diff --git "a/seed/kir_Cyrl.jsonl" "b/seed/kir_Cyrl.jsonl"
new file mode 100644--- /dev/null
+++ "b/seed/kir_Cyrl.jsonl"
@@ -0,0 +1,6193 @@
+{"id":0,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Лиллиан Диана Гиш (1893-жылдын 14-октябры – 1993-жылдын 27-февралы) – америкалык актриса, режиссёр жана сценарист болчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lillian_Gish","last_updated":"3.0"}
+{"id":1,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гиш 1912-жылдан 1920-жылдарга чейин көрүнүктүү кино жылдызы болуп, айрыкча режиссёр Д. У. Гриффиттин тасмалары менен таанымал болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lillian_Gish","last_updated":"3.0"}
+{"id":2,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал ошондой эле 1950-жылдардын башынан тартып 1980-жылдарга чейин телеберүүдө бир топ эмгектенген жана 1987-жылы «Август киттери» тасмасында Бетт Дэвис менен чогуу ойноп, өзүнүн чыгармачылык жолун аяктаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lillian_Gish","last_updated":"3.0"}
+{"id":3,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гиштердин эң алгачкы бир нече мууну Данкард диний кызматкерлер болгон эле.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lillian_Gish","last_updated":"3.0"}
+{"id":4,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алардын энеси «Мажестик Кэнди Китчен» аттуу кондитердик дүкөн ачкан, ал эми кыздары коңшу жайгашкан эски «Мажестик» театрынын көрүүчүлөрүнө попкорн жана момпосуй сатышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lillian_Gish","last_updated":"3.0"}
+{"id":5,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Он жети жаштагы Лиллиан Оклахома штатындагы Шони калаасына барган, ал жакта Жеймстин бир тууганы Альфред Грант Гиш жана анын жубайы Мод жашачу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lillian_Gish","last_updated":"3.0"}
+{"id":6,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Атасы 1912-жылы Норман, Оклахомада кайтыш болгон, бирок ал андан бир нече ай мурда Огайого кайтып келген эле.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lillian_Gish","last_updated":"3.0"}
+{"id":7,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Лиллиан менен Дороти бой жеткенде театрга кошулуп, көп учурда ар түрдүү коюлумдарда өз-өзүнчө жүрүшкөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lillian_Gish","last_updated":"3.0"}
+{"id":8,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гиш сахнада ойноосун улантып, 1913-жылы «Жакшы кичинекей шайтан» спектакли жүрүп жаткан учурда аз кандуулуктун айынан эсин жоготуп жыгылып калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lillian_Gish","last_updated":"3.0"}
+{"id":9,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындай суук шарттарда ойногону анын бир нече манжасынын нервдерине биротоло залака тийгизди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lillian_Gish","last_updated":"3.0"}
+{"id":10,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал анын көркөм таланттарын толук пайдаланып, аны азап тарткан, бирок күчтүү каарманга айлантты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lillian_Gish","last_updated":"3.0"}
+{"id":11,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Д. У. Гриффит өзүнүн тартуучу тобу менен башка жакка кеткен учурда, ал сиңдиси Доротини «Күйөөсүн оңдоо» (1920) аттуу тасмага режиссерлук кылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lillian_Gish","last_updated":"3.0"}
+{"id":12,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал акчадан баш тартып, студия каражатты анын тасмаларынын сапатын жакшыртууга – мыкты актёрлорду, сценаристтерди жана башка кесипкөйлөрдү тартууга – жумшасын деп, өзү болсо жупуну эмгек ��кы менен пайыз суранган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lillian_Gish","last_updated":"3.0"}
+{"id":13,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Үнсүз кино доорунда Гиш менен Пикфорд сыяктуу алдыңкы актрисалар адептүү жана аруу мүнөздө болушкан, бирок 1930-жылдардын башына келгенде (үн толук киргизилип, Кино өндүрүшүнүн кодекси күчүнө кире электе) мындай ролдор эскирип калган деп эсептеле баштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lillian_Gish","last_updated":"3.0"}
+{"id":14,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Луис Майер Гишке коомчулуктун боорун оорутууга жетишүү максатында аны «пьедесталынан түшүрүү» үчүн атайлап чыр чыгарууну көздөгөн, бирок Лилиан экранда да, чыныгы жашоодо да роль ойногусу келбей, биринчи сүйүүсү – театрга кайтып барган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lillian_Gish","last_updated":"3.0"}
+{"id":15,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Киного кайтып келгенде, 1946–жылы Гиш «Күн алдындагы беттеш» тасмасындагы ролу үчүн «Экинчи пландагы эң мыкты актриса» номинациясында «Оскар» сыйлыгына көрсөтүлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lillian_Gish","last_updated":"3.0"}
+{"id":16,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал «Шамал менен кеткендер» тасмасында Барбара О’Нил ойногон Скарлеттин апасы Эллен О’Харадан тартып, Она Мансон аткарган сойку Белль Уотлингге чейинки бир нече ролдорго талапкер болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lillian_Gish","last_updated":"3.0"}
+{"id":17,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал 1965-жылы кыска мөөнөт жашаган «Аня» аттуу Бродвей мюзиклинде жесир императрица Мария Фёдоровнанын ролун аткарган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lillian_Gish","last_updated":"3.0"}
+{"id":18,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал 1980-жылы «Голливуд: Американын добушсуз киносунун салтанаты» аттуу телевизиондук даректүү сериялда интервью берген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lillian_Gish","last_updated":"3.0"}
+{"id":19,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын Голливуддун \"Даңк аллеясында\", Вайн-стритте, 1720-даректе жылдызы жайгашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lillian_Gish","last_updated":"3.0"}
+{"id":20,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Канн фестивалында көрүүчүлөр Гишке он мүнөт бою тик туруп кол чабышты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lillian_Gish","last_updated":"3.0"}
+{"id":21,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Marry for Murder» эпизоду 1943-жылдын 9-сентябрында эфирде көрсөтүлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lillian_Gish","last_updated":"3.0"}
+{"id":22,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал 1971-жылы «Оскардын» ардактуу сыйлыгына татыган, ал эми 1984-жылы AFIнин «Өмүрлүк эмгеги үчүн» сыйлыгын алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lillian_Gish","last_updated":"3.0"}
+{"id":23,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Университет эртеси күнү Гишке Сахна искусствосунун доктору деген ардактуу даражасын ыйгарды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lillian_Gish","last_updated":"3.0"}
+{"id":24,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гиш 1993-жылы каза болгондон кийин, Университет анын мурасынан алынган эстелик буюмдарды көргөзмөгө коюу үчүн өзүнүн галереясын кеңейтүүгө каражат топтогон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lillian_Gish","last_updated":"3.0"}
+{"id":25,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын Д. У. Гриффит менен байланышы ушунчалык жакын болгондуктан, айрымдар экөөнүн ортосунда романтикалык байланыш бар деп ойлошкон. Гиш бул тууралуу эч качан ачык айткан эмес, бирок алардын бир нече кесиптеши экөө жок дегенде бир аз убакыт мамиле куруп жүрүшкөнүнө бекем ишенишкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lillian_Gish","last_updated":"3.0"}
+{"id":26,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1920-жылдары Гиштин Дуэлл менен болгон байланышы, Дуэлл аны сотко берип, алардын мамилесинин чоо-жайын ачыктаганда, таблоиддик жаңжалга айланган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lillian_Gish","last_updated":"3.0"}
+{"id":27,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жорж Жин Нейтан Гиштин актёрдук чеберчилигин жогору баалаган – аны Элеонора Дузеге салыштырган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lillian_Gish","last_updated":"3.0"}
+{"id":28,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Европада Экинчи дүйнөлүк согуш башталгандан тартып Перл-Харборго чабуул жасалганга чейинки АКШдагы саясий башаламандык учурунда ал ачык кийлигишпөөчүлүк позицияны так кармаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lillian_Gish","last_updated":"3.0"}
+{"id":29,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жозеф Фрэнк Китон (1895–жылдын 4-октябры – 1966–жылдын 1-февралы), сахнада Бастер Китон деген сахналык ысым менен таанымал, америкалык актёр, куудул, кинорежиссёр, продюсер, сценарист жана каскадёр болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":30,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал Metro-Goldwyn-Mayer менен келишимге кол коюп, чыгармачылык көз карандысыздыгынан ажыраганда, анын карьерасы төмөндөп калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":31,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Киттондун 1920-жылдардагы «Кенже Шерлок» (1924), «Генерал» (1926) жана «Кинооператор» (1928) сыяктуу бир катар тасмалары бүгүнкү күнгө чейин жогору бааланат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":32,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Атасы Жозеф Холли «Жо» Китон болгон – ал Гарри Гудини менен чогуу сахнада оюн көрсөтүп, кошумча патенттелген дары-дармектерди сатыкка койгон «Mohawk Indian Medicine Company» же «Keaton Houdini Medicine Show Company» деп аталган көчмө шоунун ээси эле.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":33,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Китондун айтып берүүсү боюнча, окуя болгондо ал алты айлык болгон, ал эми ылакап атты ага Гарри Гудини койгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":34,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Номер негизинен комедиялык сценка болгон эле.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":35,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Үзгүлтүксүз ыргытууларды жеңилдетүү үчүн Китондун кийимине чемодандын туткасы тигилген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":36,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, Бастер бийликтегилерге анын денесинде көгала тактардын же сыныктардын жок экенин дайыма көрсөтө алчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":37,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мышыктай жерге коно албаганымда, бир нече жолу өлүп калмакмын.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":38,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул көрүүчүлөрдү азыраак күлдүргөнүн байкап, сахнага чыкканда өзүнүн атактуу камырабаган жүзүн колдоно баштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":39,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мыйзам менен болгон чатактарга жана Улуу Британиядагы мюзик-холлдорундагы ийгиликсиз гастролуна карабастан, Китон театрдын өсүп келе жаткан жылдызы болчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":40,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1917-жылы февраль айында ал Нью-Йорк шаарындагы «Талмаж» студиясында Роско «Томпок» Арбакл менен таанышкан, ал жерде Арбакл Жозеф М. Шенк менен келишимдин негизинде иштечү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":41,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бастер «Касапчы бала» аттуу алгачкы тасмасында өтө эле табигый рол жараткандыктан, аны дароо ишке алышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":42,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кийинчерээк Китон көп өтпөй эле Арбаклдын экинчи режиссёру жана анын бүтүндөй күлкү бөлүмү болуп калганын айткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":43,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал ийгиликтүү «Жаңы Генриетта» пьесасынын негизинде тартылган, ал буга чейин «Козу» деген аталыш менен бир жолу тасмага тартылып, анда башкы ролду Дуглас Фэйрбенкс аткарган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":44,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал бир катар эки бөлүктүү комедияларды тарткан, анын ичинде Бир жума (1920), Театр (1921), Коптор (1922) жана Электр үй (1922).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":45,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Комедия режиссёру Лео Маккери, слэпстик комедияларды тартуудагы ээн-эркин күндөрдү эскерип, мындай деген: «Баарыбыз бири-бирибиздин күлкүмандарыбызды уурдаганга аракет кылчубуз».","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":46,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Кенже Шерлок» тасмасындагы темир жолдун суу мунарасы менен болгон эпизоддо, суу мунарасынан үстүнө куюлган катуу суу агымынан улам Китон мойнун сындырып алган, бирок ал муну көп жылдардан кийин гана билген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":47,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Китондун каарманы бир гана ачык терезе үчүн аман калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":48,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кенже Билл пароходу (1928) тасмасынан тышкары, Китондун эң унутулгус толук метраждуу тасмаларынын катарына Биздин меймандостугубуз (1923), Навигатор (1924), Кенже Шерлок (1924), Жети шанс (1925), Оператор (1928) жана Генерал (1926) кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":49,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кийинчерээк Китондун эң чоң жетишкендиги катары бааланганы менен, ошол учурда бул тасмага карата пикирлер түрлүү болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":50,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын дистрибьютору «United Artists» дайындаган продакшн-менежери чыгымдарды көзөмөлдөп, айрым сюжеттик элементтерге чейин кийлигишип жиберген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":51,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Актёрлор чет тилдеги сценарийлерди бир нече саптан фонетикалык ык менен жаттап алып, ошол эле замат тасмага тартылып турушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":52,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Режиссёру көбүнчө Жюль Уайт болуп, анын слэпстикке жана фарска басым жасаганы бул тасмалардын көбүн Уайттын атактуу «Үч акмак» кыска метраждуу тасмаларына окшоштуруп койгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":53,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, режиссёр Уайттын бетке чабар, зордукчул тамашаларга басым жасаганынын натыйжасында, Коламбиянын кыска метраждуу фильмдери анын эң эле чыгармачыл эмес комедиялары болуп калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":54,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал башкы ролду ойногон акыркы «Заманбап көк сакал» (1946) тасмасын Мексикада тарткан; бул аз бюджеттүү тасма болгон жана ал 1980-жылдары «Айдагы бум» деген аталыш менен VHSке чыкканга чейин АКШда көрсөтүлбөсө керек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":55,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Жакшы эски жай мезгилинде» тасмасынын көчөдө кагышып калган сценасында алгачкы жолу чогуу тартылган Жуди Гарланд менен Ван Жонсон аттуу жылдыздарды Китон өзү жетектеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":56,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Лос-Анжелестин жергиликтүү станциясы үчүн реакция ушунчалык күчтүү болгондуктан, ал Китонго ошондой эле түз эфирде көрсөтүлгөн өзүнүн шоусун 1950-жылы сунуштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":57,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бастер Китондун аялы Элеонора да сериалда тартылган (айрыкча, чакан театрлаштырылган сахнада Бастер Ромеонун, ал эми өзү Жульеттанын ролун аткарган).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":58,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Китондун 1950- жана 1960-жылдардагы мезгил-мезгили менен телеберүүлөргө чыгуусу анын үнсүз тасмаларына болгон кызыгуунун кайра жанданышына шарт түздү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":59,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Элүү жаштан бир топ өтүп калган Китон эски номерлерин ийгиликтүү кайрадан аткарган, анын ичинде бир бутун үстөлгө коюп, экинчисин жанына серпе көтөрүп, абада ыңгайсыз абалда бир саам кармалып туруп, анан сахнанын полуна кулап түшкөн трюгу да бар эле.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":60,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Китондо «Үч курак», «Кенже Шерлок», «Кенже Билл пароходу» жана «Коллеж» (бир түрмөгү жок) толук метраждуу тасмаларынын, ошондой эле «Кайык» жана «Аялымдын туугандары» кыска метраждуу тасмаларынын нускалары болгон. Кийинчерээк ал нускаларды Китон менен Рохауэр эскирип бара жаткан нитрат плёнкасынан целлюлоза ацетат плёнкасына көчүрүшкөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":61,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1962-жылы Жим Мор Нью-Йорктун Буффало шаарында «Саймон Пьюр» сырасы үчүн тарткан үнсүз тележарнамалар сериясында Китон өзүнүн үнсүз фильм доорундагы кээ бир гэгдерин кайрадан жандандырган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":62,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1958-жылы декабрда Китон ABC каналындагы Донна Рид шоу телеберүүсүнүн «Абдан шайыр Рождество» аттуу эпизодуна конок жылдыз катары катышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":63,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1960-жылы ал MGMге акыркы жолу кайтып келип, Марк Твендин «Гекльберри Финндин жоруктары» чыгармасынын 1960-жылкы адаптациясында арстан багуучунун ролун ойногон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":64,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал куудул Эрни Ковач менен «Табып» деп алдын ала аталып жаткан пилоттук телеберүүнүн үстүндө иштеп, анын айрым сценаларын 1962-жылдын 12-январында – Ковач автокырсыктан каза тапканга бир күн калганда – тарткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":65,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал өзүнүн салттуу «pork pie» шляпасын кийип алып, 50 жыл мурун тарткан тасмаларындагыдай трюктарды аткарып, моторлуу дрезина менен Канаданын бир четинен экинчи четине чейин саякаттап өткөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":66,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондой эле 1965-жылы ал Франко Франки жана Чиччо Инграссиа менен бирге \"Тийиштүү деңиз пехотасы жана генерал\" тасмасында роль ойноо үчүн Италияга сапар алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":67,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын эң курч пародияларынын бири – «Тоңгон Түндүк» (1922), бул Уильям С. Харттын «Тозоктун ашык-машыктары» (1916) жана «Тар жол» (1917) сыяктуу вестерн-мелодрамаларына карата жасалган сатира.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":68,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1920-жылдардагы көрүүчүлөр пародияны кабыл алып, тасманы боорду эзген күлкүлүү деп эсептешкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":69,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кыска тасмада ошондой эле өнөр көрсөткөн маймылды тууроо да камтылган, ал кыязы (Улуу Петр аттуу) сахналаш өнөктөшүнүн номеринен алынса керек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":70,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эскертүү: Булакта Китондун көп колдонулган ылакап аты «Улуу Ташбет» деп ката жазылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":71,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Китон 1920-жылдардан баштап Дороти Себастьян аттуу актриса менен, ал эми 1930-жылдардын башында Кэтлин Ки менен сүйлөшүп жүргөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":72,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал Гарри Гудиниден үйрөнгөн амалдары менен жоошутуучу көйнөктөн чечинип чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":73,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал 1935-жылы Санта-Барбарадагы мейманканадан Китонду миллионер Бартон Сьюэллдин аялы Лия Клампитт Сьюэлл менен кармап алгандан кийин ажырашууга арыз тапшырган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":74,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал ичкенди беш жылга таштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":75,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Никеси анын өлүмүнө чейин созулду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":76,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өмүрүнүн соңку күндөрүндө ооруканада жаткан Китон тынчы кетип, үйүнө кайтууну эңсеп, палатада тынбай ары-бери басып жүргөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":77,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Фильмдин режиссёру да болгон Сидни Шелдон жазган сценарий, Китондун өмүр баянына кыйыр негизделгени менен, көптөгөн фактылык каталарды камтыган жана анын үч аялын бир каарманга бириктирип койгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":78,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Китондун өмүрү менен чыгармачылыгына коомчулуктун кызыгуусун арттырууга арналган мүчөлүктүн курамында теле жана кино индустриясынын көптөгөн өкүлдөрү: актёрлор, продюсерлер, жазуучулар, сүрөтчүлөр, графикалык романисттер, музыканттар жана дизайнерлер, ошондой эле жөн гана Бастер Китондун сыйкырына суктанган адамдар бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":79,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Хиршфельддин айтымында, азыркы кино жылдыздарын сүрөттөө кыйыныраак, себеби Лорел, Харди жана Китон сыяктуу үнсүз кинонун куудулдары «өздөрүнүн карикатураларына окшош көрүнүшкөн».","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":80,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Киносынчы Рожер Эберт мындай деп айткан: «Үнсүз кинонун куудулдарынын эң улуусу – Бастер Китон, ал эмне кылганы үчүн гана эмес, аны кантип кылганы үчүн да улуу».","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":81,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Режиссёр Мел Брукс Бастер Китон ага олуттуу таасирин тийгизгенин белгилеп, мындай деген: «Мен (Бастерге) эки деңгээл боюнча көп нерсеге карызмын: биринчиден, режиссёр катары мага зор устат болгондугу үчүн, экинчиден, таланттуу инсандын укмуштуудай нерселерди жасаганына күбө болуп турган жөнөкөй адам катары».","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":82,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Актёр жана каскадёр Жонни Носквилл «Апендилер» долбоорлору үчүн идеяларды ойлоп табууда Китонду шыктандыруучу катары белгилейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":83,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Льюистин көздөрү Китондукуна окшош деп Элеонордун айтканы ага өзгөчө таасирлүү болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":84,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дал ушул pork pie шляпасын жасоодо \"жакшынакай Стетсондон баштап, аны кыркып кыскартып\", канттуу суу менен жээгин катырганын 1964-жылы интервьючуга айткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Buster_Keaton","last_updated":"3.0"}
+{"id":85,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын ата теги Уэлстиктерден болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Harold_Lloyd","last_updated":"3.0"}
+{"id":86,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ллойд 1913-жылы өзүнүн студиясын түзгөн Роуч менен кызматташа баштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Harold_Lloyd","last_updated":"3.0"}
+{"id":87,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал драматургиялык умтулуусун ишке ашыруу үчүн 1919-жылы Ллойдду таштап кеткен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Harold_Lloyd","last_updated":"3.0"}
+{"id":88,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ллойд Дэвисти канчалык көп көргөн сайын, аны ошончолук көбүрөөк жактыра бергени имиштелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Harold_Lloyd","last_updated":"3.0"}
+{"id":89,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гарольд Ллойд трагикомедиялык образдардан алыстап, бекем ынануу жана оптимизм менен карапайым адамды чагылдырган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Harold_Lloyd","last_updated":"3.0"}
+{"id":90,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өзүнүн жаңы каарманын жаратуу үчүн, Ллойд линзасыз мүйүз алкактуу көз айнек тагынып, кадимки эле кийим кийген; буга чейин ал жасалма мурут тагынып, жакшы жарашпаган кийимдерди кийип, чаплиндик «жалгызсыраган Люк» образын аткарып жүрчү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Harold_Lloyd","last_updated":"3.0"}
+{"id":91,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алардын жүрүм-туруму жасалма эмес болуп, сүйүү баяны ишендирерлик болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Harold_Lloyd","last_updated":"3.0"}
+{"id":92,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1919-жылы 24-августта, жекшемби күнү, Лос-Анжелестеги «Витцель» фотостудиясында жарнамалык сүрөттөргө түшүп жатканда, ал реквизит бомба деп ойлоп алган нерсени колуна алып, тамекиси менен тутантып алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Harold_Lloyd","last_updated":"3.0"}
+{"id":93,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ллойд тамекисин бомбанын билигинен тутандырып жаткан учурда ал жарылып кетип, бетин жана көкүрөгүн катуу күйгүзүп, көзүнө доо келтирген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Harold_Lloyd","last_updated":"3.0"}
+{"id":94,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1924-жылы Ллойд менен Роучтун жолдору ажырап, Ллойд өз тасмаларынын көз карандысыз продюсерлик кыла баштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Harold_Lloyd","last_updated":"3.0"}
+{"id":95,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ушул фильмдердин баары эбегейсиз ийгиликтүү жана кирешелүү болуп, ошону менен Ллойд 1920-жылдардын эң көп маяна алган киноактёруна айланган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Harold_Lloyd","last_updated":"3.0"}
+{"id":96,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, анын экрандагы шыпылдаган образы 1930-жылдардагы Улуу депрессия доорунун кино көрүүчүлөрүнүн көңүлүнө төп келген эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Harold_Lloyd","last_updated":"3.0"}
+{"id":97,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1937-жылы 23-мартта Ллойд өзүнүн «Гарольд Ллойд кинокомпаниясына» тиешелүү студиясынын жерин Иса Машаяктын акыркы күндөрүнүн ыйыктары чиркөөсүнө саткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Harold_Lloyd","last_updated":"3.0"}
+{"id":98,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал, режиссёру Престон Стёржес болуп, каржылоочусу Говард Хьюз болгон, Ллойддун карьерасына урмат көрсөтүү максатын көздөгөн, бирок ийгиликсиз болуп чыккан «Гарольд Диддлбоктун күнөөсү» тасмасына дагы бир башкы ролду аткарууга кайтып келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Harold_Lloyd","last_updated":"3.0"}
+{"id":99,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Материал боюнча Ллойд менен Стёржестин көз караштары ар башка болуп, алар тасма тартуу учурунда көп урушушкан; Ллойд Стёржестин тасманын биринчи үчтөн бир бөлүгүнүн сценарийине үч-төрт ай сарптаганы менен, «анын калган үчтөн эки бөлүгүн бир жума же андан аз убакытта жазып койгонуна» өзгөчө тынчсызданган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Harold_Lloyd","last_updated":"3.0"}
+{"id":100,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айрымдар «Олд Голд» комедия театрын «Люкс радио» театрынын жеңилирээк нускасы катары көрүшкөн, жана ага Фред Аллен, Жун Эллисон, Люсиль Болл, Ральф Беллами, Линда Дарнелл, Сюзан Хэйуорд, Герберт Маршалл, Дик Пауэлл, Эдвард Г. Робинсон, Жейн Уайман жана Алан Янг аттуу ошол замандын эң атактуу кино жана радио жылдыздары катышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Harold_Lloyd","last_updated":"3.0"}
+{"id":101,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көп жылдар өткөндөн кийин Ллойддун үйүнөн 29 берүүнүн ацетат дисктери табылган, азыр алар көөнө радио коллекционерлеринин арасында колдон колго өтүүдө.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Harold_Lloyd","last_updated":"3.0"}
+{"id":102,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал Лос-Анжелестеги Аль-Малаика ибадатканасынын мурдагы Потентаты болгон жана акыры 1949–50-жылдары Түндүк Америка шрайнерлеринин Императордук Потентаты болуп шайланган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Harold_Lloyd","last_updated":"3.0"}
+{"id":103,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ллойдго 1955-жылы Ардак сотунун Рыцарь-Командору наамы, ал эми 1965-жылы 33-даражадагы Ардактуу Генералдык инспектор наамы берилген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Harold_Lloyd","last_updated":"3.0"}
+{"id":104,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анда айтылгандай, биринчи иретте Ллойд Саймон жана Шустер үчүн өзүнүн өмүр баянын жазат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Harold_Lloyd","last_updated":"3.0"}
+{"id":105,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал бир катар эркек журналдарнында модель, Бетти Пейджтин, жана стриптизчи, Дикси Эванстын, жылаңач сүрөттөрү менен атактуу болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Harold_Lloyd","last_updated":"3.0"}
+{"id":106,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биз алардын пианинодо ойнолушун эч качан күткөн эмеспиз.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Harold_Lloyd","last_updated":"3.0"}
+{"id":107,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар ага жакындаганы мене�� ишти аягына чейин чыгарышкан жок.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Harold_Lloyd","last_updated":"3.0"}
+{"id":108,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1960-жылдардын башында Ллойд өзүнүн эски «Гарольд Ллойддун комедия дүйнөсү» жана «Жашоонун күлкүлүү бөлүгү» аттуу кинолорунун үзүндүлөрүн камтыган эки кино жыйнагын чыгарган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Harold_Lloyd","last_updated":"3.0"}
+{"id":109,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тайм-Лайф жалпысынан өзгөрүүгө учурабаган бир нече толук метраждуу тасма чыгарып, Ллойд буйрутма берген Шарфтын кээ бир партитураларын да колдонгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Harold_Lloyd","last_updated":"3.0"}
+{"id":110,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Браунлоу менен Гиллдин даректүү тасмасы PBS «Американын чеберлери» сериалынын алкагында көрсөтүлүп, АКШда Ллойддун чыгармачылыгына болгон кызыгууну кайрадан жандандырган, бирок тасмалар көбүнесе жеткиликсиз болуп калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Harold_Lloyd","last_updated":"3.0"}
+{"id":111,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар ошондой эле 1930-жылдын сентябрынла Глория Фриманды (1924–1986) асырап алышып, ага Марджори Элизабет Ллойд деген ат беришкен, бирок ал өмүрүнүн көпчүлүк бөлүгүндө «Пегги» деген ысым менен белгилүү болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Harold_Lloyd","last_updated":"3.0"}
+{"id":112,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дэвис 1969-жылы, Ллойддун өлүмүнөн эки жыл мурун, жүрөк талмасынан каза тапкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Harold_Lloyd","last_updated":"3.0"}
+{"id":113,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1925-жылы Ллойд кино карьерасынын гүлдөп турган маалында Alexander Hamilton Lodge No боюнча жайгашкан масондукка кирген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Harold_Lloyd","last_updated":"3.0"}
+{"id":114,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1926-жылы ал Калифорниядагы Лос-Анжелес өрөөнүндө 32-даражадагы Шотланд уставынын масону болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Harold_Lloyd","last_updated":"3.0"}
+{"id":115,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1943-жылдын августунда Ллойддун тасма сактагычы өрттөнүп, анын үнсүз тасмаларынын жеке коллекциясынын бир бөлүгү(ошол кезде 2 миллион долларга бааланган) өрттөнүп кеткен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Harold_Lloyd","last_updated":"3.0"}
+{"id":116,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өрт башкы үй менен короо-жайга тийген эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Harold_Lloyd","last_updated":"3.0"}
+{"id":117,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ллойд 1960-жылы киноискусствосуна кошкон салымы үчүн Голливуддун «Даңк аллеясындагы» жылдыз менен сыйланган, ал Вайн-стрит көчөсүнүн 1503-дарегинде жайгашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Harold_Lloyd","last_updated":"3.0"}
+{"id":118,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Экинчи цитата Чаплинге карата кемсинтүү болгон, ал ошол маалга Маккартизмдин каарына калып, Америка Кошмо Штаттарына кирүү визасынан ажыраган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Harold_Lloyd","last_updated":"3.0"}
+{"id":119,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мэри Пикфорд деген сахналык ысымы менен белгилүү болгон Глэдис Мари Смит (1892-жылдын 8-апрели – 1979-жылдын 29-майы) – карьерасы беш он жылдыкка созулган канадалык-америкалык ки��оактриса жана продюсер болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":120,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын атасы, Жон Чарльз Смит, англис методист иммигранттарынын уулу болгон жана ар кандай майда-чүйдө жумуштарда эмгектенген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":121,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Күйөөсүнүн туугандарына жагынуу максатында Пикфорддун апасы балдарын атасынын дини – методизм боюнча чокундурган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":122,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Глэдис, анын апасы жана эки кичүү бир тууганы үчүнчү сорттогу труппаларда жана пьесаларда роль ойноп, Америка Кошмо Штаттарын поезд менен кыдырышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":123,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Глэдис, акыры, 1907-жылы «Виргиниядагы Уоррендер» аттуу Бродвей пьесасынан көмөкчү ролду алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":124,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, Бродвейдеги көрсөтүүлөрүн жана пьеса менен гастролун аяктаган соң, Пикфорд кайрадан жумушсуз калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":125,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал кинодогу актёрдук оюн ошол кездеги стилдештирилген сахна оюнуна караганда жөнөкөйрөөк экенин тез түшүнгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":126,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Пикфорд «Biograph» компаниясындагы ийгилиги тууралуу мындай деген: \"Мен тазалоочу айымдарды, катчыларды жана ар улуттун аялдарын ойнодум... Эгер мүмкүн болушунча көп тасмага тартылсам, атым чыгып, эмгегиме талап жаралат деп чечкем\".","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":127,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1910-жылдын январында Пикфорд «Байограф» тартуу тобу менен Лос-Анжелеске сапарга чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":128,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гриффиттин компаниясында актёрлор титрлерде көрсөтүлчү эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":129,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Пикфорд 1910-жылы декабрда «Байографтан» кеткен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":130,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал Дэвид Беласконун «A Good Little Devil» (1912) коюлуму менен Бродвейге кайтып келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":131,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал 1913-жылы жалаң гана кинодо иштөөнү чечкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":132,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Пикфорд Зукордун жылдыздарынын катарына кошулуу максатында сахнадан кетти.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":133,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Епископтун арабасында» (1913), «Каприз» (1913) сыяктуу, айрыкча «Адашкан жүрөктөр» (1914) аттуу комедия-драмалар аны кино көрүүчүлөр үчүн туруштук бере алгыс кылды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":134,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Tess of the Storm Country» беш аптадан кийин чыгарылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":135,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1916-жылы Пикфорддун атактуулугу жагынан бир аз ашкан жалгыз гана Чарли Чаплин сынчылар менен көрүүчүлөрду ошондой эле өзүнө тарта алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":136,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал ошондой эле «Pickford Film» корпорациясынын вице-президенти болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":137,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Балалыгы нормалдуу түрдө өтпөгөндүктөн, ал бул сүрөттөрдү тартканды жактырчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":138,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1918-жылы августта Пикфорддун келишиминин мөөнөтү бүтүп, ал Цукордун узартуу боюнча сунуштаган шарттарынан баш тартканда, ага кино бизнесинен кетүүсү үчүн 250 000 доллар сунушташкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":139,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Юнайтед Артистс» компаниясы аркылуу Пикфорд өз тасмаларын продюсерлик кылууну жана аларда роль аткарууну уланткан; ошондой эле ал тасмаларды өзү каалагандай тарата алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":140,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул мезгилде ал Пикфорддун жаш баланы аткарганы менен өзгөчөлөнгөн «Литтл Энни Руни» (1925); Диккенсче стил менен жаңыдан пайда болгон немис экспрессионисттик стилин айкалыштырган «Спэрроуз» (1926); жана өзүнүн болочокку жолдошу Чарльз «Бадди» Роджерс катышкан «Май Бест Гёрл» (1927) романтикалык комедиясын тарткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":141,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал өзүнүн алгачкы үндүү тасмасы болгон «Кокетка» (1929) фильминде жеңил ойлуу коомдук айымдын ролун ойноп, бул роль үчүн анын атактуу тармал чачтары 1920-жылдардагы боб стилинде кыркылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":142,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Коомчулук аны кыйыныраак ролдордо кабыл алган жок.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":143,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Голливуддун атактуу актёрлору үндүү тасмалардын жакындап келишинен дүрбөлөңгө түшүшкөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":144,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал 1933-жылы, үч тасмасы катары менен ийгиликсиз болуп, ири чыгым алып келгенден кийин, актёрдук карьерасын аяктаган. Анын акыркы ролу «Сикретс» тасмасында болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":145,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биринчи дүйнөлүк согуш маалында ал каражат топтоо максатында бир катар маанилүү сөздөрдү сүйлөп, «Либерти бонддорунун» сатылышына жигердүү көмөк көрсөткөн. Бул иш-чара Вашингтондон башталып, ал жерде Чарли Чаплин, Дуглас Фэрбенкс, Теда Бара жана Мэри Дресслер менен бирге бонддорду саткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":146,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чикагодо бир эле сөз сүйлөп, ал болжол менен беш миллион долларлык бонд саткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":147,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биринчи дүйнөлүк согуштун аягында Пикфорд каржылык жактан муктаж актёрлорго жардам берүүчү «Моушн Пикчер Релиф Фанд» уюмун негиздеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":148,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Натыйжада, 1940-жылы Фонд Калифорниянын Вудленд-Хиллз аймагында жер сатып алып, «Моушн Пикчер Кантри Хаус энд Хоспиталды» курган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":149,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал бул ыйгарым укуктарды 1916-жылы, Цукордун «Фэймос Плейерс ин Фэймос Плейс» (кийинчерээк «Парамаунт») менен келишимде турганда талап кылган (жана алган).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":150,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Мэри Пикфорд Корпорейшн» кыска мөөнөткө Пикфорддун кино өндүрүүчү компаниясы катары иштеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":151,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дистрибьюторлор (ошондой эле студиялардын да бир бөлүгү) компаниянын өндүрүмдөрүнүн өздөрүнүн кинотеатрларында көрсөтүүнү уюштурушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":152,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул көз карандысыз кинопродюсерлерге өзүнүн экрандарына чыгуу мүмкүнчүлүгүн, ошондой эле башка компанияларга таандык болгон убактылуу бош кинотеатрларды ижарага алууну сунуштаган жалаң гана дистрибьютордук компания болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":153,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тең негиздөөчү, ошондой эле өз тасмаларынын продюсери жана жылдызы катары Пикфорд Голливуд тарыхындагы эң таасирдүү аялга айланган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":154,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал жана Чаплин ондогон жылдар бою компаниянын өнөктөштөрү бойдон чогуу калышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":155,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Имиштерге ылайык, ал 1910-жылдардын башында Мурдан боюна бүтүп, боюнан түшүп калган же аборт жасаткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":156,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түгөйлөр бир нече жыл бою ажырашып-жарашып жашашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":157,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошол убакта Пикфорд да 1918-жылдагы сасык тумоо пандемиясы учурунда грипптен жабыркаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":158,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар бал айына Европага барышкан; Лондондо жана Парижде күйөрмандар атактуу түгөйгө жетүүгө аракет кылып, тополоң салышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":159,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Пикфорд абийирдүү, бирок мүнөзү курч карапайым кошуна кыздын үлгүсү болуп кала берди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":160,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ак үйгө келген чет өлкөлүк мамлекет башчылары жана жогорку даражалуу коноктор жубайлардын Беверли-Хиллздеги Пикфэр сарайына да барса болобу деп көп сурашчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":161,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башка коноктордун катарында Жорж Бернард Шоу, Альберт Эйнштейн, Элинор Глин, Хелен Келлер, Г. Ж. Уэллс, Лорд Маунтбеттен, Фриц Крейслер, Амелия Эрхарт, Ф. Скотт Фицджеральд, Ноэл Кауард, Макс Рейнхардт, Барон Ниси, Владимир Немирович-Данченко, Сэр Артур Конан Дойл, Остин Чемберлен, Сэр Гарри Лоудер жана Мехер Баба сыяктуу инсандар болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":162,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондой эле алар Американын дүйнөдөгү расмий эмес элчилери катары дайыма эл көзүндө болуп, параддарды жетектеп, ленталарды кесип, сөз сүйлөп турушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":163,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар 1936-жылдын 10-январында ажырашышып кетишкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":164,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал алардын тышкы кемчиликтерин, анын ичинде Роннинин боюнун кыскалыгын жана Роксаннанын кыйшык тиштерин сындаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":165,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын бир туугандары: Лотти жана Жек экөө тең 1936 жана 1933-жылдары спирт ичимдиктеринен улам каза болушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":166,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Пикфорд элден четтеп, бара-бара түнт тартып, дээрлик толугу менен Пикфэрде жашап, жанына Лиллиан Гишти, өгөй уулу кенже Дуглас Фэрбенксти жана башка саналуу гана адамдарды кабыл алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":167,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал 1959-жылы Түндүк Каролина штатынын WSJS-TV телеканалына биргелешип ээлик кылуу маселесине байланыштуу сотко келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":168,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чарльз «Бадди» Роджерс конокторго Пикфэйрдо улам-улам экскурсия өткөзүп, анын ичинде Пикфорддун Дуглас Фэрбенкс үчүн сатып алган чыныгы вестерн стилиндеги барды жана конок бөлмөсүндөгү Пикфорддун портретин көрсөтүп турчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":169,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондой эле, анын Канаданын Онтарио провинциясындагы Торонтодо үйү бар болчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":170,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын колунун жана бутунун издери Калифорниянын Голливуд шаарындагы Граумандын кытай театрында көргөзмөгө коюлган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":171,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Конгресстин китепканасынын Жеймс Мэдисон атындагы мемориалдык имаратындагы Мэри Пикфорд театры анын урматына ысым алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":172,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Калифорния штатындагы Катедрал-Сити шаарында жайгашкан жаңы тасмалардын алгачкы көрсөтүүлөрүн уюштурган «Мэри Пикфорд» аттуу кинотеатр 2001-жылдын 25-майында ачылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":173,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алардын арасында ал «Дороти Вернон оф Хэддон Холл» (1924) тасмасында кийген, дизайнери Митчелл Лейсен болгон, мончоктор менен кооздолгон сейрек жана укмуштуудай көйнөк, анын атайын «Оскар» сыйлыгы жана зер буюмдар кутусу бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":174,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Үй-бүлөнүн үйү 1943-жылы бузулуп, кыштарынын көбү Пикфордго Калифорнияга жеткирилген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":175,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1993-жылы ага «Палм-Спрингс даңк аллеясындагы» «Алтын пальма жылдызы» арналган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":176,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2011-жылдын январынан июлуна чейин Торонто эл аралык кинофестивалы TIFF Bell LightBox имаратынын Канада кино галереясында Мэри Пикфорддун эстелик буюмдарынын коллекциясын көргөзмөгө чыгарган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":177,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал «Кин Стейт» колледжине белекке берилген жана учурда көргөзмөгө коюу үчүн Конгресстин китепканасы тарабынан реставрациядан өтүп жатат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":178,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2017-жылдын 8-апрелиндеги Google Doodle Мэри Пикфорддун 125 жылдыгына арналган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mary_Pickford","last_updated":"3.0"}
+{"id":179,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Глория Жозефина Мэй Свонсон (1899-жылдын 27-марты – 1983-жылдын 4-апрели) – америкалык актриса, продюсер жана ишкер айым болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":180,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал окуучу кезинде «Эссеней Студиос» студиясынын актёру Фрэнсис X. Бушманга болгон кызыгуусу үчүн, таежеси аны актёрдун Чикагодогу студиясына экскурсияга алып барган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":181,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1929-жылы чыккан «Треспассер» тасмасындагы үндүү дебюттук ролу ага экинчи «Оскар» сыйлыгына номинацияны алып келген","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":182,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын атасы швед-америкалык, ал эми энеси немис, француз жана поляк тектүү болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":183,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эмне болсо да, ал көп өтпөй массовкага ишке алынган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":184,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын биринчи ролу актриса Герда Холмс менен ойногон кыска эпизоддук роль болуп, ал үчүн ошол кезде эбегейсиз чоң болгон 3,25 доллар төлөнгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":185,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1915-жылы ал болочок биринчи күйөөсү Уоллес Бири менен бирге «Суиди Гоуз ту Коллеж» тасмасында ойногон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":186,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Вернон жана Свонсон экранда көрүүчүлөрдүн купулун толтурган мыкты шайкештикти жаратышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":187,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бэжерге Свонсон ушунчалык таасир калтыргандыктан, ал аны 1918-жылы режиссёр Жек Конуэйге «Хер Десижн» жана «Ю Кэнт Билив Эврисинг» тасмаларына сунуштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":188,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көп өтпөй «Ойлоно турган бир нерсе» (1920) жана «Анатолдун иштери» (1921) тасмалары чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":189,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал 1921-жылы «Апокалипсистин төрт атчаны» тасмасындагы ролу менен жылдызга айланган, бирок Свонсон аны кесиптик келечегинен көп үмүт жоктой сезилген, кичинекей ролдорду ойноп жүргөн, али тааныла элек актёр кезинен тартып билчү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":190,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Наполеонго байланыштуу көптөгөн тарыхый жайларда биринчи жолу тасма тартууга уруксат берилген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":191,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошол кезде Свонсон өз доорунун эң кассалык жылдызы деп эсептелген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":192,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Паркер чечкинсиз, ал эми актёрлордун тажрыйбасы ал каалаган деңгээлде аткарууга жетпегендиктен, өндүрүш ийгиликсиз болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":193,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Уюмдун мүчөлөрү Американын кинопродюсерлер жана дистрибьюторлор ассоциациясынын төрагасы Уилл Х. Хейске өз нааразычылыгын билдирген андан аркы кадамдарга барышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":194,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Хейс негизги окуяга шыктанганы менен, тасма жарыкка чыкканга чейин чечилген белгилүү бир маселелери да болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":195,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал анын кийинки тасмасын жеке өзү каржылоону сунуштаган жана анын каржылык документтерине кылдат текшерүү жүргүзгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":196,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, Кеннеди ага «Саз» аттуу башка бир үнсүз тасманы тартуу үчүн Эрих фон Штрогеймди жалдоону кеңеш кылган; ал тасма кийинчерээк «Куин Келли» деп кайра аталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":197,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Штрогейм сценарийдин негизин жазуу үстүндө бир нече ай бою иштеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":198,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Св��нсондун ага жана фильмдин жалпы багытына карата нааразычылыктарынан улам январь айында тартуу иштери токтотулуп, Штрогейм жумуштан айдалган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":199,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1929-жылы жарык көргөн «Trespasser» үндүү тасмасы Суонсонго экинчи жолу «Оскар» сыйлыгына талапкерликти алып келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":200,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Америкалык үндүү тасмалардын биринчиси болуп, дүйнөлүк бет ачарын Лондондо өткөрдү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":201,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Кынтыксыз түшүнүшүү», 1933-жылкы үндүү комедия, бул компания чыгарган жалгыз тасма болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":202,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал сахналык коюуларга чыга баштаган жана 1948-жылы WPIX-TV телеканалындагы «Глория Свонсон сааты» телесериалында башкы ролду аткарган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":203,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Фильмдин сюжети атак-даңкы соолуган үнсүз кино актрисасы Норма Дезмонддун (Свонсон) жолу болбогон сценарист Джо Гиллисти (Уильям Холден) сүйүп калганы тууралуу баяндайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":204,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Норма «Мом фигуралар» деген ат менен дагы белгилүү актёрлордун тобу менен бриж карта оюнун ойнойт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":205,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Норманын сахнага кайтып келүү кыялдары талкаланып, Гиллис аны менен ажырашууга аракет кылганда, ал өзүнүн жанын кыям деп коркутат, бирок антпестен, аны өлтүрүп салат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":206,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Свонсон тасмага катышуу үчүн экрандык сынактан өтүүгө каршы болгон, бирок телевидение менен сахнадагыдан алда канча көп акча таап жатканына сүйүнгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":207,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Свонсон кийинчерээк «Crown Theatre жана Глория Свонсон» аттуу антологиялык телесериалды алып барган, анда ал кээде өзү да роль аткарган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":208,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал «What's My Line» телеберүүсүндө «табышмактуу конок» болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":209,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал 1966-жылы «Беверли Хиллбиллис» сериалынын бир эпизодунда өзүн-өзү аткарып, олуттуу элес көрсөткөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":210,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Йелде жана Орсон Уэллстин «Меркурий» театрында тажрыйба топтогон актёр жана драматург Гарольд Ж. Кеннеди Свонсонго Бродвей сахнасында башкы ролдо Таллула Бэнкхед менен коюлган, «Чагылышкан даңк» комедиясы менен гастролго чыгууну сунуштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":211,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал «Сансет Бульвары» тасмасындагы ийгилигинен кийин Бродвейде Хосе Феррер менен бирге «Жыйырманчы кылым» мюзиклинин жаңыланган коюлушунда жана Дэвид Нивен менен бирге «Нина» мюзиклинде башкы ролдорду аткарган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":212,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал Уэнделл Уилкинин 1940 жана 1944-жылдардагы президенттик шайлоо кампаниясын жана Барри Голдуотердин 1964-жылдагы президенттик шайлоо кампаниясын Республикачы катары колдогон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":213,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал таңкы талгакка каршы деп Бири берген дарыны ичип, боюнан түшүрүп алып, эс-учун жоготкон абалда ооруканага жеткирилген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":214,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1923-жылы ал 1 жашар Сонни Смитти багып алып, атасынын урматына анын ысымын Жозеф Патрик Свонсон деп өзгөрткөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":215,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сомборн менен ажырашуусу бүтө электе тиги кишиден боюна бүтүшү анын эл алдында уят болуусуна, жана кино карьерасынын аякташына алып келиши мүмкүн эле.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":216,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Боюнан алдыргандан кийинки төрт айлык калыбына келүүдөн соң, алар Америка Кошмо Штаттарына европалык ак сөөктөр катары келишкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":217,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал Францияда «Pathé (USA)» компаниясынын өкүлү болгон кино жетекчиси болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":218,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Свонсон өзүн – ар нерсенин кантип иштээрин билүүгө ынтызар болуп, ошол ойлорду ишке ашыруу мүмкүнчүлүктөрүн издеген «менталдык вампир» деп сүрөттөгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":219,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар, Коко Шанель Свонсонго 1931-жылкы «Бүгүн түнү же эч качан» тасмасы үчүн Парижде кийим чендеп жатканда, кокусунан жолугушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":220,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын достору ал ката кетирип жатат деп ойлошту; кээ бирлери аны ачык эле жактырышчу эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":221,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Свонсон алгач актёрлук карьерасын жыйынтыктай алам деп ойлогон, бирок никеси Дэйвинин аракечтиги үчүн эң башынан эле көйгөйлүү болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":222,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал Билли Холидейдин «Ледилер блюз ырдашат» автобиографиясынын авторлошу (көмүскө жазуучусу), 1975-жылы жарык көргөн жана ушул күнгө чейин басылып келе жаткан ден соолук тууралуу «Шекер блюз» бестселлеринин автору, жана Жорж Осаванын «Силер санпакусуңар» атуу китебинин англисче версиясынын автору болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":223,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Свонсон күйөөсү экөө Даффинин чыгармачылыгынын күйөрмандары болгондуктан, алар Жон Леннон жана Йоко Оно менен таанышып калышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":224,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын сөөгү кремацияланып, күлү жакын туугандарынан турган чакан топтун катышуусунда, Нью-Йорк шаарынын Бешинчи авенюсундагы «Бейиштин бейпилдиги» Епископтук чиркөөсүндө коюлган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":225,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1974-жылы Свонсон эң биринчи Теллурид кинофестивалынын ардактуу конокторунун бири болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gloria_Swanson","last_updated":"3.0"}
