominem mori, quia neque Deo soli [ forte, sed convenit Deo, etc. ] semel mortuum ex poenitentia", "candidate_score": 0.692579, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_45_47", "bdc_text": "Legimus et de Octaviano Augustus , römischer Kaiser . liberalibus studiis , praesertim eloquentiae , in tantum incumbente , ut nullus ne in procinctu quidem laberetur dies , quin legeret , scriberet , declamaret Sueton , Augustus , 84 , 1. . Pariter de Aelio Adriano Hadrian , römischer Kaiser. , qui Graecis litteris impensius eruditus , ut a plerisque Graeculus sit appellatus , Atheniensium studia moresque auxit poetico sermone non tantum , sed et caeteris disciplinis :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_1239", "psc_text": "quarta feria et sexta, studio Christianitatis; nec aliter quam monasterium regalia videbantur. Ipse namque matutino ad suas sorores pergens, divinas dicebat laudes. Quamobrem etiam sacras litteras sine codice recitabat. Loquentibus episcopis, velut olim sacerdos factus, ex divina lectione respondebat. Congregabatque sacros codices, et quoscunque quilibet eorum interpretes seu expositores conscripsisse videbantur, plus quam Ptolemaeus studuerat Philadelphus. Patientia atque clementia universis hominibus eminebat. Nam Julianus imperator, licet philosophus diceretur, non tamen Antiochensium portavit injuriam; sed maxima Theodoro tormenta indignatus imposuit. Porro Theodosius multum gaudens syllogismis Aristotelis, philosophiam exercebat operibus, iram, tristitiam libidinemque devincens, et in nullo se ulcisci desiderans. Dum igitur a quodam familiarium interrogaretur cur nullum se laedentium morti subjiceret: Utinam, inquit, esset mihi possibile ad vitam etiam mortuos revocare. Quem dum alter pro ea causa requireret: Non est, inquit, magnum neque difficile hominem mori, quia neque Deo soli [ forte, sed convenit Deo, etc. ] semel mortuum ex poenitentia", "candidate_score": 0.689826, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_58_60", "bdc_text": "Con-stantinus Konstantin I. der Große , römischer Kaiser . quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs . - Aurelius Victor , aaO , 41 , 14 ( \"Commodissimus tamen rebus multis fuit :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_450", "psc_text": "imbutus erat Aetius, et divinarum litterarum ignarus, tantummodo in contentionibus praeparatus, quod etiam quilibet rusticus facere potest. Et dum nec veteres, qui eloquia Christiana fuerant interpretati, legisset, asserebat se multum gaudere libris Clementis et Africani, nec non Origenis, cum utique fuerint illi viri totius sapientiae virtutibus eruditi. Fecit igitur is epistolas ad imperatorem Constantium, 264 et ad alios quosdam, contentiones involvens et quaedam commenta conficiens. Quamobrem etiam Sine Deo vocabatur. Et licet eadem quae Arius vindicaret, tamen a suis non valentibus intelligere perplexiones syllogismorum ejus, cum eadem quae ille saperet, putabatur haereticus. Et propterea eorum pulsus Ecclesia credebatur, cum ipse illis potius communicare noluisset. Hactenus enim ex illis sunt qui tunc quidem Aetiani, nunc autem Eunomiani vocantur. Posteriore namque tempore Eunomius notarius ejus, eruditus ab eo, editionem ejus haereticam divulgavit. Sed de Eunomio locis convenientibus explanabimus. SOCRATES, lib. II, cap. 28. Edit. Christ. Vales. cap. 35, p. 129. CAPUT XIV.", "candidate_score": 0.687015, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_47_49", "bdc_text": "Pariter de Aelio Adriano Hadrian , römischer Kaiser. , qui Graecis litteris impensius eruditus , ut a plerisque Graeculus sit appellatus , Atheniensium studia moresque auxit poetico sermone non tantum , sed et caeteris disciplinis : canendi , psallendi , medendique scientia , musicis , geometria , pictor , fictor etcPs . - Aurelius Victor , Epitome de caesaribus , 14 , 2. .", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_450", "psc_text": "imbutus erat Aetius, et divinarum litterarum ignarus, tantummodo in contentionibus praeparatus, quod etiam quilibet rusticus facere potest. Et dum nec veteres, qui eloquia Christiana fuerant interpretati, legisset, asserebat se multum gaudere libris Clementis et Africani, nec non Origenis, cum utique fuerint illi viri totius sapientiae virtutibus eruditi. Fecit igitur is epistolas ad imperatorem Constantium, 264 et ad alios quosdam, contentiones involvens et quaedam commenta conficiens. Quamobrem etiam Sine Deo vocabatur. Et licet eadem quae Arius vindicaret, tamen a suis non valentibus intelligere perplexiones syllogismorum ejus, cum eadem quae ille saperet, putabatur haereticus. Et propterea eorum pulsus Ecclesia credebatur, cum ipse illis potius communicare noluisset. Hactenus enim ex illis sunt qui tunc quidem Aetiani, nunc autem Eunomiani vocantur. Posteriore namque tempore Eunomius notarius ejus, eruditus ab eo, editionem ejus haereticam divulgavit. Sed de Eunomio locis convenientibus explanabimus. SOCRATES, lib. II, cap. 28. Edit. Christ. Vales. cap. 35, p. 129. CAPUT XIV.", "candidate_score": 0.686555, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_46_48", "bdc_text": "liberalibus studiis , praesertim eloquentiae , in tantum incumbente , ut nullus ne in procinctu quidem laberetur dies , quin legeret , scriberet , declamaret Sueton , Augustus , 84 , 1. . Pariter de Aelio Adriano Hadrian , römischer Kaiser. , qui Graecis litteris impensius eruditus , ut a plerisque Graeculus sit appellatus , Atheniensium studia moresque auxit poetico sermone non tantum , sed et caeteris disciplinis : canendi , psallendi , medendique scientia , musicis , geometria , pictor , fictor etcPs .", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_1238", "psc_text": "multa confecit. Erat enim eloquens, filia Leontii sophistae Atheniensis, a patre omnibus lectionibus erudita. Quam dum imperator ducturus esset uxorem, Christianam 372 Atticus fecit episcopus, et in baptismate, cum prius vocaretur Athenais, Eudociae nomen imposuit. Multi ergo, sicuti dixi, volentes innotescere, alii suam facundiam demonstrare, praeconia imperatoria conscripserunt. Ego vero nec innotescere cupiens, nec facundiam sermonis ostendere, cum veritate imperatoris bona memorare studeo; quia sunt damnosa si taceantur. Primum itaque regaliter natus atque nutritus, nihil habuit tepidum; sed sic fuit sapiens, ut inter confabulantes experimentum omnium crederetur habere causarum. Perdurabat in frigore, similiter et in aestu. Plerumque jejunabat, et maxime quarta feria et sexta, studio Christianitatis; nec aliter quam monasterium regalia videbantur. Ipse namque matutino ad suas sorores pergens, divinas dicebat laudes. Quamobrem etiam sacras litteras sine codice recitabat. Loquentibus episcopis, velut olim sacerdos factus, ex divina lectione respondebat. Congregabatque sacros codices, et quoscunque quilibet eorum interpretes seu expositores conscripsisse", "candidate_score": 0.683422, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_45_47", "bdc_text": "Legimus et de Octaviano Augustus , römischer Kaiser . liberalibus studiis , praesertim eloquentiae , in tantum incumbente , ut nullus ne in procinctu quidem laberetur dies , quin legeret , scriberet , declamaret Sueton , Augustus , 84 , 1. . Pariter de Aelio Adriano Hadrian , römischer Kaiser. , qui Graecis litteris impensius eruditus , ut a plerisque Graeculus sit appellatus , Atheniensium studia moresque auxit poetico sermone non tantum , sed et caeteris disciplinis :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_1238", "psc_text": "multa confecit. Erat enim eloquens, filia Leontii sophistae Atheniensis, a patre omnibus lectionibus erudita. Quam dum imperator ducturus esset uxorem, Christianam 372 Atticus fecit episcopus, et in baptismate, cum prius vocaretur Athenais, Eudociae nomen imposuit. Multi ergo, sicuti dixi, volentes innotescere, alii suam facundiam demonstrare, praeconia imperatoria conscripserunt. Ego vero nec innotescere cupiens, nec facundiam sermonis ostendere, cum veritate imperatoris bona memorare studeo; quia sunt damnosa si taceantur. Primum itaque regaliter natus atque nutritus, nihil habuit tepidum; sed sic fuit sapiens, ut inter confabulantes experimentum omnium crederetur habere causarum. Perdurabat in frigore, similiter et in aestu. Plerumque jejunabat, et maxime quarta feria et sexta, studio Christianitatis; nec aliter quam monasterium regalia videbantur. Ipse namque matutino ad suas sorores pergens, divinas dicebat laudes. Quamobrem etiam sacras litteras sine codice recitabat. Loquentibus episcopis, velut olim sacerdos factus, ex divina lectione respondebat. Congregabatque sacros codices, et quoscunque quilibet eorum interpretes seu expositores conscripsisse", "candidate_score": 0.678805, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_41_43", "bdc_text": "de Philippo , rege Macaedoniae , qui , cum omni fere tempore negotiis belli victoriisque affectus esset , a liberali tamen Musa et a studiis humanitatis nunquam abfuit , quin lepide comiterque plaeraque et faceret et diceret etcAulus Gellius , Noctes Atticae , 9 , 3 , 2. . Ecce regem hunc praeclarissimum hac in re et cum paucis quidem conferendum . Idem Alexandrum Alexander der Große .", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_712", "psc_text": "Multos itaque vicos castraque detinens, jam etiam civitates capiebat. Cumque venisset Ctesiphontem civitatem, intantum obsedit regem, ut crebris legationibus uteretur: offerens dare suae patriae partem, si solutus bello discederet. Quod ille noluit, neque supplicantibus est miseratus; neque mente percepit, quod vincere quidem bonum est, supervincere nimis invidiosum: credens praecipue magicis artibus, quas ei Maximus philosophus exhibebat, et arbitratus Alexandri Macedonis se gloriam percepturum, aut certe potiorem. Putabat enim secundum Pythagoraeam Platonisque sententiam, ex mutatione corporum Alexandri animam se possidere, aut esse potius in altero corpore alius Alexander. Ob hanc itaque causam Persarum regis noluit preces audire. SOCRATES, lib. III, cap. 18; edit. Christ. Vales. cap. 21, p. 194. Cum igitur in deserti loca primo captivorum habuisset ducatum, postea quidam senior, sub schemate proditoris, se ei compendiosum iter ostendere compromisit. Cumque tribus diebus ambulantes ad majorem solitudinem venissent, illum quidem fustibus occiderunt, confitentem hoc se fecisse pro patriae libertate, et libenter", "candidate_score": 0.67555, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_58_60", "bdc_text": "Con-stantinus Konstantin I. der Große , römischer Kaiser . quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs . - Aurelius Victor , aaO , 41 , 14 ( \"Commodissimus tamen rebus multis fuit :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_1239", "psc_text": "quarta feria et sexta, studio Christianitatis; nec aliter quam monasterium regalia videbantur. Ipse namque matutino ad suas sorores pergens, divinas dicebat laudes. Quamobrem etiam sacras litteras sine codice recitabat. Loquentibus episcopis, velut olim sacerdos factus, ex divina lectione respondebat. Congregabatque sacros codices, et quoscunque quilibet eorum interpretes seu expositores conscripsisse videbantur, plus quam Ptolemaeus studuerat Philadelphus. Patientia atque clementia universis hominibus eminebat. Nam Julianus imperator, licet philosophus diceretur, non tamen Antiochensium portavit injuriam; sed maxima Theodoro tormenta indignatus imposuit. Porro Theodosius multum gaudens syllogismis Aristotelis, philosophiam exercebat operibus, iram, tristitiam libidinemque devincens, et in nullo se ulcisci desiderans. Dum igitur a quodam familiarium interrogaretur cur nullum se laedentium morti subjiceret: Utinam, inquit, esset mihi possibile ad vitam etiam mortuos revocare. Quem dum alter pro ea causa requireret: Non est, inquit, magnum neque difficile hominem mori, quia neque Deo soli [ forte, sed convenit Deo, etc. ] semel mortuum ex poenitentia", "candidate_score": 0.669939, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_45_47", "bdc_text": "Legimus et de Octaviano Augustus , römischer Kaiser . liberalibus studiis , praesertim eloquentiae , in tantum incumbente , ut nullus ne in procinctu quidem laberetur dies , quin legeret , scriberet , declamaret Sueton , Augustus , 84 , 1. . Pariter de Aelio Adriano Hadrian , römischer Kaiser. , qui Graecis litteris impensius eruditus , ut a plerisque Graeculus sit appellatus , Atheniensium studia moresque auxit poetico sermone non tantum , sed et caeteris disciplinis :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_596", "psc_text": "fastu palatii, contemptibile videbatur imperium. Is enim noctibus vigilans conscribebat libros; et descendens in senatu publice recitabat. Solus enim imperatorum 284 a Julio Caesare in curia senatus recitavit orationes. Honorabat quoque disciplinarum cultores, maxime philosophantes. Quamobrem undique fama congregabat hujusmodi viros, emanantes circa palatia, qui circumamicti palliis, magis habitu quam magisterio pandebantur. Erantque graves universis Christianis, seductores viri et imperatoris semper religioni faventes. Habens itaque Julianus plurimum vanae gloriae vitium, cunctos ante se principes laceravit in oratione quam de Caesaribus scripsit. Hac ergo arrogantia motus, etiam contra Christianos conscripsit libros. Ut ergo cocos atque tonsores expelleret, opus philosophi, non tamen imperatoris egit; ut autem detraheret atque laceraret, neque philosophi neque principis fuit. SOCRATES, lib. III, cap. 1, p. 166. CAPUT II. Quomodo Julianus ad ritum devenerit paganorum, et de sacrificiis idolorum. Fertur itaque mox in ipso principio Julianum sic aperte et impudenter negasse Christianam fidem, ut quibusdam sacrificiis et invocationibus,", "candidate_score": 0.669206, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_46_48", "bdc_text": "liberalibus studiis , praesertim eloquentiae , in tantum incumbente , ut nullus ne in procinctu quidem laberetur dies , quin legeret , scriberet , declamaret Sueton , Augustus , 84 , 1. . Pariter de Aelio Adriano Hadrian , römischer Kaiser. , qui Graecis litteris impensius eruditus , ut a plerisque Graeculus sit appellatus , Atheniensium studia moresque auxit poetico sermone non tantum , sed et caeteris disciplinis : canendi , psallendi , medendique scientia , musicis , geometria , pictor , fictor etcPs .", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_596", "psc_text": "fastu palatii, contemptibile videbatur imperium. Is enim noctibus vigilans conscribebat libros; et descendens in senatu publice recitabat. Solus enim imperatorum 284 a Julio Caesare in curia senatus recitavit orationes. Honorabat quoque disciplinarum cultores, maxime philosophantes. Quamobrem undique fama congregabat hujusmodi viros, emanantes circa palatia, qui circumamicti palliis, magis habitu quam magisterio pandebantur. Erantque graves universis Christianis, seductores viri et imperatoris semper religioni faventes. Habens itaque Julianus plurimum vanae gloriae vitium, cunctos ante se principes laceravit in oratione quam de Caesaribus scripsit. Hac ergo arrogantia motus, etiam contra Christianos conscripsit libros. Ut ergo cocos atque tonsores expelleret, opus philosophi, non tamen imperatoris egit; ut autem detraheret atque laceraret, neque philosophi neque principis fuit. SOCRATES, lib. III, cap. 1, p. 166. CAPUT II. Quomodo Julianus ad ritum devenerit paganorum, et de sacrificiis idolorum. Fertur itaque mox in ipso principio Julianum sic aperte et impudenter negasse Christianam fidem, ut quibusdam sacrificiis et invocationibus,", "candidate_score": 0.669113, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_63_65", "bdc_text": "Qui rex fuit Ponti atque Bythiniae , duarum et viginti gentium , quas sub ditione habuit , linguas percalluit etcAulus Gellius , aaO , 17 , 17 , 2. . Quis non tantis viris adnumerare cupiat ? Quis non orbis lumina imitari conabitur ?", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_167", "psc_text": "Hispanorum valde famosus Osius unus erat, et simul plurimis assidebat. De regia vero civitate praesul Alexander propter senectutem defuit; presbyteri vero praesentes locum ejus implebant. Talem itaque a saeculo solus unus imperator Constantinus Christo coronam vinculo pacis exornans, suo Salvatori de victoria inimicorum et hostium Deo docibilem [ ed. et ms. Santheod., decibilem] dedicavit; gratiarum actionis imaginem secundum nos apostolica plausione constituens. Tunc igitur ille sermo completus est: Collectos ex omnibus gentibus, quae sub coelo sunt, viros religiosos, inter quos erant Parthi, et Medi, et Elamitae, et qui habitant Mesopotamiam, Judaeam et Cappadociam, Pontum et Asiam, Phrygiam et Pamphyliam, Aegyptum et partes 225 Libyae secus Cyrenen, et advenae Romani, Judaei et proselyti, Cretes et Arabes (Act. II, 5, 9, 10, 11) . Verumtamen hoc illis deerat, quod non, sicut isti, omnes ex Dei ministris utique consistebant. In praesenti siquidem choro multitudo erat episcoporum, numerum trecentorum excedens, sequentibus eos presbyteris, ac", "candidate_score": 0.668784, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_57_59", "bdc_text": "- Aurelius Victor , aaO , 16 , 7. . Con-stantinus Konstantin I. der Große , römischer Kaiser . quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs .", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_450", "psc_text": "imbutus erat Aetius, et divinarum litterarum ignarus, tantummodo in contentionibus praeparatus, quod etiam quilibet rusticus facere potest. Et dum nec veteres, qui eloquia Christiana fuerant interpretati, legisset, asserebat se multum gaudere libris Clementis et Africani, nec non Origenis, cum utique fuerint illi viri totius sapientiae virtutibus eruditi. Fecit igitur is epistolas ad imperatorem Constantium, 264 et ad alios quosdam, contentiones involvens et quaedam commenta conficiens. Quamobrem etiam Sine Deo vocabatur. Et licet eadem quae Arius vindicaret, tamen a suis non valentibus intelligere perplexiones syllogismorum ejus, cum eadem quae ille saperet, putabatur haereticus. Et propterea eorum pulsus Ecclesia credebatur, cum ipse illis potius communicare noluisset. Hactenus enim ex illis sunt qui tunc quidem Aetiani, nunc autem Eunomiani vocantur. Posteriore namque tempore Eunomius notarius ejus, eruditus ab eo, editionem ejus haereticam divulgavit. Sed de Eunomio locis convenientibus explanabimus. SOCRATES, lib. II, cap. 28. Edit. Christ. Vales. cap. 35, p. 129. CAPUT XIV.", "candidate_score": 0.668527, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_44_46", "bdc_text": "Aristotelis tempore natum gaudet , ab hoc educatum eruditumque sperans tanti imperii successione dignum Aulus Gellius , aaO , 9 , 3 , 5. . Legimus et de Octaviano Augustus , römischer Kaiser . liberalibus studiis , praesertim eloquentiae , in tantum incumbente , ut nullus ne in procinctu quidem laberetur dies , quin legeret , scriberet , declamaret Sueton , Augustus , 84 , 1. .", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_1239", "psc_text": "quarta feria et sexta, studio Christianitatis; nec aliter quam monasterium regalia videbantur. Ipse namque matutino ad suas sorores pergens, divinas dicebat laudes. Quamobrem etiam sacras litteras sine codice recitabat. Loquentibus episcopis, velut olim sacerdos factus, ex divina lectione respondebat. Congregabatque sacros codices, et quoscunque quilibet eorum interpretes seu expositores conscripsisse videbantur, plus quam Ptolemaeus studuerat Philadelphus. Patientia atque clementia universis hominibus eminebat. Nam Julianus imperator, licet philosophus diceretur, non tamen Antiochensium portavit injuriam; sed maxima Theodoro tormenta indignatus imposuit. Porro Theodosius multum gaudens syllogismis Aristotelis, philosophiam exercebat operibus, iram, tristitiam libidinemque devincens, et in nullo se ulcisci desiderans. Dum igitur a quodam familiarium interrogaretur cur nullum se laedentium morti subjiceret: Utinam, inquit, esset mihi possibile ad vitam etiam mortuos revocare. Quem dum alter pro ea causa requireret: Non est, inquit, magnum neque difficile hominem mori, quia neque Deo soli [ forte, sed convenit Deo, etc. ] semel mortuum ex poenitentia", "candidate_score": 0.667773, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_58_60", "bdc_text": "Con-stantinus Konstantin I. der Große , römischer Kaiser . quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs . - Aurelius Victor , aaO , 41 , 14 ( \"Commodissimus tamen rebus multis fuit :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_43", "psc_text": "7, p. 408. CAPUT IX. De legibus quas Constantinus pro Christianis posuit, et de mutatione rituum paganorum Christianorumque provectu, et de victoriis ejus, et veneratione religionis. Constantinus igitur cum ad eum solum omne Romanum pervenisset imperium, edictis publicis usus est, ut Orientales subjecti impavide religionem colerent Christi, et diligenter Divinitati ministrarent; Divinitatem quippe solam eam crederent quae et revera esset, et sufficienter haberet omni tempore potestatem: et quoniam qui talibus studerent, omnia bona eis uberrime accederent, et quaecunque adversa putarent, cum meliori potius spe fruerentur; qui vero circa Deum delinquerent, communiter et seorsum in bellis et in pace omnia eis difficilia provenirent. Gratiasque referens, non sibimet arrogans, adjecit in eam legem dicens: quia ministrum opportunum eum habere dignatus fuerit Deus sui consilii, et a Britannico mari usque ad loca Orientis adduxerit eum, quatenus augeretur Christiana religio; et qui propter Dei culturam durabiliter permanserunt in confessionibus martyrii, clariores ejus honoribus apparerent.", "candidate_score": 0.666846, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_47", "bdc_text": "Pariter de Aelio Adriano Hadrian , römischer Kaiser. , qui Graecis litteris impensius eruditus , ut a plerisque Graeculus sit appellatus , Atheniensium studia moresque auxit poetico sermone non tantum , sed et caeteris disciplinis :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_1238", "psc_text": "multa confecit. Erat enim eloquens, filia Leontii sophistae Atheniensis, a patre omnibus lectionibus erudita. Quam dum imperator ducturus esset uxorem, Christianam 372 Atticus fecit episcopus, et in baptismate, cum prius vocaretur Athenais, Eudociae nomen imposuit. Multi ergo, sicuti dixi, volentes innotescere, alii suam facundiam demonstrare, praeconia imperatoria conscripserunt. Ego vero nec innotescere cupiens, nec facundiam sermonis ostendere, cum veritate imperatoris bona memorare studeo; quia sunt damnosa si taceantur. Primum itaque regaliter natus atque nutritus, nihil habuit tepidum; sed sic fuit sapiens, ut inter confabulantes experimentum omnium crederetur habere causarum. Perdurabat in frigore, similiter et in aestu. Plerumque jejunabat, et maxime quarta feria et sexta, studio Christianitatis; nec aliter quam monasterium regalia videbantur. Ipse namque matutino ad suas sorores pergens, divinas dicebat laudes. Quamobrem etiam sacras litteras sine codice recitabat. Loquentibus episcopis, velut olim sacerdos factus, ex divina lectione respondebat. Congregabatque sacros codices, et quoscunque quilibet eorum interpretes seu expositores conscripsisse", "candidate_score": 0.665922, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_57_59", "bdc_text": "- Aurelius Victor , aaO , 16 , 7. . Con-stantinus Konstantin I. der Große , römischer Kaiser . quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs .", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_43", "psc_text": "7, p. 408. CAPUT IX. De legibus quas Constantinus pro Christianis posuit, et de mutatione rituum paganorum Christianorumque provectu, et de victoriis ejus, et veneratione religionis. Constantinus igitur cum ad eum solum omne Romanum pervenisset imperium, edictis publicis usus est, ut Orientales subjecti impavide religionem colerent Christi, et diligenter Divinitati ministrarent; Divinitatem quippe solam eam crederent quae et revera esset, et sufficienter haberet omni tempore potestatem: et quoniam qui talibus studerent, omnia bona eis uberrime accederent, et quaecunque adversa putarent, cum meliori potius spe fruerentur; qui vero circa Deum delinquerent, communiter et seorsum in bellis et in pace omnia eis difficilia provenirent. Gratiasque referens, non sibimet arrogans, adjecit in eam legem dicens: quia ministrum opportunum eum habere dignatus fuerit Deus sui consilii, et a Britannico mari usque ad loca Orientis adduxerit eum, quatenus augeretur Christiana religio; et qui propter Dei culturam durabiliter permanserunt in confessionibus martyrii, clariores ejus honoribus apparerent.", "candidate_score": 0.6644, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_46_48", "bdc_text": "liberalibus studiis , praesertim eloquentiae , in tantum incumbente , ut nullus ne in procinctu quidem laberetur dies , quin legeret , scriberet , declamaret Sueton , Augustus , 84 , 1. . Pariter de Aelio Adriano Hadrian , römischer Kaiser. , qui Graecis litteris impensius eruditus , ut a plerisque Graeculus sit appellatus , Atheniensium studia moresque auxit poetico sermone non tantum , sed et caeteris disciplinis : canendi , psallendi , medendique scientia , musicis , geometria , pictor , fictor etcPs .", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_172", "psc_text": "examinatione sequi sententias antiquorum. Plurimi vero tunc convenientium episcoporum et sequentium eos clericorum, scientes disputare, hujusmodi elocutionum arte exercitati claruerunt, et imperatori atque his qui circa eum erant noti sunt facti. Ex illis enim et Athanasius tunc diaconus existens, dum cum Alexandro esset episcopo, hujus studii pars esse maxima videbatur, nec non et quidam Graecorum philosophorum opportune harum disputationum quaestione participati sunt: alii quidem quale esset hoc dogma studentes agnoscere; alii vero nuper inchoante Graecorum religione deperire, Christianis infensi, dogmatis sacramenta ad verborum certamina protrahebant, ita ut contra se seditiones exercerent, certaminaque sibimet inferrent, et saepius ex adverso contenderent. SOZOMEN., lib. I, cap. 16. Edit. Christ. Vales. 17, p. 430 CAPUT III. De laico simplici confessore virum dialecticum superante, et de sene simplici, philosopho Christianum dogma pandente. Cumque plurimi disputationis delectatione traherentur, unus quidam ex confessoribus laicis simplicem habens sensum, dialecticis obviavit, dicens: Audite igitur, Christus et apostoli non nobis", "candidate_score": 0.664213, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_40_42", "bdc_text": "capite 3 . de Philippo , rege Macaedoniae , qui , cum omni fere tempore negotiis belli victoriisque affectus esset , a liberali tamen Musa et a studiis humanitatis nunquam abfuit , quin lepide comiterque plaeraque et faceret et diceret etcAulus Gellius , Noctes Atticae , 9 , 3 , 2. . Ecce regem hunc praeclarissimum hac in re et cum paucis quidem conferendum .", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_712", "psc_text": "Multos itaque vicos castraque detinens, jam etiam civitates capiebat. Cumque venisset Ctesiphontem civitatem, intantum obsedit regem, ut crebris legationibus uteretur: offerens dare suae patriae partem, si solutus bello discederet. Quod ille noluit, neque supplicantibus est miseratus; neque mente percepit, quod vincere quidem bonum est, supervincere nimis invidiosum: credens praecipue magicis artibus, quas ei Maximus philosophus exhibebat, et arbitratus Alexandri Macedonis se gloriam percepturum, aut certe potiorem. Putabat enim secundum Pythagoraeam Platonisque sententiam, ex mutatione corporum Alexandri animam se possidere, aut esse potius in altero corpore alius Alexander. Ob hanc itaque causam Persarum regis noluit preces audire. SOCRATES, lib. III, cap. 18; edit. Christ. Vales. cap. 21, p. 194. Cum igitur in deserti loca primo captivorum habuisset ducatum, postea quidam senior, sub schemate proditoris, se ei compendiosum iter ostendere compromisit. Cumque tribus diebus ambulantes ad majorem solitudinem venissent, illum quidem fustibus occiderunt, confitentem hoc se fecisse pro patriae libertate, et libenter", "candidate_score": 0.664121, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_45_47", "bdc_text": "Legimus et de Octaviano Augustus , römischer Kaiser . liberalibus studiis , praesertim eloquentiae , in tantum incumbente , ut nullus ne in procinctu quidem laberetur dies , quin legeret , scriberet , declamaret Sueton , Augustus , 84 , 1. . Pariter de Aelio Adriano Hadrian , römischer Kaiser. , qui Graecis litteris impensius eruditus , ut a plerisque Graeculus sit appellatus , Atheniensium studia moresque auxit poetico sermone non tantum , sed et caeteris disciplinis :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_585", "psc_text": "ab eis fervor imperatoris quievisset, Gallus circa Ephesum apud doctores erat, ubi etiam a progenitoribus nossessiones habebat. Porro Julianus crescens, in auditoriis Constantinopolitanae urbis exercebatur in basilica ubi doctores erant, habitu privato procedens; habebatque paedagogum eunuchum nomine Mardonium, grammaticum Nicoclem Laconensem. Rhetoricam vero legebat apud Eubolum [ ms. Frob. et Niv., Ecebolum] sophistam tunc Christianum. Quod providentia quippe Constantii gestum est: ne apud paganum sophistam legens, ad ejus superstitionis dogmata declinaret. Erat enim Julianus ab initio Christianus. Cumque lectione proficeret, fama per populum volitabat, quia posset etiam Romanam gubernare rempublicam. Quod dum latius panderetur, aestuationes induxit imperatori Constantio. Quamobrem abstulit eum ab urbe regia, et misit in Nicomediam: praecipiens ne conveniret apud Libanium sophistam Syrum. Tunc enim Libanius a paedagogis Constantinopolitanis expulsus, Nicomedia morabatur. Prohibebatur ergo Julianus apud Libanium legere, eo quod paganus esset, verumtamen librorum ejus lectionibus utebatur. Cumque proficeret in rhetorica, supervenit in Nicomediam Maximus philosophus, non ille", "candidate_score": 0.662298, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_46_48", "bdc_text": "liberalibus studiis , praesertim eloquentiae , in tantum incumbente , ut nullus ne in procinctu quidem laberetur dies , quin legeret , scriberet , declamaret Sueton , Augustus , 84 , 1. . Pariter de Aelio Adriano Hadrian , römischer Kaiser. , qui Graecis litteris impensius eruditus , ut a plerisque Graeculus sit appellatus , Atheniensium studia moresque auxit poetico sermone non tantum , sed et caeteris disciplinis : canendi , psallendi , medendique scientia , musicis , geometria , pictor , fictor etcPs .", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_1134", "psc_text": "fronte percussus est Brison eunuchus Augustae, qui ad hymnos exercendos fuerat deputatus. Sed etiam quidam ex populo utriusque partis exstincti sunt. In his motus imperator, prohibuit Arianos hymnos publice decantare. SOCRATES, lib. VI, cap. 8. Edit. Christ. Vales. cap. 7 et 8, p. 312. CAPUT IX. Quod episcopo Ignatio angelorum Deum laudantium visio sit ostensa. Dicendum tamen est unde sumpsit initium ut in ecclesia antiphonae decantentur. Ignatius Antiochiae Syriae tertius post apostolum Petrum episcopus, qui etiam cum ipsis degebat apostolis, vidit angelorum visionem, quomodo per antiphonas sanctae Trinitati dicebant hymnos. Isque modum visionis Antiochenae tradidisse probatur Ecclesiae, et ex hoc ad cunctas transivit Ecclesias. SOCRATES, lib. VI, cap. 8, p. 313. CAPUT X. De inimicis Joannis. Fertur enim quoniam inter alia Joannes etiam pro Severiano, Gabalensi episcopo, odium Augustae conceperat. Is enim Severianus et Antiochus Ptolemaidis ambo eloquentissimi erant, et coram ecclesia docere praeparati. Veniens ergo prius Antiochus Constantinopolim, eloquentia", "candidate_score": 0.660511, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_46_48", "bdc_text": "liberalibus studiis , praesertim eloquentiae , in tantum incumbente , ut nullus ne in procinctu quidem laberetur dies , quin legeret , scriberet , declamaret Sueton , Augustus , 84 , 1. . Pariter de Aelio Adriano Hadrian , römischer Kaiser. , qui Graecis litteris impensius eruditus , ut a plerisque Graeculus sit appellatus , Atheniensium studia moresque auxit poetico sermone non tantum , sed et caeteris disciplinis : canendi , psallendi , medendique scientia , musicis , geometria , pictor , fictor etcPs .", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_585", "psc_text": "ab eis fervor imperatoris quievisset, Gallus circa Ephesum apud doctores erat, ubi etiam a progenitoribus nossessiones habebat. Porro Julianus crescens, in auditoriis Constantinopolitanae urbis exercebatur in basilica ubi doctores erant, habitu privato procedens; habebatque paedagogum eunuchum nomine Mardonium, grammaticum Nicoclem Laconensem. Rhetoricam vero legebat apud Eubolum [ ms. Frob. et Niv., Ecebolum] sophistam tunc Christianum. Quod providentia quippe Constantii gestum est: ne apud paganum sophistam legens, ad ejus superstitionis dogmata declinaret. Erat enim Julianus ab initio Christianus. Cumque lectione proficeret, fama per populum volitabat, quia posset etiam Romanam gubernare rempublicam. Quod dum latius panderetur, aestuationes induxit imperatori Constantio. Quamobrem abstulit eum ab urbe regia, et misit in Nicomediam: praecipiens ne conveniret apud Libanium sophistam Syrum. Tunc enim Libanius a paedagogis Constantinopolitanis expulsus, Nicomedia morabatur. Prohibebatur ergo Julianus apud Libanium legere, eo quod paganus esset, verumtamen librorum ejus lectionibus utebatur. Cumque proficeret in rhetorica, supervenit in Nicomediam Maximus philosophus, non ille", "candidate_score": 0.660127, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_58_60", "bdc_text": "Con-stantinus Konstantin I. der Große , römischer Kaiser . quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs . - Aurelius Victor , aaO , 41 , 14 ( \"Commodissimus tamen rebus multis fuit :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_660", "psc_text": "circuitu Christianis valde gratissimus, tanquam religioni necessarius et ad solvendas dubitationes Scripturae divinae proficuus. Primi siquidem isti in eo loco ecclesias et monasteria construxerunt, easque honestate atque hospitalitate peregrinorum et indigentium pariter ornaverunt. Ex quo genere usque ad nos fuerunt viri optimi, quos grandaevos juvenculus ipse conspexi. SOZOMEN., lib., V, cap. 14. Edit. Christ. Vales, cap. 15. p. 616. CAPUT XXIX. Quod Julianus praecepit ut secundum Christianorum ritum etiam pagani orationes et eleemosynas facerent, et decimas templis offerrent, et caetera quae Christianis facere moris est adimplerent. Igitur imperator dudum studens paganitatem in omni sua ditione dilatari, graviter ferebat, videns Christianos potius approbari. Et templa quidem erant aperta, sacrificiaque paganorum per civitates secundum voluntatem illius procedebant. Ipse autem aestuabat, ne fervor ejus Christianorum abundantia frustraretur. Et maxime pulsabatur, quia multorum sacerdotum suorum Christianas audiebat uxores, et filios, atque servos. Arbitratus autem Christianitatis statum ex vita bona et conversatione consistere, studuit ubique", "candidate_score": 0.660022, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_108_110", "bdc_text": "capite 4 . de Alexandro , qui anteire doctrina maluit quam copiis atque opulentiisAulus Gellius , aaO , 20 , 5 , 8. . Sic Seneca scribitSeneca , Epistulae , 21 , 2. :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_450", "psc_text": "imbutus erat Aetius, et divinarum litterarum ignarus, tantummodo in contentionibus praeparatus, quod etiam quilibet rusticus facere potest. Et dum nec veteres, qui eloquia Christiana fuerant interpretati, legisset, asserebat se multum gaudere libris Clementis et Africani, nec non Origenis, cum utique fuerint illi viri totius sapientiae virtutibus eruditi. Fecit igitur is epistolas ad imperatorem Constantium, 264 et ad alios quosdam, contentiones involvens et quaedam commenta conficiens. Quamobrem etiam Sine Deo vocabatur. Et licet eadem quae Arius vindicaret, tamen a suis non valentibus intelligere perplexiones syllogismorum ejus, cum eadem quae ille saperet, putabatur haereticus. Et propterea eorum pulsus Ecclesia credebatur, cum ipse illis potius communicare noluisset. Hactenus enim ex illis sunt qui tunc quidem Aetiani, nunc autem Eunomiani vocantur. Posteriore namque tempore Eunomius notarius ejus, eruditus ab eo, editionem ejus haereticam divulgavit. Sed de Eunomio locis convenientibus explanabimus. SOCRATES, lib. II, cap. 28. Edit. Christ. Vales. cap. 35, p. 129. CAPUT XIV.", "candidate_score": 0.659095, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_98_100", "bdc_text": "hominum vestigia conspitio. \" Et ingressus civitatem proximam investigavit , quinam essent illic disciplinarum studiosi . Cum his ubi congressus est , summa cum humanitate tractaverunt . Tandem cum hi , qui cum Aristippo venerunt , pararent reditum in patriam rogarentque illum , et quid vellet suis civibus renuntiari :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_513", "psc_text": "prohibuit concilium celebrari ( An. Dom. 364). Plurimam namque civitatis partem terraemotus ille destruxit, et multos habitantium interemit. Hoc agnoscentes qui convenerant, ad suas revertuntur Ecclesias. Arbitror enim hoc Dei sapientia gestum; in illa namque civitate adversus Arium a sanctis Patribus apostolicae fidei doctrina prolata est. Et forte secunda congregatio potuit illic sentire ( ed. Niv., Frob., sancire] contraria, ut Arianis occasio [ ed., accusatio] eo nomine praeberetur, quo magis simpliciores capere possent, tanquam illam veterem synodum proferentes. Sed Ecclesiarum prospector citius solvit tale concilium. THEODORETUS, lib. II, cap. 25 et 26, p. 108 et 109. In momento siquidem temporis civitate concussa, neque fugere potuerunt; sed primo experimento periculi sunt perempti. Dicitur autem antequam fieret ea clades, quemdam Ursacium [ alii, Arsacium] militem [ ed., Frob., exmilitem] praevidisse, genere Persam, qui sub Licinio confessor effectus, relictaque militia, in turre civitatis divinam exercebat philosophiam. Cui superna visitatio aperte praecepit exire de", "candidate_score": 0.658764, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_98_100", "bdc_text": "hominum vestigia conspitio. \" Et ingressus civitatem proximam investigavit , quinam essent illic disciplinarum studiosi . Cum his ubi congressus est , summa cum humanitate tractaverunt . Tandem cum hi , qui cum Aristippo venerunt , pararent reditum in patriam rogarentque illum , et quid vellet suis civibus renuntiari :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_224", "psc_text": "dictatae fidei subscripserunt, damnationi vero Arii consentire noluerunt. Ex quo et Arius ante istos revocatus agnoscitur. Sed licet hoc ita se habere videatur, tamen Alexandriam accedere prohibitus est. Hoc autem ostenditur ex ejus cogitationibus, quas postea molitus invenitur, figmento suae poenitentiae, sicut opportune patefiet. SOCRATES, lib. I, cap. 10. Edit. Christoph. Vales. cap. 14, p. 43. 232 CAPUT XVIII. De dedicatione et ornamentis civitatis, et de cultu Jerosolymorum, et ligno crucis, atque clavis quibus transfixus est Dominus. Imperator interea post concilium degebat laetus. Celebrata ergo festivitate publica Vicennalium suorum, mox ad erigendas ecclesias festinus accessit. Hoc itaque faciebat per singulas civitates et in urbe cognominis sui. SOCRATES, lib. I, cap. 12, edit. Christ. Nam cum ei omnia prospere cederent, propriam voluit habitare civitatem. Veniensque ad campum ante Ilium positum juxta Hellespontum super Ajacis tumulum, ubi Achivi contra Trojam pugnantes habuerunt castra, civitatem designavit portasque fecit quae hactenus videntur a navigantibus.", "candidate_score": 0.658463, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_47", "bdc_text": "Pariter de Aelio Adriano Hadrian , römischer Kaiser. , qui Graecis litteris impensius eruditus , ut a plerisque Graeculus sit appellatus , Atheniensium studia moresque auxit poetico sermone non tantum , sed et caeteris disciplinis :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_1239", "psc_text": "quarta feria et sexta, studio Christianitatis; nec aliter quam monasterium regalia videbantur. Ipse namque matutino ad suas sorores pergens, divinas dicebat laudes. Quamobrem etiam sacras litteras sine codice recitabat. Loquentibus episcopis, velut olim sacerdos factus, ex divina lectione respondebat. Congregabatque sacros codices, et quoscunque quilibet eorum interpretes seu expositores conscripsisse videbantur, plus quam Ptolemaeus studuerat Philadelphus. Patientia atque clementia universis hominibus eminebat. Nam Julianus imperator, licet philosophus diceretur, non tamen Antiochensium portavit injuriam; sed maxima Theodoro tormenta indignatus imposuit. Porro Theodosius multum gaudens syllogismis Aristotelis, philosophiam exercebat operibus, iram, tristitiam libidinemque devincens, et in nullo se ulcisci desiderans. Dum igitur a quodam familiarium interrogaretur cur nullum se laedentium morti subjiceret: Utinam, inquit, esset mihi possibile ad vitam etiam mortuos revocare. Quem dum alter pro ea causa requireret: Non est, inquit, magnum neque difficile hominem mori, quia neque Deo soli [ forte, sed convenit Deo, etc. ] semel mortuum ex poenitentia", "candidate_score": 0.658319, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_44_46", "bdc_text": "Aristotelis tempore natum gaudet , ab hoc educatum eruditumque sperans tanti imperii successione dignum Aulus Gellius , aaO , 9 , 3 , 5. . Legimus et de Octaviano Augustus , römischer Kaiser . liberalibus studiis , praesertim eloquentiae , in tantum incumbente , ut nullus ne in procinctu quidem laberetur dies , quin legeret , scriberet , declamaret Sueton , Augustus , 84 , 1. .", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_1238", "psc_text": "multa confecit. Erat enim eloquens, filia Leontii sophistae Atheniensis, a patre omnibus lectionibus erudita. Quam dum imperator ducturus esset uxorem, Christianam 372 Atticus fecit episcopus, et in baptismate, cum prius vocaretur Athenais, Eudociae nomen imposuit. Multi ergo, sicuti dixi, volentes innotescere, alii suam facundiam demonstrare, praeconia imperatoria conscripserunt. Ego vero nec innotescere cupiens, nec facundiam sermonis ostendere, cum veritate imperatoris bona memorare studeo; quia sunt damnosa si taceantur. Primum itaque regaliter natus atque nutritus, nihil habuit tepidum; sed sic fuit sapiens, ut inter confabulantes experimentum omnium crederetur habere causarum. Perdurabat in frigore, similiter et in aestu. Plerumque jejunabat, et maxime quarta feria et sexta, studio Christianitatis; nec aliter quam monasterium regalia videbantur. Ipse namque matutino ad suas sorores pergens, divinas dicebat laudes. Quamobrem etiam sacras litteras sine codice recitabat. Loquentibus episcopis, velut olim sacerdos factus, ex divina lectione respondebat. Congregabatque sacros codices, et quoscunque quilibet eorum interpretes seu expositores conscripsisse", "candidate_score": 0.657605, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_108_110", "bdc_text": "capite 4 . de Alexandro , qui anteire doctrina maluit quam copiis atque opulentiisAulus Gellius , aaO , 20 , 5 , 8. . Sic Seneca scribitSeneca , Epistulae , 21 , 2. :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_548", "psc_text": "cultores Nicaeni concilii, cur in expositione fidei suae Deum ex Deo Filium dicentes dissimilem, et ex non exstantibus nominare praesumerent? his sermonibus respondebant: Sic dictum est Deum ex Deo, sicut habetur apud Apostolum (Rom. XI, 36): Omnia autem ex Deo, unus ergo omnium etiam Filius Dei; et propterea positum est in expositionibus, secundum Scripturas. SOZOMEN., lib. IV, cap. 28. Edit. Christ. Vales., cap. 29, p. 588. Hujus verbi princeps fuit Gregorius Laodicenus episcopus; qui cum talia doceret, ignoravit quemadmodum Apostoli proprietates superiori tempore Origenes latius examinarit atque interpretatus sit. SOCRATES, lib. II, cap. 35. Edit. Christ. Vales. cap. 45, p. 157. CAPUT XL. De crudelitate Georgii apud Alexandriam, et qui post Cyrillum Hierosolymorum tenuerunt episcopatum. Interea dum adhuc Athanasius celaretur, Georgius Alexandriae crudeliter paganos afficiebat, et adversantes sibimet Christianos; utrosque enim cogebat ad suam venire sententiam, et respuentes afficiebat. Erat enim apud sapientes odibilis, quasi despiciens eos, et judicibus imperans,", "candidate_score": 0.657011, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_57_59", "bdc_text": "- Aurelius Victor , aaO , 16 , 7. . Con-stantinus Konstantin I. der Große , römischer Kaiser . quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs .", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_1239", "psc_text": "quarta feria et sexta, studio Christianitatis; nec aliter quam monasterium regalia videbantur. Ipse namque matutino ad suas sorores pergens, divinas dicebat laudes. Quamobrem etiam sacras litteras sine codice recitabat. Loquentibus episcopis, velut olim sacerdos factus, ex divina lectione respondebat. Congregabatque sacros codices, et quoscunque quilibet eorum interpretes seu expositores conscripsisse videbantur, plus quam Ptolemaeus studuerat Philadelphus. Patientia atque clementia universis hominibus eminebat. Nam Julianus imperator, licet philosophus diceretur, non tamen Antiochensium portavit injuriam; sed maxima Theodoro tormenta indignatus imposuit. Porro Theodosius multum gaudens syllogismis Aristotelis, philosophiam exercebat operibus, iram, tristitiam libidinemque devincens, et in nullo se ulcisci desiderans. Dum igitur a quodam familiarium interrogaretur cur nullum se laedentium morti subjiceret: Utinam, inquit, esset mihi possibile ad vitam etiam mortuos revocare. Quem dum alter pro ea causa requireret: Non est, inquit, magnum neque difficile hominem mori, quia neque Deo soli [ forte, sed convenit Deo, etc. ] semel mortuum ex poenitentia", "candidate_score": 0.656929, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_45_47", "bdc_text": "Legimus et de Octaviano Augustus , römischer Kaiser . liberalibus studiis , praesertim eloquentiae , in tantum incumbente , ut nullus ne in procinctu quidem laberetur dies , quin legeret , scriberet , declamaret Sueton , Augustus , 84 , 1. . Pariter de Aelio Adriano Hadrian , römischer Kaiser. , qui Graecis litteris impensius eruditus , ut a plerisque Graeculus sit appellatus , Atheniensium studia moresque auxit poetico sermone non tantum , sed et caeteris disciplinis :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_587", "psc_text": "immiserat. Cumque haec non laterent aures imperatoris, inter spem metumque constitutus, suspicionem celare volens (quia qui dudum integer fuerat Christianus, postea proditor est effectus), tonsus monachicam simulabat vitam; et latenter quidem exercebatur in philosophia; in manifesto autem sacros Christianorum legebat libros. Denique in ecclesia Nicomediae lector est constitutus; et sub hoc habitu furorem declinavit imperatoris. Haec equidem pro timore faciebat, nequaquam a spe recedens quam mente conceperat. Dicebatque plurimis amicorum suorum feliciora fore tempora quibus ipse rerum potiretur imperio. 283 Dum haec itaque contra eum sic agerentur, Gallus germanus ejus Caesar constitutus, venit ad Nicomediam visurus eum, dum pergeret ad Orientem. Post paululum vero perempto Gallo, repente Julianus quoque fit suspectus imperatori, qui etiam eum custodiri praecepit; et dum fuga lapsus fuisset, diversa loca circumeundo salvatus est. Vixque sero uxor imperatoris Eusebia celatum inveniens, supplicavit imperatori quatenus nihil mali pateretur: sed ut potius ad philosophandum mitteretur Athenas. SOCRATES, lib. III,", "candidate_score": 0.655913, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_58_60", "bdc_text": "Con-stantinus Konstantin I. der Große , römischer Kaiser . quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs . - Aurelius Victor , aaO , 41 , 14 ( \"Commodissimus tamen rebus multis fuit :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_37", "psc_text": "ignorasse tunc nobilissimum apud Graecos eruditione litterarum. SOZOMEN., lib. I, cap. 5, p. 406. CAPUT VII. De Constantio patre Constantini. Igitur Ecclesiae sub regimine Constantini alacriter agebant, et quotidianis diebus augebantur, favente et unanime principe, et multis eas beneficiis elevante [ ed., multis ejus beneficiis elevatae]; quas etiam prius inconcussas Dominus a periculis turbisque servavit. Nam cum persecutiones diversas Ecclesiae in alio terrarum orbe paterentur, solus Constantius Constantini pater licenter Christianis in sua consistere religione concessit. Denique aliquod tale eum miraculum et memoria dignum egisse cognovi. Is enim probare volens quosdam in suo palatio Christianos, si boni et solidi essent viri, evocans universos praecepit dicens, ut si quidem venirent ad sacrificandum et ejus colerent deos, circa eum essent, et in suo cingulo permanerent; si vero refugerent, egrederentur de palatio gratias agentes quod minime punirentur. Cumque in utroque apparuissent, alii quidem desertores religionis, alii vero divina praesentibus praeponentes, deliberavit eis amicis", "candidate_score": 0.654897, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_45_47", "bdc_text": "Legimus et de Octaviano Augustus , römischer Kaiser . liberalibus studiis , praesertim eloquentiae , in tantum incumbente , ut nullus ne in procinctu quidem laberetur dies , quin legeret , scriberet , declamaret Sueton , Augustus , 84 , 1. . Pariter de Aelio Adriano Hadrian , römischer Kaiser. , qui Graecis litteris impensius eruditus , ut a plerisque Graeculus sit appellatus , Atheniensium studia moresque auxit poetico sermone non tantum , sed et caeteris disciplinis :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_584", "psc_text": "ad imperium. Nunc igitur de Juliano pauca dicenda sunt, ejusque genere ac disciplina, et quomodo venerit ad imperium [ ms. Lyr., principatum]. Constantinus, qui Byzantium suo nomine Constantinopolim appellavit, duos habuit ex eodem patre, non ex eadem matre, germanos; quorum unus Dalmatius, alter Constantius vocabatur. Et Dalmatius quidem habuit sui nominis filium; Constantius autem duos habuit natos, Gallum et Julianum. Post mortem Constantini conditoris Constantinopolitanae civitatis, dum milites juniorem Dalmatium peremissent, tunc et isti, defuncto jam patre, pene mortis periculum cum Dalmatio sustinuerant, nisi Gallum quidem aegritudo quae putabatur inevitabilis liberasset; Julianum vero aetas infantis; erat enim annorum octo. Cumque ab eis fervor imperatoris quievisset, Gallus circa Ephesum apud doctores erat, ubi etiam a progenitoribus nossessiones habebat. Porro Julianus crescens, in auditoriis Constantinopolitanae urbis exercebatur in basilica ubi doctores erant, habitu privato procedens; habebatque paedagogum eunuchum nomine Mardonium, grammaticum Nicoclem Laconensem. Rhetoricam vero legebat apud Eubolum [ ms. Frob. et", "candidate_score": 0.653449, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_107_109", "bdc_text": "Tale est exemplum apud Aulum Gellium libro 20 . capite 4 . de Alexandro , qui anteire doctrina maluit quam copiis atque opulentiisAulus Gellius , aaO , 20 , 5 , 8. .", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_920", "psc_text": "multos ederet libros. Qui et de Trinitate tres libros fecit, et Origenis opus De Principiis, id est Περὶ Ἀρχῶν, interpretatus, in eis explanationes reliquit eximias. Fertur enim cum Antonius Valentis tempore propter Arianos venisset in Alexandriam, vidisse Didymum, eique dixisse: Non te conturbet, o Didyme, amissio sensibilium oculorum; tales etenim oculi tibi desunt quibus et muscae et pulices noscere possunt. Sed gaude potius quoniam habes oculos quibus etiam angeli contuentur, per quos videtur Deus, et ejus lumen inspicitur. SOCRATES, lib. IV, cap. 20. Edit. Christ. Vates. cap. 25, p. 240. Didymus ab infantia privatus oculis, grammaticam, rhetoricam, arithmeticam, geometriam, et astronomiam, et syllogismos Aristotelis, et eloquentiam Platonis auditu didicit; non quasi haec veritatem erudirent, sed tanquam adversus mendacium arma veritatis existerent. THEODORETUS, lib. IV cap. 27. Edit. Christ. Vales. cap. 29, p. 192. Et quoniam aliqui ex nominis similitudine noscuntur errare, necessarium est ostendere quoniam alter est Gregorius Ponticus, ortus", "candidate_score": 0.6533, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_57_59", "bdc_text": "- Aurelius Victor , aaO , 16 , 7. . Con-stantinus Konstantin I. der Große , römischer Kaiser . quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs .", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_37", "psc_text": "ignorasse tunc nobilissimum apud Graecos eruditione litterarum. SOZOMEN., lib. I, cap. 5, p. 406. CAPUT VII. De Constantio patre Constantini. Igitur Ecclesiae sub regimine Constantini alacriter agebant, et quotidianis diebus augebantur, favente et unanime principe, et multis eas beneficiis elevante [ ed., multis ejus beneficiis elevatae]; quas etiam prius inconcussas Dominus a periculis turbisque servavit. Nam cum persecutiones diversas Ecclesiae in alio terrarum orbe paterentur, solus Constantius Constantini pater licenter Christianis in sua consistere religione concessit. Denique aliquod tale eum miraculum et memoria dignum egisse cognovi. Is enim probare volens quosdam in suo palatio Christianos, si boni et solidi essent viri, evocans universos praecepit dicens, ut si quidem venirent ad sacrificandum et ejus colerent deos, circa eum essent, et in suo cingulo permanerent; si vero refugerent, egrederentur de palatio gratias agentes quod minime punirentur. Cumque in utroque apparuissent, alii quidem desertores religionis, alii vero divina praesentibus praeponentes, deliberavit eis amicis", "candidate_score": 0.652009, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_108_110", "bdc_text": "capite 4 . de Alexandro , qui anteire doctrina maluit quam copiis atque opulentiisAulus Gellius , aaO , 20 , 5 , 8. . Sic Seneca scribitSeneca , Epistulae , 21 , 2. :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_1073", "psc_text": "communicant. Rursus autem in Alexandria, quarta et sexta feria Scripturae leguntur; easque doctores interpretantur, et omnia fiunt praeter solemnem oblationis morem. Origenes enim plurima in his diebus videtur exposuisse [ ed., edocuisse]. Qui dum sapiens esset magister, et consideraret quia impossibilitas Mosaicae legis ad litteram esset infirma, rationem Paschae ad modum contemplationis evexit: unum Pascha solummodo verum fieri dicens, quod Salvator celebravit adversus contrarias potestates, dum crucem susciperet, et hoc tropaeo uteretur contra diabolum. In eadem Alexandria lectores et psalmi pronuntiatores indifferenter fiunt, sive catechumeni sive jam Christiani, dum omnes Ecclesiae jam fideles in his ordinibus haberi videantur. Ego quoque cognovi in Thessalia consuetudinem aliam: dum quidam clericus ante clericatum legitime duxisset uxorem, quia cum ea mixtus fuerat, abdicatus est, dum in Oriente cuncti spontanea voluntate, et non aliqua necessitate etiam episcopi semetipsos abstineant. Plurimi enim eorum etiam episcopatus tempore ex legitima uxore filios habuerunt. Hoc quoque in Thessalia servari", "candidate_score": 0.651638, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_83_85", "bdc_text": "Aristippus potius fieri censebat mendicum quam indoctum Diogenes Laertios , aaO , 2 , 70 ; LB IV 166. . Idem cuidam percontanti , qua re esset melior evasurus filius , respondit , si eum curaret litteris erudiendum Gemeint ist die ( von Wick mißverstandene ) Stelle bei Diogenes Laertios , aaO. 2 , 72 , die Erasmus wie folgt wiedergibt :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_450", "psc_text": "imbutus erat Aetius, et divinarum litterarum ignarus, tantummodo in contentionibus praeparatus, quod etiam quilibet rusticus facere potest. Et dum nec veteres, qui eloquia Christiana fuerant interpretati, legisset, asserebat se multum gaudere libris Clementis et Africani, nec non Origenis, cum utique fuerint illi viri totius sapientiae virtutibus eruditi. Fecit igitur is epistolas ad imperatorem Constantium, 264 et ad alios quosdam, contentiones involvens et quaedam commenta conficiens. Quamobrem etiam Sine Deo vocabatur. Et licet eadem quae Arius vindicaret, tamen a suis non valentibus intelligere perplexiones syllogismorum ejus, cum eadem quae ille saperet, putabatur haereticus. Et propterea eorum pulsus Ecclesia credebatur, cum ipse illis potius communicare noluisset. Hactenus enim ex illis sunt qui tunc quidem Aetiani, nunc autem Eunomiani vocantur. Posteriore namque tempore Eunomius notarius ejus, eruditus ab eo, editionem ejus haereticam divulgavit. Sed de Eunomio locis convenientibus explanabimus. SOCRATES, lib. II, cap. 28. Edit. Christ. Vales. cap. 35, p. 129. CAPUT XIV.", "candidate_score": 0.651423, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_57_59", "bdc_text": "- Aurelius Victor , aaO , 16 , 7. . Con-stantinus Konstantin I. der Große , römischer Kaiser . quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs .", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_177", "psc_text": "cum Alexandro episcopo disputare de dogmate. Ille vero hujusmodi exercitatione verborum inexpertus erat, de vitae qualitate confidens. Fuit enim vir magnus, et conversatione mirandus. Cumque certamen imperatore praecipiente suscepisset, convenissentque philosophi, omnibus loqui volentibus, ut unum ex se quem vellent eligerent, postulavit sanctae memoriae pater noster Alexander: caeteros vero, quicunque essent, silentium tenere; praecepitque ut tantummodo his quae ab utroque dicerentur, intenderent. Suscipiente siquidem uno eorum disputationis universae negotium, ad philosophum sanctus Alexander: In nomine, inquit, Jesu Christi impero tibi imprimis ne loquaris. Et una cum ejus sermone opus impletum est. Repente namque ille homo, ut sermonem audivit, obligato ore conticuit. Putasne justum fuit considerare utrum majus hoc miraculum videretur, ut homo, et quidem philosophus, sic facile officium locutionis amitteret, an certe ut lapis violentia verbi manu divideretur, quod quidam aiunt Julianum fecisse Chaldaeum? Et haec quidem sic acta sunt ut referuntur. SOZOMEN., lib. I, cap. 17. Edit. Christ. Vales.", "candidate_score": 0.651106, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_98_100", "bdc_text": "hominum vestigia conspitio. \" Et ingressus civitatem proximam investigavit , quinam essent illic disciplinarum studiosi . Cum his ubi congressus est , summa cum humanitate tractaverunt . Tandem cum hi , qui cum Aristippo venerunt , pararent reditum in patriam rogarentque illum , et quid vellet suis civibus renuntiari :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_489", "psc_text": "scripsissent, et modicum sustinuissent tempus, imperatore nullum dante responsum, 269 ad civitates proprias recesserunt. Princeps autem, cum et prius contenderet Arianam sectam per Ecclesias seminare, occasionem injuriae suae illorum habuit discessionem: dicens se contemptum, eo quod praeter jussionem ejus concilium videretur esse solutum. Quapropter Ursacio et his qui circa eum erant permissionem dedit contra Ecclesias agendi fiducialiter quodcunque placuisset. Explanationem vero lectae in Arimino fidei jussit per Ecclesias Italicas destinari: praecipiens ut nolentes in ea subscribere pellerentur Ecclesiis, et in eorum locis alii subrogarentur episcopi. SOCRATES, lib. II, cap. 29; edit. Christ. Vales. cap. 37, p. 140. CAPUT XXV. De synodo in Nicaea Thraciae celebrata. Ursacius autem ejusque consentanei ab Italia discedentes, venerunt ad civitatem Thraciae nomine Nicaeam: quo brevi tempore commorantes aliud fecere concilium. Et lectam in Arimino expositionem fidei Graeco interpretantes eloquio publicatam confirmaverunt; et postea divulgabant eam esse fidem quae ab universali concilio et dictata esset et", "candidate_score": 0.651104, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_98_100", "bdc_text": "hominum vestigia conspitio. \" Et ingressus civitatem proximam investigavit , quinam essent illic disciplinarum studiosi . Cum his ubi congressus est , summa cum humanitate tractaverunt . Tandem cum hi , qui cum Aristippo venerunt , pararent reditum in patriam rogarentque illum , et quid vellet suis civibus renuntiari :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_426", "psc_text": "Quamobrem tumultu surgente, jussit imperator concilium in Sirmio congregari. Convenitque illic ex Orientalibus quidem Marcus Arethusae, et Georgius Alexandrinus, quem remoto Gregorio ordinaverant Ariani. Venit etiam Basilius expulso Marcello Ancyrae praesule, Pancratius Pelusii, Hippacianus Heracleae; Occidentalium vero Valens Myrsenus, et tunc famosissimus hominum Osius Cordubae pontifex, pariter invitus. Isti siquidem post consulatum Sergii et Nigriani ( id est an. Dom. 351) (quo anno propter bellorum turbas nullus consulum fuerat solemniter ordinatus) convenerunt in Sirmio, et Photinum (dogma Sabellii Libyensis et Pauli Samosateni saepe cognoscentes) repente damnaverunt. SOCRATES, lib. II, cap. 24. Edit. Christ. Vales. cap. 29, p. 121. CAPUT VII. Fides exposita in Sirmio cum capitulis subjectis. Post haec de fide propositiones ediderunt, unam Graece, aliam Latine, multum sibimet textu sensuque concordes. SOZOMEN., lib. IV, cap. 5. Edit. Christ. Vales. cap. 6, p. 542. Tunc etenim quasi antiqua fidei dogmata reprehendentes, alias propositiones de fide sanxerunt. Et unam quidem Attico", "candidate_score": 0.649999, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_108_110", "bdc_text": "capite 4 . de Alexandro , qui anteire doctrina maluit quam copiis atque opulentiisAulus Gellius , aaO , 20 , 5 , 8. . Sic Seneca scribitSeneca , Epistulae , 21 , 2. :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_85", "psc_text": "Arium ordinatum diaconum, captumque in Meletii novitatibus, et ab Ecclesia pulsum, rogatus a fidelibus, et denuo suscipiens, ministrare praecepit. Post Achillam vero Alexander fortissimus evangelici dogmatis praedicator ordinatur episcopus. Hoc tempore ( An. Dom. 322) Arius in ordine quidem presbyterorum erat, expositionemque divinarum Scripturarum videbatur habere commissam. Videns autem Alexandrum pontificatus gubernacula suscepisse, eventum temporis non portavit; sed et mordacitate compulsus, litis quaerebat initium. Porro laudabilem videns viri conversationem, nequaquam calumnias contexere praevalebat; verumtamen quiescere illum prohibebat invidia. Hunc igitur inveniens inimicus veritatis, per eum nisus est in Ecclesiam excitare tempestatem. Apostolicis enim Alexandri doctrinis instabat aperte resistere. Et ille quidem divina sequens eloquia, aequi honoris cum Patre, et eamdem substantiam habere cum Deo Genitore Filium praedicabat. Arius autem e diverso veritati repugnans, creaturam Filium, facturamque dicebat, adjiciens: Erat aliquando quando non erat, et alia quae ex illius litteris indicantur insana. Haec ergo non solum in Ecclesia persistebat docens, sed", "candidate_score": 0.649486, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_47", "bdc_text": "Pariter de Aelio Adriano Hadrian , römischer Kaiser. , qui Graecis litteris impensius eruditus , ut a plerisque Graeculus sit appellatus , Atheniensium studia moresque auxit poetico sermone non tantum , sed et caeteris disciplinis :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_690", "psc_text": "temporis rhetores Christiani, aliique plurimi eloquentes viri. Quorum alii quidem zelati sunt veram gloriam, alii Arianae haeresis habuere vesaniam. Quamobrem arbitratus hinc armari Christianos, prohibuit eos Graecorum doctrinis imbui et eorum lectionibus erudiri. Tunc Apollinaris, cum esset doctus et simul ingeniosus, pro Homeri poemate versibus heroicis Hebraicam conscripsit antiquitatem usque ad imperium Saul, et viginti quatuor libris opus omne divisit, unicuique libro nomen litterae ponens secundum Homericam lectionem. Fecit autem et aliud opus secundum Menandri fabulas, comoediae similitudine comparatas: imitatus enim Euripidis tragoedias et lyram Pindari. Et, ut absolute dicendum, divinis Scripturis argumenta sumens, omnes encyclias lectiones tempore parvo composuit, numero, virtute, moribus, conscriptione, charactere et dispositione Graecorum valde pares. Et nisi quia vetustatem homines honorabant, et quae sunt in usu grata credebant, nam ut ego reor, aequa veteribus Apollinaris opuscula decrevissent. Fecit etiam non ignobilem ad ipsum imperatorem, sive contra paganos philosophos librum, cui titulum posuit, Pro veritate. In", "candidate_score": 0.649333, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_57_59", "bdc_text": "- Aurelius Victor , aaO , 16 , 7. . Con-stantinus Konstantin I. der Große , römischer Kaiser . quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs .", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_217", "psc_text": "23. Edit. Christ. Vales. cap. 25, p. 438. 231 CAPUT XV. Epistola Constantini de Ario et scriptis ejus. Victor Constantinus maximus, Augustus, episcopis et populo. Malignos et impios Arius imitatus, dignum est ut illorum quoque suscipiat ultionem. Sicut ergo Porphyrius divinae pietatis inimicus, iniqua volumina contra religionem proferens, dignam promeruit invenire mercedem, et talem per quam in posterum esset opprobrio, et plurima compleretur infamia. Et nunc placuit Arium et consectatores ejus vocari Porphyrianos; ut quorum mores imitati sunt, eorum vocabulo perfruantur. Super haec autem, si qua conscriptio ab Ario facta reperitur, igni tradatur; ut non solum prava ejus doctrina depereat, sed neque ulla ejus possint remanere commenta. Hoc etiam praecipio, si quis conscriptiones Arii celasse compertus fuerit, et non repente proferens igne consumpserit, mortis supplicio subjacebit. Mox enim ut in hoc fuerit captus, capitalem suscipiet ultionem. Deus vos custodiat. Amen. SOCRATES, lib. I, cap. 6. Edit. Christ. Vales. cap. 15,", "candidate_score": 0.649257, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_83_85", "bdc_text": "Aristippus potius fieri censebat mendicum quam indoctum Diogenes Laertios , aaO , 2 , 70 ; LB IV 166. . Idem cuidam percontanti , qua re esset melior evasurus filius , respondit , si eum curaret litteris erudiendum Gemeint ist die ( von Wick mißverstandene ) Stelle bei Diogenes Laertios , aaO. 2 , 72 , die Erasmus wie folgt wiedergibt :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_85", "psc_text": "Arium ordinatum diaconum, captumque in Meletii novitatibus, et ab Ecclesia pulsum, rogatus a fidelibus, et denuo suscipiens, ministrare praecepit. Post Achillam vero Alexander fortissimus evangelici dogmatis praedicator ordinatur episcopus. Hoc tempore ( An. Dom. 322) Arius in ordine quidem presbyterorum erat, expositionemque divinarum Scripturarum videbatur habere commissam. Videns autem Alexandrum pontificatus gubernacula suscepisse, eventum temporis non portavit; sed et mordacitate compulsus, litis quaerebat initium. Porro laudabilem videns viri conversationem, nequaquam calumnias contexere praevalebat; verumtamen quiescere illum prohibebat invidia. Hunc igitur inveniens inimicus veritatis, per eum nisus est in Ecclesiam excitare tempestatem. Apostolicis enim Alexandri doctrinis instabat aperte resistere. Et ille quidem divina sequens eloquia, aequi honoris cum Patre, et eamdem substantiam habere cum Deo Genitore Filium praedicabat. Arius autem e diverso veritati repugnans, creaturam Filium, facturamque dicebat, adjiciens: Erat aliquando quando non erat, et alia quae ex illius litteris indicantur insana. Haec ergo non solum in Ecclesia persistebat docens, sed", "candidate_score": 0.64906, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_47", "bdc_text": "Pariter de Aelio Adriano Hadrian , römischer Kaiser. , qui Graecis litteris impensius eruditus , ut a plerisque Graeculus sit appellatus , Atheniensium studia moresque auxit poetico sermone non tantum , sed et caeteris disciplinis :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_587", "psc_text": "immiserat. Cumque haec non laterent aures imperatoris, inter spem metumque constitutus, suspicionem celare volens (quia qui dudum integer fuerat Christianus, postea proditor est effectus), tonsus monachicam simulabat vitam; et latenter quidem exercebatur in philosophia; in manifesto autem sacros Christianorum legebat libros. Denique in ecclesia Nicomediae lector est constitutus; et sub hoc habitu furorem declinavit imperatoris. Haec equidem pro timore faciebat, nequaquam a spe recedens quam mente conceperat. Dicebatque plurimis amicorum suorum feliciora fore tempora quibus ipse rerum potiretur imperio. 283 Dum haec itaque contra eum sic agerentur, Gallus germanus ejus Caesar constitutus, venit ad Nicomediam visurus eum, dum pergeret ad Orientem. Post paululum vero perempto Gallo, repente Julianus quoque fit suspectus imperatori, qui etiam eum custodiri praecepit; et dum fuga lapsus fuisset, diversa loca circumeundo salvatus est. Vixque sero uxor imperatoris Eusebia celatum inveniens, supplicavit imperatori quatenus nihil mali pateretur: sed ut potius ad philosophandum mitteretur Athenas. SOCRATES, lib. III,", "candidate_score": 0.648813, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_109", "bdc_text": "de Alexandro , qui anteire doctrina maluit quam copiis atque opulentiisAulus Gellius , aaO , 20 , 5 , 8. .", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_85", "psc_text": "Arium ordinatum diaconum, captumque in Meletii novitatibus, et ab Ecclesia pulsum, rogatus a fidelibus, et denuo suscipiens, ministrare praecepit. Post Achillam vero Alexander fortissimus evangelici dogmatis praedicator ordinatur episcopus. Hoc tempore ( An. Dom. 322) Arius in ordine quidem presbyterorum erat, expositionemque divinarum Scripturarum videbatur habere commissam. Videns autem Alexandrum pontificatus gubernacula suscepisse, eventum temporis non portavit; sed et mordacitate compulsus, litis quaerebat initium. Porro laudabilem videns viri conversationem, nequaquam calumnias contexere praevalebat; verumtamen quiescere illum prohibebat invidia. Hunc igitur inveniens inimicus veritatis, per eum nisus est in Ecclesiam excitare tempestatem. Apostolicis enim Alexandri doctrinis instabat aperte resistere. Et ille quidem divina sequens eloquia, aequi honoris cum Patre, et eamdem substantiam habere cum Deo Genitore Filium praedicabat. Arius autem e diverso veritati repugnans, creaturam Filium, facturamque dicebat, adjiciens: Erat aliquando quando non erat, et alia quae ex illius litteris indicantur insana. Haec ergo non solum in Ecclesia persistebat docens, sed", "candidate_score": 0.648344, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_57_59", "bdc_text": "- Aurelius Victor , aaO , 16 , 7. . Con-stantinus Konstantin I. der Große , römischer Kaiser . quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs .", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_694", "psc_text": "tormentis corporalibus affligebant eos. Quod imperator audiens, Christianis quippe adeuntibus eum, defendere contemnebat, dicens: Vestrum est ut patientes mala sustineatis; hoc enim est praeceptum vestri Dei. SOCRATES, lib. III, cap. 11. Edit. Christ. Vales. cap. 13 et 14 p. 185. CAPUT XL. Quomodo ab Antiochenis irrisus sit. Igitur imperator pugnaturus contra Persas venit in Antiochiam. Cumque populus quereretur, quia venalia quidem abundarent, sed carius venderentur: volens magnitudinem suae largitatis ostendere, minora quam debuit pretia in foro rerum venalium deputavit. Et cum fugissent tabernarii negotiatoresque diversi, res necessariae defecerunt. Antiocheni vero graviter hoc ferentes, contumelias fecerunt imperatori. SOZOMEN., lib. V, cap. 18. Edit. Christ. Vales. cap. 19, p. 624. Querebantur enim adversus eum, facetias de ejus barba proferentes; erat enim ejus barba valde prolixa. Dicebant ergo: Tondeatur, ut ad funes ejus proficiat barba. Et quoniam superstitionis suae causa taurum idolis frequentius immolabat, aram vel taurum in solido suo formari praecepit. Ob", "candidate_score": 0.647995, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_41", "bdc_text": "de Philippo , rege Macaedoniae , qui , cum omni fere tempore negotiis belli victoriisque affectus esset , a liberali tamen Musa et a studiis humanitatis nunquam abfuit , quin lepide comiterque plaeraque et faceret et diceret etcAulus Gellius , Noctes Atticae , 9 , 3 , 2. .", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_712", "psc_text": "Multos itaque vicos castraque detinens, jam etiam civitates capiebat. Cumque venisset Ctesiphontem civitatem, intantum obsedit regem, ut crebris legationibus uteretur: offerens dare suae patriae partem, si solutus bello discederet. Quod ille noluit, neque supplicantibus est miseratus; neque mente percepit, quod vincere quidem bonum est, supervincere nimis invidiosum: credens praecipue magicis artibus, quas ei Maximus philosophus exhibebat, et arbitratus Alexandri Macedonis se gloriam percepturum, aut certe potiorem. Putabat enim secundum Pythagoraeam Platonisque sententiam, ex mutatione corporum Alexandri animam se possidere, aut esse potius in altero corpore alius Alexander. Ob hanc itaque causam Persarum regis noluit preces audire. SOCRATES, lib. III, cap. 18; edit. Christ. Vales. cap. 21, p. 194. Cum igitur in deserti loca primo captivorum habuisset ducatum, postea quidam senior, sub schemate proditoris, se ei compendiosum iter ostendere compromisit. Cumque tribus diebus ambulantes ad majorem solitudinem venissent, illum quidem fustibus occiderunt, confitentem hoc se fecisse pro patriae libertate, et libenter", "candidate_score": 0.64788, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_98_100", "bdc_text": "hominum vestigia conspitio. \" Et ingressus civitatem proximam investigavit , quinam essent illic disciplinarum studiosi . Cum his ubi congressus est , summa cum humanitate tractaverunt . Tandem cum hi , qui cum Aristippo venerunt , pararent reditum in patriam rogarentque illum , et quid vellet suis civibus renuntiari :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_488", "psc_text": "et illa quae per legatos nostros mandavimus, libenter accipias. Illud itaque nobiscum considerare tua mansuetudo debet, quanta sit modo tristitia quantusque moeror, ut beatissimis temporibus tuis, tantae Ecclesiae privatae videantur episcopis. Et propterea rursus tuam clementiam deprecamur, domine Deo amabilis imperator, ut ante asperitatem hiemis (si tamen vestrae placet pietati) nos ad nostras Ecclesias remeare praecipias; quatenus etiam nunc possimus omnipotenti Deo et Domino Salvatori nostro Christo, ejus Filio unigenito, pro tuo imperio solemnes orationes celebrare cum populo. SOCRATES, lib. II, cap. 29; edit. Christ. Vales. cap. 37, p. 139. CAPUT XXIV. Quod discedentibus episcopis fuerit Constantius indignatus. Cum haec scripsissent, et modicum sustinuissent tempus, imperatore nullum dante responsum, 269 ad civitates proprias recesserunt. Princeps autem, cum et prius contenderet Arianam sectam per Ecclesias seminare, occasionem injuriae suae illorum habuit discessionem: dicens se contemptum, eo quod praeter jussionem ejus concilium videretur esse solutum. Quapropter Ursacio et his qui circa eum", "candidate_score": 0.647473, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_60_62", "bdc_text": "- Aurelius Victor , aaO , 41 , 14 ( \"Commodissimus tamen rebus multis fuit : calumnias sedare legibus severissimis , nutrire artes . . . \" ). . Quid Mythridatem referam ?", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_690", "psc_text": "temporis rhetores Christiani, aliique plurimi eloquentes viri. Quorum alii quidem zelati sunt veram gloriam, alii Arianae haeresis habuere vesaniam. Quamobrem arbitratus hinc armari Christianos, prohibuit eos Graecorum doctrinis imbui et eorum lectionibus erudiri. Tunc Apollinaris, cum esset doctus et simul ingeniosus, pro Homeri poemate versibus heroicis Hebraicam conscripsit antiquitatem usque ad imperium Saul, et viginti quatuor libris opus omne divisit, unicuique libro nomen litterae ponens secundum Homericam lectionem. Fecit autem et aliud opus secundum Menandri fabulas, comoediae similitudine comparatas: imitatus enim Euripidis tragoedias et lyram Pindari. Et, ut absolute dicendum, divinis Scripturis argumenta sumens, omnes encyclias lectiones tempore parvo composuit, numero, virtute, moribus, conscriptione, charactere et dispositione Graecorum valde pares. Et nisi quia vetustatem homines honorabant, et quae sunt in usu grata credebant, nam ut ego reor, aequa veteribus Apollinaris opuscula decrevissent. Fecit etiam non ignobilem ad ipsum imperatorem, sive contra paganos philosophos librum, cui titulum posuit, Pro veritate. In", "candidate_score": 0.646996, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_66_68", "bdc_text": "Hic quidem esset infinitus numerus et catalogus illustrium virorum ; sed quid haec adfero scientissimo ? Sed his aliisque compluribus animus fulcitus non deiicitur a proposito .", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_112", "psc_text": "est ingenitus Pater. Sed quia excedit evangelistarum, puto quia et angelorum perceptionem, et transcendit universa unigeniti Filii ineffabilis substantia. Non ergo reor quia de pietate cogitantes de hac aliquid interrogare praesumant, propter quod dictum est: Altiora te ne quaesieris, et difficiliora te noli examinare (Eccli. III, 22) . Nam sicut aliarum plurimarum, et hujus notitia humanae perceptioni celata est, quale est apud Paulum: Quae oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se (II Cor. II, 9) . Sed etiam stellas, inquit Deus ad Abraham, non potes enumerare, neque arenam maris: et guttas pluviae quis enumerabit (Gen. XV, 5, et Eccli. I, 2)? Quis ergo audeat interius [ ed., exterius] perscrutari subsistentiam Verbi Dei, nisi forte vesanus sit? De qua propheticus spiritus dicit: Generationem ejus quis enarrabit (Isai. LIII, 8) ? Nam et ipse Salvator noster praestare volens omnibus in hoc mundo columnis,", "candidate_score": 0.646809, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_98_100", "bdc_text": "hominum vestigia conspitio. \" Et ingressus civitatem proximam investigavit , quinam essent illic disciplinarum studiosi . Cum his ubi congressus est , summa cum humanitate tractaverunt . Tandem cum hi , qui cum Aristippo venerunt , pararent reditum in patriam rogarentque illum , et quid vellet suis civibus renuntiari :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_297", "psc_text": "intellectum suum librum, et propterea quasi Paulianum fuisse depositum. SOCRATES, lib. I, cap. 24. Edit. Christ. CAPUT X. Quomodo Arius, dum studet ab Alexandro Constantinopoleos in communionem suscipi, exstinctus sit. Igitur dum post concilium Hierosolymitanum Arius venisset in Aegyptum, Alexandrina Ecclesia ejus evitante communionem, rursus venit ad Constantinopolitanam urbem, concurrentibus illic consectatoribus ejus, et obedientibus Eusebio Nicomediensi episcopo, et concilium celebrare volentibus. Horum studium sentiens Alexander tunc Constantinopolitanus episcopus, nisus est solvere tale conamen. Dumque hoc non valuisset implere, aperte Arii nisibus interdixit: non licere eum ecclesiasticum esse dicens, nec infirmandam sententiam episcoporum pene totius terrae secum convenientium in Nicaena urbe. Eusebius autem et qui circa eum erant, dum primo sermonibus flectere nequivissent Alexandrum, postea cum terrore minabantur: quia nisi susciperet Arium, certa die ipse quidem deportaretur exsilio; Arius autem in communionem susciperetur universorum. Et post haec ab alterutris recesserunt. Illi quidem definitam diem exspectantes, ut suas minas implerent; Alexander", "candidate_score": 0.646126, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_58_60", "bdc_text": "Con-stantinus Konstantin I. der Große , römischer Kaiser . quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs . - Aurelius Victor , aaO , 41 , 14 ( \"Commodissimus tamen rebus multis fuit :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_153", "psc_text": "studio contentionis movissent quae nec quaerenda erant, nec ab initio cogitanda, aut cogitata potius taciturnitati jure tradenda, cum utique ab alterutris non sejungi potuissent, licet ex aliqua parte dogmatis dissonarent. Alexandro siquidem et Ario, aliquando culpans, aliquando suadens, talia scripsit, quarum litterarum partem hic poni non est incongruum. Tota enim epistola in libris Eusebii posita est in Vita Constantini. SOZOMEN., lib. I, cap. 14, edit. Christoph. et Vales. cap. 15, p. 427. 