nhatnguyet/24-tiet-khi

24 tiết khí

The 24 solar terms

1. Mô tả · Description

Ngày dương lịch bắt đầu của 24 tiết khí, cho mỗi năm từ 2020 tới 2035, tính theo kinh độ mặt trời và giờ Việt Nam.

The solar date each of the 24 terms begins, for every year from 2020 to 2035, computed from solar longitude in Vietnam time.

• Số dòng · Rows: 384
• Vai trò · Role: tri-thuc (tri thức · knowledge)
• Loại bộ · Dataset role: tinh-toan (computed)
• Loại bằng chứng · Evidence types: A tai-tinh-duoc, C quy-uoc (từng cột ở bảng dưới · per column below)
• Phiên bản · Version: 1.1.1 (2026-09-30)
• Thay đổi của bản 1.1.1 · Changes in 1.1.1 (2026-09-30, documentation, tài liệu · documentation): Hồ sơ mô hình (tiết khí 2.2.0, lịch âm 1.2.0, Quái khí 1.2.0) thêm kiem_dinh theo khuôn chung: trạng thái, tham chiếu, cỡ mẫu, dung sai, MAE, RMSE, trung vị, P95, P99, lớn nhất, lệch, số ngoại lệ; từng ngoại lệ kê ở tệp kèm ngoai-le-doi-chieu.csv, mọi phép kiểm của mọi bộ ở kiem-dinh.csv. Dữ liệu không đổi byte nào. Meta thêm source_ids (sổ nguồn nguon-thu-tich.csv), rule_ids (sổ luật quy-tac.json), danh_muc_tu_vung_nguon (tám loại của cột nguon kèm từ tương đương tiếng Anh), epistemic_status của từng cột và danh_muc_epistemic_status; dữ liệu không đổi byte nào. The model profiles (solar terms 2.2.0, lunar calendar 1.2.0, Gua Qi 1.2.0) add kiem_dinh in a common layout: status, reference, sample size, tolerance, MAE, RMSE, median, P95, P99, maximum, bias, number of exceptions; each exception is listed in the companion file ngoai-le-doi-chieu.csv, and every check of every dataset in kiem-dinh.csv. The data is unchanged byte for byte. Metadata adds source_ids (source register nguon-thu-tich.csv), rule_ids (rule register quy-tac.json), danh_muc_tu_vung_nguon (the eight kinds of the nguon column with their English equivalents), a per-column epistemic_status and danh_muc_epistemic_status; the data is unchanged byte for byte.
• Mã hoá · Encoding: UTF-8 không BOM
• Nguồn gốc dữ liệu · Data provenance: tinh-toan: Giá trị do lõi tính của site tính ra bằng thuật toán thiên văn, lịch pháp hoặc số học; không chép từ bảng in sẵn nào. Values computed by the site's engine with astronomical, calendrical or arithmetic algorithms; not copied from any printed table.
• Múi giờ · Time zone: Asia/Ho_Chi_Minh
• Mô hình tính · Model: tiet-khi-meeus-c25-bieu-kien-v2
• Quy ước · Conventions: mui-gio, tiet-khi

2. Cấu trúc · Structure

Cột · Column	Kiểu · Type	Bằng chứng · Evidence	Ý nghĩa · Meaning
id	string		Định danh ổn định của dòng, không đổi giữa các phiên bản
nam	int	A	Năm dương lịch
thu_tu	int	A	Thứ tự tiết khí trong năm dương lịch, tính từ tiết khí đầu tiên rơi vào tháng Một
ten	string	A	Tên tiết khí
ten_en	string	A	Tên tiết khí, tiếng Anh
kinh_do_mat_troi	int	A	Kinh độ mặt trời tại thời điểm bắt đầu tiết khí, tính bằng độ
ngay_bat_dau	string	A	Ngày dương lịch bắt đầu tiết khí, dạng YYYY-MM-DD
y_nghia	string	C	Hiện tượng thiên văn hoặc thời tiết mà tiết khí đánh dấu
nguon	string		Loại nguồn của dòng, một hay nhiều phần ngăn bằng dấu chấm phẩy, mỗi phần là tinh-toan (lõi tính ra), quy-uoc-truyen-thong, quy-uoc-he-hien-dai (quy ước của một truyền thống hay một hệ hiện đại), van-ban (kèm tác phẩm sau dấu hai chấm) hoặc bien-tap (kèm chi tiết); chi tiết tĩnh cũng ở nguon_chi_tiet của meta, và hai bộ lớn nhất chỉ ghi ở đó; cột nào thuộc phần nào xem loai_bang_chung của từng cột trong meta
ghi_chu	string		Điểm các trường phái bất đồng ở dòng này, rỗng nếu không có

Ba cột id, nguon, ghi_chu là cột bắt buộc ở mọi bộ dữ liệu của Nhật Nguyệt. id ổn định giữa các phiên bản và không bao giờ được dùng lại cho hàng khác. Các cột nguồn gốc nguyen_van_nguon, hieu_dinh, mo_hinh là tuỳ chọn, chỉ có ở bộ cần.