+{"id":226,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын аткаруулары эротикалык мүнөздө болгондуктан, Нильсендин тасмалары АКШда цензураланган, жана анын чыгармачылыгы америкалык аудиторияга салыштырмалуу бейтааныш болуп калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Asta_Nielsen","last_updated":"3.0"}
+{"id":227,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Нильсендин үй-бүлөсү анын бала чагында бир нече жолу көчкөн, ал эми атасы жумуш издеп жүргөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Asta_Nielsen","last_updated":"3.0"}
+{"id":228,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Нильсен он төрт жаш кезинде анын атасы каза болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Asta_Nielsen","last_updated":"3.0"}
+{"id":229,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1901-жылы 21 жаштагы Нильсен боюна бүтүп, Жеста аттуу кыз төрөгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Asta_Nielsen","last_updated":"3.0"}
+{"id":230,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Нильсен 1902-жылы Театр мектебин аяктаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Asta_Nielsen","last_updated":"3.0"}
+{"id":231,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Нильсендин минималисттик актёрдук стили анын кайгылуу тагдырга азгырылган ишенчээк жаш аялдын образын ийгиликтүү жаратканында байкалган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Asta_Nielsen","last_updated":"3.0"}
+{"id":232,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Нильсен менен Гад баш кошуп, андан соң дагы төрт тасма чогуу тартышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Asta_Nielsen","last_updated":"3.0"}
+{"id":233,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мен кыска метраждуу кино доору өткөнүн түшүндүм.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Asta_Nielsen","last_updated":"3.0"}
+{"id":234,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эл аралык сатуулардын аркасынан Юнион бир жылда Нильсендин сегиз киносу менен камсыз болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Asta_Nielsen","last_updated":"3.0"}
+{"id":235,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мен Аста Нильсендин тасмаларын дүйнөгө тартуулоо үчүн кол алдымда болгон бардык нерселерди колдондум, жана жаңы ыкмаларды ойлоп таптым.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Asta_Nielsen","last_updated":"3.0"}
+{"id":236,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1911-жылы Орусиялык популярдуулук боюнча өткөрүлгөн сурамжылоодо Нильсен, Линдерден кийин жана мекендеши Вальдемар Псиландерден ашып, дүйнөнүн эң мыкты киноактрисасы деп табылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Asta_Nielsen","last_updated":"3.0"}
+{"id":237,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1921-жылы Нильсен өзүнүн Аста Фильмс аттуу кино таратуучу компаниясы аркылуу Свенд Гаде жана Хайнц Шаль жетектеген «Гамлет» фильминде тартылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Asta_Nielsen","last_updated":"3.0"}
+{"id":238,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, Filmarchiv Austria 2010-жылы жарыялаган беделдүү фильмография сыяктуу илимий эмгектерде мындай фильм тууралуу эч айтылбайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Asta_Nielsen","last_updated":"3.0"}
+{"id":239,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал үндүү кинолору башталганга чейин немис фильмдеринде иштеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Asta_Nielsen","last_updated":"3.0"}
+{"id":240,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Андан соң Нильсен сахнада гана ойноп калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Asta_Nielsen","last_updated":"3.0"}
+{"id":241,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мүмкүн болгон кесепеттерин түшүнүп, Нильсен 1936-жылы баш тартып, Германиядан кеткен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Asta_Nielsen","last_updated":"3.0"}
+{"id":242,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1919-жылы Нильсен швециялык кеме куруучу Фредди Виндгордго күйөөгө чыкканда, алар ажырашкан эле.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Asta_Nielsen","last_updated":"3.0"}
+{"id":243,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алардын узак мөөнөттүү жарандык никеси 1923-жылы башталып, 1930-жылдардын аяк ченине чейин созулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Asta_Nielsen","last_updated":"3.0"}
+{"id":244,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Фред Астер (чын аты Фредерик Аустерлиц; 1899-жылдын 10-майы – 1987-жылдын 22-июну) – америкалык бийчи, актёр, ырчы, хореограф жана телеалпаруучу болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":245,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал ондон ашуун Бродвей жана Вест-Энд мюзиклдеринде башкы ролдорду аткарып, 31 мюзикл жана төрт телевизиондук атайын чыгаруу тартып, дагы көп түрлүү жаздырууларды жараткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":246,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Астердин энеси АКШда, Чыгыш Пруссиядан жана Эльзастан келген лютеран-немис иммиграттардын үй-бүлөсүндө төрөлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":247,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Фриц сыра жасоо багытында жумуш издеп, Небраска штатынын Омаха шаарына көчүп барып, Storz Brewing Company компаниясына жумушка кирген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":248,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Йоханна өзүнүн эки баласын ошол кездеги водевилде популярдуу болгон «ага-карындаш номерине» даярдаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":249,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар Алвиен атындагы Театралдык искусство жана Маданияттык искусстволор академиясында окуп башташкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":250,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар сахна номерин даярдоо үчүн бий, декламация жана ырдоо боюнча сабак алышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":251,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Астердин кызы Ава Астер Маккензи бир маегинде, Фреддинин бою узунураак көрүнсүн деп, ага цилиндр баш кийимин кийгизип жүрүшкөнүн баяндаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":252,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Атасынын соодалашуу шыгынын натыйжасында Фред жана Адель ири контракт алып, «Орфеум» гастолдук тармагында АКШнын Ортоңку Батышында, Батышында жана Түштүгүндө жайгашкан шаарларда номер коюшкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":253,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1912-жылы Фред епископтук чиркөөнүн мүчөсү болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":254,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар Аурелио Коччиа аттуу водевиль бийчисинен Вернон жана Айрин Каслдар популярдуу кылган танго, вальс жана башка бал бийлерин үйрөнүшкөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":255,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал 1916-жылы Жером Х. Ремиктин музыка чыгаруучу компаниясында ыр жайылтуучу болуп иштеген Жорж Гершвин менен биринчи жолу таанышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":256,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Хейвуд Браун алардын 1918-жылдагы «The Passing Show» мюзиклиндеги иши тууралуу мындай деп жазган: «Керемет бийлерге мол болгон кечте Фред Астер өзгөчөлөнүп турду... Ал жана анын өнөктөшү Адель Астер кеченин башында эле өздөрүнүн кооз, эркин кыймылдуу бийи менен шоуну тыныктырып коюшту».","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":257,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок бул убакта Астердин бий чеберчилиги эжесиникинен артып баштады.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":258,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошол убакта Астердин степ бийи эң мыктылардын катарында таанылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":259,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Күлкүлүү жүз» жабылган соң, Астерлер Paramount Pictures студиясына (азыр жоголгон) киносынакка катышышкан, бирок Paramount аларды киного ылайыксыз деп койгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":260,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өнөктөштүктүн аякташы Астер үчүн оор сокку болду, бирок аны өз жөндөмүнүн алкагын кеңейтүүгө түрткү берди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":261,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1933-жылы аны «Бийлеген айым» аттуу ийгиликтүү мюзикл тасмасындагы олуттуу Голливуд дебюту үчүн MGMге бир нече күнгө убактылуу беришкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":262,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал өзүнүн агентине: «Аны менен дагы бир тасма тартууга каршы эмесмин, бирок бул \"тайпа\" деген идеяга келсек, ал болбойт!» деп жазган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":263,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өнөктөштүк, ошондой эле Астер менен Гермес Пан койгон хореография бийди Голливуддук мюзикл тасмасынын маанилүү элементине айландырууга жардам берген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":264,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Астер-Рожерс катышкан тогуз мюзиклдин алтоо RKO студиясынын эң чоң акча жасагычы болгон; ошол кездеги бардык студиялар эңсеген кадыр-баркты жана көркөмдүктү бул тасмалардын баары алып келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":265,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул дээрлик кыймылсыз камера бүтүндөй бийди бир дубль менен тартып жаткандай элес калтырды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":266,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Астердин бий сценаларынын стили көрармандарга бийчилерди жана хореографияны толугу менен көрүүгө мүмкүндүк берген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":267,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Астердин экинчи инновациясы бийдин мазмунуна байланыштуу болгон; ал бардык ыр-бий айкалыштары тасманын сюжетинин ажырагыс бөлүгү болушун ийилбей талап кылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":268,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирөөсү «байпагымдын солосу» деп атап алган Астердин соло аткаруусу болмок.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":269,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Менимче, Жинжер Рожерс болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":270,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал өтө көп жасакерленди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":271,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1976-жылы британиялык «Паркинсон» аттуу ток-шоунун алып баруучусу сэр Майкл Паркинсон Астерден анын сүйүктүү бий өнөктөшү ким болгонун сураган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":272,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ийгиликтерине карабастан, Астер карьерасын кандайдыр бир жалгыз өнөктөшкө гана байлап коюну каалаган эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":273,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул мезгил бою, Астер хореографиялык кызматташтарынын салымын баалап турган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":274,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар «1940-жылдын Бродвей күүсү» тасмасында башкы ролду ойноп, анда Коул Портердин «Begin the Beguine» чыгармасынын коштоосунда атактуу, көпкө созулган бий номерин аткарышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":275,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал Бинг Кросби менен бирге «Холидей Инн» (1942), кийинчерээк «Көгүлтүр асман» (1946) тасмаларында тартылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":276,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Соңку тасмада анын ысымына ажыратылгыс болуп байланып калган «Puttin' On the Ritz» аттуу новатордук ыр-бий номери көрсөтүлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":277,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1941-жылкы «Сен эч качан байып кетпейсиң» аттуу биринчи тасмасы Хейвортту көкөлөтүп, жылдызга айландырган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":278,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анда Керндин «I'm Old Fashioned» чыгармасына коюлган дуэт Жером Роббинстин 1983-жылдагы Нью-Йорк Сити Балетинин Астерге арналган концертинин негизги бөлүгүнө айланган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":279,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Астер бул тасманын хореографиясын жалгыз койгон жана ал прокатта орто ийгиликтүү болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":280,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1945-жылкы «Йоланда жана ууру» фэнтези тасмасында авангарддык сюрреалисттик балет орун алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":281,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дайыма өзүнө ишенбей, карьерасы солгундап баштады деп ишенген Астер, өзүнүн кийинки 1946-жылкы «Көгүлтүр асман» тасмасын тартуу учурунда карьерасын жыйынтыктаарын жарыялап, көрүүчүлөрүн таң калтырган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":282,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул эки тасма тең Астердин атагына кайра жан киргизип, ал 1950-жылы эки мюзиклге тартылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":283,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Кичинекей үч сөз» прокатта кыйла ийгиликтүү болгону менен, «Келгиле бийлейли» каржы жагынан актабай калды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":284,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок чыгымдары жогору болгондуктан, ал алгачкы чыгарылышында пайда алып келген эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":285,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Андан кийин, анын аялы Филлис ооруп калып, өпкө рагынан тез эле өтүп кетти.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":286,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Узун бут атаке» прокатта орточо эле ийгиликке жетти.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":287,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошол сыяктуу эле, Астердин кийинки долбоору – MGM студиясындагы акыркы мюзикли болгон, Сид Чарисс менен бирге тартылган 1957-жылкы «Жибек байпактар» тасмасы да прокатта өзүн өзү актабай калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":288,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул программалардын биринчиси болгон 1958-жылкы «Фред Астер менен бир кече» тогуз «Эмми» сыйлыгын жеңген, алардын арасына «Актёрдун эң мыкты жеке аткаруусу» жана «Жылдын эң мыкты программасы» кирген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":289,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул тандоо карама-каршы пикирлерди жаратты, анткени көпчүлүктүн пикири боюнча анын атайын чыгарылыштагы бийи сыйлык үчүн каралган «актёрдук өнөрдүн» түрүнө кирбейт болчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":290,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар видеотасманын мазмунун заманбап форматка которушту жана тасманын бузулуп калган жерлеринен келип чыккан боштуктарды кинескоптук кадрлар менен толтурушту.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":291,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Астер 1957-жылдан 1969-жылга чейин дагы үч башка тасмада жана бир нече телесериалда бийге байланышсыз ролдордо тартылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":292,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Астердин бий боюнча өнөктөшү Петула Кларк болгон, ал анын каарманынын шектенчээк кызынын ролун ойногон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":293,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Астер 1970-жылдары кинодо тартылууну уланткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":294,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Экинчи жыйнакта, ал жетимиш алты жашында Келли менен бирге байланыштыруучу кыска бий эпизоддорун аткарган, бул анын музыкалык фильмдеги акыркы бийлери болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":295,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1978-жылы ал Хелен Хейз менен чогуу «Көмкөрөсүнөн түшкөн үй-бүлө» аттуу, көрүүчүлөр жакшы кабыл алган телефильмде ден соолугу начарлап бараткан улгайган жубайлардын ролун аткарган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":296,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Астер неберелеринин сериалга кызыкканы үчүн агентинен «Галактикадан» өзүнө роль алып берүүнү өтүнгөн, ал эми продюсерлер аны бүтүн бир эпизодго катыштыруу мүмкүнчүлүгүнө абдан сүйүнүшкөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":297,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1952-жылы чыккан «Нью-Йорктун сулуусу» көркөм тасмасы үчүн «I Want to Be a Dancin' Man» аттуу жеке бий номерин тартуу иштери аяктагандан кийин бир топ убакыт өткөн соң, Астердин жупуну костюму менен эскилиги жеткен сахна жасалгасы ылайыксыз деп табылып, бүтүндөй сцена кайра тартылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":298,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кадр-кадрлап алганда, эки аткаруу тең эң кылдат жаңсоолоруна чейин бип-бирдей.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":299,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын кайталангыс бий стили балл бийинин америкалык Smooth стилине зор таасирин тийгизип, кийинки бий мюзиклдери баалана турган стандарттарды орноткон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":300,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал Пэндин жардамы менен же ансыз деле тартылган кийинки тасмаларда Астердин бий стили туруктуу болгонун белгилейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":301,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анткен менен, бул дээрлик ар дайым кеңейтилген фантастикалык эпизоддор же «кыял балеттер» чөйрөсү менен гана чектелчү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":302,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кийин ал: \"Басымдүү бөлүгүн өзүм жасоого туура келди\", – деп мойнуна алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":303,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөгөн бий номерлери «Падышанын үйлөнүү тою» тасмасында дубалдарда бийлөө же «Свинг тайм» тасмасында өз көлөкөлөрү менен бийлөө өңдүү кандайдыр бир «трюктун» негизинде коюлган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":304,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар репетиция пианисти (көп учурда композитор Хэл Борн) менен иштешчү, ал болсо музыкалык оркестрлөөчүлөргө өзгөртүүлөрдү жеткирчү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":305,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бардык камылгалар аяктаган соң, тартуу иштери тез жүрүп, чыгымды үнөмдөйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":306,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал тарткан материалдарын көрүүгө да барбайт... Ал дайыма өзүн эч нерсеге жарабайт деп ойлойт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":307,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1953-жылы чыккан «Театралдык фургон» тасмасында Астердин кош-хореографы болгон Майкл Кидд бийдин артындагы эмоционалдык түрткү боюнча өзүнүн көз карашын Астер бөлүшпөгөнүн байкаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":308,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сырткы көрүнүшүн анан кошолу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":309,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ирвинг Берлин Астерди өз ырларын аткарган эркек ырчылардын кимисинен болсо да кем эмес деп эсептеген: \"Сөзсүз эле үнү үчүн эмес, ырды элге жеткирүү чеберчилиги жагынан ал Жолсон, Кросби же Синатра сыяктуу эле мыкты\".","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":310,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гүлдөп турган учурунда Астер жөнүндө Коул Портер, Лоренц Харт жана Эрик Машвиц сыяктуу ыр жазуучулар өз ырларында сөз кылышкан, ошондой эле ал азыркы заманбап ыр жазуучуларга дагы шыктандырууну улантууда.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":311,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1952-жылы Астер Оскар Питерсон баштаган квинтет менен биргеликте «The Astaire Story» аттуу төрт томдук альбом жаздырган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fred_Astaire","last_updated":"3.0"}
+{"id":312,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Богарт актёрлук жолун Бродвейдеги шоулардан баштаган жана кинодогу карьерасын Fox студиясынын «Дарыянын жогору жагында» (1930) фильминен баштаган. Андан кийинки он жыл ичинде ал экинчи пландагы ролдорду, ошондой эле гангстерлердин образдарын жараткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":313,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Богарттын жеке детективдери – «Мальта шумкары» фильминдеги Сэм Спейд жана 1946-жылкы «Чоң уйку» тасмасындагы Филипп Марлоу – башка нуар тасмаларындагы детективдерге үлгү болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":314,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Чоң уйку» (1946-жылы, алардын бирге тарткан экинчи тасмасы) фильминин негизги тартуу иштери аяктагандан көп өтпөй, ал үчүнчү аялы менен ажырашууга арыз берип, Бэколлго үйлөнгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":315,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал «Кейндеги козголоң» (1954) фильминде Экинчи дүйнөлүк согуштагы аскер-деңиз кемесинин командири катары ошол туруксуз, беймаза каарм��ндарын кайрадан ойноду. Бул тасма сынчылардын жогорку баасына татып, коммерциялык жактан ийгиликке жетишип, ага «Эң мыкты актёр» наамына дагы бир номинация алып келди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":316,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Богарт» аты голландиялык «Богаэрт» фамилиясынан алынган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":317,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мод англиялык тектүү епископалиан болгон жана «Мейфлауэр» кемеси менен келген Жон Хауленддин тукуму болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":318,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Клиффорд Маккарти «Warner Bros.» компаниясынын коомчулук менен байланыш бөлүмү аны \"Рождество күнү төрөлгөн адам экранда көрүнгөндөй мыкаачы боло албайт деген көз карашты калыптандыруу үчүн\" 1900-жылдын 23-январына өзгөрткөнүн жазган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":319,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Лорен Бэколл өз автобиографиясында Богарттын туулган күнү ар дайым Рождество күнү белгиленерин, ал болсо жыл сайын бир белектен кур калдым деп тамашалаганын жазган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":320,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мод – коммерциялык иллюстратор, ал көркөм сүрөт боюнча билимин Нью-Йоркто жана Францияда алган, анын ичинде Джеймс Эбботт Макнил Уистлерден да сабак алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":321,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал карьерасынын туу чокусунда жылына 50 000 доллардан ашуун акча тапкан – бул ошол маалга караганда абдан чоң сумма болуп, күйөөсүнүн 20 000 долларына салыштырмалуу кыйла жогору болчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":322,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын эки карындашы болгон: Франсес («Пэт») жана Кэтрин Элизабет («Кэй»).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":323,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өбүшүү, биздин үй-бүлөдө, өзүнчө чоң окуя болчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":324,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ага атасынан адамга тийишкен мүнөз, балык уулоого болгон кызыгуу, кайыкка өмүр бою болгон сүйүү жана мүнөзү күчтүү аялдарга тартылуу мурас катары өтүп кеткен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":325,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Богарт андан соң үй-бүлөлүк байланыштары аркылуу кабыл алынган Филлипс академиясы деген жатак-мектепте окуган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":326,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бир нече себеп көрсөтүлгөн – алардын бирине ылайык, ал кампустун аймагындагы Коён көлмөсүнө директорду (же бакчыны) ыргытып жибергендиги үчүн окуудан чыгарылып калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":327,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Андан соң ал 1944-жылы Жээк күзөтүнүн убактылуу резервине ыктыярчы болуп кирип, өзүнүн «Сантана» яхтасы мене�� Калифорниянын жээгин кайгуулдаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":328,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биринде, анын кемеси аткыланганда, эрини бытырандыдан кесилип кеткен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":329,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бостондо поезд алмаштыруу маалында, колу кишенделген туткун Богарттан тамеки сурап койгон экен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":330,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Богартты дарыгер караганча, тырык калып калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":331,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тиккендин ордуна, бузуп койду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":332,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын мүнөзү жана баалуулуктары аскер-деңиз флотунда кызмат өтөп жүргөндө үй-бүлөсүнөн өзүнчө калыптанып, ал козголоң көтөрө баштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":333,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Богарт атасынын шоу-бизнес менен байланыштары болгон кенже Билл Брэди менен достугун кайра жандандырып, Уильям А. Брэдинин жаңы «World Films» компаниясына кеңсе жумушуна орношкон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":334,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал бир нече ай өткөн соң Элистин 1921-жылдагы «Дрифтинг» пьесасында жапон кызматчысынын ролун аткарып, сахнага алгач жолу чыккан (диалогдон бир сапты сүрдөп айткан), ошондой эле анын кийинки бир нече пьесаларында да роль аткарган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":335,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошол убактагы бардагы тиреш да Богарттын эрининин жабыркашына болжолдуу себеп болгон – бул Луиза Брукстун баяны менен дал келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":336,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Богарт карьерасынын башындагы маанисиз, аял затына окшош ролдорун жактырчу эмес, аларды өзү «Ак шымчан Уилли» ролдору деп атаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":337,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Менкен ажырашуу боюнча арызында Богарт никеге эмес, өзүнүн карьерасына көбүрөөк маани бергенин, бул болсо кайдыгерлик жана зомбулук менен коштолгонун айткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":338,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал жакта ал Богарт өзгөчө жактырып, суктанган Бродвей актёру Спенсер Трейси менен таанышып, экөө жакын дос жана ичкиликтеш жолдошторго айланып калышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":339,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Трейси башкы ролду аткарганы менен, тасманын постерлеринде Богарт чыгып калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":340,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чейрек кылымдан кийин ал экөө «Айла түгөнгөн сааттар» тасмасын чогуу тартууну пландашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":341,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Богарт 1930–1935-жылдары Голливуд менен Нью-Йорк сахнасынын арасында каттап, убактысынын бир топ бөлүгүн жумушсуз өткөргөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":342,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Лесли Ховард жылдыз болгонуна карабастан, The New York Times гезитинин сынчысы Брукс Аткинсон пьеса \"керемет... дүңгүрөгөн вестерн-мелодрама... Хамфри Богарт актёр катары карьерасындагы эң мыкты ролун жаратты\" деп жазган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":343,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Warner Bros.» 1935-жылы «Таш болуп калган токой» чыгармасынын экрандаштыруу укугун сатып алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":344,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Продюсерлик укуктардын ээси болгон Говард, Богарттын өзү менен чогуу башкы ролду ойношун каалаганын ачык-айкын билдирген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":345,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Warner Bros.» Ховарддын айтканынан кайтпасын көргөндө, аргасыздан макул болуп, Богартты тасмага тартышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":346,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Variety'нин айтымында, \"Богарттын сүрү кынтыксыз\".","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":347,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Менин үнүмдүн тонундабы, же ушул текебер жүзүмдөбү, бир нерсе бар – баарын мага каршы кылган бир нерсе.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":348,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын ийгилигине карабастан, «Warner Bros.» компаниясы Богарттын таанымалдыгын жогорулатууга кызыкдар болгон эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":349,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Богарт бул жылдарды өзүнүн кинодогу персонажын өнүктүрө баштоо үчүн пайдаланган: жүрөгү жаралуу, токтоо, циникалык, сүйкүмдүү, таарынчаак, өзүн-өзү шылдыңдаган, ар-намыс кодексин тутунган жалгыз бой адам.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":350,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын «Warner Bros.» менен ролдор жана акча боюнча талаш-тартыштары студиянын Бетт Дэвис жана Жеймс Кэгни сыяктуу аброю жогору жана көнбөгөн жылдыздар менен болгон келишпестиктерине окшош эле.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":351,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул мезгилдеги анын жалгыз башкы ролу Сэмюэл Голдвинге ижарага берилип, 1937-жылы тартылган «Туңгуюк» тасмасындагы «Бэби Фейс» Нельсондун образында жаратылган гангстердин ролу болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":352,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Грэм Грин \"саал олуттуу болгону менен, мазмундуу жана кызыктуу\" деп сыпаттаган «Кара легион» (1937) тасмасында ал расисттик уюмга аралашып кетип, анын курмандыгы болгон жакшы адамды ойногон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":353,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кыйынчылыгы – алар меникин ичип жатышкан, а мен бол��о бул сасыган кинону тартып жаткам.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":354,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1938-жылдын 21-августунда Богарт соо маалында жандуу жана ачык-айкын, бирок мас болуп калганда шектеничтүү жана чабуулга өткүчө актриса Мэйо Метот менен үчүнчү, бороон-чапкындуу никеге кирген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":355,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал алардын үйүн өрттөп, аны бычак менен сайып, өзүнүн билектерин бир нече жолу тилгилеп жиберди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":356,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алардын досу Юлиус Эпштейндин айтуусунда, \"Богарт менен Метоттун никеси Жарандык согуштун уландысы болчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":357,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, Метоттун таасири улам барган сайын кыйратуучу болуп, Богарт да ичкилигин уланта берген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":358,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал кайсы бир актёр, режиссёр же студия сапатсыз иш жасады деп ойлосо, бул тууралуу эл алдында ачык айтып чыкчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":359,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Пол Муни, Жорж Рафт, Кэгни жана Робинсон башкы ролдон баш тарткандан кийин, Богартка тереңирээк каарманды жаратууга мүмкүнчүлүк берилген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":360,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал Ида Лупино менен мыкты иштешип, Майо Метоттун кызганычын козгогон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":361,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал Платодон, Поуптон, Ральф Уолдо Эмерсондон цитата келтире алчу, Шекспирдин миңден ашуун сабын жатка билген жана «Гарвард укук журналынын» жазылуучусу болчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":362,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дэшил Хэмметтин романынын негизинде, ал алгач 1929-жылы «Black Mask» арзан журналында серия түрүндө жарык көргөн жана ага чейинки эки тасма версиясынын негизи болгон; алардын экинчиси – башкы ролду Бетт Дейвис аткарган «Satan Met a Lady» (1936) тасмасы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":363,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондо Хьюстон Богартты Сэм Спейддин ролуна кубаныч менен алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":364,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Режиссёру Майкл Кёртис, продюсери Хэл Уоллис болгон бул тасмада Ингрид Бергман, Клод Рейнс, Сидни Гринстрит, Пол Хенрейд, Конрад Фейдт, Петер Лорре жана Дули Уилсон роль аткарышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":365,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Богарттын айтымында, Рик Блейндин образын шахматчы катары чагылдыруу идеясы ага таандык болгон, бул анын достору, душмандары жана бирликтеш менен болгон мамилелеринин метафорасы болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":366,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Богарт «Эң мыкты башкы эркек ролу» наамына талапкер болуп чыккан, бирок «Рейндеги күзөт» тасмасындагы оюну үчүн Пол Лукаска утулуп калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":367,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Богарт 1943–1944-жылдары Метот менен чогуу Бириккен кызмат уюмдарынын жана Согуш облигацияларынын туруна катышып, Италияга жана Түндүк Африкага (анын ичинде Касабланкага) оор сапарларга чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":368,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар таанышкан кезде Бэколл 19, ал эми Богарт 44 жашта болчу; ал ага «Бэйби» деген ылакап ат койгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":369,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биз бирге жүрсөк абдан көңүлдүү болот\".","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":370,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өз алдынча жана дагы бирдеме, ХарперКоллинз, Нью-Йорк, 2005.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":371,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал өзүн Бэколлдун коргоочусу жана устаты катары көрчү, ал эми Богарт бул ролду тартып алып жаткан болчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":372,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондой эле, анын тамашаларында кекээрдиктин жагымсыз бир добушу бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":373,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Диалог, өзгөчө Хоукс кошкон кошумча көрүнүштөрдө, сексуалдык кыйытмаларга толуп турган, ал эми Богарт жеке детектив Филип Марлоунун образын ишенимдүү аткарган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":374,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айырмачылыктарына байланыштуу чыңалуу болгон күндө да, никеси бактылуу эле.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":375,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Богарттын өмүр баянчысы Стефан Канфердин айтуусунда, бул – \"өзгөчөлөнбөгөн, катардагы эле фильм-нуар болгон\".","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":376,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сүйүү баяны же жомоктогудай аяктоосу болбогондуктан, бул долбоор тобокелдүү деп эсептелген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":377,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Джеймс Эйжи мындай деп жазган: \"Богарт бул образды керемет аткарган... ал анын мурдагы абдан жакшы иштеринен алда канча жогору\".","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":378,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Богарт «Warners» үчүн өзүнүн акыркы фильмдери – «Удаа чагылган» (1950) жана «Баш кесер» (1951) тасмаларына тартылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":379,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Сантана» ошондой эле ансыз эки тасма тарткан: «Кичкинтай үчөөнү жайлайт» (1949) жана «Үй-бүлөнүн сыры» (1951).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":380,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Богарттын бир нече өмүр баянчысы жана актриса-жазуучу Луиза Брукс бул роль Богарттын дал өзүнө эң жакын деп эсептешкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":381,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Мальта шумкарынын» өзүнчө бир пародиясы болгон «Шайтанды чап» Богарт менен Жон Хьюстондун биргелешип тарткан акыркы тасмасы болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":382,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Хьюстондун укмуштуу окуяларга болгон сүйүүсү, анын Богарт менен болгон терең, көп жылдык достугу (жана ийгилиги) жана Хепбёрн менен иштешүү мүмкүнчүлүгү актёрду Голливудду таштап, Бельгиялык Конгодогу оор тартуу иштерине барууга көндүрдү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":383,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бэколл өзүнүн кичинекей уулун Лос-Анжелесте калтырып, төрт айдан ашуун убакытка келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":384,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал кайдагы бир караңгы Африкада менин ич кийимдеримди жууп берген\".","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":385,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"(Такыр ичимдик ичпеген) Хепбёрндун оор шарттарда абалы начарлап, салмагы азайып, бир маалда катуу ооруп калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":386,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кайыктан сазга, дарыяларга жана баткак жерлерге секирүүнүн ыңгайсыздыгына карабастан, «Африка ханышасы» Богарттын кайыктарга болгон алгачкы сүйүүсүн кайра жандырган көрүнөт – Калифорнияга кайтып келген соң, ал классикалык кызыл жыгачтан жасалган Hacker-Craft катерин сатып алып, аны өмүрүнүн аягына чейин сактаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":387,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок Богарт жеңген кезде, ал мындай деген: \"Бельгиялык Конгодон бул театрдын сахнасына чейинки жол узак\".","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":388,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Теннис сыяктуу эле, мыкты сапаттарыңды ачыш үчүн жакшы атаандаш же өнөктөш керек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":389,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындай кылууга аргасыз болгонуна мурдагы ичи ооруганы сакталып калганы менен, ал башкы ролду күчтүү аткарган – акыркы жолу Оскар сыйлыгына көрсөтүлүп, 1954-жылдын 7-июнунда жарык көргөн Time журналынын мукабасына чыккан макаланын башкы каарманы болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":390,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал – мен иштешким келбеген режиссёр... тасмасы – таза эле бок.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":391,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Катуу келишпестиктерге карабастан, тасма ийгиликтүү болгон; «The New York Times» гезитиндеги рецензияга ылайык, Богарт \"укмуштай эпчил... бул кары, кырс мүнөз актёрдун тамашаларды жана ушул сыяктуу амалдарды эркекче жумшаруу манерасы менен айкалыштыра билген чеберчилиги – тасманын баа жеткис ырахаттарынын бири\".","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":392,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал башкы аялдын ролундагы Ава Гарднерден улам өзүн ыңгайсыз сезген; Ава анын «Rat Pack» тобундагы досу Фрэнк Синатра менен жаңы эле ажырашып кеткен болчу, ал эми Богарт болсо анын тажрыйбасыз ойногонуна кыжырланган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":393,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бэколл аларды бирге көрүп калганда, күйөөсүнөн кымбат шоппинг талап кылган; тасма тартылып бүткөн соң үчөө бирге саякатка чыгышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":394,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал ошондой эле «Жек Бенни шоусуна» катышкан, анда түз эфирден тартылып калган кинескопто анын теледеги жалгыз скетч-комедиялык аткаруусу жаздырылып калган (1953-жылдын 25-октябры).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":395,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Стефен жазуучу жана биограф болуп, «Turner Classic Movies» телеканалында атасы жөнүндөгү атайын телеберүүнү алып барды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":396,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Santana'дан» кийин Богарт жаңы компания негиздеп, анда өзү генералдын, ал эми Бэколл пресс-магнаттын ролун ойной турган «Мелвилл Гудвин, АКШ» аттуу фильм тартууну жобологон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":397,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал өзүнүн ден соолугу тууралуу кеп кылчу эмес жана Бэколлдун көп ынандыруусунан кийин 1956–жылдын январында дарыгерге көрүнгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":398,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1956-жылдын ноябрында рак метастаз берген учурда, ага дагы бир операция жасалган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":399,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анда \"Бир нерсе кааласаң, жөн гана ышкырып кой\" деп жазылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humphrey_Bogart","last_updated":"3.0"}
+{"id":400,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1940-жылдары Стелла Адлерден таалим алган соң, ал Станиславскийдин актёрдук системасын жана ага негизделген актёрдук чеберчиликтин методун кеңири аудиторияга тааныткан алгачкы актёрлордун бири деп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":401,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал режиссёрлук кылган жана башкы ролду аткарган «Бир көздүү балталар» аттуу культтук вестерни сынчылар тарабынан да, коммерциялык жактан да ийгиликсиз болуп, андан кийин ал 1962-жылкы «\"Баунтидеги\" козголоң» тасмасынан тартып, кассада ийгиликке жетпеген бир катар көрүнүктүү тасмаларды чыгарган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":402,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал Голливуд Түпкүлүктүү америкалыктарга карата катаал мамиле жасап, алардын образын туура эмес чагылдырат деген жүйө менен сыйлыктан баш тарткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":403,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гиннесстин рекорддор китебинин маалыматы боюнча, Брандого «Супермен» тасмасындагы 13 күндүк иши үчүн рекорддук 3,7 миллион доллар (инфляцияны эске алуу менен ... миллион доллар) жана дүң кирешенин 11,75 пайызы төлөнгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":404,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын түпкү теги негизинен немис, голланд, англис жана ирланд болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":405,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Брандо христиан-сайентист болуп чоңойгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":406,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок ал аракеч болчу, жана күйөөсү көбүнчө аны Чикагонун барларынан үйүнө алып келип турууга аргасыз эле.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":407,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Брандо атасына карата алда канча чоң кастык сактап: \"Мен болгону анын ысымдашы гана болчумун, бирок кылган эч бир ишим анын көңүлүнө жакчу да, атүгүл кызыктырчу да эмес\", – деп билдирген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":408,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1930-жылдары чамасында, атасы жумушу боюнча Чикагого которулгандыктан, Брандонун ата-энеси Иллинойс штатындагы Эванстонго көчүп келишкен, бирок 1935-жылы, Брандо 11 жашта кезинде, алар ажырашып кетишкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":409,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бала кездеги лакап аты «Буд» болгон Брандо жаштайынан туурамчы болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":410,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2007-жылы TCM тарабынан тартылган «Брандо: документалдык тасма» аттуу биографиялык фильмде, бала чактагы досу Жорж Энглунд Брандонун алгачкы актёрлугу апасынын көңүлүн ичкиликтен алаксытуу максатында үй-бүлөлүк фермадагы уйлар менен жылкыларды тууроо болгонун эскерет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":411,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Брандонун эжеси Фрэнсис көркөм өнөрдү үйрөнүү үчүн Калифорниядагы коллежин таштап, Нью-Йоркко кеткен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":412,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Брандо театрда ийгиликтерге жетип, мектепте да жакшы окуган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":413,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Студенттер аны окуудан чыгарып салууну өтө катаал чара деп эсептеп, колдогонуна карабастан, окутуучулар аны окуудан чыгаруу үчүн добуш беришти.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":414,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1988-жылы чыккан «Марлон Брандо: Жапайы» аттуу документалдык фильмде Брандонун эжеси Жослин мындай деп эскерген: «Ал мектептеги спектаклде ойноп, андан ырахат алган... Ошондуктан ал Нью-Йоркко барып, актёрдук чеберчиликти окууну чечкен, себеби ал ырахат алган жалгыз гана нерсе ошол болчу».","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":415,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал кийинчерээк \"Эмми\" сыйлыгынын төрт жолку лауреаты болгон Рой Сомлио аттуу Бродвей продюсери менен бир убактарда жашаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":416,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Брандонун өзгөчө баамчылдыгы жана реализмди сезгичтиги башынан эле айкын болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":417,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дастин Хоффмандын онлайн мастер-классында айтканына караганда, режиссёр «Мотор!» деп буйрук бергенден кийин деле, Брандо операторлор жана кесиптеш актёрлору менен алардын дем алыш күндөрү тууралуу көп сүйлөшө берчү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":418,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жүрүм-туруму үчүн ал Сейвиллдеги «Жаңы мектептин» коюлушунун курамынан чыгарылган, бирок көп өтпөй ошол жерде коюлган жергиликтүү спектаклде байкалган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":419,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошол эле жылы Корнелл аны Жан Ануйдун «Антигонасына» негизделген постановкасында Кабарчынын ролуна да тандаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":420,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бэнкхед 1946–1947-жылдардагы сезондо пьеса менен гастролдоо үчүн, Уильямстын ага арнап жазган «Көксөө аттуу трамвайдагы» Бланш Дюбуанын ролунан баш тарткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":421,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Уилсон Брандонун жоруктарына, жыппысынан алганда, сабырдуулук менен карачу, бирок 1946-жылдын 28-ноябрындагы бет ачар алдындагы башкы репетицияда Брандо эптеп күңкүлдөп койгону анын чыдамынын чегине жетти.\"","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":422,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Керемет болчу, - деп эскерди актёрлордун бири.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":423,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондой болсо да, сынчылар анчалык боор тартышкан жок.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":424,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кийинки гастрол токтоолорунда ал жакшыраак бааларга ээ болгону менен, анын кесиптештеринин эсинде кийинчерээк ачыла турган талантынын кээде гана байкалчу белгилери калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":425,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Брандо сахнадагы үрөй учурган жоруктары менен коюлумга болгон апатиясын көрсөттү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":426,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бир нече жума жол жүргөндөн кийин алар Бостонго жетишкен, жана Бэнкхед аны кетирүүгө даяр болуп калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":427,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Пьерпонт ролго биринчи талапкер Жон Гарфилд болгонун, бирок ал \"аткарылгыс талаптарды койгонун\" жазган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":428,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул Стэнлинин образына адамдык сапат берет, анткени ал калжаңдаган карыянын эмес, жаштыктын мыкаачылыгы менен таш боордугуна айланат... Брандонун окуп берүүсүнөн жаңы бир баалуулук жаралды, бул менин ушул кезге чейин уккандарымдын ичинен эң мыктысы болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":429,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал мындай дейт: \"Көшөгө көтөрүлдү, сахнада болсо жанагы спортзалдагы канчыктын баласы турат, аның мени аткарып жатыптыр\".","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":430,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Брандонун экрандагы биринчи ролу – 1950-жылкы \"Эркектер\" тасмасындагы ачуулуу, шал болгон ветеран.