222 CAPUT XIX. Epistola Constantini principis ad Alexandrum pontificem Alexandrinum, et ad Arium, per quam hortatus est ut reverterentur ad pacem. Victor Constantinus Maximus, Pius, Alexandro et Ario. Didici tunc natam praesentis quaestionis originem, quando tu, o Alexander, a presbyteris requirebas quid unusquisque eorum de quodam loco [ ms. Lyr., verbo] in lege conscripto, magis autem pro vanae cujusdam quaestionis parte sentiret. Tuque, o Ari, quod neque principio cogitari debuerat, cogitatum taciturnitati tradi potius competebat, illud improvide protinus", "candidate_score": 0.646106, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_58_60", "bdc_text": "Con-stantinus Konstantin I. der Große , römischer Kaiser . quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs . - Aurelius Victor , aaO , 41 , 14 ( \"Commodissimus tamen rebus multis fuit :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_694", "psc_text": "tormentis corporalibus affligebant eos. Quod imperator audiens, Christianis quippe adeuntibus eum, defendere contemnebat, dicens: Vestrum est ut patientes mala sustineatis; hoc enim est praeceptum vestri Dei. SOCRATES, lib. III, cap. 11. Edit. Christ. Vales. cap. 13 et 14 p. 185. CAPUT XL. Quomodo ab Antiochenis irrisus sit. Igitur imperator pugnaturus contra Persas venit in Antiochiam. Cumque populus quereretur, quia venalia quidem abundarent, sed carius venderentur: volens magnitudinem suae largitatis ostendere, minora quam debuit pretia in foro rerum venalium deputavit. Et cum fugissent tabernarii negotiatoresque diversi, res necessariae defecerunt. Antiocheni vero graviter hoc ferentes, contumelias fecerunt imperatori. SOZOMEN., lib. V, cap. 18. Edit. Christ. Vales. cap. 19, p. 624. Querebantur enim adversus eum, facetias de ejus barba proferentes; erat enim ejus barba valde prolixa. Dicebant ergo: Tondeatur, ut ad funes ejus proficiat barba. Et quoniam superstitionis suae causa taurum idolis frequentius immolabat, aram vel taurum in solido suo formari praecepit. Ob", "candidate_score": 0.646067, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_58_60", "bdc_text": "Con-stantinus Konstantin I. der Große , römischer Kaiser . quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs . - Aurelius Victor , aaO , 41 , 14 ( \"Commodissimus tamen rebus multis fuit :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_177", "psc_text": "cum Alexandro episcopo disputare de dogmate. Ille vero hujusmodi exercitatione verborum inexpertus erat, de vitae qualitate confidens. Fuit enim vir magnus, et conversatione mirandus. Cumque certamen imperatore praecipiente suscepisset, convenissentque philosophi, omnibus loqui volentibus, ut unum ex se quem vellent eligerent, postulavit sanctae memoriae pater noster Alexander: caeteros vero, quicunque essent, silentium tenere; praecepitque ut tantummodo his quae ab utroque dicerentur, intenderent. Suscipiente siquidem uno eorum disputationis universae negotium, ad philosophum sanctus Alexander: In nomine, inquit, Jesu Christi impero tibi imprimis ne loquaris. Et una cum ejus sermone opus impletum est. Repente namque ille homo, ut sermonem audivit, obligato ore conticuit. Putasne justum fuit considerare utrum majus hoc miraculum videretur, ut homo, et quidem philosophus, sic facile officium locutionis amitteret, an certe ut lapis violentia verbi manu divideretur, quod quidam aiunt Julianum fecisse Chaldaeum? Et haec quidem sic acta sunt ut referuntur. SOZOMEN., lib. I, cap. 17. Edit. Christ. Vales.", "candidate_score": 0.646008, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_58_60", "bdc_text": "Con-stantinus Konstantin I. der Große , römischer Kaiser . quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs . - Aurelius Victor , aaO , 41 , 14 ( \"Commodissimus tamen rebus multis fuit :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_1238", "psc_text": "multa confecit. Erat enim eloquens, filia Leontii sophistae Atheniensis, a patre omnibus lectionibus erudita. Quam dum imperator ducturus esset uxorem, Christianam 372 Atticus fecit episcopus, et in baptismate, cum prius vocaretur Athenais, Eudociae nomen imposuit. Multi ergo, sicuti dixi, volentes innotescere, alii suam facundiam demonstrare, praeconia imperatoria conscripserunt. Ego vero nec innotescere cupiens, nec facundiam sermonis ostendere, cum veritate imperatoris bona memorare studeo; quia sunt damnosa si taceantur. Primum itaque regaliter natus atque nutritus, nihil habuit tepidum; sed sic fuit sapiens, ut inter confabulantes experimentum omnium crederetur habere causarum. Perdurabat in frigore, similiter et in aestu. Plerumque jejunabat, et maxime quarta feria et sexta, studio Christianitatis; nec aliter quam monasterium regalia videbantur. Ipse namque matutino ad suas sorores pergens, divinas dicebat laudes. Quamobrem etiam sacras litteras sine codice recitabat. Loquentibus episcopis, velut olim sacerdos factus, ex divina lectione respondebat. Congregabatque sacros codices, et quoscunque quilibet eorum interpretes seu expositores conscripsisse", "candidate_score": 0.645494, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_57_59", "bdc_text": "- Aurelius Victor , aaO , 16 , 7. . Con-stantinus Konstantin I. der Große , römischer Kaiser . quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs .", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_660", "psc_text": "circuitu Christianis valde gratissimus, tanquam religioni necessarius et ad solvendas dubitationes Scripturae divinae proficuus. Primi siquidem isti in eo loco ecclesias et monasteria construxerunt, easque honestate atque hospitalitate peregrinorum et indigentium pariter ornaverunt. Ex quo genere usque ad nos fuerunt viri optimi, quos grandaevos juvenculus ipse conspexi. SOZOMEN., lib., V, cap. 14. Edit. Christ. Vales, cap. 15. p. 616. CAPUT XXIX. Quod Julianus praecepit ut secundum Christianorum ritum etiam pagani orationes et eleemosynas facerent, et decimas templis offerrent, et caetera quae Christianis facere moris est adimplerent. Igitur imperator dudum studens paganitatem in omni sua ditione dilatari, graviter ferebat, videns Christianos potius approbari. Et templa quidem erant aperta, sacrificiaque paganorum per civitates secundum voluntatem illius procedebant. Ipse autem aestuabat, ne fervor ejus Christianorum abundantia frustraretur. Et maxime pulsabatur, quia multorum sacerdotum suorum Christianas audiebat uxores, et filios, atque servos. Arbitratus autem Christianitatis statum ex vita bona et conversatione consistere, studuit ubique", "candidate_score": 0.645245, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_57_59", "bdc_text": "- Aurelius Victor , aaO , 16 , 7. . Con-stantinus Konstantin I. der Große , römischer Kaiser . quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs .", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_485", "psc_text": "divinae Scripturae religionem tuam poterunt edocere. THEODORETUS, lib. II, cap. 18 et 19, p. 97. Haec itaque synodus scripsit, et per episcopos destinavit. Ursacius autem et Valens eorum praevenientes adventum, derogaverunt concilio: ostendentes imperatori expositionem fidei quam portabant. Imperator Ariano dogmati favens, indignatur adversus synodum, et Ursacium ac Valentem potius honoravit. Quamobrem qui a concilio fuerant destinati tardaverunt, non valentes impetrare responsum. Sero tamen ad synodum Constantius per praesentes episcopos hujusmodi scripta direxit. SOCRATES, lib. II, cap. 29; edit. Christ. Vales. cap. 37, p. 139. CAPUT XXII. Epistola Constantii ad Ariminense concilium. Constantius victor ac triumphator Augustus universis episcopis Arimino congregatis salutem. Semper equidem et prae omnibus cogitare nos de sacra et adoranda lege, non ignorat vestra benignitas. Nunc autem viginti quos vestra sapientia destinavit episcopos, legationis suae causa, interim videre nequivimus, cum sit nobis necessarium circa barbaros iter, et, sicut nostis, deceat animo puro ab omni cogitatione utilitatem divinae", "candidate_score": 0.645242, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_58_60", "bdc_text": "Con-stantinus Konstantin I. der Große , römischer Kaiser . quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs . - Aurelius Victor , aaO , 41 , 14 ( \"Commodissimus tamen rebus multis fuit :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_217", "psc_text": "23. Edit. Christ. Vales. cap. 25, p. 438. 231 CAPUT XV. Epistola Constantini de Ario et scriptis ejus. Victor Constantinus maximus, Augustus, episcopis et populo. Malignos et impios Arius imitatus, dignum est ut illorum quoque suscipiat ultionem. Sicut ergo Porphyrius divinae pietatis inimicus, iniqua volumina contra religionem proferens, dignam promeruit invenire mercedem, et talem per quam in posterum esset opprobrio, et plurima compleretur infamia. Et nunc placuit Arium et consectatores ejus vocari Porphyrianos; ut quorum mores imitati sunt, eorum vocabulo perfruantur. Super haec autem, si qua conscriptio ab Ario facta reperitur, igni tradatur; ut non solum prava ejus doctrina depereat, sed neque ulla ejus possint remanere commenta. Hoc etiam praecipio, si quis conscriptiones Arii celasse compertus fuerit, et non repente proferens igne consumpserit, mortis supplicio subjacebit. Mox enim ut in hoc fuerit captus, capitalem suscipiet ultionem. Deus vos custodiat. Amen. SOCRATES, lib. I, cap. 6. Edit. Christ. Vales. cap. 15,", "candidate_score": 0.644985, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_98_100", "bdc_text": "hominum vestigia conspitio. \" Et ingressus civitatem proximam investigavit , quinam essent illic disciplinarum studiosi . Cum his ubi congressus est , summa cum humanitate tractaverunt . Tandem cum hi , qui cum Aristippo venerunt , pararent reditum in patriam rogarentque illum , et quid vellet suis civibus renuntiari :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_402", "psc_text": "Ursacius et Valens gestis Athanasii superati, conversi [ Ms. Lyr., reversi] sunt. Athanasius ergo per Pelusium pergebat ad Alexandriam. Transiens autem per civitates, edocebat ut Arianos universi declinarent, et consubstantialitatis dogma complecterentur. In quibusdam vero ecclesiis ordinationes fecit. Et hoc fuit initium alterius querelae adversus eum, quia in aliorum ecclesiis ordinare praesumpsit. Haec itaque de Athanasio provenerunt. SOCRATES, lib. II, cap. 19. Edit. Christ. Vales. cap. 24, p. 114. CAPUT XXXV. Quibus occasionibus tunc respublica turbabatur, et de divisione Antiocheni populi propter fidem. Interea respublica fortuitis casibus urgebatur: unde quae sunt capitularia non est incongruum breviter explanare. Igitur quia, aedificatore Constantinopolitanae civitatis moriente, tres ejus filii imperium susceperunt, in praecedentibus est narratum. Sciendum autem quia cum istis imperavit consobrinus eorum, nomine Dalmatius, vocabulum patris habens; qui dum paululum imperasset, a militibus interemptus est, non jubente Constantio ut occideretur, nec tamen prohibente. Dum vero Constantinus minor fratris partes invaderet, et ipse", "candidate_score": 0.644932, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_58_60", "bdc_text": "Con-stantinus Konstantin I. der Große , römischer Kaiser . quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs . - Aurelius Victor , aaO , 41 , 14 ( \"Commodissimus tamen rebus multis fuit :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_55", "psc_text": "de libertate leges scriptas in manumissionibus anteponi. Constantinus igitur hanc studens sane in omnibus honorabat religionem; erat quippe et per semetipsam gloriosa propter virtutem plurimorum tunc in ea pollentium. SOZOMEN., lib. I, cap. 9, p. 413. CAPUT X. De diversis confessoribus eorumque conversatione. Itaque persecutionibus jam cessantibus, adhuc multi confessorum superstites Ecclesias exornabant; ut fuit Osius Cordubae pontifex, et Amphion Epiphaneiae Ciliciae, et Maximus, qui post Macarium Hierosolymorum tenuit praesulatum, et Paphnutius Aegyptius, per quem aiunt plurima miracula operatum Deum, daemonesque subjecisse, variarumque passionum condonasse ei sanitates. Ferunt autem quod Paphnutius et Maximus ex illis confessoribus fuerunt quos Maximinus imperator in metallis ad opera exercenda damnavit, oculos eorum dextros evellens, et sinistras suras incidens. SOZOMEN., lib. I, cap. 10, p. 414. 211 Secundum eos autem fuisse percepimus Spiridionem Tremithuntis Cypriorum episcopum, ad cujus virtutem demonstrandam sufficere puto quae hactenus de eo servatur opinio. Quanta per eum divino praesidio gesta sint,", "candidate_score": 0.644807, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_58_60", "bdc_text": "Con-stantinus Konstantin I. der Große , römischer Kaiser . quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs . - Aurelius Victor , aaO , 41 , 14 ( \"Commodissimus tamen rebus multis fuit :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_596", "psc_text": "fastu palatii, contemptibile videbatur imperium. Is enim noctibus vigilans conscribebat libros; et descendens in senatu publice recitabat. Solus enim imperatorum 284 a Julio Caesare in curia senatus recitavit orationes. Honorabat quoque disciplinarum cultores, maxime philosophantes. Quamobrem undique fama congregabat hujusmodi viros, emanantes circa palatia, qui circumamicti palliis, magis habitu quam magisterio pandebantur. Erantque graves universis Christianis, seductores viri et imperatoris semper religioni faventes. Habens itaque Julianus plurimum vanae gloriae vitium, cunctos ante se principes laceravit in oratione quam de Caesaribus scripsit. Hac ergo arrogantia motus, etiam contra Christianos conscripsit libros. Ut ergo cocos atque tonsores expelleret, opus philosophi, non tamen imperatoris egit; ut autem detraheret atque laceraret, neque philosophi neque principis fuit. SOCRATES, lib. III, cap. 1, p. 166. CAPUT II. Quomodo Julianus ad ritum devenerit paganorum, et de sacrificiis idolorum. Fertur itaque mox in ipso principio Julianum sic aperte et impudenter negasse Christianam fidem, ut quibusdam sacrificiis et invocationibus,", "candidate_score": 0.644624, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_35_37", "bdc_text": "LB IV 338. . Quis nunc est tam stolidus et quis tam inscius , ut adhuc rem litterariam primas tenere Adagia , 5 , 1 , 51 ( LB II 1191 ) . non perspitiat ?", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_112", "psc_text": "est ingenitus Pater. Sed quia excedit evangelistarum, puto quia et angelorum perceptionem, et transcendit universa unigeniti Filii ineffabilis substantia. Non ergo reor quia de pietate cogitantes de hac aliquid interrogare praesumant, propter quod dictum est: Altiora te ne quaesieris, et difficiliora te noli examinare (Eccli. III, 22) . Nam sicut aliarum plurimarum, et hujus notitia humanae perceptioni celata est, quale est apud Paulum: Quae oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se (II Cor. II, 9) . Sed etiam stellas, inquit Deus ad Abraham, non potes enumerare, neque arenam maris: et guttas pluviae quis enumerabit (Gen. XV, 5, et Eccli. I, 2)? Quis ergo audeat interius [ ed., exterius] perscrutari subsistentiam Verbi Dei, nisi forte vesanus sit? De qua propheticus spiritus dicit: Generationem ejus quis enarrabit (Isai. LIII, 8) ? Nam et ipse Salvator noster praestare volens omnibus in hoc mundo columnis,", "candidate_score": 0.644557, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_98_100", "bdc_text": "hominum vestigia conspitio. \" Et ingressus civitatem proximam investigavit , quinam essent illic disciplinarum studiosi . Cum his ubi congressus est , summa cum humanitate tractaverunt . Tandem cum hi , qui cum Aristippo venerunt , pararent reditum in patriam rogarentque illum , et quid vellet suis civibus renuntiari :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_631", "psc_text": "episcopi, imperatoris jussione ab exsilio revocantur. Utrique enim ultra Thebaidis terminos ab exsilio remeantes, tractabant quemadmodum corruptam Ecclesiae regulam repararent. Placuit igitur ut Lucifer quidem ad Antiochiam Syriae perveniret, Eusebius Alexandriam; ut una cum Athanasio, facto consilio, Ecclesiae dogmata repararent. Lucifer tamen misit in locum suum diaconem, per quem professus est ratum se habiturum quod esset, concilio ordinante, constitutum. Ipse autem veniens Antiochiam, fluctuantem invenit Ecclesiam; erat enim inter se turba divisa, et non tantum haeresis Ariana, quae erat sub Euzoio, dividebat Ecclesiam; sed etiam Meletii sequaces, studium habentes circa suum praesulem, a suis consortibus recesserunt. Tunc ergo Lucifer ordinans eis Paulinum episcopum, rursus abscessit. Eusebius autem veniens Alexandriam, cum Athanasio concilium celebravit. SOCRATES, lib. III, cap. 4 et 5. Edit. Christ. Vales. cap. 5 et 6, p. 173. CAPUT XX. De concilio apud Alexandriam cum Athanasio celebrato. Conveneruntque ex diversis civitatibus episcopi, et de maximis necessariisque rebus habuere tractatum.", "candidate_score": 0.644528, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_99_101", "bdc_text": "Cum his ubi congressus est , summa cum humanitate tractaverunt . Tandem cum hi , qui cum Aristippo venerunt , pararent reditum in patriam rogarentque illum , et quid vellet suis civibus renuntiari : \"Ut\" ( inquit ) \"studeant sibi huiuscemodi parare opes , quae naufragio non pereunt , sed simul cum possidente enatarent. \"", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_457", "psc_text": "THEODORETUS, lib. II, cap. 15, p. 90. Igitur imperator illos quidem mittit in exsilium. Generale vero concilium fieri cogitabat, quatenus omnes Orientales episcopos venientes ad Occidentem, si posset, concordes efficeret. Quod cum propter itineris spatia difficile videretur, duplicem tractavit synodum celebrari: ut in Arimino quidem Itali qui tunc aderant convenirent, Orientales autem in Nicomedia Bithyniae civitate. Hoc ergo imperatore tractante, effectus non evenit ut voluit. Neutrum enim concilium sibimet concordavit, sed utrumque divisum est. Nam neque Arimino convenientes alterutris inter se consonare potuerunt, et Orientales in Seleucia Isauriae congregati, aliud schisma sunt passi; quod suo loco narrabitur. SOCRATES, lib. II, cap. 29. Edit. Christ. Vales. cap. 37, p. 131. 265 CAPUT XVII. Dialogus inter Liberium et Constantium gestus, et quomodo Liberius fuerit exsilio destinatus. Ego quidem Liberii per omnia famosissimi habitum pro veritate dialogum contra Constantium volo referre, quoniam a fidelibus illius temporis est conscriptus. Is enim post Julium Sylvestri", "candidate_score": 0.64439, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_98_100", "bdc_text": "hominum vestigia conspitio. \" Et ingressus civitatem proximam investigavit , quinam essent illic disciplinarum studiosi . Cum his ubi congressus est , summa cum humanitate tractaverunt . Tandem cum hi , qui cum Aristippo venerunt , pararent reditum in patriam rogarentque illum , et quid vellet suis civibus renuntiari :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_296", "psc_text": "sacerdotio functum rationem exigentes libri sui, eumque comperientes Samosateni dogmate maculatum, jusserunt ut a tali secta recederet. Qui reprehensus, librum se promisit exurere. Cumque hoc studium fuisset [ ed., Niv. et Frob., deferbuisset] lentatum, episcoporum collegium, evocante imperatore, venit ad regiam civitatem, praesentibusque Eusebio et qui cum eo erant episcopis, in urbe Constantinopolitana rursus studium de Marcello fiebat. Et dum Marcellus, sicut promiserat, illicitam conscriptionem nollet incendere, eum de episcopatu deposuerunt. In cujus locum Basilium in Ancyram direxerunt. Sed hanc quidem conscriptionem Eusebius tribus destruxit libris, superstitionem ejus valde redarguens. Postea vero Marcellus in Sardicensi concilio recepit episcopatum, dicens non intellectum suum librum, et propterea quasi Paulianum fuisse depositum. SOCRATES, lib. I, cap. 24. Edit. Christ. CAPUT X. Quomodo Arius, dum studet ab Alexandro Constantinopoleos in communionem suscipi, exstinctus sit. Igitur dum post concilium Hierosolymitanum Arius venisset in Aegyptum, Alexandrina Ecclesia ejus evitante communionem, rursus venit ad Constantinopolitanam urbem, concurrentibus", "candidate_score": 0.643907, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_60_62", "bdc_text": "- Aurelius Victor , aaO , 41 , 14 ( \"Commodissimus tamen rebus multis fuit : calumnias sedare legibus severissimis , nutrire artes . . . \" ). . Quid Mythridatem referam ?", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_4", "psc_text": "figura furtum pateris veritatis; sed perfecte metiris utrumque, sermonem proprium aptans causae: figuram quoque dictionis, et partes, et ordinem, et congruentiam, et eloquium, et compositionem, et collectiones, et sensum, et historiam profunde discutiens. Compensas autem recitantibus et tuo judicio, et favoribus opportunis, nec non aureis imaginibus, et positione simulacrorum, et donis, et honoribus universis. Qualem vero te circa recitantes praebes, tales dudum fuerunt judices [ ed., Niv., judices Cretes] circa dulciloquum Homerum: aut Alevadae [ alii, Alevas] circa Simonidem; aut Dionysius Siciliae tyrannus circa Platonem Socratis discipulum; aut Philippus Macedo circa Theopompum historiographum; aut Severus Caesar circa Oppianum, qui metris genera piscium et naturas, captionemque narravit. Cretae siquidem mille numismata carmini compensantes Homerico, et tanquam de excellentissima largitate gloriantes, in publica statua munera conscripserunt. Alevadae autem, et Dionysius, et Philippus nequaquam animo parciores fuere Cretensibus, de superba se republica philosophiaque jactantibus; qui velociter illorum statuam imitari potuerant, nisi opere fuissent", "candidate_score": 0.643889, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_99_101", "bdc_text": "Cum his ubi congressus est , summa cum humanitate tractaverunt . Tandem cum hi , qui cum Aristippo venerunt , pararent reditum in patriam rogarentque illum , et quid vellet suis civibus renuntiari : \"Ut\" ( inquit ) \"studeant sibi huiuscemodi parare opes , quae naufragio non pereunt , sed simul cum possidente enatarent. \"", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_1263", "psc_text": "lites: sic quoque Nestorio amanti persecutiones evenit ut persequeretur semper Ecclesiam Dei. SOCRATES lib. VII, cap. 31, p. 372. Erat cum eo Anastasius presbyter ab Antiochia pariter destinatus, quem nimis honorabat, et veluti consiliarium habebat in causis. Aliquando igitur coram ecclesia Anastasius docens, ait: Dei genitricem Mariam nullus appellet. Maria enim homo fuit, et Deum ab homine generari nimis impossibile est. Hoc cum auditum fuisset, plurimos clericorum et laicorum pariter conturbavit. Olim namque didicerant Deum pariter et hominem Christum, et nullatenus eum per dispensationem velut hominem a divinitate separari, credentes apostolicae voci quae dicit: Et si cognovimus secundum carnem Christum, sed nunc nequaquam cognoscimus (II Cor. V, 16) . Quapropter, relinquentes de Christo sermonem, ad perfectionem procedamus. Tumultu siquidem, sicuti dixi, in ecclesia facto, Nestorius Anastasii sermonem firmare volens, et non redarguere velut blasphemum, qui videbatur ab eo honorari, frequenter ex hoc coram ecclesia docuit. Et cum majori contentione quaestionem", "candidate_score": 0.643445, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_98_100", "bdc_text": "hominum vestigia conspitio. \" Et ingressus civitatem proximam investigavit , quinam essent illic disciplinarum studiosi . Cum his ubi congressus est , summa cum humanitate tractaverunt . Tandem cum hi , qui cum Aristippo venerunt , pararent reditum in patriam rogarentque illum , et quid vellet suis civibus renuntiari :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_384", "psc_text": "tuis placuit ut ad te destinatis presbyteris ad nostrum debuisses festinare comitatum; quatenus videns nostros aspectus, repente properares ad Alexandriam. Sed quoniam plurimum praeteriit tempus ex quo suscipiens a nobis litteras non occurristi, propterea etiam nunc commonere te festinavimus, ut vel nunc tuam praesentiam nobis velociter praesentare contendas, et ita possis patriae tuae restitui, tuaque securus oratione frui. Ad plenam vero cognitionem Achitum diaconum destinavimus, a quo possis agnoscere etiam nostri animi voluntatem, et quoniam ea quae optas poteris impetrare. Has epistolas in Aquileia suscipiens Athanasius, illic enim relicta Sardica morabatur, mox recurrit ad Romam, et ostendens litteras episcopo Julio, in maximo gaudio Ecclesiam fecit esse Romanam. Putabatur enim etiam Orientis imperator eorum fidei consentire, eo quod ad se Athanasium fiducialiter evocaret. Julius autem in Alexandriam clericis atque plebi haec de Athanasio scripta direxit. SOCRATES, lib. II, cap. 18. Edit. Christ. Vales. cap. 23, p. 108. CAPUT XXIX. Epistola Julii", "candidate_score": 0.641743, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_98_100", "bdc_text": "hominum vestigia conspitio. \" Et ingressus civitatem proximam investigavit , quinam essent illic disciplinarum studiosi . Cum his ubi congressus est , summa cum humanitate tractaverunt . Tandem cum hi , qui cum Aristippo venerunt , pararent reditum in patriam rogarentque illum , et quid vellet suis civibus renuntiari :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_564", "psc_text": "sociantes semetipsos Eunomio, qui hactenus ab illo nomen habere noscuntur. Hinc ergo haeresiarches factus Eunomius, impietatis cumulo auxit Arii blasphemias. Quia vero arrogantiae serviens passioni, proprium probatur fecisse collegium, ipsa quae sunt gesta conclamant. Nam cum abdicatus Aetius fuisset et expulsus, cum eo egressus non est; licet doctorem eum et Dei hominem nominaret; sed mansit conjunctus Eudoxio. Cum autem impietatis poena exigeretur, ratum non habuit concilii decretum; sed ordinavit episcopos atque presbyteros episcopali dignitate privatus. THEODORETUS, lib. II, cap. 26, p. 115. CAPUT XLIV. De Apollinare patre simul et filio, et eorum haeresi. Per idem tempus in Laodicia Syriae duo erant viri uno nomine nuncupati, pater atque natus, uterque dicebatur Apollinaris. Pater presbyteri dignitate functus, filius autem habens lectoris officium. Graecorum ambo doctores eloquiorum. Pater grammaticus, filius erat rhetor. Pater namque, cum fuisset Alexandrinus genere, et prius docuisset in Beryto, postea Laodiciam, et veniens duxit uxorem, et filium habuit Apollinarem.", "candidate_score": 0.641662, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_36_38", "bdc_text": "Quis nunc est tam stolidus et quis tam inscius , ut adhuc rem litterariam primas tenere Adagia , 5 , 1 , 51 ( LB II 1191 ) . non perspitiat ? Age nunc exponemus illustrium virorum exempla , qui se ad rem litterariam contulere .", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_112", "psc_text": "est ingenitus Pater. Sed quia excedit evangelistarum, puto quia et angelorum perceptionem, et transcendit universa unigeniti Filii ineffabilis substantia. Non ergo reor quia de pietate cogitantes de hac aliquid interrogare praesumant, propter quod dictum est: Altiora te ne quaesieris, et difficiliora te noli examinare (Eccli. III, 22) . Nam sicut aliarum plurimarum, et hujus notitia humanae perceptioni celata est, quale est apud Paulum: Quae oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se (II Cor. II, 9) . Sed etiam stellas, inquit Deus ad Abraham, non potes enumerare, neque arenam maris: et guttas pluviae quis enumerabit (Gen. XV, 5, et Eccli. I, 2)? Quis ergo audeat interius [ ed., exterius] perscrutari subsistentiam Verbi Dei, nisi forte vesanus sit? De qua propheticus spiritus dicit: Generationem ejus quis enarrabit (Isai. LIII, 8) ? Nam et ipse Salvator noster praestare volens omnibus in hoc mundo columnis,", "candidate_score": 0.641647, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_98_100", "bdc_text": "hominum vestigia conspitio. \" Et ingressus civitatem proximam investigavit , quinam essent illic disciplinarum studiosi . Cum his ubi congressus est , summa cum humanitate tractaverunt . Tandem cum hi , qui cum Aristippo venerunt , pararent reditum in patriam rogarentque illum , et quid vellet suis civibus renuntiari :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_286", "psc_text": "persuasit ut eos in Ecclesiae communionem susciperet ante judicium atque probationem congruarum personarum secundum Ecclesiae legem; sed destinavit eos ad episcopos tunc Hierosolymis congregatos, scribens ut fidem eorum expositionis examinarent, et clementem super eis deberent proferre sententiam; sive recte credentes invidiae gratia essent injustitiam passi, seu dum non haberent unde judices suos culpare peterent, per poenitentiam revocarentur. Porro sumpta occasione, fautores Arii per scripta imperatoris eos in communionem susceperunt. Et cum hoc fecissent, ipsi imperatori rescripserunt, et Ecclesiae Alexandrinae, et in Aegyptum, et Thebaidam, et Libyam, episcopis universis et clericis praecipientes ut eos alacriter susciperent, imperatore testante rectam eorum esse fidem, quam etiam propriae epistolae subjecerunt. Haec quidem in Hierosolymis gesta noscuntur. SOZOMEN., lib. II c. 26. Edit. Christ. Vales. c. 27, p. 484. Athanasius autem fugiens de Tyro, Constantinopolim venit, et quae passus est adito imperatore narravit: petens ut quae in Tyro fuerant gesta, examinarentur sub ejus quoque praesentia.", "candidate_score": 0.641451, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_44_46", "bdc_text": "Aristotelis tempore natum gaudet , ab hoc educatum eruditumque sperans tanti imperii successione dignum Aulus Gellius , aaO , 9 , 3 , 5. . Legimus et de Octaviano Augustus , römischer Kaiser . liberalibus studiis , praesertim eloquentiae , in tantum incumbente , ut nullus ne in procinctu quidem laberetur dies , quin legeret , scriberet , declamaret Sueton , Augustus , 84 , 1. .", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_584", "psc_text": "ad imperium. Nunc igitur de Juliano pauca dicenda sunt, ejusque genere ac disciplina, et quomodo venerit ad imperium [ ms. Lyr., principatum]. Constantinus, qui Byzantium suo nomine Constantinopolim appellavit, duos habuit ex eodem patre, non ex eadem matre, germanos; quorum unus Dalmatius, alter Constantius vocabatur. Et Dalmatius quidem habuit sui nominis filium; Constantius autem duos habuit natos, Gallum et Julianum. Post mortem Constantini conditoris Constantinopolitanae civitatis, dum milites juniorem Dalmatium peremissent, tunc et isti, defuncto jam patre, pene mortis periculum cum Dalmatio sustinuerant, nisi Gallum quidem aegritudo quae putabatur inevitabilis liberasset; Julianum vero aetas infantis; erat enim annorum octo. Cumque ab eis fervor imperatoris quievisset, Gallus circa Ephesum apud doctores erat, ubi etiam a progenitoribus nossessiones habebat. Porro Julianus crescens, in auditoriis Constantinopolitanae urbis exercebatur in basilica ubi doctores erant, habitu privato procedens; habebatque paedagogum eunuchum nomine Mardonium, grammaticum Nicoclem Laconensem. Rhetoricam vero legebat apud Eubolum [ ms. Frob. et", "candidate_score": 0.64122, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_107_109", "bdc_text": "Tale est exemplum apud Aulum Gellium libro 20 . capite 4 . de Alexandro , qui anteire doctrina maluit quam copiis atque opulentiisAulus Gellius , aaO , 20 , 5 , 8. .", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_85", "psc_text": "Arium ordinatum diaconum, captumque in Meletii novitatibus, et ab Ecclesia pulsum, rogatus a fidelibus, et denuo suscipiens, ministrare praecepit. Post Achillam vero Alexander fortissimus evangelici dogmatis praedicator ordinatur episcopus. Hoc tempore ( An. Dom. 322) Arius in ordine quidem presbyterorum erat, expositionemque divinarum Scripturarum videbatur habere commissam. Videns autem Alexandrum pontificatus gubernacula suscepisse, eventum temporis non portavit; sed et mordacitate compulsus, litis quaerebat initium. Porro laudabilem videns viri conversationem, nequaquam calumnias contexere praevalebat; verumtamen quiescere illum prohibebat invidia. Hunc igitur inveniens inimicus veritatis, per eum nisus est in Ecclesiam excitare tempestatem. Apostolicis enim Alexandri doctrinis instabat aperte resistere. Et ille quidem divina sequens eloquia, aequi honoris cum Patre, et eamdem substantiam habere cum Deo Genitore Filium praedicabat. Arius autem e diverso veritati repugnans, creaturam Filium, facturamque dicebat, adjiciens: Erat aliquando quando non erat, et alia quae ex illius litteris indicantur insana. Haec ergo non solum in Ecclesia persistebat docens, sed", "candidate_score": 0.638961, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_5_7", "bdc_text": "Principio , boni aequique ut consulerein der Vorlage consuleres . digneris , tuam aequanimitatem rogo . Nam scilicet studendi causa decreto senatus adoptatus sum in scholam Cappellanam Wick gehörte zu den ersten vier Schülern , die am 1 .", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_396", "psc_text": "ordinis sacri cognoscant, concessum omnibus sibi conjunctis, ut sine timore sint, sive episcopi, sive sint clerici; sufficit enim unicuique circa eum rectae voluntatis unio. Quicunque enim meliori judicio atque parte constituti, hujus eligunt communionem, hos omnes praecipimus ad instar praecedentis providentiae, etiam nunc voluntate Dei, nostrae gratiae largitatem adipisci. SOCRATES, lib. II, cap. 18. Edit. Christ. Vales. cap. 23, p. 112. ( An. Dom. 350.) 256 CAPUT XXXII. Epistola Constantii ad Alexandrinos, ut reciperent Athanasium. Victor Constantius Maximus, Pius, populo Alexandrino Ecclesiae catholicae salutem. In omnibus perhibentes nostrae aequitatis intentionem, scientesque quoniam diu providentia vestri contemplatoris estis alienati, id est, pontificis Athanasii, qui propter insertam rectitudinem, suorumque morum probitatem cunctis innotuit, eum denuo ad vos destinare censuimus. Hunc itaque consuete et competenter suscipientes, et apud clementem Deum adjutorem orationum habentes, vobis congruam simul et nobis placitam concordiam atque pacem secundum Ecclesiae sanctionem ubique probatae [ Ms. Lyr., prolatae] sufficienter festinate", "candidate_score": 0.637818, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_107_109", "bdc_text": "Tale est exemplum apud Aulum Gellium libro 20 . capite 4 . de Alexandro , qui anteire doctrina maluit quam copiis atque opulentiisAulus Gellius , aaO , 20 , 5 , 8. .", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_734", "psc_text": "Alexandro faventes, carmina ista finxerunt: Jovem deorum consule, et Minervam honora ter genitam, qui corpore mortali supernum abscondis regem, quem Jupiter heroum seminavit generibus adjutorem, bonae leges laetitiae Alexandrum statuere regem. Haec in Pythia [ ed., Parthia] pronuntiavit daemon; qui cum potentibus adularetur, deificabat eos. Quid enim dicamus, dum etiam Cleomedem [ ms. Lyr., Diomedem] athletam deificaverint, ita dicentes: Ultimus heroum Cleomedes civitatis athleta, quem sacrificiis honorate, quia mortalis jam non est. Propter hoc ergo responsum Diogenes Cynicus, et Oenomaus philosophus Pythium reprehenderunt Apollinem. Cyziceni vero tertium decimum deum Adrianum appellaverunt. Sed etiam ipse Adrianus amatum suum Antinoum deificavit. Et haec ridiculum, et inanitatem non dicit esse Libanius? Haec ergo a nobis propter ejus detractionem, per digressionem dicta sufficiant. SOCRATES, lib. III, cap. 19. Edit. Christ. Vales. cap. 22, p. 196. CAPUT III. De rectitudine fidei Doviani, et quid Athanasius Alexandrinus scripserit. Jovianus [ ed. V. et Frob., Jovinianus] ergo", "candidate_score": 0.636093, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_43_45", "bdc_text": "Idem Alexandrum Alexander der Große . Aristotelis tempore natum gaudet , ab hoc educatum eruditumque sperans tanti imperii successione dignum Aulus Gellius , aaO , 9 , 3 , 5. . Legimus et de Octaviano Augustus , römischer Kaiser .", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_584", "psc_text": "ad imperium. Nunc igitur de Juliano pauca dicenda sunt, ejusque genere ac disciplina, et quomodo venerit ad imperium [ ms. Lyr., principatum]. Constantinus, qui Byzantium suo nomine Constantinopolim appellavit, duos habuit ex eodem patre, non ex eadem matre, germanos; quorum unus Dalmatius, alter Constantius vocabatur. Et Dalmatius quidem habuit sui nominis filium; Constantius autem duos habuit natos, Gallum et Julianum. Post mortem Constantini conditoris Constantinopolitanae civitatis, dum milites juniorem Dalmatium peremissent, tunc et isti, defuncto jam patre, pene mortis periculum cum Dalmatio sustinuerant, nisi Gallum quidem aegritudo quae putabatur inevitabilis liberasset; Julianum vero aetas infantis; erat enim annorum octo. Cumque ab eis fervor imperatoris quievisset, Gallus circa Ephesum apud doctores erat, ubi etiam a progenitoribus nossessiones habebat. Porro Julianus crescens, in auditoriis Constantinopolitanae urbis exercebatur in basilica ubi doctores erant, habitu privato procedens; habebatque paedagogum eunuchum nomine Mardonium, grammaticum Nicoclem Laconensem. Rhetoricam vero legebat apud Eubolum [ ms. Frob. et", "candidate_score": 0.635784, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_97_99", "bdc_text": "\"res est , amici ; hominum vestigia conspitio. \" Et ingressus civitatem proximam investigavit , quinam essent illic disciplinarum studiosi . Cum his ubi congressus est , summa cum humanitate tractaverunt .", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_74", "psc_text": "humectam nutriri substantiam; monachis autem ornatum ferre [ ed. V., fore] solitariam vitam. Et sicut illi terrae tactu tabefiunt, sic gloria monachorum ad urbes accedendo foedatur. Obedientem vero se gratumque conspicientibus exhibebat. Studebatque ut neque haberet tumentem superbamque naturam, nec putaretur hujusmodi. Sed haec quidem pauca virtutum Antonii dicere sum compulsus, ut tanti viri per haec exempla consideremus philosophiam. Plurimos igitur atque probatissimos habuit auditores, quorum alii quidem in Aegypto et Libya, alii vero in Palaestina, et Syria, et Arabia claruerunt; et unusquisque eorum non minus se quam doctor, apud quos est commoratus, exercuit; multosque docuit, et ad similem virtutem philosophiamque perduxit; ita ut quorumdam hic labor esset circuire per civitates et provincias, vel per agros, et diligenter Antonii discipulos, eorumque requirere successores. Sed quomodo poterant inveniri facile, quibus erat studium diligentissimum suam vitam latere, et non sicut nunc plurimi hominum elati per gloriam, semetipsos expompant, et cunctis insinuant? Fuerunt", "candidate_score": 0.633731, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_43_45", "bdc_text": "Idem Alexandrum Alexander der Große . Aristotelis tempore natum gaudet , ab hoc educatum eruditumque sperans tanti imperii successione dignum Aulus Gellius , aaO , 9 , 3 , 5. . Legimus et de Octaviano Augustus , römischer Kaiser .", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_1239", "psc_text": "quarta feria et sexta, studio Christianitatis; nec aliter quam monasterium regalia videbantur. Ipse namque matutino ad suas sorores pergens, divinas dicebat laudes. Quamobrem etiam sacras litteras sine codice recitabat. Loquentibus episcopis, velut olim sacerdos factus, ex divina lectione respondebat. Congregabatque sacros codices, et quoscunque quilibet eorum interpretes seu expositores conscripsisse videbantur, plus quam Ptolemaeus studuerat Philadelphus. Patientia atque clementia universis hominibus eminebat. Nam Julianus imperator, licet philosophus diceretur, non tamen Antiochensium portavit injuriam; sed maxima Theodoro tormenta indignatus imposuit. Porro Theodosius multum gaudens syllogismis Aristotelis, philosophiam exercebat operibus, iram, tristitiam libidinemque devincens, et in nullo se ulcisci desiderans. Dum igitur a quodam familiarium interrogaretur cur nullum se laedentium morti subjiceret: Utinam, inquit, esset mihi possibile ad vitam etiam mortuos revocare. Quem dum alter pro ea causa requireret: Non est, inquit, magnum neque difficile hominem mori, quia neque Deo soli [ forte, sed convenit Deo, etc. ] semel mortuum ex poenitentia", "candidate_score": 0.632223, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_98", "bdc_text": "hominum vestigia conspitio. \" Et ingressus civitatem proximam investigavit , quinam essent illic disciplinarum studiosi .", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_74", "psc_text": "humectam nutriri substantiam; monachis autem ornatum ferre [ ed. V., fore] solitariam vitam. Et sicut illi terrae tactu tabefiunt, sic gloria monachorum ad urbes accedendo foedatur. Obedientem vero se gratumque conspicientibus exhibebat. Studebatque ut neque haberet tumentem superbamque naturam, nec putaretur hujusmodi. Sed haec quidem pauca virtutum Antonii dicere sum compulsus, ut tanti viri per haec exempla consideremus philosophiam. Plurimos igitur atque probatissimos habuit auditores, quorum alii quidem in Aegypto et Libya, alii vero in Palaestina, et Syria, et Arabia claruerunt; et unusquisque eorum non minus se quam doctor, apud quos est commoratus, exercuit; multosque docuit, et ad similem virtutem philosophiamque perduxit; ita ut quorumdam hic labor esset circuire per civitates et provincias, vel per agros, et diligenter Antonii discipulos, eorumque requirere successores. Sed quomodo poterant inveniri facile, quibus erat studium diligentissimum suam vitam latere, et non sicut nunc plurimi hominum elati per gloriam, semetipsos expompant, et cunctis insinuant? Fuerunt", "candidate_score": 0.627969, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_100", "bdc_text": "Tandem cum hi , qui cum Aristippo venerunt , pararent reditum in patriam rogarentque illum , et quid vellet suis civibus renuntiari :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_223", "psc_text": "enim dignamini nunc in vultu vestro nos suscipere, habebitis in omnibus consonantes, et vestra sequentes pariter constituta: quando etiam eum qui in his accusatus est, placuit reverentiae vestrae clementiam promereri atque revocari. Absurdum namque est, si is qui putatur esse reus revocatur ad satisfaciendum in quibus ei derogabatur; ut nos contra nosmetipsos praebeamus per taciturnitatem increpationis judicium. Dignamini ergo, sicut vestrae convenit venerationi, et Deo amantissimum principem commonere, et preces tractare nostras, et velociter de nobis quae vobis conveniunt cogitare [ ms. Lyr., disputare]. Hic quidem libellus est reversionis Eusebii et Theogonii. Ex verbis autem ejus conjicio quia isti quidem dictatae fidei subscripserunt, damnationi vero Arii consentire noluerunt. Ex quo et Arius ante istos revocatus agnoscitur. Sed licet hoc ita se habere videatur, tamen Alexandriam accedere prohibitus est. Hoc autem ostenditur ex ejus cogitationibus, quas postea molitus invenitur, figmento suae poenitentiae, sicut opportune patefiet. SOCRATES, lib. I, cap. 10. Edit.", "candidate_score": 0.625724, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_76_78", "bdc_text": "perpauci salvam cupiunt rempublicam . Nemo fere operam dat rei litterariae . Nunc enim vulgus liberos suos divitum aut principum ministeriis dedicat , ubi duo simul maxima discant mala ( ut inquit ErasmusVgl .", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_885", "psc_text": "eo [ ms. Theod., Deo] reus existeret. Ad quem Ammonius: Tu, inquit, Evagri, ignoras te puniendum quoniam abscidisti linguam. Et ne tibi arrogare videaris, non uteris gratia Dei. Plurimi siquidem eo tempore digni fuerunt viri, quorum si quis velit verba miraculaque cognoscere, et quemadmodum illis fuerint etiam bestiae subjugatae, librum legat Palladii monachi, qui discipulus fuit Evagrii. Omnia namque de istis subtiliter explanavit, in quo etiam feminarum imitationem conversationemque memoravit. Evagrius igitur atque Palladius mortuo Valente post paululum floruerunt. SOCRATES, lib. IV, cap. 18. Edit. Christ. Vales. cap. 23, p. 233. Hujus temporis est ut quantos potuero memorare possim qui sunt in illo tempore inter Christianos philosophati. Quorum unus quidem in Aegypto Joannes, cui futura et aliis incerta Deus non minus quam antiquis prophetis revelavit, donumque dedit ut curaret insanabiles passiones. Is enim a juventute laudans Deum, degebat in solitudine, comedebatque herbas atque radices, bibebatque aquam si comperisset. Cumque venisset", "candidate_score": 0.615873, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_100", "bdc_text": "Tandem cum hi , qui cum Aristippo venerunt , pararent reditum in patriam rogarentque illum , et quid vellet suis civibus renuntiari :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_224", "psc_text": "dictatae fidei subscripserunt, damnationi vero Arii consentire noluerunt. Ex quo et Arius ante istos revocatus agnoscitur. Sed licet hoc ita se habere videatur, tamen Alexandriam accedere prohibitus est. Hoc autem ostenditur ex ejus cogitationibus, quas postea molitus invenitur, figmento suae poenitentiae, sicut opportune patefiet. SOCRATES, lib. I, cap. 10. Edit. Christoph. Vales. cap. 14, p. 43. 232 CAPUT XVIII. De dedicatione et ornamentis civitatis, et de cultu Jerosolymorum, et ligno crucis, atque clavis quibus transfixus est Dominus. Imperator interea post concilium degebat laetus. Celebrata ergo festivitate publica Vicennalium suorum, mox ad erigendas ecclesias festinus accessit. Hoc itaque faciebat per singulas civitates et in urbe cognominis sui. SOCRATES, lib. I, cap. 12, edit. Christ. Nam cum ei omnia prospere cederent, propriam voluit habitare civitatem. Veniensque ad campum ante Ilium positum juxta Hellespontum super Ajacis tumulum, ubi Achivi contra Trojam pugnantes habuerunt castra, civitatem designavit portasque fecit quae hactenus videntur a navigantibus.", "candidate_score": 0.613768, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_100", "bdc_text": "Tandem cum hi , qui cum Aristippo venerunt , pararent reditum in patriam rogarentque illum , et quid vellet suis civibus renuntiari :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_286", "psc_text": "persuasit ut eos in Ecclesiae communionem susciperet ante judicium atque probationem congruarum personarum secundum Ecclesiae legem; sed destinavit eos ad episcopos tunc Hierosolymis congregatos, scribens ut fidem eorum expositionis examinarent, et clementem super eis deberent proferre sententiam; sive recte credentes invidiae gratia essent injustitiam passi, seu dum non haberent unde judices suos culpare peterent, per poenitentiam revocarentur. Porro sumpta occasione, fautores Arii per scripta imperatoris eos in communionem susceperunt. Et cum hoc fecissent, ipsi imperatori rescripserunt, et Ecclesiae Alexandrinae, et in Aegyptum, et Thebaidam, et Libyam, episcopis universis et clericis praecipientes ut eos alacriter susciperent, imperatore testante rectam eorum esse fidem, quam etiam propriae epistolae subjecerunt. Haec quidem in Hierosolymis gesta noscuntur. SOZOMEN., lib. II c. 26. Edit. Christ. Vales. c. 27, p. 484. Athanasius autem fugiens de Tyro, Constantinopolim venit, et quae passus est adito imperatore narravit: petens ut quae in Tyro fuerant gesta, examinarentur sub ejus quoque praesentia.", "candidate_score": 0.612601, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_100", "bdc_text": "Tandem cum hi , qui cum Aristippo venerunt , pararent reditum in patriam rogarentque illum , et quid vellet suis civibus renuntiari :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_147", "psc_text": "Eusebio. Et ille frequenter scribebat Alexandro quidem, ut deserens quaestionem quae movebat tumultum, susciperet Arium et sequaces ejus; per civitates autem diversis episcopis, ne consentirent scriptis Alexandri. Unde omnia erant valde turbata. Non enim solummodo Ecclesiae praesules ratiocinationibus inter se certare videbantur, sed etiam populus divisus erat. Alii namque istis, alii vero consentiebant illis. Et ad tantum causa venit incendium, ut in publico et in ipsis theatris Christianitati derogaretur. Hi quidem in ipsa Alexandria positi, tanquam jam victores de superioribus persecutionibus facti, potius armabantur, legationesque mittebant ad provinciales episcopos; hi vero in alteram divisi partem, illorum simili seditioni communicabant. SOCRATES, lib. I, cap. 3; edit. Christoph. et Vales. cap. 6, p. 13. CAPUT XVIII. De Meletianis, et quomodo sint ab Ecclesia segregati, et quia nolente Alexandro Arium suscipere, per diversa loca Ariani concilia celebrabant. Miscebantur igitur Arianis Meletiani ( An Dom. 315), qui dudum fuerant ab Ecclesia segregati. Qui vero", "candidate_score": 0.611608, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_100", "bdc_text": "Tandem cum hi , qui cum Aristippo venerunt , pararent reditum in patriam rogarentque illum , et quid vellet suis civibus renuntiari :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_456", "psc_text": "exsilio, nullam habentes culpam, nisi quia in Arianam noluerunt consentire vesaniam, neque in calumniis subscripserunt nostris. De maximo autem et optimo sene, et vere confessore Osio, etiam loqui superfluum credo. Omnibus enim notum est quod etiam hunc exsilio deportari fecerunt. Non enim ignobilis, sed cunctis noscitur esse notissimus. Cui namque non praefuit synodo, aut recte loquens non satisfecit universis? Quae Ecclesia hujus patrocinii memoriam non habet? Quis aliquando dolens cum veniret apud eum, non remeavit sanus? Quis indigens cum petisset, non meruit quod poposcit? Et tamen etiam contra hunc talia praesumpserunt, quia impia eorum molimina cognoscens, noluit propria subscriptione firmare. THEODORETUS, lib. II, cap. 15, p. 90. Igitur imperator illos quidem mittit in exsilium. Generale vero concilium fieri cogitabat, quatenus omnes Orientales episcopos venientes ad Occidentem, si posset, concordes efficeret. Quod cum propter itineris spatia difficile videretur, duplicem tractavit synodum celebrari: ut in Arimino quidem Itali qui tunc aderant convenirent,", "candidate_score": 0.611006, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_100", "bdc_text": "Tandem cum hi , qui cum Aristippo venerunt , pararent reditum in patriam rogarentque illum , et quid vellet suis civibus renuntiari :", "psc_chunk_id": "069_Sozomenus_-Socrates_-Theodoretus_-Cassiodorus-Vivariensis_Historia-tripartita_window_489", "psc_text": "scripsissent, et modicum sustinuissent tempus, imperatore nullum dante responsum, 269 ad civitates proprias recesserunt. Princeps autem, cum et prius contenderet Arianam sectam per Ecclesias seminare, occasionem injuriae suae illorum habuit discessionem: dicens se contemptum, eo quod praeter jussionem ejus concilium videretur esse solutum. Quapropter Ursacio et his qui circa eum erant permissionem dedit contra Ecclesias agendi fiducialiter quodcunque placuisset. Explanationem vero lectae in Arimino fidei jussit per Ecclesias Italicas destinari: praecipiens ut nolentes in ea subscribere pellerentur Ecclesiis, et in eorum locis alii subrogarentur episcopi. SOCRATES, lib. II, cap. 29; edit. Christ. Vales. cap. 37, p. 140. CAPUT XXV. De synodo in Nicaea Thraciae celebrata. Ursacius autem ejusque consentanei ab Italia discedentes, venerunt ad civitatem Thraciae nomine Nicaeam: quo brevi tempore commorantes aliud fecere concilium. Et lectam in Arimino expositionem fidei Graeco interpretantes eloquio publicatam confirmaverunt; et postea divulgabant eam esse fidem quae ab universali concilio et dictata esset et", "candidate_score": 0.609443, "ce_score": null } ] }, { "rank": 6, "cf_id": "cf020", "work_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas", "max_score": 0.698003, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "11024_sent_13_15", "bdc_text": "Quin , ut ingenue fatear , ad nullam aliam artem propensior est animus , quam ut litterato fruatur otio innumeris argumentis extimulantibus , tum praecipue emolumento ecclesiae , cui omnes prodesse eniti debent , quotquot nomina Christo dedere . Nemo sibi enim nascitur Adagia , 4 , 6 , 81 ( LB II 1094f). , sed tamen fratribus ut prosimus ante omnia inquirendum , atque hodie nulla re magis fieri potuerit quam studio . Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ;", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_434", "psc_text": "perficitur. Quid tam Dei opus est, quam Scripturas legere, in Ecclesia praedicare, sacerdotium cupere, ante altare Domini ministrare? Sed et haec, nisi aliquis omni diligentia custodierit cor suum, de cupiditate laudis oriuntur. Videas plerosque (quod etiam Tullius ait) libros suos de contemnenda gloria inscribere, et causa gloriae, proprii nominis titulos praenotare. Interpretamur Scripturas: saepe vertimus stylum: quae digna lectione sunt, scribimus; et nisi Christi causa fiant, sed memoriae in posteros, et famae in populos, totus labor irritus fiet: et erimus quasi tympanum sonans, et cymbalum concrepans (I Cor. XIII). Videas plerosque de Scripturis inter se contendere: e athleticum scamma Dei facere sermonem: invicem provocant, et si victi fuerint, in invident: inanis quippe gloriae cupidi sunt. Scio in Latinis codicibus in eo testimonio quod supra 518 posuimus: Si tradidero corpus meum ut glorier, ardeam habere pro glorier; sed ob similitudinem verbi, qua apud Graecos, ardeam, et glorier, id est, καυθήσομαι et", "candidate_score": 0.698003, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_12_14", "bdc_text": "desuper ingenii dati . Quin , ut ingenue fatear , ad nullam aliam artem propensior est animus , quam ut litterato fruatur otio innumeris argumentis extimulantibus , tum praecipue emolumento ecclesiae , cui omnes prodesse eniti debent , quotquot nomina Christo dedere . Nemo sibi enim nascitur Adagia , 4 , 6 , 81 ( LB II 1094f). , sed tamen fratribus ut prosimus ante omnia inquirendum , atque hodie nulla re magis fieri potuerit quam studio .", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_434", "psc_text": "perficitur. Quid tam Dei opus est, quam Scripturas legere, in Ecclesia praedicare, sacerdotium cupere, ante altare Domini ministrare? Sed et haec, nisi aliquis omni diligentia custodierit cor suum, de cupiditate laudis oriuntur. Videas plerosque (quod etiam Tullius ait) libros suos de contemnenda gloria inscribere, et causa gloriae, proprii nominis titulos praenotare. Interpretamur Scripturas: saepe vertimus stylum: quae digna lectione sunt, scribimus; et nisi Christi causa fiant, sed memoriae in posteros, et famae in populos, totus labor irritus fiet: et erimus quasi tympanum sonans, et cymbalum concrepans (I Cor. XIII). Videas plerosque de Scripturis inter se contendere: e athleticum scamma Dei facere sermonem: invicem provocant, et si victi fuerint, in invident: inanis quippe gloriae cupidi sunt. Scio in Latinis codicibus in eo testimonio quod supra 518 posuimus: Si tradidero corpus meum ut glorier, ardeam habere pro glorier; sed ob similitudinem verbi, qua apud Graecos, ardeam, et glorier, id est, καυθήσομαι et", "candidate_score": 0.681349, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_11_13", "bdc_text": "Vitam nunc transegi quattuor annos operam dans rei litterariae pro virili et moduloin der Vorlage moduli . desuper ingenii dati . Quin , ut ingenue fatear , ad nullam aliam artem propensior est animus , quam ut litterato fruatur otio innumeris argumentis extimulantibus , tum praecipue emolumento ecclesiae , cui omnes prodesse eniti debent , quotquot nomina Christo dedere .", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_434", "psc_text": "perficitur. Quid tam Dei opus est, quam Scripturas legere, in Ecclesia praedicare, sacerdotium cupere, ante altare Domini ministrare? Sed et haec, nisi aliquis omni diligentia custodierit cor suum, de cupiditate laudis oriuntur. Videas plerosque (quod etiam Tullius ait) libros suos de contemnenda gloria inscribere, et causa gloriae, proprii nominis titulos praenotare. Interpretamur Scripturas: saepe vertimus stylum: quae digna lectione sunt, scribimus; et nisi Christi causa fiant, sed memoriae in posteros, et famae in populos, totus labor irritus fiet: et erimus quasi tympanum sonans, et cymbalum concrepans (I Cor. XIII). Videas plerosque de Scripturis inter se contendere: e athleticum scamma Dei facere sermonem: invicem provocant, et si victi fuerint, in invident: inanis quippe gloriae cupidi sunt. Scio in Latinis codicibus in eo testimonio quod supra 518 posuimus: Si tradidero corpus meum ut glorier, ardeam habere pro glorier; sed ob similitudinem verbi, qua apud Graecos, ardeam, et glorier, id est, καυθήσομαι et", "candidate_score": 0.663304, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_2_4", "bdc_text": "Verum singularis tua in me humanitas , tum benevolentia paternas lares visitantiÜber Wicks Besuch in Zürich ist sonst nichts bekannt . perspecta compulit , ut te salutarem epistolio , ne ingratum sentires officiperdamve . Perspexi enim te singulari affici studio in pueros CappellanosZu Bullingers Bem ühungen um die Schule in Kappel , der er bis 1529 selbst vorgestanden hatte , s. Bächtold , Bullinger vor dem Rat 194-211. .", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_68", "psc_text": "post annos tres, veni Jerosolymam videre Petrum. Non ut oculos, genas, vultumque ejus aspiceret, utrum macilentus, an pinguis; adunco naso esset, an recto: et utrum frontem vestiret coma: an (ut Clemens in Periodis ejus refert) calvitiem haberet in capite. Nec puto Apostolicae fuisse gravitatis, ut post tantam triennii praeparationem, aliquid humanum in Petro voluerit aspicere. Sed his oculis aspexit eum, quibus et modo in 395 Epistolis suis videtur. His oculis Paulus vidit Cepham, quibus nunc a prudentibus quibusque Paulus ipse conspicitur. Quod si cui non videtur, cum superiori sensu jungat [ Al. junget] haec omnia: quod nihil sibi apostoli contulerint. Nam et quod visus [ Al. jussus] sit ire Jerosolymam, ad hoc isse ut videret apostolum, non discendi studio, quia et ipse eumdem praedicationis haberet auctorem; sed honoris priori apostolo deferendi. Et mansi apud eum diebus quindecim. Non grandi indiguit magisterio qui tanto se ad videndum Petrum tempore praeparavit. Et", "candidate_score": 0.658801, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_79_81", "bdc_text": "etwa seine Satire auf das höfische Leben in \"De conscribendis epistolis \" ( LB I 448-450 ) . ) , luxum et otium . Tum , qui optime suis perspectum volunt , suos ad Gallicam linguam perdiscendam ablegant . Proh deum , quanta hominum stoliditas , imo coecitas ! Cur non aeque ad Latinam applicamus , cum tot fuerint viri probatissimi .", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_339", "psc_text": "laudentur, sed ut quae ab alio bene dicta sunt, ita intelligantur ut dicta sunt. Officii mei est obscura disserere, manifesta perstringere, in dubiis immorari. Unde et a plerisque commentariorum opus, explanatio nominatur. Si quis eloquentiam quaerit, vel declamationibus delectatur, habet in utraque lingua Demosthenem et Tullium, Polemonem et Quintillianum. Ecclesia Christi non de Academia, et Lyceo, sed de vili plebecula congregata est. Unde et Apostolus: Videte, inquit, vocationem vestram, fratres, quia non multi sapientes secundum carnem, non multi potentes, non multi nobiles; sed quae stulta sunt hujus mundi elegit Deus, ut confundat sapientes: et infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia: et ignobilia hujus mundi, et contemptibilia elegit Deus, et quae non sunt, ut ea quae sunt, destrueret (I Cor. I, 26, 27, 28) . Quia enim ex creaturarum ordine, varietate, constantia, non cognoverat mundus per sapientiam Deum, placuit Deo per stultitiam praedicationis, salvos facere credentes: non in sapientia verbi,", "candidate_score": 0.658378, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_81_83", "bdc_text": "Proh deum , quanta hominum stoliditas , imo coecitas ! Cur non aeque ad Latinam applicamus , cum tot fuerint viri probatissimi . Proinde mearum arbitratus sum partium , ut me dedicem liberalibus artibus . Aristippus potius fieri censebat mendicum quam indoctum Diogenes Laertios , aaO , 2 , 70 ;", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_341", "psc_text": "fratres, veni non per sublimitatem sermonum, et sapientiae, annuntians vobis testimonium Domini. Non enim judicavi scire me aliquid inter vos, nisi Christum Jesum et hunc crucifixum (I Cor. II, 1, 2) . 487-488 Et ne forsitan putaretur, haec dicens, esse insipientiae praedicator, mente praesaga, quod opponi poterat, evertit. Sed loquitur, inquit, Dei sapientiam in mysterio, quae abscondita est: quam nemo principum hujus saeculi cognovit. Quotusquisque nunc Aristotelem legit? quanti Platonis vel libros novere, vel nomen? Vix in angulis otiosi eos senes recolunt. Rusticanos vero et piscatores nostros totus orbis loquitur, universus mundus sonat. Itaque sermone simplici, simplicia eorum verba pandenda sunt. Verba, inquam, non sensus. Caeterum si, orantibus vobis, illum possim [ Al. possem] in exponendis Epistolis eorum habere spiritum, quem illi in dictando habuerunt: tunc videritis [ Al. videretis] tantam majestatem et latitudinem in his verae fuisse sapientiae, quanta in saeculi litteratis arrogantia et vanitas fuit. Breviter vobis meae", "candidate_score": 0.657005, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_2_4", "bdc_text": "Verum singularis tua in me humanitas , tum benevolentia paternas lares visitantiÜber Wicks Besuch in Zürich ist sonst nichts bekannt . perspecta compulit , ut te salutarem epistolio , ne ingratum sentires officiperdamve . Perspexi enim te singulari affici studio in pueros CappellanosZu Bullingers Bem ühungen um die Schule in Kappel , der er bis 1529 selbst vorgestanden hatte , s. Bächtold , Bullinger vor dem Rat 194-211. .", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_69", "psc_text": "Nam et quod visus [ Al. jussus] sit ire Jerosolymam, ad hoc isse ut videret apostolum, non discendi studio, quia et ipse eumdem praedicationis haberet auctorem; sed honoris priori apostolo deferendi. Et mansi apud eum diebus quindecim. Non grandi indiguit magisterio qui tanto se ad videndum Petrum tempore praeparavit. Et licet quibusdam superfluum videatur, numeros quoque qui in Scripturis sunt observare: tamen non abs re arbitror quindecim dies, quibus apud Petrum Paulus habitavit, plenam significare scientiam, consummatamque doctrinam. Siquidem quindecim sunt carmina in Psalterio, et quindecim gradus per quos ad canendum ascendunt Deo, et in atriis ejus consistendum justus ascendit. Ezechias quoque quindecim annorum spatio sibi ad vitam dato, signum accipere meretur in gradibus (Isa. XXXVIII): et solemnitates Dei a quinto decimo die incipiunt (Exod. XII). Necnon (quia duplicem intelligentiam sequamur) propterea quindecim ponit dies, ut ostendat non fuisse grande tempus, quo potuerit aliquid a Petro discere; ut ad illum", "candidate_score": 0.654109, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_79_81", "bdc_text": "etwa seine Satire auf das höfische Leben in \"De conscribendis epistolis \" ( LB I 448-450 ) . ) , luxum et otium . Tum , qui optime suis perspectum volunt , suos ad Gallicam linguam perdiscendam ablegant . Proh deum , quanta hominum stoliditas , imo coecitas ! Cur non aeque ad Latinam applicamus , cum tot fuerint viri probatissimi .", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_133", "psc_text": "Caesarem suggillat Tullius, dicens: Aut levium Graecorum, aut immanium barbarorum. Et pro Flacco: Ingenita, inquit, levitas, et erudita vanitas. Ipsum Israel, gravi corde, et dura cervice, omnes Scripturae arguunt. In hunc ergo modum arbitror et Apostolum 417 Galatas regionis suae proprietate pulsasse. Licet quidam profundis se quaestionibus inserentes, quasi sub obtentu vitandae haereseos, quae diversas naturas infert, dicant, Tyrios quoque et Sidonios, Moabitas et Ammonitas, et Idumaeos, Babylonios et Aegyptios, omnesque Gentes, quae in Scripturis nominantur, habere quaedam idiomata ex causis praecedentibus, et merito operum pristinorum, ne justitia Dei veniat in dubium: cum unaquaeque gens vel bonum, vel malum habere asseratur, quod alia non habeat. Nos istas altitudines declinantes, superiora sectabimur: aut stultitiae eos argui, dicentes, per quam spiritum Legis et litteram dijudicare non possint: aut vitio [ Al. via] gentis corripi, quod indociles sint et vecordes, et ad sapientiam tardiores. Quod autem sequitur: Quis vos fascinavit (I Cor. XI)", "candidate_score": 0.651804, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_36_38", "bdc_text": "Quis nunc est tam stolidus et quis tam inscius , ut adhuc rem litterariam primas tenere Adagia , 5 , 1 , 51 ( LB II 1191 ) . non perspitiat ? Age nunc exponemus illustrium virorum exempla , qui se ad rem litterariam contulere .", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_2", "psc_text": "in Apostolum; sed quod occupatus ille eruditione saecularium litterarum, Scripturas omnino sanctas ignoraverit: et nemo possit, quamvis eloquens, de eo bene disputare, quod nesciat. Quid igitur, ego stultus aut temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime. Quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios sum secutus. Scripsit enim ille vir in epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit: Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possint [ Al. possent] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum, videntem meum, et Laodicenum (Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea", "candidate_score": 0.648499, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_79_81", "bdc_text": "etwa seine Satire auf das höfische Leben in \"De conscribendis epistolis \" ( LB I 448-450 ) . ) , luxum et otium . Tum , qui optime suis perspectum volunt , suos ad Gallicam linguam perdiscendam ablegant . Proh deum , quanta hominum stoliditas , imo coecitas ! Cur non aeque ad Latinam applicamus , cum tot fuerint viri probatissimi .", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_284", "psc_text": "sermonem qui ad praesentes fiat, cupit vocem Epistolicam, vocem litteris comprehensam, in praesentiam commutare: et quia hoc magis expediebat his qui in errore fuerant depravati, vivo eos ad veritatem retrahere sermone. Hoc autem ideo, quia confundebatur [ Al. confundatur] in illis: quod quidem Graece magis proprie dicitur. Ἀποροῦμαι enim non tam confusionem, quae apud illos αἰσχύνη sive σύγχυσις appellatur, quam indigentiam et inopiam sonat. Sensus itaque iste est; Vellem apud vos nunc adesse, et litterarum vocem praesens ipse proferre, quia indigeo in vobis. Non quippe habeo fructus quos solent de discipulis habere doctores; et sine causa semen jactum est doctrinarum, cum penitus in vobis patiar egestatem: ita ut in Jeremiae possim vocem prorumpere: Non profui, neque profuit mihi quisquam (Jerem. XXIII, 23) . Potest et aliter locus iste interpretari: 468 Paulus apostolus qui factus fuerat Judaeis Judaeus, ut Judaeos lucrifaceret (I Cor. IX), et his qui erant sub Lege, quasi", "candidate_score": 0.648129, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_98_100", "bdc_text": "hominum vestigia conspitio. \" Et ingressus civitatem proximam investigavit , quinam essent illic disciplinarum studiosi . Cum his ubi congressus est , summa cum humanitate tractaverunt . Tandem cum hi , qui cum Aristippo venerunt , pararent reditum in patriam rogarentque illum , et quid vellet suis civibus renuntiari :", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_61", "psc_text": "Evangelium gentibus annuntiare, non steterit: nec moris quibusdam tempus produxerit eundo ad apostolos, et revelationem Domini cum hominibus conferendo: sed abierit in Arabiam, et rursus reversus Damascum, post tres annos Evangelium praedicaverit: et tunc demum Jerosolymam veniens, Petrum, Joannem et Jacobum viderit. (Vers. 17.) Neque veni Jerosolymam ad antecessores meos apostolos. Si de apostolis dixerat, non contuli cum carne et sanguine, quid necesse fuerat idipsum iterare dicendo: Neque veni Jerosolymam ad antecessores meos apostolos? Is itaque sensus tenendus, quem supra exposuimus. Sed abii in Arabiam: et iterum reversus sum Damascum. Non sibi videtur historiae ordo concinere, referente Luca in Actibus apostolorum (Act. IX), quod cum Paulus post fidem Christi per dies multos Evangelium Damasci loqueretur audenter, factae fuerint ei insidiae, et 393 in sporta per murum nocte demissus sit, et venerit Jerosolymam tentans se jungere discipulis. A quibus cum vitaretur, et timerent ad eum accedere, a Barnaba ad apostolos illum", "candidate_score": 0.645201, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_35_37", "bdc_text": "LB IV 338. . Quis nunc est tam stolidus et quis tam inscius , ut adhuc rem litterariam primas tenere Adagia , 5 , 1 , 51 ( LB II 1191 ) . non perspitiat ?", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_170", "psc_text": "pene habere quam Treviros, nec referre, si aliqua exinde corruperint, cum et Aphri Phoenicum linguam nonnulla ex parte mutaverint, et ipsa Latinitas et regionibus quotidie mutetur et tempore. Sed jam ad propositum revertamur. Quicumque enim ex operibus Legis sunt, sub maledicto sunt. Scriptum est enim: Maledictus omnis qui non permanserit in omnibus quae scripta sunt in libro Legis, ut faciat ea. Hunc morem habeo, ut quotiescumque ab Apostolis de veteri Instrumento aliquid sumitur, recurram ad originales libros, et diligenter inspiciam, quomodo in suis locis scripta sint. Inveni 431 itaque in Deuteronomio hoc ipsum apud Septuaginta interpretes ita positum: Maledictus omnis homo qui non permanserit in omnibus sermonibus Legis hujus, ut faciat illos: et dicet [Al. dicit] omnis populus, fiat (Deut. XXVII, 26) . Apud Aquilam vero sic: Maledictus qui non statuerit verba Legis hujus, ut faciat ea: et dicet omnis populus, vere. Symmachus: Maledictus qui non firmaverit sermones [Al. addit", "candidate_score": 0.643925, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_4_6", "bdc_text": "Perspexi enim te singulari affici studio in pueros CappellanosZu Bullingers Bem ühungen um die Schule in Kappel , der er bis 1529 selbst vorgestanden hatte , s. Bächtold , Bullinger vor dem Rat 194-211. . Principio , boni aequique ut consulerein der Vorlage consuleres . digneris , tuam aequanimitatem rogo .", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_80", "psc_text": "ore duorum et trium testium, staret omne verbum (Deut. XIX, 15). Aliud est autem conferre, aliud discere. Inter conferentes aequalitas est; inter docentem et discentem, minor est ille qui discit. In principio fidei, in transitu apostolos vidit [ Al. videt]. Post annos (ut ipse ait) decem et septem, plene cum eis loquitur, et se humiliat: et ne 399 forte in vacuum aut curreret, aut cucurrisset, inquirit. Duplicem ob causam, quo et humilitas ostenderetur Pauli, qui doctor in toto orbe jam gentium, ad praecessores apostolos cucurrisset: et Galatae discerent [ Al. dicerent] non reprobasse Evangelium ejus, eos quoque qui in Judaea Ecclesiis praesidebant. Simul autem et illud docet, quod pro Christi fide et Evangelii libertate, ad eos ipsos qui de eo plura cognoverant, quod Legem infringeret, Moysen destrueret, circumcisionem penitus auferret, ausus sit ducere Titum, hominem incircumcisum. Et inter tantam multitudinem Judaeorum et inimicos suos, qui quasi ob zelum Legis sanguinem", "candidate_score": 0.642852, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_115_117", "bdc_text": "Parentes , Moecenas Mäzen ( vgl . Pauly/Wissowa XIV 207-229 ). , vir studiis alendis natus , ad hoc me studium incitant . Principibus tamen placuisse viris non infima laus est Horaz , Epistulae , 1 , 17 , 35. . Tu itaque , calculum tuum si apposueris , et currentem incitaris Adagia , 1 , 2 , 46 ( LB II 88f) . et animum addideris alacriorem studendi .", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_2", "psc_text": "in Apostolum; sed quod occupatus ille eruditione saecularium litterarum, Scripturas omnino sanctas ignoraverit: et nemo possit, quamvis eloquens, de eo bene disputare, quod nesciat. Quid igitur, ego stultus aut temerarius, qui id pollicear quod ille non potuit? Minime. Quin potius in eo, ut mihi videor, cautior atque timidior, quod imbecillitatem virium mearum sentiens, Origenis Commentarios sum secutus. Scripsit enim ille vir in epistolam Pauli ad Galatas quinque proprie volumina, et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione ejus sermone complevit: Tractatus quoque varios, et Excerpta, quae vel sola possint [ Al. possent] sufficere, composuit. Praetermitto Didymum, videntem meum, et Laodicenum (Apollinarem) de Ecclesia nuper egressum, et Alexandrum veterem haereticum, Eusebium quoque Emesenum, et Theodorum Heracleoten, qui et ipsi nonnullos super hac re Commentariolos [ Al. Commentarios] reliquerunt. E quibus si vel pauca decerperem, fieret aliquid quod non penitus contemneretur. Itaque ut simpliciter fatear, legi haec omnia, et in mente mea", "candidate_score": 0.635988, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_98", "bdc_text": "hominum vestigia conspitio. \" Et ingressus civitatem proximam investigavit , quinam essent illic disciplinarum studiosi .", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_69", "psc_text": "Nam et quod visus [ Al. jussus] sit ire Jerosolymam, ad hoc isse ut videret apostolum, non discendi studio, quia et ipse eumdem praedicationis haberet auctorem; sed honoris priori apostolo deferendi. Et mansi apud eum diebus quindecim. Non grandi indiguit magisterio qui tanto se ad videndum Petrum tempore praeparavit. Et licet quibusdam superfluum videatur, numeros quoque qui in Scripturis sunt observare: tamen non abs re arbitror quindecim dies, quibus apud Petrum Paulus habitavit, plenam significare scientiam, consummatamque doctrinam. Siquidem quindecim sunt carmina in Psalterio, et quindecim gradus per quos ad canendum ascendunt Deo, et in atriis ejus consistendum justus ascendit. Ezechias quoque quindecim annorum spatio sibi ad vitam dato, signum accipere meretur in gradibus (Isa. XXXVIII): et solemnitates Dei a quinto decimo die incipiunt (Exod. XII). Necnon (quia duplicem intelligentiam sequamur) propterea quindecim ponit dies, ut ostendat non fuisse grande tempus, quo potuerit aliquid a Petro discere; ut ad illum", "candidate_score": 0.626104, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_19", "bdc_text": "\"Opes enim fluxae atque instabiles sunt , virtus autem clara aeternaque habetur .", "psc_chunk_id": "026_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Epistolam-ad-Galatas_window_464", "psc_text": "usque in finem, hic salvus erit (Matt. X, 22) . Sicut et in alio loco praecipitur: Esto non deficiens (Isai. V) . Quale est autem, ut cum peccatores quotidie in malis operibus augeantur, nos in bono opere lassemur? (Vers. 10.) Ergo, dum tempus habemus, operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei. Tempus sementis, ut diximus, tempus est praesens, et vita quam currimus. In hac licet nobis quod volumus seminare; cum ista vita transierit, operandi tempus aufertur. Unde et Salvator ait: Operamini dum dies est: veniet nox, quando jam nullus poterit operari (Joan. IX, 4.) Ortus est nobis Dei sermo, sol verus, et congregatae sunt bestiae recedentes in cubilia sua: procedamus ut homines ad opus nostrum, et usque ad vesperam laboremus, sicut mystice cantatur in psalmo: Posuisti tenebras, et facta est nox. In ipsa pertransibunt bestiae silvae, catuli leonum rugientes, ut rapiant, et quaerant a Deo escam sibi. Ortus", "candidate_score": 0.617147, "ce_score": null } ] }, { "rank": 7, "cf_id": "cf025", "work_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II", "max_score": 0.697471, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "11024_sent_13_15", "bdc_text": "Quin , ut ingenue fatear , ad nullam aliam artem propensior est animus , quam ut litterato fruatur otio innumeris argumentis extimulantibus , tum praecipue emolumento ecclesiae , cui omnes prodesse eniti debent , quotquot nomina Christo dedere . Nemo sibi enim nascitur Adagia , 4 , 6 , 81 ( LB II 1094f). , sed tamen fratribus ut prosimus ante omnia inquirendum , atque hodie nulla re magis fieri potuerit quam studio . Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ;", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_984", "psc_text": "in gloria, laetabuntur in cubilibus suis (Psal. CXLIX, 5) . Dicatur ergo, quod semel nobis loquitur Deus per somnium in visione nocturna, quando irruit sopor super homines, et dormiunt in lectulo, quia nimirum tunc secreta divinitatis agnoscimus, cum ab hujus mundi tumultuosa concupiscentia intra mentis nostrae cubilia segregamur. Quia vero, ut saepe jam diximus, aurem cordis tumultus saecularium negotiorum claudit, et quies secretae considerationis aperit, apte subjungit: VERS. 16.---Tunc aperit aures virorum, et erudiens eos instruit disciplina. 40. Qui ab exterioribus operibus cessant, ad compunctionem erudiuntur.---Cum enim ab exterioribus actionibus sopiuntur, aperta aure interni examinis causas audiunt. Qui dum subtiliter vel flagella publica, vel judicia occulta considerant, semetipsos afficere flendo non cessant. [Rec. XIII.] Unde bene dictum est. Et erudiens eos instruit disciplina, quia consideranti menti, et sese per poenitentiam laceranti, quasi quaedam plagae percussionis sunt lamenta compunctionis. Unde etiam Salomon recte vim percussionis utriusque conjungens ait: Livor vulneris abstergit", "candidate_score": 0.697471, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_32_34", "bdc_text": "adferre iuvenibus sobrietatem , senibus solatium , pauperibus divitias , divitibus ornamentum Diogenes Laertios , De clarorum philosophorum vitis , 6 , 68 ( in den von Erasmus gesammelten \"Apophthegmata\" : LB IV 189f). . Non procul a scopo aberrasse videtur Aristoteles Aristoteles vom Schreiber korrigiert aus Aristoles. , qui dixit eruditionem in prosperis esse ornamentum , in adversis autem rebus refugium Diogenes Laertios , aaO , 5 , 19 ;", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2655", "psc_text": "1118 non intelligit, et hoc ipsum quod patitur videre nescit. Hanc paupertatem David propheta intuens, ait: Infirmata est in paupertate virtus mea (Psal. XXX, 11) . In paupertate etenim virtus infirmari dicitur, quia lapsus in hac peregrinatione animus, et corruptionis suae molestiis reverberatus, hoc quod perdidit contemplari praepeditur. 6. Hanc paupertatem reprobi nesciunt. Virtutum divitiis vacuantur, nec intelligunt.---Sed hanc paupertatem reprobi considerare nesciunt, quia dum sequuntur ea quae conspiciunt, cogitare invisibilia negligunt quae perdiderunt. Unde et egestas eorum proprie dicitur, quia dum replentur vitiis, virtutum divitiis vacuantur. Quibus saepe evenit ut per elationis dementiam sublevati, dum nequaquam ruinae suae damna considerant, esse se etiam a bonis actionibus inopes non cognoscant. Unde voce angelica praedicatori Laodiceae dicitur: Dicis quod dives sum, et locupletatus, et nullius egeo, et nescis quia tu es miser, et miserabilis, et pauper, et caecus, et nudus (Apoc. III, 17). Quasi divitem se asserit, qui per arrogantiam sanctitatis", "candidate_score": 0.696872, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_13_15", "bdc_text": "Quin , ut ingenue fatear , ad nullam aliam artem propensior est animus , quam ut litterato fruatur otio innumeris argumentis extimulantibus , tum praecipue emolumento ecclesiae , cui omnes prodesse eniti debent , quotquot nomina Christo dedere . Nemo sibi enim nascitur Adagia , 4 , 6 , 81 ( LB II 1094f). , sed tamen fratribus ut prosimus ante omnia inquirendum , atque hodie nulla re magis fieri potuerit quam studio . Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ;", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_983", "psc_text": "obscuritate vitae praesentis videre te appeto, sed adhuc infirmitatis nubilo circumscribor. David quoque hujus noctis caliginem vitans, claritatem veri luminis praestolatus ait: Mane astabo tibi, et videbo (Psal. V, 5) . Adhuc ergo in nocte minus se videre conspicit, qui ad videndum Deum futurum mane concupiscit. Quia vero, ut diximus, ab exteriori actione cessare dormire est, bene Eliu subdit: Quando irruit sopor super homines. Quia autem sancti viri cum exteriori actioni non deserviunt, intra mentis cubilia conquiescunt, apte subjungit: Et dormiunt in lectulo. Sanctis enim viris dormire in lectulo est intra mentis suae cubile quiescere. Unde scriptum est: Exsultabunt sancti in gloria, laetabuntur in cubilibus suis (Psal. CXLIX, 5) . Dicatur ergo, quod semel nobis loquitur Deus per somnium in visione nocturna, quando irruit sopor super homines, et dormiunt in lectulo, quia nimirum tunc secreta divinitatis agnoscimus, cum ab hujus mundi tumultuosa concupiscentia intra mentis nostrae cubilia segregamur. Quia vero,", "candidate_score": 0.692172, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_31_33", "bdc_text": "eruditionem ad coelum usque tollebat , hoc sermone nempe : adferre iuvenibus sobrietatem , senibus solatium , pauperibus divitias , divitibus ornamentum Diogenes Laertios , De clarorum philosophorum vitis , 6 , 68 ( in den von Erasmus gesammelten \"Apophthegmata\" : LB IV 189f). .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2655", "psc_text": "1118 non intelligit, et hoc ipsum quod patitur videre nescit. Hanc paupertatem David propheta intuens, ait: Infirmata est in paupertate virtus mea (Psal. XXX, 11) . In paupertate etenim virtus infirmari dicitur, quia lapsus in hac peregrinatione animus, et corruptionis suae molestiis reverberatus, hoc quod perdidit contemplari praepeditur. 6. Hanc paupertatem reprobi nesciunt. Virtutum divitiis vacuantur, nec intelligunt.