The three columns id, nguon and ghi_chu are required in every Nhật Nguyệt dataset. id is stable across versions and is never reused for a different row. The provenance columns nguyen_van_nguon, hieu_dinh and mo_hinh are optional and appear only where needed.

Hồ sơ mô hình · Model profile

Bộ này dùng các mô hình tính dưới đây. Mỗi mô hình có phiên bản động cơ riêng, tách khỏi phiên bản của bộ dữ liệu; cùng hồ sơ nằm ở ho_so_mo_hinh trong 24-tiet-khi.meta.json và ở mo_hinh của manifest.json.

This dataset uses the computation models below. Each carries its own engine version, separate from the dataset version; the same profile is in ho_so_mo_hinh of the metadata file and in mo_hinh of manifest.json.

tiet-khi-meeus-c25-bieu-kien-v2 (động cơ · engine v2.2.0)

Giờ giao 24 tiết khí · Solar term moments

Trường · Field	Giá trị · Value
ma	tiet-khi-meeus-c25-bieu-kien-v2
phien_ban	2.2.0
loai	tiet-khi
mui_gio	Asia/Ho_Chi_Minh
utc_offset_gio	7
lich_thien_van	meeus-c25-rut-gon: Meeus, Astronomical Algorithms chương 25, kinh độ Mặt Trời theo phương trình tâm ba số hạng (chuỗi rút gọn, độ chính xác chừng 0,01 độ), không phải VSOP87 đầy đủ
quang_sai_do	-0.00569
chuong_dong	chuong_dong_do = -0.00478 * sin(Ω), Ω = 125.04 - 1934.136 T (độ), T tính bằng thế kỷ Julius từ J2000 theo giờ TT
delta_t	espenak-meeus-2006: đa thức ΔT = TT - UT theo từng khoảng năm của Espenak và Meeus (NASA, 2006), lấy ở giữa năm dương lịch
cach_giai	chia-doi
nguong_dung_giai_phut	1
dung_sai_phut	15
thong_ke_sai_so	nguon: IMCCE, ten_nguon: IMCCE (Đài Thiên văn Paris), dịch vụ Miriade ephemcc, lý thuyết hành tinh INPOP, so_moc: 4824, dinh_nghia: loi_tinh - nguon, mae_phut: 4.2, rmse_phut: 5.1, trung_vi_tuyet_doi_phut: 3.7, p95_tuyet_doi_phut: 9.7, p99_tuyet_doi_phut: 12.3, lech_trung_binh_phut: -3.2, nho_nhat_phut: -14.4, lon_nhat_phut: 9, so_moc_som: 3758, phan_bo: tu_phut: -16, den_phut: -14, so_moc: 8; tu_phut: -14, den_phut: -12, so_moc: 53; tu_phut: -12, den_phut: -10, so_moc: 138; tu_phut: -10, den_phut: -8, so_moc: 397; tu_phut: -8, den_phut: -6, so_moc: 603; tu_phut: -6, den_phut: -4, so_moc: 845; tu_phut: -4, den_phut: -2, so_moc: 893; tu_phut: -2, den_phut: 0, so_moc: 821; tu_phut: 0, den_phut: 2, so_moc: 544; tu_phut: 2, den_phut: 4, so_moc: 338; tu_phut: 4, den_phut: 6, so_moc: 126; tu_phut: 6, den_phut: 8, so_moc: 52; tu_phut: 8, den_phut: 10, so_moc: 6; tu_phut: 10, den_phut: 12, so_moc: 0; tu_phut: 12, den_phut: 14, so_moc: 0; tu_phut: 14, den_phut: 16, so_moc: 0; nguon: USNO, ten_nguon: U.S. Naval Observatory, Astronomical Applications API (seasons), so_moc: 804, dinh_nghia: loi_tinh - nguon, mae_phut: 4.3, rmse_phut: 5.3, trung_vi_tuyet_doi_phut: 4, p95_tuyet_doi_phut: 10, p99_tuyet_doi_phut: 12, lech_trung_binh_phut: -3.3, nho_nhat_phut: -13, lon_nhat_phut: 9, so_moc_som: 608, phan_bo: tu_phut: -16, den_phut: -14, so_moc: 0; tu_phut: -14, den_phut: -12, so_moc: 2; tu_phut: -12, den_phut: -10, so_moc: 21; tu_phut: -10, den_phut: -8, so_moc: 70; tu_phut: -8, den_phut: -6, so_moc: 92; tu_phut: -6, den_phut: -4, so_moc: 127; tu_phut: -4, den_phut: -2, so_moc: 149; tu_phut: -2, den_phut: 0, so_moc: 147; tu_phut: 0, den_phut: 2, so_moc: 94; tu_phut: 2, den_phut: 4, so_moc: 56; tu_phut: 4, den_phut: 6, so_moc: 32; tu_phut: 6, den_phut: 8, so_moc: 12; tu_phut: 8, den_phut: 10, so_moc: 2; tu_phut: 10, den_phut: 12, so_moc: 0; tu_phut: 12, den_phut: 14, so_moc: 0; tu_phut: 14, den_phut: 16, so_moc: 0