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":431,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Брандонун өзүнүн айтымында, анын аскерге чакыруу статусу ушул тасма үчүн 4-Fтен 1-Аге өзгөртүлгөн болушу мүмкүн. Ал кокустаган тизесине операция жасаткандан кийин, ал аскерден бошотуучу оор жаракат болбой калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":432,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көрсө, ал психиатр Брандонун дарыгер досун тааныйт экен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":433,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул роль Брандо аткарган эң мыкты ролдордун бири деп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":434,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тасманын режиссёру Элиа Казан болуп, башкы ролдордун бирин Энтони Куинн аткарган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":435,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чогуу ойногон сценаларыбызда анын мага ачууланганын сезчүмүн, ал эми жумуштан кийин бирге ичүүнү сунуштасам, ал же баш тартчу, же болбосо кабагын бүркүп, бир аз эле сүйлөмүш болчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":436,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көздөгөн натыйжага жеткенден кийин, Казан Куиннге аны адаштырганын ошо бойдон айткан эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":437,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гилгуд ушунчалык таасирленгендиктен, Брандого «Хаммерсмит» театрында толук бир сезонду сунуштаган, бирок ал баш тарткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":438,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Экрандан мештин эшиги ачылгандай ысык урду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":439,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Баары айткандай, Брандо устатынын чечимине капаланган, бирок «Портто» тасмасында аны менен кайрадан иштешкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":440,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Триумфтун импортчулары мындай окуянын жалпыга жайылышына эки анжы мамиле кылышты, себеби анда чуулуу байкерлердин тобу кичинекей шаарчаны басып алганы сүрөттөлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":441,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башында роль сунушталганда, Казандын HUACка берген сурагы үчүн али да көңүлү калган Брандо баш ��артып, Терри Маллойдун ролу аз жерден Фрэнк Синатрага кетип кала жаздаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":442,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Брандо «Портто» тасмасындагы ирланд-америкалык порт жумушучусу Терри Маллойдун ролу үчүн «Оскар» сыйлыгын уткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":443,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1954-жылдын 29-июлундагы рецензиясында The New York Times гезитинин сынчысы А. Х. Уайлер тасманы мактап, аны \"жөндөмдүү кесипкөйлөрдүн экранды сейрек кездешээрлик күчтүү, кызыктуу жана чыгармачыл деңгээлде пайдалануусу» деп атаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":444,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал 1954-жылкы «Дезире» тасмасында Наполеондун ролун аткарган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":445,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Брандо айрыкча режиссёр Генри Костерди сыйлачу эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":446,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Брандо менен анын өнөктөшү Фрэнк Синатранын бири-бирине карата мамилеси да суук болгон. Стефан Канфер белгилегендей: \"Экөө таза эле карама-каршы адамдар болчу: Марлонго бир нече дубль керек болсо, Фрэнк кайталоону жек көрчү\".","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":447,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Фрэнк Синатра Брандону \"дүйнөдөгү эң ашыра бааланган актёр\" деп атап, аны \"мыңкылдак\" деп койчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":448,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Полин Кейл тасмадан анчалык таасирленген эмес, бирок ал мындай деп белгилеген: \"Марлон Брандо эльф-котормочу Сакининин ролун аткаруу үчүн атайын тамактанбай арыктаган, жана ал бир кызык акцент менен сүйлөп, баладай жылмайып, алдыга эңкейип, буттары менен татаал кыймылдарды жасап, ушул трюктардан рахат алып жаткандай көрүнөт\".","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":449,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Newsweek» фильмди «эки тараптын кезигүүсүнүн кызыксыз баяны» деп тапса да, ал кассалык жактан ийгиликке жеткен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":450,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Фильм төрт «Оскар» сыйлыгына ээ болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":451,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Баарынын айтымында, Брандо анын өлүмүнөн катуу күйүт тарткан. Өмүр баянчы Питер Мансо «A&E» телеканалынын «Биография» программасына: \"Ага башка эч ким аныкындай дем-күч бере албаган адам эле, анан апасы каза болгондон кийин, Марлон эч нерсеге маани бербей калгандай сезилет\", – деп айткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":452,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Жаш арстандар» тасмасы ошондой эле Брандонун досу жана атаандашы Монтгомери Клифт менен бирге тартылган жападан жалгыз фильми (бирок алар бир дагы сахнасында чогуу аткарышкан жок).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":453,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Брандо башкы каарман болгон Риону, ал эми Карл Молден анын өнөктөшү «Ата» Лонгвортту аткарат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":454,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Брандонун монтаждоочу катары тажрыйбасыздыгы постпродакшенди кошо кечеңдетип, акыры Paramount тасманы өз көзөмөлүнө алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":455,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошол кезде мен бүтүндөй долбоордон тажап кетип, аны таштап басып кеттим.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":456,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маалыматка караганда, Брандонун киноиндустриядан жийиркеничи Таитиде тартылып жаткан кийинки тасмасы – Metro-Goldwyn-Mayerдин «\"Баунтидеги\" козголоң» ремейкинин тартуу аянтчасында кайнап кеткен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":457,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Козголоңдун» режиссёру Льюис Майлстоун жетекчилер \"ашыра аткарган актёрго, эрке-талтаң балага кымбат баалуу тасманы толук башкарууну бергенде, көрмөктү көрүшөт\" деп айткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":458,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1963-жылкы «Түрү суук америкалык» бул фильмдердин биринчиси болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":459,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Брандонун бул мезгилдеги башка Universal фильмдеринин баары, анын ичинде «Кечки жомок» (1964), «Аппалуза» (1966), «Гонконгтук графиня» (1967) жана «Кийинки күндүн түнү» (1969) да сынчылар жагынан да, коммерциялык жактан да кыйроого учураган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":460,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Брандо 1965-жылы «Моритури» аттуу шпиондук триллерге да тартылган; ал дагы көрүүчүлөрдү кызыктыра алган эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":461,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Кенди» көпчүлүк үчүн өзгөчө жийиркеничтүү болгон; бул – режиссёр Кристиан Маркан тарткан жана Терри Саузерндин 1958-жылкы романына негизделген 1968-жылкы секс-фарс тасмасы. Тасма порнографиялык окуяларды, ролун Эва Аулин аткарган Кенди аттуу аңкоо каарманынын жоруктары аркылуу сатирага алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":462,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«The Atlantic» журналынын 1966-жылдын март айындагы санында Полин Кейл, Брандо козголоңчул кезинде \"коомдун чирик экенин билгендиктен асоциалдык болгонун; ошол чириктикке көнбөй койгонго күчү жеткендиктен жаштардын каарманы болгонун\", бирок азыр Брандо жана ага окшогондор \"уятсыздык менен, аянычтуу түрдө өздөрүнүн коомдук аброюн шылдыңдаган маскарапоздорго\" айланып калышканын жазган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":463,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мен кайдыгер кейпимди абдан ынанымдуу кийип жүрдүм, бирок абдан сезимтал элем жана ал мага катуу эле тийген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":464,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Фильм жалпысынан түрлүү сын-пикирлерге ээ болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":465,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Брандо өзүнүн мемуарында тасмага бүтүндөй бир бапты арнап, иштешип көргөн режиссёрлор арасынан Казан жана Бернардо Бертолуччиден кийинки эле эң мыктысы Жилло Понтекорво болгонун жазган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":466,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1971-жылы Майкл Уиннер аны Стефани Бичем, Тора Хөрд, Гарри Эндрюс жана Анна Палк менен бирге «Түнкү келгиндер» аттуу британиялык хоррор тасмасына тарткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":467,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"(Ал 1972-жылы Нью-Йорк киносынчылар ийриминин сыйлыгында Брандодон ашып кеткен.)","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":468,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Брандого «Бир көздүү балталар» да кедергисин тийгизген; ал 1961-жылы экранга чыкканда Paramount үчүн чыгым алып келген, тартылышы маселелүү тасма эле.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":469,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Коппола Брандону \"грим\" видео-сынагына катышууга көндүргөн, анда Брандо гримди өзү жасаган (ал каармандын томпойгон беттерине окшоштуруу үчүн кебез топторун колдонгон).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":470,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Брандо өзү да күмөн санаган, жана өзүнүн автобиографиясында мындай деп жазган: «Мен буга чейин эч качан италиялыктын ролун аткарган эмесмин жана аны ийгиликтүү аткара алам деп ойлогон эмесмин».","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":471,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Брандо менен 50 000 долларлык арзан акыга келишим түзүлгөн, бирок келишими боюнча ага дүң кирешеден өзгөрүлмө пайыз каралган: киреше 10 миллион долларлык чектен ашкан ар бир 10 миллион доллар үчүн 1%, ал эми тасма 60 миллион доллардан ашык киреше алып келсе, 5%га чейин.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":472,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Academy of Achievement веб-сайтында жайгашкан 1994-жылкы маегинде Коппола: «\"Өкүл ата\" – биз аны тартып жатканда такыр бааланбаган тасма болчу», – деп баса белгилеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":473,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аларга менин тартуу ыкмамды жактырышкан эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":474,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2010-жылы Ларри Кингге берген телемаегинде Аль Пачино, Копполанын аны ролдон кетирүүнү каалаганына карабастан, Брандонун колдоосу менен тасмадагы Майкл Корлеоненин ролун сактап калгандыгын да айтып берген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":475,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал бир бокал шарап менен тайпага тост айтып, кырдаалды жумшартты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":476,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Каан кошумчалайт: \"Биз Брандо менен таанышкан биринчи күнүбүздө баарынын оозу ачылып калды\".","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":477,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондой эле, анын эбегейсиз зор күчү жана шексиз бийлиги болгондуктан, бейсбол союлдары менен элди сабаган Аль Капонеден айырмаланып, аны жумшак адам катары аткаруу кызыктуу карама-каршылык болот деп ойлодум.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":478,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чындыгында башы деле болгон эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":479,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал сыйлык тапшыруу аземине бойкот жарыялап, анын ордуна Брандонун Голливуд жана телекөрсөтүү тарабынан тубаса америкалыктардын сүрөттөлүшүнө болгон каршылыгына негизделген себептерин билдирүү үчүн, апачилердин толук улуттук кийимин кийген укук коргоочу Сачин Литтлфезерди жөнөткөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":480,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мурунку тасмаларындагыдай эле, Брандо көптөгөн эпизоддордо сөздөрүн жаттоодон баш тарткан; анын ордуна, сөздөрүн кыйытма карточкаларга жазып, оңой карап туруу үчүн аларды тартуу аянтчасынын ар кайсы жерине жайгаштырып, Бертолуччиге аларды кадрга түшүрбөө маселесин жаратып берген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":481,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын жалпы кирешеден үлүш алуу келишими ага 3 миллион доллар таап берди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":482,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Паулин Кейл «The New Yorker» журналындагы рецензиясында: \"Акыры киного чоң жылыш келди\", – деп жазган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":483,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1973-жылы Брандо бала чагындагы эң жакын досу Уолли Кокс каза болгондо катуу кайгыга баткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":484,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тасманын биринчи саатында көрүнбөгөн Клейтон, Литтлфезерче ак бугу тери менен жасалгаланып, башы менен ылдый көздөй атта илинип, салаңдап кирип келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":485,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Актёрлорго өз билгениндей иштөөгө жол бериш керек деген Пенн Марлонду аягына чейин эркин коё берди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":486,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1978-жылы Брандо Жан-Пьер Дютийё жана Луис Карлос Салданья режиссёр болуп тарткан, Раони Метуктиренин жашоосуна жана Бразилиянын түндүк-борбордук бөлүгүндөгү жергиликтүү индей урууларынын аман калуу көйгөйлөрүнө арналган «Раони» аттуу француз-бельгиялык документалдык тасмасын англис тилинде үн коштоп берген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":487,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1979-жылы ал «Тамырлар: Кийинки муундар» мини-сериалында Жорж Линкольн Рокуэллдин ролун ойноп, телеэкранга чыккан (ал сейрек жагдай эле); бул ролу үчүн ал «Мини-сериалдагы же фильмдеги экинчи пландагы эң мыкты актёр» номинациясында «Праймтайм Эмми» сыйлыгын жеңип алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":488,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Брандо үч жумалык иши үчүн жумасына 1 миллион доллар алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":489,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Документалдык тасмада Брандо өзүнүн тартылчу эпизоддоруна ашыкча салмактуу болуп келип алганда Коппола кандай таң калганын, жана айласы куруганда, түпнуска чыгармада ыркыйган арык болуп сүрөттөлгөн Курцту өзүн эркелетип, эч нерседен баш тартпаган адам катары көрсөтүүнү чечкенин айтып берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":490,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок ал 1989-жылы Андре Бринктин 1979-жылкы апартеидге каршы романына негизделип тартылган «Кургак ак сезон» тасмасы менен кайтып келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":491,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аткарган ролу үчүн Брандо жогору бааланып, «Экинчи пландагы эң мыкты актёр» номинациясы боюнча «Оскар» сыйлыгына көрсөтүлгөн жана Токио кинофестивалында «Эң мыкты актёр» сыйлыгын утуп алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":492,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Variety» журналы да Брандонун Сабатини ролундагы аткаруусун жогору баалап: \"Марлон Брандонун кайталангыс комедиялык аткаруусу \"Биринчи курсчу\" тасмасын скрюбол-комедиядан кино тарыхындагы өзүнчө бир орунга көтөрөт\", – деп белгилеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":493,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Доктор Моронун аралы» тасмасынын сценаристи Рон Хатчинсон кийинчерээк өзүнүн «Айсбергге жармашып: сахнада жана Голливудда жазуу менен жан багуу» (2017) аттуу мемуарында, Брандо кесиптештери жана тартуучу топ менен касташып, кызматташуудан баш тартып, тасманын өндүрүшүн саботаж кылганын жазган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":494,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул анын акыркы ролу болуп, аялдын образындагы жалгыз ролу болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":495,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Актёрдун уулу Мико бир нече жыл бою Жексондун жансакчысы жана жардамчысы, ошондой ал ырчынын досу болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":496,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Атам өмүрүнүн акыркы күндөрүндө жакшы дем ала албай кыйналып, көбүнчө кычкылтек менен жүрдү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":497,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошентип, Майкл атасына Неверлендди кыдырып, рахаттансын деп, көчмө кычкылтек баллону бар гольф карт алып берди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":498,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал ошондой эле кант диабетинен жана боор рагынан кыйналып ��үргөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":499,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын жаздырылган жалгыз сөзү актёрго таазим катары акыркы оюнга кошулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":500,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тынчы кеткен Брандо Молденге улам жыгылып калып жатканын айтты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":501,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көз жумарына аз калганда ал, ага айтылгандай, өмүрүн узартуунун жалгыз жолу болгон кычкылтек түтүктөрүн өпкөсүнө салдыруудан баш тарткан сыякту.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":502,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1976-жылы ал француз журналистине: \"Гомосексуалдуулук ушунчалык модага айлангандыктан, азыр ал жаңылык деле болбой калды\", – деген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":503,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал көптөгөн романдары тууралуу айтканы менен, өмүр баян китебинде расмий никелери, аялдары жана балдары жөнүндө сөз кылган эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":504,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Брандо 1954-жылы Рита Морено аттуу актриса менен таанышып, алардын романы башталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":505,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар ажырашкандан бир нече жыл өтүп, Морено «Кийинки күндүн түнү» тасмасында ал ашык болгон кыздын ролун ойногон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":506,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аны учурунда Индиянын мамлекеттик темир жолдорунда суперинтендант болуп иштеген, теги ирландиялык болгон уэлстик болот эритүүчү Уильям О'Каллагандын кызы дешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":507,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Брандо менен Кашфи ортосунда 1958-жылы 11-майда Кристиан Брандо аттуу уул төрөлгөн; алар 1959-жылы ажырашып кетишкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":508,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алардын эки баласы болгон: Мико Кастанеда Брандо (1961-жылы туулган) жана Ребекка Брандо (1966-жылы туулган).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":509,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Териипайанын эне тили француз тили болгондуктан, Брандо французча эркин сүйлөп калып, көптөгөн маектерди француз тилинде берген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":510,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Брандо менен Териипайа 1972-жылы июлда ажырашып кетишкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":511,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Брандо, жана аны менен узакка созулган катнашта болгон үй кызматчысы Мария Кристина Руис үч балалуу болушкан: Нинна Присцилла Брандо (1989-жылы 13-майда туулган), Майлз Жонатан Брандо (1992-жылы 16-январда туулган) жана Тимоти Гаан Брандо (1994-жылы 6-январда туулган).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":512,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын ��өптөгөн неберелеринин катарына Мико С. Брандонун Пруденс Брандо менен Шейн Брандо аттуу балдары; Ребекка Брандонун балдары; жана ошондой эле Тейхоту Брандонун үч баласы да кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":513,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын «\"Баунтидеги\" козголоң» (1962) тасмасын тартуу учурундагы көрсөткөн жүрүм-туруму анын кыялы оор жылдыз деген аброюн ого бетер бекемдеди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":514,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Галелла Нью-Йорктогу «Дик Каветт Шоусунун» жаздыруусунан соң, ток-шоунун алып баруучусу Дик Кавет менен бараткан Брандонун артынан түшкөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":515,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«\"Баунтидеги\" козголоң» тасмасын тартуу Брандонун жашоосуна терең таасирин тийгизген, анткени ал Таитини жана анын элин сүйүп калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":516,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1983-жылкы бороон-чапкын көптөгөн курулуштарды, анын ичинде анын курортун да талкалаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":517,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал купуялуулугун сакташ үчүн Федералдык байланыш комиссиясынын (ФБК) жазууларында Мартин Брандо деп катталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":518,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал 1960-жылкы президенттик шайлоодо Жон Ф. Кеннединин шайлоо коруна каражат топтоо максатында өткөрүлгөн бир нече иш-чарага барган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":519,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Брандо 1967-жылы күзүндө Финляндиянын Хельсинки шаарындагы «Хельсинки шаардык театрында» ЮНИСЕФ уюштурган кайрымдуулук кечесине келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":520,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал өнүгүп келе жаткан өлкөлөрдөгү балдардын укуктарын жана өнүктүрүү боюнча көмөктөшүүнү колдоп сүйлөдү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":521,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мен барып, ал кайда экенин көрүп, бул өлкөдө кара терилүү болуу кандай экенин, деги бул каардануу эмнеден улам экенин билишим керек деп ойлодум, – деди Брандо ABC телеканалынын «Joey Bishop Show» аттуу түнкү ток-шоусунда.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":522,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул мен көргөн эң укмуштуу эрдиктердин бири болчу, анын мааниси да, кылган таасири да зор эле.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":523,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1964-жылы Брандо Пьюжет-Саунд булуңунда түпкүлүктүү америкалыктарга балык уулоо укугун убада кылган келишим бузулганына каршы өткөрүлгөн \"фиш-ин нааразычылык акциясы учурунда камакка алынган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":524,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Брандо топтун радикалдуулугу күчөп баратат деп эсептеп, айрыкча Элдриж Кливер чыгарган «Пантера» брошюрасындагы \"Революция үчүн\" деген себеп менен иретсиз зордук-зомбулукка үндөгөн үзүндүдөн улам, аларга каржылык колдоосун токтоткон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":525,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аземде анын өкүлү Сачин Литтлфезер болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":526,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Окуя АКШнын жана дүйнөлүк медианын көңүлүн өзүнө тартты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":527,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал дагы апартеидге каршы чыккан активист болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":528,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал Америка кино институту түзгөн тизмеде, дебюту 1950-жылы же ага чейин болгон тарыхтагы эң залкар эркек кино жылдыздардын ичинен төртүнчү деп аталган (өзүнүн дебюту 1950-жылы болгон).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":529,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2009-жылдын 19-августунда алынган. «Британника энциклопедиясы» аны \"«метод» ыкмасын колдонгон актёрлордун эң атактуусу, жана анын бүдөмүк, күңк-мыңк эткен сүйлөө манерасы классикалык драмалык даярдыктан баш тартканын айгинелеген\" деп сүрөттөйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":530,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал – гангстер башчысы менен мыйзам бузуучунун образынын кийинки баскычы болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":531,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын «Жапайы» тасмасындагы банданын башчысы Жонни Страблердин аткаруусу козголоңчулдуктун символу катары да, Perfecto стилиндеги мотоциклчинин күрмөсүн, кыйшайта кийилген кепканы, жынсыны жана күндөн коргоочу көз айнекти камтыган мода аксессуары катары да колдонулуп, культтук образга айланган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":532,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Бруклиндик бумер» китебинин автору Мартин Х. Левинсондун айтымында, «Деңиз жээгинде» тасмасындагы \"Мен чемпион боло алмакмын\" деген эпизод – бул кинематограф тарыхындагы эң атактуу эпизоддордун бири болуп, ал эми бул сөздүн өзү Американын маданий лексиконунун бир бөлүгүнө айланган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":533,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аларды өлүп бара жатканыңа ишендиришиң керек... Өмүрүңдөгү эң ынак көз ирмемди эстеп көр.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Marlon_Brando","last_updated":"3.0"}
+{"id":534,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1999-жылы Америка кино институту аны Голливуддун алтын доорундагы эң залкар эркек жылдыздардын тизмесинде сегизинчи орунга койгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/James_Cagney","last_updated":"3.0"}
+{"id":535,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1925-жылы биринчи чоң актёрдук ролун алганга чейин, ал бир нече жыл водевилде бийчи жана куудул катары иштеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/James_Cagney","last_updated":"3.0"}
+{"id":536,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сынчылардын жогорку баалары��ан кийин Warner Bros. аны менен башында жумасына 400 доллар төлөнүүчү үч жумалык келишим түзүп, ал эми студиянын жетекчилери тасманын алгачкы материалдарын көргөндө, Кегнинин келишими дароо узартылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/James_Cagney","last_updated":"3.0"}
+{"id":537,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал 1955-жылы үчүнчү жолу Дорис Дэй менен тартылган «Мени сүй же менден кет» тасмасы үчүн талапкерлиги коюлган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/James_Cagney","last_updated":"3.0"}
+{"id":538,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кагни өз карьерасынын жүрүшүндө Warner Bros. компаниясынан бир нече жолу кетип, ар бир жолу алда канча жакшыртылган инсандык жана чыгармачылык шарттар сунушталганда кайтып келип турган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/James_Cagney","last_updated":"3.0"}
+{"id":539,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал жети жылдан кийин Warner компаниясына кайтып келгенге чейин, сот иши чечилип жаткан учурда бир жыл көз карандысыз кинокомпанияда иштеп, 1942-жылы өзүнүн «Cagney Productions» продюсердик компаниясын негиздеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/James_Cagney","last_updated":"3.0"}
+{"id":540,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кегни жети баланын ичинен экинчиси болгон, алардын экөөсү төрөлгөндөн кийин бир нече айдын ичинде чарчап калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/James_Cagney","last_updated":"3.0"}
+{"id":541,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал бала кезинде анын үй-бүлөсү эки жолу көчкөн: адегенде Чыгыш 79-көчөсүнө, андан кийин Чыгыш 96-көчөсүнө.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/James_Cagney","last_updated":"3.0"}
+{"id":542,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эч кыйынчылык көрбөй өскөн балага боорум ооруйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/James_Cagney","last_updated":"3.0"}
+{"id":543,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал мыкты көчө мушкери болчу жана зарыл болгондо медик-студент агасы Гаррини коргоп турчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/James_Cagney","last_updated":"3.0"}
+{"id":544,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал анын бир тууганы Гарри ойноп, Флоренс Жеймс режиссёрлук кылган «Ленокс Хилл коңшулук үйүндө» (өлкөдөгү алгачкы отурукташуу үйлөрүнүн бири) коюлган кытай пантомимасында сахна жасалгалоочу катары баштап, кесипкө эмес драматургияга аралашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/James_Cagney","last_updated":"3.0"}
+{"id":545,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул шоу Кегнинин водевиль жана Бродвей менен болгон он жылдык байланышынын башаты болуп берди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/James_Cagney","last_updated":"3.0"}
+{"id":546,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Акыр-аягында, алар карызга бир аз акча алып, сахнадан акча табууга аракет кылып, жолдо ийгиликсиздикке учурап, Чикаго жана Милуоки аркылуу Нью-Йоркко кайтышты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/James_Cagney","last_updated":"3.0"}
+{"id":547,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Pitter Patter» менен болгондой эле, Кегни ролду аларына көп ишенбей туруп кастингге барган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/James_Cagney","last_updated":"3.0"}
+{"id":548,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жүгүн кемеге салып, батирин тапшырып койгон жубайлар үчүн окуянын мындай нукка бурулушу тагдырдын катуу соккусу болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/James_Cagney","last_updated":"3.0"}
+{"id":549,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал жумуш таап, башка нерсе менен алектенүү чечимин кабыл алды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/James_Cagney","last_updated":"3.0"}
+{"id":550,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кегни ошондой эле кесипкөйлөр үчүн бий мектебин ачып, кийинчерээк Жон Кромвелл койгон жана төрт айга созулган «Аялдар түбөлүк жашайт» пьесасынан роль аткарган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/James_Cagney","last_updated":"3.0"}
+{"id":551,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Шоу сынчылардын жалындуу пикирлерине арзып, анын артынан 1929-жылкы «Чоң көчөнүн кызыктары» коюлду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/James_Cagney","last_updated":"3.0"}
+{"id":552,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Күнөөкөрлөрдүн майрамы» аталышы өзгөрүп, тасма 1930-жылы чыгарылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/James_Cagney","last_updated":"3.0"}
+{"id":553,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, келишим Warner'sке аны ар бир 40 жумалык мөөнөттүн аягында кетирүүгө уруксат берип, иш жүзүндө ага бир жолу 40 жумалык кирешеге гана кепилдик берген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/James_Cagney","last_updated":"3.0"}
+{"id":554,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кыска кино карьерасында алган күчтүү сын-пикирлеринин аркасында, Кегни жакшы жигит Мэтт Дойлдун ролуна, Эдвард Вудс болсо Том Пауэрстин ролуна алынган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/James_Cagney","last_updated":"3.0"}
+{"id":555,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Продюсер Дэррил Занук бул идея сценарийди талкуулаган жыйында ойуна келгенин билдирсе, Уэллман болсо, грейпфрутту үстөлдөн көрүп, ошол маалда ойлоп тапканын айткан; жазуучулар Глэзмон жана Брайт болсо, бул эпизод чыныгы жашоодо гангстер Хайми Уайсс сүйлөшкөн кызынын бетине омлет ыргытып жиберген окуянын негизинде жаралганын айтышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/James_Cagney","last_updated":"3.0"}
+{"id":556,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кинодо көрсөтүлөт деген ой кыялымда да болгон эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/James_Cagney","last_updated":"3.0"}
+{"id":557,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал дал ошол көрүнүш үчүн тасманы бир нече ирет көргөн, кубанычынан каткырып жибергенде болсо, ачуусу келген көрүүчүлөр аны бир нече жолу \"шыш\" деп коюшчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/James_Cagney","last_updated":"3.0"}
+{"id":558,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Warner Bros. жылдызы жанып келе жаткан эки гангстер-актёрун – Эдвард Г. Робинсон менен Кэгнини – 1931-жылкы \"Smart Money\" фильмине тез эле бир командага кошкон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/James_Cagney","last_updated":"3.0"}
+{"id":559,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал тасмага тартылып бүткөн учурда, «Эл душманы» тасмасы тынымсыз түнү бою көрсөтүлүп, кинотеатрлар элге толуп жаткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/James_Cagney","last_updated":"3.0"}
+{"id":560,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Студия жетекчилери Кэгниден өзү тартылбаган фильмдерди да жарнамалай берүүсүн талап кылышкан, бирок ал буга макул болгон эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/James_Cagney","last_updated":"3.0"}
+{"id":561,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Коом душманы» менен «Сары чачтуу жиндинин» ��йгилиги Уорнер Бразерсти айласыз кылды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/James_Cagney","last_updated":"3.0"}
+{"id":562,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Фильмден көп өтпөй «Эл дүркүрөйт» жана «Жеңүүчү баарын алат» тасмалары да жарыкка чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/James_Cagney","last_updated":"3.0"}
+{"id":563,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тарыхчылар тарыхтын өз алдынча максат катары маанисин, ошондой эле анын азыркы замандын көйгөйлөрүн түшүнүүгө кеңири көз караш берүүдөгү пайдалуулугун да талкуулашат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":564,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анткен менен, байыркы маданияттын таасирлери кылымдар ичинде өзгөрүп, бүгүн да өзгөрүп жаткан тарыхтын табияты тууралуу түрдүү чечмелөөлөрдүн жаралышына себепкер болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":565,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биздин заманга чейинки V кылымдагы грек тарыхчысы Геродот Батыш салтында көп учурда «тарыхтын атасы» деп эсептелет, бирок аны «жалгандын атасы» деп да сындап келишкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":566,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Орто англис тилинде тарыхтын мааниси, негизинен, «окуя» дегенди туюндурган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":567,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айкын синтетикалык жана жогорку флексиялуу болгон азыркы немис, француз жана көпчүлүк герман жана роман тилдеринде «тарыхты» да, «аңгеме» да азыркыга чейин бир эле сөз менен билдирилет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":568,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бенедетто Кроченин айтымында, \"Бардык тарых – бул азыркы замандын тарыхы\".","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":569,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондуктан, тарыхчынын архивинин калыптанышы – жалпыраак архивди, айрым тексттер менен документтердин колдонулушун (алардын \"чыныгы өтмүштү\" чагылдырат деген дооматтарын жалганга чыгаруу аркылуу) жараксыз кылуу менен чектөөнүн жыйынтыгы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":570,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тарыхты изилдөө айрым учурда гуманитардык илимдердин, айрым учурда коомдук илимдердин бир бөлүгү деп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":571,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"20-кылымда француз тарыхчы Фернан Бродель дүйнөлүк тарыхты изилдөөдө экономика, антропология жана география сыяктуу башка илим тармактарын кошо колдонуп, тарых илиминде төңкөрүш жасаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":572,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жалпысынан, тарыхый билим булактары үч категорияга бөлүнөт: жазылгандар, айтылгандар жана материалдык жактан сакталгандар, жана тарыхчылар көп учурда үчөөнө тең кайрылышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":573,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Археологиялык табылгалар өз алдынча сейрек гана каралат, анын ачылыштарын баяндоо��у булактар толуктайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":574,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, АКШнын Мэриленд штатындагы тарыхый Аннаполис шаарынын археологу жана чечмелөөчүсү Марк Леоне «эркиндикти» идеалдаштырган жазуу жүзүндөгү документтер менен жалпы тарыхый чөйрөнү изилдөө аркылуу ачыкка чыккан кул ээлөөчүлүктү жана байлыктын теңсиздигин көрсөткөн материалдык далилдердин ортосундагы карама-каршылыкты түшүнүүгө аракет кылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":575,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тарыхчылар өтө так да, өтө жалпы да маселелер менен алектене алышат, бирок азыркы тенденция адистешүүгө ыктап келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":576,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Үчүнчүдөн, бул тарыхтын эмнеге жаратылганына тиешелүү болушу мүмкүн: тарых философиясы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":577,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ким чыгарган (авторлук)?","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":578,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын мазмунунун далили (ишенимдүүлүгү) кандай?","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":579,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тарыхый метод тарыхчылардын алгачкы булактарды жана башка далилдерди колдонуп, тарыхты изилдөө жана андан кийин жазуу үчүн колдонгон ыкмалары менен көрсөтмөлөрүн өзүнө камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":580,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Геродоттон айырмаланып, Фукидид тарыхты кудайдын кийлигишүүсүнүн натыйжасы катары эмес, адамдардын тандоолорунун жана иш-аракеттеринин жемиши деп эсептеген жана себеп-натыйжага караган (бирок Геродот өзү бул идеяга толук ишенген эмес).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":581,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Байыркы жана орто кылымдардагы Кытайда тарыхый салттар жана тарыхый усулдун кылдат колдонулушу орун алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":582,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кытайдын кийинки династияларынын тарыхчылары анын «Ши цзи» эмгегин тарыхый тексттердин жана өмүр баяндык адабияттын расмий форматы катары колдонушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":583,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1800-жылдардын тегерегинде немис философу жана тарыхчысы Георг Вильгельм Фридрих Гегель тарых изилдөөсүнө философияны жана кыйла динчилдиксиз мамилени киргизген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":584,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ибн Халдундун оригиналдуулугу – тиешелүү тарыхый материалды баалоодо башка доордун маданий айырмачылыгын эске алуу керектигин айтканында, мындай баалоого мүмкүндүк берген принциптерди айырмалай билгенинде, жана акырында, өткөн доордун маданиятын баалоо үчүн рационалдуу принциптерден тышкары тажрыйбанын да зарылдыгын сезгенинде болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":585,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын тарыхый методу ошондой эле тарыхтагы мамлекеттин, коммуникациянын, пропаганданын жана системалуу бир жактуулуктун ролун байкоого жол ачты, Х. Моулана (2001).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":586,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Д-р С.В. Ахтар (1997). \"","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":587,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ранкенин оюнча тарыхый дайындар кылдаттык менен чогултулуп, объективдүү изилденип жана сынчыл катаалдык менен бириктирилиши керек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":588,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"XX кылымда академиялык тарыхчылар көбүнчө улутту же улуу инсандарды даңазалаган эпикалык улутчул баяндардан оолактап, социалдык жана интеллектуалдык күчтөрдү талдоодо объективдүү жана татаал талдоолорго көңүл бура башташкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":589,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тарыхты коомдук илим катары жактагандардын көбү көп тармактуу ыкмасы менен мурда же азыр белгилүү болгондугу менен айырмаланат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":590,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Азырынча тарыхтын бир гана теориясы кесипкөй тарыхчынын калеминен жаралган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":591,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Герберт Баттерфилд, Эрнст Нольте жана Жорж Моссе сыяктуу интеллектуалдык тарыхчылар тарыхта идеялардын маанилүүлүгүн өзгөчө жакташкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":592,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мартин Брошат, Иэн Кершоу жана Детлев Пойкерт сыяктуу окумуштуулар 20-кылымдагы Германияда, айрыкча нацисттик мезгилде, карапайым элдин күнүмдүк жашоосу кандай болгонун изилдөөгө аракет жасашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":593,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жоан Уоллах Скотт, Клаудиа Кунц, Натали Земон Дэвис, Шейла Роуботам, Гизела Бок, Герда Лернер, Элизабет Фокс-Женовезе жана Линн Хант сыяктуу феминист тарыхчылар өткөн мезгилдеги аялдардын тажрыйбасын изилдөөнүн маанилүүлүгүн баса белгилеп келишкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":594,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тарыхты постмодернисттик сындан коргоонун дагы бир аракети австралиялык тарыхчы Кит Виндшаттлдын 1994-жылы чыгарылган «Тарыхты өлтүрүү» аттуу китеби болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":595,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тарыхый кемчиликтер ар кандай жолдор менен келип чыгып, тарыхый жазууларга олуттуу таасир тийгизе алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":596,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Байыркы тарых: адамзат тарыхынын башталышынан Эрте орто кылымдарга чейинки аралыкты изилдөө.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":597,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Салыштырмалуу тарых: улуттук чек аралар менен чектелбеген коомдук жана маданий түзүлүштөрдү тарыхый талдоо.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":598,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маданий тарых: өткөн замандын маданиятын изилдөө.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":599,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Интеллектуалдык тарых – бул идеялардын жаралышын жана тарыхый өнүгүшүн, алар калыптанган маданий конткекст менен байланышта изилдеген илимий багыт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":600,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жаңы тарых: Орто кылымдардан соң орун алган Жаңы мезгилди изилдөө.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":601,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Палеография: эзелки жазмаларды изилдөө.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":602,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Психотарых: тарыхый окуялардын психологиялык себептерин изилдөөчү илим.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":603,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аялдардын тарыхы: аялзат тарыхы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":604,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кылымдар жана он жылдыктар – кеңири колдонулган мезгилдер, ал эми алар билдирген убакыт колдонулган жыл саноо тутумуна жараша өзгөрөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":605,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул максатта тарыхчылар көбүнчө географияга кайрылышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":606,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, байыркы мисирликтер кантип ийгиликтүү цивилизацияны түзө алгандыгын түшүндүрүү үчүн Мисирдин географиясын изилдөө маанилүү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":607,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Американын тарыхы – Борбордук Америка жана Кариб деңизи менен катар, Түндүк жана Түштүк Американын жалпы тарыхы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":608,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кариб аймагынын тарыхы 7000 жылдык калдыктар табылган эң байыркы далилдерден башталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":609,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Евразиянын тарыхы – Борбордук Азиянын жана Чыгыш Европанын Евразия талаасынын ички массиви аркылуу байланышкан бир нече айырмаланган четки жээк аймактарынын: Жакынкы Чыгыш, Түштүк Азия, Чыгыш Азия, Түштүк-Чыгыш Азия жана Европанын жалпы тарыхы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":610,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чыгыш Азиянын тарыхы – бул Чыгыш Азиядагы муундан муунга өтүп келген өтмүштү изилдөө.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":611,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түштүк-Чыгыш Азиянын тарыхы аймактык оюнчулар жана тышкы күчтөрдүн өз ара аракеттенүүсү катары сыпатталып келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":612,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1960-жылдарга чейинки «эски» социалдык тарых борбордук темасы жок темалардын баш а��аман жыйындысы болгон жана ал адатта элиталык системанын сыртында болгондугу жагынан «социалдык» деп саналган Популизм сыяктуу саясий кыймылдарды да өзүнө камтыган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":613,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал эл тобунун мурунку билимине, каада-салты менен өнөрүнө тийешелүү жазууларды жана баяндамалары изилдейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":614,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Саясий тарыхтын бул түрү – мамлекеттер аралык же мамлекеттик чек аралар аркылуу жүргүзүлгөн эл аралык мамилелердин убакыттын өтүшү менен өнүккөнүн изилдөө.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":615,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал глобалдашуу жүрүп жаткандыктан студенттер дүйнө менен кеңири таанышууга муктаж экенин түшүнгөндөн кийин, 1980-жылдардан баштап Америка Кошмо Штаттарында, Японияда жана башка өлкөлөрдө популярдуулукка ээ болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":616,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Салыштырмалуу жаңы тармак болгонуна карабастан, гендердик тарых тарыхтын жалпы изилденишине олуттуу таасир этти.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":617,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Оксфорд менен Кембриджде окумуштуулук көлөкөдө калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":618,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Окутуучулар Экинчи дүйнөлүк согуштан соңку убакытка чейин дебатта үстөмдүк кылышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":619,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биринчи дүйнөлүк согуштан кийин АКШда, студенттерге Европа менен жалпы мурас берүү максатында, университеттик деңгээлде Батыш цивилизациясы багытында курстарды окутууну көздөгөн күчтүү кыймыл пайда болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":620,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөр бул тармакка эки жактан карашат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":621,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Америка Кошмо Штаттарында бир эле компания тарабынан чыгарылган окуу китептеринин мазмуну штаттан штатка көп учурда түрлүү болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":622,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Окумуштуу-тарыхчылар окуу китептеринин саясатташуусуна көп учурда каршы чыгып, кээде ийгиликке да жетишкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History","last_updated":"3.0"}
+{"id":623,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Цивилизация – бул шаардык өнүгүү, социалдык катмарлашуу, башкаруу формасынын түрү жана символикалык байланыш системалары (жазуу сыяктуу) менен мүнөздөлгөн татаал коом.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":624,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул кеңири мааниде цивилизация борбордоштурулбаган уруулук коомдорго, анын ичинде көчмөн малчылардын, неолиттик коомдордун же аңчы-жыйноочулардын маданияттарына карама-каршы коюлат; бирок, ал кээде цивилизациялард��н өздөрүнүн ичиндеги маданияттарга да карама-каршы коюлушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":625,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Фундаменталдуу эмгек – бул Норберт Элиастын «Цивилизация процесси» (1939) аттуу трактаты. Анда орто кылымдардагы ак сарай коомунан тартып, Эрте жаңы доорго чейинки коомдук адеп-ахлактын өзгөрүшү талданат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":626,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Цивилдүүлүк» сыяктуу байланыштуу сөздөр 16-кылымдын ортосунда калыптанган же өрчүгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":627,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1700-жылдардын аягында жана 1800-жылдардын башында, Француз революциясы учурунда, «цивилизация» сөзү көптүк санда эмес, жекелик санда гана колдонулуп, бүтүндөй адамзаттын прогрессин түшүндүргөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":628,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дал ушундай жалпыланган мааниде гана «орто кылым цивилизациясы» жөнүндө сөз кылууга шарт түзүлөт, ал эми бул Элиастын түшүнүгүндө оксюморон болуп калмак.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":629,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул жерде, кыйла рационалдуураак жана коомдук багытка ээ болгон цивилизация адам табияты менен толук шайкеш келбейт, жана \"адамдын бүтүндүгүнө баштапкы дискурсивдик же акылга чейинки табигый биримдикти кайра табуу же ага жакындашуу аркылуу гана жетишүүгө болот\" (караңыз: асыл жапайы).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":630,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Цивилизациялар өздөрүнүн тиричилик каражаттары, жашоо-тиричилик түрлөрү, отурукташуу үлгүлөрү, башкаруу формалары, социалдык катмарлашуусу, экономикалык системалары, сабаттуулугу жана башка маданий өзгөчөлүктөрү менен бири-биринен айырмаланып келишкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":631,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Перудагы деңиз ресурстарына таянышы мүмкүн болгон кээ бир алгачкы цивилизацияларды эске албаганда, бардык цивилизациялар күн көрүү үчүн айыл чарбасына таянган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":632,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дандын ашыкчасы өзгөчө маанилүү болгон, себеби аны узак убакытка чейин сактоо мүмкүнчүлүгү болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":633,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, айрым жерлерде аңчы-жыйноочулар азык-түлүктүн арбынчылыгына жетише алышкан – мисалы, Тынч океандын түндүк-батышындагы кээ бир түпкүлүктүү элдерде жана, балким, мезолит доорундагы Натуф маданиятынын учурунда.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":634,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Цивилизация» сөзү кээде жөн гана «шаарларда жашоо» дегенди билдирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":635,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мамлекеттик коомдор башка коомдорго караганда көбүрөөк катмарлашкан; коомдук катмарлардын ортосунда айырмачылык чоңураак келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":636,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Татаал социалдык иерархиялары жана уюшулган, институционалдык өкмөттөрү бар болгон цивилизациялар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":637,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондой эле, кээ бир адамдар жер ээлигине, башкача айтканда, жерге болгон жеке менчикке ээ болушат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":638,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эрте темир дооруна карата ошол кездеги цивилизациялар барган сайын татаалдашкан алыш-бериш үчүн алмашуу каражаты катары акчаны иштеп чыгышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":639,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул адамдар бири-бирине тааныш болбошу мүмкүн жана алардын муктаждыктары бир убакта пайда болбошу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":640,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жөнөкөй экономикадан татаалыраак экономикага өтүү сөзсүз эле калктын жашоо деңгээлинин жогорулашын билдирбейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":641,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Калктын орточо бою – анын эң зарыл нерселерге, айрыкча тамак-аш менен жетиштүү камсыздалышын чагылдырган мыкты көрсөткүч.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":642,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Акча сыяктуу эле, жазуунун зарылдыгы шаар калкынын көптүгү жана бири-бирин жеке тааныбаган адамдардын ортосундагы соода-сатыктын татаалдыгынан келип чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":643,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Буга уюшкан дин, искусствонун өрчүшү, ошондой эле илим жана технологиядагы сансыз жаңы жетишкендиктер кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":644,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул маданияттарды кээ бирөөлөр «примитивдүү» деп аташат, бул терминди башкалар кемсинтүүчү деп санашат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":645,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бүгүнкү күндө антропологдор бул элдерди сыпаттоо үчүн «жазуусусуз» деген терминди пайдаланышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":646,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок цивилизация өзү жараткан техникалык, материалдык жана социалдык үстөмдүк аркылуу да таралат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":647,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Цивилизациялар татаал маданияттарды, анын ичинде мамлекеттик негизде чечим кабыл алуу аппаратын, адабиятты, кесипкөй искусствону, архитектураны, уюшкан динди, ошондой эле элитаны сактап калуу менен байланышкан билим берүү, мажбурлоо жана көзөмөлдөөнүн татаал үрп-адаттарын өнүктүрүүгө ыкташат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":648,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адам жашаган цивили��ация – ошол адамдын эң кеңири маданий кимдиги.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":649,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Максат – адамзаттын маданий мурасын жана маданий кимдигин сактоо, айрыкча согуш жана куралдуу кагылышуулар учурунда.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":650,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жыйырманчы кылымдын башындагы философ Освальд Шпенглер (Spengler, Oswald, Decline of the West: Perspectives of World History, 1919) көпчүлүк «цивилизация» деп атаган түшүнүктү билдириш үчүн немис тилиндеги \"Kultur\" (\"маданият\") деген сөздү колдонот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":651,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Шпенглердин айтымында, цивилизация – бул \"адамзаттын өнүккөн түрү жете ала турган эң жасалма жана сырткы абалдар\" катары маданияттын начарлашынын башталышы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":652,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тойнбинин пикири боюнча, цивилизациялар негизинен экономикалык же экологиялык себептерден улам эмес, «чыгармачыл азчылыктын» моралдык же диний жактан начарлап, кандайдыр бир маанилүү чакырыкка жооп бере албай калгандыктан улам кыйроого учурап, кулаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":653,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, он тогузунчу кылымга чейин соода тармактары маданий чөйрөлөрдөн да, саясий чөйрөлөрдөн да бир топ чоң болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":654,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Урук доорунда, Гильермо Алгазенин айтымында, соода мамилелери Египет, Месопотамия, Иран жана Ооганстанды байланыштырып турган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":655,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бүткүл дүйнө жүзүндөгү түрлүү цивилизациялар жана коомдор көп жагынан экономикалык, саясий, ал эмес маданий жактан да бири-бирине көз каранды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":656,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Борбордук цивилизация кийинчерээк бүткүл Жакынкы Чыгышты жана Европаны камтууга чейин кеңейген, анан европалык колонизация аркылуу дүйнөлүк масштабга жетип, он тогузунчу кылымга карата Американы, Австралияны, Кытайды жана Японияны да өз курамына кошкон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":657,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул «кошумча өнүмдөр революциясына» шарт түздү: адамдар үй жаныбарларын эт үчүн гана эмес, сүт, жүн, кык жана соко жана араба сүйрөтүүдө да пайдалана башташты. Бул жаңычылдык кийин бүткүл Евразия Ойкуменасына тараган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":658,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул аймак адамзат тарыхындагы эң маанилүү өнүгүүлөрдүн айрымдарына, анын ичинде дөңгөлөктүн ойлоп табылышына, алгачкы дан эгиндеринин себилиши жана жазуунун өнүгүшүнө түрткү берген жер катары белгиленет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":659,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул климаттык өзгөрүү коомдоштуктар арасындагы туруктуу зордук-зомбулуктун чыгым-пайда катышын өзгөрткөндүктөн, коргонсуз айыл-кыштактар ээн калып, алгачкы цивилизациялар менен байланышкан чептүү шаарлар пайда болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":660,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Цивилизациялуу шаардык революция өз кезегинде отурукташуунун өнүгүшүнө, дан эгиндери менен малдын колдоштурулушуна, конуштардын туруктуу болуп калышына, ошондой эле масштабдуу экономикага жана коомдун айрым катмарлары тарабынан ашыкча өндүрүмдүн топтолушуна өбөлгө түзгөн жашоо образынын калыптанышына таянып өнүккөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":661,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кээ бирөөлөр тарыхый мисалдарга, башкалары жалпы теорияга көнүл бурушат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":662,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гиббондун оюнча, «Римдин кыйроосу чектен ашкан улуулуктун сөзсүз келип чыгуучу натыйжасы болгон».","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":663,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Теодор Моммзен өзүнүн «Римдин тарыхы» эмгегинде Рим биздин замандын 476-жылы Батыш Рим империясынын кыйрашы менен кошо жоголгон деп эсептеген жана ошондой эле «жаралуу», «өсүү», «карылык», «кыйроо» жана «чирүү» деген биологиялык аналогияга ыктаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":664,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Арнольд Ж. Тойнби өзүнүн «Тарыхты изилдөө» эмгегинде цивилизациялардын саны алда канча көп болгонун, анын ичинде өнүгүүсү токтоп калган бир нече цивилизация да бар экенин жана бардык цивилизациялар Моммзен аныктаган циклди басып өтүүгө ыктаары тууралуу божомолду сунуштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":665,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өткөөл мезгилде калктын санынын өсүшү жан башына өндүрүштүн жана керектөөнүн деңгээлинин төмөндөшүнө алып келет, салыктарды чогултуу барган сайын татаал болуп, мамлекеттик кирешелердин өсүшү токтойт, ал эми мамлекет көзөмөлдөгөн калктын санынын өсүшүнөн улам мамлекеттик чыгымдар көбөйөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":666,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кылымдык циклдер жана миң жылдык тренддер.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":667,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Римдин биринчи жолу согуш талаасында кайра-кайра жеңилүүгө учураган аскерлерин жабдып, кайра жабдуу үчүн барган сайын көбүрөөк киреше табуу зарылчылыгы Империянын бөлүнүп-жарылышына себепкер болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":668,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал Майялардын кыйрашы азыркы цивилизация үчүн сабак болорун белгилейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":669,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сарпталган энергиянын алынган энергияга катышы цивилизациялардын жашап калуусун чектөөдө негизги ролду аткарат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":670,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Конечны цивилизациялар гибрид болуп аралаша албайт деп ырастаган, анткени төмөнкү цивилизация жогорку өнүккөн цивилизациянын ичинде тең укуктарга ээ болгондо, аны жеңип кетет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":671,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маданият тарыхчысы Моррис Берман \"Караңгы кылымдардагы Америка: империянын кыйрашы\" аттуу эмгегинде корпоративдик-керектөөчүлүккө негизделген Кошмо Штаттарда, аны бир кезде бийиктикке жеткирген факторлордун өздөрү – ашкере индивидуализм, аймактык жана экономикалык экспансия, ошондой эле материалдык байлыкка умтулуу – АКШны кыйроо сөзсүз боло турган кайтарылгыс чектен өткөрүп жиберди деп белгилейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":672,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул түркүктөрдүн жемирилиши, Жейкобстун пикиринде, экологиялык кризис, расизм жана байлар менен кедейлердин ортосундагы ажырымдын кеңейиши сыяктуу коомдук илдеттер менен байланыштуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":673,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын оюнча, цивилизациялардын ресурстарды улам көбүрөөк импорттоо зарылдыгы алардын өздөрүнүн жергиликтүү ресурстарын ченемсиз пайдаланып, азайтып салганынан улам келип чыгат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Civilization","last_updated":"3.0"}