---Sed hanc paupertatem reprobi considerare nesciunt, quia dum sequuntur ea quae conspiciunt, cogitare invisibilia negligunt quae perdiderunt. Unde et egestas eorum proprie dicitur, quia dum replentur vitiis, virtutum divitiis vacuantur. Quibus saepe evenit ut per elationis dementiam sublevati, dum nequaquam ruinae suae damna considerant, esse se etiam a bonis actionibus inopes non cognoscant. Unde voce angelica praedicatori Laodiceae dicitur: Dicis quod dives sum, et locupletatus, et nullius egeo, et nescis quia tu es miser, et miserabilis, et pauper, et caecus, et nudus (Apoc. III, 17). Quasi divitem se asserit, qui per arrogantiam sanctitatis", "candidate_score": 0.687973, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_32_34", "bdc_text": "adferre iuvenibus sobrietatem , senibus solatium , pauperibus divitias , divitibus ornamentum Diogenes Laertios , De clarorum philosophorum vitis , 6 , 68 ( in den von Erasmus gesammelten \"Apophthegmata\" : LB IV 189f). . Non procul a scopo aberrasse videtur Aristoteles Aristoteles vom Schreiber korrigiert aus Aristoles. , qui dixit eruditionem in prosperis esse ornamentum , in adversis autem rebus refugium Diogenes Laertios , aaO , 5 , 19 ;", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2656", "psc_text": "considerant, esse se etiam a bonis actionibus inopes non cognoscant. Unde voce angelica praedicatori Laodiceae dicitur: Dicis quod dives sum, et locupletatus, et nullius egeo, et nescis quia tu es miser, et miserabilis, et pauper, et caecus, et nudus (Apoc. III, 17). Quasi divitem se asserit, qui per arrogantiam sanctitatis extollitur, sed pauper, caecusque et nudus arguitur. Pauper utique, quia virtutum divitias non habet; caecus, quia nec paupertatem quam patitur videt; nudus, quia primam stolam perdidit, sed pejus, quia nec se perdidisse cognoscit. Quia ergo, ut diximus, egestas reproborum est defraudatio meritorum, recte de Leviathan dicitur: Faciem ejus praecedet egestas. Nemo quippe cognitioni ejus jungitur, nisi prius virtutum divitiis denudetur. Prius enim bonas cogitationes subtrahit, et tunc eis apertiorem notitiam suae iniquitatis infundit. Egestas ergo faciem illius praecedere dicitur, quia prius facultas virium perditur, ut quasi per familiaritatem postmodum ejus notitia cognoscatur. Vel certe quia multis ita fraudulenter subrepit, ut", "candidate_score": 0.686708, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_12_14", "bdc_text": "desuper ingenii dati . Quin , ut ingenue fatear , ad nullam aliam artem propensior est animus , quam ut litterato fruatur otio innumeris argumentis extimulantibus , tum praecipue emolumento ecclesiae , cui omnes prodesse eniti debent , quotquot nomina Christo dedere . Nemo sibi enim nascitur Adagia , 4 , 6 , 81 ( LB II 1094f). , sed tamen fratribus ut prosimus ante omnia inquirendum , atque hodie nulla re magis fieri potuerit quam studio .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_657", "psc_text": "historicus sensus sequendus est, nec semper allegoricus.---Intellectus sacri eloquii inter textum et mysterium tanta est libratione pensandus, ut utriusque partis lance moderata, hunc neque nimiae discussionis pondus deprimat, neque rursus torpor incuriae vacuum relinquat. Multae quippe ejus sententiae tanta allegoriarum conceptione sunt gravidae, ut quisquis eas ad solam tenere historiam nititur, earum notitia per suam incuriam privetur. Nonnullae vero ita exterioribus praeceptis inserviunt, ut si quis eas subtilius penetrare desiderat, 677 intus quidem nihil inveniat, sed hoc sibi etiam quod foris loquuntur abscondat. 2. Probatur prior propositio.---Unde bene quoque narratione historica per significationem dicitur: Tollens Jacob virgas populeas virides, et amygdalinas, et ex platanis, ex parte decorticavit eas, detractisque corticibus, in his quae exspoliata fuerant candor apparuit; illa vero quae integra erant viridia permanserunt, atque in hunc modum color effectus est varius (Genes. XXX, 37) . Ubi et subditur: Posuitque eas in canalibus in quibus effundebatur aqua, ut cum venissent", "candidate_score": 0.683288, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_81", "bdc_text": "Proh deum , quanta hominum stoliditas , imo coecitas ! Cur non aeque ad Latinam applicamus , cum tot fuerint viri probatissimi .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_564", "psc_text": "Duplex est stultitia; alia summae nobilitati conjuncta.---Sciendum nobis est quod alii intra sanctam Ecclesiam vocantur stulti, sed tamen nobiles, alii vero sunt stulti et ignobiles. Stulti namque dicuntur, sed esse ignobiles nequeunt, qui carnis prudentiam contemnentes, profuturam sibi stultitiam appetunt, et ad novitatem internae prolis virtutis nobilitate sublevantur; qui stultam sapientiam mundi despiciunt, et sapientem Dei stultitiam concupiscunt. Scriptum quippe est: 656 Quod stultum est Dei, sapientius est hominibus (I Cor. I, 25) . Hanc nos stultitiam Paulus comprehendere admonet, dicens: Si quis videtur inter vos sapiens esse in hoc saeculo, stultus fiat, ut sit sapiens (Ibid., III, 18) . Hanc stultitiam qui perfecte secuti sunt, voce sapientiae audire meruerunt: Vos qui secuti estis me, in regeneratione cum sederit Filius hominis in sede majestatis suae, sedebitis et vos super duodecim thronos, judicantes duodecim tribus Israel (Matth. XIX, 28) . Ecce relinquentes temporalia gloriam potestatis aeternae mercati sunt. Quid itaque in", "candidate_score": 0.679511, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_32", "bdc_text": "adferre iuvenibus sobrietatem , senibus solatium , pauperibus divitias , divitibus ornamentum Diogenes Laertios , De clarorum philosophorum vitis , 6 , 68 ( in den von Erasmus gesammelten \"Apophthegmata\" :", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2655", "psc_text": "1118 non intelligit, et hoc ipsum quod patitur videre nescit. Hanc paupertatem David propheta intuens, ait: Infirmata est in paupertate virtus mea (Psal. XXX, 11) . In paupertate etenim virtus infirmari dicitur, quia lapsus in hac peregrinatione animus, et corruptionis suae molestiis reverberatus, hoc quod perdidit contemplari praepeditur. 6. Hanc paupertatem reprobi nesciunt. Virtutum divitiis vacuantur, nec intelligunt.---Sed hanc paupertatem reprobi considerare nesciunt, quia dum sequuntur ea quae conspiciunt, cogitare invisibilia negligunt quae perdiderunt. Unde et egestas eorum proprie dicitur, quia dum replentur vitiis, virtutum divitiis vacuantur. Quibus saepe evenit ut per elationis dementiam sublevati, dum nequaquam ruinae suae damna considerant, esse se etiam a bonis actionibus inopes non cognoscant. Unde voce angelica praedicatori Laodiceae dicitur: Dicis quod dives sum, et locupletatus, et nullius egeo, et nescis quia tu es miser, et miserabilis, et pauper, et caecus, et nudus (Apoc. III, 17). Quasi divitem se asserit, qui per arrogantiam sanctitatis", "candidate_score": 0.679076, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_25_27", "bdc_text": "Eodem contenti diu erant apostoli , ubi a Christo evangelii praedicandi gratia essent ablegatiVgl. Mt 10 , 9f; Lk 10 , 7. . Proinde eruditionem satis extollere non possum , vel ut summatim dicam , est sola perpetuus animi comes .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_518", "psc_text": "Nam perversae haereticorum mentes dum sibi superbe intellectum tribuunt, quasi certas dare sententias etiam de incognitis praesumunt. Unde fit ut ipsa eos elatio, quae intus apud semetipsos elevat, a veritate foras repellat, vixque in dictis Dei exteriora capiant, qui se secreta spiritalia penetrasse singulariter putabant. Unde hic quoque subditur: CAPUT IX [Rec. XI]. VERS. 3, 4.---Qui rodebant in solitudine, squalentes calamitate et miseria; et mandebant herbas, et arborum cortices. 20. Haeretici non medullam Scripturae sacrae comedunt, sed corticem rodunt.---Rodi solet quod comedi non potest. Haeretici autem quia Scripturam sacram intelligere sua virtute moliuntur, eam procul dubio apprehendere nequaquam possunt; quam dum non intelligunt, quasi non edunt. Et quia per supernam gratiam non adjuti hanc comedere nequeunt, quasi quibusdam illam nisibus rodunt. Exterius quippe illam contrectant, cum quidem conantur, sed non ad ejus interiora perveniunt. Qui quia ab universalis Ecclesiae societate disjuncti sunt, non quolibet rodere, sed in solitudine memorantur. Ad", "candidate_score": 0.6778, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_32_34", "bdc_text": "adferre iuvenibus sobrietatem , senibus solatium , pauperibus divitias , divitibus ornamentum Diogenes Laertios , De clarorum philosophorum vitis , 6 , 68 ( in den von Erasmus gesammelten \"Apophthegmata\" : LB IV 189f). . Non procul a scopo aberrasse videtur Aristoteles Aristoteles vom Schreiber korrigiert aus Aristoles. , qui dixit eruditionem in prosperis esse ornamentum , in adversis autem rebus refugium Diogenes Laertios , aaO , 5 , 19 ;", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1838", "psc_text": "Quia etenim laetitiae voluptas juxta est, laetis moribus luxuriam proponit. Et quia tristitia in iram facile labitur, tristibus poculum discordiae porrigit. Quia timidi supplicia formidant, paventibus terrores intentat. Et quia elatos extolli laudibus conspicit, eos ad quaeque voluerit blandis favoribus trahit. Singulis igitur hominibus vitiis convenientibus insidiatur. Neque enim facile captivaret, si aut luxuriosis praemia, aut avaris scorta proponeret, si aut voraces de abstinentiae gloria, aut abstinentes de gulae imbecillitate pulsaret, si mites per studium certaminis aut iracundos capere per pavorem formidinis quaereret. Quia ergo in tentationis ardore callide singulis insidians vicinos moribus laqueos abscondit, recte dicitur: Dividitur aestus super terram. 46. Deus tentationes moderatur, ne aut multae sint, aut nimiae.---Sed cum praemittitur: Per quam viam spargitur lux. Statimque subjungitur: Dividitur aestus super terram. Nimirum per eamdem viam per quam lux spargitur etiam dividi aestus indicatur. Alta quippe atque incomprehensibilis Spiritus sancti gratia cum luce sua nostras mentes irradiat, etiam", "candidate_score": 0.677257, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_31_33", "bdc_text": "eruditionem ad coelum usque tollebat , hoc sermone nempe : adferre iuvenibus sobrietatem , senibus solatium , pauperibus divitias , divitibus ornamentum Diogenes Laertios , De clarorum philosophorum vitis , 6 , 68 ( in den von Erasmus gesammelten \"Apophthegmata\" : LB IV 189f). .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2656", "psc_text": "considerant, esse se etiam a bonis actionibus inopes non cognoscant. Unde voce angelica praedicatori Laodiceae dicitur: Dicis quod dives sum, et locupletatus, et nullius egeo, et nescis quia tu es miser, et miserabilis, et pauper, et caecus, et nudus (Apoc. III, 17). Quasi divitem se asserit, qui per arrogantiam sanctitatis extollitur, sed pauper, caecusque et nudus arguitur. Pauper utique, quia virtutum divitias non habet; caecus, quia nec paupertatem quam patitur videt; nudus, quia primam stolam perdidit, sed pejus, quia nec se perdidisse cognoscit. Quia ergo, ut diximus, egestas reproborum est defraudatio meritorum, recte de Leviathan dicitur: Faciem ejus praecedet egestas. Nemo quippe cognitioni ejus jungitur, nisi prius virtutum divitiis denudetur. Prius enim bonas cogitationes subtrahit, et tunc eis apertiorem notitiam suae iniquitatis infundit. Egestas ergo faciem illius praecedere dicitur, quia prius facultas virium perditur, ut quasi per familiaritatem postmodum ejus notitia cognoscatur. Vel certe quia multis ita fraudulenter subrepit, ut", "candidate_score": 0.674555, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_30_32", "bdc_text": "LAW 743 . eruditionem ad coelum usque tollebat , hoc sermone nempe : adferre iuvenibus sobrietatem , senibus solatium , pauperibus divitias , divitibus ornamentum Diogenes Laertios , De clarorum philosophorum vitis , 6 , 68 ( in den von Erasmus gesammelten \"Apophthegmata\" :", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2655", "psc_text": "1118 non intelligit, et hoc ipsum quod patitur videre nescit. Hanc paupertatem David propheta intuens, ait: Infirmata est in paupertate virtus mea (Psal. XXX, 11) . In paupertate etenim virtus infirmari dicitur, quia lapsus in hac peregrinatione animus, et corruptionis suae molestiis reverberatus, hoc quod perdidit contemplari praepeditur. 6. Hanc paupertatem reprobi nesciunt. Virtutum divitiis vacuantur, nec intelligunt.---Sed hanc paupertatem reprobi considerare nesciunt, quia dum sequuntur ea quae conspiciunt, cogitare invisibilia negligunt quae perdiderunt. Unde et egestas eorum proprie dicitur, quia dum replentur vitiis, virtutum divitiis vacuantur. Quibus saepe evenit ut per elationis dementiam sublevati, dum nequaquam ruinae suae damna considerant, esse se etiam a bonis actionibus inopes non cognoscant. Unde voce angelica praedicatori Laodiceae dicitur: Dicis quod dives sum, et locupletatus, et nullius egeo, et nescis quia tu es miser, et miserabilis, et pauper, et caecus, et nudus (Apoc. III, 17). Quasi divitem se asserit, qui per arrogantiam sanctitatis", "candidate_score": 0.672676, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_30_32", "bdc_text": "LAW 743 . eruditionem ad coelum usque tollebat , hoc sermone nempe : adferre iuvenibus sobrietatem , senibus solatium , pauperibus divitias , divitibus ornamentum Diogenes Laertios , De clarorum philosophorum vitis , 6 , 68 ( in den von Erasmus gesammelten \"Apophthegmata\" :", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2656", "psc_text": "considerant, esse se etiam a bonis actionibus inopes non cognoscant. Unde voce angelica praedicatori Laodiceae dicitur: Dicis quod dives sum, et locupletatus, et nullius egeo, et nescis quia tu es miser, et miserabilis, et pauper, et caecus, et nudus (Apoc. III, 17). Quasi divitem se asserit, qui per arrogantiam sanctitatis extollitur, sed pauper, caecusque et nudus arguitur. Pauper utique, quia virtutum divitias non habet; caecus, quia nec paupertatem quam patitur videt; nudus, quia primam stolam perdidit, sed pejus, quia nec se perdidisse cognoscit. Quia ergo, ut diximus, egestas reproborum est defraudatio meritorum, recte de Leviathan dicitur: Faciem ejus praecedet egestas. Nemo quippe cognitioni ejus jungitur, nisi prius virtutum divitiis denudetur. Prius enim bonas cogitationes subtrahit, et tunc eis apertiorem notitiam suae iniquitatis infundit. Egestas ergo faciem illius praecedere dicitur, quia prius facultas virium perditur, ut quasi per familiaritatem postmodum ejus notitia cognoscatur. Vel certe quia multis ita fraudulenter subrepit, ut", "candidate_score": 0.670116, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_23_25", "bdc_text": "und unten Z. 78-80 . ; quocunque enim terrarum veniat quis , defendit ab egestate . Eodem contenti diu erant apostoli , ubi a Christo evangelii praedicandi gratia essent ablegatiVgl. Mt 10 , 9f;", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1529", "psc_text": "accepto Spiritu sancto mortuos verbo suscitarent, ab obsessis daemonia pellerent, umbra infirmitates amoverent (Act. V, 12, seq.) , ventura quaeque prophetando praedicerent, et unigenitum Verbum Dei, omnium gentium loquentes lingua, praedicarent (Act. II, 4) , quia has virtutes nunc in Ecclesia non vident, subtractam jam ab Ecclesia supernam gratiam suspicantur, nescientes pensare quod scriptum est: Adjutor in opportunitatibus, in tribulatione (Psal. IX, 10) . Tunc quippe sancta Ecclesia miraculorum 870 adjutoriis indiguit, cum eam tribulatio persecutionis pressit. Nam postquam superbiam infidelitatis edomuit, non jam virtutum signa, sed sola merita operum requirit, quamvis et illa per multos cum opportunitas exigit ostendat. Scriptum quippe est: Linguae in signum sunt non fidelibus, sed infidelibus (I Cor. XIV, 22) . Ubi ergo omnes fideles sunt, quae causa exigit ut signa monstrentur? Unde citius fortasse satisfacimus, si quid de ipsa apostolica dispensatione memoremus. 37. Signa non fidelibus, sed infidelibus data.---Paulus namque egregius praedicator Melitem veniens,", "candidate_score": 0.666077, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_14_16", "bdc_text": "Nemo sibi enim nascitur Adagia , 4 , 6 , 81 ( LB II 1094f). , sed tamen fratribus ut prosimus ante omnia inquirendum , atque hodie nulla re magis fieri potuerit quam studio . Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ; vgl. HBSR II 52f. .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_984", "psc_text": "in gloria, laetabuntur in cubilibus suis (Psal. CXLIX, 5) . Dicatur ergo, quod semel nobis loquitur Deus per somnium in visione nocturna, quando irruit sopor super homines, et dormiunt in lectulo, quia nimirum tunc secreta divinitatis agnoscimus, cum ab hujus mundi tumultuosa concupiscentia intra mentis nostrae cubilia segregamur. Quia vero, ut saepe jam diximus, aurem cordis tumultus saecularium negotiorum claudit, et quies secretae considerationis aperit, apte subjungit: VERS. 16.---Tunc aperit aures virorum, et erudiens eos instruit disciplina. 40. Qui ab exterioribus operibus cessant, ad compunctionem erudiuntur.---Cum enim ab exterioribus actionibus sopiuntur, aperta aure interni examinis causas audiunt. Qui dum subtiliter vel flagella publica, vel judicia occulta considerant, semetipsos afficere flendo non cessant. [Rec. XIII.] Unde bene dictum est. Et erudiens eos instruit disciplina, quia consideranti menti, et sese per poenitentiam laceranti, quasi quaedam plagae percussionis sunt lamenta compunctionis. Unde etiam Salomon recte vim percussionis utriusque conjungens ait: Livor vulneris abstergit", "candidate_score": 0.664411, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_15_17", "bdc_text": "Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ; vgl. HBSR II 52f. . Solidioribus incumbere est certum et quaecumque cum hisce mundanis longe lateque Adagia , 1 , 10 , 70 ( LB II 386 ) . dissident .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_984", "psc_text": "in gloria, laetabuntur in cubilibus suis (Psal. CXLIX, 5) . Dicatur ergo, quod semel nobis loquitur Deus per somnium in visione nocturna, quando irruit sopor super homines, et dormiunt in lectulo, quia nimirum tunc secreta divinitatis agnoscimus, cum ab hujus mundi tumultuosa concupiscentia intra mentis nostrae cubilia segregamur. Quia vero, ut saepe jam diximus, aurem cordis tumultus saecularium negotiorum claudit, et quies secretae considerationis aperit, apte subjungit: VERS. 16.---Tunc aperit aures virorum, et erudiens eos instruit disciplina. 40. Qui ab exterioribus operibus cessant, ad compunctionem erudiuntur.---Cum enim ab exterioribus actionibus sopiuntur, aperta aure interni examinis causas audiunt. Qui dum subtiliter vel flagella publica, vel judicia occulta considerant, semetipsos afficere flendo non cessant. [Rec. XIII.] Unde bene dictum est. Et erudiens eos instruit disciplina, quia consideranti menti, et sese per poenitentiam laceranti, quasi quaedam plagae percussionis sunt lamenta compunctionis. Unde etiam Salomon recte vim percussionis utriusque conjungens ait: Livor vulneris abstergit", "candidate_score": 0.664317, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_66_68", "bdc_text": "Hic quidem esset infinitus numerus et catalogus illustrium virorum ; sed quid haec adfero scientissimo ? Sed his aliisque compluribus animus fulcitus non deiicitur a proposito .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_39", "psc_text": "sublimibus suis. Sequitur: CAPUT XIII [Rec. IX]. VERS. 3.---Nunquid est numerus militum ejus? 18. Angelorum numerus etsi Deo finitus, hominibus est infinitus.---In cognitione humanae rationis supernorum spirituum numerus non est, quia quanta sit illa frequentia invisibilis exercitus nescit; de quo per Danielem dicitur: Millia millium ministrabant ei, et decies millies centena millia assistebant ei (Daniel., VII, 10) . Supernorum civium numerus infinitus et definitus exprimitur, ut qui Deo est numerabilis, esse hominibus innumerabilis demonstretur. Quamvis aliud est assistere, aliud ministrare. Assistunt enim illae procul dubio potestates, quae ad quaedam hominibus nuntianda non exeunt. Ministrant vero hi qui ad explenda officia untiorum veniunt, sed tamen ipsi quoque contemplatione ab intimis non recedunt. Et quia plures sunt qui ministrant, quam hi qui principaliter assistunt, assistentium numerus quasi defininitus, ministrantium vero indefinitus ostenditur. Vet. VIII] 19. Dei milites cur dicantur.---Angelicos vero spiritus recte Dei milites dicimus, quia decertare eos contra potestates aereas non", "candidate_score": 0.663772, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_23_25", "bdc_text": "und unten Z. 78-80 . ; quocunque enim terrarum veniat quis , defendit ab egestate . Eodem contenti diu erant apostoli , ubi a Christo evangelii praedicandi gratia essent ablegatiVgl. Mt 10 , 9f;", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_205", "psc_text": "Ex hoc itaque testimonio, si hic quoque torrens praedicatio debet intelligi, Lapidem caliginis et umbram mortis dividit torrens a populo peregrinante, qui sanctorum praedicatio obduratas mentes reproborum deserit, et ad pia humilium se corda convertit. Unde adhuc subditur: CAPUT XXXI [Vet. XIX]. VERS. 4.---Eos quos oblitus est pes egentis hominis, et invios. 50. Judaeis relictis, ad gentiles defiuxit.---Quis hoc loco alius accipitur egens homo, nisi ille de quo per Paulum dicitur: Qui propter nos egenus factus est, cum dives esset (II Cor. VIII, 9) ? Cujus videlicet egentis hominis pedes sancti praedicatores fuerunt, per quorum profecto praesentiam gentilitatem circumiens, mundum perambulavit universum. De quibus per prophetam dicitur: Et inambulabo in eis (Levit. XXVI, 12; II Cor. VI, 16) . An pes ejus non erat, qui tentus in compedibus dicebat: Pro quo legatione fungor in catena (Ephes. VI, 20) ? Sed eorum qui umbra mortis et lapis caliginis exstiterunt, pes hominis", "candidate_score": 0.662667, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_67_69", "bdc_text": "sed quid haec adfero scientissimo ? Sed his aliisque compluribus animus fulcitus non deiicitur a proposito . Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_254", "psc_text": "quisque tegit in corde, ore autem blandimenta exhibet, dum cogitationes suas duplicitate obnubilat, dum puritatis verba quasi fatuitatem devitat, dum vias simplicis innocentiae declinat, quasi habere se abyssus Dei sapientiam recusat. Et quia huic mundo mentes deditae praesentis vitae curis et sollicitudinibus perturbantur, et idcirco ejusdem sapientiae tranquillitate perfrui nequaquam possunt, recte subjungitur: CAPUT XLIII. IBID.---Et mare loquitur: Non est mecum. 68. Ea non fruuntur, qui terrenis distrahuntur curis.---Quid enim maris nomine nisi saecularium mentium amara inquietudo signatur? Quae dum se vicissim inimicitiis impetunt, quasi adversantes se undae collidunt. Recte etenim mare vita saecularium dicitur, quia dum procellosis actionum motibus concitatur, ab internae sapientiae quiete atque stabilitate disjungitur. Quo contra bene per prophetam dicitur: Super quem requiescet spiritus meus, nisi super humilem et quietum, et trementem sermones meos (Isai. LXVI, 2) ? A terrenis autem mentibus tanto longius spiritus fugit, quanto apud has quietem non invenit. Hinc est enim quod", "candidate_score": 0.661867, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_81_83", "bdc_text": "Proh deum , quanta hominum stoliditas , imo coecitas ! Cur non aeque ad Latinam applicamus , cum tot fuerint viri probatissimi . Proinde mearum arbitratus sum partium , ut me dedicem liberalibus artibus . Aristippus potius fieri censebat mendicum quam indoctum Diogenes Laertios , aaO , 2 , 70 ;", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1651", "psc_text": "ad appetitum terrenae laudis inclinare. Sicut enim saepe contingit ut et bona male et mala bene proferantur, ita Eliu arrogans recta non recte protulit, quia humiles in Dei defensione sententias non humiliter dixit. Unde et eorum qui intra catholicam Ecclesiam inani gloriae student, non immerito typum tenet: qui dum se prae caeteris peritos credunt, divino judicio de imperitia redarguuntur, quia sicut Apostolus ait: Si quis se existimat scire aliquid, nondum cognovit quemadmodum oporteat eum scire (I Cor. VIII, 2) . Quia enim prima stultitia Angeli elatio cordis fuit, vera sapientia efficitur hominis humilitas suae aestimationis. Quam quisquis vel magna sapiendo deserit, eo ipso vehementer desipit, quo semetipsum nescit. Unde Eliu et sententias protulit et imperitis sermonibus involutas, quia et de Deo rectum quod diceret noverat, et tamen de semetipso dicta illius elatio stulta infatuabat. Hoc itaque despecto, ad erudiendum Job verba vertuntur: CAPUT III [Rec. IV.] VERS. 3.---Accinge sicut vir", "candidate_score": 0.659514, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_67_69", "bdc_text": "sed quid haec adfero scientissimo ? Sed his aliisque compluribus animus fulcitus non deiicitur a proposito . Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1459", "psc_text": "perfectae vitae homines memorantur. Nam quia aliquando vir angelus dicitur, Daniel propheta testatur, dicens: Ecce vir Gabriel (Dan. IX, 21) . Rursum, quia virorum nomine perfectae vitae homines exprimuntur, in Proverbiis sapientia loquitur, dicens: O viri, ad vos clamito (Prov. VIII, 4) . De Domino igitur viri canunt, cum ejus nobis potentiam vel superni spiritus, vel perfecti quique doctores innotescunt. Sed tamen opus ejus ignoratur, quia nimirum judicia illius ipsi etiam qui hunc praedicant impenetrata venerantur. Et sciunt ergo quem praedicant, et tamen ejus opera ignorant, quia cognoscunt per gratiam eum a quo facti sunt, sed ejus judicia comprehendere nequeunt, quae ab illo etiam super ipsos fiunt. Quod enim omnipotens Deus perspicue in sua actione non cernitur, Psalmista testatur, dicens: Qui posuit tenebras latibulum suum (Psal. XVII, 12) . Et rursum: Judicia tua abyssus multa (Psal. XXXV, 7) . Atque iterum: Abyssus sicut pallium amictus ejus (Psal, CIII, 6) .", "candidate_score": 0.659348, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_14_16", "bdc_text": "Nemo sibi enim nascitur Adagia , 4 , 6 , 81 ( LB II 1094f). , sed tamen fratribus ut prosimus ante omnia inquirendum , atque hodie nulla re magis fieri potuerit quam studio . Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ; vgl. HBSR II 52f. .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_983", "psc_text": "obscuritate vitae praesentis videre te appeto, sed adhuc infirmitatis nubilo circumscribor. David quoque hujus noctis caliginem vitans, claritatem veri luminis praestolatus ait: Mane astabo tibi, et videbo (Psal. V, 5) . Adhuc ergo in nocte minus se videre conspicit, qui ad videndum Deum futurum mane concupiscit. Quia vero, ut diximus, ab exteriori actione cessare dormire est, bene Eliu subdit: Quando irruit sopor super homines. Quia autem sancti viri cum exteriori actioni non deserviunt, intra mentis cubilia conquiescunt, apte subjungit: Et dormiunt in lectulo. Sanctis enim viris dormire in lectulo est intra mentis suae cubile quiescere. Unde scriptum est: Exsultabunt sancti in gloria, laetabuntur in cubilibus suis (Psal. CXLIX, 5) . Dicatur ergo, quod semel nobis loquitur Deus per somnium in visione nocturna, quando irruit sopor super homines, et dormiunt in lectulo, quia nimirum tunc secreta divinitatis agnoscimus, cum ab hujus mundi tumultuosa concupiscentia intra mentis nostrae cubilia segregamur. Quia vero,", "candidate_score": 0.658988, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_51_53", "bdc_text": "\"Mori videbamus in studio dimetiendi pene coeli atque terrae Gallum , familiarem patris tui , Scipio . Quoties illum lux noctu aliquid describere ingressum , quoties nox oppressit , cum coepisset mane ? Quam delectabatur , cum defectiones sous et lunae multo nobis ante praediceret? \" etcCicero , De senectute 49. .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1933", "psc_text": "Deo suam praesentiam ostendunt. Adsumus namque dicere est praesentes se amando monstrare. Sequitur: CAPUT III [Rec. III]. VERS. 36.---Quis posuit in visceribus hominis sapientiam? vel quis dedit gallo intelligentiam? 9. Praedicatoribus per gallum diem cantu praenuntiantem figuratis, data a Deo intelligentia. Galli hujus cur lumbi succincti.---Qui hoc loco alii galli nomine designantur, nisi modo alio repetiti iidem praedicatores sancti, qui inter tenebras vitae praesentis student venturam lucem praedicando, quasi cantando, nuntiare? Dicunt enim: Nox praecessit, dies autem appropinquavit (Rom. XIII, 12) . Qui vocibus suis somnum nostri torporis excutiunt, clamantes: Hora est jam nos de somno surgere (Rom. XIII, 11) . Et rursum: Evigilate, justi, nolite peccare (I Cor. XV, 34) . [Vet. V.] De hoc gallo rursum scriptum est: Tria sunt quae bene gradiuntur, et quartum quod feliciter incedit: leo fortissimus bestiarum, ad nullius pavebit occursum; gallus succinctus lumbos, et aries, nec est rex qui resistat ei (Prov. XXX,", "candidate_score": 0.658475, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_24_26", "bdc_text": "quocunque enim terrarum veniat quis , defendit ab egestate . Eodem contenti diu erant apostoli , ubi a Christo evangelii praedicandi gratia essent ablegatiVgl. Mt 10 , 9f; Lk 10 , 7. .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_923", "psc_text": "(I Cor. IV, 7) ? Rursum ne dari nobis bonum gratiae pro nostris praecedentibus meritis crederemus, idem Apostolus admonet, dicens: Gratia estis salvati per fidem, et hoc non ex vobis, sed Dei donum est, non ex operibus, ut ne quis glorietur (Ephes. II, 8) . Qui etiam de semetipso ait: Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et contumeliosus; sed misericordiam consecutus sum (I Tim. I, 13) . Quibus verbis aperte declarat quod gratia non pro meritis tribuatur, dum ex seipso docuit et quid de malitia meruit, et quid de benevolentia accepit. Rursum nonnulli jactant se habere quod non habent, sicut divina voce per prophetam de Moab dicitur: Superbiam ejus, et arrogantiam ejus ego novi, et quod non sit juxta eam virtus ejus (Jerem. XLVIII, 29) . Et sicut angelo Ecclesiae Laodiceae dicitur: Quia dicis quod dives sum, et locupletatus, et nullius egeo; et nescis quia tu es miser, et miserabilis,", "candidate_score": 0.657494, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_81_83", "bdc_text": "Proh deum , quanta hominum stoliditas , imo coecitas ! Cur non aeque ad Latinam applicamus , cum tot fuerint viri probatissimi . Proinde mearum arbitratus sum partium , ut me dedicem liberalibus artibus . Aristippus potius fieri censebat mendicum quam indoctum Diogenes Laertios , aaO , 2 , 70 ;", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1113", "psc_text": "atque eruditi audite quod dico, qui potestis ea quae fuerint dicta cognoscere. Videamus igitur quantum tumeat, qui verba sua non nisi a sapientibus audiri decenter existimat. Verus autem sapientiae praedicator dicit: Sapientibus et insipientibus debitor sum (Rom. I, 14) . At contra arrogans in praedicatione sua aures tantummodo sapientium exspectat, quia non ideo praedicat ut possit quoslibet sapientes efficere, sed ideo sapientes quaerit, ut possit quod senserit superbiendo monstrare. Sicut enim superius dictum est, non illos appetit erudire, sed se ostendere; nec intuetur quam justi qui audiunt fiant, sed ipse quam doctus , cum a doctis auditur 779 appareat. [Vet. XXII.] Quia vero praedicationem arrogantium nullus admitteret, si non et aliquid de humilitatis imagine permiscerent, bene Eliu postquam per tumida verba se extulit, rursum quasi ad aequalitatis concordiam condescendit, dicens: CAPUT XVI VERS. 4.---Judicium eligamus nobis, et inter nos videamus quid sit melius. 40. Humilitatem quandoque prae se ferunt, sed", "candidate_score": 0.656618, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_24_26", "bdc_text": "quocunque enim terrarum veniat quis , defendit ab egestate . Eodem contenti diu erant apostoli , ubi a Christo evangelii praedicandi gratia essent ablegatiVgl. Mt 10 , 9f; Lk 10 , 7. .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1529", "psc_text": "accepto Spiritu sancto mortuos verbo suscitarent, ab obsessis daemonia pellerent, umbra infirmitates amoverent (Act. V, 12, seq.) , ventura quaeque prophetando praedicerent, et unigenitum Verbum Dei, omnium gentium loquentes lingua, praedicarent (Act. II, 4) , quia has virtutes nunc in Ecclesia non vident, subtractam jam ab Ecclesia supernam gratiam suspicantur, nescientes pensare quod scriptum est: Adjutor in opportunitatibus, in tribulatione (Psal. IX, 10) . Tunc quippe sancta Ecclesia miraculorum 870 adjutoriis indiguit, cum eam tribulatio persecutionis pressit. Nam postquam superbiam infidelitatis edomuit, non jam virtutum signa, sed sola merita operum requirit, quamvis et illa per multos cum opportunitas exigit ostendat. Scriptum quippe est: Linguae in signum sunt non fidelibus, sed infidelibus (I Cor. XIV, 22) . Ubi ergo omnes fideles sunt, quae causa exigit ut signa monstrentur? Unde citius fortasse satisfacimus, si quid de ipsa apostolica dispensatione memoremus. 37. Signa non fidelibus, sed infidelibus data.---Paulus namque egregius praedicator Melitem veniens,", "candidate_score": 0.656165, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_81_83", "bdc_text": "Proh deum , quanta hominum stoliditas , imo coecitas ! Cur non aeque ad Latinam applicamus , cum tot fuerint viri probatissimi . Proinde mearum arbitratus sum partium , ut me dedicem liberalibus artibus . Aristippus potius fieri censebat mendicum quam indoctum Diogenes Laertios , aaO , 2 , 70 ;", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1614", "psc_text": "non ait: Et non audebunt contemplari sapientes; sed, Qui sibi videntur esse sapientes. Quibus videlicet verbis peritos quidem, sed arrogantes insinuat. Eliu ergo dum multa fortiter sentit, in locutionis suae fine se tetigit. Viri namque arrogantes et docti cum recte non vivunt, sed tamen recta dicere doctrinae impulsionibus compelluntur, ipsi damnationis suae aliquomodo praecones fiunt, quia dum ea quae agere respuunt praedicantes insinuant, suis 888 se vocibus damnatos clamant. Contra quos bene per Psalmistam dicitur: Conversi sunt in arcum perversum (Psal. LXXVII, 57) . Arcus quippe perversus ipsum a quo intenditur percutit. In dictis autem suis arrogantium linguae arcui perverso sunt similes, quia dum contra elationem verba faciunt in suis auctoribus sagittas figunt. Unde summa cura providendum est ne accepta sapientia, cum ignorantiae tenebras illuminat, lumen humilitatis tollat, et jam sapientia esse nequeat. Quae etsi virtute locutionis fulgeat, elationis tamen velamine cor loquentis obscurat. 76. Alia bona summa, alia media.---Alia", "candidate_score": 0.655484, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_79_81", "bdc_text": "etwa seine Satire auf das höfische Leben in \"De conscribendis epistolis \" ( LB I 448-450 ) . ) , luxum et otium . Tum , qui optime suis perspectum volunt , suos ad Gallicam linguam perdiscendam ablegant . Proh deum , quanta hominum stoliditas , imo coecitas ! Cur non aeque ad Latinam applicamus , cum tot fuerint viri probatissimi .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_250", "psc_text": "sola memoria delectat. Haec est igitur amaritudo sapientiam, quia dum spe in alta erecti sunt, nullis hic gaudiis animum sternunt. Hinc enim scriptum est: Cor sapientium ubi tristitia est, et cor stultorum ubi laetitia (Eccle. VII, 5) . Hinc Jacobus dicit: Miseri estote, et lugete, et plorate, et risus vester in luctum convertatur, et gaudium in moerorem (Jac. IV, 9) . Hinc per semetipsam Veritas attestatur, dicens: Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur (Matth, V, 5). Inveniri ergo sapientia in eorum terra non potest, qui suaviter vivunt, quia tanto verius stulti sunt, quanto majora perdentes, in minimis laetantur. Hinc Petrus eamdem pravorum stultitiam reprehendit, dicens: Voluptatem existimantes diei delicias, coinquinationis et maculae (II Pet. II, 13) . Hinc Salomon ait: Risum deputavi errorem, et gaudio dixi: Quid frustra deciperis (Eccle. II, 2) . Dicat itaque vir sanctus de sapientia: Nec invenitur in terra suaviter viventium, quia nimirum qui in 588", "candidate_score": 0.655176, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_24_26", "bdc_text": "quocunque enim terrarum veniat quis , defendit ab egestate . Eodem contenti diu erant apostoli , ubi a Christo evangelii praedicandi gratia essent ablegatiVgl. Mt 10 , 9f; Lk 10 , 7. .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_205", "psc_text": "Ex hoc itaque testimonio, si hic quoque torrens praedicatio debet intelligi, Lapidem caliginis et umbram mortis dividit torrens a populo peregrinante, qui sanctorum praedicatio obduratas mentes reproborum deserit, et ad pia humilium se corda convertit. Unde adhuc subditur: CAPUT XXXI [Vet. XIX]. VERS. 4.---Eos quos oblitus est pes egentis hominis, et invios. 50. Judaeis relictis, ad gentiles defiuxit.---Quis hoc loco alius accipitur egens homo, nisi ille de quo per Paulum dicitur: Qui propter nos egenus factus est, cum dives esset (II Cor. VIII, 9) ? Cujus videlicet egentis hominis pedes sancti praedicatores fuerunt, per quorum profecto praesentiam gentilitatem circumiens, mundum perambulavit universum. De quibus per prophetam dicitur: Et inambulabo in eis (Levit. XXVI, 12; II Cor. VI, 16) . An pes ejus non erat, qui tentus in compedibus dicebat: Pro quo legatione fungor in catena (Ephes. VI, 20) ? Sed eorum qui umbra mortis et lapis caliginis exstiterunt, pes hominis", "candidate_score": 0.65482, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_61_63", "bdc_text": "calumnias sedare legibus severissimis , nutrire artes . . . \" ). . Quid Mythridatem referam ? Qui rex fuit Ponti atque Bythiniae , duarum et viginti gentium , quas sub ditione habuit , linguas percalluit etcAulus Gellius , aaO , 17 , 17 , 2. .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_34", "psc_text": "Qui angeli summe concordes inter se confligere dicantur.---Sed inter haec libet inquirere si pax in sublimibus summa retinetur, quid est quod per angelum Danieli dicitur: Ego veni propter sermones tuos: princeps autem regni Persarum restitit mihi viginti et uno diebus; et ecce Michael, unus de principibus primis, venit in adjutorium mihi (Dan. X, 13) . Et paulo post: Nunc revertar ut praelier adversum principem Persarum. Cum enim egrederer, apparuit princeps Graecorum adveniens (Ibid., 20) . Quos itaque alios principes gentium, nisi angelos appellat, qui sibi resistere exeunti potuissent? Quae ergo esse pax in sublimibus potest, si inter ipsos quoque angelicos spiritus praeliandi certamen agitur, qui semper conspectui veritatis assistunt? Sed quia certa angelorum ministeria dispensandis singulis quibusque gentibus sunt praelata, cum subjectorum mores adversum se vicissim praepositorum spirituum opem merentur, ipsi qui praesunt spiritus contra se venire referuntur. Is namque angelus qui Danieli loquebatur captivis Israelitici populi in Perside constitutis", "candidate_score": 0.654764, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_19_21", "bdc_text": "\"Opes enim fluxae atque instabiles sunt , virtus autem clara aeternaque habetur . \"Disciplinae possidentem comitantur , ornant et refocillant . Etiam haudquaquam a vero et recto aberrasse videntur hi , qui celebrato nobis retulerunt dicto artem ubivis viaticum esse certissimumVgl.", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1850", "psc_text": "est, vel ratione videlicet consilii, vel fructu boni operis destituta. Dedit ergo Dominus vehementissimo imbri cursum, et viam sonanti tonitrui, ut in deserto plueret, et impleret inviam et desolatam, et produceret herbas virentes; id est, exteriori praedicationi internam aspirationem contulit, ut corda gentilium arentia virescerent, clausa patescerent, inania complerentur, infecunda germinarent. [Vet. XVIII.] 52. Aeternae vitae opera doctrinamque germinavit.---In Scriptura enim sacra aliquando herba viror gloriae temporalis accipitur, aliquando refectio diaboli, aliquando sustentatio praedicatorum, aliquando bona operatio, aliquando aeternae vitae scientia atque doctrina. Viror namque gloria temporalis accipitur, sicut Propheta ait: Mane sicut herba transeat, mane floreat et pertranseat (Psal. LXXXIX, 6) . Mane namque sicut herba florere atque transire est in prosperitate hujus saeculi temporalis gloriae decus velociter arescere. Herba refectio diaboli accipitur, sicut de illo a Domino dicitur: Huic montes herbas ferunt (Job. XL, 15) . Ac si diceret: Superbi ac tumidi dum se illicitis cogitationibus atque actionibus", "candidate_score": 0.653318, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_24_26", "bdc_text": "quocunque enim terrarum veniat quis , defendit ab egestate . Eodem contenti diu erant apostoli , ubi a Christo evangelii praedicandi gratia essent ablegatiVgl. Mt 10 , 9f; Lk 10 , 7. .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2674", "psc_text": "Hinc rursum Malachias propheta ait: Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem inquirunt ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est (Malac. II, 7) . Hinc Paulus ait: Magnum est pietatis sacramentum, quod manifestatum est in carne, justificatum in spiritu, apparuit angelis, praedicatum est gentibus, creditum est in hoc mundo, assumptum est in gloria (I Tim. III, 16) . Qui igitur dispensationis mysterium postquam apparuisse angelis dixit, praedicatum esse gentibus subdidit, profecto angelorum nomine praedicatores sanctos, id est veritatis nuntios designavit. 15. Hi ex angelorum casu et poena terrentur, et purgantur.---Si ergo hoc quod dicitur: Cum sublatus fuerit, timebunt angeli, et territi purgabuntur, ad futurum tempus refertur, adveniente districto judice, extrema hic istius Leviathan damnatio designatur, quia de hoc mundo per iram judicii tollitur, qui nunc mira mansuetudinis longanimitate toleratur. Tanto autem hinc pondere terroris excutitur, ut sanctorum etiam praedicatorum fortitudo turbetur; Cum enim sublatus fuerit, timebunt angeli, quia cum judicii", "candidate_score": 0.651869, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_67_69", "bdc_text": "sed quid haec adfero scientissimo ? Sed his aliisque compluribus animus fulcitus non deiicitur a proposito . Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_977", "psc_text": "lectulo. 37. Vox Dei auditur quando tranquilla mente ab operibus saecularibus quiescitur.---Quid est quod per somnium nobis locutio divinitatis innotescit, nisi quod Dei secreta non cognoscimus, si in terrenis desideriis vigilemus? In somnio enim exteriores sensus dormiunt, et interiora cernuntur. Si ergo interna contemplari volumus, ab externa implicatione dormiamus. Vox videlicet Dei quasi per somnium auditur, quando tranquilla mente ab hujus saeculi actione quiescitur, et in ipso mentis silentio divina praecepta pensantur. Cum enim ab externis actionibus mens sopitur, tunc plenius mandatorum Dei pondus agnoscitur. Tunc verba Dei mens vivacius penetrat, cum ad se admittere curarum saecularium tumultus recusat. Male autem homo vigilat, quando eum saecularium negotiorum aestus insolenter inquietat. Aurem quippe cordis terrenarum cogitationum turba dum perstrepit claudit, atque in secretario mentis, quanto minus curarum tumultuantium sonus compescitur, tanto amplius vox praesidentis judicis non auditur. Neque enim perfecte homo sufficit ad utraque divisus, sed dum sic interius erudiri appetit,", "candidate_score": 0.651214, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_79_81", "bdc_text": "etwa seine Satire auf das höfische Leben in \"De conscribendis epistolis \" ( LB I 448-450 ) . ) , luxum et otium . Tum , qui optime suis perspectum volunt , suos ad Gallicam linguam perdiscendam ablegant . Proh deum , quanta hominum stoliditas , imo coecitas ! Cur non aeque ad Latinam applicamus , cum tot fuerint viri probatissimi .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_564", "psc_text": "Duplex est stultitia; alia summae nobilitati conjuncta.---Sciendum nobis est quod alii intra sanctam Ecclesiam vocantur stulti, sed tamen nobiles, alii vero sunt stulti et ignobiles. Stulti namque dicuntur, sed esse ignobiles nequeunt, qui carnis prudentiam contemnentes, profuturam sibi stultitiam appetunt, et ad novitatem internae prolis virtutis nobilitate sublevantur; qui stultam sapientiam mundi despiciunt, et sapientem Dei stultitiam concupiscunt. Scriptum quippe est: 656 Quod stultum est Dei, sapientius est hominibus (I Cor. I, 25) . Hanc nos stultitiam Paulus comprehendere admonet, dicens: Si quis videtur inter vos sapiens esse in hoc saeculo, stultus fiat, ut sit sapiens (Ibid., III, 18) . Hanc stultitiam qui perfecte secuti sunt, voce sapientiae audire meruerunt: Vos qui secuti estis me, in regeneratione cum sederit Filius hominis in sede majestatis suae, sedebitis et vos super duodecim thronos, judicantes duodecim tribus Israel (Matth. XIX, 28) . Ecce relinquentes temporalia gloriam potestatis aeternae mercati sunt. Quid itaque in", "candidate_score": 0.650967, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_25", "bdc_text": "Eodem contenti diu erant apostoli , ubi a Christo evangelii praedicandi gratia essent ablegatiVgl. Mt 10 , 9f;", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_923", "psc_text": "(I Cor. IV, 7) ? Rursum ne dari nobis bonum gratiae pro nostris praecedentibus meritis crederemus, idem Apostolus admonet, dicens: Gratia estis salvati per fidem, et hoc non ex vobis, sed Dei donum est, non ex operibus, ut ne quis glorietur (Ephes. II, 8) . Qui etiam de semetipso ait: Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et contumeliosus; sed misericordiam consecutus sum (I Tim. I, 13) . Quibus verbis aperte declarat quod gratia non pro meritis tribuatur, dum ex seipso docuit et quid de malitia meruit, et quid de benevolentia accepit. Rursum nonnulli jactant se habere quod non habent, sicut divina voce per prophetam de Moab dicitur: Superbiam ejus, et arrogantiam ejus ego novi, et quod non sit juxta eam virtus ejus (Jerem. XLVIII, 29) . Et sicut angelo Ecclesiae Laodiceae dicitur: Quia dicis quod dives sum, et locupletatus, et nullius egeo; et nescis quia tu es miser, et miserabilis,", "candidate_score": 0.650955, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_68_70", "bdc_text": "Sed his aliisque compluribus animus fulcitus non deiicitur a proposito . Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. . Omnes sibi prodesse querunt , quisque hoc cogit :", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_547", "psc_text": "vita convallis est. Hi autem quia sublimia montium, id est fortia acta sanctorum contemplari nesciunt, semper in oblectatione infima quasi in convallibus conversantur et dum quodlibet lucrum vel parvi stipendii inveniunt, cum 652 clamore currunt, quia hoc abstrahere etiam jurgando moliuntur. In convalle enim repertis singulis cum clamore currere, est subortis causarum occasionibus etiam pro parva stipe litigare. Plerumque autem quem sanctum bona actio ostentat, oborta terreni commodi occasio examinat. Videas namque nonnullos jam sublimia agere, jam in abstinentiae, jam in doctrinae opere patrum praecedentium exempla sectari; sed cum repente praesentis vitae lucrum quasi fructum convallis invenerint, ad hoc cum clamore currunt, quia dirupta ad illud superductae sanctitatis tranquillitate prosiliunt. [Vet. XIV]. 34. Multi virtutis praemium, non virtutem quaerunt.---Possunt quoque per herbas atque arborum cortices non solum; ut praedictum est, bonorum opera, sed in hac vita consolationes ac prosperitates intelligi. Saepe enim omnipotens Deus electos suos cum donis interioribus ditat,", "candidate_score": 0.650284, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_101_103", "bdc_text": "\"Ut\" ( inquit ) \"studeant sibi huiuscemodi parare opes , quae naufragio non pereunt , sed simul cum possidente enatarent. \" Unde dictum est Adagia , 4 , 5 , 9 ( LB II 1055 ) . : \"Sapiens sua bona secum fert\" .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_934", "psc_text": "si ostenderet scientiam quam habebat? Quasi enim vas sine operculo, vel ligatura, polluitur, qui per studium ostentationis patens, nullo velamine taciturnitatis operitur. [Vet. X.] Praedicatores autem sancti partem suam reputant, si intus quidem ipsi de sapientia sua gaudeant, foris autem alios ab errore compescant; neque a se ipsis ita loquendo exeunt, ut gaudium mentis in ostensione ponant disertae locutionis, sed bonum scientiae in cordis secreto meditantur, et ibi gaudent ubi hoc percipiunt, non ubi inter tot tentationum laqueos innotescere compelluntur, quamvis cum bonum quod accipiunt innotescunt, media interveniente charitate, ex profectu audientium, et non ex propria ostensione gratulantur. Arrogantes enim cum scientiam accipiunt, nihil se accepisse aestimant, si hanc eos occultam habere contingat. Nusquam quippe suum gaudium, nisi in ore hominum ponunt. Unde et fatuae virgines in vasis suis oleum non sumpsisse referuntur (Matth. XXV, 3) , quia arrogantes omnes cum se ab aliquibus fortasse vitiis continent, bonum gloriae intra", "candidate_score": 0.649689, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_67_69", "bdc_text": "sed quid haec adfero scientissimo ? Sed his aliisque compluribus animus fulcitus non deiicitur a proposito . Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1458", "psc_text": "ab Eliu subditur: CAPUT III. VERS. 23.---Quis poterit scrutari vias ejus? aut quis audet ei dicere: Operatus es iniquitatem? 5. Judicia ejus scrutam, multo minus reprehendere non debemus.---Ac si dicat: Cujus perscrutari actio non potest, quo pacto reprehendi potest? Nemo enim bene judicat quod ignorat. Tanto ergo debemus sub ejus judiciis silendo quiescere, quanto et rationem judiciorum illius nos cernimus non videre. Unde et bene subditur: CAPUT IV [Vet. et Rec. II]. VERS. 24.---Memento quod ignores opus ejus, de quo cecinerunt viri. 6. Angeli et doctores ea, etsi laudent, minime tamen cognoscunt. In Scriptura sacra viri aliquando angeli, aliquando autem perfectae vitae homines memorantur. Nam quia aliquando vir angelus dicitur, Daniel propheta testatur, dicens: Ecce vir Gabriel (Dan. IX, 21) . Rursum, quia virorum nomine perfectae vitae homines exprimuntur, in Proverbiis sapientia loquitur, dicens: O viri, ad vos clamito (Prov. VIII, 4) . De Domino igitur viri canunt, cum ejus", "candidate_score": 0.649332, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_101_103", "bdc_text": "\"Ut\" ( inquit ) \"studeant sibi huiuscemodi parare opes , quae naufragio non pereunt , sed simul cum possidente enatarent. \" Unde dictum est Adagia , 4 , 5 , 9 ( LB II 1055 ) . : \"Sapiens sua bona secum fert\" .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_453", "psc_text": "confidunt in Domino, mutabunt fortitudinem suam, assument pennas ut aquilae, current et non laborabunt, ambulabunt et non deficient (Isai. XL, 31) . Mutant quippe fortitudinem, quia fortes student esse in spiritali opere, qui dudum fuerant fortes in carne. Assumunt autem pennas ut aquilae, quia contemplando volant. Currunt et non laborant, quia velocibus magna celeritate praedicant. Ambulant et non deficiunt, quia intellectus sui velocitatem retinent, ut tardioribus condescendant. In cunctis vero bona quae accipiunt quanto aliis libenter accommodant, tanto ipsi incommutabiles in novitate perdurant; et qui tenues a radice inchoationis exeunt, fortes in culminis perfectione convalescunt. Dicat itaque beatus Job ex persona sua, dicat ex voce sanctae Ecclesiae pro his quos pacis tempore ad se conversos habuerat, atque in bonis moribus perseveraturos credebat: Dicebamque: In nidulo meo moriar, et sicut palma multiplicabo dies. Quasi enim palma multiplicare se dies credidit, quae mentes fidelium ad extremum usque robustiores exsurgere putabat. Cum enim", "candidate_score": 0.648575, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_14", "bdc_text": "Nemo sibi enim nascitur Adagia , 4 , 6 , 81 ( LB II 1094f). , sed tamen fratribus ut prosimus ante omnia inquirendum , atque hodie nulla re magis fieri potuerit quam studio .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_514", "psc_text": "nomine Christi militant contra nomen Christi. De quibus adhuc subditur: CAPUT VIII [Rec. X]. VERS. 3.---Egestate et fame steriles. 18. Curiose divina scrutantes, egestate et sterilitate laborant.---Omnes haeretici, dum in sacro eloquio plus secreta Dei student perscrutari quam capiunt, fame sua steriles fiunt. Neque enim ea quaerunt ex quibus semetipsos ad humilitatem erudiant, mores in tranquillitate disponant, patientiam servent, longanimitatem exhibeant; sed ea solummodo quae eos doctos atque loquaces demonstrent, illa scire appetunt ex quibus singulariter eruditi videantur. Plerumque enim audacter de natura divinitatis tractant, cum semetipsos miseri nesciant. Egestate ergo ac fame sua steriles fiunt, quia ea perscrutari desiderant, ex quibus bonae vitae germina non producant. Ultra se quippe sunt quae perscrutantur, dumque ad hoc tendunt quod comprehendere nequeunt, ea cognoscere negligunt ex quibus erudiri potuerant. Quam bene eorum audaciam praedicator egregius refrenat, dicens: Non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem (Rom. XII, 3) . Hinc", "candidate_score": 0.648143, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_25", "bdc_text": "Eodem contenti diu erant apostoli , ubi a Christo evangelii praedicandi gratia essent ablegatiVgl. Mt 10 , 9f;", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1529", "psc_text": "accepto Spiritu sancto mortuos verbo suscitarent, ab obsessis daemonia pellerent, umbra infirmitates amoverent (Act. V, 12, seq.) , ventura quaeque prophetando praedicerent, et unigenitum Verbum Dei, omnium gentium loquentes lingua, praedicarent (Act. II, 4) , quia has virtutes nunc in Ecclesia non vident, subtractam jam ab Ecclesia supernam gratiam suspicantur, nescientes pensare quod scriptum est: Adjutor in opportunitatibus, in tribulatione (Psal. IX, 10) . Tunc quippe sancta Ecclesia miraculorum 870 adjutoriis indiguit, cum eam tribulatio persecutionis pressit. Nam postquam superbiam infidelitatis edomuit, non jam virtutum signa, sed sola merita operum requirit, quamvis et illa per multos cum opportunitas exigit ostendat. Scriptum quippe est: Linguae in signum sunt non fidelibus, sed infidelibus (I Cor. XIV, 22) . Ubi ergo omnes fideles sunt, quae causa exigit ut signa monstrentur? Unde citius fortasse satisfacimus, si quid de ipsa apostolica dispensatione memoremus. 37. Signa non fidelibus, sed infidelibus data.---Paulus namque egregius praedicator Melitem veniens,", "candidate_score": 0.647998, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_20_22", "bdc_text": "\"Disciplinae possidentem comitantur , ornant et refocillant . Etiam haudquaquam a vero et recto aberrasse videntur hi , qui celebrato nobis retulerunt dicto artem ubivis viaticum esse certissimumVgl. Adagia , 1 , 7 , 33 ( LB II 275 )", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1232", "psc_text": "Via quippe est incarnatae sapientiae omnis actio quam temporaliter gessit. Viae ejus sunt vivendi ordines, quos ad se venientibus stravit. Tot itaque ad se venientibus vias praebuit, quot bene vivendi exempla monstravit. Humilitatis ejus vias Propheta aspexerat, cum suspirabat, dicens: In mandatis tuis me exercebo, et considerabo vias tuas (Psal. CXVIII, 15) . Hinc rursum de unoquoque justo dicitur qui curat ut per dominica exempla gradiatur: A Domino gressus hominis diriguntur, et viam ejus cupit nimis (Psal. XXXVI, 23) [Vet. XVII]. Quia ergo superbi quique humiliatis dominicae facta contemnunt, recte dicitur: Vias ejus intelligere noluerunt. Viae enim istae visione despectae sunt, sed intellectu reverendae. Aliud quippe est in eis quod cernitur, aliud quod exspectatur. Quid enim in hac vita aliud quam dejectionem, sputa, ludibria, mortemque intuentium oculis ostendit? Sed per haec infima transitur ad summa, per haec dedecora quae praecedunt aeterna nobis et gloriosa pollicentur. Viderunt ergo superbi vias Dei,", "candidate_score": 0.647799, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_67_69", "bdc_text": "sed quid haec adfero scientissimo ? Sed his aliisque compluribus animus fulcitus non deiicitur a proposito . Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_71", "psc_text": "parte tantum cognoscitur.---In vultu solet cognitio demonstrari. Solii ergo ejus vultus tenetur, quia a nobis in hac vita regni ejus gloria non quanta intrinsecus habetur agnoscitur. Super quo recte expandi nebula dicitur, quia sicut est illa coelestis regni gloria non videtur. Nam corpus quod corrumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem (Sap. IX, 15) . A videndo ergo eo nebula aspergimur, quia ipsa nostrae ignorantiae obscuritate caligamus. Unde recte per Psalmistam dicitur: Caligo sub pedibus ejus, et ascendit super cherubim, et volavit, volavit super pennas ventorum, et posuit tenebras latibulum suum (Psal. XVII, 10) . Caligo namque est ei sub pedibus, quia non in ea claritate ab inferioribus cernitur, qua in superioribus dominatur. Ascendit enim super cherubim, et volavit. Cherubim quippe plenitudo scientiae dicitur. Proinde super plenitudinem scientiae ascendisse perhibetur, et volasse, quia majestatis ejus celsitudinem scientia nulla comprehendit. Volavit igitur, quia longe in altum ab intellectu", "candidate_score": 0.647488, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_78", "bdc_text": "Nunc enim vulgus liberos suos divitum aut principum ministeriis dedicat , ubi duo simul maxima discant mala ( ut inquit ErasmusVgl .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2665", "psc_text": "ergo justi dum dividuntur injusti, et electorum vota ad perfectum perveniunt dum reproborum agmina per discordiam confunduntur. Quod bene etiam maris Rubri scissione designatur (Exod. XIV, 21, seq.) . Dum enim in duas partes unda dividitur, ab electo populo ad terram repromissionis tenditur, quia dum malorum unitas scinditur, bonae mentes ad hoc quod appetunt perducuntur. Si malorum unitas noxia non fuisset, nequaquam divina providentia superbientium linguas in tanta diversitate dissipasset (Genes. XI, 8) . Si malorum unitas noxia non fuisset, de sanctae Ecclesiae hostibus Propheta non diceret: Praecipita, Domine, et divide linguas eorum (Psal. LIV, 10) . Quia ergo Leviathan iste tunc contra electos Dei in suis viribus effrenatur, ad augmentum suae malitiae unitatem quoque in reprobis habere permittitur, ut tanto contra nos robustius vires suas exerat, quanto non solum nos ictu fortitudinis, sed etiam mole adunationis impugnat. Sed quis contra ista sufficiat? Quae mens ad tantae elationis et compagis", "candidate_score": 0.647341, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_24_26", "bdc_text": "quocunque enim terrarum veniat quis , defendit ab egestate . Eodem contenti diu erant apostoli , ubi a Christo evangelii praedicandi gratia essent ablegatiVgl. Mt 10 , 9f; Lk 10 , 7. .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1890", "psc_text": "peccata mundi (Joan. I, 29) . Ecce divisis quidem temporibus missi, et tamen concorditer de Redemptoris nostri innocentia sentientes, eumdem agnum Joannes ostendendo, Isaias praevidendo, Abel offerendo locutus est; et quem Joannes in ostensione, quem Isaias in locutione, hunc Abel significando in manibus tenuit. 70. Quia igitur quomodo Pleiades stellae de humanitate Redemptoris sibi concinant diximus, nunc quomodo in ostendenda unitate Trinitatis concorditer luceant demonstremus. Diversis quippe temporibus huic mundo David, Isaias et Paulus apparuit; sed tamen nullus eorum alteri diversum sensit, quia etsi semetipsos non noverant facie, unum tamen didicerant ex divina cognitione. David quippe ut auctorem omnium Deum in Trinitate ostenderet, dixit: Benedicat nos Deus, Deus 949 noster, benedicat nos Deus (Psal. LXVI, 8) . Ac ne tertio Deum nominans tres Deos dixisse putaretur, illico unitatem ejusdem Trinitatis insinuans addidit: Et metuant eum omnes fines terrae (Ibid.) . Qui enim nos eos, sed eum subdidit, unum tria quae", "candidate_score": 0.64708, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_68_70", "bdc_text": "Sed his aliisque compluribus animus fulcitus non deiicitur a proposito . Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. . Omnes sibi prodesse querunt , quisque hoc cogit :", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_254", "psc_text": "quisque tegit in corde, ore autem blandimenta exhibet, dum cogitationes suas duplicitate obnubilat, dum puritatis verba quasi fatuitatem devitat, dum vias simplicis innocentiae declinat, quasi habere se abyssus Dei sapientiam recusat. Et quia huic mundo mentes deditae praesentis vitae curis et sollicitudinibus perturbantur, et idcirco ejusdem sapientiae tranquillitate perfrui nequaquam possunt, recte subjungitur: CAPUT XLIII. IBID.---Et mare loquitur: Non est mecum. 68. Ea non fruuntur, qui terrenis distrahuntur curis.---Quid enim maris nomine nisi saecularium mentium amara inquietudo signatur? Quae dum se vicissim inimicitiis impetunt, quasi adversantes se undae collidunt. Recte etenim mare vita saecularium dicitur, quia dum procellosis actionum motibus concitatur, ab internae sapientiae quiete atque stabilitate disjungitur. Quo contra bene per prophetam dicitur: Super quem requiescet spiritus meus, nisi super humilem et quietum, et trementem sermones meos (Isai. LXVI, 2) ? A terrenis autem mentibus tanto longius spiritus fugit, quanto apud has quietem non invenit. Hinc est enim quod", "candidate_score": 0.646939, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_65_67", "bdc_text": "Quis non orbis lumina imitari conabitur ? Hic quidem esset infinitus numerus et catalogus illustrium virorum ; sed quid haec adfero scientissimo ?", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_786", "psc_text": "igitur sanctum virum intelligentia scientiae non corrupit, de multis divitiis gaudere despexit. Quia vero eum magnitudo operis non inflavit, solem fulgentem non vidit. Quia autem illum nec fama laudis extulit, clare incedentem lunam minime attendit. Sunt enim nonnulli qui eo in elationem corruunt, quo per subtilem intelligentiam vel quae non faciunt bona cognoscunt. Hi nimirum super multis divitiis laetantur, cum quaelibet summa intelligendo reperiunt, atque in elatione ipsis inventionibus corrumpuntur. Sunt vero nonnulli quos intelligentia quidem non elevat, sed exhibita operatio exaltat. Qui dum actiones suas respiciunt, apud mentem suam sibi caeteros dedignando postponunt. Hi videlicet etsi in multis divitiis non gaudent, solem tamen fulgentem vident quia de sola boni operis magnitudine quasi alios despiciendo tument. Et sunt nonnulli quos nec operatio propria extollit; sed cum laudari ab hominibus pro hac eadem bona operatione coeperint, ipsis hominum favoribus devicti, quasi magnos se quosdam in sua cogitatione conspiciunt, atque a cordis", "candidate_score": 0.646795, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_60_62", "bdc_text": "- Aurelius Victor , aaO , 41 , 14 ( \"Commodissimus tamen rebus multis fuit : calumnias sedare legibus severissimis , nutrire artes . . . \" ). . Quid Mythridatem referam ?", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1308", "psc_text": "hoc mundo abundat malorum vita quae cruciet, recte dicitur: Propter multitudinem calumniatorum clamabunt. 23. Alii vitia suadens, alii jubent et tyrannica vi ad ea cogunt.---Quia vero ea quae verbis suadere non valent extorquere nonnunquam etiam effrenatis viribus student, apte subjungitur: Et ejulabunt propter vim brachii tyrannorum. [Vet. X.] Quisquis enim male vivere suo nos exemplo compellit, adhuc in nobis voce calumniatoris utitur; quisquis vero peccatum suadens etiam terrere nos appetit, jam contra nos brachio tyrannidis saevit. Aliud est enim vitia suadere vivendo, aliud jubere terrendo. Dum ergo exempla malae actionis aspicimus, quasi adhuc strepitum calumniatoris audimus; dum vero vi peccare cogimur, jam tyrannum in corde sustinemus. 24. Eorum tamen conatibus resistunt electorum mentes. Ad Deum eundum est, non solum per mollia, sed etiam per aspera.---Sed robustorum mentes in Deo immobiliter fixae tanto ista despiciunt, quanto cernunt quod contra praecepta conditoris excrescunt. Aeternitatis quippe praemia praestolantes vires ex adversitatibus sumunt, quia", "candidate_score": 0.646336, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_52_54", "bdc_text": "Quoties illum lux noctu aliquid describere ingressum , quoties nox oppressit , cum coepisset mane ? Quam delectabatur , cum defectiones sous et lunae multo nobis ante praediceret? \" etcCicero , De senectute 49. . O utinam etin der Vorlage ut , was aber keinen Sinn ergibt .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1750", "psc_text": "quae lucis sunt agimus, et tamen in quibusdam adhuc tenebrarum reliquiis non caremus. Per Prophetam quippe Deo dicitur: Non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens (Psal. CXLII, 2) . Rursumque scriptum est: In multis offendimus omnes (Jac. III, 2) . Paulus quoque ait: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis (Rom. VII, 23) . Ubi ergo lex peccati 919 cum lege mentis contendit, profecto adhuc aurora est, quia lux quae jam emicuit, necdum praetereuntes funditus tenebras pressit. Adhuc aurora est, quia dum lex carnis legem mentis, et lex mentis legem carnis percutit, inter se vicissim lux et umbra confligit. Unde rursum Paulus cum diceret: Nox praecessit (Rom. XIII, 12) , nequaquam subdidit, Dies venit, sed Dies autem appropinquavit. Qui enim post discessum noctis jam non venisse sed appropinquasse diem insinuat, esse se procul dubio ante", "candidate_score": 0.646284, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_68_70", "bdc_text": "Sed his aliisque compluribus animus fulcitus non deiicitur a proposito . Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. . Omnes sibi prodesse querunt , quisque hoc cogit :", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2032", "psc_text": "In hoc itaque silentio cordis, dum per contemplationem interius vigilamus, exterius quasi obdormiscimus. Quia ergo remoti viri, id est a desideriis carnalibus alieni, hoc silentium mentis inhabitant, huic onagro Dominus in solitudine domum dedit, ut turba desideriorum temporalium non prematur. [Vet. XXV.] 55. Sancti quandiu vivunt, desiderio supernae patriae aestuant.---Sequitur: Et tabernacula ejus in terra salsuginis. Salsugo accendere sitim solet. Et quia sancti viri quandiu in hujus vitae tabernaculis degunt, ad supernam patriam desiderii sui quotidianis aestibus accenduntur, in terra salsuginis tabernacula habere perhibentur. Incessanter quippe accenduntur ut sitiant, sitiunt ut satientur; sicut scriptum est: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur (Matth. V, 6) . Sequitur: CAPUT XVII. VERS. 7.---Contemnit multitudinem civitatis. 56. Terrenorum hominum multitudinem sequi dedignantur.---Multitudinem civitatis contemnere est humanae conversationis prava studia devitare, ut jam non libeat terrenorum hominum, qui prae abundantia iniquitatis multi sunt, perditos mores imitari. Cum paucis namque ingredi angustam portam", "candidate_score": 0.644949, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_80_82", "bdc_text": "Tum , qui optime suis perspectum volunt , suos ad Gallicam linguam perdiscendam ablegant . Proh deum , quanta hominum stoliditas , imo coecitas ! Cur non aeque ad Latinam applicamus , cum tot fuerint viri probatissimi . Proinde mearum arbitratus sum partium , ut me dedicem liberalibus artibus .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_564", "psc_text": "Duplex est stultitia; alia summae nobilitati conjuncta.---Sciendum nobis est quod alii intra sanctam Ecclesiam vocantur stulti, sed tamen nobiles, alii vero sunt stulti et ignobiles. Stulti namque dicuntur, sed esse ignobiles nequeunt, qui carnis prudentiam contemnentes, profuturam sibi stultitiam appetunt, et ad novitatem internae prolis virtutis nobilitate sublevantur; qui stultam sapientiam mundi despiciunt, et sapientem Dei stultitiam concupiscunt. Scriptum quippe est: 656 Quod stultum est Dei, sapientius est hominibus (I Cor. I, 25) . Hanc nos stultitiam Paulus comprehendere admonet, dicens: Si quis videtur inter vos sapiens esse in hoc saeculo, stultus fiat, ut sit sapiens (Ibid., III, 18) . Hanc stultitiam qui perfecte secuti sunt, voce sapientiae audire meruerunt: Vos qui secuti estis me, in regeneratione cum sederit Filius hominis in sede majestatis suae, sedebitis et vos super duodecim thronos, judicantes duodecim tribus Israel (Matth. XIX, 28) . Ecce relinquentes temporalia gloriam potestatis aeternae mercati sunt. Quid itaque in", "candidate_score": 0.644381, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_110_112", "bdc_text": "Sic Seneca scribitSeneca , Epistulae , 21 , 2. : \"Studia praeclarum nobilemque efficiunt \" etc. Huc , vir incomparabilis , huc me rapuit fervor in studia humaniora non mediocris ; ignosce ergo , si studia tua magis ardua ac graviora impedivi .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_516", "psc_text": "quae bene intellexerat amittit. Hinc rursum dicit: Sicut qui mel multum comedit, non est ei bonum, sic qui 645 perscrutator est majestatis, opprimetur a gloria (Ibid., 27) . Gloria quippe invisibilis conditoris, quae moderate inquisita nos erigit, ultra vires perscrutata premit. Itaque haeretici, quia de sublimi intelligentia quanto amplius repleri ambiunt, tanto amplius inanescunt, bene de eis dicitur: Egestate et fame steriles. Immoderatis namque ausibus cognitionis supernae scientiam quo plus appetunt, plus amittunt. [Vet. IX.] 19. Humiles coelestia intelligunt, aut non intellecta venerantur.---At contra, hi qui in sancta Ecclesia veraciter sunt humiles, et veraciter docti, norunt de secretis coelestibus et quaedam considerata intelligere, et quaedam non intellecta venerari, ut et quae intelligunt veneranter teneant, et quae necdum intelligunt humiliter exspectent. Unde nobis per Moysen dicitur: Ut comedentes agnum, quidquid de eo reliquum fuerit igni comburamus (Exod. XII, 10) . Agnum quippe comedimus, cum multa dominicae humanitatis intelligendo recondimus in ventrem", "candidate_score": 0.644203, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_89_91", "bdc_text": "\"Mitte\" ( inquit ) \"ambos nudos ad homines ignotos , et videbis \" sane viaticum esse certissimum eruditionem Diogenes Laertios , aaO , 2 , 73 ;", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_934", "psc_text": "si ostenderet scientiam quam habebat? Quasi enim vas sine operculo, vel ligatura, polluitur, qui per studium ostentationis patens, nullo velamine taciturnitatis operitur. [Vet. X.] Praedicatores autem sancti partem suam reputant, si intus quidem ipsi de sapientia sua gaudeant, foris autem alios ab errore compescant; neque a se ipsis ita loquendo exeunt, ut gaudium mentis in ostensione ponant disertae locutionis, sed bonum scientiae in cordis secreto meditantur, et ibi gaudent ubi hoc percipiunt, non ubi inter tot tentationum laqueos innotescere compelluntur, quamvis cum bonum quod accipiunt innotescunt, media interveniente charitate, ex profectu audientium, et non ex propria ostensione gratulantur. Arrogantes enim cum scientiam accipiunt, nihil se accepisse aestimant, si hanc eos occultam habere contingat. Nusquam quippe suum gaudium, nisi in ore hominum ponunt. Unde et fatuae virgines in vasis suis oleum non sumpsisse referuntur (Matth. XXV, 3) , quia arrogantes omnes cum se ab aliquibus fortasse vitiis continent, bonum gloriae intra", "candidate_score": 0.643886, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_69", "bdc_text": "Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1459", "psc_text": "perfectae vitae homines memorantur. Nam quia aliquando vir angelus dicitur, Daniel propheta testatur, dicens: Ecce vir Gabriel (Dan. IX, 21) . Rursum, quia virorum nomine perfectae vitae homines exprimuntur, in Proverbiis sapientia loquitur, dicens: O viri, ad vos clamito (Prov. VIII, 4) . De Domino igitur viri canunt, cum ejus nobis potentiam vel superni spiritus, vel perfecti quique doctores innotescunt. Sed tamen opus ejus ignoratur, quia nimirum judicia illius ipsi etiam qui hunc praedicant impenetrata venerantur. Et sciunt ergo quem praedicant, et tamen ejus opera ignorant, quia cognoscunt per gratiam eum a quo facti sunt, sed ejus judicia comprehendere nequeunt, quae ab illo etiam super ipsos fiunt. Quod enim omnipotens Deus perspicue in sua actione non cernitur, Psalmista testatur, dicens: Qui posuit tenebras latibulum suum (Psal. XVII, 12) . Et rursum: Judicia tua abyssus multa (Psal. XXXV, 7) . Atque iterum: Abyssus sicut pallium amictus ejus (Psal, CIII, 6) .", "candidate_score": 0.642694, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_33_35", "bdc_text": "LB IV 189f). . Non procul a scopo aberrasse videtur Aristoteles Aristoteles vom Schreiber korrigiert aus Aristoles. , qui dixit eruditionem in prosperis esse ornamentum , in adversis autem rebus refugium Diogenes Laertios , aaO , 5 , 19 ; LB IV 338. .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2655", "psc_text": "1118 non intelligit, et hoc ipsum quod patitur videre nescit. Hanc paupertatem David propheta intuens, ait: Infirmata est in paupertate virtus mea (Psal. XXX, 11) . In paupertate etenim virtus infirmari dicitur, quia lapsus in hac peregrinatione animus, et corruptionis suae molestiis reverberatus, hoc quod perdidit contemplari praepeditur. 6. Hanc paupertatem reprobi nesciunt. Virtutum divitiis vacuantur, nec intelligunt.---Sed hanc paupertatem reprobi considerare nesciunt, quia dum sequuntur ea quae conspiciunt, cogitare invisibilia negligunt quae perdiderunt. Unde et egestas eorum proprie dicitur, quia dum replentur vitiis, virtutum divitiis vacuantur. Quibus saepe evenit ut per elationis dementiam sublevati, dum nequaquam ruinae suae damna considerant, esse se etiam a bonis actionibus inopes non cognoscant. Unde voce angelica praedicatori Laodiceae dicitur: Dicis quod dives sum, et locupletatus, et nullius egeo, et nescis quia tu es miser, et miserabilis, et pauper, et caecus, et nudus (Apoc. III, 17). Quasi divitem se asserit, qui per arrogantiam sanctitatis", "candidate_score": 0.642602, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_83", "bdc_text": "Aristippus potius fieri censebat mendicum quam indoctum Diogenes Laertios , aaO , 2 , 70 ;", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2656", "psc_text": "considerant, esse se etiam a bonis actionibus inopes non cognoscant. Unde voce angelica praedicatori Laodiceae dicitur: Dicis quod dives sum, et locupletatus, et nullius egeo, et nescis quia tu es miser, et miserabilis, et pauper, et caecus, et nudus (Apoc. III, 17). Quasi divitem se asserit, qui per arrogantiam sanctitatis extollitur, sed pauper, caecusque et nudus arguitur. Pauper utique, quia virtutum divitias non habet; caecus, quia nec paupertatem quam patitur videt; nudus, quia primam stolam perdidit, sed pejus, quia nec se perdidisse cognoscit. Quia ergo, ut diximus, egestas reproborum est defraudatio meritorum, recte de Leviathan dicitur: Faciem ejus praecedet egestas. Nemo quippe cognitioni ejus jungitur, nisi prius virtutum divitiis denudetur. Prius enim bonas cogitationes subtrahit, et tunc eis apertiorem notitiam suae iniquitatis infundit. Egestas ergo faciem illius praecedere dicitur, quia prius facultas virium perditur, ut quasi per familiaritatem postmodum ejus notitia cognoscatur. Vel certe quia multis ita fraudulenter subrepit, ut", "candidate_score": 0.642539, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_33_35", "bdc_text": "LB IV 189f). . Non procul a scopo aberrasse videtur Aristoteles Aristoteles vom Schreiber korrigiert aus Aristoles. , qui dixit eruditionem in prosperis esse ornamentum , in adversis autem rebus refugium Diogenes Laertios , aaO , 5 , 19 ; LB IV 338. .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2656", "psc_text": "considerant, esse se etiam a bonis actionibus inopes non cognoscant. Unde voce angelica praedicatori Laodiceae dicitur: Dicis quod dives sum, et locupletatus, et nullius egeo, et nescis quia tu es miser, et miserabilis, et pauper, et caecus, et nudus (Apoc. III, 17). Quasi divitem se asserit, qui per arrogantiam sanctitatis extollitur, sed pauper, caecusque et nudus arguitur. Pauper utique, quia virtutum divitias non habet; caecus, quia nec paupertatem quam patitur videt; nudus, quia primam stolam perdidit, sed pejus, quia nec se perdidisse cognoscit. Quia ergo, ut diximus, egestas reproborum est defraudatio meritorum, recte de Leviathan dicitur: Faciem ejus praecedet egestas. Nemo quippe cognitioni ejus jungitur, nisi prius virtutum divitiis denudetur. Prius enim bonas cogitationes subtrahit, et tunc eis apertiorem notitiam suae iniquitatis infundit. Egestas ergo faciem illius praecedere dicitur, quia prius facultas virium perditur, ut quasi per familiaritatem postmodum ejus notitia cognoscatur. Vel certe quia multis ita fraudulenter subrepit, ut", "candidate_score": 0.642436, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_107_109", "bdc_text": "Tale est exemplum apud Aulum Gellium libro 20 . capite 4 . de Alexandro , qui anteire doctrina maluit quam copiis atque opulentiisAulus Gellius , aaO , 20 , 5 , 8. .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_181", "psc_text": "XXVIII, VERS. 1.---Habet argentum, venarum suarum principia: et auro locus est in quo conflatur. 39. Haeretici ad sacras paginas veterumque patrum libros provocandi.---In argento eloquium, in auro vitae vel sapientiae claritas designari solet. Et quia haeretici sic de eloquii sui nitore superbiunt, ut nulla sacrorum librorum auctoritate solidentur (qui libri ad loquendum nobis quasi quaedam argenti venae sunt, quia de ipsis locutionis nostrae originem trahimus), eos ad sacrae auctoritatis paginas revocat, ut si vere loqui desiderant, inde sumere debeant quid loquantur. Et ait: Habet argentum, venarum suarum principia. Ac si aperte dicat: Qui ad verae praedicationis verba se praeparat, necesse est ut causarum origines a sacris paginis sumat, ut omne quod loquitur ad divinae auctoritatis fundamentum revocet, atque in eo aedificium locutionis suae firmet. Ut enim praediximus, saepe haeretici dum sua student perversa astruere, ea proferunt quae profecto in sacrorum librorum paginis non tenentur. Unde et discipulum suum praedicator egregius", "candidate_score": 0.641747, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_75_77", "bdc_text": "quorum deus venter Phil 3 , 19. , et tanquam bos ad praesepeAdagia , 2 , 1 , 39 ( LB II 420f ) . perpauci salvam cupiunt rempublicam . Nemo fere operam dat rei litterariae .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2579", "psc_text": "? Nemo ergo Deum meritis praevenit, ut tenere eum quasi debitorem possit; sed miro modo aequus omnibus conditor, et quosdam praeelegit, et quosdam in suis pravis moribus juste derelinquit. 1101 39. Nec electis pietas sine justitia, nec reprobis justitia sine misericordia exhibetur.---Nec tamen electis suis pietatem sine justitia exhibet, quia hic eos duris afflictionibus premit; nec rursum reprobis justitiam sine misericordia exercet, quia hic aequanimiter tolerat quos quandoque in perpetuum damnat. Si ergo et electi praevenientem se gratiam sequuntur, et reprobi juxta quod merentur accipiunt, et de misericordia inveniunt electi quod laudent, et de justitia non habent reprobi quod accusent. Bene itaque dicitur: Quis ante dedit mihi, ut reddam ei? Ac si aperte diceretur: Ad parcendum reprobis nulla ratione compellor, quia eis debitor ex sua actione non teneor. Idcirco enim nequaquam coelestis patriae praemia aeterna percipiunt, quia ea nunc dum promereri poterant, ex libero arbitrio contempserunt. Quod videlicet liberum arbitrium", "candidate_score": 0.641439, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_90_92", "bdc_text": "\"ambos nudos ad homines ignotos , et videbis \" sane viaticum esse certissimum eruditionem Diogenes Laertios , aaO , 2 , 73 ; LB IV 168. .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1846", "psc_text": "conspiciens, discipulos admonebat, dicens: Orantes simul et pro nobis, ut Deus aperiat nobis ostium verbi, ad loquendum mysterium Christi (Colos. IV, 3) . Qui ergo loquebatur mysteria, sed in corde audientium eisdem mysteriis a Domino aperiri ostium precabatur, habebat quidem jam tonitruum, sed dari ei desuper viam quaerebat. Hanc viam nequaquam se Joannes dare posse cognoverat, qui dicebat: Non necesse habetis ut aliquis doceat vos, sed sicut unctio ejus docet vos de omnibus (I Joan. II, 27) . Hanc viam rursum Paulus quis daret intimabat, dicens: Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus (I Cor. III, 7) . Accepta igitur via quid iste imber ac tonitruus agat audiamus. Sequitur: CAPUT XXV [Rec. XIV]. VERS. 26.---Ut plueret super terram absque homine in deserto, ubi nullus mortalium commoratur. 50. Gentilitas desertum est, coelesti gratia tanquam imbre irroratum.---Super terram absque homine in deserto pluere est verbum Dei", "candidate_score": 0.640932, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_75_77", "bdc_text": "quorum deus venter Phil 3 , 19. , et tanquam bos ad praesepeAdagia , 2 , 1 , 39 ( LB II 420f ) . perpauci salvam cupiunt rempublicam . Nemo fere operam dat rei litterariae .