kiem_dinh	ma: gio-giao-tiet-imcce, loai: doi-chieu-so, trang_thai: dat, tham_chieu: IMCCE, co_mau: 4824, don_vi: phut, dung_sai: 15, mae: 4.2, rmse: 5.1, trung_vi: 3.7, p95: 9.7, p99: 12.3, max: 14.4, lech: -3.2, so_ngoai_le: 0, test: TestKiemCheoGioTietKhi, mo_ta: Giờ giao tiết của lõi tính trừ giờ IMCCE trên 4.824 mốc 1900 tới 2100, tính bằng phút; âm là lõi tính sớm., mo_ta_en: The engine's solar term moment minus the IMCCE moment over 4,824 moments from 1900 to 2100, in minutes; negative means the engine is early., mo_ta_zh: 1900 至 2100 年 4,824 个时刻，引擎交节时刻减 IMCCE 时刻，单位为分钟；负值表示引擎偏早。; ma: gio-giao-tiet-usno, loai: doi-chieu-so, trang_thai: dat, tham_chieu: USNO, co_mau: 804, don_vi: phut, dung_sai: 15, mae: 4.3, rmse: 5.3, trung_vi: 4, p95: 10, p99: 12, max: 13, lech: -3.3, so_ngoai_le: 0, test: TestKiemCheoGioTietKhi, mo_ta: Giờ giao tiết của lõi tính trừ giờ USNO trên 804 mốc 1900 tới 2100, tính bằng phút; âm là lõi tính sớm., mo_ta_en: The engine's solar term moment minus the USNO moment over 804 moments from 1900 to 2100, in minutes; negative means the engine is early., mo_ta_zh: 1900 至 2100 年 804 个时刻，引擎交节时刻减 USNO 时刻，单位为分钟；负值表示引擎偏早。; ma: ngay-giao-tiet-imcce, loai: doi-chieu-ngay, trang_thai: dat-co-ngoai-le, tham_chieu: IMCCE, co_mau: 4824, don_vi: ngay, dung_sai: 0, so_ngoai_le: 10, test: TestKiemCheoNgayTietKhiIMCCE, mo_ta: Ngày giao tiết theo giờ Việt Nam của lõi tính so với ngày chứa mốc IMCCE, 4.824 mốc; 10 mốc khác ngày, mọi mốc ấy cách nửa đêm dưới 15 phút và được kê ở ngoai-le-doi-chieu.csv., mo_ta_en: The engine's solar term date in Vietnam time against the date containing the IMCCE moment, 4,824 moments; 10 fall on a different date, all within 15 minutes of midnight, and each is listed in ngoai-le-doi-chieu.csv., mo_ta_zh: 按越南时间比较引擎的交节日期与 IMCCE 时刻所在日期，共 4,824 个时刻；10 个日期不同，均距午夜不足 15 分钟，逐一列于 ngoai-le-doi-chieu.csv。; ma: ngay-giao-tiet-usno, loai: doi-chieu-ngay, trang_thai: dat-co-ngoai-le, tham_chieu: USNO, co_mau: 804, don_vi: ngay, dung_sai: 0, so_ngoai_le: 4, test: TestKiemDinhNgayGiaoTietUSNO, mo_ta: Ngày giao tiết theo giờ Việt Nam của lõi tính so với ngày chứa mốc USNO, 804 mốc; 4 mốc khác ngày, mọi mốc ấy cách nửa đêm dưới 15 phút và được kê ở ngoai-le-doi-chieu.csv., mo_ta_en: The engine's solar term date in Vietnam time against the date containing the USNO moment, 804 moments; 4 fall on a different date, all within 15 minutes of midnight, and each is listed in ngoai-le-doi-chieu.csv., mo_ta_zh: 按越南时间比较引擎的交节日期与 USNO 时刻所在日期，共 804 个时刻；4 个日期不同，均距午夜不足 15 分钟，逐一列于 ngoai-le-doi-chieu.csv。

Đối chiếu · Cross-checked against:

Nguồn · Source	Tệp · File	sha256	Truy cập · Accessed	Mốc · Points	Dung sai (phút) · Tolerance (min)
IMCCE (Đài Thiên văn Paris), dịch vụ Miriade ephemcc, lý thuyết hành tinh INPOP	imcce_tiet_khi_1900_2100.tsv	3f6fad729304ae8631ed2ef495f4867c56f5d1195de56c2eb3b2c45243c2b1da	2026-09-27	4,824	15
U.S. Naval Observatory, Astronomical Applications API (seasons)	usno_phan_chi_1900_2100.tsv	ef70a6694d2764f13f8409b2dade5fb87ade9161d0fdccc683b6993f472d8419	2026-09-27	804	15

Mốc là lúc kinh độ biểu kiến của Mặt Trời chạm đúng bội số của 15 độ, tìm bằng phép chia đôi, làm tròn tới phút theo giờ Việt Nam. Đo 27/09/2026 trên 4.824 mốc: sớm trung bình 3,2 phút, sớm nhất 14 phút, muộn nhất 9 phút so với IMCCE.

A moment is when the Sun's apparent longitude reaches an exact multiple of 15 degrees, found by bisection and rounded to the minute in Vietnam time. Measured on 27 September 2026 over 4,824 moments: 3.2 minutes early on average, at most 14 minutes early and 9 minutes late relative to IMCCE.

3. Nguồn thư tịch · Source texts

• Không dẫn tác phẩm cụ thể nào: giá trị do lõi tính của Nhật Nguyệt tính ra, hoặc quy ước không gắn với một cuốn sách; loại nguồn của từng dòng ở cột nguon.
• No specific work is cited: values are computed by the Nhật Nguyệt engine, or follow a convention not tied to one book; the kind of source of each row is in the nguon column.

4. Quy ước đã chọn · Conventions taken

Cột thu_tu đếm theo NĂM DƯƠNG LỊCH, nên mục 1 là tiết khí đầu tiên rơi vào tháng Một chứ không phải Lập Xuân; vòng tiết khí theo truyền thống mở đầu bằng Lập Xuân, và trong bộ này Lập Xuân thường nằm ở mục 3. Tiết khí là hiện tượng thiên văn tính được, không phải quy ước, nên mọi nguồn tính đúng đều ra cùng ngày. Khác biệt giữa các bản lịch thường đến từ MÚI GIỜ: mốc giao tiết rơi sát nửa đêm thì lịch Trung Quốc và lịch Việt Nam có thể ghi lệch nhau một ngày. Bộ này dùng giờ Việt Nam.

The thu_tu column counts by the SOLAR year, so entry 1 is the first term falling in January rather than Lap Xuan; the traditional cycle opens with Lap Xuan, which sits at entry 3 here. Solar terms are a computable astronomical event, not a convention, so any correct implementation yields the same dates. Differences between almanacs usually come from the TIMEZONE: when a boundary falls near midnight, Chinese and Vietnamese calendars can record it one day apart. This dataset uses Vietnam time.

Chỗ nào một dòng riêng lẻ có điểm bất đồng thì ghi ở cột ghi_chu của chính dòng ấy.

Where a single row is disputed, the note sits in that row's ghi_chu column.

5. Giới hạn · Limitations

Bộ dữ liệu này ghi lại quy ước văn hoá và lịch pháp, không phải phát biểu khoa học. Nó dùng được cho nghiên cứu văn hoá, xử lý ngôn ngữ và ứng dụng lịch. Nó không dùng để dự đoán sự kiện, đánh giá con người, hay ra quyết định ảnh hưởng tới ai.

This dataset records cultural and calendrical conventions, not scientific claims. It is suitable for cultural research, NLP, and calendar applications. It is not intended for predicting events, evaluating people, or making decisions that affect anyone.

6. Ghi nguồn · Attribution

Giấy phép CC BY 4.0: dùng lại được cho cả mục đích thương mại, sửa đổi được, chỉ cần ghi nguồn.

DOI của cả bộ sưu tập (Zenodo): 10.5281/zenodo.23009396

Nguồn: Nhật Nguyệt (nhatnguyet.org), CC BY 4.0
Source: Nhật Nguyệt (nhatnguyet.org), CC BY 4.0

7. Liên kết · Links

• Trang trình bày · Table page: https://nhatnguyet.org/bang/24-tiet-khi
• Tải CSV trực tiếp · Direct CSV: https://nhatnguyet.org/du-lieu/24-tiet-khi.csv
• Danh mục dữ liệu mở · Open data catalog: https://nhatnguyet.org/du-lieu
• Mô tả cho mô hình ngôn ngữ · Machine-readable index: https://nhatnguyet.org/llms-full/du-lieu.txt