+{"id":674,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Графикте Ma – \"миллион жыл мурун\" дегенди билдирет.)","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":675,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башка денелер менен тез-тез кагылышуудан улам Жердин көпчүлүк бөлүгү эрип, бул өтө күчтүү вулканизмге алып келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":676,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адамдар эң көп дегенде 2 миллион жыл мурун келип чыккан, бул геологиялык масштабда жокко эсе кыска мезгил.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":677,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Болжолдуу эсептөөлөр боюнча, Жер бетинде жашап өткөн бардык түрлөрдүн 99 пайызы – беш миллиарддан ашык түр – тукум курут болуп кеткен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":678,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жер кыртышы жаралгандан бери тынымсыз өзгөрүп келген, жашоо да алгач пайда болгондон бери дал ошондой болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":679,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кыязы, ай ушул мезгилде протопланетанын Жер менен кагылышуусунан улам пайда болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":680,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Атмосфера жанар тоолук жана парник газдарынан турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":681,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бактериялар кычкылтек бөлүп чыгара баштап, Жердин үчүнчү жана ��зыркы атмосферасын калыптандырат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":682,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул эондо алгачкы Колумбия, Родиния жана Паннотия континенттери, ушул иретте болгон болушу ыктымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":683,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бара-бара жашоо кургактыкка тарап, өсүмдүктөрдүн, жаныбарлардын жана козу карындардын бизге тааныш формалары, анын ичинде муунак курттар, курт-кумурскалар жана сойлоп жүрүүчүлөр пайда боло баштайт, ошондуктан бул эондун аталышы «көрүнөө жашоо» дегенди билдирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":684,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал 13,8 миллиард жыл мурунку Чоң жарылуудан көп узабай, жаралган суутек менен гелийден жана суперновалардын жарылуусунан бөлүнүп чыккан оорураак элементтерден турган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":685,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Булут ылдамдай баштаганда, анын бурчтук моменти, тартылуу күчү жана инерциясы аны өзүнүн айлануу огуна перпендикулярдуу протопланетардык диск кылып жалпайтып салган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":686,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Андан ары кысылуудан кийин Т Букачар жылдызы тутанып, Күнгө айланды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":687,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жер ушул таризде, болжол менен 4,54 миллиард жыл мурун (1% так эместик менен) пайда болуп, негизинен 10–20 миллион жылдын ичинде калыптанып бүткөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":688,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ичи оор болгон Прото-Жер, сидерофилдик металлдарды эриткидей ысык болгонго чейин аккреция жолу менен чоңойгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":689,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башка асман денелериндеги кратерлердин санына таянып, Акыркы оор бомбалоо деп аталган метеориттердин катуу сокку уруу мезгили болжол менен 4,1 млрд жыл мурун башталып, Гадей эонунун аягында, болжол менен 3,8 млрд жыл мурун аяктаган деп болжолдонот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":690,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Архей заманынын башталышына чукул Жер кыйла муздаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":691,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жаңы далилдерге ылайык, Ай андан да кечирээк, 4,48 ± 0,02 Ga жыл мурун, башкача айтканда, Күн системасы пайда болгондон 70–110 миллион жыл өткөн соң калыптанган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":692,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кагылышуу канаттуу эмес динозаврлардын тукум курут болушуна себеп болгон деп эсептелген жакынкы Чиксулуб соккусуна караганда болжол менен 100 миллион эсе көп энергия бөлүп чыгарган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":693,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гиганттык кагылышуу гипотезасы Айд��н металлдык материалдан ажырашына алып келгенин болжолдойт, бул анын адаттан тыш курамын түшүндүрөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":694,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жердин бети алгач катып калганда пайда болгон баштапкы кыртыш, тез Гадейдеги плиталар тектоникасынан жана Соңку оор бомбалоонун катуу соккуларынын таасиринен улам толугу менен жок болуп кеткен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":695,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кеч катархей жана эрте архей кабыгынын бул бөлүктөрү азыркы континенттердин айланасындагы өзөктөрдү түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":696,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кратондор негизинен террандардын эки кезектешкен тибинен турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":697,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ушул себептен, жашыл таштар кээде Архей доорундагы субдукциянын далили катары саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":698,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Азыркы учурда учуучу заттардын көбү аккреция учурунда импакттык дегазация деп аталган процесс аркылуу жеткирилген деп болжолдонууда, анда жакындаган денелер кагылышканда бууланып кетет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":699,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1 астрономиялык бирдик (AU) аралыктагы (Жердин Күндөн болгон аралыгы) планетозималдар, балким, Жерге суунун келишине салым кошкон эмес, анткени Күн тумандуулугу муздун калыптанышы үчүн өтө ысык болгон, ал эми тоо тектердин суу буусу менен гидратациясы узакка созулмак.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":700,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Акыркы изилдөөлөр көрсөткөндөй, океандар мындан 4,4 миллиард жыл мурун эле пайда боло баштаганы ыктымал. Архей эонунун башталышында алар Жердин көпчүлүк бөлүгүн каптап калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":701,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошентип, акыркы 4,5 миллиард жылда Күн 30%га жаркырагыраак болуп калды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":702,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жашоонун жансыз химиялык заттардан кантип пайда болгонун түшүндүргөн моделдер арбын, бирок бирдиктүү пикир жокко эсе; лабораторияда алынган химиялык системалар тирүү организмге кепилдүү зарыл болгон минималдуу татаалдыктан кыйла артта калат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":703,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Атмосферанын курамы Миллер менен Юри колдонгондон, сыягы, башкача болгонуна карабастан, андан кийинки кыйла реалдуу курамдар менен жүргүзүлгөн тажрыйбаларда да органикалык молекулаларды синтездөө мүмкүн болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":704,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кийинчерээк РНКнын ордун ДНК ээлеген, ал кыйла туруктуу болгондуктан, узунураак геномдорду түз��п, бир организм ээ боло ала турган мүмкүнчүлүктөрдүн спектрин кеңейтет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":705,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Алгач зат алмашуу» сценарийинде организмдердин эволюциялашуу жолун аныктоо – негизги кыйынчылыктардын бири.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":706,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2003-жылдагы изилдөөдө монтмориллонит май кислоталарынын «көбүкчөлөргө» айланышын да тездете алары, жана ал көбүкчөлөр чопого жабышкан РНКны каптай алары айтылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":707,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул LUA клеткасы – бүгүн Жердеги бардык тирүүлүктүн ата-теги болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":708,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кычкылтекке мол атмосферага өтүү чечүүчү өнүгүү болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":709,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар ферментацияны – татаал бирикмелердин аз энергиялуу жөнөкөй бирикмелерге ажыраш процессин – колдонушкан жана бөлүнүп чыккан энергияны өсүү менен көбөйүүгө пайдаланышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":710,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жер бетинде жашаган тиричиликтин көпчүлүк бөлүгү түздөн-түз же кыйыр түрдө фотосинтезден көз каранды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":711,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чынжырды электрондор менен камсыздоо үчүн суунун курамынан суутек ажыратылып, кычкылтек калдык катары бөлүнүп чыгат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":712,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жөнөкөй аноксигендик формасы болжол менен 3,8 миллиард жыл мурун, жашоонун пайда болушунан көп өтпөй пайда болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":713,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алгач, бөлүнгөн кычкылтек акиташ, темир жана башка минералдардын курамына кошулуп кеткен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":714,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ар бир клетка өтө аз өлчөмдө гана кычкылтек бөлүп чыгарганы менен, көптөгөн клеткалардын эбегейсиз узак убакыт ичиндеги биргелешкен зат алмашуусу Жердин атмосферасын азыркы абалына чейин өзгөрткөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":715,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Озон катмары бир кезде атмосфера аркылуу өткөн ультрафиолет нурлануунун олуттуу өлчөмүн сиңирген жана азыр да сиңирип келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":716,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Натыйжада, Жер протерозой эонунда Күндөн көбүрөөк жылуулук ала баштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":717,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түштүк Африкада табылган мөңгү чөкмөлөрү 2,2 Ga жыл мурунку убакытка таандык, ал кезде, палеомагниттик далилдердин негизинде, алар экваторго жакын жайгашкан ��олчу деп айтса болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":718,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гурон муз доору атмосферадагы кычкылтектин концентрациясынын жогорулашынан улам келип чыккан болушу ыктымал, бул атмосферадагы метандын (CH4) азайышына алып келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":719,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, «Картоп жер» термини негизинен Криоген мезгилиндеги андан кийинки өтө катаал муз доорлорун сүрөттөө үчүн колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":720,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көмүр кычкыл газы жамгыр менен аралашып, тоо тектерин жемирип, көмүр кислотасын пайда кылат, ал андан соң деңизге жуулуп, ошентип парник газын атмосферадан бөлүп чыгарат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":721,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бактериялар домени, кыязы, жашоонун башка формаларынан (кээде Неомуралар деп аталат) биринчи болуп бөлүнүп чыккан, бирок бул божомол талаш-тартыш туудурат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":722,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Козу карындарга мүнөздүү белгилери бар эң алгачкы фоссилдер мындан болжол менен 2,4 миллиард жыл мурунку палеопротерозой дооруна таандык; бул көп клеткалуу бентостук организмдердин анастомозго жөндөмдүү жип сымал түзүлүштөргө ээ болушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":723,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Балким, чоң клетка кичирээгин сиңирүүгө аракет кылган, бирок аракети ийгиликсиз болгон (бул олжонун коргонуу жөндөмдөрүнүн эволюциясынан улам болушу мүмкүн).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":724,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал кычкылтекти колдонуп, чоңураак клетканын калдыктарын иштетүү аркылуу көбүрөөк энергия алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":725,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көп өтпөй ири клетка менен анын ичиндеги майда клеткалардын ортосунда туруктуу симбиоз өрчүдү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":726,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ушул сыяктуу окуя фотосинтездөөчү цианобактериялар ири гетеротрофтук клеткалардын ичине кирип, хлоропласттарга айланган учурда да болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":727,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Митохондриялар менен хлоропласттардын клеткалык келип чыгышы жөнүндөгү кеңири таанылган эндосимбиотикалык теориядан тышкары, пероксисомалар клеткалардан, кирпикчелер менен шапалакчалар спирохеталардан, ал эми клетка ядросу, балким, ДНК вирусунан келип чыккан деген теориялар да бар, бирок алардын эч бири кеңири таанылып же кабыл алынган эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":728,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Болжол менен 1,1 миллиард жыл мурун Родиния суперконтиненти түзүлүп баштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":729,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адистешкен клеткалардан турган колония менен көп клеткалуу организмдин ортосундагы чек дайыма эле даана болбосо да, болжол менен 1 миллиард жыл мурун биринчи көп клеткалуу өсүмдүктөр, кыязы, жашыл балырлар пайда болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":730,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Палеомагниттик уюлдар байыркы плиталардын четтерин белгилеген орогендик алкактар жана флора менен фаунанын өтмүштөгү таралышы сыяктуу геологиялык далилдер менен толукталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":731,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Болжол менен 1000-830 млн жыл мурун материктик массанын негизги бөлүгү Родиния суперконтинентине бириккен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":732,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гипотетикалык суперконтинент кээде Паннотия же Вендия деп да аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":733,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эки муз каптоонун тең механизми жана интенсивдүүлүгү дагы деле изилденип жатат, аларды алгачкы протерозойдогу «Кар тоголок Жер» кубулушуна караганда түшүндүрүү кыйыныраак.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":734,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"CO2 маанилүү парниктик газ болгондуктан, дүйнө жүзү боюнча климат сууп калды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":735,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Болжол менен ошол эле мезгилде Родиниянын бөлүнүшүнүн натыйжасында жанар тоо жигердүүлүгү күчөгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":736,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эдиакара биотасы деп аталган жашоонун жаңы формалары мурда болуп көрбөгөндөй ирирээк жана түрдүүрөөк болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":737,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал Палеозой, Мезозой жана Кайнозой деген үч доордон турат, жана ал убакта көп клеткалуу жашоо ар тараптуу өнүгүп, азыркы учурда белгилүү болгон дээрлик бардык организмдерге айланган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":738,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул деңиз деңгээлинин көтөрүлүшүнө себеп болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":739,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул доордогу муз каптоонун издери мурунку Гондванада гана кездешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":740,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"450–400 миллион жыл мурун Каледон орогенези учурунда Лаврентия менен Балтика континенттери кагылышып, (Еврамерика деп да белгилүү) Лавруссияны түзгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":741,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сибирдин Лавруссия менен кагылышуусу Урал орогенезин пайда кылган, Гондвананын Лавруссия менен кагылышуусу Европада Вариск же Герцин орогенези деп, Түндүк Америкада Аллеган орогенези деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":742,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эдиакар доорундагы тиричилик формалары али примитивдүү болуп, аларды заманбап топторго киргизүү оңой болбогонуна карабастан, Кембрий доорунун аягында заманбап типтердин басымдуу бөлүгү эбак эле пайда болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":743,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул кембрий топторунун айрымдары татаал сезилгени менен, сыягы, азыркы жандыктардан олуттуу айырмаланат; мисалы, Anomalocaris жана Haikouichthys.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":744,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Балыктардын түпкү теги болушу мүмкүн деп эсептелген, же кыязы, ага жакын тектеш жандык – Пикая болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":745,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Балыктар, эң байыркы омурткалуулар, болжол менен 530 миллион жыл мурун океандарда калыптанган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":746,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кургактыктагы козу карындардын жана өсүмдүктөрдүн эң эски фоссилиялары 480–460 Ma мурунку мезгилге таандык, бирок молекулярдык далилдерге караганда, козу карындар кургактыкты 1000 Ma, ал эми өсүмдүктөр 700 Ma мурда эле ээлеген болушу ыктымал экенин көрсөтөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":747,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сүзгүч канаттар эволюция аркылуу алгачкы төрт аяктуулар аба менен дем алуу максатында баштарын суудан чыгарууда колдонгон буттарга айланган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":748,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Акыры, алардын айрымдары кургактагы жашоого ушунчалык жакшы ыңгайлашып, сууда жумурткадан чыгып, жумуртка тууш үчүн кайра кайтып келишсе да, жетилген курагын кургакта өткөрө башташкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":749,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Болжол менен ушул мезгилде (мындан 360 млн жыл мурун) өсүмдүктөрдө уруктар пайда болуп, бул алардын кургактыкта таралышын кыйла ылдамдаткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":750,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дагы 30 миллион жылдан кийин (310 млн жыл мурун) синапсиддер (анын ичинде сүт эмүүчүлөр) зауропсиддерден (анын ичинде канаттуулар жана сойлоочулар) ажырап чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":751,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"200 Ma мурун орун алган Триас-Юра кырылуусу динозаврлардын көбүн аман калтырып, алар көп өтпөй эле омурткалуулардын арасында үстөмдүккө жетишкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":752,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Деңиз омурткасыздарынын 60%ы жана бардык тукумдардын 25%ы жоголуп кеткен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":753,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Үчүнчү массалык кырылуу – Пермь-Триас же Улуу кырылуу окуясы – Сибирь трапптарындагы жанар тоо атылышынын, астероиддин кулашынын, метан гидратынын газдашуусунун, деңиз деңгээлинин өзгөрүшүнүн жана ири аноксиялык окуянын кандайдыр бир айкалышынан улам келип чыккан болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":754,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул тарыхтагы эң эле ажалдуу тукум курут болгон, анда бардык тукумдардын болжол менен 57%ы жана уруулардын 83%ы жоголгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":755,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Палеоцендин башында Жер кырылуудан калыбына келип, сүт эмүүчүлөрдүн түрдүүлүгү арткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":756,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ландшафттын көпчүлүк бөлүгүн чөп өспөгөн саванналар ээлей баштады, ал эми Эндрюсарх сыяктуу сүт эмүүчүлөр тарыхка белгилүү болгон кургактагы эң ири сүт эмүүчү жырткыч болуп, Базилозавр сыяктуу алгачкы киттер деңиздерди ээлеп калышты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":757,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Парацератерий жана Дейнотерий сыяктуу алп туяктуулар талааларда үстөмдүк кылуу үчүн ылайыкташып эволюцияланышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":758,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тетис деңизи Африка менен Европанын кагылышканда жабылып калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":759,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жер көпүрө Түштүк Американын обочолонгон жандыктарынын Түндүк Америкага өтүшүнө шарт түздү, ошондой эле Түндүк Американын жандыктарынын Түштүк Америкага көчүүсүнө да мүмкүнчүлүк берди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":760,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Муз доорлору Сахаралык Африкада азыркы адамдын эволюциясына жана жайылышына себеп болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":761,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көпчүлүктүн пикири боюнча, Берингия аркылуу чоң көч жүргөн, ошондуктан бүгүнкү күндө (Түндүк Америкада эволюциялашып, тукум курут болгон) төөлөр, (Түндүк Америкада эволюциялашып, тукум курут болгон) жылкылар жана түпкүлүктүү америкалыктар бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":762,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мээнин көлөмү тез өсүп, 2 Ma мурдакы учурга карата Homo уруусу катары классификацияланган алгачкы жаныбарлар пайда болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":763,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Отту көзөмөлдөө жөндөмү, болжол менен Homo erectus (же Homo ergaster) заманында, кеминде 790 000 жыл мурда, ал тургай 1,5 миллион жыл мурда эле пайда болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":764,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тилдин келип чыгышын аныктоо кыйла татаал; Homo erectus сүйлөй алганбы же ал жөндөмдүүлүк Homo sapiens менен гана башталганбы, анык эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":765,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Социалдык көндүмдөр татаалдашып, тил өркүндөп, аспаптар да өркүндөй түшкөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":766,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Руханийликтин белгилерин көрсөткөн алгачкы адамдар – неандерталдар (алар, адатта, тукуму сакталбаган өзүнчө түр катары классификацияланат); алар маркумдарын адатта тамак-аштын же шаймандардын эч кандай белгиси жок көмүшкөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":767,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тил татаалдашкан сайын, маалыматты эстеп калуу жана жеткирүү жөндөмү, Ричард Докинз сунуштаган теория боюнча, жаңы репликатордун: мемдин пайда болушуна себеп болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":768,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биздин заманга чейин 8500-жылдан 7000-жылга чейинки аралыкта Жакынкы Чыгыштагы «Түшүмдүү жарым ай» аймагында адамдар өсүмдүктөр менен жаныбарларды системалуу түрдө өстүрө башташкан: бул дыйканчылык болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":769,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, дыйканчылыкты өздөштүргөн цивилизацияларда жер иштетүү алып келген салыштырмалуу туруктуулук жана жогорулаган өндүрүмдүүлүк калктын санынын өсүшүнө шарт түздү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":770,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул Жакынкы Чыгыштагы Шумерде биздин заманга чейинки 4000-3000-жылдардын ортосунда Жердеги биринчи цивилизациянын пайда болушуна себепкер болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":771,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адамдарга мындан ары жанын багуу үчүн бүт убактысын жумшоого туура келбей калды, бул алгачкы адистешкен кесиптердин (мисалы, кол өнөрчүлөр, соодагерлер, дин кызматкерлери ж.б.) пайда болушун мүмкүн кылды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":772,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биздин заманга чейинки 500-жылдар ченде Жакынкы Чыгышта, Иранда, Индияда, Кытайда жана Грецияда кээде кеңейип, кээде начарлап турган өнүккөн цивилизациялар болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":773,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул цивилизация согуш иши, искусство, илим, математика жана архитектура боюнча өрчүгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":774,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Рим империясы 4-кылымдын башында император Константин тарабынан христиандаштырылып, 5-кылымдын аягында начарлаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":775,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Даанышмандык үйү Аббасиддер доорунда Ирактын Багдад шаарында түптөлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":776,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"14-кылымда Италияда дин, искусство жана илимдеги өнүгүүлөр менен «Кайра жаралуу» доору башталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":777,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Европа цивилизациясы 1500-жылдан баштап өзгөрө баштап, илимий жана өнөр жай революцияларына себеп болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":778,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1914-жылдан 1918-жылга чейин жана 1939-жылдан 1945-жылга чейин дүйнө жүзүндөгү мамлекеттер дүйнөлүк согуштарга аралашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":779,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Согуштан кийин деколонизация мезгилинде эгемендүүлүгүн жарыялаган же алган көптөгөн жаңы мамлекеттер пайда болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":780,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Технологиялык өнүгүүлөргө өзөктүк курал, компьютерлер, гендик инженерия жана нанотехнология кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":781,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дүйнө калкынын саны көбөйгөн сайын, илдет, согуш, жакырчылык, зордукчул радикализм жана, соңку кездерде, адамдын иш-аракетинен улам пайда болгон климаттын өзгөрүшү өңдүү олуттуу көйгөйлөр курчуду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/History_of_Earth","last_updated":"3.0"}
+{"id":782,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адамзат тарыхы, же болбосо жазылган тарых – бул адамзаттын өткөнү тууралуу баяндоо.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":783,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Неолит доорунун биздин заманга чейинки 10 000–5 000-жылдардын аралыгында, Жакынкы Чыгыштын Түшүмдүү жарым ай аймагында Агрардык революция башталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":784,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дыйканчылыктын өнүгүүсү менен, дан чарбасы барган сайын татаалдашып, өсүмдүк өстүрүү мезгилдеринин аралыгында азык-түлүктү сактоо максатында эмгектин бөлүнүшү пайда болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":785,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Индуизм соңку коло доорунда Индия субконтинентинде өнүккөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":786,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Постклассикалык тарых («Орто кылымдар», болжол менен б.з. 500–1500-жылдар аралыгы) христианчылыктын жогорулашы, Исламдын алтын доору (б.з. 750–1258-жылдары чамасында), ошондой эле Тимуриддердин жана Италиянын Ренессанс доорлорунун (б.з. 1300-жылдарынан тарта) өркүндөшү менен мүнөздөлөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":787,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"18-кылымга карата билим менен технологиянын топтолушу критикалык массага жетип, Өнөр жай революциясына себеп болду жана болжол менен 1800-жылы башталып, бүгүнкү күнгө чейин уланып келе жаткан соңку жаңы доорду баштады.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":788,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анатомиялык жактан заманбап адамдар Африкада болжол менен 300 000 жыл мурун жаралган, ал эми жүрүм-турумдук заманбаптыкка болжол менен 50 000 жыл мурун жетишкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":789,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Балким, 1,8 миллион жыл мурда эле, бирок анык 500 000 жыл мурун, адамдар отту жылынуу жана тамак бышыруу үчүн колдоно башташкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":790,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Палеолит доорундагы адамдар аңчылык–жыйноочулук менен алектенип, негизинен көчмөн болушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":791,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адамзаттын Түндүк Америкага жана Океанияга ыкчам жайылышы эң акыркы муз доорунун эң жогорку чегинде жүзөгө ашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":792,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кытайдын Хуанхэ дарыясынын өрөөнүндө болжол менен биздин заманга чейинки 7000-жылдары таруу жана башка дан эгиндери өстүрүлсө, Янцзы дарыясынын өрөөнүндө күрүч андан да эрте, жок дегенде биздин заманга чейинки 8000-жылдары бакмага айланган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":793,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Металл иштетүү алгач биздин заманга чейинки 6000-жылдардын тегерегинде жезден курал-жарак жана кооздук буюмдарын жасоо үчүн колдонула баштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":794,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Шаарлар сооданын, өндүрүштүн жана саясий бийликтин борборлору болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":795,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Шаарлардын өркүндөөсү цивилизациянын көтөрүлүшү менен бирдей болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":796,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул маданияттар дөңгөлөктү, математиканы, коло иштетүүнү, желкендүү кайыктарды, карапа жасоочу дөңгөлөктү, токулган кездемени, монументалдык имараттарды курууну жана жазууну ойлоп табышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":797,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Неолит дооруна антропоморфтук кудайларга сыйынуу мүнөздүү болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":798,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул конуштар түшүмдүү дарыя өрөөндөрүндө топтолгон: Месопотамиядагы Тигр жана Евфрат, Египеттеги Нил, Индия субконтинентиндеги Инд, ошондой эле Кытайдагы Янцзы жана Хуанхэ (Сары дарыя).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":799,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Шынаа жазуусу пиктограммалар системасы катары башталып, анын сүрөт белгилери бара-бара жөнөкөйлөшүп, абстрактуураак болуп калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":800,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Транспорт суу жолдору – дарыялар жана деңиздер аркылуу жеңилдетилген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":801,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аймактык мамлекеттердин жана империялардын пайда болушуна бул өнүүгүлөр алып келди","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":802,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Критте Миной цивилизациясы б.з.ч. 2700-жылга чейин коло дооруна кирип, Европадагы биринчи цивилизация катары эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":803,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кийинки миң жылдыктарда дүйнө жүзүндө цивилизациялар өнүккөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":804,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Индияда бул доор индуизмдин жана алгачкы Индия коомунун башка маданий өзгөчөлүктөрүнүн негизин салган Веда доору (б.з.ч. 1750–600-жж.) орун алып, б.з.ч. 6-кылымда аяктаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":805,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мезоамерикадагы калыптануу доорунда (болжол менен б.з.ч. 1500-жылдан б.з. 500-жылга чейин), көбүнчө азыркы Мексиканын, Борбордук Американын жана Перунун аймактарында татаал жана борборлошкон цивилизациялар өнүгө баштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":806,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Карл Ясперстин «Октук доор» теориясы перс зороастризмин да камтыйт, бирок башка изилдөөчүлөр анын зороастризмге байланыштуу хронологиясы менен макул эмес).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":807,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Булар даосизм, легизм жана конфуцийчилик болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":808,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Улуу империялар аймактарды айыл чарба борборулуна айланышы учун аскердик жол менен корголгон конуштарды түзүүгө таянган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":809,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул доордо бир нече аймактык империялар болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":810,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мидия империясы өз ордуна удаалаш Иран империяларына жол берген: Ахемениддер (б.з.ч. 550–330-жылдары), Парфия (б.з.ч. 247 – б.з. 224-ж.), Сасаниддер (б.з. 224–651-жж.).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":811,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Андан кийин, Македониялык Искендер Зулкарнайн (б.з.ч. 356-323-жж.) азыркы Грециядан азыркы Индияга чейин созулган басып алуучулук империясын негиздеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":812,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Б.з. 3-кылымынан баштап Гупта династиясы байыркы Индиянын Алтын доору деп аталган мезгилде башкарган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":813,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Андан кийинки туруктуулук 4-5-кылымдарда индус маданиятынын алтын кылымынын келишине шарт түздү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":814,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биринчи Рим императору Августтун (б. з. ч. 63-ж. – б. з. 14-ж.) дооруна карата Рим Жер ортолук деңизинин көпчүлүк бөлүгүнө эбак эле үстөмдүгүн орноткон болчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":815,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Батыш империясы биздин замандын 476-жылы Одоакрдын тушунда германдардын таасиринен улам кулаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":816,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Хан династиясы дарамети жана таасири жагынан Жибек Жолунун аркы учунда орун алган Рим империясына теңдеш болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":817,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Классикалык доордогу башка империялар сыяктуу эле, Хань Кытайы башкаруу, билим берүү, математика, астрономия, технология жана башка көптөгөн тармактарда олуттуу өнүгүп, ийгиликтерге жетишкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":818,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биздин заманга чейинки 2500-жылдарда эле калыптанган маданияттардын негизинде Америкада да ийгиликтүү аймактык империялар түзүлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":819,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Улуу майя шаар-мамлекеттери акырындап көбөйүп, таасири арта баштаган жана майя маданияты бүткүл Юкатан жана анын тегерегиндеги аймактарга кеңири жайылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":820,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок айрым аймактарда техникалык жетишкендиктер бат өскөн учурлар болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":821,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кытайдын Хан династиясы б.з. 220-жылы ички согуштун айынан кыйрап, Үч падышалык мезгилинин башталышына жол ачкан. Ошол эле учурда анын римдик окшошу Үчүнчү кылымдын кризиси деп таанылган мезгилде барган сайын децентралдашып, ажырымга учураган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":822,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Үзөңгүнүн өнүгүшү жана толук куралданган жаачыны көтөрө алгыдай күчтүү аттарды асыроо көчмөндөрдү отурукташкан цивилизациялар үчүн туруктуу коркунучка туудуртту.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":823,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Рим империясынын чыгыш Жер Ортолук деңиз аймагындагы калган бөлүгү, кийин Византия империясы аты менен белгилүү болуп, өз жашоосун сактап калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":824,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул доор, адатта, 5-кылымдагы Батыш Рим империясынын кыйрашынан башталат деп эсептелет; ал көптөгөн өз алдынча падышалыктарга бөлүнүп кеткен, алардын айрымдары кийинчерээк Ыйык Рим империясынын курамына конфедерация катары бириккен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":825,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түштүк Азияда Индиянын орто кылымдагы бир катар падышалыктары өкүм сүрүп, андан кийин ислам империялары негизделген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":826,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул Африкага Түштүк-Чыгыш Азиянын соода системасына интеграцияланып, Азия менен алака түзүүгө шарт түздү. Мына ушул жагдай жана ислам дининин таасири менен суахили маданияты жаралган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":827,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул ошондой эле Византиянын эллиндик жана христиандык маданияты менен Перс-иран салттарынын жана зороастризм дини ортосундагы маданий таймаш болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":828,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эрте Постклассикалык доордо мусулмандар Араб жарым аралындагы борборунан тартып, экспансиясын баштаган","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":829,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул окуунун жана өнүгүүнүн басымдуу бөлүгүн география менен байланыштырууга болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":830,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мусулман соодагерлеринин Африка-Арабия жана Арабия-Азия соода жолдоруна тийгизген таасири өтө чоң болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":831,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Динге жана баскынчылык кыялдарга жетеленген европалык башкаруучулар мусулмандардын бийлигин бошоңдотуп, Ыйык жерди кайра кайтарып алуу максатында Кресттүү жортуулдарды башташкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":832,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аймактагы араб үстөмдүгү 11-кылымдын орто ченинде Борбордук Азиядагы түрк жерлеринен түштүккө ооп келген селжук түрктөрүнүн пайда болушу менен аягына чыкты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":833,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул аймак кийинчерээк Бербер Жээги деп аталып, Бербер кул соодасынын алкагында Түндүк Африка базарларында сатуу үчүн кулдарды колго түшүрүү максатында Европанын бир катар өлкөлөрүнүн жээктеги шаарларына чабуул жасоодо Түндүк Африканын бир нече портун пайдаланган каракчылар менен корсарлардын башпаанегине айланат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":834,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"8-кылымда бул аймакка Ислам дини кире баштап, көп узабай калктын басымдуу бөлүгүнүн негизги динине айланган, бирок чыгыш жагында буддизм күчүн сактап калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":835,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1227-жылы Чыңгыз хан өлгөндөн кийин, Борбордук Азиянын көпчүлүк бөлүгү мураскор мамлекет – Чагатай хандыгынын башкаруусунда калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":836,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Андан соң аймак өзбектер тарабынан курулган бир нече чакан хандыктарга ажыратылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":837,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Варвар баскынчылар Батыш Рим империясынын калдыктарында өздөрүнүн жаңы падышачылыктарын түзүшкөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":838,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Христианчылык Батыш Европада жайылып, монастырлар уюштурган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":839,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Манориализм – дыйкандарды ак сөөктөргө ижара акысын жана эмгек кызматын аткарууга милдеттүү кы��ып кыштактарга бириктирүү, феодализм болсо рыцарлар менен төмөнкү даражадагы ак сөөктөрдүн өз сюзерендерине аскердик кызмат көрсөтүүсүнүн эсебинен жерлерден жана манорлордон ижара акысын алуу укугун берген саясий түзүлүш – Жогорку орто кылымдар доорунда калыптанган орто кылым коомун уюштуруунун эки жолу болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":840,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Италиялык соодагерлер үй чарбасында же кант өндүрүүдө иштетүү үчүн кулдарды импорттогон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":841,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ачарчылык, кара тумоо жана согуш Батыш Европанын калкын опсуз азайтты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":842,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Акыры, алардын ордун Лалибеладагы асканы оюп жасалган архитектурасы менен даңкталган Загве династиясы баскан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":843,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар Сахара аркылуу өткөн алтын, пил сөөгү, туз жана кул соодасын көзөмөлдөшкөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":844,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Борбордук Африкада Конго Королдугу сыяктуу бир катар өлкөлөр жаралган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":845,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар Зимбабве Падышалыгынын ордосу Улуу Зимбабве, Бутуа Мамлекетинин борбору Кхами жана Розви дөөлөтүнүн шаары Данангомбе (Дло-Дло) өңдүү ири чеп курулмаларын эритмесиз таштан тургузушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":846,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тогузунчу кылымда Түндүк Индияга үстөмдүк кылуу үчүн Пратихара, Пала жана Раштракута империяларынын ортосунда «үч тараптуу күрөш» жүргөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":847,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, Тан династиясы аягында таркап, элүү жылга жакын созулган тополоңдон кийин Сун династиясы Кытайды кайрадан бириктирди. Уильям Макнил белгилегендей, ал кезде Кытай планетадагы \"эң дөөлөттүү, эң чебер жана эң жыш жайгашкан мамлекет\" эле.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":848,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Болжол менен бир кылымга чукул созулган моңголдук Юань династиясынын өкүмчүлүгүнөн кийин, этникалык кытайлар Мин династиясын (1368) негиздеп, бийликти кайрадан колго алышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":849,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"8-кылымдагы Нара мезгили жапон державасынын калыптанышын шарттап, адатта алтын заман сыяктуу көрсөтүлөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":850,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жапониянын тарыхындагы кубаттуу аймактык башкаруучулар (даймёлор) жана Асикага, Токугава сёгунаттары сыяктуу аскер башчыларынын (сёгундардын) аскердик бийлиги үстөмдүк кылган феодалдык доор 1185-жылдан 1868-жылга чейин болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":851,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Шилла 660-жылы Пэкчени, 668-жылы Когурёну каратып, ошентип түштүктө Бириккен Шилла, түндүктө Когурёнун улантуучусу Пархэ мамлекети турган Түндүк жана Түштүк мамлекеттер (남북국시대) мезгили башталды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":852,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"9-кылымдан тартып, азыркы Мьянманын аймагында Паган падышалыгы күч алып, гүлдөп өнүккөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":853,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Байыркы пуэблолуктар жана алардын мурунку ата-бабалары (IX–XIII кылымдарда) кеңири туруктуу конуштарды, анын ичинде XIX кылымга чейин Түндүк Америкадагы эң ири саналган таш курулуштарды да салышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":854,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түштүк Америкада XIV-XV кылымдарда инктердин цивилизациясы көтөрүлүп, алдыга жылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":855,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Илимий революцияга Иоганн Гутенбергдин Европага кыймылдуу ариптер менен китеп басууну тааныштырышы жана телескоп менен микроскоптун ойлоп табылышынан түрткү алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":856,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Соңку жаңы доор 1945-жылдагы Экинчи дүйнөлүк согуш аяктагандан тартып, бүгүнкү күнгө чейин созулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":857,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эрте жаңы доор илимдин өсүшү менен айырмаланып, технологиялык өнүгүүнүн барган сайын ылдамдашы, секулярдык жарандык саясаттын жана улуттук мамлекеттин түзүлүшү менен коштолгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":858,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эрте жаңы доордо Европа өзүнүн үстөмдүгүн кайрадан орното алды. Бул жагдайдын себептери боюнча тарыхчылар дагы деле болсо пикир келишпестикте.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":859,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биздин замандын 1000-жылына карата анда өнүккөн акча экономикасы түзүлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":860,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал технологиялык артыкчылыкка ээ болуп, чоюн жасоо, поршендүү көөрүктөр, асма көпүрөлөрдү жасоо, китеп басып чыгаруу жана компас жаатында монополист болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":861,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Европанын өнүгүүсүнө байланыштуу теориялардын бирине ылайык, анын географиясы ийгилигинде маанилүү роль ойногон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":862,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул Европаны Борбор Азиядан келген баскынчылардын кооптуулугунан бир аз сактап калууга шарт түздү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":863,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Исламдын алтын доору 1258-жылы моңголдордун Багдадды талкалоосу менен аяктага��.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":864,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"География маанилүү геосаясий айырмачылыктарга өбөлгө түзгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":865,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Салыштыра келгенде, Европа дээрлик дайыма бири-бири менен согушкан бир катар мамлекеттерге бөлүнүп турган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":866,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дээрлик бардык агрардык цивилизациялар айлана-чөйрөсүнүн таасири менен олуттуу чектөөлөргө дуушар болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":867,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Технологиялык прогресс жана соода аркылуу пайда болгон дөөлөт акырындык менен ыңгайлуулуктардын артышына өбөлгө түздү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":868,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Континенттин географиясын эске алганда, Европанын деңиздеги экспансиясын негизинен анын Атлантикалык мамлекеттери: Португалия, Испания, Англия, Франция жана Нидерланддар ишке ашырганы таң калыштуу эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":869,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түндүк Африкада Саади султандыгы 1659-жылга чейин көз карандысыз бербер мамлекети болуп турган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":870,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Суахили жээги алгач Португалия империясынын, кийин Оман империясынын үстөмдүгүнө өткөндөн таасиринен улам төмөндөгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":871,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түштүк Африкадагы Зимбабве Падышалыгы өзүнүн ордуна Мутапа, Бутуа жана Розви сыяктуу чакан падышалыктарды калтырган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":872,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул учурда Африканын башка маданияттары да гүлдөп өнүккөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":873,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жапония Азучи-Момояма мезгилин (1568–1603) басып өтүп, артынан Эдо мезгили (1603–1868) келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":874,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Малай жарым аралынын түштүк четинде жайгашкан Жохор Султанаты аймактын соодада үстөмдүк кылган державасына айланды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":875,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Орусия Түндүк Американын түндүк-батыш жээгине кирип барып, 1784-жылы азыркы Аляска аймагында биринчи колониясын, ал эми 1812-жылы азыркы Калифорнияда Форт-Росс форпостун түптөгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":876,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өнөр жай революциясы Улуу Британияда башталып, өндүрүштүн жаңы ыкмаларын – фабрика, массалык өндүрүш жана механикалаштырууну – колдонуу менен товарлардын ар түрдүүсүн мурдагыга салыштырмалуу ылдамыраак жана азыраак эмгек менен чыгара баштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":877,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Европалыктар Америкага таасирин орнотуп, аны көзөмөлгө алган соң, империялык иш-аракеттер Азия жана Океаниянын жерлерине багытталды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":878,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Британдар ошондой эле Австралия, Жаңы Зеландия жана Түштүк Африканы колониялап, бул жерлерге көп сандаган британ колонисттери отурукташкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":879,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Европанын ичинде экономикалык жана аскердик маселелер улуттук мамлекеттердин системасын жаратып, этно-лингвистикалык топтор өздөрүн маданий жана саясий өз алдынчалыкка умтулган айрым улуттар катары сезе башташкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":880,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошол эле учурда, от колдонуу ачылгандан жана цивилизация башталгандан берки өнөр жайлык булгануу менен айлана-чөйрөнүн бузулушу кескин ылдамдады.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":881,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дүйнөнүн калган жагынын басымдуу бөлүгүнө катуу европалашкан өлкөлөр – Америка Кошмо Штаттары жана Жапония – таасир эткен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":882,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биринчи дүйнөлүк согуш төрт империянын – Австрия-Венгрия, Герман, Осмон жана Орус империяларынын – кулашына алып келип, Улуу Британия менен Францияны алсыраткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":883,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Созулуп келе жаткан мамлекеттер аралык атаандаштыктар Улуу Депрессиянын экономикалык дүрбөлөңү тарабынан күчөтүлүп, Экинчи дүйнөлүк согуштун чыгышына шарт түздү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":884,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кансыз согуш 1991-жылы Пан-Европа пикнигинен улам, Темир көшөгө жана Берлин дубалы урап, Чыгыш блок менен Варшава келишими жоюлуп, натыйжада тынчтыктык менен аяктады.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":885,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Согуштан кийинки алгачкы он жылдыктарда Бельгия, Британия, Голландия, Франция жана башка батыш европалык империяларынын Азиядагы жана Африкадагы колониялары формалдык түрдө эгемендүүлүккө ээ болушту.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":886,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Европа Биримдигинин натыйжалуулугу анын жалпы экономикалык жана саясий институттарынын калыптана электигинен улам чектелип келген, муну 1789-жылы күчүнө кирген Америка Кошмо Штаттарынын Конституциясы кабыл алынганга чейинки Конфедерация Макалаларынын тушундагы АКШ институттарынын кемчиликтерине белгилүү бир деңгээлде салыштырууга болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":887,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Экинчи дүйнөлүк согуштан кийинки ондогон жылдарда бул жетишкендиктер реактивдүү саякаттарга, анын ичинде Глобалдык жайгаштыруу системасы (GPS) да бар сансыз колдонуулары менен жасалма жандоочторго жана Интернетке алып келди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":888,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жаратылыш ресурстары үчүн жер жүзүндөгү күрөш, өзгөчө Индия, Кытай, Бразилия сыяктуу мамлекеттерде элдин санынын көбөйүшүнөн жана өнөр жайдын өсүшүнөн улам курчуп баратат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Human_history","last_updated":"3.0"}