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2578", "psc_text": "Sine me nihil potestis facere (Joan. XV, 5) ? Ubi est quod ait: Nemo potest venire ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum (Ibid. VI, 43) ? Ubi est quod iterum dicit: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos (Ibid. XV, 16) ? Si saltem dona bonorum operum virtute nostra bene cogitando praevenimus, ubi est quod rursum per Paulum tam salubriter dicitur, ut omnis de se humanae mentis fiducia ab ipsa cordis radice succidatur, cum dicit: Non quia sufficientes simus aliquid cogitare a nobis quasi ex nobis, sed sufficientia nostra ex Deo est (II Cor. III, 5) ? Nemo ergo Deum meritis praevenit, ut tenere eum quasi debitorem possit; sed miro modo aequus omnibus conditor, et quosdam praeelegit, et quosdam in suis pravis moribus juste derelinquit. 1101 39. Nec electis pietas sine justitia, nec reprobis justitia sine misericordia exhibetur.---Nec tamen electis suis pietatem sine justitia exhibet, quia", "candidate_score": 0.640893, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_90_92", "bdc_text": "\"ambos nudos ad homines ignotos , et videbis \" sane viaticum esse certissimum eruditionem Diogenes Laertios , aaO , 2 , 73 ; LB IV 168. .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_426", "psc_text": "ignorantia aut infirmitate perpetratur, ut vel nesciat homo quid velle debeat, vel non omne quod voluerit possit. Quo contra recte per Psalmistam dicitur: Dominus illuminatio mea et salus mea (Psal. XXVI, 1) . Quia enim Dominus et scientiam et virtutem praebet, et contra ignorantiam illuminatio, et contra infirmitatem salus vocatur. Hinc etiam de iniquis dicitur: Fiant viae illorum tenebrae, et lubricum (Psal. XXXIV, 6) , ut scilicet per tenebras quo ire debent non videant, qui etsi recta viderent, in eis tamen per lubricum stare non possent. Isti itaque per lubricum inter bona claudicant, illi per tenebras quae bona sequantur ignorant. Sancta itaque Ecclesia extremis tribulationibus deprehensa, antiquorum reminiscitur temporum, quando et docendo illuminare consueverat, et adjuvando firmare, et praecedentis membri sui ore loquitur, dicens: Oculus fui caeco, et pes claudo. [Vet. XXI.] 40. Caeci sunt gentiles, claudi vero Judaei.---Quae quia duos in se populos collegit, Judaicum scilicet atque gentilem, recte", "candidate_score": 0.640257, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_15", "bdc_text": "Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ;", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_984", "psc_text": "in gloria, laetabuntur in cubilibus suis (Psal. CXLIX, 5) . Dicatur ergo, quod semel nobis loquitur Deus per somnium in visione nocturna, quando irruit sopor super homines, et dormiunt in lectulo, quia nimirum tunc secreta divinitatis agnoscimus, cum ab hujus mundi tumultuosa concupiscentia intra mentis nostrae cubilia segregamur. Quia vero, ut saepe jam diximus, aurem cordis tumultus saecularium negotiorum claudit, et quies secretae considerationis aperit, apte subjungit: VERS. 16.---Tunc aperit aures virorum, et erudiens eos instruit disciplina. 40. Qui ab exterioribus operibus cessant, ad compunctionem erudiuntur.---Cum enim ab exterioribus actionibus sopiuntur, aperta aure interni examinis causas audiunt. Qui dum subtiliter vel flagella publica, vel judicia occulta considerant, semetipsos afficere flendo non cessant. [Rec. XIII.] Unde bene dictum est. Et erudiens eos instruit disciplina, quia consideranti menti, et sese per poenitentiam laceranti, quasi quaedam plagae percussionis sunt lamenta compunctionis. Unde etiam Salomon recte vim percussionis utriusque conjungens ait: Livor vulneris abstergit", "candidate_score": 0.640155, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_64_66", "bdc_text": "Quis non tantis viris adnumerare cupiat ? Quis non orbis lumina imitari conabitur ? Hic quidem esset infinitus numerus et catalogus illustrium virorum ;", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_281", "psc_text": "Et rursum: Nolite judicare ante tempus, donec veniat Dominus, qui et illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit consilia cordium (I Cor. IV, 5) . Illa itaque civitas quae sua vicissim singulis corda manifestat, ex auro dicitur similis vitro mundo, ut designetur auro clara, vitro perspicua. 79. Quomodo sancti Deo similes sint et dissimiles.---Sed quamvis in ea sancti omnes tanta claritate fulgeant, tanta perspicuitate transluceant, ei tamen sapientiae de cujus imagine habent omne quod sunt, aequari non possunt. Bene ergo dicitur: Non adaequabitur ei aurum vel vitrum. Ad hoc enim sancti omnes ad illa gaudia aeterna perveniunt, ut esse Deo similes possint, sicut scriptum est: Cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est (I. Joan. III, 2) ? Et tamen scriptum est: Domine Deus virtutum, quis similis tibi (Psal. LXXXVIII, 9) ? Et iterum: Aut quis erit similis Deo inter filios Dei? Unde ergo similes, et unde non similes, nisi", "candidate_score": 0.638459, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_15", "bdc_text": "Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ;", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_981", "psc_text": "vocem Dei quasi per somnium audiunt, dum in meditatione mentis 750 a carnalibus motibus abstrahuntur. Hinc est quod sponsa in Canticis canticorum sponsi vocem quasi per somnium audierat, quae dicebat: Ego dormio, et cor meum vigilat (Cant. V, 2) . Ac si diceret: Dum exteriores sensus ab hujus vitae sollicitudinibus sopio, vacante mente vivacius interna cognosco. Foris dormio, sed intus cor vigilat, quia dum exteriora quasi non sentio, interiora solerter apprehendo. 39. Nonnisi obscure et quasi visione nocturna, divina et interna contemplamur.---Bene ergo Eliu ait quia per somnium loquitur Deus, atque apte subdidit, In visione nocturna. Nocturna enim visio apparere contemplatione mentis sub quibusdam imaginibus solet. In diurna autem luce certius cernimus, in nocturna vero visione cunctanter videmus. Et quia sancti omnes quandiu in hac vita sunt divinae naturae secreta quasi sub quadam imaginatione conspiciunt, quia videlicet necdum sicut sunt ea manifestius contemplantur, bene Eliu, postquam dixit Deum nobis per", "candidate_score": 0.638446, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_107_109", "bdc_text": "Tale est exemplum apud Aulum Gellium libro 20 . capite 4 . de Alexandro , qui anteire doctrina maluit quam copiis atque opulentiisAulus Gellius , aaO , 20 , 5 , 8. .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2737", "psc_text": "Confiteor tibi, Domine pater coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis (Matth. XI, 25) . Hinc rursum Psalmista ait: Custodiens parvulos Dominus (Ps. CXIV, 6) . Hinc magister gentium dicit: Facti sumus parvuli in medio vestri (I Thess. II, 7) . Hinc discipulos admonens, ait: Superiores sibi invicem arbitrantes (Philip. II, 3) . Nam quia iniquus quisque inferiorem se omnem quem cognovit putat, e diverso justus studet ut superiorem quemlibet proximum attendat. Ac ne dum se alii alter humiliat, humiliatio iret alteri in elationem, bene utramque partem admonuit, dicens: Superiores sibi invicem arbitrantes, ut in cogitationibus cordis et ego mihi illum praeferam, et vicissim ille me sibi, ut cum ab utraque parte cor inferius premitur, nullus ex impenso honore sublevetur. 44. Hanc humilitatis formam reprobi non tenent, sed contemnunt.---Sed hanc humilitatis formam reprobi, quia Leviathan hujus membra sunt, vel cognoscere, vel tenere contemnunt,", "candidate_score": 0.636778, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_107_109", "bdc_text": "Tale est exemplum apud Aulum Gellium libro 20 . capite 4 . de Alexandro , qui anteire doctrina maluit quam copiis atque opulentiisAulus Gellius , aaO , 20 , 5 , 8. .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1600", "psc_text": "qui jam magna intelligentiae luce perfrueris, docere nos qui ignorantiae tenebris involvimur debes. Qui mox ab irrisione resiliens, despiciendo subjungit: VERS. 20.---Quis narrabit ei quoe loquor? Ac si aperte dicat: Quae ego ei de suis laudibus acute sentiens non audita loquor, quis haec narrare vel postquam audierit potest? Sed quia cum doctrina et arrogantia in unius mentis habitatione confligit, a loquentis ore non solum sonat vivendi levitas, sed etiam gravitas sentiendi, postquam Eliu per arrogantiam leviter intumuit, dicens: Quis narrabit ei quae loquor? mox per doctrinam subdidit: CAPUT XL [Vet. XXVI, Rec. XXV]. IBID.---Etiam si locutus fuerit homo, devorabitur. 67. Hominem de Deo loqui, est caecum de lumine disserere.---Omne quod aliquid devorat, hoc introrsus trahens, ab intuentium oculis occultat, et rem quae videri in superficie potuit in profundum rapit. Homo igitur cum de Deo tacet, per rationem in qua est conditus esse aliquid videtur. At si loqui de Deo coeperit,", "candidate_score": 0.635589, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_117_119", "bdc_text": "Tu itaque , calculum tuum si apposueris , et currentem incitaris Adagia , 1 , 2 , 46 ( LB II 88f) . et animum addideris alacriorem studendi . Vale , athleticae ecclesiae et studiosis diutissime incolumis ; nullam occasionem ego praetermissurus sum .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1933", "psc_text": "Deo suam praesentiam ostendunt. Adsumus namque dicere est praesentes se amando monstrare. Sequitur: CAPUT III [Rec. III]. VERS. 36.---Quis posuit in visceribus hominis sapientiam? vel quis dedit gallo intelligentiam? 9. Praedicatoribus per gallum diem cantu praenuntiantem figuratis, data a Deo intelligentia. Galli hujus cur lumbi succincti.---Qui hoc loco alii galli nomine designantur, nisi modo alio repetiti iidem praedicatores sancti, qui inter tenebras vitae praesentis student venturam lucem praedicando, quasi cantando, nuntiare? Dicunt enim: Nox praecessit, dies autem appropinquavit (Rom. XIII, 12) . Qui vocibus suis somnum nostri torporis excutiunt, clamantes: Hora est jam nos de somno surgere (Rom. XIII, 11) . Et rursum: Evigilate, justi, nolite peccare (I Cor. XV, 34) . [Vet. V.] De hoc gallo rursum scriptum est: Tria sunt quae bene gradiuntur, et quartum quod feliciter incedit: leo fortissimus bestiarum, ad nullius pavebit occursum; gallus succinctus lumbos, et aries, nec est rex qui resistat ei (Prov. XXX,", "candidate_score": 0.635004, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_101", "bdc_text": "\"Ut\" ( inquit ) \"studeant sibi huiuscemodi parare opes , quae naufragio non pereunt , sed simul cum possidente enatarent. \"", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_453", "psc_text": "confidunt in Domino, mutabunt fortitudinem suam, assument pennas ut aquilae, current et non laborabunt, ambulabunt et non deficient (Isai. XL, 31) . Mutant quippe fortitudinem, quia fortes student esse in spiritali opere, qui dudum fuerant fortes in carne. Assumunt autem pennas ut aquilae, quia contemplando volant. Currunt et non laborant, quia velocibus magna celeritate praedicant. Ambulant et non deficiunt, quia intellectus sui velocitatem retinent, ut tardioribus condescendant. In cunctis vero bona quae accipiunt quanto aliis libenter accommodant, tanto ipsi incommutabiles in novitate perdurant; et qui tenues a radice inchoationis exeunt, fortes in culminis perfectione convalescunt. Dicat itaque beatus Job ex persona sua, dicat ex voce sanctae Ecclesiae pro his quos pacis tempore ad se conversos habuerat, atque in bonis moribus perseveraturos credebat: Dicebamque: In nidulo meo moriar, et sicut palma multiplicabo dies. Quasi enim palma multiplicare se dies credidit, quae mentes fidelium ad extremum usque robustiores exsurgere putabat. Cum enim", "candidate_score": 0.634306, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_83", "bdc_text": "Aristippus potius fieri censebat mendicum quam indoctum Diogenes Laertios , aaO , 2 , 70 ;", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_733", "psc_text": "inops est qui vestem non habet quam qui humilitatem. Unde necesse est ut cum naturae nostrae consortes exteriora non habere conspicimus, quam multa nobis desint bona interiora pensemus; quatenus sese super inopes cogitatio non elevet, cum solerter videt quia nos tanto verius quanto et interius indigentes sumus. 31. Etiam incognitis erogetur eleemosyna.---Et quia sunt nonnulli qui pietatis suae viscera tendere usque ad incognitos nesciunt, sed solis quos per assiduitatem notitiae didicerint miserentur, apud quos nimirum plus familiaritas quam natura valet, dum quibusdam necessaria non quia homines, sed quia noti sunt, largiuntur, bene nunc per beatum Job dicitur: Si despexi praetereuntem, eo quod non habuerit indumentum. Ignoto enim proximo misertum se indicat, quem praetereuntem vocat, quia videlicet apud piam mentem plus natura valet quam notitia. Nam et unusquisque qui indiget, eo ipso quo homo est, ei jam incognitus non est. Sequitur: CAPUT XX [Rec. XV]. VERS. 21.---Si levavi super pupillum manum", "candidate_score": 0.63212, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_64_66", "bdc_text": "Quis non tantis viris adnumerare cupiat ? Quis non orbis lumina imitari conabitur ? Hic quidem esset infinitus numerus et catalogus illustrium virorum ;", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_39", "psc_text": "sublimibus suis. Sequitur: CAPUT XIII [Rec. IX]. VERS. 3.---Nunquid est numerus militum ejus? 18. Angelorum numerus etsi Deo finitus, hominibus est infinitus.---In cognitione humanae rationis supernorum spirituum numerus non est, quia quanta sit illa frequentia invisibilis exercitus nescit; de quo per Danielem dicitur: Millia millium ministrabant ei, et decies millies centena millia assistebant ei (Daniel., VII, 10) . Supernorum civium numerus infinitus et definitus exprimitur, ut qui Deo est numerabilis, esse hominibus innumerabilis demonstretur. Quamvis aliud est assistere, aliud ministrare. Assistunt enim illae procul dubio potestates, quae ad quaedam hominibus nuntianda non exeunt. Ministrant vero hi qui ad explenda officia untiorum veniunt, sed tamen ipsi quoque contemplatione ab intimis non recedunt. Et quia plures sunt qui ministrant, quam hi qui principaliter assistunt, assistentium numerus quasi defininitus, ministrantium vero indefinitus ostenditur. Vet. VIII] 19. Dei milites cur dicantur.---Angelicos vero spiritus recte Dei milites dicimus, quia decertare eos contra potestates aereas non", "candidate_score": 0.631853, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_27", "bdc_text": "Proinde eruditionem satis extollere non possum , vel ut summatim dicam , est sola perpetuus animi comes .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_992", "psc_text": "conatur; et postquam per multa indecenter sparsa est, in unum se colligere nititur, ut si magna vi amoris praevalet, esse unum atque incorporeum contempletur. 43. Contemplationis sapor non nisi raptim mentem afficit. Hinc pii gemitus, delectationis tamen expertes.---Unde aliquando ad quamdam inusitatam dulcedinem interni saporis admittitur, ac raptim aliquo modo ardenti spiritu afflata renovatur; tantoque magis inhiat, quanto magis quod amet degustat. Atque hoc intra se appetit quod sibi dulce sapere intrinsecus sentit, quia videlicet ejus amore dulcedinis sibi coram se viluit; et postquam hanc, utcumque percipere potuit, quid sine illa dudum fuisset invenit. Cui inhaerere conatur, sed ab ejus fortitudine sua adhuc infirmitate repellitur; et quia ejus munditiam contemplare non valet, flere dulce habet, sibique ad se cadenti infirmitatis suae lacrymas sternere. Neque enim mentis oculum potest in id quod intra se raptim conspexerit figere, quia ipso vetustatis suae usu deorsum ire compellitur. Inter haec anhelat, aestuat, super se", "candidate_score": 0.63135, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_83", "bdc_text": "Aristippus potius fieri censebat mendicum quam indoctum Diogenes Laertios , aaO , 2 , 70 ;", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_629", "psc_text": "nobis in perpetuum fugaret. An non in divinitatis suae divitiis nobis invisibilis permanens, miris nos potuit virtutibus ditare? [Vet. XXVII.] Sed ut ad internas divitias rediret homo, foras apparere dignatus est pauper Deus. Unde et praedicator egregius, ut ad largitatis gratiam viscera nostrae compassionis accenderet, dixit: Propter nos egenus factus est, cum dives esset (II Cor. VIII, 9) . Qui sic etiam dicit: Non ut aliis sit remissio, vobis autem tribulatio (Ibid., 13) . Haec procul dubio condescendendo infirmis intulit, quoniam quibusdam inopiam ferre non valentibus tolerabilius est minus tribuere quam post largitatem suam ex inopiae angustia murmurare. Nam ut ad magna largiendi studia audientium mentes accenderet, paulo post intulit, dicens: Hoc autem dico: Qui parce seminat, parce et metet (II Cor. IX, 6) . Plus autem nonnunquam esse dicimus compati ex corde, quam dare, quia quisquis perfecte indigenti compatitur, minus aestimat omne quod dat. Nisi enim dantis manum bona", "candidate_score": 0.631194, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_50_52", "bdc_text": "Quamobrem nihil etiam est otiosae senectuti iucundius , quam si studia sibi proponat liberalia , quemadmodum legimus de Gallo quodam : \"Mori videbamus in studio dimetiendi pene coeli atque terrae Gallum , familiarem patris tui , Scipio . Quoties illum lux noctu aliquid describere ingressum , quoties nox oppressit , cum coepisset mane ?", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_983", "psc_text": "obscuritate vitae praesentis videre te appeto, sed adhuc infirmitatis nubilo circumscribor. David quoque hujus noctis caliginem vitans, claritatem veri luminis praestolatus ait: Mane astabo tibi, et videbo (Psal. V, 5) . Adhuc ergo in nocte minus se videre conspicit, qui ad videndum Deum futurum mane concupiscit. Quia vero, ut diximus, ab exteriori actione cessare dormire est, bene Eliu subdit: Quando irruit sopor super homines. Quia autem sancti viri cum exteriori actioni non deserviunt, intra mentis cubilia conquiescunt, apte subjungit: Et dormiunt in lectulo. Sanctis enim viris dormire in lectulo est intra mentis suae cubile quiescere. Unde scriptum est: Exsultabunt sancti in gloria, laetabuntur in cubilibus suis (Psal. CXLIX, 5) . Dicatur ergo, quod semel nobis loquitur Deus per somnium in visione nocturna, quando irruit sopor super homines, et dormiunt in lectulo, quia nimirum tunc secreta divinitatis agnoscimus, cum ab hujus mundi tumultuosa concupiscentia intra mentis nostrae cubilia segregamur. Quia vero,", "candidate_score": 0.628372, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_91_93", "bdc_text": "sane viaticum esse certissimum eruditionem Diogenes Laertios , aaO , 2 , 73 ; LB IV 168. . Idem referuntur de AristippoVitruv , De architectura , 6 , praef. , 1 ;", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1282", "psc_text": "sartaginem ferream, et pones eam murum ferreum inter te et inter civitatem (Ezech. IV, 1, seq.) . Cujus enim Ezechiel nisi magistrorum speciem tenet? cui dicitur: Sume tibi laterem, et pones eum coram te, et describes in eo civitatem Jerusalem. Doctores quippe sancti sibi laterem sumunt, quando terrenum cor auditorum ut doceant apprehendunt. Quem laterem coram se ponunt, quia tota illud sollicitudinis intentione custodiunt. In quo et civitatem Jerusalem 816 jubentur describere, quia praedicando terrenis cordibus curant summopere quanta sit supernae pacis visio demonstrare. Cui bene etiam dicitur: Et ordinabis adversus eam obsidionem, et aedificabis munitiones. Sancti enim praedicatores obsidionem circa laterem in quo Jerusalem civitas descripta est ordinant, quando terrenae menti, sed jam supernam patriam requirenti, quanta eam in hujus vitae tempore vitiorum impugnet adversitas demonstrant. Cum enim unumquodque peccatum quomodo menti insidietur ostenditur, quasi obsidio circa Jerusalem civitatem voce praedicatoris ordinatur. Sed quia non solum insinuant quomodo mentem", "candidate_score": 0.627956, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_78", "bdc_text": "Nunc enim vulgus liberos suos divitum aut principum ministeriis dedicat , ubi duo simul maxima discant mala ( ut inquit ErasmusVgl .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2664", "psc_text": "jam superius diximus (Lib. XXXIII, num. 55) , 1120 ut perniciosum est si unitas desit bonis, ita perniciosius est si non desit malis. Reproborum quippe unitas bonorum viam tanto durius praepedit quanto ei se per collectionem durior opponit. 9. Hanc unitatem dissolvere licet, exemplo Pauli.---Hanc unitatem reproborum perniciosam sibi Paulus conspexerat, cum in medio Sadducaeorum Pharisaeorumque deprehensus dicebat: De spe et resurrectione mortuorum ego judicor (Act. XXIII, 6) . Qua nimirum voce percussa, protinus contra se vicissim audientium turba dissiluit. Cumque in duas partes tumultuantium multitudo dividitur, Paulo via ereptionis aperitur, quia quem turba persequentium unita constrinxerat, divisa laxabat. Eripiuntur ergo justi dum dividuntur injusti, et electorum vota ad perfectum perveniunt dum reproborum agmina per discordiam confunduntur. Quod bene etiam maris Rubri scissione designatur (Exod. XIV, 21, seq.) . Dum enim in duas partes unda dividitur, ab electo populo ad terram repromissionis tenditur, quia dum malorum unitas scinditur, bonae mentes", "candidate_score": 0.627696, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_69", "bdc_text": "Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1458", "psc_text": "ab Eliu subditur: CAPUT III. VERS. 23.---Quis poterit scrutari vias ejus? aut quis audet ei dicere: Operatus es iniquitatem? 5. Judicia ejus scrutam, multo minus reprehendere non debemus.---Ac si dicat: Cujus perscrutari actio non potest, quo pacto reprehendi potest? Nemo enim bene judicat quod ignorat. Tanto ergo debemus sub ejus judiciis silendo quiescere, quanto et rationem judiciorum illius nos cernimus non videre. Unde et bene subditur: CAPUT IV [Vet. et Rec. II]. VERS. 24.---Memento quod ignores opus ejus, de quo cecinerunt viri. 6. Angeli et doctores ea, etsi laudent, minime tamen cognoscunt. In Scriptura sacra viri aliquando angeli, aliquando autem perfectae vitae homines memorantur. Nam quia aliquando vir angelus dicitur, Daniel propheta testatur, dicens: Ecce vir Gabriel (Dan. IX, 21) . Rursum, quia virorum nomine perfectae vitae homines exprimuntur, in Proverbiis sapientia loquitur, dicens: O viri, ad vos clamito (Prov. VIII, 4) . De Domino igitur viri canunt, cum ejus", "candidate_score": 0.626629, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_66", "bdc_text": "Hic quidem esset infinitus numerus et catalogus illustrium virorum ;", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_39", "psc_text": "sublimibus suis. Sequitur: CAPUT XIII [Rec. IX]. VERS. 3.---Nunquid est numerus militum ejus? 18. Angelorum numerus etsi Deo finitus, hominibus est infinitus.---In cognitione humanae rationis supernorum spirituum numerus non est, quia quanta sit illa frequentia invisibilis exercitus nescit; de quo per Danielem dicitur: Millia millium ministrabant ei, et decies millies centena millia assistebant ei (Daniel., VII, 10) . Supernorum civium numerus infinitus et definitus exprimitur, ut qui Deo est numerabilis, esse hominibus innumerabilis demonstretur. Quamvis aliud est assistere, aliud ministrare. Assistunt enim illae procul dubio potestates, quae ad quaedam hominibus nuntianda non exeunt. Ministrant vero hi qui ad explenda officia untiorum veniunt, sed tamen ipsi quoque contemplatione ab intimis non recedunt. Et quia plures sunt qui ministrant, quam hi qui principaliter assistunt, assistentium numerus quasi defininitus, ministrantium vero indefinitus ostenditur. Vet. VIII] 19. Dei milites cur dicantur.---Angelicos vero spiritus recte Dei milites dicimus, quia decertare eos contra potestates aereas non", "candidate_score": 0.626393, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_69", "bdc_text": "Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1100", "psc_text": "anima immerito terretur, quando post pusillum hoc invenit, quod in aeternum mutare non possit. [Vet. XVIII.] 33. Quid imminente morte sit formidandum.---Consideramus quippe quod viam vitae praesentis 776 nequaquam sine culpa transire potuimus, consideramus etiam quia nec hoc quidem sine aliquo reatu nostro est, quod laudabiliter gessimus, si remota pietate judicemur. Quis enim nostrum vitam praecedentium patrum valeat vel superare, vel assequi? Et tamen David dicit: Ne intres in judicium cum servo tuo, quia non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens (Psal. CXLII, 2) . Paulus cum diceret: Nihil mihi conscius sum, caute subjunxit: Sed non in hoc justificatus sum (I Cor. IV, 4) . Jacobus dicit: In multis enim offendimus omnes (Jac. III, 2) . Joannes dicit: Si dixerimus quia peccatum non habemus, ipsi nos seducimus, et veritas in nobis non est (I Joan. I, 8) . Quid ergo facient tabulae, si tremunt columnae? Aut quomodo virgulta immobilia stabunt,", "candidate_score": 0.625593, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_112", "bdc_text": "ignosce ergo , si studia tua magis ardua ac graviora impedivi .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1537", "psc_text": "audimus, quia terrena cogitantes superni terroris sententiam repente pertimescimus, et mens bene jam de summis sollicita trepidat, quae prius in infimis male secura torpebat. Sed istius visitationis occultae quibus modis se nobis insinuet terror ignoratur; neque ipsius mentis acie comprehenditur, cujus ad melius intentio commutatur. Unde apte subjungitur: CAPUT XXI. IBID.---Et non investigabitur, cum audita fuerit vox ejus. 41. Quibus modis haec vox se in aures cordis insinuet ignoratur.---Vox Domini auditur cum gratiae ejus aspiratio mente concipitur, cum insensibilitas occultae surditatis rumpitur, et cor ad studium summi amoris excitarum virtutis intimae clamore penetratur. Sed istam vocem supervenientis Spiritus, quae se in aures cordis insinuat, nec ipsa mens quae per hanc illustrata fuerit investigat. Pensare enim non valet invisibilis virtus quibus sibi meatibus influat, quibus ad se modis veniat, quibus recedat. Unde et bene per Joannem dicitur: Spiritus ubi vult spirat; et vocem ejus audis, sed nescis unde veniat, et quo", "candidate_score": 0.623773, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_64_66", "bdc_text": "Quis non tantis viris adnumerare cupiat ? Quis non orbis lumina imitari conabitur ? Hic quidem esset infinitus numerus et catalogus illustrium virorum ;", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1203", "psc_text": "possunt incipere, et tamen vitam nostram ferventioribus studiis anteire. Timendum itaque est ne etiam nobis cadentibus surgat, qui a nobis stantibus irridetur; quamvis stare jam non novit, qui non stantem novit irridere. Hunc autem supernorum judiciorum metum Paulus apostolus discipulorum cordibus incutiens, ait: Qui se existimat stare, videat ne cadat (I Cor. X, 12) . Quod autem dicens: Conterit multos, illico adjunxit, Innumerabiles, vel multitudinem exprimere studuit reproborum, quae humanae rationis numerum transit; vel certe indicare voluit quod omnes qui pereunt intra electorum numerum non habentur, ut eo sint innumerabiles, quo extra numerum currunt. Unde Propheta intuens tantos hoc Ecclesiae tempore specie tenus credere, quantos nimirum certum est electorum numerum summamque transire, ait: Multiplicati sunt super numerum (Psal. XXXIX, 6) . Ac si diceret: multis Ecclesiam intrantibus, etiam hi ad fidem specie tenus veniunt qui a numero regni coelestis excluduntur, quia electorum summam sua videlicet multiplicitate transcendunt. Unde et per", "candidate_score": 0.622685, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_68", "bdc_text": "Sed his aliisque compluribus animus fulcitus non deiicitur a proposito .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2137", "psc_text": "sustinet alios roborat. Non enim filiorum suorum fuerat more struthionis oblitus, sed metuebat nimis ne ejus discipuli in praedicatore suo tot persecutionum probra cernentes, fidem in eo despicerent, contra quam innumerae passionum contumeliae praevalerent. Et idcirco minus dolebat in tormentis, sed magis filiis de tormentorum suorum tentatione metuebat. Parvipendebat in se plagas corporis, dum formidaret in filiis plagas cordis. Ipse patiendo suscipiebat vulnera tormentorum, sed filios consolando, curabat vulnera cordium. Pensemus ergo cujus charitatis fuerit, inter dolores proprios aliis timuisse, pensemus cujus charitatis fuerit, filiorum salutem inter sua detrimenta requirere, et statum mentis in proximis etiam ex sua dejectione custodire. 1005 [Vet. IX.] 18. Quia per concupiscentiam in exteriora bona feruntur. Quae apud se tota non est mens, cogitare se non potest.---Sed haec hypocritae charitatis viscera nesciunt, quia eorum mens quanto per mundi concupiscentiam in exteriora resolvitur, tanto per inaffectionem suam interius obduratur; et torpore insensibili frigescit intrinsecus, quia amore", "candidate_score": 0.62221, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_37_39", "bdc_text": "non perspitiat ? Age nunc exponemus illustrium virorum exempla , qui se ad rem litterariam contulere . Scribit Aulus Gellius Noctium Atticarum libro 9 .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_983", "psc_text": "obscuritate vitae praesentis videre te appeto, sed adhuc infirmitatis nubilo circumscribor. David quoque hujus noctis caliginem vitans, claritatem veri luminis praestolatus ait: Mane astabo tibi, et videbo (Psal. V, 5) . Adhuc ergo in nocte minus se videre conspicit, qui ad videndum Deum futurum mane concupiscit. Quia vero, ut diximus, ab exteriori actione cessare dormire est, bene Eliu subdit: Quando irruit sopor super homines. Quia autem sancti viri cum exteriori actioni non deserviunt, intra mentis cubilia conquiescunt, apte subjungit: Et dormiunt in lectulo. Sanctis enim viris dormire in lectulo est intra mentis suae cubile quiescere. Unde scriptum est: Exsultabunt sancti in gloria, laetabuntur in cubilibus suis (Psal. CXLIX, 5) . Dicatur ergo, quod semel nobis loquitur Deus per somnium in visione nocturna, quando irruit sopor super homines, et dormiunt in lectulo, quia nimirum tunc secreta divinitatis agnoscimus, cum ab hujus mundi tumultuosa concupiscentia intra mentis nostrae cubilia segregamur. Quia vero,", "candidate_score": 0.620653, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_19", "bdc_text": "\"Opes enim fluxae atque instabiles sunt , virtus autem clara aeternaque habetur .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1732", "psc_text": "tumentes fluctus tuos. Hoc quippe mare ostia priora transcenderat, quia claustra legis oppositae humani tumoris unda transiliebat. At postquam mundus oppositum sibi unigenitum reperit, elationis suae impetum fregit, et transire non valuit, quia ejus fortitudine furoris sui terminum clausum invenit. Unde recte per Prophetam dicitur: Mare vidit, et fugit (Psal. CXIII, 3) . Possunt etiam per ostia apertae passiones ejus non inconvenienter intelligi. Quibus ex occulto vectem posuit, quia eas ex invisibili divinitate roboravit. Contra quas mundi fluctus veniunt, sed fracti dissiliunt, quia superbi eas videndo despiciunt, sed earum vires experiendo pertimescunt. Nam dum passiones unigeniti humanum genus prius irrisit, postmodum expavit; quasi contra opposita ostia, more elidendi maris, et tumore elatum venit, et fractum virtute dissiluit. Sed quia idcirco hoc ad beatum Job dicitur, ut de tot virtutibus cordis ejus gloria premeretur, ne sibi fortasse tribuat quod se stare sublimiter non ignorat, cum quanta ejus aedificatione sint dicta perpendimus,", "candidate_score": 0.616802, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_61", "bdc_text": "calumnias sedare legibus severissimis , nutrire artes . . . \" ). .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1307", "psc_text": "virtutum. Illi invident quod habemus, isti quod vivimus. Illi student rapere bona exteriora, quia placent; isti satagunt interiora bona dissipare, quia displicent. Quanto igitur morum vita a rerum distat substantia, tanto gravior calumniator est qui male videndo vim nostris infert moribus, quam qui violenter opprimendo damna ingerit rebus. Nihil iste de nostra sustentatione subtraxit, sed exempla nobis perditionis apposuit. Eo ergo graviorem calumniam intulit, quo quietum cor in tentatione commovit. Qui etsi nequaquam nobis actionis suae opera persuasit, pugnam tamen tentationis ingessit. Gravem igitur de vita ejus calumniam sustinemus, quia nimirum iutus patimur quod cum labore vincamus. Et quia in hoc mundo abundat malorum vita quae cruciet, recte dicitur: Propter multitudinem calumniatorum clamabunt. 23. Alii vitia suadens, alii jubent et tyrannica vi ad ea cogunt.---Quia vero ea quae verbis suadere non valent extorquere nonnunquam etiam effrenatis viribus student, apte subjungitur: Et ejulabunt propter vim brachii tyrannorum. [Vet. X.] Quisquis enim", "candidate_score": 0.605564, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_61", "bdc_text": "calumnias sedare legibus severissimis , nutrire artes . . . \" ). .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_230", "psc_text": "ad hoc usque perducti sunt, ut occultas quoque allegoriarum caligines in veteri Testamento rimentur, recte subditur: CAPUT XXXIX [Rec. XXI]. VERS. 11.---Profunda quoque fluviorum scrutatus est, et abscondita produxit in lucem. 60. Deus doctoribus sacris profunda et abscondita legis ac prophetarum revelavit.---Quid namque hic aliud flumina nisi antiquorum Patrum dicta nuncupantur? Quis enim pensare sufficiat quam vehemens fluvius, dum legem conderet, ex pectore Moysi erupit quam vehemens fluvius ex David corde defluxit; quanta a Salomonis ore atque omnium prophetarum fluminum fluenta manarunt? Sed horum fluminum Judaea speciem tenuit, dum litterae superficiem servans, eorum profunda nescivit. Nos vero qui veniente Domino in eis interna spiritalia quaerimus, eorum profunda rimamur. Quod ipse Dominus facere dicitur, quia id nos agere ipso donante praevalemus. Per nos ergo qui non litteram quae occidit, sed spiritum qui vivificat sequimur, profunda fluviorum Dominus scrutatur, et abscondita in lucem producit, quia dicta legis, quae caliginosa nimis historia obscurat,", "candidate_score": 0.603858, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_82", "bdc_text": "Proinde mearum arbitratus sum partium , ut me dedicem liberalibus artibus .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_1076", "psc_text": "Poena ergo nos interrogat, si veraciter cognoscimus culpam. Vir itaque justus, quia culpam suam districte considerat, etiam in flagello positus dicat: Et ut dignus eram non recepi. Sequitur: CAPUT X. VERS. 28.---Liberavit enim animam suam, ne pergeret in interitum. 24. Gratiae praevenientis et liberi arbitrii subsequentis concordia.---Quia praeveniente divina gratia in operatione bona, nostrum liberum arbitrium sequitur, nosmetipsos liberare dicimur, qui liberanti nos Domino consentimus. Unde Paulus, cum diceret: Abundantius illis omnibus laboravi (I Cor. XV, 10) , ne labores suos sibi tribuisse videretur, illico adjunxit: Non autem ego, sed gratia Dei mecum. Quia enim praevenientem Dei gratiam in se per liberum arbitrium fuerat subsecutus, apte subjungit, Mecum: ut et divino muneri non esset ingratus, et tamen a merito liberi arbitrii non remaneret extraneus. De hoc autem qui liberatori suo semetipsum cognoscendo consensit, recte dicit: Liberavit animam suam, ne pergeret in interitum. Sequitur: IBID.---Sed vivens lucem videret. Lucem scilicet veritatis", "candidate_score": 0.602404, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_9_11", "bdc_text": "s. HBRG I 95f ; vgl. Senn , aaO , S. 9f. . Vitam nunc transegi quattuor annos operam dans rei litterariae pro virili et moduloin der Vorlage moduli .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_2800", "psc_text": "temporalitatis accipitur. Hinc est enim quod per septem dies hoc totum vitae praesentis tempus evolvitur. Hinc est quod in typo sanctae Ecclesiae, quae omni tempore hunc mundum praedicando circuit, arca Domini tubis clangentibus muros Jericho diebus septem circumacta confregit (Josue. VI, 20) . Hinc Propheta ait: Septies in die laudem dixi tibi (Psal. CXVIII, 164) . Quod ipse rursum pro toto atque universo suae deprecationis tempore se dixisse significans, ait: Semper laus ejus in ore meo (Psal. XXXIII, 1) . Quod vero per septenarium numerum praesentis vitae universitas designatur, tunc magis ostenditur, cum post eum quoque etiam octonarius subinfertur. Septenarium quippe cum adhuc alius sequitur, ex ipso ejus augmento exprimitur quod finienda temporalitas aeternitate concludatur. Hinc est enim quod Salomon admonet, dicens: Da partes septem, necnon et octo (Eccle. XI, 2) . Per septenarium quippe numerum hoc quod septem diebus agitur praesens tempus expressit; per octonarium vero vitam perpetuam designavit,", "candidate_score": 0.596412, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_38", "bdc_text": "Age nunc exponemus illustrium virorum exempla , qui se ad rem litterariam contulere .", "psc_chunk_id": "076_Gregorius-I_Moralia-II_window_392", "psc_text": "senes assurgentes stabant. 618 26. Ecclesiae vigorem, et rectitudinem imperfecti formidant; diligunt perfecti.---Si historiae intendimus, quae dixit credimus; si allegoriae, quae praedixit videmus. Juvenes namque dici solent qui nulla consilii gravitate deprimuntur. Senes vero non eos Scriptura sacra vocare consuevit, qui sola quantitate temporum, sed morum grandaevitate maturi sunt. Unde per quemdam sapientem dicitur: Senectus enim venerabilis est, non diuturna, neque numero annorum computata. Cani autem sunt sensus hominis, et aetas senectutis vita immaculata (Sap. IV, 8) . Unde recte quoque Dominus ad Moysen dicit: Congrega mihi septuaginta viros de senioribus Israel, quos tu nosti quod senes populi sunt (Num. XI, 16) . In quibus quid aliud quam senectus cordis requiritur, cum tales jubentur eligi qui senes esse sciuntur? Si enim senectus in eis corporis quaereretur, a tantis sciri poterant, a quantis videri. Dum vero dicitur: Quos tu nosti quod senes populi sunt, profecto liquet quia senectus mentis, non corporis,", "candidate_score": 0.578867, "ce_score": null } ] }, { "rank": 8, "cf_id": "cf009", "work_id": "026_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-XXXIX-Homiliarum", "max_score": 0.695781, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "11024_sent_13_15", "bdc_text": "Quin , ut ingenue fatear , ad nullam aliam artem propensior est animus , quam ut litterato fruatur otio innumeris argumentis extimulantibus , tum praecipue emolumento ecclesiae , cui omnes prodesse eniti debent , quotquot nomina Christo dedere . Nemo sibi enim nascitur Adagia , 4 , 6 , 81 ( LB II 1094f). , sed tamen fratribus ut prosimus ante omnia inquirendum , atque hodie nulla re magis fieri potuerit quam studio . Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ;", "psc_chunk_id": "026_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-XXXIX-Homiliarum_window_3", "psc_text": "filius Agot: alii vero prophetae; et erat gratia in populo discernendorum spirituum, per quem alii inter prophetas recipiebantur, nonnulli quasi ab exercitatissimis trapezitis reprobabantur: ita et nunc in novo Testamento multi conati sunt scribere Evangelia; sed non omnes recepti. Et ut sciatis, non solum quatuor Evangelia, sed plurima esse conscripta, e quibus haec, quae habemus, electa sunt, et tradita Ecclesiis, ex ipso prooemio Lucae, quod ita contexitur, cognoscamus: Quoniam quidem multi conati sunt ordinare narrationem (Luc. I) . Hoc quod ait: Conati sunt, latentem habet accusationem eorum, qui absque gratia Spiritus sancti ad scribenda Evangelia prosilierunt. Matthaeus quippe, et Marcus, et Joannes, et Lucas non sunt conati scribere; sed Spiritu sancto pleni scripserunt Evangelia. Multi igitur conati sunt ordinare narrationem de his rebus, quae manifestissime cognitae sunt in nobis. Ecclesia quatuor habet Evangelia, haereses plurima: e quibus quoddam scribitur secundum Aegyptios, aliud juxta duodecim Apostolos. Ausus fuit et Basilides scribere", "candidate_score": 0.695781, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_70_72", "bdc_text": "Omnes sibi prodesse querunt , quisque hoc cogit : \"Heus tu , proximus egomet sum mihi . \"Terenz , Andria , 635f ;", "psc_chunk_id": "026_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-XXXIX-Homiliarum_window_275", "psc_text": "et Prophetae (Matt. XXII) . Volente autem doctore legis justificare semetipsum, et ostendere quod nemo sibi esset proximus, atque dicente: Quis est proximus meus? intulit Dominus parabolam, cujus exordium est: Homo quidam descendebat de Jerusalem in Jericho (Luc. X) , et reliqua: et docet nullius fuisse proximum descendentem, nisi illius qui voluerit custodire praecepta, et praeparare se, ut sit proximus 349-350 omni homini qui auxilio indiget. Hoc enim est quod post parabolam in fine ponitur. Quis de his tribus videtur tibi proximus esse ejus qui in latrones incidit? Nec enim sacerdos, nec Levites proximi ejus fuerunt: sed, ut ipse quoque legis doctor respondit, ille qui fecit misericordiam, proximus ejus fuit. Unde et a Salvatore dicitur, Vade, et tu fac similiter. Aiebat quidam de presbyteris volens parabolam interpretari, hominem qui descendit esse Adam; Jerusalem, paradisum; Jericho, mundum; latrones contrarias Fortitudines; sacerdotem, Legem; Levitem, prophetas; Samaritem, Christum: vulnera vero, inobedientiam; animal, corpus", "candidate_score": 0.654705, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_70_72", "bdc_text": "Omnes sibi prodesse querunt , quisque hoc cogit : \"Heus tu , proximus egomet sum mihi . \"Terenz , Andria , 635f ;", "psc_chunk_id": "026_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-XXXIX-Homiliarum_window_274", "psc_text": "Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota virtute tua, et ex tota mente tua, et proximum tuum tamquam teipsum. Ac deinde. Bene, ait, respondisti: hoc fac, et vives. Haud dubium quin sempiternam vitam hoc faciendo accepturus sis, de qua et legis doctor interrogaverat. Simulque perspicue docemur in legis praecepto, ut diligamus Deum. In Deuteronomio scriptum est: Audi, inquit, Israel, Dominus Deus tuus, Deus unus est. Et diliges Dominum Deum tuum ex tota mente tua, et reliqua, et proximum tuum quasi teipsum (Deut. VI) . Et Salvator super his testatus est dicens: In his duobus mandatis tota Lex pendet et Prophetae (Matt. XXII) . Volente autem doctore legis justificare semetipsum, et ostendere quod nemo sibi esset proximus, atque dicente: Quis est proximus meus? intulit Dominus parabolam, cujus exordium est: Homo quidam descendebat de Jerusalem in Jericho (Luc. X) , et reliqua: et docet nullius fuisse proximum descendentem, nisi illius", "candidate_score": 0.652804, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_90_92", "bdc_text": "\"ambos nudos ad homines ignotos , et videbis \" sane viaticum esse certissimum eruditionem Diogenes Laertios , aaO , 2 , 73 ; LB IV 168. .", "psc_chunk_id": "026_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-XXXIX-Homiliarum_window_18", "psc_text": "provide bona in conspectu Dei et hominum (Prov. III) . Sequitur Zachariae et Elizabeth alia laudatio. Ambulantes in omnibus mandatis et justificationibus Domini. Quando bene et recte de aliquibus judicamus, in justificationibus Domini gradimur. Quando hoc aut illud facimus, in mandatis illius ambulamus. Unde puto et sanctum Lucam, volentem eos praedicare laude perfecta, dixisse: Erant justi ambo, ambulantes in omnibus mandatis et justificationibus Domini. Dicat mihi quispiam: Si laus ista perfecta est, quid sibi vult hoc quod dicitur, sine querela? Sufficiebat enim dicere, ambulantes in omnibus viis et justificationibus Domini: nisi posset fieri ut ambulet quis in omnibus mandatis Dei, et tamen sine querela non ambulet. Et quomodo potest evenire, ut in omnibus mandatis et justificationibus Dei ambulans sub querela sit? Cui breviter dicam: Nisi hoc ita esset, numquam in alio loco nosceremus scriptum referri: Juste id quod justum est, sequere (Deut. XVI) . Nisi enim esset justum aliquid, quod", "candidate_score": 0.639652, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_116_118", "bdc_text": "Principibus tamen placuisse viris non infima laus est Horaz , Epistulae , 1 , 17 , 35. . Tu itaque , calculum tuum si apposueris , et currentem incitaris Adagia , 1 , 2 , 46 ( LB II 88f) . et animum addideris alacriorem studendi . Vale , athleticae ecclesiae et studiosis diutissime incolumis ;", "psc_chunk_id": "026_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-XXXIX-Homiliarum_window_2", "psc_text": "praetermissum opus prius explevero, tunc videre poteritis, immo per vos Romana lingua cognoscet, quantum boni et ante nescierit, et scire nunc coeperit. Praeterea Commentarios viri eloquentissimi Hilarii et beati martyris Victorini, quos in Matthaeum diverso sermone, sed una gratia spiritus ediderunt, post paucos dies ad vos mittere disposui; ne ignoretis quantum nostris quoque hominibus sanctarum Scripturarum quondam studium fuerit. INCIPIUNT XXXIX HOMILIAE IN LUCAM DICTAE IN DIEBUS DOMINICIS. HOMILIA I. In prooemium Lucae usque ad eum locum ubi ait: Scribere tibi, optime Theophile. Sicut olim in populo Judaeorum multi prophetiam pollicebantur, et quidam erant pseudoprophetae, e quibus unus fuit Ananias filius Agot: alii vero prophetae; et erat gratia in populo discernendorum spirituum, per quem alii inter prophetas recipiebantur, nonnulli quasi ab exercitatissimis trapezitis reprobabantur: ita et nunc in novo Testamento multi conati sunt scribere Evangelia; sed non omnes recepti. Et ut sciatis, non solum quatuor Evangelia, sed plurima esse conscripta,", "candidate_score": 0.639342, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_86_88", "bdc_text": "\"Cuidam percontanti , quare esset melior evasurus filius , si eum curaret literis erudiendum ? Ut nihil aliud , inquit , certe in theatro non sedebit lapis super lapidem \" ( LB IV 167 ). . Rursum percontanti , qua re differret sapiens ab indocto :", "psc_chunk_id": "026_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-XXXIX-Homiliarum_window_253", "psc_text": "lapidem pedem tuum (Matth. IV) . Si quando testimonium de Scriptura audieris, vide ne statim loquenti acquiescas, sed considera illum cujus sit, ac cujus sententiae, cujus sit voluntatis: ne forte simulet sanctum se esse quomodo non est, et venenis infectus haereseos, sub ovis pelle lupus latitet, ne forte loquatur in eo diabolus de Scripturis. Quomodo autem diabolus per occasionem temporum de Scripturis loquitur: sic econtrario Paulus pro utilitate eorum qui audiunt, non solum de Scripturis, sed etiam de saecularibus libris assumit testimonium, et ait: Cretenses semper mendaces, malae bestiae, ventres pigri (Tit. I, 12) . Et rursum de alio: Ipsius enim et genus sumus (Act. XVII, 28) . Necnon et de Comico: Corrumpunt mores bonos colloquia mala (I Cor. XV) . Sed neque diabolus si de Scripturis locutus fuerit, poterit me hac occasione decipere: neque Paulus, si de gentilibus litteris aliquod exemplum sumpserit, quoquo modo me eloquio deterrebit. Ideo enim", "candidate_score": 0.63913, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_49_51", "bdc_text": "- Aurelius Victor , Epitome de caesaribus , 14 , 2. . Quamobrem nihil etiam est otiosae senectuti iucundius , quam si studia sibi proponat liberalia , quemadmodum legimus de Gallo quodam : \"Mori videbamus in studio dimetiendi pene coeli atque terrae Gallum , familiarem patris tui , Scipio .", "psc_chunk_id": "026_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-XXXIX-Homiliarum_window_1", "psc_text": "linguae traderem, nec virium mearum, nec otii, nec laboris est. Perspicitis enim, quantum apud me et auctoritas vestra, et voluntas valet. Praetermisi paululum Hebraicarum Quaestionum libros, ut ad arbitrium vestrum lucrativis operis haec, qualiacumque sunt, non mea, sed aliena dictarem: praesertim 247 248 cum a sinistro oscinem corvum audiam crocitantem, et mirum in modum de cunctarum avium ridere coloribus, cum totus ipse tenebrosus sit. Fateor itaque antequam ille objiciat, in his Origenem tractatibus quasi puerum talis ludere: alia sunt virilia ejus, et alia senectutis seria. Quae si libuerit, si potuero, si Dominus, ut in Latinum sermonem vertam, dederit commeatum, et praetermissum opus prius explevero, tunc videre poteritis, immo per vos Romana lingua cognoscet, quantum boni et ante nescierit, et scire nunc coeperit. Praeterea Commentarios viri eloquentissimi Hilarii et beati martyris Victorini, quos in Matthaeum diverso sermone, sed una gratia spiritus ediderunt, post paucos dies ad vos mittere disposui; ne ignoretis", "candidate_score": 0.633772, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_116", "bdc_text": "Principibus tamen placuisse viris non infima laus est Horaz , Epistulae , 1 , 17 , 35. .", "psc_chunk_id": "026_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-XXXIX-Homiliarum_window_2", "psc_text": "praetermissum opus prius explevero, tunc videre poteritis, immo per vos Romana lingua cognoscet, quantum boni et ante nescierit, et scire nunc coeperit. Praeterea Commentarios viri eloquentissimi Hilarii et beati martyris Victorini, quos in Matthaeum diverso sermone, sed una gratia spiritus ediderunt, post paucos dies ad vos mittere disposui; ne ignoretis quantum nostris quoque hominibus sanctarum Scripturarum quondam studium fuerit. INCIPIUNT XXXIX HOMILIAE IN LUCAM DICTAE IN DIEBUS DOMINICIS. HOMILIA I. In prooemium Lucae usque ad eum locum ubi ait: Scribere tibi, optime Theophile. Sicut olim in populo Judaeorum multi prophetiam pollicebantur, et quidam erant pseudoprophetae, e quibus unus fuit Ananias filius Agot: alii vero prophetae; et erat gratia in populo discernendorum spirituum, per quem alii inter prophetas recipiebantur, nonnulli quasi ab exercitatissimis trapezitis reprobabantur: ita et nunc in novo Testamento multi conati sunt scribere Evangelia; sed non omnes recepti. Et ut sciatis, non solum quatuor Evangelia, sed plurima esse conscripta,", "candidate_score": 0.605193, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_2", "bdc_text": "Verum singularis tua in me humanitas , tum benevolentia paternas lares visitantiÜber Wicks Besuch in Zürich ist sonst nichts bekannt .", "psc_chunk_id": "026_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-XXXIX-Homiliarum_window_21", "psc_text": "Quae corporalia sunt, et sensu carent, ut videantur ab alio, ipsa nihil efficiunt; sed tantummodo oculus alterius intentus in ea, sive voluerint illa, sive noluerint, videt, quando in ea contemplationem direxerit. Quid enim potest homo, aut alia res quae circumdatur corpore crasso, cum in praesenti fuerit, facere ne cernatur? Econtrario ea quae sunt superna et divina, ea cum in praesenti fuerint, non videntur nisi ipsa voluerint: et in voluntate eorum est videri, vel non videri. Gratia Dei fuit ut appareret Abraham, vel caeteris prophetis: non quod oculus tantum cordis Abraham in causa fuerit ut cerneret Deum; sed quod gratia Dei ultro se aspiciendam praebuerit viro justo. Hoc autem non solum super Deo Patre intelligas; sed etiam 255-256 super Domino Salvatore, et super Spiritu sancto, et ut ad minora perveniam, super Cherubim et Seraphim. Fieri enim potest, ut et nunc nobis loquentibus assistat angelus, et tamen quia non meremur, eum videre", "candidate_score": 0.603587, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_10_12", "bdc_text": "vgl. Senn , aaO , S. 9f. . Vitam nunc transegi quattuor annos operam dans rei litterariae pro virili et moduloin der Vorlage moduli . desuper ingenii dati .", "psc_chunk_id": "026_Origenes_-Hieronymus-Stridonensis_Translatio-XXXIX-Homiliarum_window_146", "psc_text": "testimonium Annae, et imitamini illud, si quando vobis evenerit ut perdatis viros. Considerate quid de ea scriptum sit: Septem annis vixit a virginitate sua cum viro suo, et reliqua, propterea prophetes fuit. Neque enim ut libet et fortuito Spiritus sanctus habitavit in ea. Bonum est et primum, si qua potest virginitatis gratiam possidere. Si autem hoc non potuerit, sed evenerit ei ut perdat virum, vidua perseveret. Quod quidem non solum post mortem viri, sed etiam cum ille vivit debet habere in animo, ut etiamsi non venerit voluntas ipsius et propositum, a Domino coronetur, et dicat: Hoc voveo atque promitto, si mihi humanum aliquid quod non opto contigerit, nihil aliud faciam quam incontaminata viduaque perseverem. Nunc vero et secundae et tertiae et quartae nuptiae, ut de pluribus taceam, reperiuntur, et non ignoramus quod tale conjugium ejiciet nos de regno Dei. Sicut enim ab ecclesiasticis dignitatibus non solum fornicatio, sed et nuptiae", "candidate_score": 0.600001, "ce_score": null } ] }, { "rank": 9, "cf_id": "cf014", "work_id": "103_Basilius-Caesareae_Regula-S.-Basilii", "max_score": 0.695463, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "11024_sent_13_15", "bdc_text": "Quin , ut ingenue fatear , ad nullam aliam artem propensior est animus , quam ut litterato fruatur otio innumeris argumentis extimulantibus , tum praecipue emolumento ecclesiae , cui omnes prodesse eniti debent , quotquot nomina Christo dedere . Nemo sibi enim nascitur Adagia , 4 , 6 , 81 ( LB II 1094f). , sed tamen fratribus ut prosimus ante omnia inquirendum , atque hodie nulla re magis fieri potuerit quam studio . Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ;", "psc_chunk_id": "103_Basilius-Caesareae_Regula-S.-Basilii_window_245", "psc_text": "Quia de omni sermone otioso reddes rationem in die judicii (Matth. XII) , timebit in omni negotio hanc sententiam. Acquiescendum est enim et sancto Apostolo dicenti: Sive manducetis, sive bibatis, sive aliud quid faciatis, omnia in gloriam Dei facite (I Cor. XIV) . Et iterum: Omnia ad aedificationem fiant (Ibid.). Nihil ergo vel otiose vel inutiliter agendum est: sed certus quis, et certo tempore, et certo in loco, et certis personis vel apparere, vel loqui debet: ut excludatur omnis nefanda suspicio, et servemus sine offensione esse apud omnes, et ad aedificationem fidei unicuique apparere. Certe solum ad solam accedere, nulla religionis ratio permittit. Melius est enim esse duo quam unus: simul enim et fidelius et tutius res geritur. Vae enim uni; quia si ceciderit, non est alius qui erigat eum (Eccle. IV) . INTERROGATIO CLXXV. Si quis habet aliquod vitium quod corrigere non potest, et frequenter notatus in pejus proficit,", "candidate_score": 0.695463, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_85_87", "bdc_text": "Idem cuidam percontanti , qua re esset melior evasurus filius , respondit , si eum curaret litteris erudiendum Gemeint ist die ( von Wick mißverstandene ) Stelle bei Diogenes Laertios , aaO. 2 , 72 , die Erasmus wie folgt wiedergibt : \"Cuidam percontanti , quare esset melior evasurus filius , si eum curaret literis erudiendum ? Ut nihil aliud , inquit , certe in theatro non sedebit lapis super lapidem \" ( LB IV 167 ). .", "psc_chunk_id": "103_Basilius-Caesareae_Regula-S.-Basilii_window_96", "psc_text": "non incidat in arrogantiae et vanae gloriae delictum. Sed et in singulis hujuscemodi vitiis cura similis adhibeatur. INTERROGATIO XXIII. Quali affectu, vel quali sensu oportet increpare eum qui increpat? RESP. Ad eum quidem tali mente esse debet, qualem indicat beatus David, dicens: Vidi non servantes pactum, et tabescebam; quoniam eloquia tua non custodierunt (Psal. CXVIII) . Ad eos autem quos increpat, hunc debet affectum servare, quem pater et medicus erga aegrotantem filium servat: et tunc maxime, cum qualitas curae tristior videtur et gravior. INTERROGATIO XXIV. Quali affectu debet quis suscipere correptionem? RESP. Sicut aeger filius patris et medici de vita sua solliciti: qui etiamsi aliquid asperum offerat vel amarum ad curandum filium, scit utique filius, quod nec pater in aliquo negligere potest de salute filii, nec medicus falli. INTERROGATIO XXV. Qui tristatur adversus eum qui se increpat, qualis est? RESP. Neque periculum peccati agnovit iste, maxime ad Deum, neque lucrum", "candidate_score": 0.659533, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_19_21", "bdc_text": "\"Opes enim fluxae atque instabiles sunt , virtus autem clara aeternaque habetur . \"Disciplinae possidentem comitantur , ornant et refocillant . Etiam haudquaquam a vero et recto aberrasse videntur hi , qui celebrato nobis retulerunt dicto artem ubivis viaticum esse certissimumVgl.", "psc_chunk_id": "103_Basilius-Caesareae_Regula-S.-Basilii_window_124", "psc_text": "ejus operis quod explemus. Tanquam si artifex faciens vas aliquod indesinenter et ejus meminit qui opus injunxit; et vas quod versat in manibus, si recte et fabre veniat, intuetur. INTERROGATIO LIX. Quomodo apparebit eis qui hominibus vult placere? RESP. Cum praesentibus quidem iis qui laudare possunt, agit aliquid operis boni: nullo autem tali praesente, vel etiam iis qui vituperare possunt astantibus, segnis et pigrior est in opere. Si enim Domino placere vellet, semper utique et in omni loco idem esset, atque eadem gereret: adimplens illud quod dictum est: Per arma justitiae, a dextris et a sinistris, per gloriam et ignobilitatem; per infamiam et bonam famam; ut seductores et veraces (I Cor. VI) . INTERROGATIO LX. Quomodo quis effugiet vitium hominibus placendi vel captandi laudem ab hominibus? RESP. Si certus sit de praesentia Dei, et fixam habeat sollicitudinem Deo placendi; et multo desiderio teneatur earum beatitudinum quae a Domino repromissae sunt.", "candidate_score": 0.650259, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_69_71", "bdc_text": "Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. . Omnes sibi prodesse querunt , quisque hoc cogit : \"Heus tu , proximus egomet sum mihi .", "psc_chunk_id": "103_Basilius-Caesareae_Regula-S.-Basilii_window_220", "psc_text": "INTERROGATIO CLIV. Quid est, seipsum diligere? vel quomodo vitium suum cognoscit qui seipsum diligit? RESP. Multa abusive dicuntur, sicut et illud: Qui amat animam suam, perdet eam; et qui odit animam suam in hoc mundo, in vitam aeternam servabit eam (Joan. XII) . Philautus ergo Graece dicitur, qui seipsum diligit. Intelligi autem potest is qui talis est hoc modo: si ea quae facit pro semetipso facit, etiamsi videantur secundum mandatum Dei esse quae facit. Qui enim pro sua requie patitur aliquid deesse necessitati vel usibus fratris, sive eorum quae ad animam necessaria sunt, sive quae ad corpus, manifeste philautus, id est seipsum diligens, deprehenditur: cujus vitii finis interitus est. INTERROGATIO CLV. Quomodo apparet qui diligit fratrem secundum mandatum Domini; et quomodo arguitur qui non diligit? RESP. Charitatis duo ista praecipua signa sunt, cum contristamur et graviter ferimus in iis in quibus laeditur ille quem diligimus; et cum vel satis agimus,", "candidate_score": 0.644216, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_5_7", "bdc_text": "Principio , boni aequique ut consulerein der Vorlage consuleres . digneris , tuam aequanimitatem rogo . Nam scilicet studendi causa decreto senatus adoptatus sum in scholam Cappellanam Wick gehörte zu den ersten vier Schülern , die am 1 .", "psc_chunk_id": "103_Basilius-Caesareae_Regula-S.-Basilii_window_5", "psc_text": "Evangelio, in eo cum accedens ad Dominum quidam legis doctor ait: Magister, quod est mandatum primum in lege? Et Dominus respondit: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex totis viribus tuis; hoc est primum et maximum mandatum. Secundum vero simile huic: Diliges proximum tuum sicut teipsum (Matth. XXII) . Ipse ergo Dominus ordinem mandatis imposuit: primum dicens et magnum esse mandatum, Deum ex toto corde et ex tota mente diligere; secundum vero ordine et consequentia, et quod illi esset simile per virtutem, imo quod illud expleret et quod penderet ex primo, diligere proximum sicut seipsum. Sed et de aliis similiter in sanctis Scripturis invenies; et servatur, ut ego arbitror, in omnibus mandatis ordo quidam et consequentia praeceptorum. INTERROGATIO II. Quoniam igitur de charitate Dei primum ais esse mandatum, inde nobis primum omnium dissere. Nam quia oportet diligere audivimus, quomodo tamen hoc possit", "candidate_score": 0.639678, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_104_106", "bdc_text": "Persuadet hoc nobis facillime BiasEiner der Sieben Weisen ; vgl. HBSR II 245. , cuius patria cum diriperetur , omnibus quid suorum conferentibus admonitus , ut quid rerum exportaret , omnia sua secum ferre renuntiavitValerius Maximus , Facta et dicta memorabilia , 7 , 2 , ext. 3 ; Cicero , Paradoxa 8. .", "psc_chunk_id": "103_Basilius-Caesareae_Regula-S.-Basilii_window_255", "psc_text": "dispensatio eorum quae Domino offeruntur, necessitatem habet implere quod dicit mandatum: Omni petenti te da: et eum qui vult abs te mutuum sumere non avertas. RESP. Hoc quod dictum est: Omni petenti te da (Luc. VI) : Et: volentem mutuari abs te, non avertas (Matth. V) ; quasi tentationis habet locum, sicut ex consequentibus demonstratur. Propter malos enim praeceptum est, non principaliter, sed quasi quod in necessitate fieri debet, principale enim praeceptum Domini est: Vende omnia tua bona, et da pauperibus (Matth. XIX) . Et iterum: Vendite bona vestra, et date eleemosynam (Luc. XII) . Quod ergo aliis delegatum est vel deputatum, in alios transferre non est absque discrimine, Domino dicente: Quia non sum missus, nisi ad oves perditas domus Israel. Et quia non est bonum tollere panem filiorum, et mittere canibus (Matth. XV) ; sed et abs te ipse judicare debes quod justum est. INTERROGATIO CLXXXVI. Quod si frater", "candidate_score": 0.629654, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_105", "bdc_text": "vgl. HBSR II 245. , cuius patria cum diriperetur , omnibus quid suorum conferentibus admonitus , ut quid rerum exportaret , omnia sua secum ferre renuntiavitValerius Maximus , Facta et dicta memorabilia , 7 , 2 , ext. 3 ;", "psc_chunk_id": "103_Basilius-Caesareae_Regula-S.-Basilii_window_255", "psc_text": "dispensatio eorum quae Domino offeruntur, necessitatem habet implere quod dicit mandatum: Omni petenti te da: et eum qui vult abs te mutuum sumere non avertas. RESP. Hoc quod dictum est: Omni petenti te da (Luc. VI) : Et: volentem mutuari abs te, non avertas (Matth. V) ; quasi tentationis habet locum, sicut ex consequentibus demonstratur. Propter malos enim praeceptum est, non principaliter, sed quasi quod in necessitate fieri debet, principale enim praeceptum Domini est: Vende omnia tua bona, et da pauperibus (Matth. XIX) . Et iterum: Vendite bona vestra, et date eleemosynam (Luc. XII) . Quod ergo aliis delegatum est vel deputatum, in alios transferre non est absque discrimine, Domino dicente: Quia non sum missus, nisi ad oves perditas domus Israel. Et quia non est bonum tollere panem filiorum, et mittere canibus (Matth. XV) ; sed et abs te ipse judicare debes quod justum est. INTERROGATIO CLXXXVI. Quod si frater", "candidate_score": 0.629206, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_105_107", "bdc_text": "vgl. HBSR II 245. , cuius patria cum diriperetur , omnibus quid suorum conferentibus admonitus , ut quid rerum exportaret , omnia sua secum ferre renuntiavitValerius Maximus , Facta et dicta memorabilia , 7 , 2 , ext. 3 ; Cicero , Paradoxa 8. . Tale est exemplum apud Aulum Gellium libro 20 .", "psc_chunk_id": "103_Basilius-Caesareae_Regula-S.-Basilii_window_255", "psc_text": "dispensatio eorum quae Domino offeruntur, necessitatem habet implere quod dicit mandatum: Omni petenti te da: et eum qui vult abs te mutuum sumere non avertas. RESP. Hoc quod dictum est: Omni petenti te da (Luc. VI) : Et: volentem mutuari abs te, non avertas (Matth. V) ; quasi tentationis habet locum, sicut ex consequentibus demonstratur. Propter malos enim praeceptum est, non principaliter, sed quasi quod in necessitate fieri debet, principale enim praeceptum Domini est: Vende omnia tua bona, et da pauperibus (Matth. XIX) . Et iterum: Vendite bona vestra, et date eleemosynam (Luc. XII) . Quod ergo aliis delegatum est vel deputatum, in alios transferre non est absque discrimine, Domino dicente: Quia non sum missus, nisi ad oves perditas domus Israel. Et quia non est bonum tollere panem filiorum, et mittere canibus (Matth. XV) ; sed et abs te ipse judicare debes quod justum est. INTERROGATIO CLXXXVI. Quod si frater", "candidate_score": 0.629043, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_79", "bdc_text": "etwa seine Satire auf das höfische Leben in \"De conscribendis epistolis \" ( LB I 448-450 ) . ) , luxum et otium .", "psc_chunk_id": "103_Basilius-Caesareae_Regula-S.-Basilii_window_59", "psc_text": "resolvere solet. Unde et Salomon: Risum, inquit, dixi amentiam (Eccle. II) . Et: Sicut vox spinarum sub olla, ita risus stultorum (Eccle. VII) . Et iterum: Stultus in risu exaltat vocem suam: vir autem sapiens vix tacite ridebit (Eccli. XXI) . Ostendit autem et Dominus in semetipso necessarias quidem carnis se habuisse passiones, id est, quae virtuti testimonium ferrent, velut laborem et fletum ac tristitiam; nusquam autem invenitur etiam risu usus, quantum ad historiam pertinet Evangelii. Sed et deflere magis invenitur eos qui rident, dicens: Vae vobis qui nunc ridetis, quia flebitis (Luc. VI) . Nec sane seducere nos debet similitudo nominis risus. Mos namque est Scripturae interdum laetitiam animae et affectum quemdam laetiorem risum nominare. Sicut ibi Sara, Risum, inquit, mihi fecit Deus (Gen. XXI). Et iterum: Beati qui flent nunc, quia ridebunt (Luc. VI) . Et in Job quoque dictum est: Os autem veracium replebitur risu (Job IV)", "candidate_score": 0.614208, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_79", "bdc_text": "etwa seine Satire auf das höfische Leben in \"De conscribendis epistolis \" ( LB I 448-450 ) . ) , luxum et otium .", "psc_chunk_id": "103_Basilius-Caesareae_Regula-S.-Basilii_window_60", "psc_text": "similitudo nominis risus. Mos namque est Scripturae interdum laetitiam animae et affectum quemdam laetiorem risum nominare. Sicut ibi Sara, Risum, inquit, mihi fecit Deus (Gen. XXI). Et iterum: Beati qui flent nunc, quia ridebunt (Luc. VI) . Et in Job quoque dictum est: Os autem veracium replebitur risu (Job IV) . Haec enim omnia nomina pro gaudio animae accipiuntur. Qui ergo liber est ab omni passione, et nihil per incitamenta libidinum gerit, sed continenter et sobrie adversus omne quod potest laedere, nititur, hic perfecte continens dicitur, qui et sine dubio per hoc alienus invenitur ab omni genere peccati. Libido namque est totius mali muscipula; et per hanc omnes decipimur ad peccatum. per quam qui non resolvitur, neque inclinatur ab ea, omni ex se peccati pessimum germen excidit. INTERROGATIO IX. Quae est mensura continentiae? RESP. Quantum spectat ad vitia vel passiones, penitus abstinere, nec unquam superari: quantum autem ad cibos, prout", "candidate_score": 0.611934, "ce_score": null } ] }, { "rank": 10, "cf_id": "cf020", "work_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Adversus-Jovinianum", "max_score": 0.694957, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "11024_sent_41_43", "bdc_text": "de Philippo , rege Macaedoniae , qui , cum omni fere tempore negotiis belli victoriisque affectus esset , a liberali tamen Musa et a studiis humanitatis nunquam abfuit , quin lepide comiterque plaeraque et faceret et diceret etcAulus Gellius , Noctes Atticae , 9 , 3 , 2. . Ecce regem hunc praeclarissimum hac in re et cum paucis quidem conferendum . Idem Alexandrum Alexander der Große .", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Adversus-Jovinianum_window_257", "psc_text": "Philippum regem Macedonum, contra quem Demosthenis Philippicae tonant, introeuntem ex more cubiculum uxor exclusit irata: qui exclusus tacuit, et injuriam suam versu tragico consolatus est. Gorgias Rhetor librum pulcherrimum de concordia Graecis tunc inter se dissidentibus recitavit Olympiae. Cui Melanthius inimicus ejus: Hic nobis, inquit, de concordia praecipit, qui se et uxorem et ancillam tres in una domo concordare non potuit. Aemulabatur 317 quippe uxor ejus ancillulae pulchritudini, et castissimum virum quotidianis jurgiis exagitabat. Totae Euripidis Tragoediae in mulieres maledicta sunt. Unde et Hermione loquitur: Malarum me mulierum decepere consilia. In Lepti urbe semibarbara, et posita in solitudine, moris est ut nurus altera die socrum ollam mutuam [ Al. mutuum] postulet. Cui illa statim negat: ut scias illud verum esse Terentii, quod consulto ambigue extulit: Quid est hoc? omnes socrus oderunt nurus. Legimus quemdam apud Romanos nobilem, cum eum amici arguerent, quare uxorem formosam et castam et divitem repudiasset, protendisse", "candidate_score": 0.694957, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_41", "bdc_text": "de Philippo , rege Macaedoniae , qui , cum omni fere tempore negotiis belli victoriisque affectus esset , a liberali tamen Musa et a studiis humanitatis nunquam abfuit , quin lepide comiterque plaeraque et faceret et diceret etcAulus Gellius , Noctes Atticae , 9 , 3 , 2. .", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Adversus-Jovinianum_window_257", "psc_text": "Philippum regem Macedonum, contra quem Demosthenis Philippicae tonant, introeuntem ex more cubiculum uxor exclusit irata: qui exclusus tacuit, et injuriam suam versu tragico consolatus est. Gorgias Rhetor librum pulcherrimum de concordia Graecis tunc inter se dissidentibus recitavit Olympiae. Cui Melanthius inimicus ejus: Hic nobis, inquit, de concordia praecipit, qui se et uxorem et ancillam tres in una domo concordare non potuit. Aemulabatur 317 quippe uxor ejus ancillulae pulchritudini, et castissimum virum quotidianis jurgiis exagitabat. Totae Euripidis Tragoediae in mulieres maledicta sunt. Unde et Hermione loquitur: Malarum me mulierum decepere consilia. In Lepti urbe semibarbara, et posita in solitudine, moris est ut nurus altera die socrum ollam mutuam [ Al. mutuum] postulet. Cui illa statim negat: ut scias illud verum esse Terentii, quod consulto ambigue extulit: Quid est hoc? omnes socrus oderunt nurus. Legimus quemdam apud Romanos nobilem, cum eum amici arguerent, quare uxorem formosam et castam et divitem repudiasset, protendisse", "candidate_score": 0.689265, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_39_41", "bdc_text": "Scribit Aulus Gellius Noctium Atticarum libro 9 . capite 3 . de Philippo , rege Macaedoniae , qui , cum omni fere tempore negotiis belli victoriisque affectus esset , a liberali tamen Musa et a studiis humanitatis nunquam abfuit , quin lepide comiterque plaeraque et faceret et diceret etcAulus Gellius , Noctes Atticae , 9 , 3 , 2. .", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Adversus-Jovinianum_window_257", "psc_text": "Philippum regem Macedonum, contra quem Demosthenis Philippicae tonant, introeuntem ex more cubiculum uxor exclusit irata: qui exclusus tacuit, et injuriam suam versu tragico consolatus est. Gorgias Rhetor librum pulcherrimum de concordia Graecis tunc inter se dissidentibus recitavit Olympiae. Cui Melanthius inimicus ejus: Hic nobis, inquit, de concordia praecipit, qui se et uxorem et ancillam tres in una domo concordare non potuit. Aemulabatur 317 quippe uxor ejus ancillulae pulchritudini, et castissimum virum quotidianis jurgiis exagitabat. Totae Euripidis Tragoediae in mulieres maledicta sunt. Unde et Hermione loquitur: Malarum me mulierum decepere consilia. In Lepti urbe semibarbara, et posita in solitudine, moris est ut nurus altera die socrum ollam mutuam [ Al. mutuum] postulet. Cui illa statim negat: ut scias illud verum esse Terentii, quod consulto ambigue extulit: Quid est hoc? omnes socrus oderunt nurus. Legimus quemdam apud Romanos nobilem, cum eum amici arguerent, quare uxorem formosam et castam et divitem repudiasset, protendisse", "candidate_score": 0.68731, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_40_42", "bdc_text": "capite 3 . de Philippo , rege Macaedoniae , qui , cum omni fere tempore negotiis belli victoriisque affectus esset , a liberali tamen Musa et a studiis humanitatis nunquam abfuit , quin lepide comiterque plaeraque et faceret et diceret etcAulus Gellius , Noctes Atticae , 9 , 3 , 2. . Ecce regem hunc praeclarissimum hac in re et cum paucis quidem conferendum .", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Adversus-Jovinianum_window_256", "psc_text": "Plutarchum in Sylla ), Felicis (si non habuisset uxorem) Metella conjux palam erat impudica: et (quia novissimi mala nostra discimus) id Athenis cantabatur, et Sylla ignorabat; secretaque domus suae primum hostium convicio didicit. Cn. Pompeio ( Vid. eumdem in Pompeio ) Mutiam uxorem impudicam, quam Pontici spadones, et Mithridaticae ambiebant catervae, cum eum putarent caeteri scientem pati, indicavit in expeditione commilito, et victorem totius orbis tristi nuntio consternavit. M. Cato Censorius habuit uxorem Actoriam Paulam, humili loco natam, vinolentam, impotentem, et (quod nemo posset credere) Catoni superbam. Hoc ideo dico, ne quis putet, si pauperem duxerit, satis se concordiae providisse. Philippum regem Macedonum, contra quem Demosthenis Philippicae tonant, introeuntem ex more cubiculum uxor exclusit irata: qui exclusus tacuit, et injuriam suam versu tragico consolatus est. Gorgias Rhetor librum pulcherrimum de concordia Graecis tunc inter se dissidentibus recitavit Olympiae. Cui Melanthius inimicus ejus: Hic nobis, inquit, de concordia praecipit, qui se", "candidate_score": 0.672455, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_39_41", "bdc_text": "Scribit Aulus Gellius Noctium Atticarum libro 9 . capite 3 . de Philippo , rege Macaedoniae , qui , cum omni fere tempore negotiis belli victoriisque affectus esset , a liberali tamen Musa et a studiis humanitatis nunquam abfuit , quin lepide comiterque plaeraque et faceret et diceret etcAulus Gellius , Noctes Atticae , 9 , 3 , 2. .", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Adversus-Jovinianum_window_256", "psc_text": "Plutarchum in Sylla ), Felicis (si non habuisset uxorem) Metella conjux palam erat impudica: et (quia novissimi mala nostra discimus) id Athenis cantabatur, et Sylla ignorabat; secretaque domus suae primum hostium convicio didicit. Cn. Pompeio ( Vid. eumdem in Pompeio ) Mutiam uxorem impudicam, quam Pontici spadones, et Mithridaticae ambiebant catervae, cum eum putarent caeteri scientem pati, indicavit in expeditione commilito, et victorem totius orbis tristi nuntio consternavit. M. Cato Censorius habuit uxorem Actoriam Paulam, humili loco natam, vinolentam, impotentem, et (quod nemo posset credere) Catoni superbam. Hoc ideo dico, ne quis putet, si pauperem duxerit, satis se concordiae providisse. Philippum regem Macedonum, contra quem Demosthenis Philippicae tonant, introeuntem ex more cubiculum uxor exclusit irata: qui exclusus tacuit, et injuriam suam versu tragico consolatus est. Gorgias Rhetor librum pulcherrimum de concordia Graecis tunc inter se dissidentibus recitavit Olympiae. Cui Melanthius inimicus ejus: Hic nobis, inquit, de concordia praecipit, qui se", "candidate_score": 0.665481, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_41", "bdc_text": "de Philippo , rege Macaedoniae , qui , cum omni fere tempore negotiis belli victoriisque affectus esset , a liberali tamen Musa et a studiis humanitatis nunquam abfuit , quin lepide comiterque plaeraque et faceret et diceret etcAulus Gellius , Noctes Atticae , 9 , 3 , 2. .", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Adversus-Jovinianum_window_256", "psc_text": "Plutarchum in Sylla ), Felicis (si non habuisset uxorem) Metella conjux palam erat impudica: et (quia novissimi mala nostra discimus) id Athenis cantabatur, et Sylla ignorabat; secretaque domus suae primum hostium convicio didicit. Cn. Pompeio ( Vid. eumdem in Pompeio ) Mutiam uxorem impudicam, quam Pontici spadones, et Mithridaticae ambiebant catervae, cum eum putarent caeteri scientem pati, indicavit in expeditione commilito, et victorem totius orbis tristi nuntio consternavit. M. Cato Censorius habuit uxorem Actoriam Paulam, humili loco natam, vinolentam, impotentem, et (quod nemo posset credere) Catoni superbam. Hoc ideo dico, ne quis putet, si pauperem duxerit, satis se concordiae providisse. Philippum regem Macedonum, contra quem Demosthenis Philippicae tonant, introeuntem ex more cubiculum uxor exclusit irata: qui exclusus tacuit, et injuriam suam versu tragico consolatus est. Gorgias Rhetor librum pulcherrimum de concordia Graecis tunc inter se dissidentibus recitavit Olympiae. Cui Melanthius inimicus ejus: Hic nobis, inquit, de concordia praecipit, qui se", "candidate_score": 0.664418, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_61_63", "bdc_text": "calumnias sedare legibus severissimis , nutrire artes . . . \" ). . Quid Mythridatem referam ? Qui rex fuit Ponti atque Bythiniae , duarum et viginti gentium , quas sub ditione habuit , linguas percalluit etcAulus Gellius , aaO , 17 , 17 , 2. .", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Adversus-Jovinianum_window_256", "psc_text": "Plutarchum in Sylla ), Felicis (si non habuisset uxorem) Metella conjux palam erat impudica: et (quia novissimi mala nostra discimus) id Athenis cantabatur, et Sylla ignorabat; secretaque domus suae primum hostium convicio didicit. Cn. Pompeio ( Vid. eumdem in Pompeio ) Mutiam uxorem impudicam, quam Pontici spadones, et Mithridaticae ambiebant catervae, cum eum putarent caeteri scientem pati, indicavit in expeditione commilito, et victorem totius orbis tristi nuntio consternavit. M. Cato Censorius habuit uxorem Actoriam Paulam, humili loco natam, vinolentam, impotentem, et (quod nemo posset credere) Catoni superbam. Hoc ideo dico, ne quis putet, si pauperem duxerit, satis se concordiae providisse. Philippum regem Macedonum, contra quem Demosthenis Philippicae tonant, introeuntem ex more cubiculum uxor exclusit irata: qui exclusus tacuit, et injuriam suam versu tragico consolatus est. Gorgias Rhetor librum pulcherrimum de concordia Graecis tunc inter se dissidentibus recitavit Olympiae. Cui Melanthius inimicus ejus: Hic nobis, inquit, de concordia praecipit, qui se", "candidate_score": 0.663063, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_26_28", "bdc_text": "Lk 10 , 7. . Proinde eruditionem satis extollere non possum , vel ut summatim dicam , est sola perpetuus animi comes . AdhaecDiogenes Diogenes von Sinope , 400/390-328 /323 , Begründer der kynischen Philosophie ;", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Adversus-Jovinianum_window_319", "psc_text": "Sed et ipse Plato cum esset dives, et toros ejus Diogenes lutatis pedibus conculcaret: ut posset vacare philosophiae, elegit Academiam villam ab urbe procul, non solum desertam, sed et pestilentem: ut cura et assiduitate morborum, libidinis impetus frangeretur: discipulique sui nullam aliam sentirent voluptatem, nisi earum rerum quas discerent. Quosdam legimus effodisse sibi oculos, ne per eorum visum a contemplatione philosophiae avocarentur. Unde et Crates ille Thebanus, projecto in mari non parvo auri pondere, Abite, inquit, pessum malae cupiditates: ego vos mergam, ne ipse mergar a vobis. Quod si quis existimat [ Al. aestimat] et abundantia ciborum potionumque se perfrui, et vacare posse sapientiae, hoc est, et versari in deliciis, et deliciarum vitiis non teneri, seipsum decipit. Cum enim procul ab his remoti saepe capiamur naturae illecebris, et cogamur ea cupere, quorum copiam non habemus; quanto magis, si circumdati retibus voluptatum, esse nos liberos arbitremur! Sensus noster illud cogitat, quod", "candidate_score": 0.661737, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_27_29", "bdc_text": "Proinde eruditionem satis extollere non possum , vel ut summatim dicam , est sola perpetuus animi comes . AdhaecDiogenes Diogenes von Sinope , 400/390-328 /323 , Begründer der kynischen Philosophie ; s. Kurt von Fritz , in :", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Adversus-Jovinianum_window_319", "psc_text": "Sed et ipse Plato cum esset dives, et toros ejus Diogenes lutatis pedibus conculcaret: ut posset vacare philosophiae, elegit Academiam villam ab urbe procul, non solum desertam, sed et pestilentem: ut cura et assiduitate morborum, libidinis impetus frangeretur: discipulique sui nullam aliam sentirent voluptatem, nisi earum rerum quas discerent. Quosdam legimus effodisse sibi oculos, ne per eorum visum a contemplatione philosophiae avocarentur. Unde et Crates ille Thebanus, projecto in mari non parvo auri pondere, Abite, inquit, pessum malae cupiditates: ego vos mergam, ne ipse mergar a vobis. Quod si quis existimat [ Al. aestimat] et abundantia ciborum potionumque se perfrui, et vacare posse sapientiae, hoc est, et versari in deliciis, et deliciarum vitiis non teneri, seipsum decipit. Cum enim procul ab his remoti saepe capiamur naturae illecebris, et cogamur ea cupere, quorum copiam non habemus; quanto magis, si circumdati retibus voluptatum, esse nos liberos arbitremur! Sensus noster illud cogitat, quod", "candidate_score": 0.661, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_83_85", "bdc_text": "Aristippus potius fieri censebat mendicum quam indoctum Diogenes Laertios , aaO , 2 , 70 ; LB IV 166. . Idem cuidam percontanti , qua re esset melior evasurus filius , respondit , si eum curaret litteris erudiendum Gemeint ist die ( von Wick mißverstandene ) Stelle bei Diogenes Laertios , aaO. 2 , 72 , die Erasmus wie folgt wiedergibt :", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Adversus-Jovinianum_window_7", "psc_text": "Cum Apostolus non ex virgine, sed ex muliere editum Filium Dei pronuntiavit, agnovit adapertae vulvae nuptialem passionem, multis Scripturarum oraculis comprobaverat: idque fortasse in causa est, quod satis habuit lectorem ad eum librum amandare, ne eamdem hic telam retexeret. 4. Haec igitur Romanis auribus novus Ecclesiarum magister venena propinabat, quae ut latius serperent, ausus est etiam editis Commentariolis posteris commendare. Ex fragmentis autem illis sane exiguis, quae Hieronymus servat sub initium prioris libri, facile colligere est, quam abnorme esset opus illud, ineruditum, insulsum, in quo et insani hominis sententiae obscurissimis verbis involvebantur, et ipsa stomachum movebat turpissima styli barbaries. Nihilominus, ut usuvenire solet cum vitiis frena laxantur, ut Augustini verbis utar, tantum valuit in urbe Roma, ut nonnullas etiam sanctimoniales, de quorum pudicitia suspicio nulla praecesserat, dejecisse in nuptias diceretur. Et virorum etiam sanctorum sanctum coelibatum commemoratione Patrum et comparatione frangeret. Demirare autem hominis malitiam malam. Ipse, qui virginum meritum", "candidate_score": 0.659851, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_62_64", "bdc_text": "Quid Mythridatem referam ? Qui rex fuit Ponti atque Bythiniae , duarum et viginti gentium , quas sub ditione habuit , linguas percalluit etcAulus Gellius , aaO , 17 , 17 , 2. . Quis non tantis viris adnumerare cupiat ?", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Adversus-Jovinianum_window_255", "psc_text": "nupsit Sallustio inimico ejus, et tertio Messalae Corvino, et quasi per quosdam gradus eloquentiae devoluta est. Socrates Xantippen et Myron neptem Aristidis, duas habebat uxores. Quae cum crebro inter se jurgarentur, et ille eas irridere esset solitus, quod propter se foedissimum hominem, simis naribus, recalva [ Mss. recurva] fronte, pilosis humeris, et repandis cruribus, disceptarent: novissime verterunt in eum impetum, et male mulctatum fugientemque diu persecutae sunt. Quodam autem tempore cum infinita convicia ex superiori loco ingerenti Xantippae restitisset, aqua perfusus immunda, nihil amplius respondit, quam capite deterso: Sciebam, inquit, futurum, ut ista tonitrua imber sequeretur. L. Syllae ( Vid. Plutarchum in Sylla ), Felicis (si non habuisset uxorem) Metella conjux palam erat impudica: et (quia novissimi mala nostra discimus) id Athenis cantabatur, et Sylla ignorabat; secretaque domus suae primum hostium convicio didicit. Cn. Pompeio ( Vid. eumdem in Pompeio ) Mutiam uxorem impudicam, quam Pontici spadones, et Mithridaticae ambiebant", "candidate_score": 0.659152, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_26_28", "bdc_text": "Lk 10 , 7. . Proinde eruditionem satis extollere non possum , vel ut summatim dicam , est sola perpetuus animi comes . AdhaecDiogenes Diogenes von Sinope , 400/390-328 /323 , Begründer der kynischen Philosophie ;", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Adversus-Jovinianum_window_336", "psc_text": "apud Athenienses tria tantum praecepta in templo Eleusinae residere scribit: honorandos parentes, venerandos deos, carnibus non vescendum. Orpheus in carmine suo esum carnium penitus detestatur. Pythagorae, Socratis, Antisthenis, et reliquorum frugalitatem referrem in confusionem nostram: nisi et longum esset, et proprii operis indigeret. Hic certe est Antisthenes, qui cum gloriose docuisset rhetoricam, audissetque Socratem, dixisse fertur ad discipulos suos: Abite, et magistrum quaerite, ego enim jam reperi. Statimque venditis quae habebat, et publice distributis, nihil sibi amplius quam palliolum reservavit. Paupertatisque ejus et laboris, et Xenophon testis est in Symposio, et innumerabiles libri ejus: quorum alios philosophico, alios rhetorico genere conscripsit [ Al. scripsit]. Hujus Diogenes ille famosissimus sectator fuit, potentior rege 345 Alexandro et naturae victor humanae. Nam cum discipulorum Antisthenes nullum reciperet, et perseverantem Diogenem removere non posset, novissime clava minatus est [ Al. minitatus], nisi abiret. Cui ille subjecisse dicitur caput, atque dixisse: Nullus tam durus baculus", "candidate_score": 0.65645, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_108_110", "bdc_text": "capite 4 . de Alexandro , qui anteire doctrina maluit quam copiis atque opulentiisAulus Gellius , aaO , 20 , 5 , 8. . Sic Seneca scribitSeneca , Epistulae , 21 , 2. :", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Adversus-Jovinianum_window_336", "psc_text": "apud Athenienses tria tantum praecepta in templo Eleusinae residere scribit: honorandos parentes, venerandos deos, carnibus non vescendum. Orpheus in carmine suo esum carnium penitus detestatur. Pythagorae, Socratis, Antisthenis, et reliquorum frugalitatem referrem in confusionem nostram: nisi et longum esset, et proprii operis indigeret. Hic certe est Antisthenes, qui cum gloriose docuisset rhetoricam, audissetque Socratem, dixisse fertur ad discipulos suos: Abite, et magistrum quaerite, ego enim jam reperi. Statimque venditis quae habebat, et publice distributis, nihil sibi amplius quam palliolum reservavit. Paupertatisque ejus et laboris, et Xenophon testis est in Symposio, et innumerabiles libri ejus: quorum alios philosophico, alios rhetorico genere conscripsit [ Al. scripsit]. Hujus Diogenes ille famosissimus sectator fuit, potentior rege 345 Alexandro et naturae victor humanae. Nam cum discipulorum Antisthenes nullum reciperet, et perseverantem Diogenem removere non posset, novissime clava minatus est [ Al. minitatus], nisi abiret. Cui ille subjecisse dicitur caput, atque dixisse: Nullus tam durus baculus", "candidate_score": 0.650723, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_27_29", "bdc_text": "Proinde eruditionem satis extollere non possum , vel ut summatim dicam , est sola perpetuus animi comes . AdhaecDiogenes Diogenes von Sinope , 400/390-328 /323 , Begründer der kynischen Philosophie ; s. Kurt von Fritz , in :", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Adversus-Jovinianum_window_336", "psc_text": "apud Athenienses tria tantum praecepta in templo Eleusinae residere scribit: honorandos parentes, venerandos deos, carnibus non vescendum. Orpheus in carmine suo esum carnium penitus detestatur. Pythagorae, Socratis, Antisthenis, et reliquorum frugalitatem referrem in confusionem nostram: nisi et longum esset, et proprii operis indigeret. Hic certe est Antisthenes, qui cum gloriose docuisset rhetoricam, audissetque Socratem, dixisse fertur ad discipulos suos: Abite, et magistrum quaerite, ego enim jam reperi. Statimque venditis quae habebat, et publice distributis, nihil sibi amplius quam palliolum reservavit. Paupertatisque ejus et laboris, et Xenophon testis est in Symposio, et innumerabiles libri ejus: quorum alios philosophico, alios rhetorico genere conscripsit [ Al. scripsit]. Hujus Diogenes ille famosissimus sectator fuit, potentior rege 345 Alexandro et naturae victor humanae. Nam cum discipulorum Antisthenes nullum reciperet, et perseverantem Diogenem removere non posset, novissime clava minatus est [ Al. minitatus], nisi abiret. Cui ille subjecisse dicitur caput, atque dixisse: Nullus tam durus baculus", "candidate_score": 0.649806, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_91", "bdc_text": "sane viaticum esse certissimum eruditionem Diogenes Laertios , aaO , 2 , 73 ;", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Adversus-Jovinianum_window_319", "psc_text": "Sed et ipse Plato cum esset dives, et toros ejus Diogenes lutatis pedibus conculcaret: ut posset vacare philosophiae, elegit Academiam villam ab urbe procul, non solum desertam, sed et pestilentem: ut cura et assiduitate morborum, libidinis impetus frangeretur: discipulique sui nullam aliam sentirent voluptatem, nisi earum rerum quas discerent. Quosdam legimus effodisse sibi oculos, ne per eorum visum a contemplatione philosophiae avocarentur. Unde et Crates ille Thebanus, projecto in mari non parvo auri pondere, Abite, inquit, pessum malae cupiditates: ego vos mergam, ne ipse mergar a vobis. Quod si quis existimat [ Al. aestimat] et abundantia ciborum potionumque se perfrui, et vacare posse sapientiae, hoc est, et versari in deliciis, et deliciarum vitiis non teneri, seipsum decipit. Cum enim procul ab his remoti saepe capiamur naturae illecebris, et cogamur ea cupere, quorum copiam non habemus; quanto magis, si circumdati retibus voluptatum, esse nos liberos arbitremur! Sensus noster illud cogitat, quod", "candidate_score": 0.636973, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_83", "bdc_text": "Aristippus potius fieri censebat mendicum quam indoctum Diogenes Laertios , aaO , 2 , 70 ;", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Adversus-Jovinianum_window_8", "psc_text": "ut usuvenire solet cum vitiis frena laxantur, ut Augustini verbis utar, tantum valuit in urbe Roma, ut nonnullas etiam sanctimoniales, de quorum pudicitia suspicio nulla praecesserat, dejecisse in nuptias diceretur. Et virorum etiam sanctorum sanctum coelibatum commemoratione Patrum et comparatione frangeret. Demirare autem hominis malitiam malam. Ipse, qui virginum meritum aequando pudicitiae conjugali, omnibus uxoris ducendae auctor fuerat, uxorem adduci non potuit ut sibi adjungeret. Causam praetexebat longe iniquissimam, ne scilicet molestiis nuptiarum impediretur: minime vero ut meritum sibi inde aliquod compararet, hoc est, non ut melior esset, sed ut liberior. Porro asseclas habuit aliquantos Romanos, ut in Syricii Epistola scribitur: de nomine Auxentium, Genialem, Germinatorem, Felicem, Plotinum, Martianum, Januarium, et Ingeniosum. His S. Ambrosius epist. ad Vercellenses addit Barbationem quemdam et Sarmationem, utique ex his, quos cum Mediolanum venisset, suo junxerat satellitio. Verum impendio plures illi censuit adhaesisse Hieronymus, cum sub libri secundi finem: Ne glorieris, inquit, quod multos", "candidate_score": 0.633101, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_83", "bdc_text": "Aristippus potius fieri censebat mendicum quam indoctum Diogenes Laertios , aaO , 2 , 70 ;", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Adversus-Jovinianum_window_447", "psc_text": "quasi verecundiae vestibus [ Al. tegebat] protegebat, nudata est, et exposita: quae ante in occulto erant, nunc in propatulo sunt. Ostendisti tales discipulos, non fecisti. Hoc profecit doctrina tua, ut peccata nec poenitentiam quidem habeant. Virgines tuae quas prudentissimo consilio, quod nemo umquam legerat, nec audierat, de Apostolo docuisti, Melius est nubere quam uri, occultos adulteros in apertos verterunt maritos. Non suasit hoc Apostolus, non electionis vas. Virgilianum consilium est: Conjugium vocat, hoc praetexit nomine culpam. (Aeneid. l. IV). 37. Basilides magister luxuriae. Semper pseudoprophetae dulcia promittunt. Verba Joviniani. --Quadringenti ferme anni sunt, quod Christi praedicatio fulget in mundo. Ex quo innumerabiles haereses tunicam illius consciderunt, universus pene error 381 de Chaldaeo et Syro, et Graeco sermone processerat. Basilides magister luxuriae et turpissimorum complexuum, post tot annos ita in Jovinianum, quasi in Euphorbum transformatus est, ut Latina quoque lingua haberet haeresim suam. Nulla ne fuit alia in toto orbe provincia,", "candidate_score": 0.630078, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_83", "bdc_text": "Aristippus potius fieri censebat mendicum quam indoctum Diogenes Laertios , aaO , 2 , 70 ;", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Adversus-Jovinianum_window_7", "psc_text": "Cum Apostolus non ex virgine, sed ex muliere editum Filium Dei pronuntiavit, agnovit adapertae vulvae nuptialem passionem, multis Scripturarum oraculis comprobaverat: idque fortasse in causa est, quod satis habuit lectorem ad eum librum amandare, ne eamdem hic telam retexeret. 4. Haec igitur Romanis auribus novus Ecclesiarum magister venena propinabat, quae ut latius serperent, ausus est etiam editis Commentariolis posteris commendare. Ex fragmentis autem illis sane exiguis, quae Hieronymus servat sub initium prioris libri, facile colligere est, quam abnorme esset opus illud, ineruditum, insulsum, in quo et insani hominis sententiae obscurissimis verbis involvebantur, et ipsa stomachum movebat turpissima styli barbaries. Nihilominus, ut usuvenire solet cum vitiis frena laxantur, ut Augustini verbis utar, tantum valuit in urbe Roma, ut nonnullas etiam sanctimoniales, de quorum pudicitia suspicio nulla praecesserat, dejecisse in nuptias diceretur. Et virorum etiam sanctorum sanctum coelibatum commemoratione Patrum et comparatione frangeret. Demirare autem hominis malitiam malam. Ipse, qui virginum meritum", "candidate_score": 0.627382, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_50", "bdc_text": "Quamobrem nihil etiam est otiosae senectuti iucundius , quam si studia sibi proponat liberalia , quemadmodum legimus de Gallo quodam :", "psc_chunk_id": "023_Hieronymus-Stridonensis_Adversus-Jovinianum_window_252", "psc_text": "jactans, languentis animum desperatione conturbat. Quod si ipsa languerit, coaegrotandum est, et numquam ab ejus lectulo recedendum. Aut si bona fuerit et suavis uxor (quae tamen rara avis est), cum parturiente gemimus, cum periclitante torquemur. Sapiens autem numquam solus esse potest. Habet secum omnes qui sunt, qui umquam fuerunt boni, et animum liberum quocumque vult, transfert. Quod corpore non potest, cogitatione complectitur. Et si hominum inopia fuerit, loquitur cum Deo. Numquam minus solus erit, quam cum solus erit. Porro liberorum causa uxorem ducere, ut vel nomen nostrum non intereat, vel habeamus senectutis praesidia, et certis utamur haeredibus, stolidissimum est. Quid enim ad nos pertinet recedentes e mundo, si nomine nostro alius nominetur: cum et filius non statim patris vocabulum referat, et innumerabiles sint, qui eodem appellentur nomine? Aut quae senectutis auxilia sunt, enutrire domi, qui aut prior te forte moriatur, aut perversissimis sit moribus? Aut certe cum ad maturam aetatem", "candidate_score": 0.619174, "ce_score": null } ] }, { "rank": 11, "cf_id": "cf025", "work_id": "075_Gregorius-I_Moralia", "max_score": 0.694464, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "11024_sent_52", "bdc_text": "Quoties illum lux noctu aliquid describere ingressum , quoties nox oppressit , cum coepisset mane ?", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_898", "psc_text": ". Hinc est quod vocem poenitentium in se propheta iterum sumpsit, dicens: Impegimus meridie quasi in tenebris, in caliginosis quasi mortui (Isai. LIX, 10) . Hinc iterum dicit: Custos quid de nocte? custos quid de nocte? Dixit custos: Venit mane et nox (Isai. XXI, 11) . De nocte etenim custos venit, quia humani generis protector et manifestus in 197 carne apparuit, et tamen hunc pressa perfidiae suae tenebris Judaea minime agnovit. Ubi bene ex voce custodis additur, Venit mane et nox, quia per ejus praesentiam et nova lux mundo inclaruit, et tamen in corde infidelium vetusta caecitas remansit. [ Vet. XV. ] Bene autem dicitur: Quasi in nocte, sic palpabunt in meridie. Hoc quippe palpando exquirimus, quod oculis non videmus. Judaei autem aperta ejus miracula viderant, et adhuc cum quasi palpantes quaerebant, cum dicerent: Quo usque animam nostram tollis? Si tu es Christus, dic nobis palam (Joan. X, 24) .", "candidate_score": 0.694464, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_67_69", "bdc_text": "sed quid haec adfero scientissimo ? Sed his aliisque compluribus animus fulcitus non deiicitur a proposito . Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_2282", "psc_text": "injuste nil agit, qui et subtiliorem nobis naturam juste judicavit. Dicat ergo: Nunquid Deum quispiam docebit scientiam, qui excelsos judicat? Qui enim super nos mira facit, constat procul dubio quia de nobis scienter omnia disponit. His itaque praemissis, adjungitur ubi humanus animus in requisitione fatigatur. Nam subditur: CAPUT LV. VERS. 23-25.-- Iste moritur robustus et sanus, dives et felix, viscera ejus plena sunt adipe, et medullis ossa illius irrigantur; alius vero moritur in amaritudine animae suae absque ullis opibus. 62. Electorum et reproborum vita dispar, at mors carnis eadem. Iniqui laetitia transit ad poenam, innocentis poena ad laetitiam. --Ista cum ita sint, quis omnipotentis Dei secreta discutiat cur haec ita esse permittat? Sed electis et reprobis vita quidem dispar est, carnis autem in morte corruptio dispar non est. Unde subjungitur: VERS. 26.-- Et tamen simul in pulvere dormient, et vermes operient eos. Quid ergo mirum, si prosperitate vel adversitate praesentis", "candidate_score": 0.678523, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_73_75", "bdc_text": "vgl . Adagia , 1 , 3 , 91 ( LB II 147 ) . Hi corpus saginant , mentem extinguunt ; quorum deus venter Phil 3 , 19. , et tanquam bos ad praesepeAdagia , 2 , 1 , 39 ( LB II 420f ) .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_651", "psc_text": "mens mundo mortua quiescit. --Sicut enim sepulcrum locus est quo absconditur corpus, ita divina contemplatio quoddam sepulcrum mentis est, quo absconditur anima. Quasi enim huic adhuc mundo vivimus, cum mente in eum foras vagamur; sed mortui in sepulcro abscondimur, cum mortificati exterius, in secreto internae contemplationis celamur. Sancti igitur viri ab importunitate desideriorum temporalium, a tumultu inutilium curarum, a clamore perstrepentium perturbationum, semetipsos sacri verbi gladio mortificare non desinunt, atque intus ante Dei faciem in sinu mentis abscondunt. Unde bene per Psalmistam dicitur: Abscondes eos in abscondito vultus tui, a conturbatione hominum (Psal. XXX, 21) . Quod quamvis perfecte postmodum fiat, etiam nunc ex magna parte agitur, cum a temporalium desideriorum tumultibus delectatione in interiora rapiuntur; 143 ut mens eorum dum in amorem Dei tota tenditur, nulla inutili perturbatione laceretur. Hinc est quod Paulus per contemplationem mortuos et quasi in sepulcro absconditos discipulos viderat, quibus dicebat: Mortui enim estis, et", "candidate_score": 0.677093, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_68_70", "bdc_text": "Sed his aliisque compluribus animus fulcitus non deiicitur a proposito . Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. . Omnes sibi prodesse querunt , quisque hoc cogit :", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1051", "psc_text": "culpa prodeat, vel quibuslibet ex occasionibus erumpat, reproborum tamen semitae semper involutae sunt, ut pravis concupiscentiis dediti, aut bona nulla appetant, aut appetentes infirmo desiderio, ad haec nequaquam mentis liberos gressus tendant. Recta enim aut non incipiunt, aut, in ipso fracti itinere, ad haec minime pertingunt. Unde fit plerumque ut ad morem suum lassati redeant, seseque ab intentione animi in carnis voluptatibus sternant, sola quae transeunt cogitent, nulla quae 230 secum permaneant curent. Unde apte subditur: CAPUT XXIX. IBID.-- Ambulabunt in vacuum, et peribunt. 38. Transitoriis bonis inhiantium vacuus labor. -- In vacuum quippe ambulant qui nil secum de fructu sui laboris portant. Alius namque adipiscendis honoribus exsudat, alius multiplicandis facultatibus aestuat, alius promerendis laudibus anhelat; sed quia cuncta haec hic quisque moriens deserit, labores in vacuum perdidit, qui secum ante judicem nihil tulit. Quo contra bene per legem dicitur: Non apparebis in conspectu Domini vacuus (Exod. XXIII, 15) .", "candidate_score": 0.676543, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_67_69", "bdc_text": "sed quid haec adfero scientissimo ? Sed his aliisque compluribus animus fulcitus non deiicitur a proposito . Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1051", "psc_text": "culpa prodeat, vel quibuslibet ex occasionibus erumpat, reproborum tamen semitae semper involutae sunt, ut pravis concupiscentiis dediti, aut bona nulla appetant, aut appetentes infirmo desiderio, ad haec nequaquam mentis liberos gressus tendant. Recta enim aut non incipiunt, aut, in ipso fracti itinere, ad haec minime pertingunt. Unde fit plerumque ut ad morem suum lassati redeant, seseque ab intentione animi in carnis voluptatibus sternant, sola quae transeunt cogitent, nulla quae 230 secum permaneant curent. Unde apte subditur: CAPUT XXIX. IBID.-- Ambulabunt in vacuum, et peribunt. 38. Transitoriis bonis inhiantium vacuus labor. -- In vacuum quippe ambulant qui nil secum de fructu sui laboris portant. Alius namque adipiscendis honoribus exsudat, alius multiplicandis facultatibus aestuat, alius promerendis laudibus anhelat; sed quia cuncta haec hic quisque moriens deserit, labores in vacuum perdidit, qui secum ante judicem nihil tulit. Quo contra bene per legem dicitur: Non apparebis in conspectu Domini vacuus (Exod. XXIII, 15) .", "candidate_score": 0.669216, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_69_71", "bdc_text": "Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. . Omnes sibi prodesse querunt , quisque hoc cogit : \"Heus tu , proximus egomet sum mihi .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1051", "psc_text": "culpa prodeat, vel quibuslibet ex occasionibus erumpat, reproborum tamen semitae semper involutae sunt, ut pravis concupiscentiis dediti, aut bona nulla appetant, aut appetentes infirmo desiderio, ad haec nequaquam mentis liberos gressus tendant. Recta enim aut non incipiunt, aut, in ipso fracti itinere, ad haec minime pertingunt. Unde fit plerumque ut ad morem suum lassati redeant, seseque ab intentione animi in carnis voluptatibus sternant, sola quae transeunt cogitent, nulla quae 230 secum permaneant curent. Unde apte subditur: CAPUT XXIX. IBID.-- Ambulabunt in vacuum, et peribunt. 38. Transitoriis bonis inhiantium vacuus labor. -- In vacuum quippe ambulant qui nil secum de fructu sui laboris portant. Alius namque adipiscendis honoribus exsudat, alius multiplicandis facultatibus aestuat, alius promerendis laudibus anhelat; sed quia cuncta haec hic quisque moriens deserit, labores in vacuum perdidit, qui secum ante judicem nihil tulit. Quo contra bene per legem dicitur: Non apparebis in conspectu Domini vacuus (Exod. XXIII, 15) .", "candidate_score": 0.663096, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_74_76", "bdc_text": "Hi corpus saginant , mentem extinguunt ; quorum deus venter Phil 3 , 19. , et tanquam bos ad praesepeAdagia , 2 , 1 , 39 ( LB II 420f ) . perpauci salvam cupiunt rempublicam .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_651", "psc_text": "mens mundo mortua quiescit. --Sicut enim sepulcrum locus est quo absconditur corpus, ita divina contemplatio quoddam sepulcrum mentis est, quo absconditur anima. Quasi enim huic adhuc mundo vivimus, cum mente in eum foras vagamur; sed mortui in sepulcro abscondimur, cum mortificati exterius, in secreto internae contemplationis celamur. Sancti igitur viri ab importunitate desideriorum temporalium, a tumultu inutilium curarum, a clamore perstrepentium perturbationum, semetipsos sacri verbi gladio mortificare non desinunt, atque intus ante Dei faciem in sinu mentis abscondunt. Unde bene per Psalmistam dicitur: Abscondes eos in abscondito vultus tui, a conturbatione hominum (Psal. XXX, 21) . Quod quamvis perfecte postmodum fiat, etiam nunc ex magna parte agitur, cum a temporalium desideriorum tumultibus delectatione in interiora rapiuntur; 143 ut mens eorum dum in amorem Dei tota tenditur, nulla inutili perturbatione laceretur. Hinc est quod Paulus per contemplationem mortuos et quasi in sepulcro absconditos discipulos viderat, quibus dicebat: Mortui enim estis, et", "candidate_score": 0.662573, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_40_42", "bdc_text": "capite 3 . de Philippo , rege Macaedoniae , qui , cum omni fere tempore negotiis belli victoriisque affectus esset , a liberali tamen Musa et a studiis humanitatis nunquam abfuit , quin lepide comiterque plaeraque et faceret et diceret etcAulus Gellius , Noctes Atticae , 9 , 3 , 2. . Ecce regem hunc praeclarissimum hac in re et cum paucis quidem conferendum .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1091", "psc_text": "(III Reg. I, 23) ? Quomodo Moyses regi Aegyptio libere resistens eum despicere potuit, qui, Deo familiariter colloquens, sequentem se Jethro cognatum suum humilis adoravit (Exod. XVIII, 7)? Cujus etiam consilio tantam obedientiam praebuit, ut post secreta Dei colloquia magnum lucrum duceret quod foris ab ore hominis audiret. [ Vet. XXIV.] 55. Qui alios arguunt, seipsos non palpent. --Ex aliis ergo sanctorum factis discimus quid de aliis pensare debeamus. Sancti enim viri, nec ex elatione sunt liberi, nec ex timore submissi; sed cum rectitudo eos ad libertatem vocis erigit, consideratio infirmitatis propriae in humilitate custodit. Culpas quippe delinquentium etsi ex alto increpantes feriunt, semetipsos tamen apud se subtilius judicantes, quasi in abjectis ponunt; et quo prava in aliis insequuntur, eo ad reprimendos se atrociores redeunt; rursusque quo sibimet meliora agentibus nequaquam parcunt, eo vigilantius aliena facta reprehendunt. Quid enim de humana potentia mirari exterius poterunt, qui semetipsos quoque despiciunt, etiam", "candidate_score": 0.661577, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_35_37", "bdc_text": "LB IV 338. . Quis nunc est tam stolidus et quis tam inscius , ut adhuc rem litterariam primas tenere Adagia , 5 , 1 , 51 ( LB II 1191 ) . non perspitiat ?", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1078", "psc_text": "adnisibus imbecillitas adjuncta non obviat. Hoc vero quod subditur: CAPUT XXXV. VERS. 24.-- Docete me, et ego tacebo; et si quid forte ignoravi, instruite me. 51. Sub cujus distinctionis libramine pendeat, incertum videtur; utrum ad hoc subjunctum sit, quod intulerat: Nunquid dixi? an certe disjuncta a superioribus sententia promitur qua per increpationem dicatur: Docete me, et ego tacebo; et si quid forte ignoravi, instruite me. Quod tamen utrique distinctioni convenit, quia ab intellectus sani tramite per neutram recedit. Sed quia haec in transcursu per allegoriam diximus, restat ut moraliter historiae verba perscrutemur [ Vet. XXII, Rec. XV. ]--SENSUS MORALIS. 52. Pauperis, oppressi, ac stulti propter Deum qualis sit animus. --Beatus Job rerum damna pertulerat, malignorum spirituum percussionibus traditus dolores vulnerum sentiebat; sed, sapientem Dei stultitiam diligens, stultam mundi sapientiam mentis despectu calcaverat. Igitur contra mundi divites 236 pauper, contra potentes oppressus, contra sapientes stultus dicitur. Tria respondit, quia nec pauper", "candidate_score": 0.661238, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_68_70", "bdc_text": "Sed his aliisque compluribus animus fulcitus non deiicitur a proposito . Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. . Omnes sibi prodesse querunt , quisque hoc cogit :", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_592", "psc_text": "[ Vet. XXXIV.] 58. Soli secum sunt qui vitia subegerunt. --At contra sancti viri, quia nihil hujus mundi appetunt, nullis procul dubio in corde tumultibus premuntur; omnes quippe inordinatos desideriorum motus a cubili cordis, manu sanctae considerationis ejiciunt, et quia transitoria cuncta despiciunt, ex his nascentes cogitationum insolentias non patiuntur. Solam namque aeternam patriam appetunt; et quia nulla hujus mundi diligunt, magna mentis tranquillitate perfruuntur. Unde et recte dicitur: Qui aedificant sibi solitudines. Solitudines quippe aedificare, est a secreto cordis terrenorum desideriorum tumultus expellere, 130 et una intentione aeternae patriae in amorem intimae quietis anhelare. An non cunctos a se cogitationum tumultus expulerat, qui dicebat: Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini (Psal. XXVI, 4) ? A frequentia quippe terrenorum desideriorum fugerat, ad magnam videlicet solitudinem semetipsum, ubi eo tutius nihil extraneum conspiceret, quo incompetens nihil amaret. A tumultu rerum temporalium magnum quemdam secessum petierat quietam", "candidate_score": 0.661118, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_112_114", "bdc_text": "ignosce ergo , si studia tua magis ardua ac graviora impedivi . Imo si coepta probantur aditumque speras futurum ad Musarum penetralia , age conatum hunc nostrum adiuva ; fove , quo maturescat disciplinis quam optimis .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1721", "psc_text": "seniores intellexi (Psal. CXVIII, 100) . Quam quia operando tenuit, qualiter super seniores intellexerit ostendit, dum protinus subdit, dicens: Quia mandata tua exquisivi. Quia enim studuit operando implere quod didicit, accepit intelligere quod doceret. Unde adhuc apte subditur: CAPUT XVI. VERS. 21.-- Effundit despectionem super principes, et eos qui oppressi fuerant relevans. 25. Judaei propter infidelitatem despecti. Gentiles ob fidem a casu erecti. --Cum enim Judaeorum populus in legis mandato permaneret, et cuncta gentilitas nulla Dei praecepta cognosceret, et illi per fidem principari videbantur, et isti in profundo pressi jacuerunt per infidelitatem. Sed cum incarnationis Dominicae mysterium Judaea negavit, gentilitas credidit, et principes in despectionem ceciderunt, et hi qui oppressi in culpa perfidiae fuerant in verae fidei libertatem levati sunt. Hunc vero Israelitarum casum longe ante Jeremias intuens ait: Factus est Dominus velut inimicus, praecipitavit Israel, praecipitavit omnia moenia ejus, dissipavit munitiones ejus (Thren. II, 5) . Moenia autem in", "candidate_score": 0.659644, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_89_91", "bdc_text": "\"Mitte\" ( inquit ) \"ambos nudos ad homines ignotos , et videbis \" sane viaticum esse certissimum eruditionem Diogenes Laertios , aaO , 2 , 73 ;", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_2322", "psc_text": "Hi nimirum et ex sua puritate nudi sunt, et quasi ex eorum praedicatione vestiuntur. Et quia tales quique facile ad sanctam Ecclesiam redeunt, eo quod duplicitatis malitia non utuntur, eos haeretici nudos fatentur, quos ab ea dicunt vestibus exspoliatos, quia simplices quosque pigros atque hebetes putant, quos prava sua dogmata perdidisse considerant. 8. Ecclesiam inscitiae arguunt, cum incognita loquuntur. --Sequitur: Aquam lasso non dedisti, et esurienti subtraxisti panem. Haeretici quo veritatis soliditatem non tenent, eo nonnunquam student ut loquaciores appareant, et contra catholicorum fidem quasi de doctrinae scientia gloriantur; cunctos quos aspiciunt pravis ad se trahere sermonibus quaerunt, et unde sibi alios ad interitum sociant, inde se agere aliquid vivaciter putant. Eos vero lassos dicimus qui sub hujus saeculi onere laborioso fatigantur. Unde et per semetipsam Veritas dicit: Venite ad me omnes, qui laboratis, et onerati estis, et ego reficiam vos (Matth. XI, 28) . Haeretici igitur, quia sua dogmata", "candidate_score": 0.658676, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_69_71", "bdc_text": "Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. . Omnes sibi prodesse querunt , quisque hoc cogit : \"Heus tu , proximus egomet sum mihi .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_592", "psc_text": "[ Vet. XXXIV.] 58. Soli secum sunt qui vitia subegerunt. --At contra sancti viri, quia nihil hujus mundi appetunt, nullis procul dubio in corde tumultibus premuntur; omnes quippe inordinatos desideriorum motus a cubili cordis, manu sanctae considerationis ejiciunt, et quia transitoria cuncta despiciunt, ex his nascentes cogitationum insolentias non patiuntur. Solam namque aeternam patriam appetunt; et quia nulla hujus mundi diligunt, magna mentis tranquillitate perfruuntur. Unde et recte dicitur: Qui aedificant sibi solitudines. Solitudines quippe aedificare, est a secreto cordis terrenorum desideriorum tumultus expellere, 130 et una intentione aeternae patriae in amorem intimae quietis anhelare. An non cunctos a se cogitationum tumultus expulerat, qui dicebat: Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini (Psal. XXVI, 4) ? A frequentia quippe terrenorum desideriorum fugerat, ad magnam videlicet solitudinem semetipsum, ubi eo tutius nihil extraneum conspiceret, quo incompetens nihil amaret. A tumultu rerum temporalium magnum quemdam secessum petierat quietam", "candidate_score": 0.657129, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_68_70", "bdc_text": "Sed his aliisque compluribus animus fulcitus non deiicitur a proposito . Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. . Omnes sibi prodesse querunt , quisque hoc cogit :", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_2282", "psc_text": "injuste nil agit, qui et subtiliorem nobis naturam juste judicavit. Dicat ergo: Nunquid Deum quispiam docebit scientiam, qui excelsos judicat? Qui enim super nos mira facit, constat procul dubio quia de nobis scienter omnia disponit. His itaque praemissis, adjungitur ubi humanus animus in requisitione fatigatur. Nam subditur: CAPUT LV. VERS. 23-25.-- Iste moritur robustus et sanus, dives et felix, viscera ejus plena sunt adipe, et medullis ossa illius irrigantur; alius vero moritur in amaritudine animae suae absque ullis opibus. 62. Electorum et reproborum vita dispar, at mors carnis eadem. Iniqui laetitia transit ad poenam, innocentis poena ad laetitiam. --Ista cum ita sint, quis omnipotentis Dei secreta discutiat cur haec ita esse permittat? Sed electis et reprobis vita quidem dispar est, carnis autem in morte corruptio dispar non est. Unde subjungitur: VERS. 26.-- Et tamen simul in pulvere dormient, et vermes operient eos. Quid ergo mirum, si prosperitate vel adversitate praesentis", "candidate_score": 0.656932, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_68_70", "bdc_text": "Sed his aliisque compluribus animus fulcitus non deiicitur a proposito . Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. . Omnes sibi prodesse querunt , quisque hoc cogit :", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1532", "psc_text": "sic vitam terminus puniat; quatenus semper sine termino cruciatus vivat, quia et ad finem per tormenta properat, et sine fine deficiens durat. Fit ergo miseris mors sine morte, finis sine fine, defectus sine defectu, quia et mors vivit, et finis semper incipit, et deficere defectus nescit. Quia igitur et mors perimit, et non exstinguit, dolor cruciat, sed nullatenus pavorem fugat; flamma comburit, sed nequaquam tenebras discutit; quantum per notitiam praesentis vitae colligitur, supplicia ordinem non habent, quae non suam per omnia qualitatem tenent. [ Vet. XLIV.] 101. Ignis illic lucem negat ad consolationem, servat ad tormentum. --Quamvis illic ignis et ad consolationem non lucet, et tamen ut magis torqueat ad aliquid lucet. Nam sequaces quosque suos secum in tormento reprobi flamma illustrante visuri sunt, quorum amore deliquerunt, quatenus qui eorum vitam carnaliter contra praecepta conditoris amaverant, ipsorum quoque eos interitus in augmentum suae damnationis affligat. Quod profecto Evangelio attestante colligimus", "candidate_score": 0.656845, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_11_13", "bdc_text": "Vitam nunc transegi quattuor annos operam dans rei litterariae pro virili et moduloin der Vorlage moduli . desuper ingenii dati . Quin , ut ingenue fatear , ad nullam aliam artem propensior est animus , quam ut litterato fruatur otio innumeris argumentis extimulantibus , tum praecipue emolumento ecclesiae , cui omnes prodesse eniti debent , quotquot nomina Christo dedere .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_949", "psc_text": "ut quietem funditus deserens, ignem in se superni amoris exstinguat. Quisquis ergo semetipsum Deo jam sacrificium obtulit, si perfecta desiderat, curet necesse est, ut non solum ad operationis se latitudinem, verum etiam ad culmina contemplationis extendat. [ Vet. XXVI. ] 57. Vita activa aliis, aliis contemplativa magis congruit. Alterutra cuique pro ingenio colenda. --Sed inter haec magnopere sciendum est, quia valde inter se diversae sunt conspersiones animorum. Nonnulli namque hominum ita otiosae mentis sunt, ut si eos labor occupationis excipiat, in ipsa operis inchoatione succumbant; et nonnulli ita inquieti sunt, ut si vacationem laboris habuerint, gravius laborent, quia tanto deteriores cordis tumultus tolerant, quanto eis licentius ad cogitationes vacat. Unde necesse est ut nec quieta mens ad exercitationem se immoderati operis 208 dilatet, nec inquieta ad studium contemplationis angustet. Saepe enim qui contemplari Deum quieti poterant, occupationibus pressi ceciderunt; et saepe qui occupati bene humanis usibus viverent, gladio suae quietis", "candidate_score": 0.656791, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_89_91", "bdc_text": "\"Mitte\" ( inquit ) \"ambos nudos ad homines ignotos , et videbis \" sane viaticum esse certissimum eruditionem Diogenes Laertios , aaO , 2 , 73 ;", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_2426", "psc_text": "in corde multiplicant, veris apud se divitiis abundant. Sed haeretici vulgus pauperum spoliant, quia dum doctos non praevalent, indoctos quosque a valamine fidei praedicatione pestifera denudant. Sequitur: CAPUT LIII [ Vet. XXV ]. VERS. 10.-- Nudis et incedentibus absque vestitu, et esurientibus tulerunt spicas 66. Haeretici sanctorum Patrum doctrinam auferunt otiosis et incautis. --Quod ait nudis, hoc replicat, absque vestitu; sed aliud est nudum esse, aliud nudum incedere. Omnis enim qui nec bona nec mala operatur, nudus est et otiosus; qui autem mala agit, nudus incedit, quia sine velamine boni operis per iter pravitatis pergit. Sunt vero nonnulli qui, malum suae nequitiae cognoscentes, satiari pane justitiae festinant, percipere sacri eloquii dicta desiderant. Qui quoties Patrum sententias pro aedificandis mentibus in cogitatione versant, quasi de bona segete spicas portant. Haeretici igitur nudis et incedentibus absque vestitu et esurientibus spicas tollunt, quia sive quidam otiosi sint, et in nullis se bonis exerceant,", "candidate_score": 0.655669, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_78_80", "bdc_text": "Nunc enim vulgus liberos suos divitum aut principum ministeriis dedicat , ubi duo simul maxima discant mala ( ut inquit ErasmusVgl . etwa seine Satire auf das höfische Leben in \"De conscribendis epistolis \" ( LB I 448-450 ) . ) , luxum et otium . Tum , qui optime suis perspectum volunt , suos ad Gallicam linguam perdiscendam ablegant .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1718", "psc_text": "sinas, ne dum amitto ordinem bene vivendi, rectitudinem perdam loquendi. [ Vet. X. ] Et plerumque doctor qui docere audet 375 quod negligit agere, cum desierit bona loqui quae operari contempsit, docere subjectos incipit prava quae agit, ut justo omnipotentis Dei judicio, in bono jam nec linguam habeat, qui habere bonam vitam recusat, quatenus cum mens ejus terrenarum rerum amore incenditur, de terrenis rebus semper loquatur. Unde in Evangelio Veritas dicit: Ex abundantia cordis os loquitur: Bonus homo de bono thesauro profert bona, et malus homo de malo thesauro profert mala (Matth. XII, 34; Luc. VI, 45) . Hinc etiam Joannes ait: Ipsi de mundo sunt, ideo de mundo loquuntur. Bene ergo dicitur: Commutans labium veracium, et doctrinam senum auferens (I Joan. IV, 5) , quia hi qui prius coelestia praedicando veraces erant, dum temporalia diligentes, ad terrena corruunt, labium veracium commutatur, et senum doctrina tollitur, quia diligentes temporalia priorum", "candidate_score": 0.654663, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_85_87", "bdc_text": "Idem cuidam percontanti , qua re esset melior evasurus filius , respondit , si eum curaret litteris erudiendum Gemeint ist die ( von Wick mißverstandene ) Stelle bei Diogenes Laertios , aaO. 2 , 72 , die Erasmus wie folgt wiedergibt : \"Cuidam percontanti , quare esset melior evasurus filius , si eum curaret literis erudiendum ? Ut nihil aliud , inquit , certe in theatro non sedebit lapis super lapidem \" ( LB IV 167 ). .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1302", "psc_text": "exterius ignorant quod agunt; eorumque 284 opus suae elationi militat, atque hoc se impendere obsequio largitoris putant. Scirpus ergo inter lapides commoratur, quia ibi hypocrita stat, ubi mentis suae intentionem solidat. Nam cum attestationem percipere multorum ambit, quasi in lapidum collectione subsistit. Sed iste hypocrita scirpi appellatione signatus, cum corpus abstinentia domat, cum largiendo quae possidet studio pietatis exsudat, cum notitia sacrae legis eruditur, cum verbo praedicationis utitur, quis hunc tanta plenum largitate conspiciens, a gratia aestimet largitoris alienum? Et tamen superna dispensatio largitur huic dona operis, et sortem denegat haereditatis; operandi munera cumulat, et tamen vitam operantis ignorat, quia cum perceptum munus ad laudem propriam trahitur, in conspectu lucis intimae umbra elationis obscuratur. Unde et bene subditur: CAPUT XLIX. VERS. 18.-- Si absorbuerit eum de loco suo, negabit eum, et dicet: Non novi te. 85. Hypocritae reprobatio. --De loco suo hypocrita absorbetur, cum a praesentis vitae favoribus, morte interveniente,", "candidate_score": 0.653169, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_20_22", "bdc_text": "\"Disciplinae possidentem comitantur , ornant et refocillant . Etiam haudquaquam a vero et recto aberrasse videntur hi , qui celebrato nobis retulerunt dicto artem ubivis viaticum esse certissimumVgl. Adagia , 1 , 7 , 33 ( LB II 275 )", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_779", "psc_text": "foris agit. Male enim se rectum putat, qui regulam summae rectitudinis ignorat; et saepe lignum rectum creditur, si ad regulam non ducatur; sed cum regulae jungitur, per quantam tortitudinem tumescit invenitur, quia nimirum rectitudo abcidens increpat, quod oculus deceptus approbabat. Eliphaz itaque quia superna conspexit, districtum judicium de inferioribus exerit; et quamvis beatum Job non recte redarguit, in comparatione tamen creatoris omnium, creaturae modum recte describit dicens: [CAPUT XXXVIII [ Vet. XXVII, Rec. XXVIII ]. VERS. 18, 19. Ecce qui serviunt ei, non sunt stabiles, et in angelis suis reperit pravitatem: quanto magis hi, qui habitant domos luteas, qui terrenum habent fundamentum, consumentur velut tinea? 68. Natura angelica cur mutabilis, et unde fiat immutabilis. Angelorum lapsus homines admonet de sua infirmitate diffidere. Tinea, concupiscentia. --Natura angelica etsi contemplationi auctoris inhaerendo, in statu suo immutabiliter permanet; eo ipso tamen quo creatura est, in semetipsa vicissitudinem mutabilitatis habet. Mutari autem, ex alio", "candidate_score": 0.652859, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_19_21", "bdc_text": "\"Opes enim fluxae atque instabiles sunt , virtus autem clara aeternaque habetur . \"Disciplinae possidentem comitantur , ornant et refocillant . Etiam haudquaquam a vero et recto aberrasse videntur hi , qui celebrato nobis retulerunt dicto artem ubivis viaticum esse certissimumVgl.", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1612", "psc_text": "ad aedificium domus redire, nisi quod plerumque ex bonis operibus discimus quantam vitae munditiam in cogitatione construamus? Pene cuncta namque bona opera ex cogitatione prodeunt, sed sunt nonnulla cogitationis acumina, quae ex operatione nascuntur; nam sicut ab animo opus sumitur, ita rursus ab opere animus eruditur. Mens quippe divini amoris exordia capiens imperat bona quae fiant; sed postquam fieri imperata coeperint, ipsis suis exercitata actionibus discit, cum imperare bona inchoaverat, quantum minus videbat. Foris ergo ager excolitur, ut domus postmodum construatur, quia plerumque ab exteriori opere sumimus, quantam subtilitatem rectitudinis in corde teneamus. Quem bene Sophar servare ordinem studuit, cum prius auferri iniquitatem a manibus, et post a tabernaculo injustitiam dixit, quia nequaquam plene animus in cogitatione erigitur, quando adhuc ab eo extrinsecus in opere erratur. [ Vet. XVII. ] 27. Haec munditia fiduciam praestat in oratione; secus, si desit. --Quae si perfecte duo haec tergimus, ad Deum statim sine", "candidate_score": 0.651426, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_69_71", "bdc_text": "Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. . Omnes sibi prodesse querunt , quisque hoc cogit : \"Heus tu , proximus egomet sum mihi .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1973", "psc_text": "suas dilatari carnali voluptate permittunt, quia eo semetipsos dijudicantes subtilius feriunt, quo districtum judicem praestolantur vicinum. Unde fit ut propinquum sibi semper exitum suspicentur. Nam reproborum mentes idcirco multa nequiter agunt, quia hic se vivere diutius arbitrantur. Justorum ergo attenuatur spiritus, sed crassescit iniquorum. Quo enim per elationem tument, eo attenuationem spiritus non habent. Justi vero dum brevitatem suae vitae considerant, elationis et immunditiae culpas declinant. Unde et subditur: CAPUT XXIX. IBID.-- Dies mei breviabuntur, et solum mihi superest sepulcrum. 33. Hinc elationis et immunditiae culpas declinant illi, isti multiplicant. Perfecta vita est mortis imitatio. --Qui enim considerat qualis erit in morte, semper fit timidus in operatione; atque unde in oculis suis jam quasi non vivit, inde veraciter in oculis sui conditoris vivit. Nil quod transeat appetit, cunctis praesentis vitae desideriis contradicit; et pene mortuum se considerat, quia moriturum 429 minime ignorat. Perfecta enim vita est mortis imitatio, quam dum", "candidate_score": 0.650809, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_67_69", "bdc_text": "sed quid haec adfero scientissimo ? Sed his aliisque compluribus animus fulcitus non deiicitur a proposito . Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1532", "psc_text": "sic vitam terminus puniat; quatenus semper sine termino cruciatus vivat, quia et ad finem per tormenta properat, et sine fine deficiens durat. Fit ergo miseris mors sine morte, finis sine fine, defectus sine defectu, quia et mors vivit, et finis semper incipit, et deficere defectus nescit. Quia igitur et mors perimit, et non exstinguit, dolor cruciat, sed nullatenus pavorem fugat; flamma comburit, sed nequaquam tenebras discutit; quantum per notitiam praesentis vitae colligitur, supplicia ordinem non habent, quae non suam per omnia qualitatem tenent. [ Vet. XLIV.] 101. Ignis illic lucem negat ad consolationem, servat ad tormentum. --Quamvis illic ignis et ad consolationem non lucet, et tamen ut magis torqueat ad aliquid lucet. Nam sequaces quosque suos secum in tormento reprobi flamma illustrante visuri sunt, quorum amore deliquerunt, quatenus qui eorum vitam carnaliter contra praecepta conditoris amaverant, ipsorum quoque eos interitus in augmentum suae damnationis affligat. Quod profecto Evangelio attestante colligimus", "candidate_score": 0.650576, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_79_81", "bdc_text": "etwa seine Satire auf das höfische Leben in \"De conscribendis epistolis \" ( LB I 448-450 ) . ) , luxum et otium . Tum , qui optime suis perspectum volunt , suos ad Gallicam linguam perdiscendam ablegant . Proh deum , quanta hominum stoliditas , imo coecitas ! Cur non aeque ad Latinam applicamus , cum tot fuerint viri probatissimi .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1080", "psc_text": "patimur, sed non derelinquimur; dejicimur, sed non perimus (II Cor. IV, 8) . Hinc est quod sapientiam sanctae stultitiae insinuans, ait: Quae stulta sunt mundi, elegit Deus, ut confundat sapientes (I Cor. I, 27) . Et: Si quis videtur inter vos sapiens in hoc saeculo, stultus fiat, ut sit sapiens (I Cor, III, 18). Hinc et gloriam oppressionis, et divitias desideratae paupertatis aperiens, dicit: Quasi morientes, et ecce vivimus; ut castigati, et non mortificati; quasi tristes, semper autem gaudentes; sicut egentes, multos autem locupletantes; tanquam nihil habentes, et omnia possidentes (II Cor. I, 19) . 53. Sanctorum exterius oppressorum sublimitas. Et in arguendis potestatibus libertas. --Libet inter haec oculos mentis attollere, et electos Dei exterius oppressos quantae intrinsecus arci praesideant videre. Cuncta quippe quae foris eminent, occultis eorum obtutibus per despectum jacent. Nam, super se interius rapti, in alto animum figunt; et quaeque in hac vita patiuntur, quasi longe infra", "candidate_score": 0.650563, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_68_70", "bdc_text": "Sed his aliisque compluribus animus fulcitus non deiicitur a proposito . Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. . Omnes sibi prodesse querunt , quisque hoc cogit :", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_586", "psc_text": "terrenas mentes per exhortationis suae consilium ad coelestia pertrahunt. An terrae consul non erat, qui dicebat: De virginibus autem praeceptum Domini non habeo, consilium autem do (I Cor. VII, 25) ? Et iterum: Beatior erit, si sic permanserit, secundum meum consilium (Ibid., 40) . Bene autem subditur: CAPUT XXX [ Rec. XXVIII. ] IBID.-- Qui aedificant sibi solitudines. 57. Turbam tumultuantem in se gestant. Luxuriae deditus, iracundus, avarus, superbus, curis saecularibus deserviens. --Omnes enim, qui vel illicita appetunt, vel in hoc mundo videri aliquid volunt, densis cogitationum tumultibus in corde comprimuntur; dumque desideriorum turbas intra se excitant, prostratam mentem pede miserae frequentationis calcant. Alius namque juri se luxuriae subdidit, atque ante mentis oculos schemata turpium perpetrationum fingit: et cum effectus non tribuitur operis, hoc crebrius agitur intentione cogitationis. Voluptatis perfectio quaeritur, et concussus enerviter animus, hinc inde et sollicitus et caecatus, occasionem nequissimae expletionis rimatur. Mens itaque haec quasi quemdam", "candidate_score": 0.650143, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_81", "bdc_text": "Proh deum , quanta hominum stoliditas , imo coecitas ! Cur non aeque ad Latinam applicamus , cum tot fuerint viri probatissimi .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_103", "psc_text": "Paulo attestante, qui ait: Non multi sapientes secundum carnem, non multi potentes, non multi nobiles, sed quae stulta sunt mundi, elegit Deus, ut confundat sapientes [I Cor. I, 27)? Ipsa namque sanctae Ecclesiae principia, litterarum perhibentur ignara, ut videlicet, cunctis in praedicatoribus suis Redemptor ostenderet quod ad vitam credentes populos non sermo, sed causa suaderet. Sequitur: CAPUT XVIII [ Vet. XIX ]. IBID.-- Erat vir ille magnus inter omnes Orientales. 26. Christus humanitate caeteris similis, divinitate singularis. --Quod Redemptor noster Oriens dicitur, propheta 26 testante perhibetur, qui ait: Et ecce vir Oriens nomen ejus (Zach. VI, 12) . Omnes ergo, qui in hoc Oriente fide consistunt, recte Orientales vocantur. Sed quia omnes homines tantummodo homines sunt, ipse autem Oriens Deus et homo, recte dicitur, Erat magnus inter omnes Orientales. Ac si aperte diceretur: Omnes, qui in fide Deo nascuntur, superat; quia non ut caeteros adoptio, sed natura illum divinitatis exaltat,", "candidate_score": 0.648387, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_69_71", "bdc_text": "Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. . Omnes sibi prodesse querunt , quisque hoc cogit : \"Heus tu , proximus egomet sum mihi .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1053", "psc_text": "unoquoque electo Psalmista iterum dicit: Qui non accepit in vanum animam suam (Psal. XXIII, 4) . In vanum namque animam suam accipit, qui, sola praesentia cogitans, quae se sequantur in perpetuum non attendit. In vanum animam suam accipit qui, ejus vitam negligens, ei curam carnis anteponit. Sed animam suam justi in vanum non accipiunt, quia intentione continua ad ejus utilitatem referunt quidquid corporaliter operantur, quatenus et transeunte opere, operis causa non transeat, quae vitae praemia post vitam parat. Sed haec curare reprobi negligunt, quia profecto, ambulantes in vacuum, vitam sequentes fugiunt, invenientes perdunt. Melius vero a pravorum imitatione compescimur, si eorum damna ex fine pensamus. Unde bene etiam cum exhortatione subjungitur: CAPUT XXX [ Rec. XIV ]. VERS. 19. Considerate semitas Themam, itinera Saba, et exspectate paulisper. 39. Aliqui honestatis nomine in saeculi retibus illaqueantur. In his sunt qui curam rei familiaris gerunt, aut qui propinquos inordinate diligunt. --Theman quippe", "candidate_score": 0.648097, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_79_81", "bdc_text": "etwa seine Satire auf das höfische Leben in \"De conscribendis epistolis \" ( LB I 448-450 ) . ) , luxum et otium . Tum , qui optime suis perspectum volunt , suos ad Gallicam linguam perdiscendam ablegant . Proh deum , quanta hominum stoliditas , imo coecitas ! Cur non aeque ad Latinam applicamus , cum tot fuerint viri probatissimi .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_849", "psc_text": "sed non bibit, quia ingenium quidem intelligentiae accipit, sed tamen veritatis sententias cognoscere legendo contemnit; scit quia intelligere studendo praevaleat, sed ab omni doctrinae studio fastidiosus cessat. Divitiae quoque mentis, sunt verba sacrae locutionis; sed has divitias stultus oculis aspicit, et in ornamenti sui usum minime assumit, quia verba legis audiens, magna quidem esse considerat, sed ad comprehendenda haec nullo studio amoris elaborat. At contra alius sitim habet, ingenium non habet; amor ad meditandum pertrahit, sensus hebetudo contradicit; et saepe hoc in divinae legis eruditione quandoque studendo intelligit, quod per negligentiam ingeniosus nescit. Hujus ergo stulti divitias sitientes bibunt, dum praecepta Dei, quae ingeniosi fastidientes nesciunt, hebetes amantes assequuntur. In his nimirum tenebras hebetudinis illustrat oculus amoris; nam hoc tardioribus sitis aperit, quod velocioribus fastidium claudit. Qui et idcirco ad intelligentiae alta perveniunt, quia agere quae intellexerunt, vel minima nulla contemnunt; et dum sensum manibus adjuvant, sese ultra altitudinem ingeniosorum", "candidate_score": 0.648015, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_35_37", "bdc_text": "LB IV 338. . Quis nunc est tam stolidus et quis tam inscius , ut adhuc rem litterariam primas tenere Adagia , 5 , 1 , 51 ( LB II 1191 ) . non perspitiat ?", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_849", "psc_text": "sed non bibit, quia ingenium quidem intelligentiae accipit, sed tamen veritatis sententias cognoscere legendo contemnit; scit quia intelligere studendo praevaleat, sed ab omni doctrinae studio fastidiosus cessat. Divitiae quoque mentis, sunt verba sacrae locutionis; sed has divitias stultus oculis aspicit, et in ornamenti sui usum minime assumit, quia verba legis audiens, magna quidem esse considerat, sed ad comprehendenda haec nullo studio amoris elaborat. At contra alius sitim habet, ingenium non habet; amor ad meditandum pertrahit, sensus hebetudo contradicit; et saepe hoc in divinae legis eruditione quandoque studendo intelligit, quod per negligentiam ingeniosus nescit. Hujus ergo stulti divitias sitientes bibunt, dum praecepta Dei, quae ingeniosi fastidientes nesciunt, hebetes amantes assequuntur. In his nimirum tenebras hebetudinis illustrat oculus amoris; nam hoc tardioribus sitis aperit, quod velocioribus fastidium claudit. Qui et idcirco ad intelligentiae alta perveniunt, quia agere quae intellexerunt, vel minima nulla contemnunt; et dum sensum manibus adjuvant, sese ultra altitudinem ingeniosorum", "candidate_score": 0.647784, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_69", "bdc_text": "Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1532", "psc_text": "sic vitam terminus puniat; quatenus semper sine termino cruciatus vivat, quia et ad finem per tormenta properat, et sine fine deficiens durat. Fit ergo miseris mors sine morte, finis sine fine, defectus sine defectu, quia et mors vivit, et finis semper incipit, et deficere defectus nescit. Quia igitur et mors perimit, et non exstinguit, dolor cruciat, sed nullatenus pavorem fugat; flamma comburit, sed nequaquam tenebras discutit; quantum per notitiam praesentis vitae colligitur, supplicia ordinem non habent, quae non suam per omnia qualitatem tenent. [ Vet. XLIV.] 101. Ignis illic lucem negat ad consolationem, servat ad tormentum. --Quamvis illic ignis et ad consolationem non lucet, et tamen ut magis torqueat ad aliquid lucet. Nam sequaces quosque suos secum in tormento reprobi flamma illustrante visuri sunt, quorum amore deliquerunt, quatenus qui eorum vitam carnaliter contra praecepta conditoris amaverant, ipsorum quoque eos interitus in augmentum suae damnationis affligat. Quod profecto Evangelio attestante colligimus", "candidate_score": 0.647761, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_51_53", "bdc_text": "\"Mori videbamus in studio dimetiendi pene coeli atque terrae Gallum , familiarem patris tui , Scipio . Quoties illum lux noctu aliquid describere ingressum , quoties nox oppressit , cum coepisset mane ? Quam delectabatur , cum defectiones sous et lunae multo nobis ante praediceret? \" etcCicero , De senectute 49. .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1992", "psc_text": "Veritas dicit: Confiteor tibi, Pater Domine coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis (Matth. XI, 25) . Quia ergo hi qui apud semetipsos sapientes sunt ad veram sapientiam pervenire non possunt, recte beatus Job, conversionem auditorum desiderans, exoptat ne in eis ullum sapientem inveniat. Ac si eis aperte dicat: Stulti esse apud vosmetipsos discite, ut in Deo vere sapientes esse valeatis. Sequitur: CAPUT XLI [ Vet. XX, Rec. XV ]. VERS. 11.-- Dies mei transierunt, cogitationes meae dissipatae sunt, torquentes cor meum. 46. Dies Ecclesiae prosperitas, noctes adversitas. Sancti ad terrena dispensanda coacti torqueri se sentiunt. --Sancta electorum Ecclesia per diurna et nocturna tempora conspicit vitae suae spatia transire, quia noctem in adversitatibus, diem vero in prosperitatibus habere consuevit. Quasi enim lux ei oritur ex tranquillitate pacis, et nox ex dolore persecutionis. Sed cum post quietis otia ad excrescentis contra se persecutionis laborem", "candidate_score": 0.647722, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_27", "bdc_text": "Proinde eruditionem satis extollere non possum , vel ut summatim dicam , est sola perpetuus animi comes .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_132", "psc_text": "hoc est sapere, quod intelligere; quia multi aeterna quidem sapiunt, sed haec intelligere nequaquam possunt. Sapientia ergo in 32 die suo convivium facit, quia mentem de aeternorum spe et certitudine reficit. Intellectus in die suo convivium parat; quia in eo quod audita penetrat, reficiendo cor, tenebras ejus illustrat. Consilium in die suo convivium exhibet; quia dum esse praecipitem prohibet, ratione animum replet. Fortitudo in die suo convivium facit; quia dum adversa non metuit, trepidanti menti cibos confidentiae apponit. Scientia in die suo convivium parat, quia in ventre mentis ignorantiae jejunium superat. Pietas in die suo convivium exhibet, quia cordis viscera misericordiae operibus replet. Timor in die suo convivium facit; quia dum premit mentem, ne de praesentibus superbiat, de futuris illam spei cibo confortat. 45. Si ab invicem separentur, deficiunt. --Sed illud in hoc filiorum convivio perscrutandum video, quod semetipsos invicem pascunt. Valde enim singula quaelibet virtus destituitur, si non una", "candidate_score": 0.64704, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_52_54", "bdc_text": "Quoties illum lux noctu aliquid describere ingressum , quoties nox oppressit , cum coepisset mane ? Quam delectabatur , cum defectiones sous et lunae multo nobis ante praediceret? \" etcCicero , De senectute 49. . O utinam etin der Vorlage ut , was aber keinen Sinn ergibt .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_898", "psc_text": ". Hinc est quod vocem poenitentium in se propheta iterum sumpsit, dicens: Impegimus meridie quasi in tenebris, in caliginosis quasi mortui (Isai. LIX, 10) . Hinc iterum dicit: Custos quid de nocte? custos quid de nocte? Dixit custos: Venit mane et nox (Isai. XXI, 11) . De nocte etenim custos venit, quia humani generis protector et manifestus in 197 carne apparuit, et tamen hunc pressa perfidiae suae tenebris Judaea minime agnovit. Ubi bene ex voce custodis additur, Venit mane et nox, quia per ejus praesentiam et nova lux mundo inclaruit, et tamen in corde infidelium vetusta caecitas remansit. [ Vet. XV. ] Bene autem dicitur: Quasi in nocte, sic palpabunt in meridie. Hoc quippe palpando exquirimus, quod oculis non videmus. Judaei autem aperta ejus miracula viderant, et adhuc cum quasi palpantes quaerebant, cum dicerent: Quo usque animam nostram tollis? Si tu es Christus, dic nobis palam (Joan. X, 24) .", "candidate_score": 0.646995, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_68_70", "bdc_text": "Sed his aliisque compluribus animus fulcitus non deiicitur a proposito . Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. . Omnes sibi prodesse querunt , quisque hoc cogit :", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_949", "psc_text": "ut quietem funditus deserens, ignem in se superni amoris exstinguat. Quisquis ergo semetipsum Deo jam sacrificium obtulit, si perfecta desiderat, curet necesse est, ut non solum ad operationis se latitudinem, verum etiam ad culmina contemplationis extendat. [ Vet. XXVI. ] 57. Vita activa aliis, aliis contemplativa magis congruit. Alterutra cuique pro ingenio colenda. --Sed inter haec magnopere sciendum est, quia valde inter se diversae sunt conspersiones animorum. Nonnulli namque hominum ita otiosae mentis sunt, ut si eos labor occupationis excipiat, in ipsa operis inchoatione succumbant; et nonnulli ita inquieti sunt, ut si vacationem laboris habuerint, gravius laborent, quia tanto deteriores cordis tumultus tolerant, quanto eis licentius ad cogitationes vacat. Unde necesse est ut nec quieta mens ad exercitationem se immoderati operis 208 dilatet, nec inquieta ad studium contemplationis angustet. Saepe enim qui contemplari Deum quieti poterant, occupationibus pressi ceciderunt; et saepe qui occupati bene humanis usibus viverent, gladio suae quietis", "candidate_score": 0.646775, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_19_21", "bdc_text": "\"Opes enim fluxae atque instabiles sunt , virtus autem clara aeternaque habetur . \"Disciplinae possidentem comitantur , ornant et refocillant . Etiam haudquaquam a vero et recto aberrasse videntur hi , qui celebrato nobis retulerunt dicto artem ubivis viaticum esse certissimumVgl.", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_153", "psc_text": "Ne forte peccaverint filii mei, et benedixerint Deo in cordibus suis. Ac si aperte diceretur: Nullum est bonum, quod foris agitur, si non pro eo intus ante Dei oculos innocentiae victima in ara cordis immolatur. [ Vet. XXXIX ]. Tota itaque virtute perspiciendus est fluvius operis, si purus emanat ex fonte cogitationis. Omni cura servandus est a malitiae pulvere oculus cordis; ne hoc, quod in actione rectum hominibus ostentat, apud semetipsum per vitium pravae intentionis intorqueat. 54. Ideo curandum, ne bona opera nostra pauca sint, aut indiscussa. --Curandum itaque est ne bona nostra pauca sint; curandum ne indiscussa; ne aut pauca agentes, inveniamur steriles; aut indiscussa relinquentes, vecordes. Neque enim unaquaeque vere virtus est, si mista aliis virtutibus non est. Unde recte ad Moysen dicitur: Sume tibi aromata, stacten et onycha, galbanum boni odoris, et thus lucidissimum; aequalis ponderis erunt omnia, faciesque thymiama compositum opere unguentarii, mistum diligenter et purum", "candidate_score": 0.646694, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_68_70", "bdc_text": "Sed his aliisque compluribus animus fulcitus non deiicitur a proposito . Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. . Omnes sibi prodesse querunt , quisque hoc cogit :", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1052", "psc_text": "sui laboris portant. Alius namque adipiscendis honoribus exsudat, alius multiplicandis facultatibus aestuat, alius promerendis laudibus anhelat; sed quia cuncta haec hic quisque moriens deserit, labores in vacuum perdidit, qui secum ante judicem nihil tulit. Quo contra bene per legem dicitur: Non apparebis in conspectu Domini vacuus (Exod. XXIII, 15) . Qui enim promerendae vitae mercedem bene agendo non providit, in conspectu Domini vacuus apparet. Hinc de justis per Psalmistam dicitur: Venientes autem venient in exsultatione, portantes manipulos suos (Psal. CXXV, 6) . Ad examen quippe judicii portantes manipulos veniunt qui in semetipsis recta opera quibus vitam mereantur ostendunt. Hinc de unoquoque electo Psalmista iterum dicit: Qui non accepit in vanum animam suam (Psal. XXIII, 4) . In vanum namque animam suam accipit, qui, sola praesentia cogitans, quae se sequantur in perpetuum non attendit. In vanum animam suam accipit qui, ejus vitam negligens, ei curam carnis anteponit. Sed animam suam justi", "candidate_score": 0.646031, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_78", "bdc_text": "Nunc enim vulgus liberos suos divitum aut principum ministeriis dedicat , ubi duo simul maxima discant mala ( ut inquit ErasmusVgl .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1718", "psc_text": "sinas, ne dum amitto ordinem bene vivendi, rectitudinem perdam loquendi. [ Vet. X. ] Et plerumque doctor qui docere audet 375 quod negligit agere, cum desierit bona loqui quae operari contempsit, docere subjectos incipit prava quae agit, ut justo omnipotentis Dei judicio, in bono jam nec linguam habeat, qui habere bonam vitam recusat, quatenus cum mens ejus terrenarum rerum amore incenditur, de terrenis rebus semper loquatur. Unde in Evangelio Veritas dicit: Ex abundantia cordis os loquitur: Bonus homo de bono thesauro profert bona, et malus homo de malo thesauro profert mala (Matth. XII, 34; Luc. VI, 45) . Hinc etiam Joannes ait: Ipsi de mundo sunt, ideo de mundo loquuntur. Bene ergo dicitur: Commutans labium veracium, et doctrinam senum auferens (I Joan. IV, 5) , quia hi qui prius coelestia praedicando veraces erant, dum temporalia diligentes, ad terrena corruunt, labium veracium commutatur, et senum doctrina tollitur, quia diligentes temporalia priorum", "candidate_score": 0.645694, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_69", "bdc_text": "Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1051", "psc_text": "culpa prodeat, vel quibuslibet ex occasionibus erumpat, reproborum tamen semitae semper involutae sunt, ut pravis concupiscentiis dediti, aut bona nulla appetant, aut appetentes infirmo desiderio, ad haec nequaquam mentis liberos gressus tendant. Recta enim aut non incipiunt, aut, in ipso fracti itinere, ad haec minime pertingunt. Unde fit plerumque ut ad morem suum lassati redeant, seseque ab intentione animi in carnis voluptatibus sternant, sola quae transeunt cogitent, nulla quae 230 secum permaneant curent. Unde apte subditur: CAPUT XXIX. IBID.-- Ambulabunt in vacuum, et peribunt. 38. Transitoriis bonis inhiantium vacuus labor. -- In vacuum quippe ambulant qui nil secum de fructu sui laboris portant. Alius namque adipiscendis honoribus exsudat, alius multiplicandis facultatibus aestuat, alius promerendis laudibus anhelat; sed quia cuncta haec hic quisque moriens deserit, labores in vacuum perdidit, qui secum ante judicem nihil tulit. Quo contra bene per legem dicitur: Non apparebis in conspectu Domini vacuus (Exod. XXIII, 15) .", "candidate_score": 0.645185, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_90_92", "bdc_text": "\"ambos nudos ad homines ignotos , et videbis \" sane viaticum esse certissimum eruditionem Diogenes Laertios , aaO , 2 , 73 ; LB IV 168. .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_654", "psc_text": "CAPUT VII [ Rec. VI ]. VERS. 23.-- Viro, cujus abscondita est via, et circumdedit eum Deus tenebris. 11. Ignorat recte agens utrum perseveraturus sit. --Via enim sua viro abscondita est, quia etsi jam in qua sit vitae qualitate considerat, adhuc tamen ad quem finem tendat, ignorat. Etsi jam superna appetit, etsi plenis haec desideriis quaerit, adhuc tamen si in eisdem desideriis permaneat, nescit. Peccata quippe deserentes, ad justitiam tendimus; et unde venimus, novimus; sed quo perveniamus, ignoramus. Quid hesterna die fuimus, scimus; sed quid contingat crastina nos esse, nescimus. Via ergo sua viro abscondita est, quia sic pedem ponit operis, ut tamen praevidere nequeat exitum consummationis ejus. [ Vet. IV.] 12. Ignorat utrum quod rectum putat, Deus non damnet. Circumdatur tenebris. --Est autem et alia viae nostrae absconsio; quia nonnunquam ea ipsa quae recte nos agere credimus, an in districti judicis examine recta sint, ignoramus. Saepe enim, sicut et", "candidate_score": 0.644399, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_69_71", "bdc_text": "Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. . Omnes sibi prodesse querunt , quisque hoc cogit : \"Heus tu , proximus egomet sum mihi .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1532", "psc_text": "sic vitam terminus puniat; quatenus semper sine termino cruciatus vivat, quia et ad finem per tormenta properat, et sine fine deficiens durat. Fit ergo miseris mors sine morte, finis sine fine, defectus sine defectu, quia et mors vivit, et finis semper incipit, et deficere defectus nescit. Quia igitur et mors perimit, et non exstinguit, dolor cruciat, sed nullatenus pavorem fugat; flamma comburit, sed nequaquam tenebras discutit; quantum per notitiam praesentis vitae colligitur, supplicia ordinem non habent, quae non suam per omnia qualitatem tenent. [ Vet. XLIV.] 101. Ignis illic lucem negat ad consolationem, servat ad tormentum. --Quamvis illic ignis et ad consolationem non lucet, et tamen ut magis torqueat ad aliquid lucet. Nam sequaces quosque suos secum in tormento reprobi flamma illustrante visuri sunt, quorum amore deliquerunt, quatenus qui eorum vitam carnaliter contra praecepta conditoris amaverant, ipsorum quoque eos interitus in augmentum suae damnationis affligat. Quod profecto Evangelio attestante colligimus", "candidate_score": 0.644163, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_17_19", "bdc_text": "Solidioribus incumbere est certum et quaecumque cum hisce mundanis longe lateque Adagia , 1 , 10 , 70 ( LB II 386 ) . dissident . Idem et Sallustius videtur attigisse ita scribens Sallust , Catilina , 1 , 4. : \"Opes enim fluxae atque instabiles sunt , virtus autem clara aeternaque habetur .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_2349", "psc_text": "si reversus ad Omnipotentem fuerit, pollicetur dicens: Longe facies iniquitatem a tabernaculo tuo, ac si patenter dicat: Quisquis ad Deum post errata revertitur, in cogitatione simul et in opere mundatur. Sequitur: CAPUT XVII [ Vet. IX, Rec. VIII ]. VERS. 24.-- Dabit pro terra silicem, et pro silice torrentes aureos. 22. Infirmi, sanante Deo, fortes evadunt, et aliis doctrina praelucent. --Quid per terram nisi infirmitas actionis, quid per duritiam silicis, nisi fortitudo signatur? quid per torrentes aureos, nisi doctrinam intimae claritatis accipimus? Omnipotens autem Deus ad se conversis pro terra dat silicem, quia pro infirma actione fortitudinem tribuit robusti operis. Dat etiam pro silice torrentes aureos, quia pro robusto opere doctrinam multiplicat clarae praedicationis, ut peccator quisque conversus, et ex infirmo fortis existere valeat, et in sua fortitudine usque ad proferenda verba intimae claritatis exsurgat, quatenus in eo et infirmitas actionis, in qua velut solvitur, bene vivendi fortitudine solidetur; et", "candidate_score": 0.643928, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_33_35", "bdc_text": "LB IV 189f). . Non procul a scopo aberrasse videtur Aristoteles Aristoteles vom Schreiber korrigiert aus Aristoles. , qui dixit eruditionem in prosperis esse ornamentum , in adversis autem rebus refugium Diogenes Laertios , aaO , 5 , 19 ; LB IV 338. .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_848", "psc_text": "conatur. Sed armatus venit, quando bona alia intacta deserens, latenter alia corrumpit. Nam saepe quosdam in intellectu non tentat, eisque in sacri eloquii meditatione non obviat; sed tamen eorum vitam in operatione supplantat, qui dum de scientiae virtute laudantur, nequaquam suorum operum damna respiciunt; cumque in favoris delectationem animus ducitur, vitae suae vulneribus non medetur. Hunc ergo armatus hostis rapuit, quem fraude tectus in alia deserens, ex alia parte superavit. Sequitur: CAPUT X. IBID.-- Et bibent sitientes divitias ejus. 12. Saepe hebes hoc in divinae legis eruditione studendo intelligit, quod per negligentiam ingeniosus nescit. --Saepe stultus habet interni liquoris fontem, sed non bibit, quia ingenium quidem intelligentiae accipit, sed tamen veritatis sententias cognoscere legendo contemnit; scit quia intelligere studendo praevaleat, sed ab omni doctrinae studio fastidiosus cessat. Divitiae quoque mentis, sunt verba sacrae locutionis; sed has divitias stultus oculis aspicit, et in ornamenti sui usum minime assumit, quia verba legis", "candidate_score": 0.643585, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_110_112", "bdc_text": "Sic Seneca scribitSeneca , Epistulae , 21 , 2. : \"Studia praeclarum nobilemque efficiunt \" etc. Huc , vir incomparabilis , huc me rapuit fervor in studia humaniora non mediocris ; ignosce ergo , si studia tua magis ardua ac graviora impedivi .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1078", "psc_text": "adnisibus imbecillitas adjuncta non obviat. Hoc vero quod subditur: CAPUT XXXV. VERS. 24.-- Docete me, et ego tacebo; et si quid forte ignoravi, instruite me. 51. Sub cujus distinctionis libramine pendeat, incertum videtur; utrum ad hoc subjunctum sit, quod intulerat: Nunquid dixi? an certe disjuncta a superioribus sententia promitur qua per increpationem dicatur: Docete me, et ego tacebo; et si quid forte ignoravi, instruite me. Quod tamen utrique distinctioni convenit, quia ab intellectus sani tramite per neutram recedit. Sed quia haec in transcursu per allegoriam diximus, restat ut moraliter historiae verba perscrutemur [ Vet. XXII, Rec. XV. ]--SENSUS MORALIS. 52. Pauperis, oppressi, ac stulti propter Deum qualis sit animus. --Beatus Job rerum damna pertulerat, malignorum spirituum percussionibus traditus dolores vulnerum sentiebat; sed, sapientem Dei stultitiam diligens, stultam mundi sapientiam mentis despectu calcaverat. Igitur contra mundi divites 236 pauper, contra potentes oppressus, contra sapientes stultus dicitur. Tria respondit, quia nec pauper", "candidate_score": 0.643443, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_51_53", "bdc_text": "\"Mori videbamus in studio dimetiendi pene coeli atque terrae Gallum , familiarem patris tui , Scipio . Quoties illum lux noctu aliquid describere ingressum , quoties nox oppressit , cum coepisset mane ? Quam delectabatur , cum defectiones sous et lunae multo nobis ante praediceret? \" etcCicero , De senectute 49. .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1629", "psc_text": "in se ipso monstrat diem justitiae, qui casurus paulo ante timuit noctem culpae. Recte autem lucifero justi vita comparatur. [ Vet. XXI. ] Solem quippe praecurrens lucifer, diem nuntiat. Et quid nobis sanctorum innocentia nisi sequentis judicis claritatem clamat? In eorum namque admiratione conspicimus quid de majestate veri luminis aestimemus. Necdum Redemptoris nostri potentiam videmus, sed tamen virtutem illius in electorum suorum moribus admiramur. Quia igitur bonorum vita in consideratione sua oculis nostris vim veritatis objicit, clarus ad nos lucifer ante solem venit. 35. Justus dura hic patitur, sed bene ei erit in extremis. Jam ab hinc foris cadens, intus innovatur. --Sciendum vero est quod haec quae ex tentationum spiritalium adversitate discussimus, juxta exteriora quoque mala nil obstat intelligi. Sancti etenim viri quia summa medullitus diligunt, in infimis dura patiuntur; sed in fine gaudii lumen inveniunt, quod habere in hoc spatio percurrentis vitae contemnunt. Unde nunc per Sophar dicitur: Et", "candidate_score": 0.642715, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_86_88", "bdc_text": "\"Cuidam percontanti , quare esset melior evasurus filius , si eum curaret literis erudiendum ? Ut nihil aliud , inquit , certe in theatro non sedebit lapis super lapidem \" ( LB IV 167 ). . Rursum percontanti , qua re differret sapiens ab indocto :", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1290", "psc_text": "haec eloqui qui viderint possint. Si vero eorum facta nullum fortasse hominum contingat aspicere, haec se procul dubio aestimant perdidisse; et interni arbitri oculos quasi absentes deputant, quia ab eo vicem sui operis recipere in posterum recusant. Et quoniam cum rectum quid hypocrita egerit, videri a multis quaerit, bene adhuc de hoc scirpo subjungitur: CAPUT XLVIII. VERS. 17.-- Super acervum petrarum radices ejus densabuntur, et inter lapides commorabitur. 81. Hypocrita admirationem hominum tota sibi intentione procurat. --Quid enim radicum nomine, nisi latentes cogitationes accipimus, quae in occulto prodeunt, sed in ostensione operum per apertum surgunt? sicut et de verbi semine per prophetam dicitur: Et hoc quod salvatum fuerit de domo Juda, et quod reliquum est, mittet radicem deorsum, et faciet fructum sursum (Isai. XXXVII, 31) . Radicem quippe deorsum mittere est cogitationem bonam in abditis multiplicare. Fructum vero sursum facere, est per efficaciam operis recta quae cogitavit ostendere. Lapidum vero", "candidate_score": 0.642527, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_51_53", "bdc_text": "\"Mori videbamus in studio dimetiendi pene coeli atque terrae Gallum , familiarem patris tui , Scipio . Quoties illum lux noctu aliquid describere ingressum , quoties nox oppressit , cum coepisset mane ? Quam delectabatur , cum defectiones sous et lunae multo nobis ante praediceret? \" etcCicero , De senectute 49. .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1334", "psc_text": "(Apoc. VI, 12) . In extremo quippe tempore sol quasi cilicinus saccus ostenditur, quia fulgens vita praedicantium, ante reproborum oculos aspera et despecta monstratur. Qui stellarum quoque claritate figurantur, quia dum recta peccatoribus praedicant, tenebras nostrae noctis illustrant. Unde et subtractis praedicatoribus, per prophetam dicitur: Prohibitae sunt stellae pluviarum (Jerem. III, 3) . Quia vero sol per diem fulget, stellae obscuritatem noctis irradiant; et plerumque in sacro eloquio diei appellatione aeterna patria, noctis autem nomine praesens vita signatur: praedicatores sancti ut sol nostris oculis fiunt cum contemplationem nobis verae lucis aperiunt, et velut stellae in tenebris lucent cum per activam vitam profuturi nostris necessitatibus terrena disponunt. Quasi in die ut sol coruscant cum ad contemplandam internae claritatis patriam mentis nostrae aciem sublevant; et quasi stellae in nocte resplendent, quia et cum terrena agunt offensurum jamjamque nostri operis pedem exemplo suae rectitudinis dirigunt. Sed quia expulsis praedicatoribus non fuit qui plebi", "candidate_score": 0.641533, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_52_54", "bdc_text": "Quoties illum lux noctu aliquid describere ingressum , quoties nox oppressit , cum coepisset mane ? Quam delectabatur , cum defectiones sous et lunae multo nobis ante praediceret? \" etcCicero , De senectute 49. . O utinam etin der Vorlage ut , was aber keinen Sinn ergibt .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_897", "psc_text": "meridie. 34. Christi persecutores in die tenebras passi sunt. Et quasi caeci palparunt in meridie. --Per diem tenebras incurrerunt, quia in ipsa veritatis praesentia perfidiae errore caecati sunt. Clare quippe per diem cernitur, per noctem vero nostra acies obscuratur. Persecutores igitur Redemptoris nostri dum divinae virtutis miracula cernerent, et tamen de ejus divinitate dubitarent, in die tenebras passi sunt, quia visum in luce perdiderunt. Hinc est quod eos ipsa Lux admonet dicens: Ambulate dum lucem habetis, ne vos tenebrae comprehendant (Joan. XII, 35) . Hinc est quod de Judaea dicitur: Occidit ei sol, cum adhuc esset dies (Jerem. XV, 9) . Hinc est quod vocem poenitentium in se propheta iterum sumpsit, dicens: Impegimus meridie quasi in tenebris, in caliginosis quasi mortui (Isai. LIX, 10) . Hinc iterum dicit: Custos quid de nocte? custos quid de nocte? Dixit custos: Venit mane et nox (Isai. XXI, 11) . De nocte etenim custos", "candidate_score": 0.641126, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_86_88", "bdc_text": "\"Cuidam percontanti , quare esset melior evasurus filius , si eum curaret literis erudiendum ? Ut nihil aliud , inquit , certe in theatro non sedebit lapis super lapidem \" ( LB IV 167 ). . Rursum percontanti , qua re differret sapiens ab indocto :", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1291", "psc_text": "per prophetam dicitur: Et hoc quod salvatum fuerit de domo Juda, et quod reliquum est, mittet radicem deorsum, et faciet fructum sursum (Isai. XXXVII, 31) . Radicem quippe deorsum mittere est cogitationem bonam in abditis multiplicare. Fructum vero sursum facere, est per efficaciam operis recta quae cogitavit ostendere. Lapidum vero nomine in Scriptura sacra homines designantur, sicut sanctae Ecclesiae per Isaiam dicitur: Ponam jaspidem propugnacula tua, et portas tuas in lapides sculptos (Isai. LIV, 12) . Qui eosdem lapides quid dixisset aperuit cum subjunxit: Universos filios tuos doctos a Domino (Ibid., 13) : Et sicut admonente Petro dicitur: Et vos tanquam lapides vivi superaedificamini domus spiritales (I Petr. II, 5) . Hoc itaque loco quia lapides dicti sunt, sed tamen vivi minime dicuntur, nuda appellatione lapidum permisti possunt reprobi et electi figurari. [ Vet. XXXVI, Rec. XXX. ] Scirpus itaque iste qui inter lapides commoratur, super acervum petrarum radices densat,", "candidate_score": 0.639999, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_36_38", "bdc_text": "Quis nunc est tam stolidus et quis tam inscius , ut adhuc rem litterariam primas tenere Adagia , 5 , 1 , 51 ( LB II 1191 ) . non perspitiat ? Age nunc exponemus illustrium virorum exempla , qui se ad rem litterariam contulere .