+{"id":889,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Архив – бул түрдүү алып жүрүүчүлөрдөгү тарыхый маалыматтардын жыйнагы же алар турган материалдык сактагыч.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Archive","last_updated":"3.0"}
+{"id":890,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар каймана мааниде \"организмдин бөлүп чыгарган заттары\" деп сыпатталып, муундарга конкреттүү маалыматты жеткирүү үчүн атайын даярдалган же курулган документтерден айырмаланат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Archive","last_updated":"3.0"}
+{"id":891,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул архивдердин функциялары жана уюштурулушу жагынан китепканалардан кыйла айырмаланарын билдирет, жана ошону менен бирге архивдик коллекциялар көп учурда китепкана имараттарынын ичинде орун алышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Archive","last_updated":"3.0"}
+{"id":892,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Археологдор Эбла, Мари, Амарна, Хаттусас, Угарит, Пилос өңдүү аймактардан биздин заманга чейинки үчүнчү-экинчи миң жылдыктарга караган жүздөгөн (айрым учурда миңдеген) чопо такталардын архивдерин ачышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Archive","last_updated":"3.0"}
+{"id":893,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, папирус жана кагаз өңдүү материалдарда жазылган документтер, таш лоокторго караганда бат бузулгандыктан, алар жок болуп кеткен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Archive","last_updated":"3.0"}
+{"id":894,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кыргызча: Англияда 1066-жылдан соң архивдер жана архивдик изилдөөнүн жолдору гүлдөп өнүккөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Archive","last_updated":"3.0"}
+{"id":895,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Архивдердин түрлөрү көп болгонуна карабастан, Америка Кошмо Штаттарындагы архивисттердин эң акыркы каттоосу алардын беш негизги түрүн бөлүп көрсөтөт: академиялык, бизнес (пайда табууга багытталган), мамлекеттик, коммерциялык эмес жана башкаларды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Archive","last_updated":"3.0"}
+{"id":896,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул архивдердин коллекцияларына көбүнчө алдын ала жазылуу менен гана жетүүгө болот; айрымдарында кайрылуулар үчүн атайын убакыт сааттары коюлган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Archive","last_updated":"3.0"}
+{"id":897,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Америка Кошмо Штаттарындагы белгилүү бизнес архивдерине Coca-Cola (анын курамына өзүнчө «Coca-Cola дүйнөсү» музейи да таандык), Procter and Gamble, Motorola Heritage Services and Archives жана Levi Strauss & Co. мисал боло алат. Бул корпоративдик архивдер өз компанияларынын тарыхына жана башкаруусуна байланыштуу тарыхый документтерди жана буюмдарды сактап келишет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Archive","last_updated":"3.0"}
+{"id":898,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындай архивдердин кызматкерлери тарых же китепкана тармагы боюнча түрдүү билимге жана даражага ээ болушу ыктымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Archive","last_updated":"3.0"}
+{"id":899,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Америка Кошмо Штаттарында Улуттук архив жана документтер башкармалыгынын (NARA) негизги архивдик жайлары Колумбия округу менен Мэриленд штатынын Коллеж-Парк шаарында орун алган, ал эми региондук бөлүмдөрү АКШнын ар кайсы жерлеринде таралган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Archive","last_updated":"3.0"}
+{"id":900,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Улуу Британияда Улуттук архив (мурдагы Коомдук жазуулар кеңсеси) Англия менен Уэльстин өкмөттүк архиви болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Archive","last_updated":"3.0"}
+{"id":901,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жалпысынан алганда, Франциянын Архивдер башкармалыгынын көзөмөлүндөгү архивдердин жалпы көлөмү дүйнө жүзү боюнча эң чоң.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Archive","last_updated":"3.0"}
+{"id":902,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Рим-католик жана Англикан чиркөөлөрүндө архиепархия, епархия жана жамааттардын архивдери да бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Archive","last_updated":"3.0"}
+{"id":903,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көпчүлүк учурда бул уюмдар өкмөттөн келген гранттык колдоого жана жеке менчик булактардан каржыланууга көз каранды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Archive","last_updated":"3.0"}
+{"id":904,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөгөн музейлер экспонаттарынын келип чыгышын далилдөө үчүн архивдерди сактап турушат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Archive","last_updated":"3.0"}
+{"id":905,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул – өздөрүн жеке ишкер катары тааныткан 1,3%дан чыккан обочо турган көрсөткүч болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Archive","last_updated":"3.0"}
+{"id":906,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Архивдин миссиясы – өз оюн билдиргиси келген жана баяндарынын угулушун каалаган аялдардын окуяларын чогултуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Archive","last_updated":"3.0"}
+{"id":907,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Уюмдун (мисалы, корпорациянын же өкмөттүн) архивдеринде, негизинен, административдик иш кагаздар, ишкердик документтер, кызматтык эскертмелер, расмий кат алышуулар жана жыйын протоколдору сыяктуу ар кандай документтер сакталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Archive","last_updated":"3.0"}
+{"id":908,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул тартуулардын көптүгү каталогго киргизиле элек, бирок азыркы учурда санариптештирилип, интернет аркылуу коомчулукка жеткиликтүү кылынып жатышат","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Archive","last_updated":"3.0"}
+{"id":909,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1954-жылдагы Маданий баалуулуктарды коргоо боюнча Гаага конвенциясына жана анын 1999-жылдагы 2-протоколуна ылайык, архивдердин эл аралык өнөктөштөрү катары ЮНЕСКО жана Blue Shield International саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Archive","last_updated":"3.0"}
+{"id":910,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Пейж, Морган М. \"Архивден бир окуя: Ушак, жетки жана транс тарыхын баяндоо.\"","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Archive","last_updated":"3.0"}
+{"id":911,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Буга мисал катары Морган М. Пейждин трансгендердик тарыхты түздөн-түз транс адамдарга tumblr, Twitter, Instagram сыяктуу ар кандай социалдык медиа жана тармакташуу платформалар, ошондой эле подкаст аркылуу жайылтуу боюнча баяндамасын келтирсек болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Archive","last_updated":"3.0"}
+{"id":912,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Контр-архивдөө аркылуу жеткиликтүү болгон мүмкүнчүлүктөр азыркы архивдерде калыптанган \"тарыхтын салттуу түшүнүктөрүнө шек саноого өбөлгө түзүп, көптөгөн архивдик материалдарда көбүнесе кездешпеген баяндамалар үчүн мейкиндик ачат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Archive","last_updated":"3.0"}
+{"id":913,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өмүр баяны (же био) – бул адамдын өмүрүнүн кеңири сүрөттөлүшү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biography","last_updated":"3.0"}
+{"id":914,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өмүр баяндык чыгармалар, негизинен, документалдуу болот, бирок анда адамдын жашоосун сүрөттөө үчүн көркөм адабият да колдонулушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biography","last_updated":"3.0"}
+{"id":915,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Байыркы өмүр баяндардын дагы бир белгилүү жыйнагы – бул император Адриандын мезгилинде, болжол менен б.з. 121-жылы Светоний тарабынан жазылган De vita Caesarum («Цезарлардын өмүрү жөнүндө»).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biography","last_updated":"3.0"}
+{"id":916,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дербиштер, кечилдер жана дин кызматкерлери бул тарыхый мезгилди өмүр баяндарды жазуу үчүн колдонушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biography","last_updated":"3.0"}
+{"id":917,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул мезгилдеги өмүр баяндын маанилүү бир динчилдиксиз мисалы – сарай кызматкери Эйнхард жазган Улуу Карлдын тириличилиги.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biography","last_updated":"3.0"}
+{"id":918,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аларда ошол мезгилдеги башка чыгармаларга караганда калктын кеңири катмары жөнүндө көбүрөөк социалдык дайындар камтылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biography","last_updated":"3.0"}
+{"id":919,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кеч орто кылымдарда Европада падышалардын, рыцарлардын жана тирандардын өмүр баяндары келип чыга баштагандыктан, биографиялардын диний багыты азайган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biography","last_updated":"3.0"}
+{"id":920,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мэлориден кийин Ренессанс доорундагы гуманизмге жасалган жаңы басым сүрөтчүлөр жана акындар сыяктуу динчилдиксиз темаларга көңүл бурууга өбөлгө түзүп, жергиликтүү тилде жазууну кубаттады.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biography","last_updated":"3.0"}
+{"id":921,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дагы эки окуяны белгилей кетүү керек: 15-кылымда басма станогунун ойлоп табылышы жана сабаттуулуктун бара-бара жогорулашы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biography","last_updated":"3.0"}
+{"id":922,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Деңиз каракчылар жөнүндөгү жалпы түшүнүктөрдүн калыптанышына зор таасирин тийгизген Чарльз Жонсондун «Каракчылардын жалпы тарыхы» (1724) аттуу эмгеги – көптөгөн белгилүү деңиз каракчылардын өмүр баяндарынын негизги булагы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biography","last_updated":"3.0"}
+{"id":923,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Карлайл коомду жана анын институттарын түшүнүү үчүн улуу инсандардын өмүрлөрү чечүүчү роль ойнойт деп белгилеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biography","last_updated":"3.0"}
+{"id":924,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Босуэллдин эмгеги архивдик иликтөөлөрдү, күбөлөрдүн баяндарын жана маектерди камтыган изилдөөсүнүн деңгээли, таасирдүү жана жагымдуу баяндамасы, ошондой эле Жонсондун өмүрү менен мүнөзүнүн бардык кырларын чынчылдык менен чагылдырганы аркылуу уникалдуу болгон – мындай ыкма бүгүнкү күнгө чейин биографиялык адабияттын негизин түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biography","last_updated":"3.0"}
+{"id":925,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок окурмандардын чөйрөсү кеңейип, басылмадагы өмүр баяндардын саны тез өстү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biography","last_updated":"3.0"}
+{"id":926,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мезгилдүү басылмалар биографиялык очерктердин сериясын жарыялай башташты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biography","last_updated":"3.0"}
+{"id":927,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Социологиялык» биографиялар өз каармандарынын иш-аракеттерин чөйрөнүн натыйжасы деп эсептеп, индивидуалдуулуктун маанисин басаңдатууга ыкташкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biography","last_updated":"3.0"}
+{"id":928,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Инсанды психологиялык жактан изилдөө кадаланган идея болуп калып, калыптанып калган каармандар түшүнүгү жана ийгилик баяндары жок болуп кетишти.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biography","last_updated":"3.0"}
+{"id":929,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Стрейчи кириш сөзүндө белгилегендей, ушул учурга чейин Виктория доорундагы өмүр баяндар «табытчынын зыйнат кербениндей эле көнүмүш көрүнүш» болуп, ошол эле «жай, азалуу жапайычылык» маанайын чагылдырып келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biography","last_updated":"3.0"}
+{"id":930,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Китеп дүйнөлүк атак-даңкка жеткендигине тайманбас жана курч стили, кыска-нуска жана тактык менен жазылышы, ошондой эле көркөм прозасы себеп болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biography","last_updated":"3.0"}
+{"id":931,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Роберт Грейвс («Мен, Клавдий», 1934) Стрейчинин «ашкерелөөчү биографиялар» моделин ээрчигендердин ичинен өзгөчөлөнүп турган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biography","last_updated":"3.0"}
+{"id":932,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биринчи дүйнөлүк согушга чукул арзан, катуу мукабалуу кайра басылмалар популярдуу болуп калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biography","last_updated":"3.0"}
+{"id":933,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Голливуд документалдык-биографиялык фильмдер менен бирге, белгилүү адамдардын өмүрүнө таянган ар кандай коммерциялык фильмдерди да чыгарган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biography","last_updated":"3.0"}
+{"id":934,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Китептер менен фильмдерден айырмаланып, аларда көп учурда хронологиялык баяндоо болбойт – анын ордуна, алар жеке адамга тиешелүү болгон видеоклиптерди, сүрөттөрдү жана тексттик макалаларды камтыган ар кандай өз алдынча медиа элементтердин архиви болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biography","last_updated":"3.0"}
+{"id":935,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жалпы «өмүр жазуу» ыкмалары илимий изилдөөнүн объектиси болуп каралат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biography","last_updated":"3.0"}
+{"id":936,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маалымат \"оозеки тарых, жеке баян, биография жана автобиографиядан\" же \"күндөлүк, каттар, меморандумдар жана башка материалдардан\" келиши мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biography","last_updated":"3.0"}
+{"id":937,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Европа стилиндеги сепилдер Каролингдер империясы кулап, анын аймагы жеке лорддор менен падашазададарга бөлүнүп калгандан кийин, IX-X кылымдарда пайда болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":938,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Шаардык сепилдер жергиликтүү калкты жана маанилүү жол каттамдарын көзөмөлдөө максатында колдонулса, айылдык сепилдер көбүнчө коомчулуктун турмуш-тиричилигине зарыл болгон тегирмендерге, түшүмдүү жерлерге же суу булактары сыяктуу жайларга жакын курулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":939,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"12-кылымдын аяк ченинде жана 13-кылымдын башында сепилдерди коргоо боюнча илимий ыкма пайда болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":940,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Коргонуудагы бул өзгөрүүлөрдү Кресттүү жортуулдардан келген борболош чеп сыяктуу сепил технологиялары менен Рим чептери сыяктуу мурунку коргонуу курулуштарынан алынган илхамдын айкалышына байланыштырышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":941,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Европага ок-дары 14-кылымда киргизилгени менен, ал 15-кылымга чейин, артиллерия таш дубалдарды бузууга жетиштүү күчтүү болгонго чейин, сепилдерди курууга олуттуу таасирин тийгизген эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":942,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Феодализм – бул мырза менен вассал ортосундагы мамиле, мында мырза вассалга аскердик кызмат өтөгөнүнүн жана андан күтүлгөн берилгендигинин акысына жер ыйгарган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":943,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сепилдер ар түрдүү максаттарды аткарган, алардын эң маанилүүлөрү аскердик, административдик жана турмуш-тиричилик болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":944,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Баскынчы Вильгельм Англияны аралай алдыга жылган сайын, басып алган жерлерин коргоо үчүн негизги позицияларды чыңдаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":945,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сепил чеп жана зындан милдетин аткаруу менен бирге, рыцардын же мырзанын өз теңтуштарын коноктой турган жайы да болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":946,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дүйнөнүн ар кайсы аймактарындагы окшош курулуштар, ар башка доорлордо жана шарттарда пайда болуп, ар кандай өнүгүү жолунан өтүп, ар кандай таасирлерге кабылганына карабастан, сепил түшүнүгүнө таандык болгон коргонуу курулмаларынын жана башка аныктоочу мүнөздөмөлөрдүн орток белгилерине ээ болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":947,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"16-кылымга карата, жапон жана европа маданияттары жолуккан учурда, Европадагы чеп куруу иши сепилдерден тышкары өнүгүп, италиялык «trace italienne» жана жылдыз сымал чептери сыяктуу жаңы ыкмаларга таянып калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":948,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дөбөнү үйүү үчүн топуракты казып алганда, анын айланасында аң калып, аны аңгек деп аташкан (ал суулуу да, кургак да болушу мүмкүн эле).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":949,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул сепилдерге мүнөздүү белги болуп, алардын көбүндө жок эле дегенде бирөө болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":950,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Суу кудуктан же цистернадан келип турчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":951,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адатта мотт-жана-бейли тибиндеги сепилдер менен байланыштырылса да, бейлилер өз алдынча коргонуу курулуштары катары да кездешкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":952,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Коргон» орто кылымдарда колдонулган термин болгон эмес – бул термин XVI кылымдан баштап колдонула баштаган – анын ордуна улуу мунараларды, же латынча turris деп атоо үчүн «донжон» термини колдонулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":953,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Цитадель, көбүнчө сепилдин эң күчтүү жери жана сырткы коргонуу чептери кыйраса, акыркы баш калкалоочу жай болуп саналса да, чабуул маалында бош кармалбай, тескерисинче, сепил ээсинин, анын конокторунун же өкүлдөрүнүн жашоочу жайы катары пайдаланылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":954,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чеп дубалдарынын үстүндөгү куртиналар коргоочуларга төмөндөгү душмандарга ок жаадырууга мүмкүндүк берсе, тиштүү дубалдар аларды коргоп турган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":955,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дарбазанын алды көрүнбөгөн аймак болгондуктан, бул маселени чечүү үчүн эки тарабына римдиктер иштеп чыккан стилге окшош кылып, алдыга чыгарып тургузулган мунаралар кошулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":956,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чабуулчунун кысык жайда ок астында калып, жооп кайтарууга чамасы келбей турган убактысын арттыруу үчүн дарбазакананын өтмөгү узартылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":957,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар, сыягы, кол салгандарга буюмдарды ыргытуу, же болбосо өрттү өчүрүү үчүн суу куюуга арналган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":958,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жаачыга мээлөө үчүн жакшыраак көрүнүш камсыздоо максатында, кичирээк горизонталдуу жылчык жасоо мүмкүнчүлүгү болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":959,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эң алгачкы чептер Берекелүү Жарым Айда, Инд өрөөнүндө, Египетте жана Кытайда пайда болгон, ал жерлерде конуштар чоң дубалдар менен корголгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":960,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бүгүнкү күнгө чейин көптөгөн жер иштери, ошондой эле орлорду коштогон жыгач тосмолордун издери сакталып калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":961,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жөнөкөй болгону менен, алар адатта натыйжалуу болгон жана аларды Алезия салгылашындагыдай курчоо куралдарын жана башка курчоо согушунун ыкмаларын кеңири колдонуу аркылуу гана жеңүүгө мүмкүн болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":962,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сепилдердин келип чыгышын адатта мажарлардын, мусулмандардын жана викингдердин чабуулдарына жооп катары жана жеке коргонуу зарылдыгы менен байланыштырышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":963,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сепилдер кээ бир коопсуз жерлерде жыш жайгашса, айрым чек ара аймактарында алар салыштырмалуу сейрек болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":964,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Залдын таштан курулушу аны отко чыдамдуу кылган эмес, себеби анда дагы деле терезелери жана жыгач эшиги бар болчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":965,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сепилдер жөн гана коргонуучу жай болбостон, кожоюндун өз жерлерине болгон көзөмөлүн да арттырган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":966,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"864-жылы Батыш Франк падышасы Таз Карл өзүнүн уруксатысыз сепилдерди курууга тыюу салып, алардын бардыгын жок кылууну буйруган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":967,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Швейцария – сепилдерди курууга мамлекеттик көзөмөл такыр болбой, натыйжада өлкөдө 4000 сепил пайда болгон аша чапкандыктын бир мисалы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":968,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"950-жылы Прованста 12 сепил болгон, 1000-жылга карата алардын саны 30га жеткен, ал эми 1030-жылы 100дөн ашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":969,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"11-кылымдын баш ченинде Европада, Скандинавиядан башка бардык аймактарда, сепилдердин эң кеңири тараган түрү – чокусуна мунара орнотулуп, а��ланасы сүрүлүп жасалган жыгач тосмо менен курчалган жасалма дөбө (мота жана мунара) болуп саналган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":970,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кийинчерээк таш курулушу башка аймактарда кеңири жайылганына карабастан, 11-кылымдан тартып Испаниядагы христиан сепилдери негизинен таштан тургузулса, Европанын түндүк-батышында жыгач басымдуу курулуш материалы бойдон кала берген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":971,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"12-кылымга чейин Данияда сепилдер нормандардын басып алуусуна чейинки Англиядагыдай эле сейрек болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":972,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алардын жасалгасы роман стилиндеги архитектураны туураган жана кээде чиркөөнүн коңгуроо мунараларындагыдай кош терезелерди камтыган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":973,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жыгач жана топурактан жасалган сепилдердин ордуна таш сепилдер келсе да, алар такыр пайдасыз болгон эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":974,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"12-кылымдын аягына чейин сепилдерде негизинен мунаралар аз болгон; дарбазаларында коргонуу каражаттары, мисалы жаа атуучу жылчык же түшүрмө тор сыяктуу жабдуулар сейрек учураган; сепилдерде, адатта, төрт бурчтуу жана жаа атуучу жылчыктары жок чоң цитадель же донжон болгон; ал эми сепилдин түзүлүшү жердин рельефине жараша белгиленген (мындайча алганда, көп учурда туура эмес түзүлүштөгү же ийри-буйру курулуштар пайда болгон).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":975,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мунаралар дубалдардан сыртка чыгып, алардын ар бир кабатындагы жаа тешиктери жаачыларга коргон дубалга жакындаган же анын жанында турган адамдарды бутага алууга шарт түзмөк.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":976,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Коргондор болгон жерлерде, алар эми төрт бурчтуу эмес, көп бурчтуу же цилиндр түрүндө болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":977,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сыягы, 12-кылымда курулган мунаралар капталдан ок атууну камсыздаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":978,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сыягы, кресттүүлөр чеп куруу өнөрүн сарациндер менен болгон кагылышуулардан жана Византия архитектурасынын таасири астынан үйрөнүшкөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":979,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Уламыштар жокко чыгарылып, ал эми Сент-Жорждук Жеймстин Франциядагы Сен-Жорж-д'Эсперанштан экени тастыкталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":980,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Батыш Европанын сепил куруучулары Рим архитектурасын билишкен жана анын таасиринде болушкан; Англиянын «Саксон Жээгиндеги» кеч Рим доорунун жээктеги чептери кайра колдонулуп, ал эми Испанияда 1091-жылы курулган Авила калаасынын дубалы Рим архитектурасын туураган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":981,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындай ыкманын бир мисалы бул – Керак.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":982,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар өз ээликтерин коргоо үчүн негиздеген сепилдер негизинен сириялык уста-ташчылар тарабынан иштелип чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":983,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сепилдер белгилүү бир жерди көзөмөлдөп туруу жана аскерлердин кыймылын көзөмөлдөө үчүн колдонулса да, Ыйык Жерде айрым негизги стратегиялык позициялар бекемделбеген бойдон калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":984,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Долбоору ордендер арасында гана эмес, ар бир сепилде да ар түрдүү болгон, бирок ошол доордо курулган сепилдерде борборуш коргонуу кеңири таралган эле.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":985,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эгер чабуулчулар биринчи коргонуу чегинен өтүп кетсе, анда алар ички жана сырткы дубалдардын арасындагы кыргын талаасына түшүп, экинчи дубалга чабуул жасоого аргасыз болушмак.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":986,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, кресттүүлөрдүн сепилдеринде негизги дарбазаны мунаранын капталына жайгаштыруу жана өтмөктө өтмөктө эки ирет бурулуш жасоо кадимки көрүнүш болгон, бул сырткы короого жетүүгө кеткен убактысын узарткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":987,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Пруссияда жана Ливонияда жүздөгөн жыгач сепилдер болсо да, кресттүүлөр келгенге чейин бул аймакта кыш менен ылайды колдонуу белгисиз болчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":988,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жаа атуучу жылчыктар дубалдын бекемдигине доо кетирген эмес, бирок алар Европада Эдуард Iнин сепил куруу программасынан кийин гана кеңири тараган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":989,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Машикулилер жыгач галереялар менен бирдей кызматты аткарса да, булар жыгач түрүнүн өрчүшүнөн эмес, кыязы, Чыгыштын ойлоп табуусу болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":990,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эки топтун ортосундагы кагылышуу жана өз ара аракеттенүү архитектуралык идеялардын алмашуусуна шарт түзүп, испан христиандары бөлүнүп турган мунараларды колдонууну кабыл алышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":991,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Француз тарыхчысы Франсуа Жебелен мындай деп жазган: «Аскердик архитектурадагы улуу жанданууну, күтүлгөндөй эле, ошол мезгилдеги кубаттуу падышалар менен ханзаадалар, тактап айтканда, Нормандиянын герцогдору болуп калган Баскынчы Вильгельмдин уулдары жана алардын тукумдары – Плантагенеттер жетектеген».","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":992,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жаңы сепилдер жалпысынан мурунку курулуштарга караганда жеңилирээк курулган жана жаңычылдыктары аз болгону менен, Уэльстеги Раглан сыяктуу бекем чептер дагы эле курулуп турган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":993,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул мылтыктар бир киши көтөрүп атууга өтө оор болгон, бирок кундагын таяп, оозун аткыч тешигинин кырына сүйөсө, куралды ата алмак.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":994,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул ыңгайлашуу бүткүл Европада кездешет жана жыгачтары сейрек сакталганы менен, анын бүтүн үлгүсү Нидерланддагы Дорненбург сепилинде бир үлгүлүү мисал бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":995,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Порттун башка, сейрек кездешүүчү түрлөрү – капталга гана кыймылдоого мүмкүндүк берген горизонталдуу жылчыктар жана кыйла кененирээк кыймылга жол берген чарчы оюктар болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":996,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Хэм – бул жаңы сепилдердин машикулилер, бийик мунаралар жана тиштүү дубалдар сыяктуу мурдагы элементтерди колдонбой калуу тенденциясынын мисалы болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":997,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аларды натыйжалуураак кылуу максатында замбиректер улам чоңураак жасалган, бирок бул алардын алыскы сепилдерге жетүү мүмкүнчүлүгүнө тоскоолдук кылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":998,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул жаңы сепилдер үчүн жетиштүү болгону менен, мурундан турган курулуштар замбиректердин соккусуна туруштук берүүнүн жолун табууга аргасыз болушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":999,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул маселенин чечими катары мунаранын үстүн кулатып, анын төмөнкү бөлүгүн урандылар менен толтуруп, замбиректер атууга мүмкүн болгон аянтча пайда болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1000,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындан улам «трас итальенн» деп да белгилүү болгон жылдыз чептери өркүндөйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1001,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Замбиректердин алдында бул жерди чындап коргоого аракет кылуунун мааниси аз экени айкын болгондуктан, экинчи тандоо көбүрөөк колдоо тапткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1002,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Америкада айрым чыныгы сепилдер испан жана француз колониялары тарабынан курулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1003,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башка коргонуу курулуштары (анын ичинде чептер жана цитаделдер) менен катар, 17-кылымдын аягында Жаңы Францияда да сепилдер курулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1004,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мырзанын үйү менен аткана ар бир бурчунда бийик, тегерек мунарачасы бар чептүү короонун ичинде орун алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1005,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"16-кылымдын аягында сепил куруу басаңдаса да, сепилдердин баары эле колдонулбай калган эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1006,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башка учурларда алардын коргонууда дагы деле орду болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1007,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Англиядагы жарандык согуш (1641–1651) сыяктуу кийинки чыр-чатактарда көптөгөн сепилдер кайрадан бекемделгени менен, кийинчерээк алардын кайрадан колдонулушуна жол бербөө үчүн атайын талкаланып салышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1008,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кайра жаралган же жасалма сепилдер Орто кылымдарга жана рыцарлыкка болгон романтикалык кызыгуунун көрүнүшү жана архитектурадагы кеңири Готикалык кайра жаралуунун бир бөлүгү катары белгилүү болуп калды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1009,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Себеби, орто кылымдагы дизайнга бек туруу үйлөрдү азыркы стандарттар боюнча суук жана караңгы калтырмак.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1010,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эрмек-курулуштар жасалма урандыларга окшош болгон, бирок алардан айырмаланып, пландалган ландшафттын бир бөлүгү болбостон, курулушуна эч кандай себеп жоктой туюлган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1011,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Топурактан жасалган чептери, дөбөсү, жыгач коргонуу курулмалары жана имараттары бар сепил атайын кесиптик билими жок жумушчу күчү тарабынан деле курулушу мүмкүн эле.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1012,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сепил тургузуунун наркы анын татаалдыгына жана материалдарды жеткирүү чыгымдары өңдүү факторлорго жараша айырмаланган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1013,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Орточо баадагы сепилдерге 12-кылымдын аягында 1400 фунт стерлингге тургузулган Орфорд сепили таандык болсо, эң кымбат сепилдердин тизмегине 1181–1191-жылдары курулушуна болжол менен 7000 фунт стерлинг кеткен Дувр сепили кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1014,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошол мезгилде курулган чоң сепилдин наркы (1 000ден 10 000ге чейинки британ фунту) бир нече ээликтин кирешесин талап кылып, лорддун каржылык абалына олуттуу сокку урган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1015,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тепме кран сыяктуу орто кылымдык механизмдер жана ойлоп табуулар курулуш иштеринде алмаштыргыс болуп, жыгач курулуш секичелерин куруу ыкмалары Антика доорунан бери өркүндөтүлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1016,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөгөн өлкөлөрдө жыгачтан да, таштан да салынган сепилдер болгон, бирок Данияда карьерлер аз болгондуктан, анын сепилдеринин көпчүлүгү топурак менен жыгачтан жасалган же кийинчерээк кыштан курулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1017,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, Таттершолл сепили 1430-1450-жылдардын аралыгында курулганда, жакын жерде таш көп болсо да, анын ээси лорд Кромвелл кыш колдонууну тандаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1018,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал кол алдындагыларынын колдоосуна таянган, анткени анын таасирдүү вассалдары колдобосо, мырзанын бийлигинде солкундоо болору анык болчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1019,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул, өзгөчө, кээде ар кайсы өлкөлөрдө жерлерге ээлик кылган падышаларга тиешелүү болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1020,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Королдук үй чарбаларынын түзүлүшү негизинен барондордун чарбаларына окшош болчу, бирок алар көлөмү жагынан кыйла ири болуп, кызмат орду да абдан кадыр-барктуу болуп саналган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1021,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Коомдук борбор катары сепилдер көргөзмө катары маанилүү жайлар болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1022,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сепилдерди архитектуралык сыймык катары соборлорго салыштырып келишет, ал эми айрым сепилдердин короосуна кооздук үчүн бакчалар да салынган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1023,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Куртуаздык сүйүү – бул ак сөөктөр арасындагы сүйүүнү эротикалаштыруу болуп саналган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1024,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тристан менен Изольда уламышы – Орто кылымдарда айтылган куртуаздык сүйүү жөнүндөгү аңгемелердин бир мисалы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1025,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Орто кылымдагы ак сөөктөрдүн нике куруудагы негизги максаты – бул жерди сактап калуу болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1026,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул сепилдин аскердик жай катары кабыл алынышынан келип чыккан, бирок Англия, Франция, Ирландия жана Шотландиядагы сепилдердин басымдуу бөлүгү эч качан жаңжалдарга же курчоого катышкан эмес – бул себептен алардагы күнүмдүк жашоо көп учурда көңүл сыртында калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1027,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, көптөгөн сепилдер Орто кылымдарда маанилүү транспорттук каттамдар бойдон калган Рим жолдорунун жанында жайгашкан, же болбосо ошол аймакта жол тутумдарынын өзгөрүшүнө же жаңы жолдордун түзүлүшүнө шарт түзгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1028,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Шаар сепилдери калктуу жана өндүрүштүк борборл��рду көзөмөлдөөдө, айрыкча баскынчылык коркунучу туулганда, өзгөчө маанилүү болгон, мисалы, 11-кылымда Англияны нормандар басып алгандан кийин, падышалык сепилдердин басымдуу бөлүгү шаарлардын ичинде же жанына курулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1029,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айылдык сепилдер мырзанын чарбасын башкаруудагы ролунан улам көбүнчө тегирмендер жана талаа тутумдары менен байланышкан, бул аларга ресурстарды көзөмөлдөөдө көбүрөөк таасир эткен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1030,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар суу менен камсыздап, жаңы балыктын болуп турушуна шарт түзгөндүктөн гана пайдалуу болбостон, курууга жана тейлөөгө кымбат тургандыктан, мартабанын да белгиси болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1031,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сепилдерди куруунун калктуу конуштарга тийгизген пайдасы Европага эле чектелген эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1032,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Калктуу конуштар пландаштырылбастан, тескерисинче, айыл жериндеги экономикалык борборго жакындыктын артыкчылыктары жана коргонуу чаралары камсыздаган коопсуздуктун аркасында сепилдин тегерегинде өзүнөн-өзү табигый жол менен да өнүгүп кеткен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1033,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар адатта Рим дубалдары сыяктуу шаардын коргондорунун жанында жайгашкан, бирок бул кээде керектүү жерди ээлеген курулуштардын бузулушуна алып келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1034,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Нормандар 11-12-кылымдарда Ирландия, Шотландия жана Уэльсти басып алганда, ал өлкөлөрдөгү отурукташуу негизинен шаардык эмес мүнөздө болгон жана калаалардын негизделиши көбүнчө сепилдин курулушу менен байланышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1035,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул феодалдар менен орто кылым коомунун эң маанилүү институттарынын бири болгон Чиркөө ортосундагы тыгыз катнашты билдирген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1036,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дагы бир мисал – ушул эле Англиядагы XIV кылымга таандык Бодиам сепили; ал эң заманбап, алдыңкы сепилдей көрүнгөнү менен, стратегиялык мааниси аз жерде жайгашкан, ал эми анын айланасындагы тайыз аңдын негизги милдети – дубалды астынан казып кирүүдөн коргоо эмес, тескерисинче, сепилге сүр берип, анын көркүн арттыруу болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1037,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гарнизондор кымбат тургандыктан, сепил маанилүү болбосо, алар көп учурда кичинекей болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1038,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1403-жылы 37 жаачы узакка созулган курчоо учурунда Оуайн Глиндурдун бирликтештеринин эки чабуулунан Карнарвон сепилин ийгиликтүү кор��оп, муну менен чакан күчтүн да натыйжалуу боло аларын көрсөтүшкөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1039,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын кол астындагы рыцарлар аскердик даярдыгынын аркасында офицерлер катмарынын бир бөлүгү болуп кызмат өтөшмөк.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1040,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гарнизонду чабуул менен алганга караганда, аны ачка калтырып багындыруу, айрыкча эң бекем корголуучу жайларда, натыйжалуураак болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1041,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Узакка созулган курчоо аскердин жүрүшүн жайлатып, жардамдын келишине же душманга кийинки кадамга даярданып, чоңураак күч топтоп алуусуна жол бериши мүмкүн болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1042,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эгер сепилге кол салууга мажбур болушса, чабуулчулардын колунда көптөгөн ыкмалар болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1043,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"13-кылымда петрариядан өнүгүп чыккан деп эсептелген требушет, замбиректер пайда болгонго чейин эң натыйжалуу курчоо куралы катары эсептелген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1044,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Баллисталар же спрингалддар арбалеттер түрдүү эле принцип менен иштеген курчоо куралдары болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1045,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар көбүнчө сепилдин имараттарына караганда гарнизонго каршы колдонулчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1046,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дубалга чейин жер алдынан өткөөл казылып, көздөгөн жерге жеткенден кийин, өткөөлдүн урап калуусунан сактап турган жыгач тирөөчтөр өрттөлчү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1047,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Камалоочулардын туннелине каршы туннель казуу мүмкүн болчу; эгер экөө кошулуп калса, бул жер астындагы бетме-бет салгылашууга алып келчү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1048,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар сепилдин дарбазаларын талкалап ачуу үчүн колдонулган, бирок кээде дубалдарга каршы колдонулганда анчалык натыйжа берген эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1049,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сепилге чабуул жасагандар үчүн коопсузураак ыкма катары кээде белфри деп аталган камалоо мунарасын колдонуу коопсузураак жол болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Castle","last_updated":"3.0"}
+{"id":1050,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сословиелер, башкача айтканда «үч катмар», – бул Орто кылымдардан баштап Жаңы доордун башына чейинки христиандык Европада (Christendom) колдонулган коомдук иерархиянын негизги бөлүнүшү болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Estates_of_the_realm","last_updated":"3.0"}
+{"id":1051,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Монархияга падыша жана падыша айым кирген, ал эми система динбашылардан (Биринчи сословие), дворяндардан (Экинчи сословие), дыйкандардан жана буржуазиядан (Үчүнчү сословие) турган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Estates_of_the_realm","last_updated":"3.0"}
+{"id":1052,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Англияда ак сөөктөр менен динбашылар бир төрөлүк сословиеге биригип, ал эми «карапайымдар» экинчи сословиени түзгөн эки сословиелик система калыптанган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Estates_of_the_realm","last_updated":"3.0"}
+{"id":1053,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Шотландияда Үч сословиеге динбашылар (Биринчи сословие), ак сөөктөр (Экинчи сословие) жана буржуазиянын, ортоңку жана төмөнкү таптын өкүлү болгон Графтык комиссарлар же «бюргерлер» (Үчүнчү сословие) кирген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Estates_of_the_realm","last_updated":"3.0"}
+{"id":1054,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Динбашылар үйлөнө алышпагандыктан, мындай мобилдүүлүк теориялык жактан бир муун менен чектелген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Estates_of_the_realm","last_updated":"3.0"}
+{"id":1055,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Хёйзинга. Орто кылымдардын батышы (1919, 1924:47).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Estates_of_the_realm","last_updated":"3.0"}
+{"id":1056,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Карапайымдар жалпысынан эң төмөнкү катмар деп эсептелген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Estates_of_the_realm","last_updated":"3.0"}
+{"id":1057,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөгөн аймактарда жана аймактарда ошондой эле атайын аныкталган туруктуу катмарлардын сыртында жаралган калк топтору да болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Estates_of_the_realm","last_updated":"3.0"}
+{"id":1058,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошол доордогу элет жеринин экономикалык жана саясий трансформациясы калктын санынын, айыл чарба өндүрүшүнүн, технологиялык инновациялардын жана шаар борборлорунун олуттуу өсүшү менен коштолгон; динбашылар менен карапайым калктын статусунун, жана Чиркөө тааныган бийликтин ортосундагы айырманы дааналаштырууга багытталган реформа жана жаңылануу кыймылдары да өз таасирин тийгизди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Estates_of_the_realm","last_updated":"3.0"}
+{"id":1059,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Экинчи даража – согушкандар – саясий жактан күчтүү, дымактуу жана кооптуу адамдардын катмары катары саналган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Estates_of_the_realm","last_updated":"3.0"}
+{"id":1060,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Андан тышкары, Биринчи жана Экинчи сословиелер Үчүнчү сословиенин эмгегине таянган, бул болсо соңкусунун теңсиз абалын андан бетер ачык көрсөткөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Estates_of_the_realm","last_updated":"3.0"}
+{"id":1061,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көпчүлүгү бул топто төрөлүп, ошол эле топтун курамында каза болушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Estates_of_the_realm","last_updated":"3.0"}
+{"id":1062,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Финансы министри Тюрго реформаларды ишке ашыра албагандан кийин, 1776-жылдын май айында кызматтан алынган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Estates_of_the_realm","last_updated":"3.0"}
+{"id":1063,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Людовик XVI аларды өзүнүн «идеалдуу программасын» талкуусуз бекитүүгө ��өндүрө албаганда, Генералдык штаттарды таратууга аракет кылган, бирок Үчүнчү сословие өзүнүн өкүлчүлүк укугун талап кылып, бекем турган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Estates_of_the_realm","last_updated":"3.0"}
+{"id":1064,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Шотландиянын парламенти бир палаталуу болгондуктан, анын бардык мүчөлөрү, Англиянын өзүнчө Лорддор палатасы менен Жамааттар палатасынан айырмаланып, бир эле палатада отурушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Estates_of_the_realm","last_updated":"3.0"}
+{"id":1065,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Англиядагыдай эле, Ирландиянын парламенти да Ирландиянын башкы башкаруучусу тарабынан чакырылган жана ага кеңеш (curia regis), магнаттар (феодалдар) жана прелаттар (епископтор жана аббаттар) катышкан Magnum Concilium - «улуу кеңеш» негизинде калыптанган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Estates_of_the_realm","last_updated":"3.0"}
+{"id":1066,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1297-жылы графтыктардын өкүлү катары биринчи жолу графтыктын шайланган рыцарлары чыга баштады (буга чейин алардын атынан шерифтер катышып келген).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Estates_of_the_realm","last_updated":"3.0"}
+{"id":1067,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ар бири эркин адам болуп, белгилүү укуктарга жана милдеттерге, ошондой эле сословиелер Риксдагына өкүлдөрүн жөнөтүү укугуна ээ болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Estates_of_the_realm","last_updated":"3.0"}
+{"id":1068,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"18-кылымга чейин Сословиелер тең бөлүнсө, падыша чечкиндүү добуш берүүгө укуктуу болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Estates_of_the_realm","last_updated":"3.0"}
+{"id":1069,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, Порвоо Жыйынынан кийин Финляндиянын Жыйыны 1863-жылы гана кайрадан чакырылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Estates_of_the_realm","last_updated":"3.0"}
+{"id":1070,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1400-жылдардын тегерегинде патенттик грамоталар киргизилген, 1561-жылы граф жана барон наамдары кошулган, ал эми 1625-жылы Ак сөөктөр палатасы өлкөнүн Биринчи катмары катары мыйзамдаштырылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Estates_of_the_realm","last_updated":"3.0"}