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_849", "psc_text": "sed non bibit, quia ingenium quidem intelligentiae accipit, sed tamen veritatis sententias cognoscere legendo contemnit; scit quia intelligere studendo praevaleat, sed ab omni doctrinae studio fastidiosus cessat. Divitiae quoque mentis, sunt verba sacrae locutionis; sed has divitias stultus oculis aspicit, et in ornamenti sui usum minime assumit, quia verba legis audiens, magna quidem esse considerat, sed ad comprehendenda haec nullo studio amoris elaborat. At contra alius sitim habet, ingenium non habet; amor ad meditandum pertrahit, sensus hebetudo contradicit; et saepe hoc in divinae legis eruditione quandoque studendo intelligit, quod per negligentiam ingeniosus nescit. Hujus ergo stulti divitias sitientes bibunt, dum praecepta Dei, quae ingeniosi fastidientes nesciunt, hebetes amantes assequuntur. In his nimirum tenebras hebetudinis illustrat oculus amoris; nam hoc tardioribus sitis aperit, quod velocioribus fastidium claudit. Qui et idcirco ad intelligentiae alta perveniunt, quia agere quae intellexerunt, vel minima nulla contemnunt; et dum sensum manibus adjuvant, sese ultra altitudinem ingeniosorum", "candidate_score": 0.639514, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_110_112", "bdc_text": "Sic Seneca scribitSeneca , Epistulae , 21 , 2. : \"Studia praeclarum nobilemque efficiunt \" etc. Huc , vir incomparabilis , huc me rapuit fervor in studia humaniora non mediocris ; ignosce ergo , si studia tua magis ardua ac graviora impedivi .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_849", "psc_text": "sed non bibit, quia ingenium quidem intelligentiae accipit, sed tamen veritatis sententias cognoscere legendo contemnit; scit quia intelligere studendo praevaleat, sed ab omni doctrinae studio fastidiosus cessat. Divitiae quoque mentis, sunt verba sacrae locutionis; sed has divitias stultus oculis aspicit, et in ornamenti sui usum minime assumit, quia verba legis audiens, magna quidem esse considerat, sed ad comprehendenda haec nullo studio amoris elaborat. At contra alius sitim habet, ingenium non habet; amor ad meditandum pertrahit, sensus hebetudo contradicit; et saepe hoc in divinae legis eruditione quandoque studendo intelligit, quod per negligentiam ingeniosus nescit. Hujus ergo stulti divitias sitientes bibunt, dum praecepta Dei, quae ingeniosi fastidientes nesciunt, hebetes amantes assequuntur. In his nimirum tenebras hebetudinis illustrat oculus amoris; nam hoc tardioribus sitis aperit, quod velocioribus fastidium claudit. Qui et idcirco ad intelligentiae alta perveniunt, quia agere quae intellexerunt, vel minima nulla contemnunt; et dum sensum manibus adjuvant, sese ultra altitudinem ingeniosorum", "candidate_score": 0.638598, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_36_38", "bdc_text": "Quis nunc est tam stolidus et quis tam inscius , ut adhuc rem litterariam primas tenere Adagia , 5 , 1 , 51 ( LB II 1191 ) . non perspitiat ? Age nunc exponemus illustrium virorum exempla , qui se ad rem litterariam contulere .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1078", "psc_text": "adnisibus imbecillitas adjuncta non obviat. Hoc vero quod subditur: CAPUT XXXV. VERS. 24.-- Docete me, et ego tacebo; et si quid forte ignoravi, instruite me. 51. Sub cujus distinctionis libramine pendeat, incertum videtur; utrum ad hoc subjunctum sit, quod intulerat: Nunquid dixi? an certe disjuncta a superioribus sententia promitur qua per increpationem dicatur: Docete me, et ego tacebo; et si quid forte ignoravi, instruite me. Quod tamen utrique distinctioni convenit, quia ab intellectus sani tramite per neutram recedit. Sed quia haec in transcursu per allegoriam diximus, restat ut moraliter historiae verba perscrutemur [ Vet. XXII, Rec. XV. ]--SENSUS MORALIS. 52. Pauperis, oppressi, ac stulti propter Deum qualis sit animus. --Beatus Job rerum damna pertulerat, malignorum spirituum percussionibus traditus dolores vulnerum sentiebat; sed, sapientem Dei stultitiam diligens, stultam mundi sapientiam mentis despectu calcaverat. Igitur contra mundi divites 236 pauper, contra potentes oppressus, contra sapientes stultus dicitur. Tria respondit, quia nec pauper", "candidate_score": 0.638569, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_36_38", "bdc_text": "Quis nunc est tam stolidus et quis tam inscius , ut adhuc rem litterariam primas tenere Adagia , 5 , 1 , 51 ( LB II 1191 ) . non perspitiat ? Age nunc exponemus illustrium virorum exempla , qui se ad rem litterariam contulere .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_851", "psc_text": "torpent, in pravis 187 actibus remanent, et simplices, quos ingenii penna non adjuvat, ad obtinenda aeterni regni moenia virtus operationis levat. Stellio ergo dum manibus nititur, in regis aedibus moratur, quia illo simplex per intentionem recti operis pervenit, quo ingeniosus minime ascendit. Sed his auditis, quaestio nostro cordi suboritur, cur vel negligenti intelligentiae donum tribuitur, vel studiosus quisque sensus sui tarditate praepeditur? Ad quam citius respondetur, dum protinus subditur: CAPUT XI. VERS. 6.-- Nihil in terra sine causa. 13. Cur ingenium studio tardum, negligenti acre tribuatur. --Idcirco enim saepe et desidiosus ingenium accipit, ut de negligentia justius puniatur, quia quod sine labore assequi potuit, scire contemnit. Et idcirco nonnunquam studiosus tarditate intelligentiae premitur, ut eo majora praemia retributionis inveniat; quo magis in studio inventionis elaborat. Nihil ergo est in terra sine causa, quando et studioso tarditas ad praemium proficit, et desidioso velocitas ad supplicium crescit. [ Vet. V. ] Ad", "candidate_score": 0.638477, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_69", "bdc_text": "Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_2282", "psc_text": "injuste nil agit, qui et subtiliorem nobis naturam juste judicavit. Dicat ergo: Nunquid Deum quispiam docebit scientiam, qui excelsos judicat? Qui enim super nos mira facit, constat procul dubio quia de nobis scienter omnia disponit. His itaque praemissis, adjungitur ubi humanus animus in requisitione fatigatur. Nam subditur: CAPUT LV. VERS. 23-25.-- Iste moritur robustus et sanus, dives et felix, viscera ejus plena sunt adipe, et medullis ossa illius irrigantur; alius vero moritur in amaritudine animae suae absque ullis opibus. 62. Electorum et reproborum vita dispar, at mors carnis eadem. Iniqui laetitia transit ad poenam, innocentis poena ad laetitiam. --Ista cum ita sint, quis omnipotentis Dei secreta discutiat cur haec ita esse permittat? Sed electis et reprobis vita quidem dispar est, carnis autem in morte corruptio dispar non est. Unde subjungitur: VERS. 26.-- Et tamen simul in pulvere dormient, et vermes operient eos. Quid ergo mirum, si prosperitate vel adversitate praesentis", "candidate_score": 0.637469, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_112", "bdc_text": "ignosce ergo , si studia tua magis ardua ac graviora impedivi .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1558", "psc_text": "suae illustrationis illuminat, et tamen, permissis carnis tentationibus, tenebris caecitatis pulsat; cum dona quae contulit minime custodit; cum et mentis nostrae ad se desideria excitat, et tamen occulto judicio difficultate nos nostrae imbecillitatis angustat. [ Vet. V.] 7. Haec non inveniendo invenit, qui comprehendi non posse didicit. Lex Dei et Christi charitas. --Quae nimirum secreta ejus sapientiae pauci valent inquirere, sed nullus invenire, quia quod super nos de nobis ad immortali sapientia non injuste 340 disponitur, justum profecto est ut a nobis adhuc mortalibus ignoretur. Sed haec ipsa sapientiae illius secreta conspicere utcunque jam incomprehensibilitatis ejus est potentiam videre, quia etsi in ipsa consiliorum ejus inquisitione deficimus, deficiendo tamen verius discimus quem timeamus. Ad haec se Paulus sapientiae illius secreta tetenderat, cum dicebat: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus. Quis enim cognovit sensus Domini? vel quis consiliarius ejus fuit (Rom.", "candidate_score": 0.636536, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_27", "bdc_text": "Proinde eruditionem satis extollere non possum , vel ut summatim dicam , est sola perpetuus animi comes .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_772", "psc_text": "multum proficientibus parum de se aliquid nostris sensibus aperit; si tamen dici in illo vel parum, vel aliquid potest, qui unus semper et idem permanens, intelligi partiliter non potest, et tamen a suis fidelibus participari dicitur, cum in ejus substantia pars nullatenus admittatur. Sed quia hunc exprimere perfecto sermone non possumus, humanitatis nostrae modulo, quasi infantiae imbecillitate praepediti, eum aliquatenus balbutiendo resonamus. Quia vero et in magna contemplatione sublevati, subtile quid de aeternitatis cognitione pertingimus, sacrae historiae verbis ostenditur, cum de cognitione Dei propheta nobilis Elias edocetur. Cui cum transiturum ante eum se Dominus promitteret, dicens: Ecce Dominus transit, spiritus grandis et fortis, subvertens montes et conterens petras ante Dominum; illico adjunxit: Non in spiritu Dominus; et post spiritum commotio, non in commotione Dominus; et post commotionem ignis, non in igne Dominus; et post ignem sibilus aurae tenuis (III Reg. XIX, 11, 12) . Spiritus quippe ante Dominum evertit montes,", "candidate_score": 0.635536, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_91_93", "bdc_text": "sane viaticum esse certissimum eruditionem Diogenes Laertios , aaO , 2 , 73 ; LB IV 168. . Idem referuntur de AristippoVitruv , De architectura , 6 , praef. , 1 ;", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_654", "psc_text": "CAPUT VII [ Rec. VI ]. VERS. 23.-- Viro, cujus abscondita est via, et circumdedit eum Deus tenebris. 11. Ignorat recte agens utrum perseveraturus sit. --Via enim sua viro abscondita est, quia etsi jam in qua sit vitae qualitate considerat, adhuc tamen ad quem finem tendat, ignorat. Etsi jam superna appetit, etsi plenis haec desideriis quaerit, adhuc tamen si in eisdem desideriis permaneat, nescit. Peccata quippe deserentes, ad justitiam tendimus; et unde venimus, novimus; sed quo perveniamus, ignoramus. Quid hesterna die fuimus, scimus; sed quid contingat crastina nos esse, nescimus. Via ergo sua viro abscondita est, quia sic pedem ponit operis, ut tamen praevidere nequeat exitum consummationis ejus. [ Vet. IV.] 12. Ignorat utrum quod rectum putat, Deus non damnet. Circumdatur tenebris. --Est autem et alia viae nostrae absconsio; quia nonnunquam ea ipsa quae recte nos agere credimus, an in districti judicis examine recta sint, ignoramus. Saepe enim, sicut et", "candidate_score": 0.635274, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_59", "bdc_text": "quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_849", "psc_text": "sed non bibit, quia ingenium quidem intelligentiae accipit, sed tamen veritatis sententias cognoscere legendo contemnit; scit quia intelligere studendo praevaleat, sed ab omni doctrinae studio fastidiosus cessat. Divitiae quoque mentis, sunt verba sacrae locutionis; sed has divitias stultus oculis aspicit, et in ornamenti sui usum minime assumit, quia verba legis audiens, magna quidem esse considerat, sed ad comprehendenda haec nullo studio amoris elaborat. At contra alius sitim habet, ingenium non habet; amor ad meditandum pertrahit, sensus hebetudo contradicit; et saepe hoc in divinae legis eruditione quandoque studendo intelligit, quod per negligentiam ingeniosus nescit. Hujus ergo stulti divitias sitientes bibunt, dum praecepta Dei, quae ingeniosi fastidientes nesciunt, hebetes amantes assequuntur. In his nimirum tenebras hebetudinis illustrat oculus amoris; nam hoc tardioribus sitis aperit, quod velocioribus fastidium claudit. Qui et idcirco ad intelligentiae alta perveniunt, quia agere quae intellexerunt, vel minima nulla contemnunt; et dum sensum manibus adjuvant, sese ultra altitudinem ingeniosorum", "candidate_score": 0.632691, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_27", "bdc_text": "Proinde eruditionem satis extollere non possum , vel ut summatim dicam , est sola perpetuus animi comes .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_763", "psc_text": "Si necdum quid Deus sit, certe quid non sit percipit. --Hoc autem modo quasi quamdam scalam sibi exhibet semetipsam, per quam ab exterioribus ascendendo in se transeat, et a se in auctorem tendat. Cum enim corporeas imagines deserit, in semetipsam mens veniens, non modicum ascendit. Sed quamvis incorporea sit anima, quia tamen corpori inhaeret, ex ipsa sui qualitate agnoscitur, quae carnis loco retinetur. Quae dum obliviscitur scita, cognoscit incognita, meminit oblivioni mandata, hilarescit post tristia, addicitur post laeta: ipsa sui diversitate indicat quantum a substantia aeternae incommutabilitatis distat, quae semper, ut est, idem est: ubique praesens, ubique invisisibilis, ubique tota, ubique incomprehensibilis per inhiantem mentem sine aspectu 167 cernitur, sine dubio auditur, sine motu suscipitur, sine corpore tangitur, sine loco retinetur. Hanc nimirum substantiam cum animus cogitat assuetus rebus corporalibus, diversarum imaginum phantasmata sustinet. Quae dum ab intentionis suae oculis abigit manu discretionis, postponens ei omnia, jam hanc aliquatenus conspicit.", "candidate_score": 0.630275, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_69", "bdc_text": "Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1973", "psc_text": "suas dilatari carnali voluptate permittunt, quia eo semetipsos dijudicantes subtilius feriunt, quo districtum judicem praestolantur vicinum. Unde fit ut propinquum sibi semper exitum suspicentur. Nam reproborum mentes idcirco multa nequiter agunt, quia hic se vivere diutius arbitrantur. Justorum ergo attenuatur spiritus, sed crassescit iniquorum. Quo enim per elationem tument, eo attenuationem spiritus non habent. Justi vero dum brevitatem suae vitae considerant, elationis et immunditiae culpas declinant. Unde et subditur: CAPUT XXIX. IBID.-- Dies mei breviabuntur, et solum mihi superest sepulcrum. 33. Hinc elationis et immunditiae culpas declinant illi, isti multiplicant. Perfecta vita est mortis imitatio. --Qui enim considerat qualis erit in morte, semper fit timidus in operatione; atque unde in oculis suis jam quasi non vivit, inde veraciter in oculis sui conditoris vivit. Nil quod transeat appetit, cunctis praesentis vitae desideriis contradicit; et pene mortuum se considerat, quia moriturum 429 minime ignorat. Perfecta enim vita est mortis imitatio, quam dum", "candidate_score": 0.630233, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_50_52", "bdc_text": "Quamobrem nihil etiam est otiosae senectuti iucundius , quam si studia sibi proponat liberalia , quemadmodum legimus de Gallo quodam : \"Mori videbamus in studio dimetiendi pene coeli atque terrae Gallum , familiarem patris tui , Scipio . Quoties illum lux noctu aliquid describere ingressum , quoties nox oppressit , cum coepisset mane ?", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1992", "psc_text": "Veritas dicit: Confiteor tibi, Pater Domine coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis (Matth. XI, 25) . Quia ergo hi qui apud semetipsos sapientes sunt ad veram sapientiam pervenire non possunt, recte beatus Job, conversionem auditorum desiderans, exoptat ne in eis ullum sapientem inveniat. Ac si eis aperte dicat: Stulti esse apud vosmetipsos discite, ut in Deo vere sapientes esse valeatis. Sequitur: CAPUT XLI [ Vet. XX, Rec. XV ]. VERS. 11.-- Dies mei transierunt, cogitationes meae dissipatae sunt, torquentes cor meum. 46. Dies Ecclesiae prosperitas, noctes adversitas. Sancti ad terrena dispensanda coacti torqueri se sentiunt. --Sancta electorum Ecclesia per diurna et nocturna tempora conspicit vitae suae spatia transire, quia noctem in adversitatibus, diem vero in prosperitatibus habere consuevit. Quasi enim lux ei oritur ex tranquillitate pacis, et nox ex dolore persecutionis. Sed cum post quietis otia ad excrescentis contra se persecutionis laborem", "candidate_score": 0.62989, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_103_105", "bdc_text": "\"Sapiens sua bona secum fert\" . Persuadet hoc nobis facillime BiasEiner der Sieben Weisen ; vgl. HBSR II 245. , cuius patria cum diriperetur , omnibus quid suorum conferentibus admonitus , ut quid rerum exportaret , omnia sua secum ferre renuntiavitValerius Maximus , Facta et dicta memorabilia , 7 , 2 , ext. 3 ;", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1718", "psc_text": "sinas, ne dum amitto ordinem bene vivendi, rectitudinem perdam loquendi. [ Vet. X. ] Et plerumque doctor qui docere audet 375 quod negligit agere, cum desierit bona loqui quae operari contempsit, docere subjectos incipit prava quae agit, ut justo omnipotentis Dei judicio, in bono jam nec linguam habeat, qui habere bonam vitam recusat, quatenus cum mens ejus terrenarum rerum amore incenditur, de terrenis rebus semper loquatur. Unde in Evangelio Veritas dicit: Ex abundantia cordis os loquitur: Bonus homo de bono thesauro profert bona, et malus homo de malo thesauro profert mala (Matth. XII, 34; Luc. VI, 45) . Hinc etiam Joannes ait: Ipsi de mundo sunt, ideo de mundo loquuntur. Bene ergo dicitur: Commutans labium veracium, et doctrinam senum auferens (I Joan. IV, 5) , quia hi qui prius coelestia praedicando veraces erant, dum temporalia diligentes, ad terrena corruunt, labium veracium commutatur, et senum doctrina tollitur, quia diligentes temporalia priorum", "candidate_score": 0.629415, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_102_104", "bdc_text": "Unde dictum est Adagia , 4 , 5 , 9 ( LB II 1055 ) . : \"Sapiens sua bona secum fert\" . Persuadet hoc nobis facillime BiasEiner der Sieben Weisen ;", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1693", "psc_text": "imperitiam, et eorum qui de doctrina sapientiae inflantur arrogantiam reprobat, quia aliud est de Deo aliquid scire, aliud vero hoc quod cognoscitur fauce intelligentiae gustare. Recte ergo dicitur: Nonne auris verba dijudicat, et fauces comedentis, saporem? Ac si aperte arrogantibus diceretur: Doctrinae verba, quae vobis usque ad aurem veniunt, mihi etiam per saporem intimum intelligentiae fauces tangunt. Quia vero infirma aetas, etiam cum recte sapit, ad praedicandum non debet incaute prosilire, recte subditur: CAPUT VII. VERS. 12.-- 370 In antiquis est sapientia, et in multo tempore prudentia. 10. Sapientia per vivendi usum et experientiam confirmatur. --Illa enim dicta in sapientiae radice solidata sunt, quae per vivendi usum etiam actuum experimento convalescunt. Sed quia multis et longior vita tribuitur, et sapientiae gratia non confertur, recte adhuc in cujus judicio ipsa dona pendeant demonstratur, dum subditur: CAPUT VIII. VERS. 13.-- Apud ipsum est sapientia et fortitudo; ipse habet consilium et intelligentiam. 11.", "candidate_score": 0.628123, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_69", "bdc_text": "Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1387", "psc_text": "(Nah. I, 3) . In quo nimirum turbine 303 idcirco justus nequaquam conteritur, quia semper hic sollicite metuit ne conteratur. Perpendit namque, adhuc in praesentis vitae itinere constitutus, humanis actibus exactor operum quam districtus appareat, qui quosdam tunc reatu culpae originalis astrictos etiam sine operibus damnat. Unde recte vir sanctus ex humani generis voce protinus adjungit: CAPUT XXI. IBID.-- Et multiplicabit vulnera mea etiam sine causa. 32. Damnantur parvuli ex sola culpa originali. --Nonnulli etenim prius a praesenti luce subtrahuntur quam ad proferenda bona malave merita activae vitae perveniant. Quos quia a culpa originis sacramenta salutis non liberant, et hic ex proprio nihil egerunt, et illuc ad tormenta perveniunt. Quibus unum vulnus est corruptibiliter nasci, aliud carnaliter emori. Sed quia post mortem quoque aeterna mors sequitur, occulto eis justoque judicio etiam sine causa vulnera multiplicantur. Perpetua quippe tormenta percipiunt et qui nihil ex propria voluntate peccaverunt. Hinc namque scriptum est:", "candidate_score": 0.626273, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_69", "bdc_text": "Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_312", "psc_text": "Turpitudo enim nostra tunc cernitur, cum vita reprehensibilis ante justorum oculos in judicio, nequaquam subsequentis boni operis tegmine velatur. Sed quia cum culpa tentamur, ad lamenta accendimur; atque ipsis lamentis excitati, ad perspiciendam lucem justitiae subtilius oculos mentis aperimus, quasi in dolore vestimenta scindimus, quia ex fletu, discretione crescente, cuncta quae agimus, districtius irata manu judicamus. Tunc omnis nostra elatio corruit, tunc cuncta ab animo cogitationum superfluitas cadit. Unde et subditur: CAPUT LII. IBID.-- Et tonso capite corruens in terram adoravit. 82. Elatio et cogitationum vanitas, quomodo resecentur. --Nam quid moraliter per capillos, nisi defluentes animi cogitationes accipimus? Unde et alias Ecclesiae dicitur: Sicut vitta coccinea labia tua, sponsa, et eloquium tuum dulce (Cant. IV, 3) . Vitta quippe crines capitis astringit. Labia ergo sponsae sicut vitta sunt, quia exhortatione sanctae Ecclesiae, cunctae in auditorum mentibus diffusae cogitationes ligantur; ne remissae defluant, ne sese per illicita spargant, ne sparsae cordis", "candidate_score": 0.626106, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_69", "bdc_text": "Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1161", "psc_text": "quia tempus semper desinens indesinenter consumimus, ad finem nostri itineris etiam quiescendo pervenimus, et per cursum nostri transitus etiam dormientes imus. Electi igitur, quia praesentis vitae momenta decurrere sub festinatione conspiciunt, nequaquam in hoc tantae mobilitatis itinere cordis intentionem figunt. Unde et apte protinus subditur: IBID.-- Et consumpti sunt absque ulla spe. 27. Electi mortem cogitant etiam sani, reprobi nequidem cum imminet. --Reproborum mens erga dies vitae praesentis tanto amore constringitur, ut sic semper hic appetant vivere, quatenus, si valeant, vivendi cursum desiderent nunquam finire. Cogitare quippe ventura despiciunt, spem totam in rebus transeuntibus ponunt, habere nulla nisi quae praetereunt concupiscunt. Cumque nimis transeuntia cogitant, et mansura nullatenus sperant, sic caecitate 254 insensibili cordis oculus clauditur, ut aeternae luci nullatenus intendatur. Unde fit ut saepe jam corpus molestia quatiat, et vicina mors virtutem vitalis spiritus incidat, nec tamen curare quae mundi sunt desinant. Jamque eos ultor ad judicium pertrahit; et", "candidate_score": 0.625129, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_98", "bdc_text": "hominum vestigia conspitio. \" Et ingressus civitatem proximam investigavit , quinam essent illic disciplinarum studiosi .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_657", "psc_text": "autem subditur: Et circumdedit eum Deus tenebris. Tenebris namque homo circumdatur; quia quamvis coelesti desiderio ferveat, quid de semetipso sit dispositum intrinsecus, ignorat. Et valde metuit, ne quid sibi in judicio obviet, quod se de se nunc in desiderio boni fervoris latet. Tenebris homo circumdatur, quia ignorantiae suae caligine premitur. An tenebris circumdatus non est, qui plerumque praeteritorum non meminit, futura non invenit, praesentia vix cognoscit? Tenebris se circumdatum quidam sapiens viderat, cum dicebat: Quae in prospectu sunt, invenimus cum labore; et quae in coelis sunt, quis investigabit (Sap. IX, 16) ? His se tenebris Propheta circumdatum vidit, cum dispositionis intimae penetrare interna non potuit, dicens: Posuit tenebras latibulum suum (Psal. XVII, 12) . Auctor enim noster, quia nobis in hoc exsilium dejectis, lucem suae visionis abstulit, sese nostris oculis quasi in tenebrarum latibulo abscondit. 13. Hinc sanctis materia flendi. --Quas nimirum caecitatis nostrae tenebras cum studiose conspicimus, mentem ad", "candidate_score": 0.624472, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_19", "bdc_text": "\"Opes enim fluxae atque instabiles sunt , virtus autem clara aeternaque habetur .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1168", "psc_text": "manus tua facere, instanter operare, quia nec opus, nec ratio, nec scientia, nec sapientia erunt apud inferos, quo tu properas (Eccle. IX, 10) . Nequaquam ergo ad videnda bona oculus revertetur, quia retributionem suam mens inveniens, ad operationis usum nullatenus revocatur. Quia igitur fugit omne quod cernitur, et mansura sunt quae sequuntur, bene beatus Job uno versu utraque complexus est, dicens: Memento quia ventus est vita mea, nec revertetur oculus meus ut videat bona. Cursum quippe praesentium contemplatus ait: Memento quia ventus est vita mea. Aeternitatem vero sequentium considerans adjunxit: Nec revertetur oculus meus ut videat bona. Ubi apte quoque universi humani generis a redemptionis munere destituti vocem protinus sumit, dicens: CAPUT XV [ Vet. XIII ]. VERS. 8.-- Nec aspiciet me visus hominis. 30. Tunc Christi gratia non liberat, quem nunc non reformat. --Visus quippe hominis est misericordia Redemptoris, quae insensibilitatis nostrae duritiam, cum respicit, emollit. Unde, teste quoque", "candidate_score": 0.620111, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_55", "bdc_text": "apud nostrum saeculum ita studia nostra vigerent , qualia viguere apud veteres ! Fuit et M[arcus ] Anto [ ninus ]Mark Aurel , römischer Kaiser .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_598", "psc_text": "Sequitur: CAPUT XXXI. VERS. 15.-- Cum principibus, qui possident aurum, et replent domos suas argento. 61. Principes sunt rectores Ecclesiae, aurum sapientia, argentum verbum Dei. --Quos alios principes, nisi sanctae Ecclesiae rectores vocat, quos indesinenter in loco praedicatorum praecedentium divina dispensatio subrogat? De quibus eidem Ecclesiae Psalmista ait: Pro patribus tuis nati sunt tibi filii: constitues eos principes super omnem terram (Psal. XLIV, 17) . Quid vero aurum, nisi sapientiam appellat? de qua per Salomonem dicitur: Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis (Prov. XXI, 20) . Aurum nempe sapientiam vidit, quam thesaurum vocavit. Quae et recte auri appellatione signatur; quia sicut auro temporalia, ita sapientia bona aeterna mercantur. Si aurum sapientia non esset, nequaquam Laodiceae Ecclesiae ab angelo diceretur: Suadeo tibi emere a me aurum ignitum (Apoc. III, 18) . Aurum quippe emimus, cum accepturi sapientiam, prius obedientiam praebemus. Ad quem videlicet nos contractum bene quidam sapiens excitat, dicens: Concupisti", "candidate_score": 0.61893, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_19", "bdc_text": "\"Opes enim fluxae atque instabiles sunt , virtus autem clara aeternaque habetur .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_301", "psc_text": "ab immundis spiritibus fortis tentatio subripit, et a tranquillitatis suae statu conscientiam evertit. [ Vet. XXXVI. ] In quatuor vero angulis domus ista consistit, quia nimirum solidum mentis nostrae aedificium, prudentia, temperantia, fortitudo, justitia sustinet. In quatuor angulis domus ista subsistit, quia in his quatuor virtutibus tota boni 68 operis structura consurgit. Unde et quatuor paradisi flumina terram irrigant, quia dum his quatuor virtutibus cor infunditur, ab omni desideriorum carnalium aestu temperatur. Sed nonnunquam dum menti ignavia subripit, prudentia frigescit; nam cum fessa torpet, ventura non providet. Nonnunquam dum nonnulla menti delectatio subripit, temperantia nostra marcescit; in quantum enim ad delectationem praesentium ducimur, in tantum minus ab illicitis temperamus. Nonnunquam se timor cordi insinuat, et vires nostrae fortitudinis turbat; et eo minores contra adversa existimus, quo quaedam perdere immoderatius dilecta formidamus. Nonnunquam vero amor suus se menti ingerit, eamque latenti motu a rectitudine justitiae divertit; et quo se totam auctori", "candidate_score": 0.61836, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_76_78", "bdc_text": "perpauci salvam cupiunt rempublicam . Nemo fere operam dat rei litterariae . Nunc enim vulgus liberos suos divitum aut principum ministeriis dedicat , ubi duo simul maxima discant mala ( ut inquit ErasmusVgl .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1718", "psc_text": "sinas, ne dum amitto ordinem bene vivendi, rectitudinem perdam loquendi. [ Vet. X. ] Et plerumque doctor qui docere audet 375 quod negligit agere, cum desierit bona loqui quae operari contempsit, docere subjectos incipit prava quae agit, ut justo omnipotentis Dei judicio, in bono jam nec linguam habeat, qui habere bonam vitam recusat, quatenus cum mens ejus terrenarum rerum amore incenditur, de terrenis rebus semper loquatur. Unde in Evangelio Veritas dicit: Ex abundantia cordis os loquitur: Bonus homo de bono thesauro profert bona, et malus homo de malo thesauro profert mala (Matth. XII, 34; Luc. VI, 45) . Hinc etiam Joannes ait: Ipsi de mundo sunt, ideo de mundo loquuntur. Bene ergo dicitur: Commutans labium veracium, et doctrinam senum auferens (I Joan. IV, 5) , quia hi qui prius coelestia praedicando veraces erant, dum temporalia diligentes, ad terrena corruunt, labium veracium commutatur, et senum doctrina tollitur, quia diligentes temporalia priorum", "candidate_score": 0.618289, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_19", "bdc_text": "\"Opes enim fluxae atque instabiles sunt , virtus autem clara aeternaque habetur .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_607", "psc_text": "a mundo mors interveniens rapuit, quam manifesta mundum Veritas illustravit. [ Vet. XXXVIII.] 65. Job praeterita cernens et futura, ad aeterna anhelat. --Vir igitur sanctus spiritu aeternitatis plenus, manu cordis cuncta labentia ad memoriam astringit; et quia angusta est omnis creatura creatori, per eumdem spiritum, qui nihil in se vel juxta se aliud, nisi semper esse habet, hoc quod erit, hoc quod praeteriit, conspicit; ac infra supraque mentis oculum tendit, et venientia velut transacta considerans, ad aeternum esse medullitus inardescit, dicens: Nunc enim dormiens silerem. Nunc enim praesentis est temporis. Et quid est stantem semper in praesenti quietem quaerere, nisi ad illud, cui nihil venit, nihil praeterit, gaudium aeternitatis anhelare? Quod nimirum Veritas semper esse suum, ut nobis utcunque infunderet, Moyse mediante insinuat, dicens: Ego sum qui sum. Et dices filiis Israel: Qui est, misit me ad vos (Exod. III, 14) . Sed ecce, quia labentia conspicit, quia semper praesens", "candidate_score": 0.616059, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_68", "bdc_text": "Sed his aliisque compluribus animus fulcitus non deiicitur a proposito .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_872", "psc_text": "tribus Israel (Matth. XIX, 28) . Tunc moerentes Dominus sospitate erigit, quia hi qui, ejus desideriis accensi, prospera fugiunt, adversa patiuntur, cruciatus persequentium tolerant, seque ipsi per lamenta castigant, tanto sublimiorem tunc sospitatem recipiunt, quanto nunc cunctis mundi gaudiis devote moriuntur. Hinc est enim quod per Salomonem dicitur: Cor quod novit amaritudinem animae suae, in gaudio ejus non miscebitur extraneus (Prov. XIV, 10) . Humana etenim mens amaritudinem animae suae scit, cum, aeternae patriae desideriis accensa, peregrinationis suae poenam flendo cognoscit; sed in ejus gaudio extraneus non miscebitur, quia qui nunc a moerore compunctionis alienus est, tunc particeps ad laetitiam consolationis non est. Hinc est quod in Evangelio Veritas dicit: Amen amen dico vobis, quid plorabitis et flebitis vos, mundus autem gaudebit; vos autem contristabimini, sed tristitia vestra vertetur in gaudium (Joan. XVI, 20) . Et rursum: Vos igitur nunc quidem tristitiam habetis, iterum autem videbo vos, et gaudebit cor", "candidate_score": 0.61532, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_57", "bdc_text": "- Aurelius Victor , aaO , 16 , 7. .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_654", "psc_text": "CAPUT VII [ Rec. VI ]. VERS. 23.-- Viro, cujus abscondita est via, et circumdedit eum Deus tenebris. 11. Ignorat recte agens utrum perseveraturus sit. --Via enim sua viro abscondita est, quia etsi jam in qua sit vitae qualitate considerat, adhuc tamen ad quem finem tendat, ignorat. Etsi jam superna appetit, etsi plenis haec desideriis quaerit, adhuc tamen si in eisdem desideriis permaneat, nescit. Peccata quippe deserentes, ad justitiam tendimus; et unde venimus, novimus; sed quo perveniamus, ignoramus. Quid hesterna die fuimus, scimus; sed quid contingat crastina nos esse, nescimus. Via ergo sua viro abscondita est, quia sic pedem ponit operis, ut tamen praevidere nequeat exitum consummationis ejus. [ Vet. IV.] 12. Ignorat utrum quod rectum putat, Deus non damnet. Circumdatur tenebris. --Est autem et alia viae nostrae absconsio; quia nonnunquam ea ipsa quae recte nos agere credimus, an in districti judicis examine recta sint, ignoramus. Saepe enim, sicut et", "candidate_score": 0.614726, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_100", "bdc_text": "Tandem cum hi , qui cum Aristippo venerunt , pararent reditum in patriam rogarentque illum , et quid vellet suis civibus renuntiari :", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_2098", "psc_text": "--Redemptor etenim noster, dum a synagoga cognitus non est, in domo sua quasi peregrinus exstitit. Quod aperte propheta testatur, dicens: Quare sicut colonus futurus es in terra, et quasi viator declinans ad manendum (Jerem. XIV, 8) ? Quia enim ut Dominus auditus non est, non possessor agri, sed colonus est creditus. Qui quasi viator ad manendum tantummodo declinavit, quia paucos ex Judaea abstulit, et ad vocationem gentium pergens, iter coeptum peregit. Peregrinus ergo in eorum oculis fuit, quia dum sola quae videre poterant cogitabant, non valuerunt intelligere in Domino quod videre non poterant. Dum enim despiciunt carnem visibilem, non pervenerunt ad invisibilem majestatem. Dicatur igitur recte: Et quasi peregrinus fui in oculis eorum. De quo adhuc populo apte subjungitur: CAPUT XLII. VERS. 16.-- Servum meum vocavi, et non respondit. 50. Christus a suo servo, nimirum a Judaico populo contemptus. --Quid enim Judaicus populus nisi servus fuit, qui non amore filii", "candidate_score": 0.611946, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_76_78", "bdc_text": "perpauci salvam cupiunt rempublicam . Nemo fere operam dat rei litterariae . Nunc enim vulgus liberos suos divitum aut principum ministeriis dedicat , ubi duo simul maxima discant mala ( ut inquit ErasmusVgl .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1241", "psc_text": "Vet. XXV. ] Spiritus multiplex sermonis oris tui. 271 Qui enim multiplicitatem sermonis ori tribuit, profecto cordis inopiam reprehendit. Ac si aperte dicat: Abundantia spiritus in sermone oris attolleris, sed sensus indigentia coangustaris. [ Vet. XXV. ] Pravi autem, cum recta reprehendunt, ne ipsi quae justa sunt nescire videantur, nota omnibus bona, quae audiendo didicerunt, quasi incognita proferunt. Unde et Baldad protinus adjungit: CAPUT XXXVI. VERS. 3.-- Nunquid Deus supplantat judicium et Omnipotens subvertit quod justum est? 59. Pravi doctrinae laudem aucupantur. Justitiam Dei laudant ubi eis bene est, ubi male damnant. Haec beatus Job nec loquens negaverat, nec reticens ignorabat. Sed procaces quique, ut diximus, etiam nota jactanter proferunt, ut loquendo docti videantur: contemnunt moderate conticescere, ne credantur ex imperitia tacuisse. Sciendum vero est quia tunc divinae justitiae rectitudinem laudant, cum se ad gaudium incolumitas sublevat, et alios flagella castigant; cum se conspiciunt rerum prosperitate perfrui, alios adversitate fatigari.", "candidate_score": 0.611192, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_119_121", "bdc_text": "nullam occasionem ego praetermissurus sum . Habebis me semper tui commendatissimum . Ioannes Iacobus Wickius tui observantissimus .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1168", "psc_text": "manus tua facere, instanter operare, quia nec opus, nec ratio, nec scientia, nec sapientia erunt apud inferos, quo tu properas (Eccle. IX, 10) . Nequaquam ergo ad videnda bona oculus revertetur, quia retributionem suam mens inveniens, ad operationis usum nullatenus revocatur. Quia igitur fugit omne quod cernitur, et mansura sunt quae sequuntur, bene beatus Job uno versu utraque complexus est, dicens: Memento quia ventus est vita mea, nec revertetur oculus meus ut videat bona. Cursum quippe praesentium contemplatus ait: Memento quia ventus est vita mea. Aeternitatem vero sequentium considerans adjunxit: Nec revertetur oculus meus ut videat bona. Ubi apte quoque universi humani generis a redemptionis munere destituti vocem protinus sumit, dicens: CAPUT XV [ Vet. XIII ]. VERS. 8.-- Nec aspiciet me visus hominis. 30. Tunc Christi gratia non liberat, quem nunc non reformat. --Visus quippe hominis est misericordia Redemptoris, quae insensibilitatis nostrae duritiam, cum respicit, emollit. Unde, teste quoque", "candidate_score": 0.609954, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_57", "bdc_text": "- Aurelius Victor , aaO , 16 , 7. .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_917", "psc_text": "Deum animus, carnis suae bella tolerat, in qua prius vitiis serviens, delectabiliter jacebat; voluptates priscae ad memoriam redeunt, et contradicentem mentem gravi certamine affligunt. Sed quia dum 201 transitorio labore atterimur, a perpetuo dolore liberamur, apte subjungitur: CAPUT XXVI [ Rec. XV ]. VERS. 19.-- In sex tribulationibus liberabit te, et in septima non tanget te malum. 43. Transitorio labore eruimur a perpetuo dolore. --Quid enim senario numero, quem septimus sequitur, nisi praesentis vitae operatio decursusque signatur? Sexto quippe die omnia perficiens, hominem condidit, et septimo Deus die requievit. Qui scilicet septimus vesperam non habet, quia subsequentem requiem nullus jam terminus claudit. Perfectis ergo omnibus requies sequitur; quia post bona vitae praesentis opera, retributio aeternae quietis invenitur. In sex itaque nos tribulationibus Dominus liberat, ne nos in septima malum tangat, quia per paternae pietatis eruditionem praesentis vitae labore nos atterit, sed in adventu judicis a verbere abscondit; ut tanto tunc", "candidate_score": 0.608588, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_80", "bdc_text": "Tum , qui optime suis perspectum volunt , suos ad Gallicam linguam perdiscendam ablegant .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_2183", "psc_text": "(Psal. XI, 3) . Sed hoc malum, quod in ore hypocritae dulce est, sub lingua ejus absconditur, quia asperitas malitiae quae latet in mente, sub tegmine blandae locutionis operitur. Malum namque in lingua, et non sub lingua esset, si loquens hypocrita malitiam suae pravitatis aperiret. Sed sicut plerique justorum, cum quosdam agere perverse conspiciunt, qui duris sunt increpationibus feriendi, in lingua asperitatem sumunt, sed sub lingua mentis suae benignitatem contegunt. Unde et sanctae Ecclesiae sponsi voce dicitur: Mel et lac sub lingua tua (Cant. IV, 11) . Qui enim mentis suae dulcedinem aperire infirmis nolunt, sed loquentes quadam eos asperitate feriunt, et tamen inter verba aspera quasi latenter quiddam dulcedinis intermittunt, hi videlicet non in lingua, sed sub lingua habent dulcedinem, quia inter dura quae proferunt emittunt quaedam blanda et dulcia, quibus contristati mens possit ex benignitate refoveri. Ita perversi quique, quia malum non in lingua, sed sub lingua habent,", "candidate_score": 0.602377, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_10_12", "bdc_text": "vgl. Senn , aaO , S. 9f. . Vitam nunc transegi quattuor annos operam dans rei litterariae pro virili et moduloin der Vorlage moduli . desuper ingenii dati .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1612", "psc_text": "ad aedificium domus redire, nisi quod plerumque ex bonis operibus discimus quantam vitae munditiam in cogitatione construamus? Pene cuncta namque bona opera ex cogitatione prodeunt, sed sunt nonnulla cogitationis acumina, quae ex operatione nascuntur; nam sicut ab animo opus sumitur, ita rursus ab opere animus eruditur. Mens quippe divini amoris exordia capiens imperat bona quae fiant; sed postquam fieri imperata coeperint, ipsis suis exercitata actionibus discit, cum imperare bona inchoaverat, quantum minus videbat. Foris ergo ager excolitur, ut domus postmodum construatur, quia plerumque ab exteriori opere sumimus, quantam subtilitatem rectitudinis in corde teneamus. Quem bene Sophar servare ordinem studuit, cum prius auferri iniquitatem a manibus, et post a tabernaculo injustitiam dixit, quia nequaquam plene animus in cogitatione erigitur, quando adhuc ab eo extrinsecus in opere erratur. [ Vet. XVII. ] 27. Haec munditia fiduciam praestat in oratione; secus, si desit. --Quae si perfecte duo haec tergimus, ad Deum statim sine", "candidate_score": 0.595756, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_10_12", "bdc_text": "vgl. Senn , aaO , S. 9f. . Vitam nunc transegi quattuor annos operam dans rei litterariae pro virili et moduloin der Vorlage moduli . desuper ingenii dati .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_301", "psc_text": "ab immundis spiritibus fortis tentatio subripit, et a tranquillitatis suae statu conscientiam evertit. [ Vet. XXXVI. ] In quatuor vero angulis domus ista consistit, quia nimirum solidum mentis nostrae aedificium, prudentia, temperantia, fortitudo, justitia sustinet. In quatuor angulis domus ista subsistit, quia in his quatuor virtutibus tota boni 68 operis structura consurgit. Unde et quatuor paradisi flumina terram irrigant, quia dum his quatuor virtutibus cor infunditur, ab omni desideriorum carnalium aestu temperatur. Sed nonnunquam dum menti ignavia subripit, prudentia frigescit; nam cum fessa torpet, ventura non providet. Nonnunquam dum nonnulla menti delectatio subripit, temperantia nostra marcescit; in quantum enim ad delectationem praesentium ducimur, in tantum minus ab illicitis temperamus. Nonnunquam se timor cordi insinuat, et vires nostrae fortitudinis turbat; et eo minores contra adversa existimus, quo quaedam perdere immoderatius dilecta formidamus. Nonnunquam vero amor suus se menti ingerit, eamque latenti motu a rectitudine justitiae divertit; et quo se totam auctori", "candidate_score": 0.594877, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_9_11", "bdc_text": "s. HBRG I 95f ; vgl. Senn , aaO , S. 9f. . Vitam nunc transegi quattuor annos operam dans rei litterariae pro virili et moduloin der Vorlage moduli .", "psc_chunk_id": "075_Gregorius-I_Moralia_window_1807", "psc_text": "quanto longe fuerit, fit tanto et inquietus? Itaque sic recede ab eo, dicitur, ut intelligas feriendo. Apte enim subjungitur: Donec optata veniat, sicut mercenarii dies ejus. Mercenarius quanto longe est a fine operis, tanto et retributione mercedis. Ita vir quisque sanctus in hac vita positus, dum longe se esse ab exitu vitae praesentis conspicit, longe se esse ab aeternis gaudiis gemit. Quid est ergo dicere: Recede paululum ab eo, ut quiescat, nisi: jam flagella vitae praesentis subtrahe, et bona aeternae quietis ostende? Unde etiam de ipsa quiete additur: Donec 394 optata veniat, sicut mercenarii dies ejus. Tunc namque homini optata sicut mercenarii dies venit, quando aeternam requiem pro recompensatione sui laboris acceperit. Quantum vero ad praesentis vitae speciem spectat, adhuc beatus Job humanum genus multis miseriis repletum quam sit despectum insinuat, quantumque ipsa insensibilia ipsum praeire videantur narrat, cum dicit: CAPUT IV [ Vet. III, Rec. IV ]. VERS. 7-10.--", "candidate_score": 0.591745, "ce_score": null } ] }, { "rank": 12, "cf_id": "cf020", "work_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam", "max_score": 0.694305, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "11024_sent_84_86", "bdc_text": "LB IV 166. . Idem cuidam percontanti , qua re esset melior evasurus filius , respondit , si eum curaret litteris erudiendum Gemeint ist die ( von Wick mißverstandene ) Stelle bei Diogenes Laertios , aaO. 2 , 72 , die Erasmus wie folgt wiedergibt : \"Cuidam percontanti , quare esset melior evasurus filius , si eum curaret literis erudiendum ?", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_291", "psc_text": "LXX sit locutus? Evangelistam Lucam tradunt veteres Ecclesiae tractatores medicinae artis fuisse scientissimum, et magis Graecas litteras scisse quam Hebraeas. Unde et sermo ejus tam in Evangelio, quam in Actibus Apostolorum, id est, in utroque volumine comptior est, et saecularem redolet eloquentiam, magisque testimoniis Graecis utitur quam Hebraeis. Matthaeus autem et Joannes, quorum alter Hebraeo, alter Graeco sermone Evangelia texuerunt, testimonia de Hebraico proferunt, ut est illud: Ex Egypto vocavi filium meum (Ose. II, 1) . Et: Quoniam Nazareus vocabitur (Matth. II, 23) . Et: Flumina de ventre ejus fluent aquae vivae (Joan. VII, 38) . Et: Videbunt in quem compunxerunt (Zach. XII, 10; Joan. XIX, 37) , et caetera his similia. Pauli quoque idcirco ad Hebraeos Epistolae contradicitur, quod ad Hebraeos scribens utatur testimoniis quae in Hebraeis voluminibus non habentur. Quod si aliquis dixerit, Hebraeos libros postea a Judaeis esse falsatos, audiat Origenem quid in octavo volumine Explanationum Isaiae", "candidate_score": 0.694305, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_63_65", "bdc_text": "Qui rex fuit Ponti atque Bythiniae , duarum et viginti gentium , quas sub ditione habuit , linguas percalluit etcAulus Gellius , aaO , 17 , 17 , 2. . Quis non tantis viris adnumerare cupiat ? Quis non orbis lumina imitari conabitur ?", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_497", "psc_text": "et ab Aegypto, et a diversis per circuitum nationibus. Primum enim duodecim Apostoli, et septuaginta, et centum viginti animae, et quingenti, quibus pariter congregatis Dominus apparuit, deinde tria millia, et quinque millia Judaeorum in Dominum crediderunt. Jacobus quoque ad Paulum apostolum loquitur, qui et ipse de reliquis erat: Vides, frater, quanta millia sint Judaeorum credentium? hi omnes aemulatores legis sunt (Act. XXI, 20) . Et in eodem volumine legimus: Erant autem in Jerusalem habitantes Judaei viri timorati, de universis 163 gentibus quae sub coelo sunt, qui omnes mirabantur atque dicebant: Nonne isti Galilaei sunt, et quomodo nos audivimus unusquisque linguam nostram, in qua nati sumus? Parthi, et Medi, et Elamitae, et habitantes in Mesopotamia et Syria, Cappadocia, Ponto et Asia, Phrygia et Ramphilia, et Aegypto et Libya, et Cyrene, et advenae Romani, Judaei et Proselyti, Cretes et Arabes audivimus loquentes eos nostris linguis magnalia Dei (Act. II, 5 seqq.) .", "candidate_score": 0.68799, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_32_34", "bdc_text": "adferre iuvenibus sobrietatem , senibus solatium , pauperibus divitias , divitibus ornamentum Diogenes Laertios , De clarorum philosophorum vitis , 6 , 68 ( in den von Erasmus gesammelten \"Apophthegmata\" : LB IV 189f). . Non procul a scopo aberrasse videtur Aristoteles Aristoteles vom Schreiber korrigiert aus Aristoles. , qui dixit eruditionem in prosperis esse ornamentum , in adversis autem rebus refugium Diogenes Laertios , aaO , 5 , 19 ;", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_2039", "psc_text": "sanitas, et saeculi dignitates, quae etiam philosophi appellant indifferentia, id est, nec bona, nec mala, et pro utentium qualitate variantur; sed illa credenda sunt, ad quae nos cohortatur Deus: Declina a malo, et fac bonum (Ps. XXXVI, 27) . Sin autem bona animae, honestas virtutesque dicuntur; ergo et mala, non paupertas, et infirmitas corporis, et ignobilitas accipienda, sed omnia vitia, quae vere mala sunt. Denique Abraham non ideo bona habuit, quia dives fuit, sed quia divitiis bene usus est (Genes. XIII). Et Lazarus qui postea requievit in sinu ejus, non idcirco mala sustinuit, quia cum egestate passus est tormenta morborum, sed malis quae putabantur in saeculo, vera bona est consecutus. Unde et dives ille purpuratus recepit bona sua in vita sua, quae illi erant bona, qui ea arbitrabatur bona (Luc. XVI), et de Lazaro non e contrario dicitur: Recepit mala sua in vita sua; sed recepit mala in vita sua,", "candidate_score": 0.678096, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_85_87", "bdc_text": "Idem cuidam percontanti , qua re esset melior evasurus filius , respondit , si eum curaret litteris erudiendum Gemeint ist die ( von Wick mißverstandene ) Stelle bei Diogenes Laertios , aaO. 2 , 72 , die Erasmus wie folgt wiedergibt : \"Cuidam percontanti , quare esset melior evasurus filius , si eum curaret literis erudiendum ? Ut nihil aliud , inquit , certe in theatro non sedebit lapis super lapidem \" ( LB IV 167 ). .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_291", "psc_text": "LXX sit locutus? Evangelistam Lucam tradunt veteres Ecclesiae tractatores medicinae artis fuisse scientissimum, et magis Graecas litteras scisse quam Hebraeas. Unde et sermo ejus tam in Evangelio, quam in Actibus Apostolorum, id est, in utroque volumine comptior est, et saecularem redolet eloquentiam, magisque testimoniis Graecis utitur quam Hebraeis. Matthaeus autem et Joannes, quorum alter Hebraeo, alter Graeco sermone Evangelia texuerunt, testimonia de Hebraico proferunt, ut est illud: Ex Egypto vocavi filium meum (Ose. II, 1) . Et: Quoniam Nazareus vocabitur (Matth. II, 23) . Et: Flumina de ventre ejus fluent aquae vivae (Joan. VII, 38) . Et: Videbunt in quem compunxerunt (Zach. XII, 10; Joan. XIX, 37) , et caetera his similia. Pauli quoque idcirco ad Hebraeos Epistolae contradicitur, quod ad Hebraeos scribens utatur testimoniis quae in Hebraeis voluminibus non habentur. Quod si aliquis dixerit, Hebraeos libros postea a Judaeis esse falsatos, audiat Origenem quid in octavo volumine Explanationum Isaiae", "candidate_score": 0.676431, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_85", "bdc_text": "Idem cuidam percontanti , qua re esset melior evasurus filius , respondit , si eum curaret litteris erudiendum Gemeint ist die ( von Wick mißverstandene ) Stelle bei Diogenes Laertios , aaO. 2 , 72 , die Erasmus wie folgt wiedergibt :", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_291", "psc_text": "LXX sit locutus? Evangelistam Lucam tradunt veteres Ecclesiae tractatores medicinae artis fuisse scientissimum, et magis Graecas litteras scisse quam Hebraeas. Unde et sermo ejus tam in Evangelio, quam in Actibus Apostolorum, id est, in utroque volumine comptior est, et saecularem redolet eloquentiam, magisque testimoniis Graecis utitur quam Hebraeis. Matthaeus autem et Joannes, quorum alter Hebraeo, alter Graeco sermone Evangelia texuerunt, testimonia de Hebraico proferunt, ut est illud: Ex Egypto vocavi filium meum (Ose. II, 1) . Et: Quoniam Nazareus vocabitur (Matth. II, 23) . Et: Flumina de ventre ejus fluent aquae vivae (Joan. VII, 38) . Et: Videbunt in quem compunxerunt (Zach. XII, 10; Joan. XIX, 37) , et caetera his similia. Pauli quoque idcirco ad Hebraeos Epistolae contradicitur, quod ad Hebraeos scribens utatur testimoniis quae in Hebraeis voluminibus non habentur. Quod si aliquis dixerit, Hebraeos libros postea a Judaeis esse falsatos, audiat Origenem quid in octavo volumine Explanationum Isaiae", "candidate_score": 0.676012, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_31_33", "bdc_text": "eruditionem ad coelum usque tollebat , hoc sermone nempe : adferre iuvenibus sobrietatem , senibus solatium , pauperibus divitias , divitibus ornamentum Diogenes Laertios , De clarorum philosophorum vitis , 6 , 68 ( in den von Erasmus gesammelten \"Apophthegmata\" : LB IV 189f). .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_2039", "psc_text": "sanitas, et saeculi dignitates, quae etiam philosophi appellant indifferentia, id est, nec bona, nec mala, et pro utentium qualitate variantur; sed illa credenda sunt, ad quae nos cohortatur Deus: Declina a malo, et fac bonum (Ps. XXXVI, 27) . Sin autem bona animae, honestas virtutesque dicuntur; ergo et mala, non paupertas, et infirmitas corporis, et ignobilitas accipienda, sed omnia vitia, quae vere mala sunt. Denique Abraham non ideo bona habuit, quia dives fuit, sed quia divitiis bene usus est (Genes. XIII). Et Lazarus qui postea requievit in sinu ejus, non idcirco mala sustinuit, quia cum egestate passus est tormenta morborum, sed malis quae putabantur in saeculo, vera bona est consecutus. Unde et dives ille purpuratus recepit bona sua in vita sua, quae illi erant bona, qui ea arbitrabatur bona (Luc. XVI), et de Lazaro non e contrario dicitur: Recepit mala sua in vita sua; sed recepit mala in vita sua,", "candidate_score": 0.673945, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_32", "bdc_text": "adferre iuvenibus sobrietatem , senibus solatium , pauperibus divitias , divitibus ornamentum Diogenes Laertios , De clarorum philosophorum vitis , 6 , 68 ( in den von Erasmus gesammelten \"Apophthegmata\" :", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_2039", "psc_text": "sanitas, et saeculi dignitates, quae etiam philosophi appellant indifferentia, id est, nec bona, nec mala, et pro utentium qualitate variantur; sed illa credenda sunt, ad quae nos cohortatur Deus: Declina a malo, et fac bonum (Ps. XXXVI, 27) . Sin autem bona animae, honestas virtutesque dicuntur; ergo et mala, non paupertas, et infirmitas corporis, et ignobilitas accipienda, sed omnia vitia, quae vere mala sunt. Denique Abraham non ideo bona habuit, quia dives fuit, sed quia divitiis bene usus est (Genes. XIII). Et Lazarus qui postea requievit in sinu ejus, non idcirco mala sustinuit, quia cum egestate passus est tormenta morborum, sed malis quae putabantur in saeculo, vera bona est consecutus. Unde et dives ille purpuratus recepit bona sua in vita sua, quae illi erant bona, qui ea arbitrabatur bona (Luc. XVI), et de Lazaro non e contrario dicitur: Recepit mala sua in vita sua; sed recepit mala in vita sua,", "candidate_score": 0.673041, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_25_27", "bdc_text": "Eodem contenti diu erant apostoli , ubi a Christo evangelii praedicandi gratia essent ablegatiVgl. Mt 10 , 9f; Lk 10 , 7. . Proinde eruditionem satis extollere non possum , vel ut summatim dicam , est sola perpetuus animi comes .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1963", "psc_text": "Tristis est anima mea usque ad mortem (Matth. XXVI, 38) , ut crucis contumelia resurrectionis gloria temperetur. Et ostendere ei lucem, ut omnes per se videat illuminatos. Et formare intelligentia, subauditur eum, super quem descenderit 622 spiritus sapientiae et intellectus. Et justificare justum, qui bene multis servierit; non enim venit ut ministraretur ei, sed ut ministraret (Matth. XX), in Petri pedibus (Joan. XIII), cunctorum Apostolorum peccata abluens. Qui apparuit in carne, justificatus est in spiritu. De quo et Judas proditor confitetur: Peccavi, tradens sanguinem justum (Matth. XXVII, 4) . Et uxor Pilati: Nihil tibi sit et justo illi: multa enim passa sum hodie in somnis propter eum. Et notandum quod non justificatus sit, ut de iniquo, justus fieret. Sed justus justificatur, non ut inciperet esse quod non erat; sed ut quod erat omnibus appareret. Iste justus pro iniquis passus est, ut omnes nos offerret Deo. De quo dicitur ad Judaeos:", "candidate_score": 0.672533, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_32", "bdc_text": "adferre iuvenibus sobrietatem , senibus solatium , pauperibus divitias , divitibus ornamentum Diogenes Laertios , De clarorum philosophorum vitis , 6 , 68 ( in den von Erasmus gesammelten \"Apophthegmata\" :", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_249", "psc_text": "quid agant. Qui ergo praesunt, plurimum debent carere vitiis, et maxime ira, quae furori proxima est: ne quanto plus possint, tanto amplius subjectis noceant. Miscet siceram qui cum ebrietate plenus sit, ad decipiendos homines, umbras quasdam et imagines simulat se habere virtutum. (Vers. 23.) Qui justificatis impium pro muneribus, et justitiam justi aufertis ab eo. Et haec pars vitiorum est vineae, quae pro uvis fecit labruscas, et exspectante Domino, ut faceret judicium, fecit iniquitatem, justificans impium pro muneribus, et non causas, sed dona considerans, quae excaecant etiam oculos sapientium. Unde cavendum est, ne inebriemur vino, in quo est luxuria (Deut. XVI, 19; Ephes. V), et nudentur femora turpitudinis nostrae (Gen. IX), et adulemur impiis pro muneribus, et justitiam justi pro inopia despiciamus. Quod et in Epistola Jacobi praecipitur: ne honorantes impios divites, et despicientes sanctos pauperes, fiamus judices iniquitatis. (Vers. 24.) Propter hoc sicut devorat stipulam lingua ignis, et calor", "candidate_score": 0.666524, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_89_91", "bdc_text": "\"Mitte\" ( inquit ) \"ambos nudos ad homines ignotos , et videbis \" sane viaticum esse certissimum eruditionem Diogenes Laertios , aaO , 2 , 73 ;", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_4", "psc_text": "David: Qui aperit, et nemo claudit; qui claudit, et nemo aperit (Apoc. III, 7) . Neque vero, ut Montanus cum insanis feminis somniat, Prophetae in ecstasi sunt locuti, ut nescierint quid loquerentur, et cum alios erudirent, ipsi ignorarent quid dicerent. De quibus Apostolus ait: Nescientes quae loquantur, neque de quibus affirment (I Tim. I, 7) : sed juxta Salomonem qui loquitur in Proverbiis: Sapiens intelligit quae profert de ore suo; et in labiis suis portabit scientiam (Prov. XVI, 23) , etiam ipsi sciebant quid dicerent. Si enim sapientes erant Prophetae, quod negare non possumus; et Moses omni eruditus sapientia loquebatur ad Dominum, et Dominus respondebat ei; et de Daniele ad principem Tyri dicitur: Numquid sapientior es Daniele (Ezech. XXVIII, 3)? et David sapiens erat qui gloriabatur in Psalmo: Incerta et occulta sapientiae tuae manifestasti mihi (Ps. L, 8) , quomodo sapientes Prophetae instar brutorum animantium quid dicerent, ignorabant? Legimus et", "candidate_score": 0.663089, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_62_64", "bdc_text": "Quid Mythridatem referam ? Qui rex fuit Ponti atque Bythiniae , duarum et viginti gentium , quas sub ditione habuit , linguas percalluit etcAulus Gellius , aaO , 17 , 17 , 2. . Quis non tantis viris adnumerare cupiat ?", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_705", "psc_text": "tempus habuerit, septuaginta annos transire non possit. 232 (Vers. 16.) Post septuaginta autem annos erit Tyro quasi canticum meretricis. Sume citharam, circumi civitatem, meretrix oblivioni tradita, bene cane, frequenta canticum, ut memoria tui sit. Quia cum plurimis gentibus fornicata es, et desolatam te nudamque et captivitatis squalentem sordibus, amatores pristini contempserunt, assume nunc citharam, congemina carmina, circumi civitatem, plange lupanar pristinum, et antiqui erroris vestigia lacrymis lava, ut possis Dei in te misericordiam provocare. (Vers. 17.) Et erit, post septuaginta annos visitabit Dominus Tyrum, et reducet eam ad merces suas, et rursum fornicabitur cum universis regnis terrae super faciem terrae. Haec omnia juxta historiam expleta esse, consonis Graecorum, et Phoenicum litteris indicatur, quod post LXX annos instaurata, ad potentiam pristinam sit reversa, et negotiatio universarum gentium fuerit, quas ego puto fornicationes appellari, ut quomodo qui fornicatur, ad lupanar ingreditur, et mercedem stupri tribuit: sic et instator, de toto orbe concurrens,", "candidate_score": 0.661759, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_78_80", "bdc_text": "Nunc enim vulgus liberos suos divitum aut principum ministeriis dedicat , ubi duo simul maxima discant mala ( ut inquit ErasmusVgl . etwa seine Satire auf das höfische Leben in \"De conscribendis epistolis \" ( LB I 448-450 ) . ) , luxum et otium . Tum , qui optime suis perspectum volunt , suos ad Gallicam linguam perdiscendam ablegant .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1534", "psc_text": "DUODECIMUS. Nullus tam imperitus scriptor est, qui lectorem non inveniat similem sui: multoque pars major est Milesias fabellas revolventium, quam Platonis libros. In altero enim ludus et oblectatio est, in altero difficultas et sudor mixtus labori. Denique Timaeum de mundi harmonia 493-494 astrorumque cursu et numeris disputantem, ipse qui interpretatus est Tullius, se non intelligere confitetur. Testamentum autem Grunnii Corocottae Porcelli decantant in scholis puerorum agmina cachinnantium. Igitur et noster Luscius Lanuinus fruatur testibus, immo fautoribus suis; vincatque multitudine, quia forsitan vincit ingenio. Mihi sufficit paucorum testimonium, et amicorum laude contentus sum, qui in expetendis opusculis meis, amore nostri labuntur, et studio Scripturarum; ac nonnullos fore arbitror qui hoc ipsum quod ad te, Eustochium, sermonem facio, obtrectationi patere contendant, non considerantes, Holdam et Annam ac Debboram, viris tacentibus, prophetasse: et in servitute Christi nequaquam differentiam sexuum valere, sed mentium. Duodecimus ergo in Isaiam explanationum liber hoc habebit exordium. 493 (Vers.", "candidate_score": 0.661732, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_77_79", "bdc_text": "Nemo fere operam dat rei litterariae . Nunc enim vulgus liberos suos divitum aut principum ministeriis dedicat , ubi duo simul maxima discant mala ( ut inquit ErasmusVgl . etwa seine Satire auf das höfische Leben in \"De conscribendis epistolis \" ( LB I 448-450 ) . ) , luxum et otium .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1534", "psc_text": "DUODECIMUS. Nullus tam imperitus scriptor est, qui lectorem non inveniat similem sui: multoque pars major est Milesias fabellas revolventium, quam Platonis libros. In altero enim ludus et oblectatio est, in altero difficultas et sudor mixtus labori. Denique Timaeum de mundi harmonia 493-494 astrorumque cursu et numeris disputantem, ipse qui interpretatus est Tullius, se non intelligere confitetur. Testamentum autem Grunnii Corocottae Porcelli decantant in scholis puerorum agmina cachinnantium. Igitur et noster Luscius Lanuinus fruatur testibus, immo fautoribus suis; vincatque multitudine, quia forsitan vincit ingenio. Mihi sufficit paucorum testimonium, et amicorum laude contentus sum, qui in expetendis opusculis meis, amore nostri labuntur, et studio Scripturarum; ac nonnullos fore arbitror qui hoc ipsum quod ad te, Eustochium, sermonem facio, obtrectationi patere contendant, non considerantes, Holdam et Annam ac Debboram, viris tacentibus, prophetasse: et in servitute Christi nequaquam differentiam sexuum valere, sed mentium. Duodecimus ergo in Isaiam explanationum liber hoc habebit exordium. 493 (Vers.", "candidate_score": 0.661614, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_47_49", "bdc_text": "Pariter de Aelio Adriano Hadrian , römischer Kaiser. , qui Graecis litteris impensius eruditus , ut a plerisque Graeculus sit appellatus , Atheniensium studia moresque auxit poetico sermone non tantum , sed et caeteris disciplinis : canendi , psallendi , medendique scientia , musicis , geometria , pictor , fictor etcPs . - Aurelius Victor , Epitome de caesaribus , 14 , 2. .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_7", "psc_text": "Damascus, Aegyptus et desertum mare, Idumaea et Arabia, ac vallis Visionis, et ad extremum Tyrus, et Visio quadrupedum intelligenda sunt; ut cuncta quaeramus in sensu, et in omnibus his, quasi sapiens architectus Paulus apostolus jaciat fundamentum, quod non est aliud praeter Christum Jesum. Magnique laboris et operis est, omnem Isaiae librum velle edisserere, in quo majorum nostrorum ingenia sudaverunt: Graecorum dico. Caeterum apud Latinos grande silentium est, praeter sanctae memoriae martyrem Victorinum, qui cum Apostolo dicere poterat: Etsi imperitus sermone, non tamen scientia (II Cor. XI, 9) . Scripsit enim in hunc Prophetam juxta editiones quatuor, usque ad Visionem quadrupedum in deserto, Origenes triginta volumina, e quibus vicesimus sextus liber non invenitur. Feruntur et alii sub nomine ejus de Visione τετραπόδων, duo ad Gratam libri, qui pseudographi putantur; et vigintiquinque Homiliae, et Σημειώσεις, quas nos Excerpta possumus appellare. Eusebius quoque Pamphili juxta historicam explanationem quindecim edidit volumina; et Didymus, cujus", "candidate_score": 0.656718, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_24_26", "bdc_text": "quocunque enim terrarum veniat quis , defendit ab egestate . Eodem contenti diu erant apostoli , ubi a Christo evangelii praedicandi gratia essent ablegatiVgl. Mt 10 , 9f; Lk 10 , 7. .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1915", "psc_text": "habitas in coelo (Ps. XX, 1) . Et Dominus respondebit ei: Oculi enim Domini super justos, et aures illius in precem eorum (Ps. XXXIII, 16) . Hoc quod Septuaginta transtulerunt, sicut ὥρα, id est, hora super montes: sic [Al. Sicut] pedes evangelizantis 608 auditum pacis, et reliqua, Paulus sequens sensum Hebraicae Veritatis, ponit in Epistola ad Romanos: Quam speciosi pedes evangelizantium bona, evangelizantium pacem (Rom. X, 15) : Apostolos intelligi volens, quorum Dominus lavit pedes (Joan. XIII), ut mundi et pulchri essent ad praedicandum, et in toto orbe discurrerent, brevique doctrina Christi implerent mundum. Ὥρα autem, id est, hora, juxta Septuaginta, et ambiguitatem sermonis Graeci, aut tempus significat, aut pulchritudinem. Si tempus, illi aptabitur: Tempore opportuno audivi te, et in die salutis adjutor tui fui (Isai. XLIX, 8) . Unde infert Apostolus: Ecce nunc tempus acceptabile: ecce nunc dies salutis (II Cor. VI, 2) . Opportuno enim tempore pro cunctis", "candidate_score": 0.652896, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_63", "bdc_text": "Qui rex fuit Ponti atque Bythiniae , duarum et viginti gentium , quas sub ditione habuit , linguas percalluit etcAulus Gellius , aaO , 17 , 17 , 2. .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_497", "psc_text": "et ab Aegypto, et a diversis per circuitum nationibus. Primum enim duodecim Apostoli, et septuaginta, et centum viginti animae, et quingenti, quibus pariter congregatis Dominus apparuit, deinde tria millia, et quinque millia Judaeorum in Dominum crediderunt. Jacobus quoque ad Paulum apostolum loquitur, qui et ipse de reliquis erat: Vides, frater, quanta millia sint Judaeorum credentium? hi omnes aemulatores legis sunt (Act. XXI, 20) . Et in eodem volumine legimus: Erant autem in Jerusalem habitantes Judaei viri timorati, de universis 163 gentibus quae sub coelo sunt, qui omnes mirabantur atque dicebant: Nonne isti Galilaei sunt, et quomodo nos audivimus unusquisque linguam nostram, in qua nati sumus? Parthi, et Medi, et Elamitae, et habitantes in Mesopotamia et Syria, Cappadocia, Ponto et Asia, Phrygia et Ramphilia, et Aegypto et Libya, et Cyrene, et advenae Romani, Judaei et Proselyti, Cretes et Arabes audivimus loquentes eos nostris linguis magnalia Dei (Act. II, 5 seqq.) .", "candidate_score": 0.650937, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_100_102", "bdc_text": "Tandem cum hi , qui cum Aristippo venerunt , pararent reditum in patriam rogarentque illum , et quid vellet suis civibus renuntiari : \"Ut\" ( inquit ) \"studeant sibi huiuscemodi parare opes , quae naufragio non pereunt , sed simul cum possidente enatarent. \" Unde dictum est Adagia , 4 , 5 , 9 ( LB II 1055 ) . :", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_500", "psc_text": "Eo tempore, inquit Isaias, nequaquam Ephraim et Judas, qui nunc, me prophetante, inter se hostili odio dissident, inimici erunt, sed juxta Ezechielis prophetiam, duae virgae in unam virgam copulabuntur, et jungentur in Christi Ecclesia, qui prius fuerant separati (Ezech. VII), ita ut in gentibus communi labore desudent, et volent in humero Philisthiim per mare, hoc est, primum maritimis praedicent Palaestinis [ Al. Palaestinae] et per mare volucri cursu pergant ad caeteras nationes. Sive juxta LXX Interpretes: volabunt in navibus alienigenarum, mare simul praedabuntur: quod de unius Pauli apostoli exemplo intelligamus, qui per Pamphiliam, et Asiam, et Macedoniam, 164 et Achaiam, et diversas insulas atque provincias, ad Italiam quoque (Act. XXVIII), et ut ipse scribit, ad Hispanias, alienigenarum portatus est navibus (Rom. XV). Igitur Ephraim et Judas, id est, qui de duodecim tribubus in Christum crediderunt ex Judaeis, simul praedabuntur Orientem, et in Idumaea et Moab extendent manus suas, juxta illud", "candidate_score": 0.650504, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_89_91", "bdc_text": "\"Mitte\" ( inquit ) \"ambos nudos ad homines ignotos , et videbis \" sane viaticum esse certissimum eruditionem Diogenes Laertios , aaO , 2 , 73 ;", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_2603", "psc_text": "? Denique ad Scribas dicitur et ad Pharisaeos: Vos estis qui justificatis vosmetipsos coram hominibus: Deus autem cognoscit corda vestra (Luc. XVI, 15) . In quo considerandum, quod non dixerit, Pater, juxta haereticorum blasphemias, ne Filium videretur excludere, sed Deus: quod Patri Filioque commune est. In principio enim erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum (Joan. I, 1, 2) . De quo idem Joannes scribit: Ipse autem Jesus non credebat se eis, quia sciebat omnes, et non habebat necesse, ut aliquis testimonium daret ei de homine: ipse enim noverat quid esset in homine (Joan. II, 24, 25) . Cui et illud congruit: Sciens autem Jesus cogitationes eorum (Luc. VI, 8) . Et in alio loco: Sciens autem Jesus malitiam eorum (Matth. XXII, 18) . Ac ne aliqua sit dubitatio, haereticis calumniam facientibus de Verbo Dei, quod noverit omnia, in Epistola", "candidate_score": 0.648525, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_79_81", "bdc_text": "etwa seine Satire auf das höfische Leben in \"De conscribendis epistolis \" ( LB I 448-450 ) . ) , luxum et otium . Tum , qui optime suis perspectum volunt , suos ad Gallicam linguam perdiscendam ablegant . Proh deum , quanta hominum stoliditas , imo coecitas ! Cur non aeque ad Latinam applicamus , cum tot fuerint viri probatissimi .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1534", "psc_text": "DUODECIMUS. Nullus tam imperitus scriptor est, qui lectorem non inveniat similem sui: multoque pars major est Milesias fabellas revolventium, quam Platonis libros. In altero enim ludus et oblectatio est, in altero difficultas et sudor mixtus labori. Denique Timaeum de mundi harmonia 493-494 astrorumque cursu et numeris disputantem, ipse qui interpretatus est Tullius, se non intelligere confitetur. Testamentum autem Grunnii Corocottae Porcelli decantant in scholis puerorum agmina cachinnantium. Igitur et noster Luscius Lanuinus fruatur testibus, immo fautoribus suis; vincatque multitudine, quia forsitan vincit ingenio. Mihi sufficit paucorum testimonium, et amicorum laude contentus sum, qui in expetendis opusculis meis, amore nostri labuntur, et studio Scripturarum; ac nonnullos fore arbitror qui hoc ipsum quod ad te, Eustochium, sermonem facio, obtrectationi patere contendant, non considerantes, Holdam et Annam ac Debboram, viris tacentibus, prophetasse: et in servitute Christi nequaquam differentiam sexuum valere, sed mentium. Duodecimus ergo in Isaiam explanationum liber hoc habebit exordium. 493 (Vers.", "candidate_score": 0.648159, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_20_22", "bdc_text": "\"Disciplinae possidentem comitantur , ornant et refocillant . Etiam haudquaquam a vero et recto aberrasse videntur hi , qui celebrato nobis retulerunt dicto artem ubivis viaticum esse certissimumVgl. Adagia , 1 , 7 , 33 ( LB II 275 )", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1279", "psc_text": "senserint intellectos. Porro juxta Hebraicum et facilis et vera explanatio est. Cum enim Dominus credentibus dederit panem arctum, et aquam brevem, nequaquam ultra faciet avolare ab eis illum qui docet hominem scientiam; sed semper videbunt oculi ejus praeceptorem suum, et aures illius verbum post tergum monentis exaudient, atque dicentis: Haec via recta est, ambulate in ea, neque ad dextram, neque ad sinistram, secundum illud quod alibi legitur: Nec ad dextram, nec ad sinistram declinabimus, via regia gradiemur (Num. XX, 17) . In utraque enim parte quidquid supra modum est, in vitio est. Et de dextris partibus dicitur: Ne sis justus multum (Eccl. VII, 17) . De sinistris autem quod in haedorum, et in pereuntium parte ponantur, nulla dubitatio est. (Vers. 23.) Et contaminabis laminas sculptilium argenti tui, 412 et vestimentum conflatilis auri tui, et disperges ea sicut immunditiam menstruatae: egredere, dices ei. LXX: Et contaminabis idola deargentata, et deaurata: comminues", "candidate_score": 0.645925, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_35_37", "bdc_text": "LB IV 338. . Quis nunc est tam stolidus et quis tam inscius , ut adhuc rem litterariam primas tenere Adagia , 5 , 1 , 51 ( LB II 1191 ) . non perspitiat ?", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_4", "psc_text": "David: Qui aperit, et nemo claudit; qui claudit, et nemo aperit (Apoc. III, 7) . Neque vero, ut Montanus cum insanis feminis somniat, Prophetae in ecstasi sunt locuti, ut nescierint quid loquerentur, et cum alios erudirent, ipsi ignorarent quid dicerent. De quibus Apostolus ait: Nescientes quae loquantur, neque de quibus affirment (I Tim. I, 7) : sed juxta Salomonem qui loquitur in Proverbiis: Sapiens intelligit quae profert de ore suo; et in labiis suis portabit scientiam (Prov. XVI, 23) , etiam ipsi sciebant quid dicerent. Si enim sapientes erant Prophetae, quod negare non possumus; et Moses omni eruditus sapientia loquebatur ad Dominum, et Dominus respondebat ei; et de Daniele ad principem Tyri dicitur: Numquid sapientior es Daniele (Ezech. XXVIII, 3)? et David sapiens erat qui gloriabatur in Psalmo: Incerta et occulta sapientiae tuae manifestasti mihi (Ps. L, 8) , quomodo sapientes Prophetae instar brutorum animantium quid dicerent, ignorabant? Legimus et", "candidate_score": 0.645618, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_35_37", "bdc_text": "LB IV 338. . Quis nunc est tam stolidus et quis tam inscius , ut adhuc rem litterariam primas tenere Adagia , 5 , 1 , 51 ( LB II 1191 ) . non perspitiat ?", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1226", "psc_text": "prudentium reprobabo, sive ut propheta scribit, abscondam: nunc etiam Dei sermo dirigitur, qui sapientes sunt in semetipsis, et in conspectu suo prudentes. De quibus rectissime illud intelligi potest: Defecerunt scrutantes scrutinio (Psal. LXIII) ; cum scriptum sit de Dei sapientia: Si enim quis perfectus fuerit in filiis hominum absque tua sapientia, in nihil reputabitur (Sap. III) . Qui idcirco arbitrantur Deum sua nescire consilia, quia in tenebris sunt opera eorum, et dicunt: Quis videt nos? et quis novi nos? Haec autem dicunt et sapientes hujus saeculi, et haereticorum magistri, et Judaeorum Pharisaei, quod nullus eos intelligat; non recordantes ejus quod ad Deum dicitur: Tenebrae non obscurabuntur a te: et nox sicut dies illuminabitur (Psal. CXXXVIII, 12) . Et: Sicut tenebrae ejus, ita et lux ejus (Genes. III) . Hoc errore decepti Adam et Eva, audientes sonitum pedum deambulantis in paradiso 396 Dei, absconderunt se sub arbore, in qua erat scientia", "candidate_score": 0.644835, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_90_92", "bdc_text": "\"ambos nudos ad homines ignotos , et videbis \" sane viaticum esse certissimum eruditionem Diogenes Laertios , aaO , 2 , 73 ; LB IV 168. .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1400", "psc_text": "et via mundissima, quae sancta vocabitur, et quae dicit ipsa de se: Ego sum via (Joann. XIV, 6) , per quam qui pollutus est, transire non poterit. Unde et in psalmo dicitur, Beati immaculati in via (Ps. CXIII, 1) . Et haec via erit nobis, id est, Deus noster, tam recta et plana atque campestris, ut nullum habeat errorem: et stulti atque vecordes per eam ingredi valeant, quibus in Proverbiis loquitur Sapientia: Si quis est parvulus, veniat ad me. Et insipientibus locuta est, venite et comedite panem meum, et bibite vinum quod miscui vobis. Relinquite infantiam, et vivite, et ambulate 450 per vias prudentiae (Prov. V, 4-6) . Stulta enim mundi elegit Deus (I Cor. I): quorum stultorum princeps loquitur in psalmo, Deus tu scis insipientiam meam. Et stultum Dei sapientius est hominibus (Ps. LXVIII, 6) . Unde LXX transtulerunt: Et qui dispersi fuerant (I Cor. II) , et a", "candidate_score": 0.644626, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_105_107", "bdc_text": "vgl. HBSR II 245. , cuius patria cum diriperetur , omnibus quid suorum conferentibus admonitus , ut quid rerum exportaret , omnia sua secum ferre renuntiavitValerius Maximus , Facta et dicta memorabilia , 7 , 2 , ext. 3 ; Cicero , Paradoxa 8. . Tale est exemplum apud Aulum Gellium libro 20 .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_2472", "psc_text": "autem super montes et colles Israel, quando in Bethel et Dan aureos vitulos posuit. Et exprobravit Deo super praeceptis suis, dum ejus neglexit caeremonias, et cultum Dei daemonibus tribuit: quorum opera reddenda sunt in sinu eorum (Ose. IV). Omnisque haereticus contemnens Ecclesiasticam simplicitatem, sacrificat in montibus, et exprobrat Deo, dum ejus praecepta contemnit. (Vers. 8.) Haec dicit Dominus: Quomodo si inveniatur granum in botro, et dicatur: ne dissipes illud, quoniam benedictio est; sic faciam propter servos meos, ut non disperdam totum. LXX: Sic dicit Dominus: Quomodo si inveniatur acinum in botro, et dicatur: ne contingas illud, quia benedictio est in eo: sic faciam propter servum meum, ut non disperdam omnes. Dixerat Dominus, Israel esse periturum, et omnia peccata illius suis patere conspectibus, et redditurum se opera singulorum in sinu eorum. Post haec infert similitudinem, et comparationis exemplum, quo doceat unumquemque suo perire peccato, et etiamsi peccantium sit plurima multitudo, unum", "candidate_score": 0.643883, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_36_38", "bdc_text": "Quis nunc est tam stolidus et quis tam inscius , ut adhuc rem litterariam primas tenere Adagia , 5 , 1 , 51 ( LB II 1191 ) . non perspitiat ? Age nunc exponemus illustrium virorum exempla , qui se ad rem litterariam contulere .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1534", "psc_text": "DUODECIMUS. Nullus tam imperitus scriptor est, qui lectorem non inveniat similem sui: multoque pars major est Milesias fabellas revolventium, quam Platonis libros. In altero enim ludus et oblectatio est, in altero difficultas et sudor mixtus labori. Denique Timaeum de mundi harmonia 493-494 astrorumque cursu et numeris disputantem, ipse qui interpretatus est Tullius, se non intelligere confitetur. Testamentum autem Grunnii Corocottae Porcelli decantant in scholis puerorum agmina cachinnantium. Igitur et noster Luscius Lanuinus fruatur testibus, immo fautoribus suis; vincatque multitudine, quia forsitan vincit ingenio. Mihi sufficit paucorum testimonium, et amicorum laude contentus sum, qui in expetendis opusculis meis, amore nostri labuntur, et studio Scripturarum; ac nonnullos fore arbitror qui hoc ipsum quod ad te, Eustochium, sermonem facio, obtrectationi patere contendant, non considerantes, Holdam et Annam ac Debboram, viris tacentibus, prophetasse: et in servitute Christi nequaquam differentiam sexuum valere, sed mentium. Duodecimus ergo in Isaiam explanationum liber hoc habebit exordium. 493 (Vers.", "candidate_score": 0.643765, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_100_102", "bdc_text": "Tandem cum hi , qui cum Aristippo venerunt , pararent reditum in patriam rogarentque illum , et quid vellet suis civibus renuntiari : \"Ut\" ( inquit ) \"studeant sibi huiuscemodi parare opes , quae naufragio non pereunt , sed simul cum possidente enatarent. \" Unde dictum est Adagia , 4 , 5 , 9 ( LB II 1055 ) . :", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1768", "psc_text": "(Ps. XI, 10) . Quid ergo Dominus dicit ei? Ut reduceret Jacob ad eum qui aberraverat, qui, deserto Creatore, idolis serviebat. Unde et ipse loquitur ad discipulos: In viam gentium ne ieritis, et in civitates Samaritanorum ne intretis; sed ite magis ad oves perditas domus Israel (Matth. X, 5) ; et in alio loco: Non veni nisi ad oves perditas domus Israel (Matth. XV, 24) . Haec igitur voluntas Patris fuit, ut pessimi vinitores missum susciperent Filium, et fructus vineae redderent, qui interfecerunt eum dicentes. Venite, occidamus illum, et nostra erit haereditas (Matth. XXI, 38) ; et hoc est quod nunc dicit: Et Israel non congregabitur, id est non revertetur ad Dominum. Satisque miror quomodo vulgata editio, fortissimum contra Judaeorum perfidiam testimonium alia interpretatione subverterit, dicens: Congregabor et glorificabor coram Domino: cum Theodotio et Symmachus nostrae interpretationi congruant. De Aquila autem non miror, quod homo eruditissimus linguae Hebraicae, et verbum", "candidate_score": 0.64341, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_89_91", "bdc_text": "\"Mitte\" ( inquit ) \"ambos nudos ad homines ignotos , et videbis \" sane viaticum esse certissimum eruditionem Diogenes Laertios , aaO , 2 , 73 ;", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1226", "psc_text": "prudentium reprobabo, sive ut propheta scribit, abscondam: nunc etiam Dei sermo dirigitur, qui sapientes sunt in semetipsis, et in conspectu suo prudentes. De quibus rectissime illud intelligi potest: Defecerunt scrutantes scrutinio (Psal. LXIII) ; cum scriptum sit de Dei sapientia: Si enim quis perfectus fuerit in filiis hominum absque tua sapientia, in nihil reputabitur (Sap. III) . Qui idcirco arbitrantur Deum sua nescire consilia, quia in tenebris sunt opera eorum, et dicunt: Quis videt nos? et quis novi nos? Haec autem dicunt et sapientes hujus saeculi, et haereticorum magistri, et Judaeorum Pharisaei, quod nullus eos intelligat; non recordantes ejus quod ad Deum dicitur: Tenebrae non obscurabuntur a te: et nox sicut dies illuminabitur (Psal. CXXXVIII, 12) . Et: Sicut tenebrae ejus, ita et lux ejus (Genes. III) . Hoc errore decepti Adam et Eva, audientes sonitum pedum deambulantis in paradiso 396 Dei, absconderunt se sub arbore, in qua erat scientia", "candidate_score": 0.642707, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_88_90", "bdc_text": "Rursum percontanti , qua re differret sapiens ab indocto : \"Mitte\" ( inquit ) \"ambos nudos ad homines ignotos , et videbis \"", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_4", "psc_text": "David: Qui aperit, et nemo claudit; qui claudit, et nemo aperit (Apoc. III, 7) . Neque vero, ut Montanus cum insanis feminis somniat, Prophetae in ecstasi sunt locuti, ut nescierint quid loquerentur, et cum alios erudirent, ipsi ignorarent quid dicerent. De quibus Apostolus ait: Nescientes quae loquantur, neque de quibus affirment (I Tim. I, 7) : sed juxta Salomonem qui loquitur in Proverbiis: Sapiens intelligit quae profert de ore suo; et in labiis suis portabit scientiam (Prov. XVI, 23) , etiam ipsi sciebant quid dicerent. Si enim sapientes erant Prophetae, quod negare non possumus; et Moses omni eruditus sapientia loquebatur ad Dominum, et Dominus respondebat ei; et de Daniele ad principem Tyri dicitur: Numquid sapientior es Daniele (Ezech. XXVIII, 3)? et David sapiens erat qui gloriabatur in Psalmo: Incerta et occulta sapientiae tuae manifestasti mihi (Ps. L, 8) , quomodo sapientes Prophetae instar brutorum animantium quid dicerent, ignorabant? Legimus et", "candidate_score": 0.641879, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_36_38", "bdc_text": "Quis nunc est tam stolidus et quis tam inscius , ut adhuc rem litterariam primas tenere Adagia , 5 , 1 , 51 ( LB II 1191 ) . non perspitiat ? Age nunc exponemus illustrium virorum exempla , qui se ad rem litterariam contulere .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_4", "psc_text": "David: Qui aperit, et nemo claudit; qui claudit, et nemo aperit (Apoc. III, 7) . Neque vero, ut Montanus cum insanis feminis somniat, Prophetae in ecstasi sunt locuti, ut nescierint quid loquerentur, et cum alios erudirent, ipsi ignorarent quid dicerent. De quibus Apostolus ait: Nescientes quae loquantur, neque de quibus affirment (I Tim. I, 7) : sed juxta Salomonem qui loquitur in Proverbiis: Sapiens intelligit quae profert de ore suo; et in labiis suis portabit scientiam (Prov. XVI, 23) , etiam ipsi sciebant quid dicerent. Si enim sapientes erant Prophetae, quod negare non possumus; et Moses omni eruditus sapientia loquebatur ad Dominum, et Dominus respondebat ei; et de Daniele ad principem Tyri dicitur: Numquid sapientior es Daniele (Ezech. XXVIII, 3)? et David sapiens erat qui gloriabatur in Psalmo: Incerta et occulta sapientiae tuae manifestasti mihi (Ps. L, 8) , quomodo sapientes Prophetae instar brutorum animantium quid dicerent, ignorabant? Legimus et", "candidate_score": 0.640929, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_94_96", "bdc_text": "LB IV 171f. , quod tempore quodam cum civibus aliquot suis navigans naufragio eiectus fuisset . Quum in littore vidisset figuras mathematicas in harena depictas : \"Salva\" ( inquit )", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_499", "psc_text": "reliqua: Et ab insulis maris. Insulas autem maris occidentalem plagam significat, quae Oceani ambitu clauditur. Levabit igitur signum Crucis in universas nationes, et de synagogis Judaeorum primum Israel populum congregabit, ut Apostoli praeceptum Salvatoris implerent, qui dixerat: Ite ad oves perditas domus Israel (Matth. X, 6) . Denique et Paulus ad incredulos loquitur ex Judaeis: Vobis oportebat primum loqui verbum Dei; sed quoniam repulistis illud, et indignos vos judicastis aeternae vitae, ecce convertimur ad gentes, sicut praecepit nobis Dominus (Act. XIII, 46, 47) . Quatuor autem plagas, orientem, et occidentem, meridiem et septentrionem significat, ut per haec mundi vocatio demonstretur. Eo tempore, inquit Isaias, nequaquam Ephraim et Judas, qui nunc, me prophetante, inter se hostili odio dissident, inimici erunt, sed juxta Ezechielis prophetiam, duae virgae in unam virgam copulabuntur, et jungentur in Christi Ecclesia, qui prius fuerant separati (Ezech. VII), ita ut in gentibus communi labore desudent, et volent in", "candidate_score": 0.637634, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_94_96", "bdc_text": "LB IV 171f. , quod tempore quodam cum civibus aliquot suis navigans naufragio eiectus fuisset . Quum in littore vidisset figuras mathematicas in harena depictas : \"Salva\" ( inquit )", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_408", "psc_text": "transire, quasi inter duas maris Pontici συμπληγάδας naviculam nostram direximus, quae flante Spiritu sancto, et Domino Salvatore cursum dirigente nostrum, elabitur in pelagus, dicente te, virgo Christi Eustochium: A quatuor ventis coeli veni, spiritus, et mortua ossa vivifica (Ezech. XXXVII, 9) : ut quae jacebant in terrae pulvere, spirante Domino, suscitentur. Cap. IX.-- (Vers. 8 seqq.) Verbum misit Dominus in Jacob, et cecidit in Israel. Et sciet populus omnis Ephraim et habitantes Samariam, in superbia et magnitudine cordis, dicentes: Lateres ceciderunt, sed quadris lapidibus aedificabimus: sycomoros succiderunt, sed cedros immutabimus. Et elevabit Dominus hostes Rasin super eum, et inimicos ejus in tumultum vertet, Syriam ab Oriente, et Philisthiim ab Occidente, et devorabunt Israel toto ore. In omnibus his non est aversus furor ejus, sed adhuc manus ejus extenta, et populus non est reversus ad percutientem se, et Dominum exercituum non inquisierunt. Legimus supra (IV Reg. XVI) quod in diebus Achaz", "candidate_score": 0.635804, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_48_50", "bdc_text": "canendi , psallendi , medendique scientia , musicis , geometria , pictor , fictor etcPs . - Aurelius Victor , Epitome de caesaribus , 14 , 2. . Quamobrem nihil etiam est otiosae senectuti iucundius , quam si studia sibi proponat liberalia , quemadmodum legimus de Gallo quodam :", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_135", "psc_text": "LXX presbyterum transtulerunt, intelligit [ Al. intelliget] ablatum a Judaeis, qui scierit in Scripturis sanctis presbyteros merito et sapientia eligi, non aetate. Neque enim apud Judaeos senes esse cessarunt, quos usque ad decrepitam senectutem saepe venire conspicimus. Et inveteratos dierum malorum duos presbyteros juxta Theodotionem in Danielis principio legimus (Dan. XIII). Nam et Mosi praecipitur, ut eligat presbyteros, quos scit esse presbyteros (Exod. XVIII). Et apostolus Paulus, qualis presbyter eligi debeat, plenissime scribit ad Timotheum (I Tim. V). Unde et in Proverbiis dicitur: Gloria senum canities (Prov. XX, 29) . Quae est ista canities? haud dubium quin sapientia, de qua scriptum est: Canities hominum prudentia est (Sap. IV, 8) . Cumque nongentos, et eo amplius annos ab Adam usque ad Abraham vixisse homines legamus (Genes. XXIV), nullus alius prius appellatus est presbyter, id est, senex, nisi Abraham, 49 qui multo paucioribus annis vixisse convincitur. Unde scribit et Joannes post pueros", "candidate_score": 0.635194, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_94", "bdc_text": "LB IV 171f. , quod tempore quodam cum civibus aliquot suis navigans naufragio eiectus fuisset .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_408", "psc_text": "transire, quasi inter duas maris Pontici συμπληγάδας naviculam nostram direximus, quae flante Spiritu sancto, et Domino Salvatore cursum dirigente nostrum, elabitur in pelagus, dicente te, virgo Christi Eustochium: A quatuor ventis coeli veni, spiritus, et mortua ossa vivifica (Ezech. XXXVII, 9) : ut quae jacebant in terrae pulvere, spirante Domino, suscitentur. Cap. IX.-- (Vers. 8 seqq.) Verbum misit Dominus in Jacob, et cecidit in Israel. Et sciet populus omnis Ephraim et habitantes Samariam, in superbia et magnitudine cordis, dicentes: Lateres ceciderunt, sed quadris lapidibus aedificabimus: sycomoros succiderunt, sed cedros immutabimus. Et elevabit Dominus hostes Rasin super eum, et inimicos ejus in tumultum vertet, Syriam ab Oriente, et Philisthiim ab Occidente, et devorabunt Israel toto ore. In omnibus his non est aversus furor ejus, sed adhuc manus ejus extenta, et populus non est reversus ad percutientem se, et Dominum exercituum non inquisierunt. Legimus supra (IV Reg. XVI) quod in diebus Achaz", "candidate_score": 0.633547, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_76_78", "bdc_text": "perpauci salvam cupiunt rempublicam . Nemo fere operam dat rei litterariae . Nunc enim vulgus liberos suos divitum aut principum ministeriis dedicat , ubi duo simul maxima discant mala ( ut inquit ErasmusVgl .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1534", "psc_text": "DUODECIMUS. Nullus tam imperitus scriptor est, qui lectorem non inveniat similem sui: multoque pars major est Milesias fabellas revolventium, quam Platonis libros. In altero enim ludus et oblectatio est, in altero difficultas et sudor mixtus labori. Denique Timaeum de mundi harmonia 493-494 astrorumque cursu et numeris disputantem, ipse qui interpretatus est Tullius, se non intelligere confitetur. Testamentum autem Grunnii Corocottae Porcelli decantant in scholis puerorum agmina cachinnantium. Igitur et noster Luscius Lanuinus fruatur testibus, immo fautoribus suis; vincatque multitudine, quia forsitan vincit ingenio. Mihi sufficit paucorum testimonium, et amicorum laude contentus sum, qui in expetendis opusculis meis, amore nostri labuntur, et studio Scripturarum; ac nonnullos fore arbitror qui hoc ipsum quod ad te, Eustochium, sermonem facio, obtrectationi patere contendant, non considerantes, Holdam et Annam ac Debboram, viris tacentibus, prophetasse: et in servitute Christi nequaquam differentiam sexuum valere, sed mentium. Duodecimus ergo in Isaiam explanationum liber hoc habebit exordium. 493 (Vers.", "candidate_score": 0.632329, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_22_24", "bdc_text": "Adagia , 1 , 7 , 33 ( LB II 275 ) und unten Z. 78-80 . ; quocunque enim terrarum veniat quis , defendit ab egestate .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_600", "psc_text": "Angelo; veniet mane, et deletum potentiae suae videbit exercitum. Et haec erit pars eorum qui vastaverunt nos. Hoc Propheta loquitur vel ex persona populi, vel se ipsum jungens genti suae (IV Reg. XIX, 35, 36). Postea legimus: Egressus est Angelus Domini, et percussit in castris Assyriorum centum octoginta quinque millia: et surrexerunt mane, et ecce omnes cadavera mortuorum. Et egressus est, et abiit, et reversus est Sennacherib rex Assyriorum et habitavit in Ninive. (Cap. XVIII, Vers 1.) Vae terrae cymbalo alarum quae est trans flumina Aethiopiae. Verbum Hebraicum SELSEL ( ), quod Symmachus, sonitum, Theodotion, aves interpretati sunt, et nos in cymbalum vertimus. Aquila bis umbram transtulit. Sed sciendum quod umbra SEL ( ) dicitur, hic autem syllaba ipsa geminatur. Ex quo possumus dictum intelligere: Vae terrae, quae in umbra alarum suarum pollicetur auxilium. Et cum Scriptura dicat: Qui habitat in adjutorio Altissimi, in protectione Dei coeli commorabitur (Ps. XC,", "candidate_score": 0.630286, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_86", "bdc_text": "\"Cuidam percontanti , quare esset melior evasurus filius , si eum curaret literis erudiendum ?", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_291", "psc_text": "LXX sit locutus? Evangelistam Lucam tradunt veteres Ecclesiae tractatores medicinae artis fuisse scientissimum, et magis Graecas litteras scisse quam Hebraeas. Unde et sermo ejus tam in Evangelio, quam in Actibus Apostolorum, id est, in utroque volumine comptior est, et saecularem redolet eloquentiam, magisque testimoniis Graecis utitur quam Hebraeis. Matthaeus autem et Joannes, quorum alter Hebraeo, alter Graeco sermone Evangelia texuerunt, testimonia de Hebraico proferunt, ut est illud: Ex Egypto vocavi filium meum (Ose. II, 1) . Et: Quoniam Nazareus vocabitur (Matth. II, 23) . Et: Flumina de ventre ejus fluent aquae vivae (Joan. VII, 38) . Et: Videbunt in quem compunxerunt (Zach. XII, 10; Joan. XIX, 37) , et caetera his similia. Pauli quoque idcirco ad Hebraeos Epistolae contradicitur, quod ad Hebraeos scribens utatur testimoniis quae in Hebraeis voluminibus non habentur. Quod si aliquis dixerit, Hebraeos libros postea a Judaeis esse falsatos, audiat Origenem quid in octavo volumine Explanationum Isaiae", "candidate_score": 0.630227, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_103_105", "bdc_text": "\"Sapiens sua bona secum fert\" . Persuadet hoc nobis facillime BiasEiner der Sieben Weisen ; vgl. HBSR II 245. , cuius patria cum diriperetur , omnibus quid suorum conferentibus admonitus , ut quid rerum exportaret , omnia sua secum ferre renuntiavitValerius Maximus , Facta et dicta memorabilia , 7 , 2 , ext. 3 ;", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_4", "psc_text": "David: Qui aperit, et nemo claudit; qui claudit, et nemo aperit (Apoc. III, 7) . Neque vero, ut Montanus cum insanis feminis somniat, Prophetae in ecstasi sunt locuti, ut nescierint quid loquerentur, et cum alios erudirent, ipsi ignorarent quid dicerent. De quibus Apostolus ait: Nescientes quae loquantur, neque de quibus affirment (I Tim. I, 7) : sed juxta Salomonem qui loquitur in Proverbiis: Sapiens intelligit quae profert de ore suo; et in labiis suis portabit scientiam (Prov. XVI, 23) , etiam ipsi sciebant quid dicerent. Si enim sapientes erant Prophetae, quod negare non possumus; et Moses omni eruditus sapientia loquebatur ad Dominum, et Dominus respondebat ei; et de Daniele ad principem Tyri dicitur: Numquid sapientior es Daniele (Ezech. XXVIII, 3)? et David sapiens erat qui gloriabatur in Psalmo: Incerta et occulta sapientiae tuae manifestasti mihi (Ps. L, 8) , quomodo sapientes Prophetae instar brutorum animantium quid dicerent, ignorabant? Legimus et", "candidate_score": 0.629083, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_42", "bdc_text": "Ecce regem hunc praeclarissimum hac in re et cum paucis quidem conferendum .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1327", "psc_text": "cogitabit: interficere humiles sermonibus iniquis, et dissipare verba humilium in judicio. Pii autem sapientiam cogitarunt, et hoc consilium permanet. Juxta LXX Interpretes qui dixerunt: Ecce enim rex justus regnabit, et 427 principes cum judicio praeerunt, quae sequuntur superioribus copulanda sunt, his videlicet, in quibus prius capitulum finitum est: Beatus qui habet semen in Sion, et domesticos in Jerusalem. Juxta Hebraicum finita priore Prophetia, de his qui in Aegyptum descendebant: nunc alterius vaticinationis exordium est, de adventu scilicet Christi et Apostolorum ejus. Iste enim rex regnabit juste: non accipiens personam in judicio, et principes illius cum veritate praeerunt, causas, non homines considerantes. Et quicumque sub ejus umbraculo fuerit, sic tutus erit in tribulationibus et angustiis, et in mundi istius tempestate, quomodo qui ventum et turbinem fugiens, se tuto abscondit loco; et qui purissimos fontes invenit in deserto; et qui in vehementi aestu solis ardore cuncta torrente, sub prominenti saxo requieverit. Ubi", "candidate_score": 0.628434, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_112", "bdc_text": "ignosce ergo , si studia tua magis ardua ac graviora impedivi .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_2110", "psc_text": "Contritio et infelicitas in viis eorum: Et viam pacis non cognoverunt: Non est timor Dei ante oculos eorum (Rom. III, 13 seqq.) . Quod cum audissem, quasi a fortissimo pugile percussus essem, coepi tacitus aestuare, et stuporem mentis vultus pallore signare. Hebraeus, inquam, ex Hebraeis, secundum legem Pharisaeus, eruditusque ad pedes Gamalielis, aut ignoravit haec, aut eorum, qui lecturi erant, abusus est 667-668 ignorantia (Philipp. VI, Act. XXII, 3). Quorum alterum ineruditi, alterum callidi est ad malitiam, nec ejus qui dixerit: Et si imperitus sermone, non tamen scientia (II Cor. XI, 6) ; et iterum: in simplicitate et sinceritate annuntiavi vobis verbum (II Cor. I, 12) . Tandem in memet reversus, unius diei spatium postulavi, ut responsio mea nequaquam argumentum humani esset ingenii, sed fructus assiduae lectionis. Itaque omnem Scripturam mente perlustrans, animadverti, sicut omnis pene ad Romanos Epistola de veteri structa est Instrumento, sic et hoc testimonium de Psalmis,", "candidate_score": 0.627643, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_49_51", "bdc_text": "- Aurelius Victor , Epitome de caesaribus , 14 , 2. . Quamobrem nihil etiam est otiosae senectuti iucundius , quam si studia sibi proponat liberalia , quemadmodum legimus de Gallo quodam : \"Mori videbamus in studio dimetiendi pene coeli atque terrae Gallum , familiarem patris tui , Scipio .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_483", "psc_text": "prospexit (Ps. LXXXIV, 2) . Unde et Apostolus hortatur Ephesios: State ergo succincti lumbos vestros in veritate, et induti lorica justitiae (Eph. VI, 14) . Quod si pro veritate, fides legitur, illud dicendum, quod cingulum Domini, quo cinctus est Jeremias (Jerem. XIII), fides credentium sit. (Vers. 6 seqq.). Habitabit lupus cum agno, et pardus cum haedo accubabit; vitulus, et leo, et ovis simul morabuntur, et puer parvulus minabit eos. Vitulus et ursus pascentur: simul requiescent catuli eorum, et leo quasi bos comedet paleas. Et delectabitur infans ab ubere super foramine aspidis; et in caverna reguli, qui ablactatus fuerit, manum suam mittet. Non nocebunt, et non occident in universo monte sancto meo, quia repleta est terra scientia Domini: sicut aquae maris operientes. Haec quoque Judaei et nostri judaizantes juxta litteram futura contendunt, ut in claritate Christi, quem putant in fine mundi esse venturum, omnes bestiae 159 redigantur in mansuetudinem, et pristina", "candidate_score": 0.627095, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_91_93", "bdc_text": "sane viaticum esse certissimum eruditionem Diogenes Laertios , aaO , 2 , 73 ; LB IV 168. . Idem referuntur de AristippoVitruv , De architectura , 6 , praef. , 1 ;", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_2133", "psc_text": "rogasti me [Vulg. silet me ]. LXX: Multis itineribus tuis laborasti, et non dixisti, desinam: confortata fecisti haec: propterea non rogasti me. Qui ambulat in via una et regia, non laborat, de qua per Moysen praecepit Deus: Via regia ambulabis, et non declinabis ad dexteram neque ad sinistram (Deut. V, 32) . Una via est veritatis, quae dicit in Evangelio: Ego sum via, veritas et vita (Joan. XIV, 6) : et multae mendaciorum viae, per quas nunc ambulasse arguitur Jerusalem, quarum viarum Deus sciens differentiam, supra loquitur ad errantes: Non sicut viae meae, viae vestrae (Isai. LV, 8) , quae dicunt Domino confitentes: Declinare fecisti vias nostras a viis tuis (Ps. XLIII, 19) . Cognita igitur una via regia, videamus quae dextrae viae sint et sinistrae, per quas prohibemur incedere. Via regia temperata [ Al. temperantia] est, nec plus in se habens nec minus. Verbi gratia, via recta et regia,", "candidate_score": 0.627091, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_112", "bdc_text": "ignosce ergo , si studia tua magis ardua ac graviora impedivi .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1538", "psc_text": "ullo rectore disperdimur (Abac. I). Quibus respondit Deus: Numquid nescis; nec praecedentium Scripturarum te verba docuerunt, sive juxta LXX ignoras, quia non audisti, quod aeternus Deus et Creator omnium Dominus omnia novit, omnia continet, omnia sua majestate dispensat? Nec aliquando deficit, nec laborat; ut tuum judicium non intelligat, et absconditae sint ab eo viae tuae? Nec est, inquit, investigatio sapientiae ejus, de quo loco illud Apostoli sumptum reor: Incomprehensibilia judicia ejus, et investigabiles [Forte ininvestigabiles] viae illius (Rom. XI, 33) ; sive, ut LXX transtulerunt, non esuriet, et non laborabit. Ubi enim cibus, ibi frequenter esuries, si cibum detraxeris: et ubi esuries, ibi et labor. Cum autem in Deo haec non sint, cur ei humanas jungitis passiones? quin potius ipse esurientibus et lassis dat fortitudinem, et qui videntur in saeculo esse quasi nihili, virtutem roburque multiplicat, sive juxta LXX, qui tribuit non dolentibus moerorem, est enim tristitia quae ducit ad", "candidate_score": 0.626842, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_92_94", "bdc_text": "LB IV 168. . Idem referuntur de AristippoVitruv , De architectura , 6 , praef. , 1 ; LB IV 171f. , quod tempore quodam cum civibus aliquot suis navigans naufragio eiectus fuisset .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_408", "psc_text": "transire, quasi inter duas maris Pontici συμπληγάδας naviculam nostram direximus, quae flante Spiritu sancto, et Domino Salvatore cursum dirigente nostrum, elabitur in pelagus, dicente te, virgo Christi Eustochium: A quatuor ventis coeli veni, spiritus, et mortua ossa vivifica (Ezech. XXXVII, 9) : ut quae jacebant in terrae pulvere, spirante Domino, suscitentur. Cap. IX.-- (Vers. 8 seqq.) Verbum misit Dominus in Jacob, et cecidit in Israel. Et sciet populus omnis Ephraim et habitantes Samariam, in superbia et magnitudine cordis, dicentes: Lateres ceciderunt, sed quadris lapidibus aedificabimus: sycomoros succiderunt, sed cedros immutabimus. Et elevabit Dominus hostes Rasin super eum, et inimicos ejus in tumultum vertet, Syriam ab Oriente, et Philisthiim ab Occidente, et devorabunt Israel toto ore. In omnibus his non est aversus furor ejus, sed adhuc manus ejus extenta, et populus non est reversus ad percutientem se, et Dominum exercituum non inquisierunt. Legimus supra (IV Reg. XVI) quod in diebus Achaz", "candidate_score": 0.625198, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_102", "bdc_text": "Unde dictum est Adagia , 4 , 5 , 9 ( LB II 1055 ) . :", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_1315", "psc_text": "in Apocalypsi Joannis legitur: Locus in quo crucifixus est Dominus, spiritualiter vocatur Sodoma et Aegyptus [Al. Aegyptius ] (Apoc. XI, 8). (Vers. 4, 5.) Quia haec dicit Dominus ad me: quomodo si rugiat leo et catulus leonis super praedam suam, cum occurrerit ei multitudo pastorum, a voce eorum non formidabit, et a multitudine eorum non pavebit: sic descendet Dominus exercituum, ut praelietur super montem Sion, et super collem ejus. Sicut aves volantes, sic proteget Dominus exercituum Jerusalem, protegens et liberans, transiens et salvans. In manifestis unam ponimus editionem, maxime ubi nulla diversitas sensuum est. Caesis in Aegypto Israelitis et Aegyptiis, in quorum auxilio confidebant, revertentur [ Al. revertuntur] in Jerusalem, Cyro regnante, captivi. Et per duas similitudines, Domini, qui se fore adjutorem promiserat, fortitudo monstratur. Sicut leo et catulus leonis esuriens, si cernat ovium gregem, nulla pastorum voce terretur, et multitudinem eorum conscius virium suarum despicit: sic Dominus exercituum praeliabitur,", "candidate_score": 0.62063, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_92_94", "bdc_text": "LB IV 168. . Idem referuntur de AristippoVitruv , De architectura , 6 , praef. , 1 ; LB IV 171f. , quod tempore quodam cum civibus aliquot suis navigans naufragio eiectus fuisset .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_114", "psc_text": "41 Cito aedificaberis ab his, a quibus destructa eras (Ibid., 17) . In Levitico quoque legimus, domum, quae in urbibus muratis sit, si intra annum redempta non fuerit, emptori aeterna possessione firmari, quod si in villis et in viculis sit, quae muros non habeant, semper posse redimi, et emptoris pretium fluctuare (Levit. XXV). (Vers. 16.) Et super omnes naves Tharsis, et super omne, quod visu pulchrum est. Pro Tharsis, quod omnes similiter transtulerunt, soli LXX mare interpretati sunt. Hebraei putant, lingua proprie sua mare THARSIS ( ) appellari, quando autem dicitur IAM ( ), non Hebraico sermone appellari, sed Syriaco. Habuit et Josaphat naves, quas mittebat in Tharsis (III Reg. XXII, 49) , sed contritae sunt in Asiongaber. Habuit et Salomon quae ibant in Tharsis (III Reg. X, 22), et post tres annos revertebantur, afferebantque regi argentum et aurum, ebur et simias. Sed quia rex uterque peccaverat, alius deditus voluptati,", "candidate_score": 0.620061, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_95_97", "bdc_text": "Quum in littore vidisset figuras mathematicas in harena depictas : \"Salva\" ( inquit ) \"res est , amici ;", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_116", "psc_text": "In spiritu violento confringes naves Tharsis (Psalm. XLVII, 8). Et de his navibus idem Isaias loquitur; Vae alis navium, quae sunt trans Aethiopiam (Infra, cap. XVIII, 1, sec. LXX) . Sunt autem econtrario et bonae naves, de quibus in eisdem psalmis dicitur: Qui descendunt mare in navibus, et faciunt opus in aquis multis. Ipsi viderunt opera Domini, et mirabilia ejus in profundo (Ps. CVI, 23) . Qui enim in saeculi hujus fluctibus non sunt otiosi, sed operantur, et merces portant dominicas, et ad portum quietis venire festinant, ipsi vident opera Domini, et mirabilia ejus in profundo, quando ad profundam scientiam pervenerint, et universa scrutantes, hoc est, etiam profunda Dei et mirabilia ejus aspexerint. 42 Josephus Tharsis urbem Ciliciae Tarsum arbitratur: alii regionem putant Indiae, et hoc nomine etiam de duodecim gemmis lapidem appellari, qui apud nos vocatur Chrysolithus, ob marini coloris similitudinem. Melius autem est, Tharsis vel mare, vel pelagus,", "candidate_score": 0.618693, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_102", "bdc_text": "Unde dictum est Adagia , 4 , 5 , 9 ( LB II 1055 ) . :", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_279", "psc_text": "mihi dicatur: Quare tu enarras justitias meas, et assumis testamentum meum per os tuum (Ps. XLIX, 16) ? Non est enim pulchra laudatio in ore peccatoris (Eccl. XV, 9). Hoc autem dicimus, non quod Isaiam talem fuisse doceamus; sed quod ipse pro humilitate, et immundis tantum labiis, iudignum se Dei laude fateatur. (Vers. 6.) Et volavit ad me unus de Seraphim, et in manu ejus calculus, quem forcipe tulerat de altari, et tetigit os meum, et dixit: Ecce tetigi hoc labia tua, et auferetur iniquitas tua, et peccatum tuum mundabitur. Volavit, vel missus est unus de Seraphim, qui interpretatur incendens, ut Prophetae labia purgaret immunda, et pruna vel calculo, quem de altari tulerat, excoqueret. Multi autem putant, duos esse Seraphim, quia clamabat alter ad alterum, cum et de pluribus possint singuli clamare ad singulos; et LXX editio magis significet plurimos, qui interpretati sunt, Seraphim stabant in circuitu ejus. Quod si", "candidate_score": 0.608207, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_38", "bdc_text": "Age nunc exponemus illustrium virorum exempla , qui se ad rem litterariam contulere .", "psc_chunk_id": "024_Hieronymus-Stridonensis_Commentaria-in-Isaiam_window_135", "psc_text": "LXX presbyterum transtulerunt, intelligit [ Al. intelliget] ablatum a Judaeis, qui scierit in Scripturis sanctis presbyteros merito et sapientia eligi, non aetate. Neque enim apud Judaeos senes esse cessarunt, quos usque ad decrepitam senectutem saepe venire conspicimus. Et inveteratos dierum malorum duos presbyteros juxta Theodotionem in Danielis principio legimus (Dan. XIII). Nam et Mosi praecipitur, ut eligat presbyteros, quos scit esse presbyteros (Exod. XVIII). Et apostolus Paulus, qualis presbyter eligi debeat, plenissime scribit ad Timotheum (I Tim. V). Unde et in Proverbiis dicitur: Gloria senum canities (Prov. XX, 29) . Quae est ista canities? haud dubium quin sapientia, de qua scriptum est: Canities hominum prudentia est (Sap. IV, 8) . Cumque nongentos, et eo amplius annos ab Adam usque ad Abraham vixisse homines legamus (Genes. XXIV), nullus alius prius appellatus est presbyter, id est, senex, nisi Abraham, 49 qui multo paucioribus annis vixisse convincitur. Unde scribit et Joannes post pueros", "candidate_score": 0.579638, "ce_score": null } ] }, { "rank": 13, "cf_id": "cf021", "work_id": "032_Augustinus-Hipponensis_De-moribus-Ecclesiae", "max_score": 0.694281, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "11024_sent_18_20", "bdc_text": "Idem et Sallustius videtur attigisse ita scribens Sallust , Catilina , 1 , 4. : \"Opes enim fluxae atque instabiles sunt , virtus autem clara aeternaque habetur . \"Disciplinae possidentem comitantur , ornant et refocillant .", "psc_chunk_id": "032_Augustinus-Hipponensis_De-moribus-Ecclesiae_window_54", "psc_text": "nam hoc operationis atque virtutis est: deinde quod ad disciplinam verique cognitionem attinet, Et vita, inquit, erat lux hominum [Joan. I, 3, 4] ): potuitne quidquam magis concinere his testimoniis Novi Testamenti, quam illud quod in Vetere dictum est de sapientia, Attingit autem a fine usque in finem fortiter, et disponit omnia suaviter? Namque attingere fortiter magis virtutem significat: disponere autem suaviter, quasi artem ipsam atque rationem. Sed si hoc videtur obscurum, vide quae sequuntur: Et omnium, inquit, Dominus dilexit illam: doctrix est enim disciplinae Dei, et electrix operum illius. Videtur hic nihil aliud de operatione dictum; non enim hoc est eligere opera, quod operari: ergo haec ad disciplinam pertinent; opus virtuti debetur, ut sit plena, quam volumus demonstrare, sententia. Lege igitur deinceps quod annexum est. Quod si honesta est, inquit, possessio quae concupiscitur in vita, quid sapientia est honestius, quae omnia operatur? Potestne quidquam praeclarius aut manifestius, aut vero", "candidate_score": 0.694281, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_19_21", "bdc_text": "\"Opes enim fluxae atque instabiles sunt , virtus autem clara aeternaque habetur . \"Disciplinae possidentem comitantur , ornant et refocillant . Etiam haudquaquam a vero et recto aberrasse videntur hi , qui celebrato nobis retulerunt dicto artem ubivis viaticum esse certissimumVgl.", "psc_chunk_id": "032_Augustinus-Hipponensis_De-moribus-Ecclesiae_window_54", "psc_text": "nam hoc operationis atque virtutis est: deinde quod ad disciplinam verique cognitionem attinet, Et vita, inquit, erat lux hominum [Joan. I, 3, 4] ): potuitne quidquam magis concinere his testimoniis Novi Testamenti, quam illud quod in Vetere dictum est de sapientia, Attingit autem a fine usque in finem fortiter, et disponit omnia suaviter? Namque attingere fortiter magis virtutem significat: disponere autem suaviter, quasi artem ipsam atque rationem. Sed si hoc videtur obscurum, vide quae sequuntur: Et omnium, inquit, Dominus dilexit illam: doctrix est enim disciplinae Dei, et electrix operum illius. Videtur hic nihil aliud de operatione dictum; non enim hoc est eligere opera, quod operari: ergo haec ad disciplinam pertinent; opus virtuti debetur, ut sit plena, quam volumus demonstrare, sententia. Lege igitur deinceps quod annexum est. Quod si honesta est, inquit, possessio quae concupiscitur in vita, quid sapientia est honestius, quae omnia operatur? Potestne quidquam praeclarius aut manifestius, aut vero", "candidate_score": 0.679248, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_17_19", "bdc_text": "Solidioribus incumbere est certum et quaecumque cum hisce mundanis longe lateque Adagia , 1 , 10 , 70 ( LB II 386 ) . dissident . Idem et Sallustius videtur attigisse ita scribens Sallust , Catilina , 1 , 4. : \"Opes enim fluxae atque instabiles sunt , virtus autem clara aeternaque habetur .", "psc_chunk_id": "032_Augustinus-Hipponensis_De-moribus-Ecclesiae_window_54", "psc_text": "nam hoc operationis atque virtutis est: deinde quod ad disciplinam verique cognitionem attinet, Et vita, inquit, erat lux hominum [Joan. I, 3, 4] ): potuitne quidquam magis concinere his testimoniis Novi Testamenti, quam illud quod in Vetere dictum est de sapientia, Attingit autem a fine usque in finem fortiter, et disponit omnia suaviter? Namque attingere fortiter magis virtutem significat: disponere autem suaviter, quasi artem ipsam atque rationem. Sed si hoc videtur obscurum, vide quae sequuntur: Et omnium, inquit, Dominus dilexit illam: doctrix est enim disciplinae Dei, et electrix operum illius. Videtur hic nihil aliud de operatione dictum; non enim hoc est eligere opera, quod operari: ergo haec ad disciplinam pertinent; opus virtuti debetur, ut sit plena, quam volumus demonstrare, sententia. Lege igitur deinceps quod annexum est. Quod si honesta est, inquit, possessio quae concupiscitur in vita, quid sapientia est honestius, quae omnia operatur? Potestne quidquam praeclarius aut manifestius, aut vero", "candidate_score": 0.668639, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_18_20", "bdc_text": "Idem et Sallustius videtur attigisse ita scribens Sallust , Catilina , 1 , 4. : \"Opes enim fluxae atque instabiles sunt , virtus autem clara aeternaque habetur . \"Disciplinae possidentem comitantur , ornant et refocillant .", "psc_chunk_id": "032_Augustinus-Hipponensis_De-moribus-Ecclesiae_window_55", "psc_text": "est eligere opera, quod operari: ergo haec ad disciplinam pertinent; opus virtuti debetur, ut sit plena, quam volumus demonstrare, sententia. Lege igitur deinceps quod annexum est. Quod si honesta est, inquit, possessio quae concupiscitur in vita, quid sapientia est honestius, quae omnia operatur? Potestne quidquam praeclarius aut manifestius, aut vero etiam uberius proferri? Audi aliud, si parum putas, quod idem sonet: Sobrietatem enim sapientia docet, inquit, et justitiam et virtutem. Sobrietas mihi ad ipsam cognitionem veri videtur pertinere, id est ad disciplinam: justitia vero et virtus ad actionem atque ad operationem. Quibus duobus, id est agendi efficacia, et sobrietate contemplandi, quae Dei Virtus et Dei Sapientia, id est Dei Filius, dilectoribus suis donat, quid comparandum sit nescio, cum idem propheta statim dicat quanti sint ista pendenda: nam ita positum est, Sobrietatem enim sapientia docet, et justitiam, et virtutem, quibus utilius nihil est in vita hominibus. 28. Haec fortasse quispiam non", "candidate_score": 0.657282, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_20_22", "bdc_text": "\"Disciplinae possidentem comitantur , ornant et refocillant . Etiam haudquaquam a vero et recto aberrasse videntur hi , qui celebrato nobis retulerunt dicto artem ubivis viaticum esse certissimumVgl. Adagia , 1 , 7 , 33 ( LB II 275 )", "psc_chunk_id": "032_Augustinus-Hipponensis_De-moribus-Ecclesiae_window_54", "psc_text": "nam hoc operationis atque virtutis est: deinde quod ad disciplinam verique cognitionem attinet, Et vita, inquit, erat lux hominum [Joan. I, 3, 4] ): potuitne quidquam magis concinere his testimoniis Novi Testamenti, quam illud quod in Vetere dictum est de sapientia, Attingit autem a fine usque in finem fortiter, et disponit omnia suaviter? Namque attingere fortiter magis virtutem significat: disponere autem suaviter, quasi artem ipsam atque rationem. Sed si hoc videtur obscurum, vide quae sequuntur: Et omnium, inquit, Dominus dilexit illam: doctrix est enim disciplinae Dei, et electrix operum illius. Videtur hic nihil aliud de operatione dictum; non enim hoc est eligere opera, quod operari: ergo haec ad disciplinam pertinent; opus virtuti debetur, ut sit plena, quam volumus demonstrare, sententia. Lege igitur deinceps quod annexum est. Quod si honesta est, inquit, possessio quae concupiscitur in vita, quid sapientia est honestius, quae omnia operatur? Potestne quidquam praeclarius aut manifestius, aut vero", "candidate_score": 0.653889, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_19_21", "bdc_text": "\"Opes enim fluxae atque instabiles sunt , virtus autem clara aeternaque habetur . \"Disciplinae possidentem comitantur , ornant et refocillant . Etiam haudquaquam a vero et recto aberrasse videntur hi , qui celebrato nobis retulerunt dicto artem ubivis viaticum esse certissimumVgl.", "psc_chunk_id": "032_Augustinus-Hipponensis_De-moribus-Ecclesiae_window_55", "psc_text": "est eligere opera, quod operari: ergo haec ad disciplinam pertinent; opus virtuti debetur, ut sit plena, quam volumus demonstrare, sententia. Lege igitur deinceps quod annexum est. Quod si honesta est, inquit, possessio quae concupiscitur in vita, quid sapientia est honestius, quae omnia operatur? Potestne quidquam praeclarius aut manifestius, aut vero etiam uberius proferri? Audi aliud, si parum putas, quod idem sonet: Sobrietatem enim sapientia docet, inquit, et justitiam et virtutem. Sobrietas mihi ad ipsam cognitionem veri videtur pertinere, id est ad disciplinam: justitia vero et virtus ad actionem atque ad operationem. Quibus duobus, id est agendi efficacia, et sobrietate contemplandi, quae Dei Virtus et Dei Sapientia, id est Dei Filius, dilectoribus suis donat, quid comparandum sit nescio, cum idem propheta statim dicat quanti sint ista pendenda: nam ita positum est, Sobrietatem enim sapientia docet, et justitiam, et virtutem, quibus utilius nihil est in vita hominibus. 28. Haec fortasse quispiam non", "candidate_score": 0.64707, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_19", "bdc_text": "\"Opes enim fluxae atque instabiles sunt , virtus autem clara aeternaque habetur .", "psc_chunk_id": "032_Augustinus-Hipponensis_De-moribus-Ecclesiae_window_54", "psc_text": "nam hoc operationis atque virtutis est: deinde quod ad disciplinam verique cognitionem attinet, Et vita, inquit, erat lux hominum [Joan. I, 3, 4] ): potuitne quidquam magis concinere his testimoniis Novi Testamenti, quam illud quod in Vetere dictum est de sapientia, Attingit autem a fine usque in finem fortiter, et disponit omnia suaviter? Namque attingere fortiter magis virtutem significat: disponere autem suaviter, quasi artem ipsam atque rationem. Sed si hoc videtur obscurum, vide quae sequuntur: Et omnium, inquit, Dominus dilexit illam: doctrix est enim disciplinae Dei, et electrix operum illius. Videtur hic nihil aliud de operatione dictum; non enim hoc est eligere opera, quod operari: ergo haec ad disciplinam pertinent; opus virtuti debetur, ut sit plena, quam volumus demonstrare, sententia. Lege igitur deinceps quod annexum est. Quod si honesta est, inquit, possessio quae concupiscitur in vita, quid sapientia est honestius, quae omnia operatur? Potestne quidquam praeclarius aut manifestius, aut vero", "candidate_score": 0.622137, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_19", "bdc_text": "\"Opes enim fluxae atque instabiles sunt , virtus autem clara aeternaque habetur .", "psc_chunk_id": "032_Augustinus-Hipponensis_De-moribus-Ecclesiae_window_55", "psc_text": "est eligere opera, quod operari: ergo haec ad disciplinam pertinent; opus virtuti debetur, ut sit plena, quam volumus demonstrare, sententia. Lege igitur deinceps quod annexum est. Quod si honesta est, inquit, possessio quae concupiscitur in vita, quid sapientia est honestius, quae omnia operatur? Potestne quidquam praeclarius aut manifestius, aut vero etiam uberius proferri? Audi aliud, si parum putas, quod idem sonet: Sobrietatem enim sapientia docet, inquit, et justitiam et virtutem. Sobrietas mihi ad ipsam cognitionem veri videtur pertinere, id est ad disciplinam: justitia vero et virtus ad actionem atque ad operationem. Quibus duobus, id est agendi efficacia, et sobrietate contemplandi, quae Dei Virtus et Dei Sapientia, id est Dei Filius, dilectoribus suis donat, quid comparandum sit nescio, cum idem propheta statim dicat quanti sint ista pendenda: nam ita positum est, Sobrietatem enim sapientia docet, et justitiam, et virtutem, quibus utilius nihil est in vita hominibus. 28. Haec fortasse quispiam non", "candidate_score": 0.61329, "ce_score": null } ] }, { "rank": 14, "cf_id": "cf021", "work_id": "stoa0040.stoa055.opp-lat1", "max_score": 0.693494, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "11024_sent_13_15", "bdc_text": "Quin , ut ingenue fatear , ad nullam aliam artem propensior est animus , quam ut litterato fruatur otio innumeris argumentis extimulantibus , tum praecipue emolumento ecclesiae , cui omnes prodesse eniti debent , quotquot nomina Christo dedere . Nemo sibi enim nascitur Adagia , 4 , 6 , 81 ( LB II 1094f). , sed tamen fratribus ut prosimus ante omnia inquirendum , atque hodie nulla re magis fieri potuerit quam studio . Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ;", "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa055.opp-lat1_window_111", "psc_text": "opera fidelium subsidio supplendorum necessariorum deesse non debent, ut horae. quibus ad erudiendum animum ita uacatur, ut illa opera corporalia geri non possint, non opprimant egestate. qui autem se dicunt uacare lectioni, nonne illic inueniunt quod praecepit apostolus? quae ista est ergo peruersitas lectioni nolle obtemperare, dum uult ei uacare et, ut quod bonum est diutius legatur, ideo facere nolle quod legitur? quis enim nesciat tanto citius quemque proficere cum bona legit, quanto citius facit quod legit?. § 21 Si autem alicui sermo erogandus est et ita occupat, ut manibus operari non uacet, numquid hoc omnes in monasterio possunt uenientibus ad se ex alio genere uitae fratribus uel diuinas lectiones exponere uel de aliquibus quaestionibus salubriter disputare? quando ergo non omnes possunt, cur sub hoc obtentu omnes uacare uolunt? quamquam etsi omnes possent, uicissitudine facere deberent non solum ne ceteri a necessariis operibus occuparentur, sed etiam quia sufficit, ut audientibus", "candidate_score": 0.693494, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_59_61", "bdc_text": "quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs . - Aurelius Victor , aaO , 41 , 14 ( \"Commodissimus tamen rebus multis fuit : calumnias sedare legibus severissimis , nutrire artes . . . \" ). .", "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa055.opp-lat1_window_111", "psc_text": "opera fidelium subsidio supplendorum necessariorum deesse non debent, ut horae. quibus ad erudiendum animum ita uacatur, ut illa opera corporalia geri non possint, non opprimant egestate. qui autem se dicunt uacare lectioni, nonne illic inueniunt quod praecepit apostolus? quae ista est ergo peruersitas lectioni nolle obtemperare, dum uult ei uacare et, ut quod bonum est diutius legatur, ideo facere nolle quod legitur? quis enim nesciat tanto citius quemque proficere cum bona legit, quanto citius facit quod legit?. § 21 Si autem alicui sermo erogandus est et ita occupat, ut manibus operari non uacet, numquid hoc omnes in monasterio possunt uenientibus ad se ex alio genere uitae fratribus uel diuinas lectiones exponere uel de aliquibus quaestionibus salubriter disputare? quando ergo non omnes possunt, cur sub hoc obtentu omnes uacare uolunt? quamquam etsi omnes possent, uicissitudine facere deberent non solum ne ceteri a necessariis operibus occuparentur, sed etiam quia sufficit, ut audientibus", "candidate_score": 0.658954, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_11_13", "bdc_text": "Vitam nunc transegi quattuor annos operam dans rei litterariae pro virili et moduloin der Vorlage moduli . desuper ingenii dati . Quin , ut ingenue fatear , ad nullam aliam artem propensior est animus , quam ut litterato fruatur otio innumeris argumentis extimulantibus , tum praecipue emolumento ecclesiae , cui omnes prodesse eniti debent , quotquot nomina Christo dedere .", "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa055.opp-lat1_window_111", "psc_text": "opera fidelium subsidio supplendorum necessariorum deesse non debent, ut horae. quibus ad erudiendum animum ita uacatur, ut illa opera corporalia geri non possint, non opprimant egestate. qui autem se dicunt uacare lectioni, nonne illic inueniunt quod praecepit apostolus? quae ista est ergo peruersitas lectioni nolle obtemperare, dum uult ei uacare et, ut quod bonum est diutius legatur, ideo facere nolle quod legitur? quis enim nesciat tanto citius quemque proficere cum bona legit, quanto citius facit quod legit?. § 21 Si autem alicui sermo erogandus est et ita occupat, ut manibus operari non uacet, numquid hoc omnes in monasterio possunt uenientibus ad se ex alio genere uitae fratribus uel diuinas lectiones exponere uel de aliquibus quaestionibus salubriter disputare? quando ergo non omnes possunt, cur sub hoc obtentu omnes uacare uolunt? quamquam etsi omnes possent, uicissitudine facere deberent non solum ne ceteri a necessariis operibus occuparentur, sed etiam quia sufficit, ut audientibus", "candidate_score": 0.656942, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_57_59", "bdc_text": "- Aurelius Victor , aaO , 16 , 7. . Con-stantinus Konstantin I. der Große , römischer Kaiser . quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs .", "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa055.opp-lat1_window_0", "psc_text": "§ 1 Iussioni tuae, sancte frater Aureli, tanto deuotius obtemperare me oportuit, quanto magis mihi quis ex te iusserit claruit. dominus enim noster Iesus Christus habitans in interiore tuo tibique sollicitudinem paternae et frateniae caritatis inspirans, utrum filiis et fratribus nostris monachis, qui beato apostolo Paulo oboedire neglegunt dicenti: qui non uult operari, non manducet, permittenda sit ista licentia, uoluntatem ac linguam tuam adsumens in opus suum imperauit mihi ex te, ut hinc ad te aliquid scriberem. adsit itaque ipse etiam mihi, quo ita paream, ut ei me parere ex eius munere ipsa utilitate fructuosi laboris intellegam. § 2 Primum ergo uidendum quid dicant illius professionis homines qui operari nolunt, deinde, si eos non recte sentire 8 II Thess. 3, 10 2 Inscriptio abest a cod. C fol. 1 Incipit ad Aurelium epni de opere monachorum (manu poster.) fol. 1 P fol. 94b V Incipit liber sci Augnstini ad Aurelium", "candidate_score": 0.649174, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_46", "bdc_text": "liberalibus studiis , praesertim eloquentiae , in tantum incumbente , ut nullus ne in procinctu quidem laberetur dies , quin legeret , scriberet , declamaret Sueton , Augustus , 84 , 1. .", "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa055.opp-lat1_window_111", "psc_text": "opera fidelium subsidio supplendorum necessariorum deesse non debent, ut horae. quibus ad erudiendum animum ita uacatur, ut illa opera corporalia geri non possint, non opprimant egestate. qui autem se dicunt uacare lectioni, nonne illic inueniunt quod praecepit apostolus? quae ista est ergo peruersitas lectioni nolle obtemperare, dum uult ei uacare et, ut quod bonum est diutius legatur, ideo facere nolle quod legitur? quis enim nesciat tanto citius quemque proficere cum bona legit, quanto citius facit quod legit?. § 21 Si autem alicui sermo erogandus est et ita occupat, ut manibus operari non uacet, numquid hoc omnes in monasterio possunt uenientibus ad se ex alio genere uitae fratribus uel diuinas lectiones exponere uel de aliquibus quaestionibus salubriter disputare? quando ergo non omnes possunt, cur sub hoc obtentu omnes uacare uolunt? quamquam etsi omnes possent, uicissitudine facere deberent non solum ne ceteri a necessariis operibus occuparentur, sed etiam quia sufficit, ut audientibus", "candidate_score": 0.639963, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_59", "bdc_text": "quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs .", "psc_chunk_id": "stoa0040.stoa055.opp-lat1_window_111", "psc_text": "opera fidelium subsidio supplendorum necessariorum deesse non debent, ut horae. quibus ad erudiendum animum ita uacatur, ut illa opera corporalia geri non possint, non opprimant egestate. qui autem se dicunt uacare lectioni, nonne illic inueniunt quod praecepit apostolus? quae ista est ergo peruersitas lectioni nolle obtemperare, dum uult ei uacare et, ut quod bonum est diutius legatur, ideo facere nolle quod legitur? quis enim nesciat tanto citius quemque proficere cum bona legit, quanto citius facit quod legit?. § 21 Si autem alicui sermo erogandus est et ita occupat, ut manibus operari non uacet, numquid hoc omnes in monasterio possunt uenientibus ad se ex alio genere uitae fratribus uel diuinas lectiones exponere uel de aliquibus quaestionibus salubriter disputare? quando ergo non omnes possunt, cur sub hoc obtentu omnes uacare uolunt? quamquam etsi omnes possent, uicissitudine facere deberent non solum ne ceteri a necessariis operibus occuparentur, sed etiam quia sufficit, ut audientibus", "candidate_score": 0.629766, "ce_score": null } ] }, { "rank": 15, "cf_id": "cf021", "work_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana", "max_score": 0.693324, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "11024_sent_12_14", "bdc_text": "desuper ingenii dati . Quin , ut ingenue fatear , ad nullam aliam artem propensior est animus , quam ut litterato fruatur otio innumeris argumentis extimulantibus , tum praecipue emolumento ecclesiae , cui omnes prodesse eniti debent , quotquot nomina Christo dedere . Nemo sibi enim nascitur Adagia , 4 , 6 , 81 ( LB II 1094f). , sed tamen fratribus ut prosimus ante omnia inquirendum , atque hodie nulla re magis fieri potuerit quam studio .", "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_196", "psc_text": "Nam quidquid homo extra didicerit, si noxium est, ibi damnatur; si utile est, ibi invenitur. Et cum ibi quisque invenerit omnia quae utiliter alibi didicit, multo abundantius ibi inveniet ea quae nusquam omnino alibi, sed in illarum tantummodo Scripturarum mirabili altitudine et mirabili humilitate discuntur. Hac igitur instructione praeditum cum signa incognita lectorem non impedierint, mitem et numilem corde, subjugatum leniter Christo, et oneratum sarcina levi, fundatum et radicatum et aedificatum in charitate, quem scientia inflare non possit, accedat ad ambigua signa in Scripturis consideranda et discutienda, de quibus jam tertio volumine dicere aggrediar, quod Dominus donare dignabitur. LIBER TERTIUS. Postquam egit in superiore libro de removenda signorum ignorantia, transit nunc S. Doctor ad considerationem ambiguitatis, quae cum in propriis tum in translatis signis occurrit. In propriis quidem ex interpunctione vocum, ex earum pronuntiatione, ex ancipiti significatu: quod genus ambiguitatis ex contextu sermonis, et collatione interpretum, aut ejus linguae unde", "candidate_score": 0.693324, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_12_14", "bdc_text": "desuper ingenii dati . Quin , ut ingenue fatear , ad nullam aliam artem propensior est animus , quam ut litterato fruatur otio innumeris argumentis extimulantibus , tum praecipue emolumento ecclesiae , cui omnes prodesse eniti debent , quotquot nomina Christo dedere . Nemo sibi enim nascitur Adagia , 4 , 6 , 81 ( LB II 1094f). , sed tamen fratribus ut prosimus ante omnia inquirendum , atque hodie nulla re magis fieri potuerit quam studio .", "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_303", "psc_text": "ingenium, facilius adhaeret eloquentia legentibus et audientibus eloquentes, quam eloquentiae praecepta sectantibus. Nec desunt ecclesiasticae litterae, etiam praeter canonem in auctoritatis arce salubriter collocatum, quas legendo homo capax, etsi id non agat, sed tantummodo rebus quae ibi dicuntur intentus sit, etiam eloquio quo dicuntur, dum in his versatur, imbuitur; accedente vel maxime exercitatione sive scribendi, sive dictandi, postremo etiam dicendi, quae secundum pietatis ac fidei regulam sentit. Si autem tale desit ingenium, nec illa rhetorica praecepta capiuntur; nec, si magno labore inculcata quantulacumque ex parte capiantur, aliquid prosunt. Quandoquidem etiam ipsi qui ea didicerunt, et copiose ornateque dicunt, non omnes ut secundum ipsa dicant, possunt ea cogitare cum dicunt, si non de his disputant: imo vero vix ullos eorum esse existimo, qui utrumque possint, et dicere bene, et ad hoc faciendum praecepta illa dicendi cogitare cum dicunt. Cavendum est enim ne fugiant ex animo quae dicenda sunt, dum attenditur ut", "candidate_score": 0.689045, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_80_82", "bdc_text": "Tum , qui optime suis perspectum volunt , suos ad Gallicam linguam perdiscendam ablegant . Proh deum , quanta hominum stoliditas , imo coecitas ! Cur non aeque ad Latinam applicamus , cum tot fuerint viri probatissimi . Proinde mearum arbitratus sum partium , ut me dedicem liberalibus artibus .", "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_115", "psc_text": "emendari possit. 19. Sed quoniam et quae sit ipsa sententia, quam plures interpretes pro sua quisque facultate atque judicio conantur eloqui, non apparet, nisi in ea lingua inspiciatur quam interpretantur; et plerumque a sensu auctoris devius aberrat interpres, si non sit doctissimus: aut linguarum illarum, ex quibus in latinam Scriptura pervenit, petenda cognitio est; aut habendae interpretationes eorum qui se verbis nimis obstrinxerunt; non quia sufficiunt, sed ut ex eis veritas vel error detegatur aliorum, qui non magis verba quam sententias interpretando sequi maluerunt. Nam non solum verba singula, sed etiam locutiones saepe transferuntur, quae omnino in latinae linguae usum, si quis consuetudinem veterum qui latine locuti sunt, tenere voluerit, transire non possunt. Quae aliquando intellectui nihil adimunt, sed offendunt tamen eos qui plus delectantur rebus, cum etiam in earum signis sua quaedam servatur integritas. Nam soloecismus qui dicitur, nihil aliud est quam cum verba non ea lege sibi coaptantur,", "candidate_score": 0.671939, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_81", "bdc_text": "Proh deum , quanta hominum stoliditas , imo coecitas ! Cur non aeque ad Latinam applicamus , cum tot fuerint viri probatissimi .", "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_119", "psc_text": "et quod infirmum est Dei, fortius est hominibus (I Cor. I, 25) : si quis in eo graecam locutionem servare voluisset, ut diceret, Quod stultum est Dei, sapientius est hominum; et quod infirmum est Dei, fortius est hominum; iret quidem vigilantis lectoris intentio in sententiae veritatem, sed tamen aliquis tardior aut non intelligeret, aut etiam perverse intelligeret. Non enim tantum vitiosa locutio est in latina lingua talis, verum et in ambiguitatem cadit; ut quasi hominum stultum vel hominum infirmum sapientius vel fortius videatur esse quam Dei. Quanquam et illud, sapientius est hominibus, non caret ambiguo, etiamsi soloecismo caret. Utrum enim his hominibus ab eo quod est, Huic homini; an his hominibus ab eo quod est, Ab hoc homine, dictum sit, non apparet nisi illuminatione sententiae. Melius itaque dicitur, Sapientius est quam homines, et fortius est quam homines. CAPUT XIV.-- Ignoti verbi et ignotae locutionis unde eruenda cognitio. 21. De ambiguis", "candidate_score": 0.663036, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_84_86", "bdc_text": "LB IV 166. . Idem cuidam percontanti , qua re esset melior evasurus filius , respondit , si eum curaret litteris erudiendum Gemeint ist die ( von Wick mißverstandene ) Stelle bei Diogenes Laertios , aaO. 2 , 72 , die Erasmus wie folgt wiedergibt : \"Cuidam percontanti , quare esset melior evasurus filius , si eum curaret literis erudiendum ?", "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_125", "psc_text": "graecis cedere oportere non dubium est, et maxime qui apud Ecclesias doctiores et diligentiores reperiuntur. CAPUT XVI.-- Ut translata signa intelligantur juvat tum linguarum notitia, tum rerum. 23. In translatis vero signis si qua forte ignota cogunt haerere lectorem, partim linguarum notitia, partim rerum, investiganda sunt. Aliquid enim ad similitudinem valet, et procul dubio secretum quiddam insinuat Siloa piscina, ubi faciem lavare jussus est cui oculos Dominus luto de sputo facto inunxerat (Joan. IX, 7): quod tamen nomen linguae incognitae, nisi Evangelista interpretatus esset, tam magnus intellectus lateret. Sic etiam multa, quae ab auctoribus eorumdem Librorum interpretata non sunt, nomina hebraea, non est dubitandum habere non parvam vim atque adjutorium ad solvenda aenigmata Scripturarum, si quis ea possit interpretari: quod nonnulli ejusdem linguae periti viri, non sane parvum beneficium posteris contulerunt, qui separata de Scripturis eadem omnia verba interpretati sunt; et quid sit Adam, quid Eva, quid Abraham, quid Moyses;", "candidate_score": 0.658121, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_69_71", "bdc_text": "Complures sunt hodie , qui nihil agunt oneraque sunt inutilissima telluris Adagia , 1 , 7 , 31 ( LB II 274). , quorum sane vitam mortemque iuxta aestimo ac aeque iudico Sallust , Catilina , 2 , 8. . Omnes sibi prodesse querunt , quisque hoc cogit : \"Heus tu , proximus egomet sum mihi .", "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_55", "psc_text": "in his duobus praeceptis praetermissum est. Cum enim praecurrat dilectio Dei, ejusque dilectionis modus praescriptus appareat, ita ut caetera in illum confluant, de dilectione tua nihil dictum videtur; sed cum dictum est, Diliges proximum tuum tanquam teipsum, simul et tui abs te dilectio non praetermissa est. CAPUT XXVII.-- Ordo dilectionis. 28. Ille autem juste et sancte vivit, qui rerum integer aestimator est: ipse est autem qui ordinatam dilectionem habet, ne aut diligat quod non est diligendum, aut non diligat quod est diligendum, aut amplius diligat quod minus est diligendum, aut aeque diligat quod vel minus vel amplius diligendum est, aut minus vel amplius quod aeque diligendum est. Omnis peccator in quantum peccator est, non est diligendus; et omnis homo in quantum homo est, diligendus est propter Deum, Deus vero propter seipsum. Et si Deus omni homine amplius diligendus est, amplius quisque debet Deum diligere quam seipsum. Item amplius alius homo", "candidate_score": 0.650809, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_107_109", "bdc_text": "Tale est exemplum apud Aulum Gellium libro 20 . capite 4 . de Alexandro , qui anteire doctrina maluit quam copiis atque opulentiisAulus Gellius , aaO , 20 , 5 , 8. .", "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_432", "psc_text": "qui gloriatur, in illo glorietur, in cujus manu sunt et nos et sermones nostri (Sap. VII, 16). CAPUT XXXI-- Excusat prolixitatem libri. 64. Longior evasit liber hic quam volebam, quamque putaveram. Sed legenti vel audienti, cui gratus est, longus non est: cui autem longus est, per partes eum legat, qui habere vult cognitum; quem vero cognitionis ejus piget, de longitudine non queratur. Ego tamen Deo nostro gratias ago, quod in his quatuor libris non qualis ego essem, cui multa desunt, sed qualis esse debeat, qui in doctrina sana, id est christiana, non solum sibi, sed etiam aliis laborare studet, quantulacumque potui facultate disserui.", "candidate_score": 0.648883, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_80_82", "bdc_text": "Tum , qui optime suis perspectum volunt , suos ad Gallicam linguam perdiscendam ablegant . Proh deum , quanta hominum stoliditas , imo coecitas ! Cur non aeque ad Latinam applicamus , cum tot fuerint viri probatissimi . Proinde mearum arbitratus sum partium , ut me dedicem liberalibus artibus .", "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_116", "psc_text": "si quis consuetudinem veterum qui latine locuti sunt, tenere voluerit, transire non possunt. Quae aliquando intellectui nihil adimunt, sed offendunt tamen eos qui plus delectantur rebus, cum etiam in earum signis sua quaedam servatur integritas. Nam soloecismus qui dicitur, nihil aliud est quam cum verba non ea lege sibi coaptantur, qua coaptaverunt qui priores nobis non sine auctoritate aliqua locuti sunt. Utrum enim Inter homines, an, Inter hominibus dicatur, ad rerum non pertinet cognitorem. Item barbarismus quid aliud est, nisi verbum non eis litteris vel sono enuntiatum, quo ab eis qui latine ante nos locuti sunt, enuntiari solet? Utrum enim Ignoscere producta an correpta tertia syllaba dicatur, non multum curat qui peccatis suis Deum ut ignoscat petit, quolibet modo illud verbum sonare potuerit. Quid est ergo integritas locutionis, nisi alienae consuetudinis conservatio, loquentium veterum auctoritate firmatae. 20. Sed tamen eo magis inde offenduntur homines, quo infirmiores sunt; et eo sunt", "candidate_score": 0.648297, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_46", "bdc_text": "liberalibus studiis , praesertim eloquentiae , in tantum incumbente , ut nullus ne in procinctu quidem laberetur dies , quin legeret , scriberet , declamaret Sueton , Augustus , 84 , 1. .", "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_305", "psc_text": "locutiones discendo loquentium; cur eloquentes fieri non possint, nulla eloquendi arte tradita, sed elocutiones eloquentium legendo et audiendo, et quantum assequi conceditur, imitando? Quid, quod ita fieri ipsis quoque experimur exemplis? Nam sine praeceptis rhetoricis novimus plurimos eloquentiores plurimis qui illa didicerunt; sine lectis vero et auditis eloquentium disputationibus vel dictionibus, neminem. Nam neque ipsa arte grammatica, qua discitur locutionis integritas, indigerent pueri, si eis inter homines, qui integre loquerentur, crescere daretur et vivere. Nescientes quippe ulla nomina vitiorum, quidquid vitiosum cujusquam ore loquentis audirent, sana sua consuetudine reprehenderent et caverent; sicut rusticos urbani reprehendunt, etiam qui litteras nesciunt. CAPUT IV.-- Officium doctoris christiani. 6. Debet igitur divinarum Scripturarum tractator et doctor, defensor rectae fidei ac debellator erroris, et bona docere, et mala dedocere; atque in hoc opere sermonis conciliare adversos, remissos erigere, nescientibus quid agatur, quid exspectare debeant intimare. Ubi autem benevolos, intentos, dociles aut invenerit, aut ipse fecerit,", "candidate_score": 0.63904, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_59", "bdc_text": "quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs .", "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_305", "psc_text": "locutiones discendo loquentium; cur eloquentes fieri non possint, nulla eloquendi arte tradita, sed elocutiones eloquentium legendo et audiendo, et quantum assequi conceditur, imitando? Quid, quod ita fieri ipsis quoque experimur exemplis? Nam sine praeceptis rhetoricis novimus plurimos eloquentiores plurimis qui illa didicerunt; sine lectis vero et auditis eloquentium disputationibus vel dictionibus, neminem. Nam neque ipsa arte grammatica, qua discitur locutionis integritas, indigerent pueri, si eis inter homines, qui integre loquerentur, crescere daretur et vivere. Nescientes quippe ulla nomina vitiorum, quidquid vitiosum cujusquam ore loquentis audirent, sana sua consuetudine reprehenderent et caverent; sicut rusticos urbani reprehendunt, etiam qui litteras nesciunt. CAPUT IV.-- Officium doctoris christiani. 6. Debet igitur divinarum Scripturarum tractator et doctor, defensor rectae fidei ac debellator erroris, et bona docere, et mala dedocere; atque in hoc opere sermonis conciliare adversos, remissos erigere, nescientibus quid agatur, quid exspectare debeant intimare. Ubi autem benevolos, intentos, dociles aut invenerit, aut ipse fecerit,", "candidate_score": 0.631362, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_112", "bdc_text": "ignosce ergo , si studia tua magis ardua ac graviora impedivi .", "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_117", "psc_text": "Ignoscere producta an correpta tertia syllaba dicatur, non multum curat qui peccatis suis Deum ut ignoscat petit, quolibet modo illud verbum sonare potuerit. Quid est ergo integritas locutionis, nisi alienae consuetudinis conservatio, loquentium veterum auctoritate firmatae. 20. Sed tamen eo magis inde offenduntur homines, quo infirmiores sunt; et eo sunt infirmiores, quo doctiores videri volunt, non rerum scientia qua aedificamur, sed signorum qua non inflari omnino difficile est, cum et ipsa rerum scientia saepe cervicem erigat, nisi dominico reprimatur jugo. Quid enim obest intellectori, quod ita scriptum est: Quae est terra in qua isti insidunt super eam, si bona est an nequam; et quae sunt civitates in quibus ipsi inhabitant in ipsis (Num. XIII, 20) ? Quam locutionem magis alienae linguae esse arbitror, quam sensum aliquem altiorem. Illud etiam quod jam auferre non possumus de ore cantantium populorum, Super ipsum autem floriet sanctificatio mea (Psal. CXXXI, 18) , nihil profecto", "candidate_score": 0.629886, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_46", "bdc_text": "liberalibus studiis , praesertim eloquentiae , in tantum incumbente , ut nullus ne in procinctu quidem laberetur dies , quin legeret , scriberet , declamaret Sueton , Augustus , 84 , 1. .", "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_339", "psc_text": "in populi audientiam, vel raro, si aliquid urget, vel nunquam omnino mittenda sunt. In libris autem, qui ita scribuntur ut ipsi sibi quodammodo lectorem teneant cum intelliguntur, cum autem non intelliguntur molesti non sint molentibus legere, et in aliquorum collocutionibus, non est hoc officium deserendum, ut vera, quamvis difficillima ad intelligendum, quae ipsi jam percepimus, cum quantocumque labore disputationis ad aliorum intelligentiam perducamus, si tenet auditorem vel collocutorem discendi cupiditas, nec mentis capacitas desit, quae quoquo modo intimata possit accipere; non curante illo qui docet, quanta eloquentia doceat, sed quanta evidentia. CAPUT X.-- Perspicuitatis in dicendo studium. 24. Cujus evidentiae diligens appetitus aliquando negligit verba cultiora, nec curat quid bene sonet, sed quid bene indicet atque intimet quod ostendere intendit. Unde ait quidam, cum de tali genere locutionis ageret, esse in ea quamdam diligentem negligentiam ( Cicero, in Oratore ). Haec tamen sic detrahit ornatum, ut sordes non contrahat. Quamvis", "candidate_score": 0.62926, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_46", "bdc_text": "liberalibus studiis , praesertim eloquentiae , in tantum incumbente , ut nullus ne in procinctu quidem laberetur dies , quin legeret , scriberet , declamaret Sueton , Augustus , 84 , 1. .", "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_351", "psc_text": "non sufficit duris, quos nec intellexisse, nec docentis elocutione delectatos esse profuerit. Quid enim haec duo conferunt homini, qui et confitetur verum, et collaudat eloquium, nec inclinat assensum, propter quem solum, cum aliquid suadetur, rebus quae dicuntur invigilat dicentis intentio? Si enim talia docentur quae credere vel nosse sufficiat, nihil est aliud eis consentire, nisi confiteri vera esse. Cum vero id docetur quod agendum est, et ideo docetur ut agatur, frustra persuadetur verum esse quod dicitur, frustra placet modus ipse quo dicitur, si non ita discitur ut agatur. Oportet igitur eloquentem ecclesiasticum, quando suadet aliquid quod agendum est, non solum docere ut instruat, et delectare ut teneat, verum etiam flectere ut vincat. Ipse quippe jam remanet ad consensionem flectendus eloquentiae granditate, in quo id non egit usque ad ejus confessionem demonstrata veritas, adjuncta etiam suavitate dictionis. CAPUT XIV.-- Dictionis suavitas pro ratione argumenti procuranda est. 30. Cui suavitati tantum operae", "candidate_score": 0.628317, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_21", "bdc_text": "Etiam haudquaquam a vero et recto aberrasse videntur hi , qui celebrato nobis retulerunt dicto artem ubivis viaticum esse certissimumVgl.", "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_165", "psc_text": "non alliget, non multum tamen ac prope nihil adjuvat tractationem divinarum Scripturarum, et infructuosa intentione plus impedit; et quia familiaris est perniciosissimo errori fatua fata cantantium, commodius honestiusque contemnitur. Habet autem praeter demonstrationem praesentium, etiam praeteritorum narrationi simile aliquid, quod a praesenti positione, motuque siderum, et in praeterita eorum vestigia regulariter licet recurrere. Habet etiam futurorum regulares conjecturas, non suspiciosas et ominosas, sed ratas et certas; non ut ex eis aliquid trahere in nostra facta et eventa tentemus, qualia genethliacorum deliramenta sunt, sed quantum ad ipsa pertinet sidera. Nam sicut is qui computat lunam, cum hodie inspexerit quota sit, et ante quotlibet annos quota fuerit, et post quotlibet annos quota futura sit potest dicere; sic de unoquoque siderum, qui ea perite computant, respondere consueverunt. De qua tota cognitione, quantum ad usum ejus attinet, quid mihi videretur aperui. CAPUT XXX.-- Quid eodem conferant artes mechanicae. 47. Artium etiam caeterarum, quibus aliquid", "candidate_score": 0.609247, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_38", "bdc_text": "Age nunc exponemus illustrium virorum exempla , qui se ad rem litterariam contulere .", "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_314", "psc_text": "ostendere in istorum Litteris sacris, quos nobis erudiendis, et ab hoc saeculo pravo in beatum saeculum transferendis, providentia divina providit. Sed non ipsa me plus quam dici potest in illa eloquentia delectant, quae sunt his viris cum oratoribus Gentilium poetisve communia: illud magis admiror et stupeo, quod ista nostra eloquentia ita usi sunt per alteram quamdam eloquentiam suam, ut nec deesset eis, nec emineret in eis: quia eam nec improbari ab illis, nec ostentari oportebat; quorum alterum fieret, si vitaretur; alterum putari posset, si facile agnosceretur. Et in quibus forte locis agnoscitur a doctis, tales res dicuntur, ut verba quibus dicuntur, non a dicente adhibita, sed ipsis rebus velut sponte subjuncta videantur: quasi sapientiam de domo sua, id est, pectore sapientis procedere intelligas, et tanquam inseparabilem famulam etiam non vocatam sequi eloquentiam. CAPUT VII.-- Pulchre docet, adductis exemplis, in sacris Litteris inesse germanam eloquentiam, quae sapientiae adhaeret velut inseparabilis comes.", "candidate_score": 0.607464, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_38", "bdc_text": "Age nunc exponemus illustrium virorum exempla , qui se ad rem litterariam contulere .", "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_312", "psc_text": "Hic aliquis forsitan quaerit utrum auctores nostri, quorum scripta divinitus inspirata canonem nobis saluberrima auctoritate fecerunt, sapientes tantummodo, an eloquentes etiam nuncupandi sint. Quae quidem quaestio apud meipsum, et apud eos qui mecum quod dico sentiunt, facillime solvitur. Nam ubi eos intelligo, non solum nihil eis sapientius, verum etiam nihil eloquentius mihi videri potest. Et audeo dicere, omnes qui recte intelligunt quod illi loquuntur, simul intelligere non eos aliter loqui debuisse. Sicut est enim quaedam eloquentia quae magis aetatem juvenilem decet, est quae senilem; nec jam dicenda est eloquentia, si personae non congruat eloquentis: ita est quaedam, quae viros summa auctoritate dignissimos planeque divinos decet. Hac illi locuti sunt, nec ipsos decet alia, nec alios ipsa: ipsis enim congruit; alios autem, quanto videtur humilior, tanto altius non ventositate, sed soliditate transcendit. Ubi vero non eos intelligo, minus quidem mihi apparet eorum eloquentia, sed eam tamen non dubito esse talem, qualis", "candidate_score": 0.606951, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_38_40", "bdc_text": "Age nunc exponemus illustrium virorum exempla , qui se ad rem litterariam contulere . Scribit Aulus Gellius Noctium Atticarum libro 9 . capite 3 .", "psc_chunk_id": "034_Augustinus-Hipponensis_De-doctrina-Christiana_window_105", "psc_text": "Novi autem, quatuor libris Evangelii, secundum Matthaeum, secundum Marcum, secundum Lucam, secundum Joannem; quatuordecim Epistolis Pauli apostoli, ad Romanos, ad Corinthios duabus, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Thessalonicenses duabus, ad Colossenses, ad Timotheum duabus, ad Titum, ad Philemonem, ad Hebraeos; Petri duabus; tribus Joannis; una Judae, et una Jacobi; Actibus Apostolorum libro uno, et Apocalypsi Joannis libro uno. CAPUT IX.-- Qua ratione vacandum studio Scripturae. 14. In his omnibus libris timentes Deum et pietate mansueti, quaerunt voluntatem Dei. Cujus operis et laboris prima observatio est, ut diximus, nosse istos libros, etsi nondum ad intellectum, legendo tamen vel mandare memoriae, vel omnino incognitos non habere. Deinde illa quae in eis aperte posita sunt, vel praecepta vivendi, vel regulae credendi, solertius diligentiusque investiganda sunt: quae tanto quisque plura invenit, quanto est intelligentiae capacior. In iis enim quae aperte in Scripturis posita sunt, inveniuntur illa omnia quae continent fidem, moresque vivendi,", "candidate_score": 0.596213, "ce_score": null } ] }, { "rank": 16, "cf_id": "cf016", "work_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_Epistolarum-classis-II", "max_score": 0.693161, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "11024_sent_12_14", "bdc_text": "desuper ingenii dati . Quin , ut ingenue fatear , ad nullam aliam artem propensior est animus , quam ut litterato fruatur otio innumeris argumentis extimulantibus , tum praecipue emolumento ecclesiae , cui omnes prodesse eniti debent , quotquot nomina Christo dedere . Nemo sibi enim nascitur Adagia , 4 , 6 , 81 ( LB II 1094f). , sed tamen fratribus ut prosimus ante omnia inquirendum , atque hodie nulla re magis fieri potuerit quam studio .", "psc_chunk_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_Epistolarum-classis-II_window_174", "psc_text": "omnem scientiam; quomodo non habeat charitatem, praesertim cum dicat Joannes: Quia omnis qui credit quia Jesus Christus est, de Deo natus est (I Joan. IV, 7) ; et supra ipse dixerit: Quoniam qui de Deo natus est, non peccat (Ibid., III, 9) ? Unde colligitur, si his qui credit quia Jesus Christus est, de Deo natus est; et qui de Deo natus est, non peccat: utique his qui credat quia Jesus Christus est, non peccat. Si quis autem peccat, non credit: qui autem non credit, nec diligit: qui autem non diligit, peccato obnoxius est. Ergo non diligit, qui peccat; charitas enim multitudinem operit peccatorum (I Pet. IV, 8). Quod si charitas peccandi excludit affectum, quandoquidem etiam timorem excludit foras, plena est utique perfectae fidei charitas. 8. Denique apostoli, qui futuri erant amici, dixerunt: Adauge nobis fidem (Luc. XVII, 15) , petentes a bono medico, ut infirmantem in se fidem sanaret.", "candidate_score": 0.693161, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_51_53", "bdc_text": "\"Mori videbamus in studio dimetiendi pene coeli atque terrae Gallum , familiarem patris tui , Scipio . Quoties illum lux noctu aliquid describere ingressum , quoties nox oppressit , cum coepisset mane ? Quam delectabatur , cum defectiones sous et lunae multo nobis ante praediceret? \" etcCicero , De senectute 49. .", "psc_chunk_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_Epistolarum-classis-II_window_186", "psc_text": "Nox praecessit, dies autem appropinquavit (Rom. XIII, 12) . 7. Nox erat caecitas. Nox erat, cum Judas accepit buccellam a Jesu, et introivit in eum Satanas. Judae nox erat, in quo diabolus erat: Joanni dies erat, qui in Christi pectore recumbebat (Joan. XIII, 27). Petro quoque dies erat, cum lumen Christi videret in monte (Matth. XVII, 2 et seq.). Nox erat aliis, sed Petro dies erat. At vero ipsi Petro nox erat, quando Christum negabat. Denique gallus cantavit, et flere coepit (Matth. XXVI, 70 et seq.), ut emendaret errorem; jam enim dies appropinquabat. 8. Interrogabant Judaei caecum: Quomodo vidisti (Joan. IX, 10) ? Grandis amentia! interrogabant quod videbant: interrogabant causam, cum factum viderent. 9. Et maledixerunt ei, dicentes: Tu sis discipulus ejus (Joan. IX, 28) . Maledictio eorum benedictio est; quia benedictio eorum, maledictio est. Tu sis, inquiunt, discipulus ejus. Tunc prosunt, quando nocere se credunt. Vale, fili, et nos", "candidate_score": 0.675169, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_40_42", "bdc_text": "capite 3 . de Philippo , rege Macaedoniae , qui , cum omni fere tempore negotiis belli victoriisque affectus esset , a liberali tamen Musa et a studiis humanitatis nunquam abfuit , quin lepide comiterque plaeraque et faceret et diceret etcAulus Gellius , Noctes Atticae , 9 , 3 , 2. . Ecce regem hunc praeclarissimum hac in re et cum paucis quidem conferendum .", "psc_chunk_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_Epistolarum-classis-II_window_27", "psc_text": "fuisse Judae resipiscentiam; nullam enim Deo acceptam, nisi sinceram; quae res sub figura trium hircorum designabatur. AMBROSIUS SIMPLICIANO salutem. 1. Quantus sit unusquisque in suo munere, exemplo debet esse lectio, quae jure te movit, quod Moyses ille, quo nemo praesentius Deum vidit (Num. XII, 8), neque surrexit amplius in Israel propheta, qui Deum facie ad faciem, sicut Moyses videret (Deut. XXXIV, 10): ille qui quadraginta diebus et noctibus jugiter cum Domino fuit, cum Legem acciperet in monte (Exod. XXXIV, 28): ille, inquam, cui Deus dabat, quos loqueretur, sermones (Exod. IV, 12), invenitur magis Aaron fratris consilium quam suum probasse. Fuit ergo quisquam hominum Moyse prudentior et instructior? Atqui ipsum Aaron postea cum Maria circa Aethiopissae personam legimus errasse. 2. Sed hoc ipsum diligenter discute, ubi Moyses scientia praeponderet, ubi Aaron consilio (Num. XII, 1). Moyses magnus propheta, qui de Christo dixit: Sicut me ipsum audietis (Deut. XVIII, 15) . Et", "candidate_score": 0.66082, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_52", "bdc_text": "Quoties illum lux noctu aliquid describere ingressum , quoties nox oppressit , cum coepisset mane ?", "psc_chunk_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_Epistolarum-classis-II_window_186", "psc_text": "Nox praecessit, dies autem appropinquavit (Rom. XIII, 12) . 7. Nox erat caecitas. Nox erat, cum Judas accepit buccellam a Jesu, et introivit in eum Satanas. Judae nox erat, in quo diabolus erat: Joanni dies erat, qui in Christi pectore recumbebat (Joan. XIII, 27). Petro quoque dies erat, cum lumen Christi videret in monte (Matth. XVII, 2 et seq.). Nox erat aliis, sed Petro dies erat. At vero ipsi Petro nox erat, quando Christum negabat. Denique gallus cantavit, et flere coepit (Matth. XXVI, 70 et seq.), ut emendaret errorem; jam enim dies appropinquabat. 8. Interrogabant Judaei caecum: Quomodo vidisti (Joan. IX, 10) ? Grandis amentia! interrogabant quod videbant: interrogabant causam, cum factum viderent. 9. Et maledixerunt ei, dicentes: Tu sis discipulus ejus (Joan. IX, 28) . Maledictio eorum benedictio est; quia benedictio eorum, maledictio est. Tu sis, inquiunt, discipulus ejus. Tunc prosunt, quando nocere se credunt. Vale, fili, et nos", "candidate_score": 0.655496, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_50_52", "bdc_text": "Quamobrem nihil etiam est otiosae senectuti iucundius , quam si studia sibi proponat liberalia , quemadmodum legimus de Gallo quodam : \"Mori videbamus in studio dimetiendi pene coeli atque terrae Gallum , familiarem patris tui , Scipio . Quoties illum lux noctu aliquid describere ingressum , quoties nox oppressit , cum coepisset mane ?", "psc_chunk_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_Epistolarum-classis-II_window_186", "psc_text": "Nox praecessit, dies autem appropinquavit (Rom. XIII, 12) . 