+{"id":1071,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ак сөөк үйлөрдүн башчылары ак сөөктөр жыйынынын мураскер мүчөлөрү болушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Estates_of_the_realm","last_updated":"3.0"}
+{"id":1072,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мунун натыйжасында ак сөөктөрдүн жогорку катмары зор саясий таасирге ээ болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Estates_of_the_realm","last_updated":"3.0"}
+{"id":1073,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кийинки кылымдарда бул сословиеге университеттердин жана айрым мамлекеттик мектептердин окутуучулары да кошулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Estates_of_the_realm","last_updated":"3.0"}
+{"id":1074,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Меркантилисттик идеология күчүнө киргенде, соода жүргүзүү шаарларда гана мүмкүн болуп, ал эми гильдиялардын ичинде соода кылуу укугу бюргерлерге монополия катары берилген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Estates_of_the_realm","last_updated":"3.0"}
+{"id":1075,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Калктуу конуш шаар макамын алышы үчүн ага базар укугун берген падышанын жарлыгы, ал эми тышкы соода жүргүзүү үчүн падыша тарабынан ыйгарылган негизги порт укуктары керек болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Estates_of_the_realm","last_updated":"3.0"}
+{"id":1076,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"19-кылымга чейин калктын көпчүлүгү крепостнойлор да, вилландар да эмес, көз карандысыз дыйкан үй-бүлөлөрү болгондуктан, салт жагынан башка Европа өлкөлөрүнө салыштырмалуу олуттуу айырмачылык бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Estates_of_the_realm","last_updated":"3.0"}
+{"id":1077,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алардын Жыйындагы өкүлдөрү кыйыр түрдө шайланган: ар бир муниципалитет шайлоо округунун өкүлүн шайлоо үчүн шайлоочуларды жөнөткөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Estates_of_the_realm","last_updated":"3.0"}
+{"id":1078,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алардын саясий укуктары жок болчу жана алар добуш берүү мүмкүнчүлүгүнө ээ эмес эле.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Estates_of_the_realm","last_updated":"3.0"}
+{"id":1079,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Швецияда Сословиелик Риксдаг 1866-жылы эки палаталуу Риксдаг менен алмаштырылганга чейин иштеп турган, ал белгилүү бир киреше же мүлккө ээ болгон адамдарга саясий укук берген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Estates_of_the_realm","last_updated":"3.0"}
+{"id":1080,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Финляндияда бул укуктук бөлүнүү 1772-жылдагы швед конституциясына негизделип, 1906-жылга чейин сакталып келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Estates_of_the_realm","last_updated":"3.0"}
+{"id":1081,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындан тышкары, калаада жашаган өнөр жай жумушчуларынын төрт сословиелик системада өкүлдөрү болгон эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Estates_of_the_realm","last_updated":"3.0"}
+{"id":1082,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кийинчерээк, 15- жана 16-кылымдарда Брюссель Генералдык штаттар чогулган жерге айланган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Estates_of_the_realm","last_updated":"3.0"}
+{"id":1083,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1579-жылдагы Утрехт униясынын жана андан кийинки окуялардын натыйжасында, Генералдык штаттар ошол эле учурда Нидерланддардын да сюзерени болгон Испаниянын королу Филипп II мындан ары баш ийбей тургандыгын жарыялаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Estates_of_the_realm","last_updated":"3.0"}
+{"id":1084,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул Бириккен Нидерланд Республикасынын курамына кирген жети провинциянын баарына тиешелүү маселелер ошол бийликтин деңгээлинде каралган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Estates_of_the_realm","last_updated":"3.0"}
+{"id":1085,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түштүк Нидерланддарда Габсбургдарды колдогон Башкы штаттардын акыркы жыйындары 1600-жылдагы жана 1632-жылдагы Башкы штаттар катары өткөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Estates_of_the_realm","last_updated":"3.0"}
+{"id":1086,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал эми мындан ары анда Штаттардын да, сословиелердин да өкүлдөрү болбой калган – 1798-жылдагы Конституцияга ылайык, бардык адамдар тең деп аталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Estates_of_the_realm","last_updated":"3.0"}
+{"id":1087,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1815-жылы Нидерланддар Бельгия жана ��юксембург менен бириккен кезде, Башкы штаттар эки палатага бөлүнгөн: Биринчи палата жана Экинчи палата.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Estates_of_the_realm","last_updated":"3.0"}
+{"id":1088,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1848-жылдан баштап Нидерланддардын Конституциясына ылайык, Экинчи палатанын мүчөлөрү эл тарабынан шайланат (адегенде эркек калктын чектелген бөлүгү гана шайлаган; 1919-жылдан тарта эркектер менен аялдардын жалпы шайлоо укугу орногон), ал эми Биринчи палатанын мүчөлөрүн Провинциялык кеңештердин мүчөлөрү шайлайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Estates_of_the_realm","last_updated":"3.0"}
+{"id":1089,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дин кызматкерлери көптөгөн монастырлардын көз карандысыз князь-епископтору, князь-архиепископтору жана князь-аббаттары тарабынан өкүлчүлүк кылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Estates_of_the_realm","last_updated":"3.0"}
+{"id":1090,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөгөн элдер, алардын аймактары Ыйык Рим империясынын курамында кылымдар бою көз карандысыз болуп келген, Императордук Рейхстагда өкүлчүлүккө ээ болгон эмес – булардын тизмегинде Императордук рыцарлар жана көз карандысыз айылдар да болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Estates_of_the_realm","last_updated":"3.0"}
+{"id":1091,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Төрт негизги катмар болгон: дворяндар (дворянство), динбашылар, айыл тургундары жана шаар тургундары, алардын ичинде дагы кененирээк катмарлануу болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Estates_of_the_realm","last_updated":"3.0"}
+{"id":1092,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алгачкы маанисинде буржуазия өзүнүн шаардык уставдары (мисалы, муниципалдык уставдар, шаардык артыкчылыктар, германдык шаар укугу) менен таанылган шаарлардын болушуна тыгыз байланыштуу, ошондуктан шаар тургундарынан башка буржуазия катмары болбогон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Bourgeoisie","last_updated":"3.0"}
+{"id":1093,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тарыхый жактан, орто кылымдардагы французча «буржуа» сөзү – бул дубал менен курчалган соода шаарчаларынын тургундарын (кол өнөрчүлөрдү, усталарды, соодагерлерди) билдирип, алар чогуу «буржуазия» деп аталган коомдук катмарды түзгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Bourgeoisie","last_updated":"3.0"}
+{"id":1094,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гильдиялар жеке ишкерлер (кол өнөрчүлөр, усталар жана соодагерлер сыяктуу) мурда макулдашылгандан да жогору ижара акысын талап кылган феодалдык жер ээлери менен чырлашканда пайда болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Bourgeoisie","last_updated":"3.0"}
+{"id":1095,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар, адатта, үч же андан ашык муундан бери буржуазиялык болуп саналган үй-бүлөнүн мүчөлөрү болушат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Bourgeoisie","last_updated":"3.0"}
+{"id":1096,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул үй-бүлөлөрдүн аттары алар жашаган шаарда кеңири таанымал, жана алардын ата-бабалары аймактын тарыхына көп салым кошкон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Bourgeoisie","last_updated":"3.0"}
+{"id":1097,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ага карабастан, бул адамдар ошол мез��илдеги залкар өнөрпоздордун чөйрөсүндө рахаттанып, шаан-шөкөттүү жашашат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Bourgeoisie","last_updated":"3.0"}
+{"id":1098,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул социалдык-экономикалык топко социалдык мобилдүүлүк аркылуу кирүү мүмкүн болгонуна карабастан, француз тилинде \"буржуазия\" термини дээрлик өзүнчө бир кастаны билдирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Bourgeoisie","last_updated":"3.0"}
+{"id":1099,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гитлер капитализмге анын өзүмчүл мүнөзүнөн улам ишенчү эмес жана улуттун кызыкчылыгына кызмат кылган, мамлекет башкарган экономика түзүүнү жактаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Bourgeoisie","last_updated":"3.0"}
+{"id":1100,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гитлер ошондой эле ишкер буржуазия \"өз пайдасынан башка эч нерсени билбейт\" деп айткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Bourgeoisie","last_updated":"3.0"}
+{"id":1101,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул нерселердин пайдалуулугу алардын практикалык функциялары аркылуу шартталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Bourgeoisie","last_updated":"3.0"}
+{"id":1102,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Belle de Jour» (Күндүзгү сулуу, 1967-ж.) тасмасы никесинен көңүлү калган, сойкулук кылууну чечкен буржуазиялык аялдын окуясын баяндайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Bourgeoisie","last_updated":"3.0"}
+{"id":1103,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Европада император наамы орто кылымдардан бери колдонулуп келет. Ал доорлордо бул наам кадыр-баркы боюнча папанын деңгээлине же ага жакын деп саналган, анткени папа Батыш Европадагы католик бөлүгүнүн Чиркөөсүнүн ачык көрүнгөн башчысы жана руханий жетекчиси болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Emperor","last_updated":"3.0"}
+{"id":1104,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Император дегенге так аныктама берүү мүмкүн болсо, анда ал мындайча болот: император – бул өзүнөн жогору турган башка бир дагы башкаруучуну тааныбаган жана адатта, бир нече өлкөнү башкарган адам.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Emperor","last_updated":"3.0"}
+{"id":1105,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алардын статусу 1514-жылы Ыйык Рим императору тарабынан расмий түрдө таанылган, бирок орус монархтары аны 1547-жылга чейин расмий түрдө колдонушкан эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Emperor","last_updated":"3.0"}
+{"id":1106,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Персия падышалары жана башка элдер колдонгон «Улуу падыша» же «Падышалардын падышасы» түрдүү Римге чейинки наамдар көбүнчө ошол мааниге тете деп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Emperor","last_updated":"3.0"}
+{"id":1107,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"18-кылымдын орто ченине карата империя башкаруучусунун наамы менен эмес, кеңири аймактык ээликтери менен аныктала баштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Emperor","last_updated":"3.0"}
+{"id":1108,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Байыркы римдиктер «Рекс» («падыша») деген атты чыдай алышкан эмес, жана саясий тартип үчүн республикалык башкаруунун формасы менен көрүнүшүн сактап калуу өтө маанилүү болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Emperor","last_updated":"3.0"}
+{"id":1109,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Римдин биринчи императору деп эсептелген Август, салттуу түрдө ар башка адамдарга бөлүштүрүлүп келген Республикалык Римдин кызматтарын, наамдарын жана бүткүл сый-ардакты өзүнө топтоп, ошентип мурда бөлүштүрүлгөн бийликти бир адамдын колуна чогултуп, өзүнүн гегемониясын орноткон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Emperor","last_updated":"3.0"}
+{"id":1110,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, «Император» («кол башчы») деген бейрасмий сыпаттама анын мураскерлери барган сайын артык көргөн наамга айланган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Emperor","last_updated":"3.0"}
+{"id":1111,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул эң узак сакталган наамдардын бири: «Цезарь» жана анын транслитерациялары Цезарь Августтун доорунан баштап, 1946-жылы Болгариянын падышасы Симеон II тактан түшкөнгө чейин ар жылы колдонулуп келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Emperor","last_updated":"3.0"}
+{"id":1112,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2- жана 3-кылымдардагы императорлордун өмүр баяндарынан турган жарым-жартылай тарыхый жыйнак болгон «Августтардын тарыхы» эмгегинин аталышын гана бөтөнчөлүк катары карасак болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Emperor","last_updated":"3.0"}
+{"id":1113,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, наам саналууларга гана ыйгарылган жана тактыдагы императорлордунардык жубайлары сөзсүз түрдө аталган наамды алат деген так эреже болгон эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Emperor","last_updated":"3.0"}
+{"id":1114,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Республиканын соңку жылдарында, ошондой эле жаңы монархиянын алгачкы жылдарында да, Император – улуу жеңиштен кийин Рим аскер башчыларына өз аскерлери жана Рим Сенаты тарабынан берилген, болжол менен фельдмаршал (бүткүл армиянын башчысы же кол башчысы) даражасына окшош наам болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Emperor","last_updated":"3.0"}
+{"id":1115,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Андан соң Нерва-Антониндер династиясы 2-кылымдын көпчүлүк бөлүгүндө бийлик жүргүзүп, Империяны турукташтырган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Emperor","last_updated":"3.0"}
+{"id":1116,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тарыхта өз императорлорун жарыялаган, бирок көпкө жашабаган үч жикчилдик аракет болгон: Галл империясы, Британдык империя жана Пальмира империясы. Бирок, Пальмира империясы «император» наамынын ордуна көбүнчө «рекс» дегенди колдонгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Emperor","last_updated":"3.0"}
+{"id":1117,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бир кезде империумдун бешке чейин жеткен тең укуктуу башкаруучулары болгон (караңыз: Тетрархия).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Emperor","last_updated":"3.0"}
+{"id":1118,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Шаар кеңири таралган аталышы – Константинополь,, азыр Стамбул деп аталат).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Emperor","last_updated":"3.0"}
+{"id":1119,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул кийинки Римдик «Византиялык» императорлор императордун жарым-жартылай республикалык кызмат адамы деген түшүнүктөн толук кандуу абсолюттук монархка айлантуу процессин толук бүтүрүшкөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Emperor","last_updated":"3.0"}
+{"id":1120,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Византия доорундагы императорлор дагы «өзүн-өзү жетектеген» же «монарх» дегенди билдирген жана салттуу түрдө грек жазуучулары латындын «диктатор» сөзүн которуу үчүн колдонгон гректердин «автократор» деген сөзүн пайдаланышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Emperor","last_updated":"3.0"}
+{"id":1121,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чындыгында, бул (жана башка) кошумча эпитеттердин жана наамдардын эч бири эч качан толугу менен четке чыгарылган эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Emperor","last_updated":"3.0"}
+{"id":1122,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Калаанын үрөй учурган талап-тоноо трагедиясынан кийин басып алуучулар тарыхчыларга Константинополдун Латын империясы катары белгилүү болгон жаңы «Романия империясын» жарыялашып, Фландрия графы IX Балдуинди император кылып дайындашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Emperor","last_updated":"3.0"}
+{"id":1123,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Улуу Оттонун доорунан баштап, мурдагы Каролингдердин Чыгыш Франк королдугунун басымдуу бөлүгү Ыйык Рим империясына айланган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Emperor","last_updated":"3.0"}
+{"id":1124,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул кичүү падыша кийин Рим падышасы (Римдин падышасы) наамын алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Emperor","last_updated":"3.0"}
+{"id":1125,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ыйык Рим императору бийлик ээлеринин арасында алгачкы деп саналган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Emperor","last_updated":"3.0"}
+{"id":1126,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"География көбүнчө эки тармакка бөлүнөт: коом географиясы жана физикалык география.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1127,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Салт боюнча, география картография жана жер-суу аттары менен байланыштырылып келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1128,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мейкиндик жана жер экономика, саламаттыкты сактоо, климат, өсүмдүктөр жана жаныбарлар сыяктуу ар түрдүү тармактарга таасирин тийгизгендиктен, география жогорку деңгээлдеги дисциплиналар аралык илим болуп эсептелинет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1129,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биринчиси негизинен куралган чөйрөгө жана адамдардын мейкиндикти кантип түзөрүнө, кабыл аларына, башкарарына жана ага таасир тийгизерин карайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1130,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул, адам коомдорунун айлана-чөйрөнү кабыл алуу жолдору сыяктуу, физикалык жана коом географиясынын салттуу жактарын түшүнүүнү талап кылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1131,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жердин өзүнөн чоң тутумдарды изилдөө, адатта, Астрономиянын же Космологиянын бир бөлүгүн түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1132,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аймактык илим: 1950-жылдары салттуу география программаларынын сыпаттоочу багыттар��нан айырмаланып, географиялык маселелерге кыйла сандык жана аналитикалык негиз берүү максатында Уолтер Исард жетектеген аймактык илим кыймылы жаралган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1133,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Картография чийүү ыкмаларынын жыйындысынан чыныгы илим тармагына айланды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1134,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Географиянын бардык башка тармактарынан тышкары, ГИС адистери информатиканы жана маалымат базасы системаларын да билиши зарыл.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1135,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Геостатистика гидрология, геология, нефть чалгындоо, аба ырайын талдоо, шаарды пландаштыруу, логистика жана эпидемиология сыяктуу ар канадай тармактарда кеңири колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1136,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Экхард Унгер реконструкциялаган картада Вавилон Евфрат дарыясынын боюнда, Ассирия, Урарту жана бир нече шаарды камтыган тегерек кургактык менен курчалып көрсөтүлгөн. Бул кургактык өз кезегинде «ачуу дарыя» (Океанус) менен курчалып, анын айланасына жети арал жайгаштырылган – алар жети бурчтуу жылдызга окшош болуп тизилген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1137,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Имаго Мундиден айырмаланып, б.з.ч. 9-кылымга таандык мурунку вавилондук дүйнө картасында Вавилон дүйнөнүн борборунан түндүгүрөөк көрсөтүлгөн, бирок ал борбор эмнени билдирери так белгисиз.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1138,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Фалес ошондой эле тутулууларды алдын ала айткан деп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1139,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жердин шар сымал экенин алгачкы болуп ким ырастаганы тууралуу талаш-тартыштар бар, бул эмгекти же Парменидге, же Пифагорго таандык кылышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1140,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жердин радиусу боюнча алгачкы эсептөөлөрдүн бирин Эратосфен тарабынан жасалган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1141,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Меридиандар 360°ка, ал эми ар бир градус дагы 60 мүнөткө бөлүнгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1142,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал өзүнүн карталарында торчо системасын колдонуп жана бир градустун узундугун 56,5 миля деп кабыл алып, Гиппархтын эмгегин уланткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1143,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Орто кылымдарда Рим империясынын кулашы географиянын өнүгүүсүн Европадан Ислам дүйнөсүнө которду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1144,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Андан сырткары, ислам аалымдары римдиктердин жана гректердин мурунку эмгектерин которуу жана чечмелөөнү көздөп Багдадда «Даанышмандык үйү��» негиздешкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1145,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Абу Райхан Бируни (976–1048) асман сферасынын полярдык тең азимуттуу тең аралыктуу проекциясын алгачкы болуп сүрөттөгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1146,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал ошондой эле тоолордун бийиктигин, өрөөндөрдүн тереңдигин жана көк жээктин кеңдигин өлчөөдө да ушундай ыкмаларды колдонгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1147,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Изилдөөчүлөрдүн да, географтардын да алдында турган көйгөй географиялык жайгашуунун кеңдигин жана узундугун аныктоо болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1148,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"18-19-кылымдарда география өзүнчө академиялык дисциплина катары белгилүү болуп, Европанын (өзгөчө Париж жана Берлин) университеттеринин окуу программасына киргизилген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1149,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Акыркы эки кылымдын ичинде компьютердик технологиялардагы жетишкендиктер геоматиканын өнүгүшүнө жана катышуучулук байкоо, геостатистика өңдүү жаңы усулдардын географиянын шаймандар топтомуна кошулушуна өбөлгө түздү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1150,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Арнольд Генри Гюйо (1807–1884) – мөңгүлөрдүн түзүлүшүн белгилеп, мөңгүлөрдүн кыймылын, өзгөчө муздун тез агышын түшүнүүгө салым кошкон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1151,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Уильям Моррис Дэвис (1850–1934) – америкалык география илиминин атасы жана эрозия циклинин иштеп чыгуучусу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1152,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эллен Черчилл Семпл (1863–1932) – Америкалык Географтардын Ассоциациясынын алгачкы аял-президенти.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1153,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Вальтер Кристаллер (1893–1969) – коомдук географ жана Борбордук жайлар теориясынын негиздеген илимпоз.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1154,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дэвид Харви (1935-жылы туулган) – марксист-географ, мейкиндик жана шаар географиясы боюнча теориялардын автору, Вотрен Люд сыйлыгынын лауреаты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1155,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кээ бир учурларда официалдуу (конституциялык) борбор менен башка жерде жайгашкан өкмөттүк борбордун ортосунда айырмачылыктар белгиленет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Capital_city","last_updated":"3.0"}
+{"id":1156,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалдары: байыркы Вавилон, Аббасиддердин Багдады, байыркы Афины, Рим, Братислава, Будапешт, Константинополь, Чанъань, байыркы Куско, Киев, Мадрид, Париж, Подгорица, Лондон, Бээжин, Прага, Таллин, Токио, Лиссабон, Рига, Вильнюс жана Варшава.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Capital_city","last_updated":"3.0"}
+{"id":1157,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кээ бир өлкөлөрдө борбор калаа геосаясий себептерден улам алмаштырылган; Швециянын бийлигинин тушунда орто кылымдардан бери өлкөнүн борбору болуп келген Финляндиянын алгачкы шаары Турку, 1812-жылы Финляндия Улуу княздыгынын мезгилинде Орус империясы Хельсинкини Финляндиянын азыркы борбору кылганда, өз статусунан ажыраган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Capital_city","last_updated":"3.0"}
+{"id":1158,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Канадада федералдык борбор бар, ал эми он провинция жана үч аймактын ар биринин өзүнүн борбор шаарлары бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Capital_city","last_updated":"3.0"}
+{"id":1159,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Австралияда «борбор калаалар» термини алты штаттын борборлорун, ошондой эле федералдык борбор Канберраны жана Түндүк аймактын борбору Дарвинди билдирүү үчүн көп колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Capital_city","last_updated":"3.0"}
+{"id":1160,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көпчүлүк федерацияларга салыштырмалуу, бул жерлерде өзүнчө улуттук борбор шаар жок – анын ордуна, курамдагы мамлекеттердин биринин борбору жалпы мамлекеттин борборунун кызматын алат. Мисалы, Лондон – ал Англиянын да, Улуу Британиянын да борбору.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Capital_city","last_updated":"3.0"}
+{"id":1161,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Германиянын жана Россиянын улуттук борборлору (Берлин Stadtstaat'ы жана Москва федералдык калаасы) ошондой эле эки өлкөнүн тең өз алдынча укуктуу субъекттери болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Capital_city","last_updated":"3.0"}
+{"id":1162,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Франкфорт, Кентукки – Луисвилл менен Лексингтондун ортосунда орун алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Capital_city","last_updated":"3.0"}
+{"id":1163,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Таллахасси, Флорида, Пенсакола менен Сент-Огастиндин – ошол кезде Флориданын эң ири эки шаарынын – ортосу катары тандалып алынган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Capital_city","last_updated":"3.0"}
+{"id":1164,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өлкөнүн саясий режиминдеги өзгөрүүлөр кээде жаңы борбор калаанын белгиленишине алып келиши мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Capital_city","last_updated":"3.0"}
+{"id":1165,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1982-жылы Канар аралдары автономиялык коомдоштук болгондо, Санта-Крус-де-Тенерифеге жана Лас-Пальмас-де-Гран-Канарияга экөөнө тең борбор макамы ыйгарылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Capital_city","last_updated":"3.0"}
+{"id":1166,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эстония: Жогорку сот менен Билим берүү жана илим министрлиги Тартуда орун алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Capital_city","last_updated":"3.0"}
+{"id":1167,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өзгөчө кырдаалда, Парламенттин палаталары Президент жана Министрлер кабинети менен бир жерде отурушу үчүн, конституциялык бийлик органдарынын жайгашкан жери башка калаага которулушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Capital_city","last_updated":"3.0"}
+{"id":1168,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бүткүл мамлекеттик аппарат алты ай сайын бир шаардан экинчи шаарга которулат","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Capital_city","last_updated":"3.0"}
+{"id":1169,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондой эле Борбордук Тибет администрациясынын баш кеңсеси жайгашкан Дхарамсала – штаттын экинчи кышкы борбору болуп келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Capital_city","last_updated":"3.0"}
+{"id":1170,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Шаардын өзү Биримдик аймагы катары башкарылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Capital_city","last_updated":"3.0"}
+{"id":1171,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Уттаракханд: Дехрадун – административдик жана мыйзам чыгаруучу борбору, ал эми жогорку сот Найнитал шаарында орун алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Capital_city","last_updated":"3.0"}
+{"id":1172,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын курулушу 1960-жылы башталып, 1966-жылы аяктаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Capital_city","last_updated":"3.0"}
+{"id":1173,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Президенттик сарай (Малаканьян сарайы) жана Жогорку сот борбор калаанын ичинде жайгашкан, бирок Конгресстин эки палатасы шаардын ар башка чет жакаларында жайгашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Capital_city","last_updated":"3.0"}
+{"id":1174,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Шри-Ланка: Шри-Джаяварденепура-Котте – административдик борбор жана парламент турган жер болуп саналат, ал эми мурдагы борбору Коломбо азыр \"коммерциялык борбор\" макамына ээ.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Capital_city","last_updated":"3.0"}
+{"id":1175,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түштүк Африка: Административдик борбору – Претория, мыйзам чыгаруучу борбору – Кейптаун жана сот бийлигинин борбору – Блумфонтейн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Capital_city","last_updated":"3.0"}
+{"id":1176,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Швейцария: Берн – Швейцариянын Федералдык шаары жана де-факто борбору болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Capital_city","last_updated":"3.0"}
+{"id":1177,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Иллинойс жана Нью-Йорк штаттары сыяктуу эле, Түштүк-Чыгыш Пенсильванияда (Филадельфия шаары, Бакс, Монтгомери, Делавэр жана Честер округдары) жайгашкан жалпы штаттык шайланган кызмат адамдары менен жетекчилеринин көпчүлүгү иштөө үчүн негизинен Филадельфияны тандайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Capital_city","last_updated":"3.0"}
+{"id":1178,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Израиль жана Палестина: Израиль Өкмөтү да, Палестина бийлиги да Иерусалимди өз борбору деп эсептейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Capital_city","last_updated":"3.0"}
+{"id":1179,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Борбор калааны символикалык түрдө географиялык же демографиялык жактан чет жакага көчүрүү экономикалык же стратегиялык себептерден улам болушу мүмкүн (кээде алдыңкы борбор же чабуулчул борбор деп да белгилүү).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Capital_city","last_updated":"3.0"}
+{"id":1180,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мин императорлору монголдор менен болгон чек араны көзөмөлдөөгө жардам берүү үчүн, борборун өлкөнүн орто чениндеги Нанкинден Бээжинге көчүрүшкөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Capital_city","last_updated":"3.0"}
+{"id":1181,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дели 1911-жылы Король-Император Георг V Коронациялык Дурбарынан кийин акыры колониялык борборго айланып, 1947-жылдан тартып эгемендүү Индиянын борбору болуп келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Capital_city","last_updated":"3.0"}
+{"id":1182,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кээде жаңы борбор шаардын жайгашкан жери ар кандай тараптардын ортосундагы реалдуу же мүмкүн болуучу талаш-тартыштарды токтотуу үчүн тандалган – бул Канберра, Оттава, Вашингтон, Веллингтон жана Манагуа сыяктуу мисалдарда байкалат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Capital_city","last_updated":"3.0"}
+{"id":1183,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Үч падышалык доорунда Шу менен У өз борборлору Чэнду жана Цзянье кулаганда кыйраган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Capital_city","last_updated":"3.0"}
+{"id":1184,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Цин династиясы кулагандан кийин, бийликтин борбордон ажыратылышы жана өнүккөн транспорт менен байланыш технологиялары Кытай улутчулдарына да, Кытай коммунисттерине да жапон баскынчылыгынын оор кризиси учурунда борбор калааларды ыкчам көчүрүүгө жана өз жетекчилик түзүмдөрүн бүтүн сактап калууга мүмкүндүк берди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Capital_city","last_updated":"3.0"}
+{"id":1185,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Муну административдик жактан аныкталган чек аралары бар, тургундары негизинен айыл чарбалык эмес иштерде эмгектенген, туруктуу жана жыш жайгашкан калктуу конуш деп түшүндүрсө болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1186,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тарыхта шаар тургундары адамзаттын жалпы санынын кичинекей бөлүгүн гана түзчү, бирок болуп көрбөгөндөй тез урбанизацияга толгон эки кылымдан кийин, азыркы учурда дүйнө калкынын жарымынан көбү шаарларда жашайт, бул глобалдык туруктуулук үчүн олуттуу кесепеттерге алып келди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1187,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул арткан таасир калаалардын да туруктуу өнүгүү, глобалдык жылуулук жана дүйнөлүк саламаттыкты сактоо сыяктуу дүйнөлүк маселелерге олуттуу таасирин тийгизерин билдирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1188,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондуктан, компакттуу шаарлар көп учурда климаттын өзгөрүшүнө каршы күрөшүүнүн маанилүү элементи катары саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1189,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, Пекин, Лондон, Мехико, Москва, Найроби, Нью-Дели, Париж, Рим, Афины, Сеул, Токио жана Вашингтон (К.О.) сыяктуу өлкө борборлору өз өлкөсүнүн өзгөчөлүгүн жана туу чокусун чагылдырат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1190,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Калааны баян, адам топторунун ортосундагы мамилелердин үлгүсү, өндүрүш жана бөлүштүрүү мейкиндиги, физикалык күчтүн талаасы, өз ара байланышкан чечимдердин жыйындысы же чыр-чатактын аренасы катары караса болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1191,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Улуттук эл каттоо калкты шаардык деп классификациялоо үчүн калктын саны, анын жыштыгы, турак жайлардын саны, экономикалык функция жана инфраструктура сыяктуу факторлорго негизделген ар кандай аныктамаларды колдонот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1192,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Калаа менен айылдын өз ара көз карандылыгынын бир натыйжасы ушунчалык ачык-айкын болгондуктан, ал оңой эле көз жаздымда калат: глобалдык масштабда шаарлар негизинен туруктуу айыл чарба калкын бага ала турган аймактар менен чектелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1193,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Шаарлар татаалдашкан сайын, өкмөт имараттарынан баштап диний курулуштарга чейинки негизги коомдук мекемелер да бул топтолуучу жайларда үстөмдүк кылышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1194,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Физикалык чөйрө жалпысынан калаанын курулуш формасын шарттайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1195,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жана аны курчап турган жердин түзүлүшүнө ылайыктап оптималдуу коргонуу үчүн орнотсо болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1196,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул форма узак убакыт аралыгында ырааттуу өсүү аркылуу пайда болушу мүмкүн, мында шаардын эски чек араларын шаар дубалдарынын жана чептеринин концентрдик издери белгилеп турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1197,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Москва сыяктуу калааларда бул көрүнүш дагы деле даана көрүнүп турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1198,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул аймактарда казылган жерлерден соода, саясат же динге багытталган шаарлардын урандылары табылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1199,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кытайдын пландалган калаалары ыйык принциптерге ылайык, ааламдын кичи үлгүсү катары курулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1200,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул жайлар өтө так тартипте жана катмарланып пландалгандай сезилет: жумушчулар үчүн минималисттик торчодогу бөлмөлөр, ал эми жогорку класстар үчүн улам жасалгаланган турак жайлар каралган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1201,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кийинки кылымдарда Грециянын көз карандысыз шаар-мамлекеттери, айрыкча Афины, полис деп аталган уюмду – шаарды биргелешкен түрдө түзгөн, жер ээси болгон эркек жарандардын бирикмесин – өрчүтүшкөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1202,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өз империясынын бийлиги астында Рим көптөгөн шаарларды (колонияларды) кайра куруп, түптөгөн жана алар менен кошо шаардык архитектуранын, дизайндын жана коомдук түзүлүштүн өз принциптерин жайылткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1203,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Норте-Чико цивилизациясы азыркы Перунун түндүк-борбордук жээгиндеги Норте-Чико аймагында 30дай ири калктуу борборду камтыган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1204,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Батыштагы бийликтин борбору Константинополго, ошондой эле Багдад, Каир жана Кордова сыяктуу ири калаалары бар, күч алып келе жаткан Ислам цивилизациясына ооп кетти.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1205,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Он үчүнчү жана он төртүнчү кылымдарда айрым кээ бир айланасындагы аймактарды каратып алышып же кеңири деңиз империяларын түзүшүп, кубаттуу мамлекеттерге айланышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1206,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Атлантикалык сооданын жаралышы менен коммерция өнүгүп, андан Батыш Европанын ири борборлору (Лондон жана Париж) пайдаланышты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1207,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Лондон дүйнөлүк империянын борборуна айланып, өлкө боюнча калаалар өндүрүш үчүн стратегиялык маанилүү жайларда өнүккөн кезде, Англия жол баштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1208,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ишкердик лидерлик куруучулар, риэлторлор, девелоперлер, медиа, мэрлер сыяктуу өкмөт өкүлдөрү жана үстөмдүк кылган корпорациялардан турган өсүү коалициялары аркылуу айкын көрүнүп турду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1209,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Натыйжалар төмөнкүлөр болду: шаардын борборун жандандыруу аракеттери; шаар ичиндеги аймактардын жентрификациясы; Борбордук бизнес райондорунун жогорку квалификациялуу кызмат көрсөтүү чөйрөсүнө трансформацияланышы; көңүл ачуу жайлары; музейлер жана маданий мекемелер; спорт стадиондору менен спорт комплекстери; жана суу жээгиндеги аймактарды өнүктүрүү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1210,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"18-кылымга чейин айыл чарбасы менен алектенген элет калкы менен базарлары жана чакан өндүрүшү бар калаалардын ортосунда тең салмактуулук өкүм сүргөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1211,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Калаалардын маданий жагымдуулугу да тургундарды тартууда роль ойнойт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1212,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Индонезиядагы Батам, Сомалидеги Могадишо, Кытайдагы Сямынь жана Нигердеги Ниамей шаарлары жылына 5–8% өсүү ылдамдыгы менен дүйнөдөгү эң тез өсүп жаткан шаарлардын бири.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1213,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"БУУнун болжолу боюнча, 2050-жылга карата дүйнө жүзү боюнча шаар тургундарынын саны кошумча 2,5 миллиардга көбөйүп (ал эми айыл тургундары 300 миллионго азаят), калаа калкынын өсүшүнүн 90% Азия менен Африкага туура келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1214,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул калааларда байлар менен кедейлердин ортосун терең ажырым бөлүп турат, мында адатта өтө бай элита тосулган конуштарда жашаса, калың эл талапка жооп бербеген, инфраструктурасы начар жана башка оор шарттардагы турак жайларда күн кечирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1215,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок муниципалитеттер максатсыз жүрүү жана тоскоолдук кылуу сыяктуу мааниси кеңири (жана так аныкталбаган) укук бузууларга багытталган, нааразылык акцияларына уруксат алууну же тургундар менен үй ээлеринен калаанын тротуарларындагы карды тазалоону талап кылган кеңири ченемдик укуктук актыларды дайыма кабыл алышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1216,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Булар аздыр-көптүр адаттагыдай, аздыр-көптүр тең берилет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1217,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул өндүрүшкө багытталган критерийлер көп учурда шаардык кызмат көрсөтүү бюрократиясынын өндүрүмдүүлүк максаттарын кодификациялоо аракетинде иштелип чыккан, кызмат көрсөтүү боюнча тартипке салынган жол-жоболорду – «кызмат көрсөтүү эрежелерин» – пайда кылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1218,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Роберт Л. Лайнберри, «Шаардык теңчиликти милдеттендирүү: Муниципалдык коомдук кызматтарды бөлүштүрүү» – Хан жана Левиндин (1980) жыйнагында.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1219,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, муниципалдык кызматтарды, ошондой эле шаарды жаңылоону жана башка өнүктүрүү долбоорлорун каржылоо – бул эзелтен бери келе жаткан көйгөй, жаны аны шаарлар жогорку бийлик органдарына кайрылуу, жеке сектор менен макулдашуу, ошондой эле менчиктештирүү (кызматтарды жеке секторго сатуу), корпоративдештирүү (муниципалдык менчиктеги квази-жеке корпорацияларды түзүү) жана каржылаштыруу (шаардык активдерди сатылуучу каржы инструменттерине жана туунду баалуу кагаздарга топтоштуруу) сыяктуу ыкмалар аркылуу чечишет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1220,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ааламдашуунун таасири жана дүйнө жүзүндөгү жергиликтүү бийлик органдарындагы трансулуттук корпорациялардын ролу шаардык башкарууга карата көз карашты, жергиликтүү кызыкчылыктардын коалициясы функционалдык жактан жетектеген «шаардык режим теориясынан» алыстатып, академиялык чөйрөдө неолиберализм философиясы менен кеңири байланышкан тышкы экономикалык көзөмөл теориясына карай бурду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1221,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Калаанын өзүнүн баштапкы долбоорунан тышкары, пландаштыруунун куралдары инфраструктурага мамлекеттик капиталдык инвестицияларды жана зоналаштыруу сыяктуу жерди пайдаланууну көзөмөлдөө чараларын камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1222,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондой эле калааларга пландаштыруу максаттарын ишке ашырууда зоналарга бөлүү, жер тилкелерин бөлүштүрүүнү көзөмөлдөө, ошондой эле курулуш, турак жай жана санитария принциптерин жөнгө салуу боюнча муниципалдык ыйгарым укуктар берилген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1223,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бири-бирине салыштырмалуу жакын жашаган адамдар ар түрдүү аймактарда жашап, иштеп, көңүл ачып, ар кандай адамдар менен аралашып, этносу же жашоо образы боюнча анклавдарды, же жакырчылык топтолгон жерлерде геттолорду түзүшү мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1224,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Батыштагы шаар четиндеги конуштар, ошондой эле дүйнө жүзү боюнча барган сайын көбөйүп жаткан тосулган коомдоштуктар жана «приватопиянын» башка түрлөрү жергиликтүү элиталарга коопсуз жана өзгөчө райондордо өз алдынча обочо жашоого мүмкүнчүлүк берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1225,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул четке кагылган пролетариат – бүгүнкү күндө саны болжол менен 1,5 миллиард, ал эми 2030-жылга карата 2,5 миллиардга жетет деп күтүлгөн – планетадагы эң ыкчам өсүп жаткан жана эң жаңы социалдык тап болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1226,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал «Коммунисттик манифестте» сүрөттөлгөн тарыхый субъектке онтологиялык жактан айрымалуу да, окшош да келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1227,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Соода хабдары катары шаарлар илгертен бери дүкөнчүлөө интерфейси аркылуу чекене сооданын жана керектөөнүн борбору болуп келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1228,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кең эмгек рыногу ишканалар менен жеке адамдардын ортосунда көндүмдөрдүн мыкты шайкеш келишине шарт түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1229,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маданий элиталар орток маданий капитал менен биригип, көбүнчө калааларда жашашат жана өздөрү да башкарууда кандайдыр бир роль ойношот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1230,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Грег Керр жана Жессика Оливер, «Мейкиндик кимдиктери тууралуу кайра ойлонуу», Каваратзис, Уорнаби, & Эшворт (2015).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1231,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мекенчил туристтер Таж-Махалды көрүү үчүн Аграга, же Дүйнөлүк соода борборуна зыярат кылуу үчүн Нью-Йорк шаарына жөнөшөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1232,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эмне үчүн жөнөкөй адамдар – кедей-кембагалдар, привилегиясыздар, тааныш-билиши жоктор – көбүнчө чакан шаарлардын тартиптүү, тынч турмушуна же шаар четиндеги таза, ыңгайлуу конуштарга караганда, көп учурда аянычтуу шарттагы көп батирлүү барактарда жашоону артык көрүшөт?","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1233,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анда жашоого келгендер каалаган жеткиликтүү деңгээлде катышуу жана атаандашуу максатында ошондой чечимге келишкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1234,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Спорт ошондой эле шаардын брендингинде жана жергиликтүү кимдикти калыптандырууда негизги роль ойнойт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1235,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эң маанилүүсү, ошондой эле туризмдин да, инвестициянын да эбегейсиз зор узак мөөнөттүү потенциалы бар (Касимати, 2003).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1236,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Согуш ыйык күчтөрдү колдонуп, жашыруун, бирок баалуу илимий жана сыйкырдуу билимге ээ болгон дин кызматкерлеринин көмөгү менен коомдук жетекчиликти жана саясий бийликти курал-жаракчан азчылыктын колуна топтоду\".","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1237,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Экинчи дүйнөлүк согуш маалында улуттук өкмөттөр кыйроолордон жана кан төгүүдөн сактануу үчүн айрым учурларда кээ бир калааларды ачык деп жарыялап, аларды чабуул жасап келе жаткан душманга иш жүзүндө багынып беришкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1238,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Козголоңго каршы күрөш катары белгилүү мындай согуш көзөмөлдөө жана психологиялык согуш ыкмаларын, ошондой эле жакынкы аралыктагы салгылашууну камтып, буга чейин эле «корголуучу мейкиндик» сыяктуу түшүнүктөрдү колдонгон заманбап шаардык кылмыштуулуктун алдын алууну функционалдык жактан кеңейтет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1239,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кирүүдөгү жогорку тоскоолдуктарга байланыштуу, ушул тармактар табигый монополиялар катары таанылган, бул экономикалык логика ар бир тармакты, мамлекеттикпи же жеке менчикпи, бир уюм тарабынан көзөмөлдөнүүсүн жактаарын түшүндүрөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1240,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кат Уэллман жана Фредерик Преториус, «Шаардык инфраструктура: Өндүрүмдүүлүк, долбоорду чамалоо жана каржылоо»; китепте: Уэллман жана Спиллер (2012).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1241,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эл жыш жайгашкан шарттарда ден соолукту чыңдоого зарыл болгон санитария суу менен камсыздоону, таштандыларды башкарууну, ошондой эле жеке гигиенаны талап кылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1242,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Заманбап шаардык жашоо электр энергиясына кыйла көз каранды, себеби ал электр машиналарын (тиричилик техникасынан, өнөр жай машиналарынан баштап, азыркы учурда байланыш, бизнес жана мамлекеттик башкарууда кеңири жайылган электрондук системаларга чейин) иштетүү үчүн, ошондой эле жол чырактары, көчө чырактары жана ички жарыктандырууда негизги роль аткарат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1243,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Том Харт, «Транспорт жана калаа»; Паддисондун (2001) эмгегинде.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1244,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөгөн ири америкалык калааларда салттуу рельс коомдук транспорту азыркыга чейин иштеп келет, буга элге кеңири таанымал Нью-Йорк метро системасы мисал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1245,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Антропогендик имараттар жана таштандылар, ошондой эле бакчаларды иштетүү жапайы жаратылышта аналогу жок физикалык жана химиялык чөйрөлөрдү жаратып, айрым учурларда өзгөчө биотүрдүүлүккө шарт түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1246,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бир жагынан караганда, калаалар ресурстук муктаждыктарынан улам экологиялык жактан туруктуу эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1247,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Заманбап калаалар күн нурунан ысып, жамгыр сууларын жер астындагы түтүктөргө агызган бетон, асфальт жана башка жасалма беттердин айынан өздөрүнүн микроклиматын түзүшү менен белгилүү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1248,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Абадагы майда бөлүкчөлөр жаан-чачындын көлөмүн 5–10 пайызга жогорулатат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1249,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, шаардык микроклиматтын шартында өсүмдүктөрү аз жакыр конуштар ысыктан көбүрөөк жабыр тартышат (бирок ага туруштук берүүгө чаралары азыраак болот).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1250,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жалпысынан аларды Шаардык ачык мейкиндик (бирок бул сөз ар дайым эле жашыл мейкиндикти туюндурбайт), Жашыл мейкиндик, Шаарды жашылдандыруу деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1251,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Изилдөөдө Улуу Британиядагы дээрлик 20 000 адамдын берилиштери колдонулду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1252,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эки сааттык чекке жетпегендер, жада калса жумасына бир сааттан ашык убакыт өткөрсө да, оң таасирин сезишкен эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1253,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Изилдөөдө адамдын өз короосунда же бакчасында өткөргөн убактысы жаратылыштагы убакыт катары эсептелген эмес, бирок изилдөөдөгү жаратылышка чыгуулардын көпчүлүгү үйдөн эки миляга чейинки аралыкта болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1254,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Саския Сассен 1991-жылы жарык көргөн «Глобалдык калаа: Нью-Йорк, Лондон, Токио» аттуу эмгегинде «глобалдык шаар» терминин шаардын көлөмүнө эмес, анын таасирине, статусуна жана космополиттүүлүгүнө карата колдонгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1255,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"3 (1982): 319 Глобалдык калаалар глобалдык иерархиянын туу чокусун түзүп, өздөрүнүн экономикалык жана саясий таасири аркылуу башкарууну жана көзөмөлдү жүргүзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1256,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул түшүнүктүн сынчылары бийлик жана өз ара алмашуу ар кандай чөйрөлөрдө жүрөрүн көрсөтүшөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1257,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Трансулуттук корпорациялар жана банктар башкы кеңселерин глобалдык калааларда жайгаштырышат жана өз бизнесинин көпчүлүк бөлүгүн ушул алкакта жүргүзүшөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1258,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Нэнси Даксбери жана Шэрон Жаннотт, «Глобалдык маданий башкаруу саясаты»; The Ashgate Research Companion to Planning and Culture китебинин 21-бабы; Лондон: Эшгейт, 2013.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1259,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1976-жылы Хабитат I конференциясында кабыл алынган «Адам конуштары боюнча Ванкувер декларациясы» шаарды башкарууну өнүгүүнүн негизги аспектиси катары аныктап, шаардык жашоо чөйрөлөрүн сактоонун ар түрдүү принциптерин белгилейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1260,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2002-жылдын январында БУУнун Эл отурукташкан пункттар боюнча комиссиясы Бириккен Улуттар Уюмунун Өнүктүрүү тобунун мүчөсү болгон, Бириккен Улуттар Уюмунун Эл отурукташкан пункттар боюнча программасы же БУУ-Хабитат аттуу кол чатыр агенттиги болуп кайра түзүлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1261,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Банктын саясаты кредит жана техникалык жардам аркылуу кыймылсыз мүлк рынокторун бекемдөөгө багытталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1262,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Шаарлар салттуу Батыш маданиятында маанилүү орунга ээ болуп, Библияда Бабыл жана Иерусалим аркылуу жамандыктын да, ыйыктыктын да символу катары кездешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1263,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Калааларды карама-каршы түшүнүктөр менен кабыл алууга болот: алар бир эле учурда эркиндик берүүчү жана эзүүчү, бай жана кедей, тартиптүү жана башаламан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1264,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул жана башка саясий идеологиялар шаарлар тууралуу дискурстагы баяндамаларга жана темаларга олуттуу таасир этет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1265,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Классикалык жана орто кылымдардагы адабиятта калаанын өзгөчөлүктөрүн жана тарыхын баяндаган дескрипционес деген жанр бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1266,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жыйырманчы кылымдагы шаарлардын алгачкы кинематографиялык сүрөттөлүштөрүндө алар жалпысынан технологиялык жактан натыйжалуу мейкиндиктер жана автомобилдик транспорттун үзгүлтүксүз иштеген ту��умдары менен берилген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/City","last_updated":"3.0"}