7. Nox erat caecitas. Nox erat, cum Judas accepit buccellam a Jesu, et introivit in eum Satanas. Judae nox erat, in quo diabolus erat: Joanni dies erat, qui in Christi pectore recumbebat (Joan. XIII, 27). Petro quoque dies erat, cum lumen Christi videret in monte (Matth. XVII, 2 et seq.). Nox erat aliis, sed Petro dies erat. At vero ipsi Petro nox erat, quando Christum negabat. Denique gallus cantavit, et flere coepit (Matth. XXVI, 70 et seq.), ut emendaret errorem; jam enim dies appropinquabat. 8. Interrogabant Judaei caecum: Quomodo vidisti (Joan. IX, 10) ? Grandis amentia! interrogabant quod videbant: interrogabant causam, cum factum viderent. 9. Et maledixerunt ei, dicentes: Tu sis discipulus ejus (Joan. IX, 28) . Maledictio eorum benedictio est; quia benedictio eorum, maledictio est. Tu sis, inquiunt, discipulus ejus. Tunc prosunt, quando nocere se credunt. Vale, fili, et nos", "candidate_score": 0.637879, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_115_117", "bdc_text": "Parentes , Moecenas Mäzen ( vgl . Pauly/Wissowa XIV 207-229 ). , vir studiis alendis natus , ad hoc me studium incitant . Principibus tamen placuisse viris non infima laus est Horaz , Epistulae , 1 , 17 , 35. . Tu itaque , calculum tuum si apposueris , et currentem incitaris Adagia , 1 , 2 , 46 ( LB II 88f) . et animum addideris alacriorem studendi .", "psc_chunk_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_Epistolarum-classis-II_window_72", "psc_text": "fili, qui a primo flore pueritiae es haeres Ecclesiae, quae te suscepit et tenet, perseverato in proposito, memor gratiae Dei et muneris, quod per impositionem suscepisti manuum mearum; ut et in hoc gradu, sicut in ministerio sacro, fidem tuam demonstres atque industriam, et exspectes remunerationem Domini Jesu. Vale, et nos ut filius dilige; quia nos te diligimus. EPISTOLA LXXI. Post varios gradus, queis anima lapsa sese reparat, supra descriptos, hic animae fidelis a Christo susceptio, eruditio et consummatio considerantur; ostenditurque in Christi itineribus diversos ejusdem animae progressus designari. AMBROSIUS HORONTIANO. 1. Superiore epistola de ea anima sermonem contulimus, quae itineris sui devios aliquos habuerit anfractus, ut vetus Israel secundum carnem fluctuans; quia et ipse liberabitur per Domini nostri Jesu Christi gratiam, cum intraverit plenitudo gentium (Rom. XI, 25) : licet ista leviore 1069 errore conversione sese reformaverit. Hac vero epistola de Ecclesiae filia nobis sermo sit, quam Dominus Jesus quemadmodum", "candidate_score": 0.633097, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_115_117", "bdc_text": "Parentes , Moecenas Mäzen ( vgl . Pauly/Wissowa XIV 207-229 ). , vir studiis alendis natus , ad hoc me studium incitant . Principibus tamen placuisse viris non infima laus est Horaz , Epistulae , 1 , 17 , 35. . Tu itaque , calculum tuum si apposueris , et currentem incitaris Adagia , 1 , 2 , 46 ( LB II 88f) . et animum addideris alacriorem studendi .", "psc_chunk_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_Epistolarum-classis-II_window_17", "psc_text": "de cujus latere supra ipsum passionis altare aqua cucurrit et sanguis (Joan. XIX, 34)? Vale, et nos parentis affectu dilige, ut facis. EPISTOLA LXVI. Praemissa laude epistolarum, maxime quae de re utili instituuntur, docet per id quod Aaron mulierum inaures in vituli caput conflaverit, significari ereptum serpentinis flatibus fidei signaculum, ac praemonstratam Judaeorum idololatriam: per id vero quod fractis tabulis Moyses vitulum comminuit, indicari delendam superbiam ac perfidiam: per illud tandem quod in proximum jussit saevire, nos admoneri, ut consanguineos posthabeamus religioni, et quidquid Deo in nobis resistit, praecidamus. AMBROSIUS ROMULO. 1. Epistolarum genus propterea repertum, ut quidam nobis cum absentibus sermo sit, in dubium non venit: sed fit hoc usu exemploque pulchrius, si inter parentem ac filios crebra et jucunda alloquia caedantur; ut vere inter disjunctos corpore quaedam imago referatur praesentiae: his enim adolescit officiis amor, sicut tuis ad me, aut meis ad te augetur litteris. Sed hoc multo", "candidate_score": 0.628898, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_115_117", "bdc_text": "Parentes , Moecenas Mäzen ( vgl . Pauly/Wissowa XIV 207-229 ). , vir studiis alendis natus , ad hoc me studium incitant . Principibus tamen placuisse viris non infima laus est Horaz , Epistulae , 1 , 17 , 35. . Tu itaque , calculum tuum si apposueris , et currentem incitaris Adagia , 1 , 2 , 46 ( LB II 88f) . et animum addideris alacriorem studendi .", "psc_chunk_id": "016_Ambrosius-Mediolanensis_Epistolarum-classis-II_window_48", "psc_text": "est illi; quoniam quidem capilli pro velamine ei dati sunt (I Cor. XI, 13-15) . Haec sunt quae referas requirentibus. Vale, et nos ut filius dilige; quia nos te ut parentes diligimus. EPISTOLA LXX. Quemadmodum fortis animae est in bono stare, ita debilis labi, ac resurgere. Quocirca cum in Canticis processus animae robustioris describantur, in Michaeae vero prophetia lapsae conversio; eam considerandam proponit. Praemissa igitur nominis Michaeae interpretatione, miseriam peccatricis animae exponit, internas correptiones narrat, addit exhortationes ac paratum Domini auxilium, felicem ejusdem immutationem aperit, et quam ei Christus largitur, fecunditatem ac tranquillitatem. Deinde ubi repetivit non pauca ex superioribus, subjungit ejusdem animae pro sua liberatione gratiarum actiones. Post quae Horontianum ad perseverantiam exhortatur. AMBROSIUS HORONTIANO. 1. Prophetae quidem congregationem gentium, atque Ecclesiae annuntiarunt aedificationem futuram; sed tamen quia in Ecclesia non solum fortium animarum jugis profectus, verum etiam infirmarum lapsus, et rursus conversio est: ideo possumus ex propheticis libris", "candidate_score": 0.628639, "ce_score": null } ] }, { "rank": 17, "cf_id": "cf016", "work_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam", "max_score": 0.692844, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "11024_sent_13_15", "bdc_text": "Quin , ut ingenue fatear , ad nullam aliam artem propensior est animus , quam ut litterato fruatur otio innumeris argumentis extimulantibus , tum praecipue emolumento ecclesiae , cui omnes prodesse eniti debent , quotquot nomina Christo dedere . Nemo sibi enim nascitur Adagia , 4 , 6 , 81 ( LB II 1094f). , sed tamen fratribus ut prosimus ante omnia inquirendum , atque hodie nulla re magis fieri potuerit quam studio . Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ;", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_30", "psc_text": "ordine. . 11. Prolixiorem hunc Evangelii librum quam caeteros esse nemo dubitaverit. Non ideo non ea quae falsa sunt, sed quae vera, sibi vindicat. Denique etiam a sancto apostolo Paulo testimonium meruit diligentiae. Sic enim laudat Lucam: Cujus laus, inquit, est in Evangelio per omnes Ecclesias (II Cor. VIII, 18) . Et vere laudabilis est, qui meruit a tanto gentium doctore laudari. Assecutum itaque se non pauca dicit, sed omnia: et assecuto omnia visum est scribere non omnia, sed ex omnibus. Non enim scripsit omnia, sed assecutus est omnia; quia quae fecit, inquit, Jesus, si scribantur omnia, nec ipsum capere mundum arbitror (Joan. XXI, 25). Advertis enim quod consulto etiam ea quae ab aliis sunt scripta praeteriit, ut diversa in Evangelio gratia refulgeret, et propriis quibusdam singuli 1270 libri mysteriorum gestorumque miraculis eminerent. Diviserunt enim sibi vestimenta Domini milites Christi, quod suo loco plenius explanabitur (Infra lib. X, in cap.", "candidate_score": 0.692844, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_25_27", "bdc_text": "Eodem contenti diu erant apostoli , ubi a Christo evangelii praedicandi gratia essent ablegatiVgl. Mt 10 , 9f; Lk 10 , 7. . Proinde eruditionem satis extollere non possum , vel ut summatim dicam , est sola perpetuus animi comes .", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_708", "psc_text": "Et ideo bene alibi addidit: Implete mensuram patrum vestrorum (Matth. XXIII, 32) ; quia nihil est ultra Dei injuriam gravius peccare quod possint. 107. (Vers. 49.) Propterea mittit ad illos Sapientia apostolos et prophetas. Quis est Sapientia nisi Christus? Denique in Matthaeo habes: Ecce ego mitto ad vos prophetas et sapientes (Matth. XXIII, 34) . 108. (Vers. 52.) Arguuntur adhuc sub nomine Judaeorum, et futuro supplicio statuuntur obnoxii; quia cum doctrinam sibi divinae cognitionis usurpent, et alios impediunt, nec ipsi quod profitentur agnoscunt. Cap. XII (Cap. XII. -- Vers. 6, 7.) Nonne quinque passeres veneunt dipondio, et unus ex illis non est in oblivione coram Domino? Sed et capilli capitis vestri omnes numerati sunt. Nolite timere, multis passeribus pluris estis. . 109. Pulcherrimum locum tenendae simplicitatis et aemulandae fidei Salvator intexuit, ne Judaicae perfidiae more alia premamus affectu, alia voce simulemus; cum ultimo tempore occulta cogitationum accusantium, aut etiam defendentium", "candidate_score": 0.680538, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_32_34", "bdc_text": "adferre iuvenibus sobrietatem , senibus solatium , pauperibus divitias , divitibus ornamentum Diogenes Laertios , De clarorum philosophorum vitis , 6 , 68 ( in den von Erasmus gesammelten \"Apophthegmata\" : LB IV 189f). . Non procul a scopo aberrasse videtur Aristoteles Aristoteles vom Schreiber korrigiert aus Aristoles. , qui dixit eruditionem in prosperis esse ornamentum , in adversis autem rebus refugium Diogenes Laertios , aaO , 5 , 19 ;", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_865", "psc_text": "(Vers. 19.) Homo autem quidam dives induebatur purpuram. . 13. Narratio magis quam parabola videtur, quando etiam nomen exprimitur. Non otiose autem hic divitem Dominus perfunctum deliciis saecularibus, in perpetuae famis apud inferos constitutum significavit aerumna: cui non immerito quinque fratres, id est, quinque sensus corporis naturali quadam germanitate videntur fuisse sociati, qui immodicis atque innumeris cupiditatibus aestuabant: Lazarum vero in Abrahae gremio quasi in quodam sinu quietis, et sanctitatis recessu locavit; ne illecti praesentium voluptate, maneamus in vitiis; vel taedio victi, laborum dura fugamus. Sive itaque Lazarus pauper in saeculo, sed Deo dives: sive apostolicus aliquis pauper in verbo, locuples in fide (neque enim sancta omnis paupertas, aut divitiae criminosae: sed ut luxuria infamat divitias, ita paupertatem commendat sanctitas), sive ergo apostolicus qui veram teneat fidem, verborum infulas, fucum argumentorum, ambitiosa sententiarum velamina non requirat: feneratam mercedem accipit, impugnans haereticos Manichaeum, Marcionem, Sabellium, Arium, Photinumque (isti enim non aliud", "candidate_score": 0.677232, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_114_116", "bdc_text": "fove , quo maturescat disciplinis quam optimis . Parentes , Moecenas Mäzen ( vgl . Pauly/Wissowa XIV 207-229 ). , vir studiis alendis natus , ad hoc me studium incitant . Principibus tamen placuisse viris non infima laus est Horaz , Epistulae , 1 , 17 , 35. .", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_752", "psc_text": "normam voluptas adolescentior, tamquam seriae domus refugit disciplinam. Non incongruum quoque est si putemus quod et isti ideo se dividant, ut meliores fiant parentibus; maxime cum in posterioribus dixerit: Si quis venit ad me, et non odit patrem aut matrem, aut filios, et fratres, et sorores, etiam et animam suam, non potest meus esse discipulus (Luc. XIV, 26) . Et ideo secundum simplicem intelligendi formam, gentilibus parentibus qui Christum sequitur filius antefertur; religio enim praestat pietatis officiis. 147. Illud quoque secundum altiorem interpretationem, quia de carne peccatum nascitur, et velut in utero carnis operatur, de quo ait Apostolus: Si autem quod nolo hoc ago, jam non ego illud operor: sed quod habitat in me peccatum (Rom. VII, 20) . Cum pro vita mundi hujus effusus Domini sanguis aboleverit vitia, in gratiam ex offensione convertitur: Superabundavit enim peccatum, ut superabundaret gratia (Rom. V, 20) ; fitque ut ex peccato orta poenitentia", "candidate_score": 0.663212, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_88_90", "bdc_text": "Rursum percontanti , qua re differret sapiens ab indocto : \"Mitte\" ( inquit ) \"ambos nudos ad homines ignotos , et videbis \"", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_534", "psc_text": "quiescat. 44. Et quoniam quae loco superiori perstrinximus, delibasse satis est: nunc quia in libro secundum Matthaeum duos homines in regione Gerasenorum daemoniis afflatos Christo occurrisse cognovimus (Ibid., 28), hic autem sanctus Lucas unum inducit, eumdemque nudum (nudus enim est quicumque tegumentum naturae suae et virtutis amisit), qua ratione evangelistae de numero dissonare videantur, non otiose praetereundum, sed requirendum arbitror. Et quidem licet discordet numerus, tamen concordat mysterium; vir enim 1394 iste qui habebat daemonium, populi figura gentilis est, opertus vitiis, nudus errori, pateus crimini. Duo illi quoque similiter figuram populi gentilis accipiunt; quoniam cum tres filios Noe generaverit, Sem, Cham, et Japhet (Gen. IX, 18); Sem tantum familia in possessionem adscita est Dei. Ex duobus illis diversarum nationum populi pullularunt, quorum alter maledictus, quod nudatum patrem non texerat; benedictus alter, quod aversus licet, ne confusionem nudati parentis hauriret, duce tamen patrem pietate texisset, et fraterni maledictum seminis eluisset. (Vers.", "candidate_score": 0.65121, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_23_25", "bdc_text": "und unten Z. 78-80 . ; quocunque enim terrarum veniat quis , defendit ab egestate . Eodem contenti diu erant apostoli , ubi a Christo evangelii praedicandi gratia essent ablegatiVgl. Mt 10 , 9f;", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_127", "psc_text": ". 37. Denique ut scias censum non Augusti esse, sed Christi, totus orbis profiteri jubetur. Quando nascitur Christus, omnes profitentur: quando mundus concluditur, omnes periclitantur. 1294 Quis ergo poterat professionem totius orbis exigere, nisi qui totius habebat orbis imperium? Non enim Augusti, sed Domini est terra, et plenitudo ejus, orbis terrarum, et universi qui habitant in eo (Psal. XXIII, 1) . Gothis non imperabat Augustus, non imperabat Armenis: imperabat Christus. Acceperunt utique Christi censorem, qui Christi martyres ediderunt. Et ideo fortasse nos vincunt, ut praesentia docent, quoniam quem illi oblatione sanguinis fatebantur, huic Ariani quaestionem generis inferebant. (Vers. 2.) Haec, inquit, professio prima facta est. . 38. Atqui plerasque jam partes terrarum saepe fuisse descriptas loquuntur historiae. Haec est ergo professio prima, sed mentium: cui omnes profitentur, quia nullus excipitur, non praeconis evocatione, sed vatis qui multo ante praedixit: Omnes gentes plaudite manibus: jubilate Deo in voce exsultationis, quoniam Deus", "candidate_score": 0.651131, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_91", "bdc_text": "sane viaticum esse certissimum eruditionem Diogenes Laertios , aaO , 2 , 73 ;", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_0", "psc_text": "PROLOGUS. 1261 1. Scripturi in Evangelii Librum, quem Lucas sanctus pleniore quodam modo rerum Dominicarum distinctione digessit, stylum ipsum prius exponendum putamus; est enim historicus. Nam licet Scriptura divina mundanae evacuet sapientiae disciplinam, quod majore fucata verborum ambitu quam rerum ratione subnixa sit: tamen si quis in Scripturis divinis etiam illa quae miranda illi putant, quaerit, inveniet. 2. Tria sunt enim quae philosophi mundi istius praecellentissima putaverunt, triplicem scilicet esse sapientiam, quod aut naturalis sit, aut moralis, aut rationabilis. Haec tria jam et in veteri Testamento potuimus advertere. Quid enim aliud significant tres illi putei, quorum unus est Visionis, alius Abundantiae, tertius Juramenti: nisi triplicem istam in Patriarchis fuisse virtutem? Rationabilis puteus Visionis; eo quod ratio visum mentis acuat, et animi purget obtutum. Ethicus puteus Abundantiae; eo quod cedentibus allophylis, quorum specie vitia corporis figurantur, vivae Isaac liquorem mentis invenit. Purum enim profluunt boni mores, et bonitas ipsa popularis abundat", "candidate_score": 0.647537, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_90_92", "bdc_text": "\"ambos nudos ad homines ignotos , et videbis \" sane viaticum esse certissimum eruditionem Diogenes Laertios , aaO , 2 , 73 ; LB IV 168. .", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_671", "psc_text": "coelis est (Matth. XVI, 17) . 1427 . 69. (Vers. 25.) Adhaeret his lectio, qua exponuntur hi qui sibi legisperiti videntur, qui verba Legis tenent, vim Legis ignorant: et ex ipso primo Legis capitulo docet esse Legis ignaros, probans quod in principio statim Lex et Patrem et Filium praedicaverit, incarnationis quoque Dominicae annuntiaverit sacramentum, dicens: Diliges Dominum Deum tuum . . . . Et diliges proximum tuum sicut te ipsum (Deut. VI, 5) . 70. (Vers. 28.) Unde Dominus ait ad legisperitum: Hoc fac, et vives. At ille qui nesciret proximum suum; quia non credebat in Christum, respondit: Quis est meus proximus? Itaque qui Christum nescit, nescit et Legem. Quomodo enim potest scire Legem, cum veritatem ignoret, cum Lex annuntiet veritatem? (Vers 30.) Homo quidam ex Hierusalem descendebat in Hiericho, et incidit in latrones. . 71. Ut eum locum qui propositus est nobis, planius possimus absolvere, veterem civitatis Hiericho repetamus", "candidate_score": 0.646486, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_91", "bdc_text": "sane viaticum esse certissimum eruditionem Diogenes Laertios , aaO , 2 , 73 ;", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_1", "psc_text": "Abundantiae, tertius Juramenti: nisi triplicem istam in Patriarchis fuisse virtutem? Rationabilis puteus Visionis; eo quod ratio visum mentis acuat, et animi purget obtutum. Ethicus puteus Abundantiae; eo quod cedentibus allophylis, quorum specie vitia corporis figurantur, vivae Isaac liquorem mentis invenit. Purum enim profluunt boni mores, et bonitas ipsa popularis abundat aliis, sibi restrictior. Tertius puteus Juramenti, hoc est, sapientiae naturalis, quae ea quae supra naturam, vel naturae 1262 sunt, comprehendat. Quod enim affirmatur, et quasi Deo teste juratur, etiam divina complectitur, cum Dominus naturae, fidei testis adhibetur. Quid etiam tres libri Salomonis, unus de Proverbiis, alius Ecclesiastes, tertius de Canticis Canticorum; nisi trinae hujus ostendunt nobis sapientiae sanctum Salomonem fuisse solertem? Qui de rationabilibus, et ethicis in Proverbiis scripsit, de naturalibus in Ecclesiaste; quia Vanitas vanitatum, et omnia vanitas (Eccles. I, 2), quae in hoc mundo sunt constituta, Vanitati enim creatura subjecta est (Rom. VIII, 20) : de moralibus autem,", "candidate_score": 0.645296, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_33_35", "bdc_text": "LB IV 189f). . Non procul a scopo aberrasse videtur Aristoteles Aristoteles vom Schreiber korrigiert aus Aristoles. , qui dixit eruditionem in prosperis esse ornamentum , in adversis autem rebus refugium Diogenes Laertios , aaO , 5 , 19 ; LB IV 338. .", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_865", "psc_text": "(Vers. 19.) Homo autem quidam dives induebatur purpuram. . 13. Narratio magis quam parabola videtur, quando etiam nomen exprimitur. Non otiose autem hic divitem Dominus perfunctum deliciis saecularibus, in perpetuae famis apud inferos constitutum significavit aerumna: cui non immerito quinque fratres, id est, quinque sensus corporis naturali quadam germanitate videntur fuisse sociati, qui immodicis atque innumeris cupiditatibus aestuabant: Lazarum vero in Abrahae gremio quasi in quodam sinu quietis, et sanctitatis recessu locavit; ne illecti praesentium voluptate, maneamus in vitiis; vel taedio victi, laborum dura fugamus. Sive itaque Lazarus pauper in saeculo, sed Deo dives: sive apostolicus aliquis pauper in verbo, locuples in fide (neque enim sancta omnis paupertas, aut divitiae criminosae: sed ut luxuria infamat divitias, ita paupertatem commendat sanctitas), sive ergo apostolicus qui veram teneat fidem, verborum infulas, fucum argumentorum, ambitiosa sententiarum velamina non requirat: feneratam mercedem accipit, impugnans haereticos Manichaeum, Marcionem, Sabellium, Arium, Photinumque (isti enim non aliud", "candidate_score": 0.644516, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_100_102", "bdc_text": "Tandem cum hi , qui cum Aristippo venerunt , pararent reditum in patriam rogarentque illum , et quid vellet suis civibus renuntiari : \"Ut\" ( inquit ) \"studeant sibi huiuscemodi parare opes , quae naufragio non pereunt , sed simul cum possidente enatarent. \" Unde dictum est Adagia , 4 , 5 , 9 ( LB II 1055 ) . :", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_367", "psc_text": "ergo aliquem de angelis aut archangelis medicum. Sed quemadmodum mihi possunt praesidium ferre, ne peccem; cum ipse archangelus a peccato non potuerit abstinere? Quemadmodum ad paradisum angelus revocare me poterit; cum ipse Satanas et angeli sui sedem quam acceperunt, servare non possint? Cap. V (Cap. V. -- Vers. 3.) Ascendens autem in unam navim, quae erat Simonis, rogavit ut inducerent a terra aliquantulum. . 68. Ubi Dominus multis impertivit varia genera sanitatum, nec tempore, nec loco coepit ab studio sanandi turba cohiberi. Vesper incubuit, sequebantur: stagnum occurrit, urgebant. Et ideo ascendit in Petri navim. Haec est illa navis quae adhuc secundum Matthaeum fluctuat (Matth. VIII, 24), secundum Lucam repletur piscibus; ut et principia Ecclesiae fluctuantis, et posteriora exuberantis agnoscas; pisces enim sunt, qui hanc enavigant 1353 vitam. Ibi adhuc discipulis Christus dormit, hic praecipit. Dormit enim trepidis, perfectis vigilat. Sed quemadmodum dormiat Christus, audisti dicentem in Propheta: Ego dormivi, et", "candidate_score": 0.642899, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_90_92", "bdc_text": "\"ambos nudos ad homines ignotos , et videbis \" sane viaticum esse certissimum eruditionem Diogenes Laertios , aaO , 2 , 73 ; LB IV 168. .", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_185", "psc_text": "XX, 24) . Denique ille perfectior, qui intelligeret se sine Domino ambulare non posse: Vias, inquit, tuas edoce me (Psal. XXIV, 4) . Et ut ad historiam veniamus (non enim simplicem tantum rei gestae sertem debemus haurire, sed etiam actus nostros ad aemulationem scriptorum referre) ex Aegypto populus exivit, nesciebat viam quae ad terram duceret sanctam. Misit Deus per noctem columnam ignis, ut per columnam populus viam disceret. Misit etiam per diem columnam nubis, ut neque ad sinistram, neque ad dexteram declinaret (Exod. XIII, 21). Sed non es talis, homo, ut merearis et tu ignis columnam: non habes Moysen, non accipis signum; nunc enim post ad ventum Domini fides exigitur, signa conduntur. Time Deum, et praesume de Domino: Immittit enim angelos Dominus in circuitu timentium eum, et cripiet eos (Psal. XXXIII, 8) . Vides itaque quia ubique Domini virtus studiis cooperatur humanis; ut nemo possit aedificare sine Domino, nemo custodire", "candidate_score": 0.642876, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_114_116", "bdc_text": "fove , quo maturescat disciplinis quam optimis . Parentes , Moecenas Mäzen ( vgl . Pauly/Wissowa XIV 207-229 ). , vir studiis alendis natus , ad hoc me studium incitant . Principibus tamen placuisse viris non infima laus est Horaz , Epistulae , 1 , 17 , 35. .", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_159", "psc_text": "loquatur affectu, Patrem dicat esse majorem (Joan. XIV, 28)? Nam si Magnus Dominus, et laudabilis nimis, et magnitudinis ejus non est finis (Psal. CLXIV, 3) : utique magnitudo quae finem non habet, nec augmentum habet. Sed cur non accipiam religiosis auribus Filium Patri in susceptione corporis obedientem, cum religiose accipiam Patrem Filio deferentem?. 66. Disce potius tuae utilitatis praecepta, et exempla pietatis agnosce. Disce quid parentibus tuis debeas, cum legis a Patre Filium non voluntate, non opere, non tempore discrepare: etsi personis duo, potestate unum sunt. Et utique nullum Pater ille coelestis laborem generationis 1303 expertus est: tu matri debes pudoris injuriam, virginitatis dispendium, partus periculum, matri longa fastidia, matri longa discrimina, cui miserae in ipsis votorum fructibus majus periculum est: et cum ediderit quod optavit, partu absolvitur, non timore. Quid anxios patres loquar pro filiorum profectu, et multiplicatos alienis usibus census, jactaque agricolae semina posterorum aetatibus profutura? Nonne pro", "candidate_score": 0.640978, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_110_112", "bdc_text": "Sic Seneca scribitSeneca , Epistulae , 21 , 2. : \"Studia praeclarum nobilemque efficiunt \" etc. Huc , vir incomparabilis , huc me rapuit fervor in studia humaniora non mediocris ; ignosce ergo , si studia tua magis ardua ac graviora impedivi .", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_1057", "psc_text": "et operatricem suam Domini manum sequitur caro; quomodo enim vult, opus suum creator instaurat. Sic et alibi caeco illi visus, luto supra oculos illito, quasi in naturam redierit, reformatur (Joan. IX, 6). Jubere potuit, sed operari maluit; ut cognoscamus ipsum esse qui e limo terrae corporis membra nostri variis apta formavit officiis, et infuso vigore mentis animavit. 71. Venerunt ergo et comprehenderunt eum, gravius perituri studii sui fructu: nec intellexerunt infelices mysterium, nec venerati sunt tam clementem pietatis affectum, quod etiam hostes suos non passus est vulnerari. Illi justo mortem inferebant: persecutorum vulnera iste sanabat. (Vers. 54, 55.) Petrus vero sequebatur a longe. . 72. Et bene a longe sequebatur, jam proxime negaturus; neque enim negare potuisset, si Christo proximus adhaesisset. Sed fortasse et in hoc nobis maxima sit admiratione reverendus, quod Dominum non reliquit, etiam cum timeret. Metus naturae est, cura pietatis. Alienum, quod timet: suum, quod non fugit.", "candidate_score": 0.640862, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_91", "bdc_text": "sane viaticum esse certissimum eruditionem Diogenes Laertios , aaO , 2 , 73 ;", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_185", "psc_text": "XX, 24) . Denique ille perfectior, qui intelligeret se sine Domino ambulare non posse: Vias, inquit, tuas edoce me (Psal. XXIV, 4) . Et ut ad historiam veniamus (non enim simplicem tantum rei gestae sertem debemus haurire, sed etiam actus nostros ad aemulationem scriptorum referre) ex Aegypto populus exivit, nesciebat viam quae ad terram duceret sanctam. Misit Deus per noctem columnam ignis, ut per columnam populus viam disceret. Misit etiam per diem columnam nubis, ut neque ad sinistram, neque ad dexteram declinaret (Exod. XIII, 21). Sed non es talis, homo, ut merearis et tu ignis columnam: non habes Moysen, non accipis signum; nunc enim post ad ventum Domini fides exigitur, signa conduntur. Time Deum, et praesume de Domino: Immittit enim angelos Dominus in circuitu timentium eum, et cripiet eos (Psal. XXXIII, 8) . Vides itaque quia ubique Domini virtus studiis cooperatur humanis; ut nemo possit aedificare sine Domino, nemo custodire", "candidate_score": 0.637534, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_48_50", "bdc_text": "canendi , psallendi , medendique scientia , musicis , geometria , pictor , fictor etcPs . - Aurelius Victor , Epitome de caesaribus , 14 , 2. . Quamobrem nihil etiam est otiosae senectuti iucundius , quam si studia sibi proponat liberalia , quemadmodum legimus de Gallo quodam :", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_2", "psc_text": "Canticorum; nisi trinae hujus ostendunt nobis sapientiae sanctum Salomonem fuisse solertem? Qui de rationabilibus, et ethicis in Proverbiis scripsit, de naturalibus in Ecclesiaste; quia Vanitas vanitatum, et omnia vanitas (Eccles. I, 2), quae in hoc mundo sunt constituta, Vanitati enim creatura subjecta est (Rom. VIII, 20) : de moralibus autem, et rationabilibus in Canticis Canticorum; eo quod cum animae nostrae amor Verbi coelestis infunditur, et rationabili mens sancta quadam societate connectitur; admiranda mysteria revelantur. 3. Evangelistis quoque quam putas defuisse sapientiam; quorum alii cum variis generibus sint referti, singuli tamen diverso genere praestant? Est enim vere sapientia naturalis in libro evangelistae Joannis. Nemo enim, audeo dicere, tanta sublimitate sapientiae majestatem Dei vidit, et nobis proprio sermone reseravit. Transcendit nubes, transcendit Virtutes coelorum, transendit Angelos, et Verbum in principio reperit et Verbum apud Deum vidit. Quis autem moralius secundum hominem singula persecutus, quam sanctus Matthaeus, qui edidit nobis 1263 praecepta vivendi?", "candidate_score": 0.635591, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_105_107", "bdc_text": "vgl. HBSR II 245. , cuius patria cum diriperetur , omnibus quid suorum conferentibus admonitus , ut quid rerum exportaret , omnia sua secum ferre renuntiavitValerius Maximus , Facta et dicta memorabilia , 7 , 2 , ext. 3 ; Cicero , Paradoxa 8. . Tale est exemplum apud Aulum Gellium libro 20 .", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_989", "psc_text": "Si ergo non habuit imaginem Caesaris, cur dedit censum? Non de suo dedit, sed reddidit mundo quod erat mundi. Et tu si vis non esse obnoxius Caesari, noli habere quae mundi sunt: sed si habes divitias, obnoxius es Caesari. Si vis nihil regi debere terreno, relinque omnia tua, et sequere Christum. 36. (Vers. 25.) Et bene prius quae Caesaris sunt, Caesari reddenda decernit: neque enim potest esse quis Domini, nisi prius renuntiaverit mundo. Sed omnes renuntiamus verbis, sed non omnes renuntiamus affectu; nam cum sacramenta suscipimus, 1503 renuntiamus. Quam gravia vincula promittere Deo, et non solvere! Melius est, inquit, non vovere te, quam vovere, et non reddere (Eccles. V, 4) . Major est contractus fidei, quam pecuniae. Redde promissum, dum in hoc corpore es, prius quam veniat exactor, et mittat te in carcerem. Amen dico tibi, non exies inde, donec solvas novissimum quadrantem (Matth. V, 26) . (Vers. 28.) Si", "candidate_score": 0.63196, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_48", "bdc_text": "canendi , psallendi , medendique scientia , musicis , geometria , pictor , fictor etcPs .", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_2", "psc_text": "Canticorum; nisi trinae hujus ostendunt nobis sapientiae sanctum Salomonem fuisse solertem? Qui de rationabilibus, et ethicis in Proverbiis scripsit, de naturalibus in Ecclesiaste; quia Vanitas vanitatum, et omnia vanitas (Eccles. I, 2), quae in hoc mundo sunt constituta, Vanitati enim creatura subjecta est (Rom. VIII, 20) : de moralibus autem, et rationabilibus in Canticis Canticorum; eo quod cum animae nostrae amor Verbi coelestis infunditur, et rationabili mens sancta quadam societate connectitur; admiranda mysteria revelantur. 3. Evangelistis quoque quam putas defuisse sapientiam; quorum alii cum variis generibus sint referti, singuli tamen diverso genere praestant? Est enim vere sapientia naturalis in libro evangelistae Joannis. Nemo enim, audeo dicere, tanta sublimitate sapientiae majestatem Dei vidit, et nobis proprio sermone reseravit. Transcendit nubes, transcendit Virtutes coelorum, transendit Angelos, et Verbum in principio reperit et Verbum apud Deum vidit. Quis autem moralius secundum hominem singula persecutus, quam sanctus Matthaeus, qui edidit nobis 1263 praecepta vivendi?", "candidate_score": 0.629695, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_83", "bdc_text": "Aristippus potius fieri censebat mendicum quam indoctum Diogenes Laertios , aaO , 2 , 70 ;", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_934", "psc_text": "Dei. . 70. Magna vis, magnum pondus in verbis. Quibus enim verbis aliis vehementius exprimeret, non debere jactare se divitem in divitiis suis, quam talibus quibus definitur contra naturam esse dives misericors? Aufer mihi lenocinia fucumque verborum, quae solent enervare sententias. Lactari non debuit iste, sed frangi, qui misericordiam respuebat. Tamen si quos verborum 1489 magis ornamenta quam sensus virilis et naturalis quidam habitus et forma delectant: quod boni faciunt petitores in uxore ducenda, ut mores discutiant, non decorem; nec aspectus offensione revocentur, cum virtute animi provocantur: hi quoque in verbis mysterium quaerant, quod est mens quaedam et anima verborum; nec in mysterio verba discutiant. 71. Camelus ergo in typo populus gentilis accipitur, quem leo ille quaerens quem devoret, onustum thesauro propheticis agitat speciebus in desertum: in tribulatione enim et angustia leo et catulus leonis, aspides et progenies aspidum volantium ferebant in asinis et camelis divitias suas (Esai. XXX, 6).", "candidate_score": 0.629638, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_91_93", "bdc_text": "sane viaticum esse certissimum eruditionem Diogenes Laertios , aaO , 2 , 73 ; LB IV 168. . Idem referuntur de AristippoVitruv , De architectura , 6 , praef. , 1 ;", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_671", "psc_text": "coelis est (Matth. XVI, 17) . 1427 . 69. (Vers. 25.) Adhaeret his lectio, qua exponuntur hi qui sibi legisperiti videntur, qui verba Legis tenent, vim Legis ignorant: et ex ipso primo Legis capitulo docet esse Legis ignaros, probans quod in principio statim Lex et Patrem et Filium praedicaverit, incarnationis quoque Dominicae annuntiaverit sacramentum, dicens: Diliges Dominum Deum tuum . . . . Et diliges proximum tuum sicut te ipsum (Deut. VI, 5) . 70. (Vers. 28.) Unde Dominus ait ad legisperitum: Hoc fac, et vives. At ille qui nesciret proximum suum; quia non credebat in Christum, respondit: Quis est meus proximus? Itaque qui Christum nescit, nescit et Legem. Quomodo enim potest scire Legem, cum veritatem ignoret, cum Lex annuntiet veritatem? (Vers 30.) Homo quidam ex Hierusalem descendebat in Hiericho, et incidit in latrones. . 71. Ut eum locum qui propositus est nobis, planius possimus absolvere, veterem civitatis Hiericho repetamus", "candidate_score": 0.62943, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_112", "bdc_text": "ignosce ergo , si studia tua magis ardua ac graviora impedivi .", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_736", "psc_text": "dicentes: Nonne cor nostrum ardens erat in via, cum aperiret nobis Scripturas (Luc. XXIV, 32) ? Evidenter itaque docuerunt qualis istius ignis sit operatio, qui secreta cordis illuminat. Ideo fortasse Dominus in igne venturus est; ut resurrectionis tempore vitia universa consumat, suique conspectu desideria compleat singulorum, meritorumque et mysteriorum lumen accendat. 133. Tanta itaque Domini dignatio est, ut infundendae nobis devotionis, et consummandae perfectionis in nobis, et maturandae pro nobis studium passionis sibi inesse testetur: qui cum in se nihil habuerit quod doleret, nostris tamen angebatur aerumnis, et sub tempore mortis moestitiam praetendebat, quam non ex metu mortis suae, sed ex mora nostrae redemptionis assumpserat, juxta quod scriptum est: Et quomodo angor usque dum perficiatur? Utique qui usque ad perfectionem angitur, de perfectione securus est. Et ait alibi: Tristis est, inquit, anima mea usque ad mortem (Matth. XXVI, 38) . Non propter mortem, sed usque ad mortem tristis est Dominus;", "candidate_score": 0.62738, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_8_10", "bdc_text": "März 1533 auf Beschluß des Rates kostenlos in die wiedereröffnete Schule aufgenommen wurden ; s. HBRG I 95f ; vgl. Senn , aaO , S. 9f. .", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_468", "psc_text": "per nubem et mare: 1378 spiritalem in agno praenuntiavit escam (Exod. XII, 3): fontem perennem designavit in petra (Exod. XVII, 6): remissionem peccatorum in Levitico revelavit (Levit. XXV, 10): regnum coelorum annuntiavit in psalmis: terram repromissionis in Jesu Nave manifestissime declaravit. 95. Haec omnia cum Joannis quoque congruunt testimonio: sed tamen tyrannicis mundi istius potestatibus quominus lucem Dominicae resurrectionis effunderet, inclusa cohibetur. Mittit ergo discipulos suos ad Christum Joannes, ut supplementum scientiae consequantur; quia plenitudo Legis Christus est: ut quoniam nutant plerumque dicta sine factis, et fides plenior gestorum testificationibus, quam verborum sponsionibus exhibetur, quae tunc in pectoribus Judaeorum velut obserata Lege nutabat, ipso spectaculo Dominicae crucis, et pleno resurrectionis testimonio panderetur. 96. Et fortasse isti discipuli sunt duo populi, quorum unus ex Judaeis credidit, alter ex gentibus, qui ideo credidit, quia audivit. Voluerunt ergo isti videre propter illud: Vestri autem beati oculi qui vident, et aures vestrae quae audiunt", "candidate_score": 0.623399, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_55", "bdc_text": "apud nostrum saeculum ita studia nostra vigerent , qualia viguere apud veteres ! Fuit et M[arcus ] Anto [ ninus ]Mark Aurel , römischer Kaiser .", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_138", "psc_text": "Oriente venientes, tam longo spatio sequuntur, et procidentes adorant, et regem appellant, et resurrecturum fatentur, offerentes de thesauris suis aurum, thus, et myrrham (Matth. II, 1 et seq.). Quae sunt ista verae fidei munera? Aurum regi, thus Deo, myrrha defuncto; aliud enim regis insigne, aliud divinae sacrificium potestatis, aliud honor est sepulturae, quae non corrumpat corpus mortui, sed reservet. Nos quoque qui haec audimus et legimus, de thesauris nostris talia, fratres, munera proferamus: Habemus enim thesaurum in vasis fictilibus (II Cor. IV, 7) . Si igitur in teipso quod es, non ex te debes aestimare, sed ex Christo: quanto magis in Christo non tua debes aestimare, sed Christi. 45. Ergo Magi de thesauris suis offerunt munera. Vultis scire quam bonum meritum habeant? Stella ab his videtur: et ubi Herodes est, non videtur: ubi Christus est rursus videtur, et viam monstrat. Ergo stella haec via est, et via 1297 Christus; quia", "candidate_score": 0.622993, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_118_120", "bdc_text": "Vale , athleticae ecclesiae et studiosis diutissime incolumis ; nullam occasionem ego praetermissurus sum . Habebis me semper tui commendatissimum .", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_30", "psc_text": "ordine. . 11. Prolixiorem hunc Evangelii librum quam caeteros esse nemo dubitaverit. Non ideo non ea quae falsa sunt, sed quae vera, sibi vindicat. Denique etiam a sancto apostolo Paulo testimonium meruit diligentiae. Sic enim laudat Lucam: Cujus laus, inquit, est in Evangelio per omnes Ecclesias (II Cor. VIII, 18) . Et vere laudabilis est, qui meruit a tanto gentium doctore laudari. Assecutum itaque se non pauca dicit, sed omnia: et assecuto omnia visum est scribere non omnia, sed ex omnibus. Non enim scripsit omnia, sed assecutus est omnia; quia quae fecit, inquit, Jesus, si scribantur omnia, nec ipsum capere mundum arbitror (Joan. XXI, 25). Advertis enim quod consulto etiam ea quae ab aliis sunt scripta praeteriit, ut diversa in Evangelio gratia refulgeret, et propriis quibusdam singuli 1270 libri mysteriorum gestorumque miraculis eminerent. Diviserunt enim sibi vestimenta Domini milites Christi, quod suo loco plenius explanabitur (Infra lib. X, in cap.", "candidate_score": 0.619441, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_105", "bdc_text": "vgl. HBSR II 245. , cuius patria cum diriperetur , omnibus quid suorum conferentibus admonitus , ut quid rerum exportaret , omnia sua secum ferre renuntiavitValerius Maximus , Facta et dicta memorabilia , 7 , 2 , ext. 3 ;", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_989", "psc_text": "Si ergo non habuit imaginem Caesaris, cur dedit censum? Non de suo dedit, sed reddidit mundo quod erat mundi. Et tu si vis non esse obnoxius Caesari, noli habere quae mundi sunt: sed si habes divitias, obnoxius es Caesari. Si vis nihil regi debere terreno, relinque omnia tua, et sequere Christum. 36. (Vers. 25.) Et bene prius quae Caesaris sunt, Caesari reddenda decernit: neque enim potest esse quis Domini, nisi prius renuntiaverit mundo. Sed omnes renuntiamus verbis, sed non omnes renuntiamus affectu; nam cum sacramenta suscipimus, 1503 renuntiamus. Quam gravia vincula promittere Deo, et non solvere! Melius est, inquit, non vovere te, quam vovere, et non reddere (Eccles. V, 4) . Major est contractus fidei, quam pecuniae. Redde promissum, dum in hoc corpore es, prius quam veniat exactor, et mittat te in carcerem. Amen dico tibi, non exies inde, donec solvas novissimum quadrantem (Matth. V, 26) . (Vers. 28.) Si", "candidate_score": 0.618975, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_54", "bdc_text": "O utinam etin der Vorlage ut , was aber keinen Sinn ergibt .", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_1019", "psc_text": "contra cito anima imperfecta calcatur, et verbum quod concepit, amittit. Sed vae illi qui scandalizaverit unum de pusillis istis (Marc. IX, 41)! Vae illi qui praegnantem calcaverit! Nam si informe adhuc pignus excluserit, pecuniae jactura est: si vero formatum, reddet animam pro anima, oculum pro oculo, dentem pro dente, manum pro manu. 28. Sed cur oculum aut manum, cum abortivus et manum habeat, et oculum habeat, qui jam formatus excussus est? Unde apparet pro eo modo quo nocuit, unumquemque damnandum. Si enim catechumenum quis vel haereticus vel schismaticus tamquam de utero vel animae vel Ecclesiae parturientis excusserit, levius punitur: si fidelem, gravius. Et ideo cavendum ne cum talibus litigando Ecclesiam calces; stultas enim pugnas, et sine disciplina quaestiones devita, sciens quia generant lites, quibus Ecclesia quasi parturiens totius corporis conculcatione vexetur (II Tim. II, 16). . 29. Ergo cito reple ventrem tuum, ut citius possis partum edere. Audi quomodo repleas,", "candidate_score": 0.616564, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_100", "bdc_text": "Tandem cum hi , qui cum Aristippo venerunt , pararent reditum in patriam rogarentque illum , et quid vellet suis civibus renuntiari :", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_542", "psc_text": "Ecclesiam transire desiderat, crucem suam tollat, ut discrimen evadat. . 53. Cur autem non recipitur liberatus, sed domum redire censetur; nisi ut et jactantiae causa vitetur, et infidelibus sit exemplo, quoniam domus illa naturale sit diversorium? et ideo qui remedium sanitatis fuerat consecutus, a tumulis et sepulcris in illam spiritalem domum redire praecipitur; ut fiat Dei templum, in quo erat mentis sepulcrum. . 1396 (Vers 41, 42.) Et ecce venit vir cui nomen Jairus, et ipse princeps Synagogae erat; et cecidit ante pedes Jesu, rogans eum ut intraret domum suam; quia filia unica erat illi fere annorum duodecim, et haec moriebatur. 54. Reliquerat in Gerasenis Synagogam Christus, ut diximus; et quem sui non receperat, excepimus alieni, excepimus quem exspectabamus. Nec nobis igitur a quibus exspectabatur, diu defuit; nec ad illos, si rogetur, redire fastidit. Vir enim iste princeps Synagogae, cui filia erat unica, pro Synagogae pereuntis remedio precabatur, quae urgebatur", "candidate_score": 0.614664, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_2", "bdc_text": "Verum singularis tua in me humanitas , tum benevolentia paternas lares visitantiÜber Wicks Besuch in Zürich ist sonst nichts bekannt .", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_23", "psc_text": "in operibus Filii et Pater cernitur. Vidit Jesum qui Galilaeum illud mysterium (Joan. II, 9), id est, ex aqua vinum factum vidit; quod nemo posset, nisi mundi Dominus elementa convertere. Video Jesum, quando lego quia caeco linivit oculos luto, et reddidit visum. Ipsum enim recognosco qui de luto finxit hominem, et ei vivendi spiritum, et videndi lumen infudit (Gen. II, 7). Video Jesum, quando peccata condonat; nemo enim potest peccata dimittere, nisi solus Deus (Marc. II, 6 et 7). Video Jesum, quando Lazarum suscitat: et non viderunt qui viderunt (Joan. XI, 44). Video Jesum, video etiam Patrem, quando oculos ad coelum erigo, ad maria converto, ad terram retorqueo: Invisibilia enim ejus, per ea quae perfecta sunt intellecta, conspiciuntur (Rom. I, 20) . 8. Sicut tradiderunt nobis, qui ab initio viderunt, et ministri fuerunt Verbi. Gemina virtus est in homine perfecto, ut et intentio sit, et actio. Utramque igitur virtutem sanctus", "candidate_score": 0.606095, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_61", "bdc_text": "calumnias sedare legibus severissimis , nutrire artes . . . \" ). .", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_447", "psc_text": "Illic qui infirmi sunt, adhuc quodam Legis lacte potantur, et ideo per Legis tramitem ducuntur ad gratiam: audiunt quae Legis sunt, ut ultra Legem, Legem sequendo procedant: hic Ecclesia fundatior non lacte imbuitur, sed cibo 1373 vescitur; cibus enim validior est charitas. Denique inter tria maxima, fidem, spem, charitatem, major est charitas. . 73. (Vers. 27.) Ordinatur igitur charitas, cum dicitur: Diligite inimicos vestros; ut compleatur illud Ecclesiae, quod ante jam dictum est: Ordinate in me charitatem (Cant. II, 4) ; Ordinatur enim charitas, cum charitatis praecepta formantur. Vide quam ab altioribus coeperit, et Legem post benedictionis Evangelicae terga rejecerit. Lex vicissitudinem imperat ultionis (Exod. XXI, 24); Evangelium inimicitiis charitatem, benignitatem odiis, vota maledictis, subsidia persequentibus, patientiam esurientibus et gratiam remunerationis impertit. Quanto athleta perfectior, qui non sentit injuriam!. 74. (Vers. 31.) Et ne videatur Dominus Legem dissolvere, in beneficiis vicem servat, quam negligit in injuriis. Sed tamen dicendo: Prout", "candidate_score": 0.60483, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_51", "bdc_text": "\"Mori videbamus in studio dimetiendi pene coeli atque terrae Gallum , familiarem patris tui , Scipio .", "psc_chunk_id": "015_Ambrosius-Mediolanensis_Expositio-Evangelii-secundum-Lucam_window_218", "psc_text": "Ego ero ei in patrem, et ipse erit mihi in filium, et misericordiam meam non dispergam ab eo, sicut dispersi ab iis qui ante te fuerunt (I Par. XVII, 11-13) . Per Esaiam quoque idem Dominus Deus generationem Domini revelavit, dicens: Exiet virga de radice Jesse, et flos ex radice ejus ascendet, et requiescet super eum Spiritus Domini, Spiritus sapientiae et intellectus (Esai XI, 1 et 2). Et infra: Et erit radix Jesse, et qui exsurget imperare gentibus: in ipso gentes sperabunt (Ibid., 10) . Et alibi: Puer natus est nobis, filius datus est nobis, cujus principium super humeros ejus, et vocabitur nomen ejus, magni consilii angelus. Adducam enim pacem super principes et salutem: et magna potestas ejus, et pacis ejus non erit finis, in sede David, et in regno ejus (Esai. IX, 6) . In quo juxta Aquilae quoque interpretationem non quasi de homine, sed de eo qui ultra", "candidate_score": 0.597006, "ce_score": null } ] }, { "rank": 18, "cf_id": "cf013", "work_id": "103_Athanasius-Alexandrinus_De-observationibus-monachorum", "max_score": 0.692622, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "11024_sent_13_15", "bdc_text": "Quin , ut ingenue fatear , ad nullam aliam artem propensior est animus , quam ut litterato fruatur otio innumeris argumentis extimulantibus , tum praecipue emolumento ecclesiae , cui omnes prodesse eniti debent , quotquot nomina Christo dedere . Nemo sibi enim nascitur Adagia , 4 , 6 , 81 ( LB II 1094f). , sed tamen fratribus ut prosimus ante omnia inquirendum , atque hodie nulla re magis fieri potuerit quam studio . Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ;", "psc_chunk_id": "103_Athanasius-Alexandrinus_De-observationibus-monachorum_window_7", "psc_text": "cessamus pro vobis orantes, ut impleamini agnitione ejus in omni sapientia et intellectu spiritali (Col. I, 9) . Et rursus; Verbum Christi habitet in vobis abundanter in omni sapientia (Col. III, 16) . Nam et in Veteri Testamento similem hominibus curam sacrae praeceptionis inculcavit eloquium. Sic enim David ait: Beatus vir qui non abiit in consilio impiorum, et in via peccatorum non stetit, et in cathedra pestilentiae non sedit; sed in lege Domini voluntas ejus, et in lege ejus meditabitur die ac nocte (Psal. I, 1) . Et ad Jesum Nave Dominus loquitur: Non recedet liber iste de manibus tuis, et meditaberis in eo die ac nocte (Jos. I, 8) . His quoque se negotiis malarum cogitationum lubrica frequenter interserunt; et quamvis ipsa sedulitas animum ad Deum praestet intentum, efficit tamen in sese mordax saeculi cura sollicitum. Quod si haec frequenter et importune patitur religioso labori deditus, nunquam profecto illis", "candidate_score": 0.692622, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_30_32", "bdc_text": "LAW 743 . eruditionem ad coelum usque tollebat , hoc sermone nempe : adferre iuvenibus sobrietatem , senibus solatium , pauperibus divitias , divitibus ornamentum Diogenes Laertios , De clarorum philosophorum vitis , 6 , 68 ( in den von Erasmus gesammelten \"Apophthegmata\" :", "psc_chunk_id": "103_Athanasius-Alexandrinus_De-observationibus-monachorum_window_7", "psc_text": "cessamus pro vobis orantes, ut impleamini agnitione ejus in omni sapientia et intellectu spiritali (Col. I, 9) . Et rursus; Verbum Christi habitet in vobis abundanter in omni sapientia (Col. III, 16) . Nam et in Veteri Testamento similem hominibus curam sacrae praeceptionis inculcavit eloquium. Sic enim David ait: Beatus vir qui non abiit in consilio impiorum, et in via peccatorum non stetit, et in cathedra pestilentiae non sedit; sed in lege Domini voluntas ejus, et in lege ejus meditabitur die ac nocte (Psal. I, 1) . Et ad Jesum Nave Dominus loquitur: Non recedet liber iste de manibus tuis, et meditaberis in eo die ac nocte (Jos. I, 8) . His quoque se negotiis malarum cogitationum lubrica frequenter interserunt; et quamvis ipsa sedulitas animum ad Deum praestet intentum, efficit tamen in sese mordax saeculi cura sollicitum. Quod si haec frequenter et importune patitur religioso labori deditus, nunquam profecto illis", "candidate_score": 0.671829, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_101_103", "bdc_text": "\"Ut\" ( inquit ) \"studeant sibi huiuscemodi parare opes , quae naufragio non pereunt , sed simul cum possidente enatarent. \" Unde dictum est Adagia , 4 , 5 , 9 ( LB II 1055 ) . : \"Sapiens sua bona secum fert\" .", "psc_chunk_id": "103_Athanasius-Alexandrinus_De-observationibus-monachorum_window_7", "psc_text": "cessamus pro vobis orantes, ut impleamini agnitione ejus in omni sapientia et intellectu spiritali (Col. I, 9) . Et rursus; Verbum Christi habitet in vobis abundanter in omni sapientia (Col. III, 16) . Nam et in Veteri Testamento similem hominibus curam sacrae praeceptionis inculcavit eloquium. Sic enim David ait: Beatus vir qui non abiit in consilio impiorum, et in via peccatorum non stetit, et in cathedra pestilentiae non sedit; sed in lege Domini voluntas ejus, et in lege ejus meditabitur die ac nocte (Psal. I, 1) . Et ad Jesum Nave Dominus loquitur: Non recedet liber iste de manibus tuis, et meditaberis in eo die ac nocte (Jos. I, 8) . His quoque se negotiis malarum cogitationum lubrica frequenter interserunt; et quamvis ipsa sedulitas animum ad Deum praestet intentum, efficit tamen in sese mordax saeculi cura sollicitum. Quod si haec frequenter et importune patitur religioso labori deditus, nunquam profecto illis", "candidate_score": 0.646047, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_60_62", "bdc_text": "- Aurelius Victor , aaO , 41 , 14 ( \"Commodissimus tamen rebus multis fuit : calumnias sedare legibus severissimis , nutrire artes . . . \" ). . Quid Mythridatem referam ?", "psc_chunk_id": "103_Athanasius-Alexandrinus_De-observationibus-monachorum_window_8", "psc_text": "et meditaberis in eo die ac nocte (Jos. I, 8) . His quoque se negotiis malarum cogitationum lubrica frequenter interserunt; et quamvis ipsa sedulitas animum ad Deum praestet intentum, efficit tamen in sese mordax saeculi cura sollicitum. Quod si haec frequenter et importune patitur religioso labori deditus, nunquam profecto illis carebit otiosus. Nunc quoniam studiorum membra digessimus, morum augmenta cumulemus. Illud autem non extra commonitionem puto, ut sit victus facilis, vilisque vestitus: cum et haec tegendi corporis gratia reperta sint, non ornandi; et illa sustinendae animae potius quam obruendae. His igitur quae supra ostendimus actibus mancipatus omne odium deponat inimici. Nec hoc tantum fine contentus, simultates amore commutet; iram patientiae temperet freno; avaritiam abstinentiae vincat imperio; ac praecipue linguam custodia taciturnitatis obsepiat; ne in litigium contentiosa fervescat; ne in maledictum procax incurrat; ne in obtrectationem maledicta serpat; ne in jurationem facilis prolabatur; ne in mendacium ficta dissimulet; ne in circumventione", "candidate_score": 0.640613, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_37_39", "bdc_text": "non perspitiat ? Age nunc exponemus illustrium virorum exempla , qui se ad rem litterariam contulere . Scribit Aulus Gellius Noctium Atticarum libro 9 .", "psc_chunk_id": "103_Athanasius-Alexandrinus_De-observationibus-monachorum_window_7", "psc_text": "cessamus pro vobis orantes, ut impleamini agnitione ejus in omni sapientia et intellectu spiritali (Col. I, 9) . Et rursus; Verbum Christi habitet in vobis abundanter in omni sapientia (Col. III, 16) . Nam et in Veteri Testamento similem hominibus curam sacrae praeceptionis inculcavit eloquium. Sic enim David ait: Beatus vir qui non abiit in consilio impiorum, et in via peccatorum non stetit, et in cathedra pestilentiae non sedit; sed in lege Domini voluntas ejus, et in lege ejus meditabitur die ac nocte (Psal. I, 1) . Et ad Jesum Nave Dominus loquitur: Non recedet liber iste de manibus tuis, et meditaberis in eo die ac nocte (Jos. I, 8) . His quoque se negotiis malarum cogitationum lubrica frequenter interserunt; et quamvis ipsa sedulitas animum ad Deum praestet intentum, efficit tamen in sese mordax saeculi cura sollicitum. Quod si haec frequenter et importune patitur religioso labori deditus, nunquam profecto illis", "candidate_score": 0.63384, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_59", "bdc_text": "quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs .", "psc_chunk_id": "103_Athanasius-Alexandrinus_De-observationibus-monachorum_window_7", "psc_text": "cessamus pro vobis orantes, ut impleamini agnitione ejus in omni sapientia et intellectu spiritali (Col. I, 9) . Et rursus; Verbum Christi habitet in vobis abundanter in omni sapientia (Col. III, 16) . Nam et in Veteri Testamento similem hominibus curam sacrae praeceptionis inculcavit eloquium. Sic enim David ait: Beatus vir qui non abiit in consilio impiorum, et in via peccatorum non stetit, et in cathedra pestilentiae non sedit; sed in lege Domini voluntas ejus, et in lege ejus meditabitur die ac nocte (Psal. I, 1) . Et ad Jesum Nave Dominus loquitur: Non recedet liber iste de manibus tuis, et meditaberis in eo die ac nocte (Jos. I, 8) . His quoque se negotiis malarum cogitationum lubrica frequenter interserunt; et quamvis ipsa sedulitas animum ad Deum praestet intentum, efficit tamen in sese mordax saeculi cura sollicitum. Quod si haec frequenter et importune patitur religioso labori deditus, nunquam profecto illis", "candidate_score": 0.6301, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_118_120", "bdc_text": "Vale , athleticae ecclesiae et studiosis diutissime incolumis ; nullam occasionem ego praetermissurus sum . Habebis me semper tui commendatissimum .", "psc_chunk_id": "103_Athanasius-Alexandrinus_De-observationibus-monachorum_window_7", "psc_text": "cessamus pro vobis orantes, ut impleamini agnitione ejus in omni sapientia et intellectu spiritali (Col. I, 9) . Et rursus; Verbum Christi habitet in vobis abundanter in omni sapientia (Col. III, 16) . Nam et in Veteri Testamento similem hominibus curam sacrae praeceptionis inculcavit eloquium. Sic enim David ait: Beatus vir qui non abiit in consilio impiorum, et in via peccatorum non stetit, et in cathedra pestilentiae non sedit; sed in lege Domini voluntas ejus, et in lege ejus meditabitur die ac nocte (Psal. I, 1) . Et ad Jesum Nave Dominus loquitur: Non recedet liber iste de manibus tuis, et meditaberis in eo die ac nocte (Jos. I, 8) . His quoque se negotiis malarum cogitationum lubrica frequenter interserunt; et quamvis ipsa sedulitas animum ad Deum praestet intentum, efficit tamen in sese mordax saeculi cura sollicitum. Quod si haec frequenter et importune patitur religioso labori deditus, nunquam profecto illis", "candidate_score": 0.61735, "ce_score": null } ] }, { "rank": 19, "cf_id": "cf023", "work_id": "074_Theodoretus-Cyrensis_Philotheus-sive-Theophiles", "max_score": 0.691878, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "11024_sent_12_14", "bdc_text": "desuper ingenii dati . Quin , ut ingenue fatear , ad nullam aliam artem propensior est animus , quam ut litterato fruatur otio innumeris argumentis extimulantibus , tum praecipue emolumento ecclesiae , cui omnes prodesse eniti debent , quotquot nomina Christo dedere . Nemo sibi enim nascitur Adagia , 4 , 6 , 81 ( LB II 1094f). , sed tamen fratribus ut prosimus ante omnia inquirendum , atque hodie nulla re magis fieri potuerit quam studio .", "psc_chunk_id": "074_Theodoretus-Cyrensis_Philotheus-sive-Theophiles_window_253", "psc_text": "opere eruditis, et eorum precibus innixis, tanquam scopum, attingere praemium supernae vocationis, quae est in Christo Jesu Domino nostro. CAPUT XVI. MARO. Maronis post hunc meminero; nam is quoque divinum sanctorum chorum exornavit. Eam enim quae sub dio fit vitam amplexus, occupavit quoddam cacumen, quod in honore habebatur ab iis qui erant olim impii; et cum quod in eo erat templum daemonum, Deo consecrasset, in eo est versatus, parvo quodam in eo fixo tabernaculo, quo tamen raro est usus. Non solum autem consuetis usus est laboribus, sed etiam alios excogitavit, accumulans opes philosophiae; agonotheta autem mensus est gratiam ejus laboribus. Liberalis enim et munificus Deus ei tam copiose dedit donum curationum, ut in omnes quidem partes ejus gloria pervaserit, omnes autem undique attraxerit, 834 et experientia docuerit eam famam esse veram. Videre enim erat et febres exstingui rore benedictionis, et horrorem cessare, et daemones fugere, et varios omnisque generis morbos", "candidate_score": 0.691878, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_40_42", "bdc_text": "capite 3 . de Philippo , rege Macaedoniae , qui , cum omni fere tempore negotiis belli victoriisque affectus esset , a liberali tamen Musa et a studiis humanitatis nunquam abfuit , quin lepide comiterque plaeraque et faceret et diceret etcAulus Gellius , Noctes Atticae , 9 , 3 , 2. . Ecce regem hunc praeclarissimum hac in re et cum paucis quidem conferendum .", "psc_chunk_id": "074_Theodoretus-Cyrensis_Philotheus-sive-Theophiles_window_204", "psc_text": "discipulis: Discite a me, quoniam mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris (Matth. XI). Et rursus: Beati mites, quoniam ipsi haereditabunt terram (Matth. V). Quinetiam Moysis legislatoris erat hoc vel maxime insigne. Erat enim, inquit, Moyses mitissimus praeter omnes homines qui erant super terram (Num. XII). Hoc de propheta Davide testatus quoque est sanctissimus Spiritus: Memento enim, inquit, Domine David, et omnis mansuetudinis ejus (Psal. CXXXI). Didicimus etiam de patriarcha Jacob, quod non fictus erat domum habitans (Gen. XXV). Has virtutes cum instar apis collegisset ex divinis illis pratis, mel confecit verae philosophiae. Profundebantur autem ejus quoque in externos fluenta jucundissima: et iis qui ad ipsum veniebant, leni ac dulci voce utens, de amore in fratres, de concordia et pace, multas offerebat admonitiones. Multos autem vel solo aspectu effecit rerum divinarum amatores. Quis enim non esset mirandum in modum admiratus, cum videret eum corpore afflictum, et qui", "candidate_score": 0.671792, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_41", "bdc_text": "de Philippo , rege Macaedoniae , qui , cum omni fere tempore negotiis belli victoriisque affectus esset , a liberali tamen Musa et a studiis humanitatis nunquam abfuit , quin lepide comiterque plaeraque et faceret et diceret etcAulus Gellius , Noctes Atticae , 9 , 3 , 2. .", "psc_chunk_id": "074_Theodoretus-Cyrensis_Philotheus-sive-Theophiles_window_204", "psc_text": "discipulis: Discite a me, quoniam mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris (Matth. XI). Et rursus: Beati mites, quoniam ipsi haereditabunt terram (Matth. V). Quinetiam Moysis legislatoris erat hoc vel maxime insigne. Erat enim, inquit, Moyses mitissimus praeter omnes homines qui erant super terram (Num. XII). Hoc de propheta Davide testatus quoque est sanctissimus Spiritus: Memento enim, inquit, Domine David, et omnis mansuetudinis ejus (Psal. CXXXI). Didicimus etiam de patriarcha Jacob, quod non fictus erat domum habitans (Gen. XXV). Has virtutes cum instar apis collegisset ex divinis illis pratis, mel confecit verae philosophiae. Profundebantur autem ejus quoque in externos fluenta jucundissima: et iis qui ad ipsum veniebant, leni ac dulci voce utens, de amore in fratres, de concordia et pace, multas offerebat admonitiones. Multos autem vel solo aspectu effecit rerum divinarum amatores. Quis enim non esset mirandum in modum admiratus, cum videret eum corpore afflictum, et qui", "candidate_score": 0.65596, "ce_score": null } ] }, { "rank": 20, "cf_id": "cf012", "work_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1", "max_score": 0.691398, "ce_confirmed": false, "evidence": [ { "bdc_chunk_id": "11024_sent_13_15", "bdc_text": "Quin , ut ingenue fatear , ad nullam aliam artem propensior est animus , quam ut litterato fruatur otio innumeris argumentis extimulantibus , tum praecipue emolumento ecclesiae , cui omnes prodesse eniti debent , quotquot nomina Christo dedere . Nemo sibi enim nascitur Adagia , 4 , 6 , 81 ( LB II 1094f). , sed tamen fratribus ut prosimus ante omnia inquirendum , atque hodie nulla re magis fieri potuerit quam studio . Praetereo , quae Lucianus in Somnio in mechanicos peroravit quibusve laudibus extulerit παιδείανLukian , Somnium seu vita Luciani , 9-13 ;", "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_87", "psc_text": "quasi uero non occupanda in res suas naturae nostrae necessitas possit sine interpellatione temporis semper orare. meditatio itaque legis non solum in uerbis legendi est, sed in operis religione; neque ut libros tantum et scripturas recenseamus, sed ut ea, quae scripturis ac libris continentur, gestis rebusque meditemur, et diurna nocturnaque opera legem semper exerceant, ut illud apostoli est: omnia quaecumque facietis in gloriam dei, siue cum manducatis, siue cum bibitis, siue cum aliud agitis. per hoc enim efficitur, ut sine intermissione oremus, cum per opera deo placita et in gloriam eius semper exercitaLa sancti euiusquecuiusque uiri uita omnis oratio sit; ac sic secundum legem noctu dieque uiuendo uita ipsa nocturna legis erit et diurna meditatio. § 13 Sed consummata uiri huius beatitudine, qui impiorum consiliis et peccatorum uiis et pestilentiae cathedra se abstinens 8 I Thess. 5, 17. 15 I Cor. 10, 31. 3 infirmita = \"= tis R 6", "candidate_score": 0.691398, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_63_65", "bdc_text": "Qui rex fuit Ponti atque Bythiniae , duarum et viginti gentium , quas sub ditione habuit , linguas percalluit etcAulus Gellius , aaO , 17 , 17 , 2. . Quis non tantis viris adnumerare cupiat ? Quis non orbis lumina imitari conabitur ?", "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_36", "psc_text": "maxime tribus linguis sacramentum uoluntatis dei et beati regni expectatio praedicatur: ex quo illud Pilati fuit, ut his tribus linguis regem Iudaeoram dominum Iesum Christum esse praescriberet. nam quamuis multaemulta barbarae gentes dei cognitionem secundum apostolorum praedicationem et nlanentiummanentium hodie illic ecclesiarum fidem adeptae sint, tamen specialiter euangelica doctrina in Romano imperio, sub quo Hebraei et Graeci continentur, consistit. § 16 Consequens autem est, secundum octonarium hunc nigintiuiginti et duarum ogdoadum numerum eum, qui subiectus est in quindecim canticis graduum, psalmorum numerum 2 deputetur ex deputemtur m. 2 V 3 moysei V (cj. Neue Forment. J, 333) moysi (mosi R) rE 6 octauus Vr in octauum E 7 hesdrae V duodecimus sit Vr in duodecimum E solomonis r 8 aecclesiastea V ecclesiasten r 9 quartum decimum ex quartum decim V duodecim ex duodecimum V 10 minores scripiri Bened. adnotalione usus, ones V omnes rt, om. E (cf. Stud. 1886, 332)", "candidate_score": 0.688772, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_112_114", "bdc_text": "ignosce ergo , si studia tua magis ardua ac graviora impedivi . Imo si coepta probantur aditumque speras futurum ad Musarum penetralia , age conatum hunc nostrum adiuva ; fove , quo maturescat disciplinis quam optimis .", "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_130", "psc_text": "15 esse ex osse m. 2 V Moysis V quamuis ueteris testamenti uerba in litteris E 16 iam separatim R 17 mysteria secretiora V seniorib. ex seniores corr. m. 1 P'; R post senioribus haec praebet in marg.: q‹LXX seniores a mose instituti p pgenies in posteru sunt seruati 18 intimauerat ex intimauerant m. 2 V 19 euuangeliis VR 20 inquid Rl inquid V farisaei R farisei r 21 seruate et facite E 22 facta uero V 24 ante numero 2-3 liti. erat. R. hi itaque seniores libros hos transferentes et spiritalem secundum Moysi traditionem occultarum cognitionum scientiam adepti ambignaambigua linguae hebraicae dicta et uaria quaedam ex se nundantia secundum uirtutes rerum certis et propriis uerborum significationibus transtulerunt, doctrinae scientia multimodam illam sermonum intellegentiam temperantes. et ex eo fit, ut, qui postea transtulerunt, diuersis modis interpretantes magnum gentibus adtulerint errorem, dum occultaoccultae) illius et a Moyse profectae traditionis ignari ea,", "candidate_score": 0.682466, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_59_61", "bdc_text": "quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs . - Aurelius Victor , aaO , 41 , 14 ( \"Commodissimus tamen rebus multis fuit : calumnias sedare legibus severissimis , nutrire artes . . . \" ). .", "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1529", "psc_text": "in testimoniis dei conuenit, sed legis mandata omnia diurna meditatione retinere. neque tantum meditatio utilis est, nisi lex ipsa, quae in meditatione est, diligatur, neque diligere communi dilectione sufficiet, nisi etiam uehementer id, quod diligitur, diligatur. atque ideo hunc omnem perfectae rationis ordinem sermo propheticus percurrit dicens: et raeditabarmeditabar in mandatis tuis, quae dilexi uehementer. § 12 Sed neque meditatio legis neque ipsa dilectio inpensa sufficiet, nisi fructum operum et uoluntatis efficientia consequatur. neque in hoc propheta cessauit; ait enim: et tuli manus meas ad mandata tua, qusequae dilexi ualde. 5 I Cor. 4, 8. 1 terrenorum V 9 cominus C 3 negantes se b 4 negamus C 5 et apostolus VCp fort. regnastis et om. Cp regnaretis VC fort. recte cf. Abh. IV, 85 8 suae R 9 gemina autem intellegentia = (eras. e) lectionS intellegentiae R geminautem intellegentia eleotionem intellegentie C geminam autem intellegentiae lectionem V geminam L.", "candidate_score": 0.678714, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_61_63", "bdc_text": "calumnias sedare legibus severissimis , nutrire artes . . . \" ). . Quid Mythridatem referam ? Qui rex fuit Ponti atque Bythiniae , duarum et viginti gentium , quas sub ditione habuit , linguas percalluit etcAulus Gellius , aaO , 17 , 17 , 2. .", "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_36", "psc_text": "maxime tribus linguis sacramentum uoluntatis dei et beati regni expectatio praedicatur: ex quo illud Pilati fuit, ut his tribus linguis regem Iudaeoram dominum Iesum Christum esse praescriberet. nam quamuis multaemulta barbarae gentes dei cognitionem secundum apostolorum praedicationem et nlanentiummanentium hodie illic ecclesiarum fidem adeptae sint, tamen specialiter euangelica doctrina in Romano imperio, sub quo Hebraei et Graeci continentur, consistit. § 16 Consequens autem est, secundum octonarium hunc nigintiuiginti et duarum ogdoadum numerum eum, qui subiectus est in quindecim canticis graduum, psalmorum numerum 2 deputetur ex deputemtur m. 2 V 3 moysei V (cj. Neue Forment. J, 333) moysi (mosi R) rE 6 octauus Vr in octauum E 7 hesdrae V duodecimus sit Vr in duodecimum E solomonis r 8 aecclesiastea V ecclesiasten r 9 quartum decimum ex quartum decim V duodecim ex duodecimum V 10 minores scripiri Bened. adnotalione usus, ones V omnes rt, om. E (cf. Stud. 1886, 332)", "candidate_score": 0.676708, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_31_33", "bdc_text": "eruditionem ad coelum usque tollebat , hoc sermone nempe : adferre iuvenibus sobrietatem , senibus solatium , pauperibus divitias , divitibus ornamentum Diogenes Laertios , De clarorum philosophorum vitis , 6 , 68 ( in den von Erasmus gesammelten \"Apophthegmata\" : LB IV 189f). .", "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1353", "psc_text": "Nouit Hieremias propheta aetatis huius beatitudinem dicens: bonum, inquit, est iuueni uiro, cum aufert iugum graue in iuuentute sua: sedebisedebit t singulariter et tacebit. non expectat frigescentes senectute annos nec emortuam iam per aetatem uitiorum consuetudinem. uult longi praelii militem; uult eum Christi seruum, quem ne ipsa quidem praeteritorum criminum recordatio polluat nam in his, qui iam prouectioris aetatis crediderunt, inest quidem per donum gratiae praeteritorum indulgentia; sed non abest per conscientueconscientiae 18 Thren. III, 27. 1 quasi ex que corr. m. 2 V 2 infantiae om. R sed. 1 lilt. eros. I 8 otiosae R elocutus est V 4 corriget RC 6 et qua C quia et pE aera ex aere m. 2 V obliuionem V 7 confirmans Cp(A) 8 ac ex ae V ac ex hao R consuetudinum V 9 rudens V 10 et om. C aetatum V 18 abstrahi (aba i. ras. «V) R abstrahere p 14", "candidate_score": 0.676323, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_73_75", "bdc_text": "vgl . Adagia , 1 , 3 , 91 ( LB II 147 ) . Hi corpus saginant , mentem extinguunt ; quorum deus venter Phil 3 , 19. , et tanquam bos ad praesepeAdagia , 2 , 1 , 39 ( LB II 420f ) .", "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1654", "psc_text": "§ 3 Sed hi nunc oculi prophetae, licet dominum uidere desiderauerint, non sunt tamen corporis oculi; locuntur enim et expectant, et mentis potius est contuitio ista et loquella, non corporis. dicunt enim: quando ezhortaberis melme scit exhortationem hanc sanctos quiescentes in inferno desiderare. scit testante apostolo Petro, descendente in inferna domino etiam his, qui in carcere erant et increduli quondam fuerant in diebus Noe, exhortationem praedicatam fuisse. in haec igitur dei eloquia oculis loquentibus defecit, non tam uisu corporeo dominum ex eloquiis dei nuntiatum quam contemplatione animae et mentis expectans. § 4 Dehinc sequitur; quia factus sum sicut uter in pruina, iustificationes tuas non sum oblitus. noui generis haec causa est, ut ideo iustificationes dei non oblitosoblitus sit, quia factus sit sicut uter in pruina. et si rem solis auribus metiamur, inanis et ridiculus prophetae sermo existimabitur. sed meminit utrem pro humanis corporibus nuncupari, domino in euangeliis dicente: nemo, inquit,", "candidate_score": 0.676165, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_74_76", "bdc_text": "Hi corpus saginant , mentem extinguunt ; quorum deus venter Phil 3 , 19. , et tanquam bos ad praesepeAdagia , 2 , 1 , 39 ( LB II 420f ) . perpauci salvam cupiunt rempublicam .", "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2028", "psc_text": "est R 6 hunc R hunc b hanc Te 7 penitrantem T 9 expectate R 11 corporibus sibi R 17 uideri RE om. T 18 expetantur (tantur in rtw.) R 21 hona est Rb bona Te 23 intellegimur R Imentium RE amantiom T 25 desolationis RT E desolatorios V 28 moras RTE omnes moras r illam om. T potiundi Re potiendi Th. dolet dilationem dicens: heu me! quod incolatus mewsmeus prolongatus est. § 18 Querellam istiusmodi a plurimis sanctis frequenter audiuimus, tarditatem spei suae morosa corporum dissolutione deflentium. dominus in euangeliis docuit aceelerationem regni eaelestis orandam. inpatientem enim caritatem esse eorum, quae amet, conuenit; atque ideo dici oportet, quod ut dicamus a domino praecipimur: adueniat regnum tuum, fiat uoiuntasuoluntas tua. Paulus beatus in habitatione corporis sui congemescit, per incolatum carnis peregrinari se a deo conquerens. ex quo contra peregrinandum in carne scit sibi esse, ut ei cum deo sit incolatus:", "candidate_score": 0.672978, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_32", "bdc_text": "adferre iuvenibus sobrietatem , senibus solatium , pauperibus divitias , divitibus ornamentum Diogenes Laertios , De clarorum philosophorum vitis , 6 , 68 ( in den von Erasmus gesammelten \"Apophthegmata\" :", "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_1353", "psc_text": "Nouit Hieremias propheta aetatis huius beatitudinem dicens: bonum, inquit, est iuueni uiro, cum aufert iugum graue in iuuentute sua: sedebisedebit t singulariter et tacebit. non expectat frigescentes senectute annos nec emortuam iam per aetatem uitiorum consuetudinem. uult longi praelii militem; uult eum Christi seruum, quem ne ipsa quidem praeteritorum criminum recordatio polluat nam in his, qui iam prouectioris aetatis crediderunt, inest quidem per donum gratiae praeteritorum indulgentia; sed non abest per conscientueconscientiae 18 Thren. III, 27. 1 quasi ex que corr. m. 2 V 2 infantiae om. R sed. 1 lilt. eros. I 8 otiosae R elocutus est V 4 corriget RC 6 et qua C quia et pE aera ex aere m. 2 V obliuionem V 7 confirmans Cp(A) 8 ac ex ae V ac ex hao R consuetudinum V 9 rudens V 10 et om. C aetatum V 18 abstrahi (aba i. ras. «V) R abstrahere p 14", "candidate_score": 0.670487, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_63", "bdc_text": "Qui rex fuit Ponti atque Bythiniae , duarum et viginti gentium , quas sub ditione habuit , linguas percalluit etcAulus Gellius , aaO , 17 , 17 , 2. .", "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_36", "psc_text": "maxime tribus linguis sacramentum uoluntatis dei et beati regni expectatio praedicatur: ex quo illud Pilati fuit, ut his tribus linguis regem Iudaeoram dominum Iesum Christum esse praescriberet. nam quamuis multaemulta barbarae gentes dei cognitionem secundum apostolorum praedicationem et nlanentiummanentium hodie illic ecclesiarum fidem adeptae sint, tamen specialiter euangelica doctrina in Romano imperio, sub quo Hebraei et Graeci continentur, consistit. § 16 Consequens autem est, secundum octonarium hunc nigintiuiginti et duarum ogdoadum numerum eum, qui subiectus est in quindecim canticis graduum, psalmorum numerum 2 deputetur ex deputemtur m. 2 V 3 moysei V (cj. Neue Forment. J, 333) moysi (mosi R) rE 6 octauus Vr in octauum E 7 hesdrae V duodecimus sit Vr in duodecimum E solomonis r 8 aecclesiastea V ecclesiasten r 9 quartum decimum ex quartum decim V duodecim ex duodecimum V 10 minores scripiri Bened. adnotalione usus, ones V omnes rt, om. E (cf. Stud. 1886, 332)", "candidate_score": 0.669527, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_74_76", "bdc_text": "Hi corpus saginant , mentem extinguunt ; quorum deus venter Phil 3 , 19. , et tanquam bos ad praesepeAdagia , 2 , 1 , 39 ( LB II 420f ) . perpauci salvam cupiunt rempublicam .", "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_471", "psc_text": "9 quid V in dõn (o add. m. 2) V in dfio PT 10 hos V1 11 uis passionis V in carne internam tamen P diuinitatem R 14 ubi add. m. 2 V dš V doi minus RPTE 16 ezeceli r hiezechiheli T sub ossibus significatione V 17 releuatum V 18 et dissipauit supr. scr. R et dissipabit P* om. V 19 ut cu quod R 90 uiliscerent 1' 91 idem sequitur V quia deus RE 22 spraeuit eos R et pudore om. V 28 corporatione (xic) ex corparatione m. 2 V illud est quod PTE 24 resurgemus RPTE cf. Sabatier lII, 720. omnes demutabimur. sed et propheta et confusionem resurrectionis et honorem discernit, itadicens: et resurgent alii quidem in uitam, aiiialii in confusionem aeternam. confundentur ergo, quorum ossa dispersa sunt, quos spreuit deus, quos tamquam indignos, ne conformes essent gloriae suee et resurrectionis, abiecit: resurrecturi adeo, ut confundantur, non", "candidate_score": 0.669417, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_30_32", "bdc_text": "LAW 743 . eruditionem ad coelum usque tollebat , hoc sermone nempe : adferre iuvenibus sobrietatem , senibus solatium , pauperibus divitias , divitibus ornamentum Diogenes Laertios , De clarorum philosophorum vitis , 6 , 68 ( in den von Erasmus gesammelten \"Apophthegmata\" :", "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_2880", "psc_text": "circumstantiae ostium. in eo enim libro, qui nobiscum Salomonis inscribitur, apud Graecos autem atque HebrsosHebraeos Sapientia Sirach habetur, ita monemur: ecce circumualla possessionem tuam spinis, argentum et aurum tuum constitue, et ori tuo fac ostium et seram, et uerbis tuis fac iugum et mensuram. et ostium et seram ori iussit adponi, ne uerbis esset facilis egressus. idem autem uerbis iugum mensuramque constituit, ut rationis iugo subdita, librata per mensuram moderatione penderent. § 6 Tendit adhuc propheta ad iustitiseiustitiae perfectionem. namque post fidei clamorem, post orationem, post opera, post ostium oris consummari se quoque officio cordis orat dicens: non declines cor meum in uerba mala, ad excusandas excusationes in peccatis cum hominibus operantibus iniquitatem. cum ex innocentiss ac iustitiae studiis in uitiosam uoluntatem decidimus, tum cor nostrum in mala uerba declinat: non ut peccatum excusemus — omne enim peccatum 1 Matth. XII, 37. 3 Ibid. 36. 13 Eccles. XXVIII, 28 aq.", "candidate_score": 0.668771, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_59_61", "bdc_text": "quoque legibus severissimis nutrire artes bonas , praecipue studia litterarum , legere ipse , scribere , meditari , audire legationes etcPs . - Aurelius Victor , aaO , 41 , 14 ( \"Commodissimus tamen rebus multis fuit : calumnias sedare legibus severissimis , nutrire artes . . . \" ). .", "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_87", "psc_text": "quasi uero non occupanda in res suas naturae nostrae necessitas possit sine interpellatione temporis semper orare. meditatio itaque legis non solum in uerbis legendi est, sed in operis religione; neque ut libros tantum et scripturas recenseamus, sed ut ea, quae scripturis ac libris continentur, gestis rebusque meditemur, et diurna nocturnaque opera legem semper exerceant, ut illud apostoli est: omnia quaecumque facietis in gloriam dei, siue cum manducatis, siue cum bibitis, siue cum aliud agitis. per hoc enim efficitur, ut sine intermissione oremus, cum per opera deo placita et in gloriam eius semper exercitaLa sancti euiusquecuiusque uiri uita omnis oratio sit; ac sic secundum legem noctu dieque uiuendo uita ipsa nocturna legis erit et diurna meditatio. § 13 Sed consummata uiri huius beatitudine, qui impiorum consiliis et peccatorum uiis et pestilentiae cathedra se abstinens 8 I Thess. 5, 17. 15 I Cor. 10, 31. 3 infirmita = \"= tis R 6", "candidate_score": 0.667564, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_74_76", "bdc_text": "Hi corpus saginant , mentem extinguunt ; quorum deus venter Phil 3 , 19. , et tanquam bos ad praesepeAdagia , 2 , 1 , 39 ( LB II 420f ) . perpauci salvam cupiunt rempublicam .", "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_599", "psc_text": "P 19 istis om. R sed cf. Ps. LXIV cap. 4 22 impterrituB T adque R 28 omnia R 24 planae R 25 exraani = = ente R atq. = = = = natura P. super undas ambularet, neque non ut usque ad fimbrias uestis uirtus diuinae potestatis exiret, neque ut non peccata dimitteret et spnto suo naturam uidendi caecis ab utero oculis accenderet et aure producta de uulnere abcisae auris uulnus obduceret, neque ut non solida parietum corpore interlabente penetraret. non ergo metuit a carne uel in deo sperans propheta uel sub adsumptione carnis deus opera diuina consummans. § 6 In his etiam, quae consecuntur, rei in eo quoque gesta) significatio continetur. ait enim: tota die uerba mea exsecrabantur: aduersus me omnia consilia eorum in malum. habitabunt et abscondent: ipsi calcaneum meum obseruabunt. nusquam enim nisi occultis consiliis aduersum eum et testimonia falsa et captiossecaptiosae interrogationes sunt conparatae: in", "candidate_score": 0.667457, "ce_score": null }, { "bdc_chunk_id": "11024_sent_74_76", "bdc_text": "Hi corpus saginant , mentem extinguunt ; quorum deus venter Phil 3 , 19. , et tanquam bos ad praesepeAdagia , 2 , 1 , 39 ( LB II 420f ) . perpauci salvam cupiunt rempublicam .", "psc_chunk_id": "stoa0149b.stoa001.opp-lat1_window_3005", "psc_text": "19 Ps. XLIV, 7 sq. 22 Ps. LXXI, 11; 17. SS Ps. II, 6 sq. u 1 essentfV adquirent llb adquirerent (ie qui GRE quia r 2 beate