+{"id":1267,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өлкө – бул айкын аймактык түзүлүш же саясий уюм (башкача айтканда, эл).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Country","last_updated":"3.0"}
+{"id":1268,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал өзү табиятынан эле эгемендүү эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Country","last_updated":"3.0"}
+{"id":1269,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Географиялык аянты боюнча дүйнөдөгү эң ири өлкө – Орусия, ал эми калкынын саны боюнча Кытай биринчи орунда, андан кийин Индия, Америка Кошмо Штаттары, Индонезия, Пакистан жана Бразилия турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Country","last_updated":"3.0"}
+{"id":1270,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөгөн Европа өлкөлөрүндө бул сөздөр Германиянын Бундеслендериндегидей улуттук аймактын бөлүктөрүн белгилөө үчүн, ошондой эле эгемендүү мамлекетти атоочу анча расмий эмес термин катары да пайдаланылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Country","last_updated":"3.0"}
+{"id":1271,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дүйнөдөгү «өлкөлөрдүн» саны боюнча жалпы макулдашылган пикир жок, анткени бир катар мамлекеттердин эгемендүүлүк макамы талаш жаратып келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Country","last_updated":"3.0"}
+{"id":1272,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Суверендүү эмес өлкөлөрдүн автономия деңгээли кеңири айырмачылыктарга ээ.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Country","last_updated":"3.0"}
+{"id":1273,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Баяндама өлкөлөрдүн өнүгүү деңгээлин жан башына туура келген улуттук дүң кирешенин (УДК) негизинде классификациялайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Country","last_updated":"3.0"}
+{"id":1274,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2019-жылкы баяндама Түндүк Америка, Европа жана Азия-Тынч океан аймагындагы өнүккөн өлкөлөрүн гана тааныйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Country","last_updated":"3.0"}
+{"id":1275,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дүйнөлүк банк өзүнүн аймактарын Чыгыш Азия жана Тынч океан, Европа жана Борбордук Азия, Латын Америкасы жана Кариб деңизи, Жакынкы Чыгыш жана Түндүк Африка, Түндүк Америка, Түштүк Азия жана Сахара түштүгүндөгү Африка деп аныктайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Country","last_updated":"3.0"}
+{"id":1276,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чалгындоо – бул, адатта жер жөнүндөгү илимдерге же астрономияга багытталбаган илимий-изилдөө жана өнүктүрүү иштеринен айырмаланып, айрыкча география же космос жаатында маалымат же ресурстарды ачуу максатындагы издөө аракети.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Exploration","last_updated":"3.0"}
+{"id":1277,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бир гана Нерондуку Эфиопияны же Нубияны басып алууга даярдык сыяктуу сезилген: биздин замандын 62-жылы эки легионер Нил дарыясынын башаттарын изилдеп келишкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Exploration","last_updated":"3.0"}
+{"id":1278,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Римдиктер Түндүк Европага бир нече экспедиция уюштурушуп, Азияда болсо Кытайга чейин барышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Exploration","last_updated":"3.0"}
+{"id":1279,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Б.з. 100–166-жж. Рим–Кытай алакалары башталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Exploration","last_updated":"3.0"}
+{"id":1280,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алардын изилдөөлөрүндөгү негизги жаңылык – жүктөрдү жана адамдарды ташуу үчүн туруктуу платформаны камсыздаган аутригер каноэси болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Exploration","last_updated":"3.0"}
+{"id":1281,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жаңы Зеландиянын Уаирау-Бар аймагында 2011-жылы жүргүзүлгөн изилдөөлөр келип чыгуунун бир булагы катары Коом аралдарындагы Руахине аралы болушунун ыктымалдуулугу жогору экенин көрсөтөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Exploration","last_updated":"3.0"}
+{"id":1282,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кук аралдыктары менен Жаңы Зеландия маорилеринин арасында маданият жана тил менен байланышкан окшоштуктар кездешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Exploration","last_updated":"3.0"}
+{"id":1283,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1328–1333-жылдар аралыгында ал Түштүк Кытай деңизи аркылуу сүзүп өтүп, Түштүк-Чыгыш Азиядагы көптөгөн жерлерге барып, Түштүк Азияга чейин жетип, Шри-Ланка жана Индияда токтоп, ал тургай Австралияга да жеткен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Exploration","last_updated":"3.0"}
+{"id":1284,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жерлерди изилдөөнүн алгачкы этаптарында Португалия менен Испания үстөмдүк кылган, андан кийин Англия, Нидерланд жана Франция сыяктуу башка Европа өлкөлөрү кошулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Exploration","last_updated":"3.0"}
+{"id":1285,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Деңиздин тереңиндеги өзгөчө катаал шарттарга туруштук берүү үчүн өркүндөтүлгөн ыкмалар жана технологиялар зарыл.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Exploration","last_updated":"3.0"}
+{"id":1286,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Административдик бөлүнүш болсо, мамлекеттин түз бөлүгү деп каралат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Dependent_territory","last_updated":"3.0"}
+{"id":1287,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бүгүнкү күндө дүйнөдө сакталып калган көз карандуу аймактар негизинен өтө жогорку деңгээлдеги саясий автономияга ээ.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Dependent_territory","last_updated":"3.0"}
+{"id":1288,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кук аралдарынын статусу эл аралык укук боюнча көз карандысыздык менен эквиваленттүү жана өлкө өзүнүн ички жана тышкы иштеринде толук эгемендүүлүккө ээ.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Dependent_territory","last_updated":"3.0"}
+{"id":1289,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, эркин ассоциация келишиминин шарттарына ылайык, Жаңы Зеландия Ниуэнин тышкы байланыштары жана коргоосу боюнча айрым жоопкерчиликти өзүнө калтырган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Dependent_territory","last_updated":"3.0"}
+{"id":1290,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул тизме негизинен статусу жагынан эл аралык келишим менен жөнгө салынган, калкы жок, же тышкы иштерден башка маселелерде өзгөчө деңгээлдеги автономияга ээ жана көбүнчө өзүн-өзү башкарган түзүмдөр менен чектелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Dependent_territory","last_updated":"3.0"}
+{"id":1291,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар өз алдынча башкарылуучу юрисдикциялар, бирок Британия Өкмөтү бир гана коргонуу жана эл аралык өкүлчүлүк үчүн жооптуу жана мыкты башкарууну камсыз кылуу үчүн эң жогорку жоопкерчиликке ээ.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Dependent_territory","last_updated":"3.0"}
+{"id":1292,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Улуу Британиянын парламентинде эч бир таажыга көз каранды мамлекеттин өкүлчүлүгү жок.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Dependent_territory","last_updated":"3.0"}
+{"id":1293,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жаңы Зеландия жана анын карамагындагы аймактар бир эле генерал-губернатор жетектеген бирдиктүү монархиялык падышалыкты түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Dependent_territory","last_updated":"3.0"}
+{"id":1294,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түндүк Мариана аралдарынын Шериктештигин (ТМАШ) Америка Кошмо Штаттары менен Саясий биримдикте түзүү тууралуу өз ара сүйлөшүүлөрдүн негизиндеги Келишим 1976-жылы бектилген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Dependent_territory","last_updated":"3.0"}
+{"id":1295,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул, Пуэрто-Риконун Америка Кошмо Штаттары менен болгон саясий мамилесин аныктоого, түшүнүүгө жана түшүндүрүүгө аракет кылганда, дайыма эки ача түшүнүктүн жана чаташуунун булагы болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Dependent_territory","last_updated":"3.0"}
+{"id":1296,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, анын Кариб деңизиндеги «курамындагы өлкөлөрүнүн» (Аруба, Кюрасао жана Синт-Мартен) макамын көз каранды аймактарга же «ассоциацияланган өз алдынча эмес мамлекеттерге» окшош деп эсептесе болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Dependent_territory","last_updated":"3.0"}
+{"id":1297,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чек аралар – бул океандар сыяктуу географиялык сыпаттар тарабынан, же өкмөттөр, эгемендүү мамлекеттер, федеративдик мамлекеттер жана башка суб-улуттук түзүмдөр сыяктуу саясий уюмдар тарабынан шарттуу түрдө белгиленген географиялык чектер.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Border","last_updated":"3.0"}
+{"id":1298,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көбүнчө тышкы чек аралар жарым-жартылай же толугу менен көзөмөлдөнөт, аларды мыйзамдуу түрдө атайын белгиленген чек ара өткөрүү пункттары аркылуу гана кесип өтүүгө болот жана чек ара аймактары көзөмөлгө алынышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Border","last_updated":"3.0"}
+{"id":1299,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көпчүлүк өлкөлөрдө адамдардын, жаныбарлардын жана товарлардын өлкөгө кирип-чыгуусун жөнгө салуу же чектөө үчүн чек ара көзөмөлүнүн айрым бир түрү бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Border","last_updated":"3.0"}
+{"id":1300,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өлкөнүн аймагында жашоо же иштөө үчүн чоочундарга (чет элдик жарандарга) атайын иммиграциялык документтер же уруксат кагаздары керек болушу мүмкүн; бирок мындай документтердин болушу ал адамга чек арадан өтүүгө уруксат берилишине кепилдик бербейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Border","last_updated":"3.0"}
+{"id":1301,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көпчүлүк өлкөлөр өз чек арасынан мыйзамсыз баңгизаттарды же жоголуп бараткан жаныбарларды алып өтүүгө тыюу салат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Border","last_updated":"3.0"}
+{"id":1302,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аткезчилик, миграция жана чек арадан мыйзамсыз кирип-чыгуулар көйгөй жараткан аймактарда көп өлкөлөр чек араларын тосмолор жана бөгөттөр менен бекемдеп, расмий чек ара көзөмөлүнүн жол-жоболорун орнотушат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Border","last_updated":"3.0"}
+{"id":1303,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул Европанын Шенген аймагындагы өлкөлөрдө жана Канада – Америка Кошмо Штаттарынын чек арасынын айылдык аймактарында көп кездешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Border","last_updated":"3.0"}
+{"id":1304,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дарыялар: айрым саясий чек аралар дарыялар түзгөн табигый чек араларды бойлой расмий түрдө белгиленген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Border","last_updated":"3.0"}
+{"id":1305,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жөөт Библиясында Муса Арнон дарыясынын ортосун Моап менен Иордандын чыгыш тарабына отурукташкан Ысрайыл урууларынын ортосундагы чек ара катары аныкталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Border","last_updated":"3.0"}
+{"id":1306,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисал катары, батыш жээктеринде Конго Демократиялык Республикасы менен Замбия, чыгыш жээктеринде Танзания жана Бурунди жайгашкан Танганика көлү аталат; ошондой эле Канада менен Америка Кошмо Штаттарынын аралыгындагы чек аранын чоң бөлүгүн түзгөн Улуу Көлдөрдү да айтууга болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Border","last_updated":"3.0"}
+{"id":1307,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тоо кыркалары: Көптөгөн мамлекеттердин саясий чек аралары тоо кыркаларын бойлой, адатта суу бөлгүч боюнча, аныкталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Border","last_updated":"3.0"}
+{"id":1308,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бир мисал – он биринчи кылымда Кытайдын Сун династиясы тарабынан негизделген коргонуу токою.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Border","last_updated":"3.0"}
+{"id":1309,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, Чыгыш жана Батыш Германиянын ортосундагы чек ара азыр эл аралык чек ара болбой калды, бирок аны ландшафттагы тарыхый белгилери аркылуу дагы деле көрүүгө болот жана ал Германиядагы маданий жана экономикалык бөлүнүү бойдон кала берүүдө.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Border","last_updated":"3.0"}
+{"id":1310,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Деңиз чек аралары аймактык суулар, чектеш зоналар жана өзгөчө экономикалык зоналар алкагында каралат; бирок бул терминологияга көл же дарыя чек аралары кирбейт, анткени алар кургактык чек араларынын алкагында каралат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Border","last_updated":"3.0"}
+{"id":1311,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аба мейкиндиги өлкөнүн жээгинен 12 деңиз милине созулат жана эгер ал НАТОнун тынчтык мезгилиндеги коргоосуна алынбаган болсо, ал өз аба мейкиндигин коргоого жооптуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Border","last_updated":"3.0"}
+{"id":1312,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, вертикалдык аба мейкиндиги Карман сызыгында бүтөт деген жалпы макулдашуу бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Border","last_updated":"3.0"}
+{"id":1313,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жалпы чек ара эрежелери улуттук жана жергиликтүү бийликтер тарабынан белгиленет жана мамлекетке, учурдагы саясий же экономикалык шарттарга ылайык өзгөрүшү мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Border","last_updated":"3.0"}
+{"id":1314,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чек аралар аркылуу иштөө – Африка Мүйүзүнүн кургакчыл аймактарында жашоо-тиричиликтин коопсуздугун жакшыртуу максатында чек ара аралык иш-аракеттердин потенциалын пайдалануу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Border","last_updated":"3.0"}
+{"id":1315,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адамдардын чек аралар аркылуу өткөн экономикалык кыймылы (адам уурдоодон тышкары) жумуш орундары менен жашаган конуштардын ортосундагы массалык жол жүрүүнү камтышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Border","last_updated":"3.0"}
+{"id":1316,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал чек ара аркылуу да, аны бойлоп да жүргөн кыймылды камсыздай да, токтото да алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Border","last_updated":"3.0"}
+{"id":1317,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөгөн чек ара аймактары маданияттар аралык баарлашууну жана диалогду, ошондой эле чек ара аралык экономикалык өнүгүү стратегияларын илгерилетүүдө да жигердүү болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Border","last_updated":"3.0"}
+{"id":1318,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"80-жылдардын ортосунда пайда болгондон бери бул көркөм практика мекен, чек аралар, көзөмөл, кимдик, раса, этнос жана улуттук теги (тектери) айланасындагы суроолордун калыптанышына салым кошуп келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Border","last_updated":"3.0"}
+{"id":1319,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чек аралар тилди, маданиятты, социалдык жана экономикалык классты, динди жана улуттук кимдикти камтышы мүмкүн, бирок алар менен эле чектелбейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Border","last_updated":"3.0"}
+{"id":1320,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул артисттер көп учурда өздөрү да \"чек арадан өтүүчүлөр\" болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Border","last_updated":"3.0"}
+{"id":1321,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жалпысынан, айылдык аймак же элет жери – бул калаалардан жана шаарчалардан тышкары жайгашкан географиялык аймак.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Rural_area","last_updated":"3.0"}
+{"id":1322,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Калктын жыштыгынын төмөндүгү жана конуштардын чакандыгы кадыресе айыл жерлерине мүнөздүү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Rural_area","last_updated":"3.0"}
+{"id":1323,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Басымдуу түрдө шаардык аймактарда калкынын 15 пайыздан азы элет жеринде жашайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Rural_area","last_updated":"3.0"}
+{"id":1324,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түндүктүн айыл жерлери – ар бир провинцияда орун алып, толугу менен же көбүнчө жери, басымдуу түрдө төмөнкү параллель сызыктарынан жогору жайгашкан айылдык эл каттоо бөлүмдөрү: Ньюфаундленд жана Лабрадордо, 50-параллель; Квебекте, 54-параллель; Онтариодо, 54-параллель; Манитобада, 53-параллель; Саскачеванда, Альбертада жана Британ Колумбиясында, 54-параллель.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Rural_area","last_updated":"3.0"}
+{"id":1325,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"АКШнын Калкты каттоо бюросу, АКШнын Айыл чарба министрлигинин Экономикалык изилдөөлөр кызматы жана Башкаруу жана бюджет боюнча башкармалыгы айылдык аймактарды аныктоого жардам берүү үчүн биригишкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Rural_area","last_updated":"3.0"}
+{"id":1326,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2002-жылдагы Айыл чарба мыйзамы (P.L. 107–171, бер.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Rural_area","last_updated":"3.0"}
+{"id":1327,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Айыл жергесинин аныктамалары: Саламаттыкты сактоо саясатын иштеп чыгуучулар жана изилдөөчүлөр үчүн колдонмо» аттуу колдонмого ылайык, «Метрополитен аймагынын графтыктарынын тургундары графтыктын борбордук аймактарындагы салыштырмалуу айтканда топтолгон саламаттыкты сактоо кызматтарына оңой жете алышат деп жалпысынан эсептелет».","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Rural_area","last_updated":"3.0"}
+{"id":1328,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул \"айылдык\" түшүнүгүнүн Голдсмит модификациясы боюнча аныктамасы болуп калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Rural_area","last_updated":"3.0"}
+{"id":1329,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Президент Эммануэль Макрондун өкмөтү 2019-жылы айыл аймактарынын пайдасына «Agenda Rural» аттуу иш-аракеттер планын ишке киргизген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Rural_area","last_updated":"3.0"}
+{"id":1330,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Шотландияда айыл жеринин башка аныктамасы пайдаланылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Rural_area","last_updated":"3.0"}
+{"id":1331,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Индиянын Резервдик банкы айыл жерлери деп калкы 49 000ге жетпеген аймактарды аныктайт (3-деңгээлден 6-деңгээлге чейинки калаалар).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Rural_area","last_updated":"3.0"}
+{"id":1332,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Пакистандын шаарларга чектеш айыл аймактары шаар четиндеги аймактар же чет-жакалар катары алынат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Rural_area","last_updated":"3.0"}
+{"id":1333,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Шаар четиндеги аймактардын, айрыкча Америка Кошмо Штаттарында, өзүнүн саясий же укуктук юрисдикциясы болушу мүмкүн, бирок бул дайыма эле андай боло бербейт, өзгөчө Улуу Британияда, анткени ал жакта шаар четиндеги аймактардын көпчүлүгү калаалардын административдик чек араларынын ичинде жайгашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1334,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башка жерлерде, мисалы, Марокко, Франция жана Америка Кошмо Штаттарынын көпчүлүк бөлүгүндө көптөгөн шаар четиндеги аймактар өзүнчө муниципалитет бойдон кала берет же графтык, оодан же боро сыяктуу ири метрополитан аймагынын курамында жергиликтүү деңгээлде башкарылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1335,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Ички шаар чети» жана «сырткы шаар чети» терминдери шаар борборуна жакын жайгашкан, калкы жыш аймактарды (башка көпчүлүк өлкөлөрдө алар «шаар чети» деп аталбайт) жана шаар аймагынын четиндеги калкы сейрек болгон конуш��арды айырмалоо максатында колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1336,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жаңы Зеландияда калаа четиндеги райондордун көпчүлүгү мыйзам жүзүндө так аныкталбагандыктан, алардын чектери кайда башталып, кайда бүтөрү боюнча чаташуулар келип чыгышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1337,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Suburbani» сөзүн алгачкы жолу римдик мамлекеттик ишмер Цицерон Римдин бай патрицийлеринин калаанын чет-жакасына курган ири виллалары менен ээликтерине карата колдонгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1338,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"19-кылымдын ортосунда, Лондон (ал кезде дүйнөдөгү эң ири шаар) барган сайын элге толуп, антисанитардык абалга жеткендиктен, анын айланасында алгачкы ири шаар четиндеги аймактар пайда боло баштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1339,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сызык 1880-жылы Харроуго жеткен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1340,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Меттин» маркетинг бөлүмү «Метро-ленд» терминин 1915-жылы, «Кеңейтүү сызыгы боюнча жол көрсөткүч» 1 пенниге бааланган «Метро-ленд жол көрсөткүчү» болуп калганда ойлоп тапкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1341,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул Биринчи дүйнөлүк согуш учурунда көптөгөн жалдануучулардын ден соолугунун начар болушуна жооп болгон; ал мезгилдеги турак жай плакатында \"С3 үйлөрүнөн A1 калкын алууну күтпөсөңүз болот\" деп жыйынтыкталган ишеним - ошол мезгилдеги аскердик ден соолук классификациясына шилтеме кылуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1342,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул, бир чети, Биринчи дүйнөлүк согуш маалында көптөгөн жаңы чакырылгандардын начар жашоо шарттарынан улам дене-бой даярдыгынын үрөй учурарлык деңгээлине карата жооп болгон; бул ишеним ошол доордун аскердик жарамдуулук классификацияларына шилтеме кылган турак жай плакатындагы: «С3 үйлөрүнөн А1 калкын алууну күтүүгө болбойт»,– деген сөздөрдө таамай чагылдырылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1343,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Болгону он жылдын ичинде калаанын чет жакалары кескин кеңейди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1344,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Левиттаун массалык түрдө өндүрүлгөн турак жайлардын негизги прототиби катары өнүккөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1345,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бир борбордук жайгашкан жерде ар кандай товарларды жана кызматтарды сатып алуу, бир нече жайгашкан жерге баруунун кажети жок, соода борборлорун калктын саны өсүп жаткан жаңы түзүлгөн шаар четиндеги компонент катары сактоого жардам берди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1346,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1956-жылы кабыл алынган «Автомобиль жолдору жөнүндө» мыйзам өлкө боюнча 64 миң чакырым жолду курууга 26 миллиард доллар каражат бөлгөнгө жардам берип, бул соода борборлоруна көптөгөн жолдорду оңой байланыштырууга өбөлгө түзгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1347,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айрым калаа четиндеги аймактар шаар борборундагы жумуштарга темир жол каттамы болгон ири шаарлардын айланасында өнүккөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1348,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Натыйжасында турак жай тармагында чоң дүркүрөп өсүү болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1349,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"16 миллион укуктуу ардагер үчүн үй сатып алуу мүмкүнчүлүгү заматта жаралды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1350,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өнүктүрүүчүлөр шаардын четиндеги бош жерлерди сатып алышып, бир нече дизайндын негизинде калыптык үйлөрдү тургузушуп, көчөлөр жана коммуникациялар менен камсыздакан, же болбосо жергиликтүү мамлекеттик кызматкерлер мектептерди курууга киришкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1351,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ардагерлер кыйла төмөн баштапкы төлөм менен ала алышат эле.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1352,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Шаар четинин өсүшүнө зоналаштыруу мыйзамдарынын өнүгүшү, редлайнинг жана транспорт тармагындагы көп сандаган инновациялар көмөк болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1353,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Афроамерикалыктар жана башка түстүү элдер негизинен шаардык жакырчылыктын эскирип бараткан өзөктөрүндө топтолуп жашай беришкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1354,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Экинчи дүйнөлүк согуштан кийин FHA насыяларынын жеткиликтүү болушу Американын шаар четиндеги турак жай курулушунун дүркүрөп өсүшүнө түрткү болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1355,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"АКШдагы экономикалык өсүш жаңы инфраструктура жана турак жайлар үчүн ири инвестицияларды талап кылган америкалык калаалардын субурбанизациясына өбөлгө түздү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1356,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Альтернативдик стратегия – бул «жаңы калааларды» атайылап долбоорлоо жана шаарлардын айланасындагы жашыл тилкелерди коргоо.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1357,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Шаар четин өнүктүрүүгө багытталган федералдык субсидиялар, ошондой эле банктардын жана башка насыя берүүчү мекемелердин «редлайнинг» тажрыйбасы бул процессти ылдамдатты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1358,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Вирджиния-Бич коңшулаш негизги шаары Норфолктун калкынан эчак эле ашып, азыр бүткүл Вирджиниядагы эң ири калаа болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1359,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Шаардык аймактарга караганда ак түстөгүлөрдүн (латын америкалык эместердин да, кээ бир аймактарда латын америкалыктардын да) пайызы жогору, ал эми башка этностук топтордун жарандарынын пайызы төмөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1360,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айыл жерлерине салыштырмалуу, шаар четиндеги аймактарда адатта калктын жыштыгы жана жашоо деңгээли жогору, жол тутумдары татаалыраак, франшизалык дүкөндөр менен ресторандар көбүрөөк, ал эми айдоо жерлери жана жапайы жаратылышы азыраак болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1361,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, 2001-жылы бул шаар калкынын дээрлик жарымы калк тыгыздыгы төмөн райондордо жашаса, ар бир бешинчиси гана кадимки «шаардык» райондо жашаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1362,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бүткүл Канадада калаалардын башаламан кеңейишин чектөө боюнча комплекстүү пландар бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1363,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Канаданын эң ири үч метрополитан аймагында (Чоң Торонто, Чоң Монреаль жана Чоң Ванкувер) соңку калктын өсүшүнүн негизги бөлүгү борбордук эмес муниципалитеттерге туура келди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1364,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул аннексияга жана шаардын чегинде географиялык жактан чоң орун ээлешине байланыштуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1365,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2016-жылкы эл каттоодо Калгари шаарынын калкы 1 239 220 адамды түзсө, Калгари метрополитен аймагынын калкы 1 392 609 адам болгон. Бул Калгари метрополитен аймагындагы калктын бир топ бөлүгү шаардын чегинде жашаганын көрсөтөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1366,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Улуу Британияда өкмөт Түштүк-Чыгыш Англиянын айрым жерлеринде жаңы бекитилген турак жай долбоорлоруна минималдуу тыгыздыкты киргизүүнү көздөп жатат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1367,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Калаанын чет-жакалары Гвадалахарада, Мехикодо, Монтеррейде жана көпчүлүк ири шаарларда кездешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1368,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Орто жана жогорку таптын шаар четиндеги райондорунун өсүшү менен бирге жакырлар жашаган мыйзамсыз конуштар да көбөйдү, алардын эң белгилүүлөрү – Мексикадагы «жоголгон калаалар», Чилидеги кампаментостор, Перудагы барриадалар, Аргентинадагы вилла мисериастар, Гватемаладагы асентамьентостор жана Бразилиядагы фавелалар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1369,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түштүк Африканын мисалында, RDP турак жайлары курулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1370,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кланг, Субанг Жая жана Петал��нг Жая сыяктуу кээ бир аймактарда калаанын чет-жакалары бул жерлердин негизин түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1371,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Шаар четиндеги системада бир компоненттен экинчи компонентке көпчүлүк сапарлар автоунаалардын алыстыгы канчалык кыска же узун болбосун, коллектордук жолго кирүүсүн талап кылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1372,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эгерде коллектордук жолдо жол кырсыгы катталса же жол курулуш иштери кыймылга тоскоол болсо, анда бөгөт жоюлганга чейин бүткүл жол тутуму иштебей калышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1373,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул атүгүл бир нече жүз ярд же метр сыяктуу кыска аралыктарга да унаа менен жүрүүгө түрткү берет (ал жол тармагынан улам бир нече миляга же километрге чейин созулуп кетиши ыктымал).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1374,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жалпысынан алганда, салык төлөөчүлөрдүн бул эки тобу дээрлик колдонулбаган потенциалдуу киреше булагы болуп саналат, аны калаалар, айрыкча кыйналып жаткан учурда, кыйла агрессивдүүрөөк бутага ала башташы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1375,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Фрехелдин «La Zone» (1933), Дамиянын «Aux quatre coins de la banlieue» (1936), Реда Кэрдин «Ma banlieue» (1937) же Робер Ламурёнун «Banlieue» (1953) сыяктуу француз ырлары 1930-жылдардан бери Париждин шаар четтерин ачык-айкын сүрөттөп келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1376,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошентсе да, француз киносу көп узабай Жак Татинин «Mon oncle» (1958), Морис Пиаланын «L'Amour existe» (1961) же Жан-Люк Годардын «Two or Three Things I Know About Her» (1967) сыяктуу тасмалары аркылуу шаар четиндеги шаардык өзгөрүүлөргө кызыга баштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1377,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мальвина Рейнольдстун 1962-жылкы «Little Boxes» ыры шаар четинин өнүгүшүн жана анын буржуазиялык жана конформисттик деп саналган баалуулуктарын келекелесе, канадалык Rush тобунун 1982-жылкы «Subdivisions» аттуу ырында, ошондой эле Бен Фолдстун «Rockin' the Suburbs» чыгармасында да шаар чети темасын талкуулайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1378,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Over the Hedge» – Майкл Фрай менен Т. Льюис жазып, сүрөткө түшүргөн синдикатталган комикс.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1379,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«The Good Life», «Butterflies» жана «The Fall and Rise of Reginald Perrin» сыяктуу британ телесериалдары калаанын чет-жакаларын жакшы каралган, бирок тынбай зериктирген, ал эми анын тургундарын же баарына макул боло берген, же зериккенден жинди болуп кете жаздаган адамдар катары сүрөттөшкөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Suburb","last_updated":"3.0"}
+{"id":1380,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айыл – бул кыштактан чоңураак, бирок шаарчадан кичирээк (бирок бул сөз көбүн��ө кыштактарды да, чакан шаарларды да атоо үчүн колдонулат), калкынын саны адатта бир нече жүздөн бир нече миңге чейин жеткен, турак-жайлары жыш жайгашкан конуш же коомдоштук.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1381,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул ошондой эле эмгектин жана кол өнөрчүлүктүн адистешүүсүнө, ошондой эле бир топ кесиптердин өнүгүшүнө шарт түздү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1382,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул айылдардын көлөмү бир кыйла айырмаланат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1383,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Десалар негизинен айыл жергесинде жайгашса, келурахандар, тескерисинче, негизинен шаардык бөлүнүштөр болуп каралат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1384,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Деса же келурахан – бул кечаматандын (кичи райондун) бөлүмү, ал эми кечаматан өз кезегинде кабупатендин (райондун) же котанын (калаанын) бөлүмү болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1385,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Малайзияда кампунг калкы 10 000 же андан аз болгон калктуу конуш катары саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1386,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Малай же индонезиялык айылдардагы бардык мусулмандар өздөрүнө дуба окулсун дешет, жана акыретте Алланын батасын алууну каалашат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1387,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сингапурдун материктик бөлүгүндө мурун көптөгөн кампунг айылдары болгон, бирок заманбап курулуштар жана ылдам шаарлашуу аларды сүрдүрүп салган; Кампонг Лоронг Буангкок – өлкөнүн материктик бөлүгүндө сакталып калган акыркы айыл.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1388,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Вьетнам айылы – Азиядагы айыл чарба өндүрүшүнүн кадыресе символу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1389,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Словенияда \"selo\" сөзү өтө кичинекей (калкы 100 кишиге жетпеген) айылдар үчүн жана диалектилерде колдонулат; ал эми словен тилиндеги \"vas\" сөзү бүткүл Словенияда колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1390,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул санскритке окшош болгон афган тилиндеги «дех» жана индонезия тилиндеги «деса» сөздөрүнө тектеш болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1391,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бардык жер которгон адамдардын болжол менен 46%ы жашаган жерин бир калаадан экинчи калаага алмаштырышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1392,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Орусия империясынын эң төмөнкү административдик бирдиги – \"волость\", же анын советтик же азыркы орусиялык мураскери – \"сельсовет\", адатта, борбору \"селодо\" жайгашып, өзүнө бир нече коңшу айылды камтыган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1393,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Борбордук Орусиянын дыйкандары помещиктин усадьбасынын айланасындагы айылда жашашса, орус-казак үй-бүлөсү көбүнчө хутор аттуу өзүнүн чарбасында жашаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1394,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, калктуу конуштун украин тилинде \"селище\" деп белгиленген дагы бир кичирээк түрү бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1395,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар бир кездерде хутор, же балыкчылардын конушу, же дача болгону ыктымалдуу болгон чакан айылдык конуштардын бир түрү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1396,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, шаарлашкан калктуу конуштарга байланыштуу көп учурда ача маанилүүлүктөн алыс болуу үчүн алардын ордуна smt деген үч тамгалуу кыскартууну колдонушат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1397,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар 20-кылымдын башында Столыпиндин реформасы учурунда абдан популярдуу болушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1398,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чоңураак айылдар, жайгашкан аймагына жараша, Флеккен же Маркт деп да аталышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1399,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, Линкольншир Уолдс сыяктуу аймактарда айылдар көбүнчө дөңсөөлөрдүн орто белиндеги булак сызыгын бойлой жайгашып, айланасында алгачкы ачык талаа системалары бар булак боюндагы конуштар катары жаралган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1400,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айрым айылдар (мисалы, орто кылымдагы ээн калган айылдар) жок болуп, артында кээде чиркөө же байдын үйү, кээде болсо талаадагы дөңсөөлөрдөн башка эч нерсе калган эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1401,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башка айылдар өсүп-чоңоюп, биригип, көп учурда калаа четиндеги кеңири аймактын ичинде борборго айланган – мисалы, Лондондогу Хэмпстед жана Манчестердеги Дидсбери.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1402,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Заманбап жашоонун ызы-чуусунан алыс деп эсептелген ал, бейпил жана гармониялуу, бирок бир аз түнт катары сүрөттөлөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1403,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Булар (мисалы, Дарем графтыгындагы Мёртон) 20-кылымдын башында көмүр шахтасы чөгүп, натыйжада калкынын саны тез өсүп, кыштакчадан ары чоңойгон, жана кен ээлери жаңы турак жайларды, дүкөндөрдү, пабдарды жана чиркөөлөрдү курган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1404,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Малтби «Шипбридж көмүр жана темир» компаниясынын колдоосу менен курулуп, анда кенен ачык мейкиндиктер жана бакчалар үчүн орундар камтылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1405,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кадимки айылда ашкана же мейманкана, дүкөндөр жа��а темир устакана болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1406,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, кээ бир жергиликтүү жамааттарда иш алып барган тиешелүү кеңеш да (жамааттык, шаарчалык же шаардык), тургундардын жалпы чогулушу да жок.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1407,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Шотландияда да ушуга барабар орган – бул коомдоштук кеңеши, бирок алар мыйзамдуу органдар болгонуна карабастан, аткаруучу ыйгарым укуктарга ээ эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1408,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Данние районуна отуз алты чакан айыл кирет – алардын арасында Альмрах, Кфирчлан, Кфирхбаб, Хакель аль-Азима, Сиир, Бахун, Мирята, Ассун, Сфиири, Харнуб, Каттин, Кфирхабу, Згартегрейн, жана Эйн-Кибил сыяктуу айылдар да бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1409,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Динниенин токойлорго, мөмө бактарга жана токойчолорго толгон мыкты экологиялык чөйрөсү бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1410,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сириянын түштүгүндөгү (Хауран, Жабал ад-Друз), түндүк-чыгышындагы (Сирия аралы) жана Оронт дарыясынын бассейниндеги айылдар көбүнчө айыл чарбасына, негизинен дан эгиндерине, жашылчаларга жана мөмө-жемиштерге көз каранды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1411,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сириядагы Тартус жана Латакия сыяктуу Жер Ортолук деңизинин боюндагы калааларда окшош типтеги айылдар бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1412,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жарлык менен кийинки категорияга көтөрүлбөсө, ар бир урбанизация «pueblo» болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1413,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, бул жалпы эреже; көптөгөн штаттарда алардын эң кичинекей шаарларынан бир нече эсеге чоң айылдар кездешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1414,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кээ бир учурларда кыштактын чеги шаарча же айыл аймагы менен дал келип, экөөнүн башкаруусу бирдиктүү болушу ыктымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1415,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эң чоң айыл болуп саналган Хемпстедде 55 000 тургун бар – бул аны штаттагы кээ бир шаарларга караганда калкыруураак кылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1416,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2010-жылкы эл каттоонун дайындары боюнча, Иллинойс штатынын Арлингтон-Хайтс айылынын 75 101 тургуну болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1417,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айылдар бир нече шаар тибиндеги айылдардын аймактарын, ал тургай бир нече райондогу жерлерди өз курамына камтый алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1418,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эң ири айыл – Меномони Фолс, анда 32 000ден ашуун тургун бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1419,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мэрилендде \"... айылы\" деп белгиленген калктуу конуш каттоодон өткөн шаарча же атайын салык району болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1420,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошол кезде салттуу башкаруучулар өздөрүнүн административдик региондорунда чексиз бийликке ээ болушчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1421,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ар бир Хауса айылы Магажи (айыл башчысы) тарабынан башкарылган, ал шаардык деңгээлде өзүнүн Хакимиси (шаар башчысына) алдында жооптуу болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1422,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түндүктөгү көпчүлүк айылдарда тунуке чатырлар кадимки көрүнүшкө айланып баратканына карабастан, алар дагы деле чатыры самандан же камыштан куралган ылай үйлөрдө жашашат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1423,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башкалар жөө басып келчү аралыкта кудуктары болгонуна бактылуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Village","last_updated":"3.0"}
+{"id":1424,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Атлас – бул карталардын жыйнагы; ал адатта Жердин же анын бир аймагынын карталарынын топтому.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Atlas","last_updated":"3.0"}
+{"id":1425,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул аталышта Меркатордун бул сөзгө ыйгарган аныктамасы чагылдырылган, ал жөн гана карталардын топтому эмес, бүткүл ааламдын жаралышынын жана формасынын сүрөттөлүшү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Atlas","last_updated":"3.0"}
+{"id":1426,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Үстөл атласы маалымдама китепке окшоштурулуп жасалат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Atlas","last_updated":"3.0"}
+{"id":1427,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Картографияда контурдук сызык (көбүнчө жөн эле «контур» деп аталат) деңиз деңгээлинин орто көрсөткүчү сыяктуу белгилүү бир деңгээлден жогору турган бирдей бийиктиктеги чекиттерди бириктирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Contour_line","last_updated":"3.0"}
+{"id":1428,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Функциянын градиенти контур сызыктарына дайыма перпендикуляр болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Contour_line","last_updated":"3.0"}
+{"id":1429,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Контурдук сызыктар – бул картадагы реалдуу же гипотетикалык беттин бир же бир нече горизонталдык тегиздиктер менен кесилишүүсүн сүрөттөгөн догоо сымал, түз же экөөнүн айкалышынан турган сызыктар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Contour_line","last_updated":"3.0"}
+{"id":1430,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1701-жылы Эдмонд Галлей магниттик вариациянын картасында ушундай сызыктарды (изогондорду) пайдаланган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Contour_line","last_updated":"3.0"}
+{"id":1431,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1791-жылы Ж. Л. Дюпен-Триелдин Франция картасында 20 метр аралыктагы контурдук сызыктар, штрихтер, чекиттин бийиктиктери жана вертикалдык кесилиш колдонулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Contour_line","last_updated":"3.0"}
+{"id":1432,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Изобаттар 1834-жылы Орусиянын, ал эми 1838-жылы Британиянын деңиз карталарында колдонула баштаганга чейин кадимки практика катары колдонулчу эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Contour_line","last_updated":"3.0"}
+{"id":1433,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1944-жылга чейин деле, Джон К. Райт дагы эле изограмманы артык көргөн, бирок ал эч качан кеңири колдонулуп кеткен эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Contour_line","last_updated":"3.0"}
+{"id":1434,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жалгыз бир стандартты тандоо аракеттерине карабастан, бул альтернативалардын баары бүгүнкү күнгө чейин сакталып калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Contour_line","last_updated":"3.0"}
+{"id":1435,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Метеостанциялар контур сызыгында сейрек учурда так жайгашат (эгер алар жайгашкан болсо, анда ал ченөө контурдун көрсөткүчүнө так дал келгенин билдирет).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Contour_line","last_updated":"3.0"}
+{"id":1436,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Метеорологияда көрсөтүлгөн барометрдик басымдар картадагы жерлердин бетиндеги басымы эмес, деңиз деңгээлине келтирилет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Contour_line","last_updated":"3.0"}
+{"id":1437,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Изаллобарлар – бул белгилүү бир убакыт аралыгында басымы бирдей өзгөргөн чекиттерди бириктирүүчү сызыктар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Contour_line","last_updated":"3.0"}
+{"id":1438,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Изаллобардык градиенттер шамалдын маанилүү компоненттеринин бири, анткени алар геострофиялык шамалды күчөтөт же басаңдатат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Contour_line","last_updated":"3.0"}
+{"id":1439,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"0 °Cдеги изотерма тоңуу деңгээли деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Contour_line","last_updated":"3.0"}
+{"id":1440,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ушул контурлардан жалпы рельеф жөнүндө түшүнүк алуу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Contour_line","last_updated":"3.0"}
+{"id":1441,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Картографияда контурдук интервал – бул коңшулаш контурдук сызыктардын арасындагы бийиктик айырмасы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Contour_line","last_updated":"3.0"}
+{"id":1442,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эки же андан көп контур сызыктарынын биригиши жар бар экенин билдирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Contour_line","last_updated":"3.0"}
+{"id":1443,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адатта, контур аралыктары бүткүл карта боюнча туруктуу болот, бирок өзгөчө учурлар да болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Contour_line","last_updated":"3.0"}
+{"id":1444,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эквипотенциалдык сызыкты кесип өтүү потенциалдын жогорулоосун же төмөндөөсүн билдиреби, бул дүрмөттөрдөгү белгилерден аныкталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Contour_line","last_updated":"3.0"}
+{"id":1445,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кычкыл жаан-чачын карталарда изоплаттар менен белгиленет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Contour_line","last_updated":"3.0"}
+{"id":1446,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Контурдук сызыктар экономикада географиялык эмес маалыматты көрсөтүү үчүн дагы колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Contour_line","last_updated":"3.0"}
+{"id":1447,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындай изолиниялар эки өлчөмдүү графиктерде экиден ашык өлчөмдү (же чоңдуктарды) чагылдырууда пайдалуу болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Contour_line","last_updated":"3.0"}
+{"id":1448,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Радардык сүрөттөрдү чечмелөөдө изодоп – бул доплер ылдамдыгы бирдей болгон сызык, ал эми изожаңырык – бул радардык чагылуусу бирдей болгон сызык.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Contour_line","last_updated":"3.0"}
+{"id":1449,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сызыктын түсү – бул көрүнүшүнө ылайык келген каалаган сандагы пигменттердин тандалышы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Contour_line","last_updated":"3.0"}
+{"id":1450,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сызыктын түрү – бул негизги контур сызыгынын керектүү эффектти түзүү үчүн үзгүлтүксүз, штрихтүү, чекиттүү же башка бир үлгүдө үзүктөлгөндүгү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Contour_line","last_updated":"3.0"}
+{"id":1451,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сандык белгилөө – контур сызыктарынын арифметикалык чоңдуктарын көрсөтүү ыкмасы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Contour_line","last_updated":"3.0"}
+{"id":1452,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эгерде контур сызыктары сан түрүндө белгиленбесе жана жанаша сызыктар бирдей стилде (жоондугу, түсү жана түрү бирдей) болсо, анда градиенттин багытын жалаң гана контур сызыктары боюнча аныктоо мүмкүн эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Contour_line","last_updated":"3.0"}
+{"id":1453,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Туура белгиленген контурдук карта окурманга жердин рельефин тез чечмелөөгө жардам берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Contour_line","last_updated":"3.0"}
+{"id":1454,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Андан кийин башка жерлердин координаттары эң жакын таяныч чекитинен геодезиялык ченөө аркылуу өлчөнөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geodetic_datum","last_updated":"3.0"}
+{"id":1455,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул кубулуш датумдун жылышы деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geodetic_datum","last_updated":"3.0"}
+{"id":1456,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чыгыш Европа аркылуу өткөн Струве геодезиялык жаасы (1816-1855) жана Индиянын улуу тригонометриялык изилдөөсү (1802-1871) сыяктуу дымактуураак иш-чаралар бир топ узакка созулган, бирок алардын натыйжасында Жер эллипсоидинин формасы боюнча кыйла так эсептөөлөр алынган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geodetic_datum","last_updated":"3.0"}
+{"id":1457,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Деңиз деңгээлинин болжолдуу аныктамасы – бул эллипсоидге негизделген WGS 84 координаттар системасы, ал эми анын тагыраак аныктамасы – кеминде 2 159 сфералык гармониканы колдонгон Жердин гравитациялык модели 2008 (EGM2008) болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geodetic_datum","last_updated":"3.0"}
+{"id":1458,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тактоосуз колдонулса, кеңдик термини геодезиялык кеңдикти билдирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geodetic_datum","last_updated":"3.0"}
+{"id":1459,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эки белгилүү датумдун ортосундагы жылышуу бир өлкөнүн же аймактын ичинде ар кайсы жерде ар түрдүү б��луп, нөлдөн жүздөгөн метрге (же айрым алыскы аралдар үчүн бир нече километрге) чейин жетиши мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geodetic_datum","last_updated":"3.0"}
+{"id":1460,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, Сиднейде GDA (WGS 84 глобалдык стандартына негизделген) жана AGD (көпчүлүк жергиликтүү карталар үчүн колдонулат) системаларындагы GPS координаттарынын ортосунда 200 метр (700 фут) айырма бар, жана бул геодезиялык изилдөө же скуба-дайвинг үчүн жерди аныктоо сыяктуу айрым колдонуу учурларында жол берилгис чоң ката болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geodetic_datum","last_updated":"3.0"}
+{"id":1461,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Таяныч датумдарынын радиустары жана борбордук чекиттери ар түрдүү болушу мүмкүн болгондуктан, Жердеги белгилүү бир чекит өлчөө үчүн колдонулган датумга жараша бири-биринен кыйла айырмаланган координаттарга ээ болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geodetic_datum","last_updated":"3.0"}
+{"id":1462,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түндүк Америкада эң кеңири колдонулган таяныч датумдары – NAD27, NAD83 жана WGS 84.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geodetic_datum","last_updated":"3.0"}
+{"id":1463,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"NAD 83 деп белгиленген бул таяныч тутуму, тутумду геоборбордук башталышка байлаган 600 жандоочтук доплер станцияларын кошкондо, 250 000 чекиттин теңдөөсүнө негизделген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geodetic_datum","last_updated":"3.0"}
+{"id":1464,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул АКШнын Коргоо министрлиги (DoD) тарабынан колдонулган жана Улуттук геомейкиндиктик чалгындоо агенттиги (NGA) (мурдагы Коргоо картографиялык агенттиги, андан соң Улуттук сүрөт жана картография агенттиги) тарабынан аныкталган координаттар системасы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geodetic_datum","last_updated":"3.0"}
+{"id":1465,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул 1987-жылдын 23-январынан баштап трансляцияланган GPS эфемериддери (орбиталары) үчүн эсеп баштоо алкагы катары колдонулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geodetic_datum","last_updated":"3.0"}
+{"id":1466,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул 1994-жылдын 28-июнунда эфирге таратылуучу орбиталар үчүн таяныч системасы болуп калды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geodetic_datum","last_updated":"3.0"}
+{"id":1467,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"WGS 84 (G873) 1997-жылдын 29-январында эфирге таратылуучу орбиталар үчүн таяныч тутуму катары кабыл алынган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geodetic_datum","last_updated":"3.0"}
+{"id":1468,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"WGS 84 – рекреациялык жана коммерциялык GPS-түзмөктөрдө сакталган координаттар үчүн демейки стандарттык датум болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geodetic_datum","last_updated":"3.0"}
+{"id":1469,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, Африка плитасындагы Угандадагы экватор чекити менен Түштүк Америка плитасындагы Эквадордогу экватор чекитинин ортосундагы узундуктун айырмасы жыл сайын орто эсеп менен 0,0014 жаа секундасына көбөйүп жатат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geodetic_datum","last_updated":"3.0"}
+{"id":1470,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Карталоонун көпчүлүгү, мисалы, бир өлкөнүн ичиндеги, плиталарды каптабайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geodetic_datum","last_updated":"3.0"}
+{"id":1471,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Птолемей кеңдикти жайдын эң узун күнүнүн узактыгы менен өлчөөнүн ордуна, узундук менен кеңдикти толук кандуу колдонууга киргизүүнү өзүнүн эмгеги деп эсептеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geographic_coordinate_system","last_updated":"3.0"}
+{"id":1472,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Максим Плануд 1300-жылга бир аз калганда Птолемейдин текстин калыбына келтирген соң Европада математикалык картография кайра жанданган; текст 1407-жылы чамасында Флоренцияда Якобус Ангелус тарабынан латын тилине которулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geographic_coordinate_system","last_updated":"3.0"}
+{"id":1473,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Андан соң алар сфералык координаталар системасынын ошол эллипсоидге эң ылайыктуу чагылдырылышын тандашат, ал Жердик таяныч тутуму же геодезиялык датум деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geographic_coordinate_system","last_updated":"3.0"}
+{"id":1474,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жер бетиндеги кандайдыр бир чекиттин φ (фиси) – бул экватордук тегиздик менен ошол чекит жана Жердин борбору аркылуу (же ага жакын) өткөн түз сызык ортосундагы бурч.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geographic_coordinate_system","last_updated":"3.0"}
+{"id":1475,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бардык меридиандар – Түндүк жана Түштүк уюлдарда кесилишкен чоң эллипстердин (көбүнчө чоң айланалар деп да аталган) жарымы болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geographic_coordinate_system","last_updated":"3.0"}
+{"id":1476,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гринвичтин антиподдук меридианы бир эле учурда 180° батыш жана 180° чыгыш узундугу болуп саналат. Муну Эл аралык дата сызыгы менен чаташтырбоо керек, ал саясий жана ыңгайлуулук себептери боюнча бир нече жерде, анын ичинде Орусиянын Ыраакы Чыгышы менен эң батыш Алеут аралдарынын ортосунда, бул меридиандан четтейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geographic_coordinate_system","last_updated":"3.0"}
+{"id":1477,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Картадагы координаттар адатта белгиленген баштапкы чекитке карата түндүктү (N) жана чыгышты (E) карай четтөөлөр катары берилет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geographic_coordinate_system","last_updated":"3.0"}
+{"id":1478,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Географияда кеңдик – Жердин бетиндеги чекиттин түндүк-түштүк абалын аныктаган географиялык координат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Latitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":1479,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кеңдик узундук менен бирге Жердин бетиндеги объектилердин так жайгашуусун аныктоо үчүн колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Latitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":1480,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Экинчи кадам – геоидди математикалык жактан жөнөкөйүрөөк үлгү бетке жакындатуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Latitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":1481,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Туруктуу кеңдиктин жана узундуктун сызыктары чогуу үлгү бетинде гратикул түзүшөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Latitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":1482,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөгөн ар түрдүү референц-эллипсоиддер болгондуктан, жер бетиндеги объекттин так кеңдиги уникалдуу эмес: бул ISO стандартында баса белгиленген, анда мындай деп айтылат: «координаталык референц системасынын толук спецификациясы жок болсо, координаталар (башкача айтканда, кеңдик жана узундук) эң жакшы дегенде эки ача маанилүү, ал эми эң жаман дегенде маанисиз болуп калат».","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Latitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":1483,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жердин борбору аркылуу өткөн жана анын айлануу огуна перпендикуляр болгон тегиздик жер бетин Экватор аттуу чоң айлана боюнча кесип өтөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Latitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":1484,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Убакыт боюнча айрымачылыктар октун жантаюусу жөнүндөгү макалада кененирээк талкууланат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Latitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":1485,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Июнь айындагы күн турушунда, Күн Чаяндын тропигинде зенитте болгондо, кырдаал тескерисинче болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Latitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":1486,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кеңдик эллипсоид боюнча аныкталгандыктан, берилген чекиттин орду ар бир эллипсоидде ар башка болот: колдонулган эллипсоидди көрсөтмөйүнчө, географиялык объекттин кеңдигин жана узундугун так аныктоо мүмкүн эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Latitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":1487,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Географиялык кеңдик этияттык менен колдонулушу керек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Latitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":1488,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Меридиандык аралыктын интегралын эсептөө геодезиядагы жана картографиялык проекциялардагы көптөгөн изилдөөлөрдө башкы орунду ээлейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Latitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":1489,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Улантуунун эки ыкмасы бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Latitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":1490,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Изометриялык же конформдуктан геодезиялыкка которууда Ньютон-Рафсондун эки итерациясы кош тактыкты берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Latitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":1491,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Графикте көрсөтүлгөн айырмачылыктар бурчтук мүнөттөрдө берилген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Latitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":1492,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Геодезиялык жана Декарттык координаттардын ортосундагы трансформация «Географиялык координаттарды которууда» берилген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Latitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":1493,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жалпысынан, жер бетиндеги чекиттеги чыныгы тик сызык референц-эллипсоиддин нормалы менен да, геоиддин нормалы менен да так дал келбейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Latitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":1494,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Узундук – Жердин же асман денесинин бетиндеги чекиттин чыгыш-батыш абалын көрсөткөн географиялык координат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Longitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":1495,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Англиянын Гринвич калаасындагы Падышалык обсерваториянын жанынан өткөн башкы меридиан келишим боюнча 0° узундук деп аныкталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Longitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":1496,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жергиликтүү убакыт (мисалы, күндүн абалы боюнча) узундукка жараша өзгөрөт, узундуктун 15° айырмасы жергиликтүү убакыттын бир сааттык айырмасына туура келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Longitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":1497,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Принцип жөнөкөй, бирок иш жүзүндө узундукту аныктоонун ишенимдүү ыкмасын табууга кылымдар кетти жана эң мыкты илимий акылмандардын аракетин талап кылды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Longitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":1498,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын негизги меридианы Александрия аркылуу өткөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Longitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":1499,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1910-жылы Журнал Улисс Г. Уэтерлинин (1865-1940) расалык тазалыкты сактоо үчүн ак расанын үстөмдүгүнө жана расалардын сегрегациясына чакырган макаласын басып чыгарган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":1500,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал өз эмгегинде коомдук класс, колониализм жана капитализм раса жана расалык категориялар тууралуу түшүнүктөрдү калыптандырганын белгилеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":1501,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1978-жылга карата Уильям Джулиус Уилсон (1935–) раса жана расалык классификация системаларынын маанилүүлүгү төмөндөп, анын ордуна социологдор мурда раса деп түшүнгөн нерсени социалдык тап тагыраак сүрөттөп берерин белгилеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":1502,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дьюк университетинин социология боюнча профессору Эдуардо Бонилья-Сильва мындай деп белгилейт: \"Мен расизм, баарынан мурда, топтук бийлик маселеси деп ырастайм; бул – үстөмдүк кылган расалык топтун (актардын) өзүнүн системалык артыкчылыктарын сактап калуу үчүн жана азчылыктардын расалык статус-квону кулатуу үчүн күрөшкөнү тууралуу\".","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":1503,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Клиникалык шарттарда медициналык абалдарды диагноздоодо жана дарылоодо раса кээде эске алынып жүргөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":1504,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биомедициналык изилдөөчүлөрдүн арасында өз изилдөөлөрүндө расанын мааниси жана маанилүүлүгү тууралуу жигердүү талкуу жүрүп жатат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":1505,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Акыркы топтун өкүлдөрү адатынча өз жүйөлөрүн геномго негизделген жекелештирилген медицинаны түзүү мүмкүнчүлүгүнө таяшат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":1506,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар ден соолуктагы айырмачылыктарга генетикалык салым өт�� жогору бааланса, стереотиптерди бекемдөө, расизмди жайылтуу же ден соолуктагы айырмачылыктарга генетикалык эмес факторлордун салымын эске албоо сыяктуу түрлүү тобокелдиктерге алып келерин айтышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":1507,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"IC – \"Идентификациялык код\" деген маанини туюндурат; бул элементтер ошондой эле \"Феникс классификациялары\" деп да аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":1508,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Франция сыяктуу көптөгөн өлкөлөрдө мамлекетке расалык негиздеги дайындарды сактоого мыйзам тарабынан тыюу салынгандыктан, полиция коомчулукка издөө жарыялаганда «кара тору» деген сыяктуу белгилерди кошууга аргасыз болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":1509,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөр де-факто расалык профилдөөнү укук коргоо органдарындагы институционалдык расизмдин мисалы катары карашат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":1510,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Массалык түрдө камоо – бул, ошондой эле, \"кылмышкер деп атап койгондорду, түрмөдө да, эркиндикте да көзөмөлдөп турган мыйзамдардын, эрежелердин, саясаттардын жана үрп-адаттардын кеңири желеси\".","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":1511,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөгөн изилдөөлөрдүн жыйынтыктары үй-бүлөлүк зомбулук боюнча камакка алуу чечиминде жабырлануучунун расасынын таасири ак түстүү жабырлануучулардын пайдасына расалык ыктоону камтышы мүмкүн болгонун тастыктагандай.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":1512,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айрым изилдөөлөрдө Жайлс жана Эллиот иштеп чыккан сыяктуу белгилүү бир ыкмаларды колдонуу менен расаларды жогорку тактыкта аныктоого мүмкүндүк берери айтылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":1513,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Изилдөө \"Теринин түсүндөгү генетикалык ар түрдүүлүктүн бөлүштүрүлүшү атиптүү жана классификациялоо максатында колдонулушу мүмкүн эмес\" деген корутундуга келди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":1514,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маданий антропология – бул адамдардын арасындагы маданий түрдүүлүктү изилдөөгө багытталган антропологиянын бир тармагы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1515,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул суроого жооп табууда 19-кылымдагы этнологдор эки ой мектебине бөлүнүшкөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1516,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Льюис Генри Морган сыяктуу «көз карандысыз ойлоп табууну» жактагандардын айрымдары, ошондой эле, окшоштуктар ар түрдүү топтордун маданий эволюциянын бирдей баскычтарынан өткөнүн билдирет деп эсептешкен (Ошондой эле классикалык социалдык эволюционизмди караңыз).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1517,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Морган, 19-кылымдагы башка социалдык эволюционисттер сыяктуу эле, жапайылыктан цивилизацияга карай аздыр-көптүр иреттүү өнүгүү болгон деп эсептеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1518,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"19-кылымдагы этнологдор «диффузия» менен «өз алдынча ойлоп табууну» бири-бирин жокко чыгаруучу, атаандаш теориялар деп эсептешсе да, көпчүлүк этнографтар эки процесс тең орун алат жана экөө тең маданияттар аралык окшоштуктарды жүйөлүү түшүндүрө алат деген консенсуска бат эле келишкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1519,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Боас бул идеяны биринчи жолу 1887-жылы туюнткан: \"...цивилизация – абсолюттук нерсе эмес, ... ал салыштырмалуу, жана ... биздин идеяларыбыз менен түшүнүктөрүбүз өзүбүздүн цивилизациябыздын чегинде гана туура\".","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1520,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маданий релятивизм өзүнө конкреттүү эпистемологиялык жана методологиялык жоболорду камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1521,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маданий релятивизм жарым-жартылай Батыш этноцентризмине карата жооп болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1522,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маданият жөнүндөгү мындай түшүнүк антропологдордун алдына эки маселени коёт: биринчиден, дүйнөгө болгон көз карашыбызга жана мамилебизге сөзсүз таасир эткен өз маданиятыбыздын аңдалбаган кишендеринен кантип кутулуу керек, экинчиден, бейтааныш маданиятты кантип аңдап-түшүнүү керек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1523,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындай ыкмалардын бири – этнография: негизинен, алар жергиликтүү тилди үйрөнүп, жок дегенде жарым-жартылай ошол маданиятка сиңүү үчүн маданияттын өкүлдөрү менен узак убакыт бою бирге жашоону жакташкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1524,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын ыкмасы эмпирикалык болуп, ашыкча жалпылоолорго сын көз менен караган жана универсалдуу мыйзамдарды орнотуу аракеттеринен алыс болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1525,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал ар бир маданият өзүнүн өзгөчөлүгүндө изилдениши керек деп эсептеп, табигый илимдердегидей маданияттар аралык жалпылоолор мүмкүн эмес деп белгилеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1526,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын алгачкы муундагы окуучуларына Альфред Крёбер, Роберт Лоуи, Эдвард Сепир жана Рут Бенедикт кирген – булардын ар бири Түндүк Американын жергиликтүү тургундардын маданияттарын кеңири жана тастыкталган даярдыктар менен изилдеп чыгышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1527,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Альфред Крёбердин «Антропология» (1923) окуу китебинин жарык көрүшү америкалык антропология үчүн бурулуш чекит болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1528,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Зигмунд Фрейд жана Карл Юнг сыяктуу психоаналитикалык психологдордон таасирленген бул авторлор инсандын, алар өскөн чөйрөдөгү кеңири маданий жана социалдык күчтөрдүн таасири менен кантип калыптанарын түшүнүүгө умтулушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1529,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Карл Поланьи тарабынан таасирленип, Маршалл Салинс менен Жорж Далтондун практикасында колдонулган экономикалык антропология стандарттуу неоклассикалык экономиканы маданий жана социалдык факторлорду эске алууга чакырып, антропологиялык изилдөөгө марксисттик анализди киргизген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1530,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Замандын агымына ылайык, Алжирдин көз карандысыздык үчүн согушунун жана Вьетнам согушуна каршылыктын натыйжасында антропологиянын көп бөлүгү саясатташып, марксизм бул дисциплинада барган сайын популярдуу теориялык ыкмага айланган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1531,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1980-жылдары «Антропология жана колониялык кагылышуу» сыяктуу китептерде антропологиянын колониялык теңсиздик менен байланышы каралса, Антонио Грамши жана Мишель Фуко сыяктуу теоретиктердин зор популярдуулугу бийлик жана гегемония маселелерин көңүл чордонуна алып чыкты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1532,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Андан соң бул чечмелөөлөр түп нускасын жараткандарга кайра чагылдырылып, котормо катарындагы шайкештиги кайра-кайра такталууга тийиш – бул герменевтикалык айлампа катары белгилүү бир процесс.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1533,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дэвид Шнайдердин америкалык тууганчылыктын маданий талдоосу да ошончолук таасирдүү болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1534,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул ыкманын башаты социалдык антропологдордун, айрыкча Британиядагы Бронислав Малиновскийдин, АКШдагы Франц Боастын шакирттеринин талаа изилдөөлөрүнө, ошондой эле кийинчерээк Чикаго социологиялык мектебинин калаалык изилдөөлөрүнө барып такалат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1535,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Уолнат-Крик, Калифорния: АльтаМира Пресс.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1536,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кырдаалдын маданий контекстин тереңирээк түшүнүүгө алып бара турган байланыштарды түзүү үчүн, антрополог топтун бир бөлүгү болууга ачык болушу жана анын м��чөлөрү менен маңыздуу мамилелерди өрчүтүүгө даяр болушу керек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1537,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Катышуучунун байкоосун баштоодон мурун, антрополог изилдөөнүн ордун да, изилдөөнүн багытын да тандап алышы керек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1538,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул антропологго коомдоштукка жакшыраак аралашууга мүмкүндүк берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1539,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Катышып байкоо негизинен баарлашууга негизделген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1540,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кээ бир учурларда этнографтар структуралаштырылган байкоого да кайрылышат, анда антропологдун байкоолору ал жооп берүүгө аракет кылган белгилүү бир суроолор менен багытталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1541,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул, этнографиялык берилиштер бир нече топ боюнча салыштырылганда же мамлекеттик саясат боюнча чечим кабыл алуу үчүн изилдөө жүргүзүү сыяктуу белгилүү бир максатты ишке ашыруу зарыл болгондо, изилдөө ыкмасын стандартташтырууга жардам берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1542,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Этнографтын ким экендиги анын маданият жөнүндө акырында эмне жазарына чоң таасирин тийгизет, себеби ар бир изилдөөчүгө өзүнүн көз карашы таасир этет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1543,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, бул ыкмалар жалпысынан ийгиликтүү болгон жок, андыктан азыркы этнографтар анын ордуна өз эмгектерине жеке тажрыйбаларын кошууну көбүнчө тандашат, жана бир жактуу көз караштарынын камтылышын ыктымалдуу кылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1544,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Этнография – бул белгилүү бир жердеги жана убакыттагы эл жөнүндөгү жазма эмгек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1545,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Типтүү этнография ошондой эле физикалык география, климат жана жашоо чөйрөсү тууралуу маалымат да камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1546,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Боастын Альфред Л. Крёбер, Рут Бенедикт жана Маргарет Мид сыяктуу окуучулары Америка Кошмо Штаттарында маданий антропологияны өнүктүрүш үчүн анын маданият жана маданий релятивизм концепциясына таянышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1547,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бүгүнкү күндө социалдык-маданий антропологдор ушул элементтердин бардыгына көңүл бурушат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1548,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Америкалык «маданий антропологдор» адамдардын өздөрү жана өз дүйнөсү тууралуу көз караштарын, өзгөчө искусство жана мифтер сыяктуу символдук формалар аркылуу чагылдырылышына көңүл бурушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1549,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Моногамия, мисалы, көп учурда жалпы адамзаттык касиет катары даңазаланат, бирок салыштырма изилдөөлөр анын андай эместигин көрсөтүп турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1550,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул методология аркылуу дүйнөлүк системалардын жергиликтүү жана глобалдык коомдоштуктарга тийгизген таасирин изилдөөдө тереңирээк түшүнүк алуу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1551,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, көп жайлуу этнография белгилүү бир товар сыяктуу «нерсенин» глобалдык капитализмдин түйүндөрү аркылуу ташылышын иликтеши мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1552,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көп жайлуу этнографиянын мисалы – Нэнси Шепер-Хьюздун адам органдарынын эл аралык кара базары тууралуу эмгеги.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1553,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тууганчылыкты изилдөө көп учурда антропологиянын медициналык, феминисттик жана коомдук сыяктуу башка тармактары менен кесилишет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1554,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул – адам балдарынын басымдуу көпчүлүгү төрөлгөн калып, жана алардын алгачкы сөздөрү көбүнчө туугандык терминдер болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1555,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Коомдоштуктардын ортосунда нике салты жана баалуулуктары жагынан кескин айырмачылыктар бар, бул антропологиялык талаа иштери үчүн кеңири мүмкүнчүлүктөрдү калтырат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1556,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анткен менен, көпчүлүк маданияттарда кездешкен нике салты – моногамия, анда бир аял бир эркек менен никеде турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1557,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тукум улоо маселесинде да ушул сыяктуу түпкү айырмачылыктар бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1558,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул жылышты 1960-жылдары Эдмунд Лич, Родни Нихэм, Дэвид Шнайдер жана башкалардын тууганчылыктын негизги принциптерин кайрадан кароого байланыштырса болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1559,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1970-жылдардын башында феминизмдин экинчи толкунунун жаралышы бул жылышка жаңы дем берип, никедеги кысым көрсөтүү, сексуалдык көз карандысыздык жана үй-бүлөдөгү субординация сыяктуу идеяларды күн тартибине алып чыкты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1560,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ушул мезгилде «Үчүнчү дүйнө феминизми» кыймылы жаралган. Ал тууганчылыкты изилдөө өнүг��п келе жаткан өлкөлөрдүн гендердик мамилелерин өзүнчө карай албастыгын, ошондой эле расалык жана экономикалык нюанстарды да эске алууга тийиш экендигин ырастаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1561,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ямайкада нике институту көп учурда бир катар өнөктөштөр менен алмаштырылат, анткени экономикалык туруксуздук шартында жакыр аялдар туруктуу каржылык жардамга ишене алышпайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1562,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул технология менен биологиялык жана генетикалык туугандыктын айырмасына байланыштуу тууганчылык маселелери келип чыкты, анткени гестациялык суррогат эне түйүлдүк үчүн биологиялык чөйрөнү камсыздаганы менен, генетикалык байланышы башка тарапта кала берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1563,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондой эле, адамдар экономикалык жактан камсыз болуу максатында ден соолукка зыян келтириши мүмкүн болгон гормоналдык стимуляция жана жумуртка клеткаларын алуу процедураларына баргандыктан, репродуктивдик туризм жана денени товар катары пайдалануу маселелери да орун алууда.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1564,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сын-пикирлердин бири боюнча, тууганчылыкты изилдөө алкагы башында эле өтө эле түзүмдүү жана формулалуу болуп, татаал тилге жана катуу эрежелерге таянган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1565,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул өнүгүүнүн басымдуу бөлүгү академиядан тышкары иштеген антропологдордун санынын өсүшү жана мекемелерде да, антропология тармагында да глобалдашуунун ролу күчөгөнү менен байланыштуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1566,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Антропология тармагында аныкталган институттардын эки түрү – тоталдык институттар жана социалдык институттар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1567,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мекемелер антропологиясы кесиптик бирликтерди, чакан ишканалардан тартып корпорацияларга чейинки бизнестерди, мамлекеттик органдарды, медициналык уюмдарды, билим берүүнү, абактарды жана каржы мекемелерин талдоо менен алектениши мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1568,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Институционалдык антропологдор уюмдардын арасындагы же уюм менен коомдун башка бөлүктөрүнүн арасындагы өз ара байланышты иликтеши мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1569,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тактаганда, антропологдор мекеменин ичиндеги конкреттүү окуяларды талдай, семиотикалык изилдөөлөрдү жүргүзө, же билим менен маданияттын уюштурулуу жана жайылуу механизмдерин талдай алышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cultural_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1570,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул жаңы доор механикалык жазуу сыяктуу көптөгөн жаңы технологиялык өнүгүүлөрдү камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Linguistic_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1571,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Current Anthropology 43(Кошумча):S5-17.Шиффелин, Бамби Б. 2006.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Linguistic_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1572,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Вулард, «кодду алмаштырууну», башкача айтканда, сүйлөшүү учурунда, жада калса бир айтымдын ичинде тилдик варианттарды системалуу түрдө кезектештирип колдонуу практикасын карап чыгып, антропологдордун бул көрүнүшкө карата «Эмне үчүн алар мындай кылышат?» деген негизги суроону беришин үстөмдүк кылган лингвистикалык идеологиянын чагылышы деп эсептейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Linguistic_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1573,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башка тилчилер тилдердин карым-катышы, тилдин жок болуу коркунучу жана «Англис тили – дүйнөлүк тил» чөйрөлөрүндө изилдөөлөр жүргүзүшкөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Linguistic_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1574,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жоэл Куиперстин эмгеги бул теманы Индонезиянын Сумба аралынын мисалында өнүктүрөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Linguistic_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1575,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал, иш жүзүндө, үлгүлүү борбор идеясы лингвистикалык антропологиянын эң маанилүү үч ачылышынын бири деп эсептейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Linguistic_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1576,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондуктан, бир-эки муун өткөн соң бул тилдер эми сүйлөнбөй калышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Linguistic_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1577,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Документтештирүүнүн мыкты тажрыйбаларын сактоо үчүн, бул жазуулар түшүнүктүү түрдө белгиленип, кандайдыр бир архивде коопсуз сакталышы тийиш.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Linguistic_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1578,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тилди жандандыруу – тилди кайрадан жалпы колдонууга кайтаруу аракети.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Linguistic_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1579,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Курс тжергиликтүү жана жергиликтүү эмес студенттерге Ленапе тилин жана маданиятын үйрөтүүгө багытталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Linguistic_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1580,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тилди билгендерди аны колдонууга дем берүү, колдонуу чөйрөлөрүн арттыруу жана тилдин жалпы кадыр-баркын көтөрүү – булардын бардыгы тилди калыбына келтирүүнүн негизги бөлүктөрү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Linguistic_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1581,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Социалдык антропология – адам коомдорундагы жана маданияттарындагы жүрүм-турум үлгүлөрүн изилдеген илим.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1582,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Уолл-стритти изилдеген Джиллиан Тетт жана Карен Хо сыяктуу британиялык жана америкалык антропологдор экономикалык жан�� саясий теорияга негизделген техникалык түшүндүрмөлөрдөн айырмаланып, 2007–2010-жылдардагы каржы каатчылыгын башкача жол менен түшүндүрүп беришкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1583,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул өнүгүүгө, маданияттар дүйнө жөнүндөгү ар түрдүү идеяларга негизделгендиктен, аларды өз стандарттары жана баалуулуктарынын негизинде гана туура түшүнүүгө болот деп ырастаган Франц Боастын маданий релятивизминин киргизилиши өбөлгө түздү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1584,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1906-жылы америкалык антрополог Мэдисон Грант конголук пигмей Ота Бенганы Бронкс зоопаркындагы торго камап, аны «орангутан менен \"ак расанын ортосундагы жоголгон муун» деп атаган – атактуу евгенист Грант, ошондой эле, «Улуу расанын жоголушу» (1916) китебинин да автору болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1585,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Антропология табият таануудан барган сайын бөлүнүп, 19-кылымдын аягында өзүнүн заманбап формасында калыптана баштаган – мисалы, 1935-жылга келгенде Т.К. Пенниман «Антропологиянын жүз жылы» аттуу илимдин тарыхын жазууга шарт түзүлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1586,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошентип, европалык эмес коомдор Европанын өткөн тарыхын түшүнүү үчүн изилдене турган эволюциялык «тирүү калдыктар» катары бааланган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1587,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, Стокинг белгилегендей, Тайлор кеңири функцияга караганда, негизинен маданияттын айрым элементтеринин таралышын сүрөттөө жана картага түшүрүү менен алектенген; жана ал жалпысынан, кийинки антропологдор сунуштаган багытсыз, көп багыттуу маданий өзгөрүү түшүнүгүнөн көрө, прогресстин викториандык түшүнүгүн кармангандай көрүнгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1588,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын салыштырма изилдөөлөрү, айрыкча «Алтын Бутактын» көптөгөн басылмаларында, диний ишенимдер менен символикадагы дүйнөлүк окшоштуктарды талдаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1589,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Экспедициянын жыйынтыктары этнографиялык сүрөттөөнүн жаңы стандарттарын орноткон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1590,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башка интеллектуалдык негиз салуучулардын тизмегине Вильгельм Вундт менен Адольф Бастиандын ошол доордогу парапсихологиясына ыктаган У. Х. Р. Риверс жана А. С. Хэддон, ошондой эле антропологияны Огюст Конттун жолунда позитивисттик илим катары аныктаган сэр Э. Б. Тайлор да кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1591,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"А. Р. Рэдклифф-Браун да 1922-жылы негиз салуучу эмгегин жарыялаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1592,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул, өзгөчө, Британ империясы жана Шериктештиги боюнча университеттерде сабак берип, «Социалдык антропология» боюнча өз программасын жайылткан Рэдклифф-Браунга тиешелүү эле.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1593,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал этнографиялык дайындар колдонулган түпкү элдин терминдерин окурмандын ыңгайлуулугу үчүн англо-америкалык юридикалык терминдерге которуу керек деп эсептеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1594,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ар түрдүү университеттердин Социалдык антропология кафедралары бул тармактын ар түрдүү аспектилерине басым жасап келишкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1595,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эл – бул бир бүтүн катары каралган адамдардын көптүгү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/People","last_updated":"3.0"}
+{"id":1596,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Төрт штат – Массачусетс, Виргиния, Пенсильвания жана Кентукки – иш аталыштарында жана юридикалык процесстерде өздөрүн Шериктештик деп аташат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/People","last_updated":"3.0"}
+{"id":1597,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дүйнөнүн айрым жерлеринде этнология изилдөөнүн жана педагогикалык доктринанын өз алдынча жолдору менен өнүккөн; маданий антропология өзгөчө Америка Кошмо Штаттарында, ал эми социалдык антропология Улуу Британияда үстөмдүк кылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1598,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"15-кылымда европалык саякатчылардын Американы изилдөөсү Оксидент (Батыш дүйнөсү) тууралуу «Бөтөн» сыяктуу жаңы түшүнүктөрдүн жаралышына маанилүү салым кошкон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1599,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Этнологиянын өнүгүшү, мисалы Клод Леви-Стросстун структуралык антропологиясы, тарыхты топтолмо өсүш катары караган чектелген көз карашка өтө эле көз каранды деп эсептелген сызыктуу прогресс концепцияларынын же \"тарыхы бар коомдор\" менен \"тарыхы жок коомдор\" ортосундагы жасалма карама-каршылыктын сынга алынышына түрткү болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1600,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, мындай маданий универсализмдин ырастоолору 19- жана 20-кылымдардагы ар түрдүү коомдук ойчулдар, анын ичинде Маркс, Ницше, Фуко, Деррида, Альтюссер жана Делёз тарабынан сынга алынган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":1601,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Этникалык топ же этнос – бул аларды башка топтордон айырмалап турган жалпылаштырган салт-санаа, ата-тек, тил, тарых, коом, маданият, мамлекет, дин же алар жашаган аймактагы социалдык мамиле сыяктуу орток касиеттердин негизинде бири-бири менен өздөрүн окшоштурган адамдардын тобу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1602,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Этностук топко таандыктык орток маданий мурас, ата-тек, келип чыгуу жөнүндөгү уламыш, тарых, ата-журт, тил же диалект, дин, мифология жана ырым-жырымдар сыяктуу символдук системалар, ашкана, кийинүү стили, искусство же сырткы көрүнүш аркылуу аныкталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1603,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тилдин алмашуусу, аккультурация, өздөштүрүү жана дин алмаштыруу аркылуу жеке адамдар же топтор убакыттын өтүшү менен бир этникалык топтон башка этникалык топко өтүп кете алышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1604,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бөлүнүү же биригүү аркылуу өзүнчө этникалык кимдиктин калыптанышы этногенез деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1605,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эрте заманбап англис тилинде жана 19-кылымдын ортосуна чейин «ethnic» сөзү (христиан ойкуменасына али кошула элек ар башка «элдер» деген мааниде) бутпарас же каапыр дегенди билдирген, анткени Септуагинта еврей тилиндеги goyim (\"элдер, еврей эместер, жөөт эместер\") деген сөздү которууда ta ethne (\"элдер\") дегенди пайдаланган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1606,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"19-кылымда бул термин түпкү грекче маанисине кайрылып, «расага, элге же улутка таандык өзгөчөлүк» маанисинде колдонулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1607,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Контекстке жараша, \"улут\" термини же \"этникалык таандыктык\" маанисинде, же (эгемендүү мамлекеттеги) \"жарандык\" түшүнүгүнө барабар мааниде колдонулушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1608,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Этностун маданий универсал катары саналаар-саналбасы кандайдыр бир деңгээлде колдонулган так аныктамадан көз каранды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1609,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Томас Хилланд Эриксендин айтымында, жакынкы убакка чейин этникалыкты изилдөөдө эки өз-өзүнчө талаш-тартыш үстөмдүк кылып турган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1610,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал эми инструменталисттик мамиле этностукту, адатта, кызыкдар топтор тарабынан, мисалы, байлыкты, бийликти же статусту жогорулатуу сыяктуу экинчи даражадагы максаттарга жетүү үчүн ресурс катары колдонулган саясий стратегиянын кырдаалга жараша элементи катары карайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1611,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Конструктивисттер улуттук жана этникалык кимдикти, алар байыркы деп көрсөтүлсө дагы, көбүнчө жакынкы тарыхый күчтөрдүн натыйжасы деп эсептешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1612,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул ар түрдүү маданияттардан келген иммигрант калкы көп болгон Америка Кошмо Штаттары жана Канада сыяктуу өлкөлөрдөгү мультикульту��ализм, ошондой эле Кариб деңизи жана Түштүк Азиядагы пост-колониализм боюнча талаш-тартыштардын алкагында каралат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1613,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Үчүнчүдөн, топтордун түзүлүшү бийлик менен статусту монополиялаштырууга умтулуу натыйжасында жаралган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1614,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Барт этностун курулган табиятын баса көрсөтүүдө Веберден да алдыга чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1615,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал маданияттарды чектелген бүтүндүктөр, ал эми этностукту примордиалисттик байланыштар катары түшүндүргөн антропологиялык көз караштардан алыстап, анын ордуна топтордун арасындагы өз ара карым-катнашка көңүл бурууну максат кылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1616,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал Жоан Винсенттин (Коэндин сөзү менен айтканда) «Этностук... саясий мобилизациянын конкреттүү муктаждыктарына жараша чек аралык жактан тартылышы же кеңейтилиши ыктымал» деген пикирине кошулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1617,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Этностор биологиялык эмес, социалдык түзүлүш катары аныктала баштады.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1618,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ар кандай мамилелердин мисалдарына примордиализм, эссенциализм, перенниализм, конструктивизм, модернизм жана инструментализм кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1619,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Эссенциалисттик примордиализм» этникалуулук – адам болмушунун априордук фактысы, ал адамдардын ар түрдүү социалдык өз ара аракеттенүүсүнөн мурда пайда болот жана андан улам өзгөрбөйт деп дагы ырастайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1620,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Тууганчылык примордиализмине» ылайык, этникалык коомдоштуктар – бул негизинен урук-туугандык же кландык байланыштардан келип чыккан урук-туугандык бирдиктердин кеңейтилген түрү, мында маданий белгилерди (тил, дин, салттар) тандоо так ушул биологиялык жакындыкты көрсөтүү үчүн колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1621,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айрыкча антрополог Клиффорд Гирц жактаган «Гирцтин примордиализми» адамдар жалпысынан кан байланыштары, тил, аймак жана маданий айырмачылыктар сыяктуу баштапкы адамдык «берилгендиктерге» эбегейсиз зор күчтү мүнөздүү кылышат деп ырастайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1622,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Смит (1999) эки вариантын айырмалайт: «үзгүлтүксүз перенниализм», ал белгилүү бир улуттардын абдан узак мезгилдер бою жашап келгенин ырастайт, жана «кайталануучу перенниализм», ал адамзат тарыхынын кайталануучу аспектиси катары улуттардын келип ��ыгышына, жоюлушуна жана кайра жаралышына көңүл бурат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1623,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул көз карашка ылайык, этностук түшүнүк – саясий топтор өз топторунун кызыкчылыгы үчүн байлык, бийлик, аймак же статус сыяктуу ресурстарды башкарууда пайдаланган курал болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1624,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Инструменталисттик перенниализм» этностукту негизинен убакыттын өтүшү менен ар түрдүү этностук топторду жана алардын чектерин аныктаган ар тараптуу курал катары караганы менен, аны социалдык стратификациянын механизми катары түшүндүрөт, башкача айтканда, этностук – бул адамдардын иерархиялык түзүлүшүнүн негизи.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1625,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дональд Ноэлдин айтымында, этникалык стратификация белгилүү бир этникалык топтор бири-бири менен байланышка киргенде жана алар жогорку деңгээлдеги этноцентризм, атаандаштык жана тең эмес күч менен мүнөздөлгөн учурда гана жаралат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1626,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ноэлдин теориясын улай, этникалык стратификациянын жаралышы үчүн бийликтин кандайдыр бир деңгээлдеги теңсиздиги болушу шарт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1627,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түрдүү этникалык топтор бийлик же таасирдүүлүк сыяктуу жалпы бир максат, же болбосо байлык же аймак сыяктуу материалдык кызыкчылык үчүн атаандашып жаткан болуш керек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1628,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Этникалык топтор адамдардын социалдык өз ара аракеттенүүсүнүн Products гана болуп саналат жана алар коомдо жарактуу социалдык конструкт катары таанылып, сакталып турган учурда гана өмүр сүрөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1629,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар буга чейин ири масштабдагы коомдорду курууда этникалык бир өңдүүлүк идеалдуу же милдеттүү фактор катары каралган эмес деп эсептешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1630,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Этностук топтун мүчөлөрү, жалпысынан, убакыттын өтүшү менен маданий уланмалуулукту ырасташканы менен, тарыхчылар жана маданий антропологдор өтмүш менен уланмалуулукту туюнткан көптөгөн баалуулуктардын, каада-салттар жана нормалар чындыгында салыштырмалуу жакында пайда болгонун тастыкташкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1631,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул «маданият» түшүнүгүнө таянат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1632,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул көз караш расмий түрдө «бардыгы үчүн эркиндикке» негизделген коомдо афроамерикалыктарды кул кылууну жана түпкүлүктүү америкалыктардын геноцидин актоо максатында ��айда болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1633,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошол доордун көптөгөн алдыңкы окумуштуулары расалык айырмачылык идеясын жакташып, ак европалыктарды артыкчылыктуу деп эсептешкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1634,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал Америка Кошмо Штаттарындагы түстүү расадагы адамдардын четтетилген абалын алардын тубаса биологиялык жактан төмөндүгүнө эмес, америкалык маданиятка ылайыкташып кете албагандыгы менен түшүндүргөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1635,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар «Америка Кошмо Штаттарындагы расалык калыптануу» эмгегинде этностук теория жалаң гана ак түстүү калктын иммиграциялык үлгүлөрүнө негизделип, Кошмо Штаттардагы ак эмес калктын өзгөчө тажрыйбаларын эске албайт деп талашышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1636,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Үстөмдүк кылган маданиятка сиңип кетүү максатында өз маданиятынын өзгөчөлүктөрүнөн баш тарткан ассимиляция, расизм жана басмырлоого жооп иретинде кээ бир топторго жарабай калган, бирок айрымдары үчүн натыйжалуу болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1637,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алардын туу чокусу – улуттун болжолдуу чек аралары мамлекеттик чек аралар менен дал келген (же идеалдуу түрдө дал келиши керек болгон) «улут-мамлекеттердин» жаралышы болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1638,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анткен менен, улуттук мамлекеттердин курамында, тигил же бул себептерден улам улуттук турмуштан оолак калган калк сөзсүз болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1639,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көп улуттуу мамлекеттер эки карама-каршы окуянын натыйжасында пайда болушу мүмкүн: же салттуу уруулук аймактарга кайчылаш келген мамлекеттик чек аралардын соңку убакта түзүлүшү, же этникалык азчылыктардын мурдагы улуттук мамлекетке жакында эле көчүп келиши.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1640,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Улуу Британия, Франция жана Швейцария сыяктуу мамлекеттер түзүлгөндөн баштап эле ар кандай этностук топтордон турган жана ошондой эле олуттуу иммиграцияны башынан кечирген, мунун натыйжасында, айрыкча ири шаарларда, «көп маданияттуу» деп аталган коомдор калыптанган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1641,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул категориялар көбүнчө коомдук, саясий чөйрөгө тиешелүү деп талкууланса да, алар жеке, үй-бүлөлүк чөйрөдө чоң деңгээлде сакталып келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1642,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Веберге чейин (1864–1920) раса жана этнос негизинен бир эле нерсенин эки аспектиси катары каралчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1643,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул көз караш боюнча, мамлекет этникалык, улуттук же расалык кимдикти тааныбастан, анын ордуна бардык инсандардын саясий жана укуктук теңдигин камсыздашы керек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1644,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Этникалык улутчулдуктун саясий идеологиясы 19-кылымда, Иоганн Готфрид фон Гердер сыяктуу немис ойчулдары раса түшүнүгүн улутчулдук менен байланыштыра баштаганда калыптанган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1645,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алардын ар бири бул өкмөттөр эзелтеден бери этникалык немецтер жашап келген жерлерди гана ээлеп жатышкан деген пан-этникалык жайылткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1646,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Азиянын колонизациясы 20-кылымда, бүткүл континенттеги көз карандысыздык жана өз тагдырын өзү чечүүгө умтулган улуттук кыймылдардын натыйжасында соңуна чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1647,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бир катар Европа өлкөлөрү, анын ичинде Франция жана Швейцария, өзүнүн туруктуу калкынын этностук курамы боюнча маалымат топтобойт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1648,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Европалык колониялаштыруу мезгилинде европалыктар Түндүк Америкага келишкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnic_group","last_updated":"3.0"}
+{"id":1649,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Санариптик этнография ар кандай маданияттарды жана коомдорду изилдөөгө кыйла көбүрөөк мүмкүнчүлүктөрдү берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1650,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Реляциялык этнография жерлердин ордуна талааларды, ал эми калыптанган адамдарга караганда процесстерди изилдөөнү баса белгилейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1651,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Максат – изилдөөчү берилиштерге жеке бир жактуулугун минималдуу киргизе тургандай кылып дайындарды чогултуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1652,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маектер көп учурда жаздырылып, кийин текстке түшүрүлгөндүктөн, маекти кол менен жазып алууга алаксыбай, тоскоолдуксуз уланат, бирок кийин толук талдоо үчүн бардык маалымат сакталып калат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1653,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Рефлексивдүүлүктүн мындай аракеттерине карабастан, бир да изилдөөчү толугу менен калыс боло албайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1654,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул маалымат берүүчүлөрдөн, адатта, коомдоштуктун өкүлү болгон башка маалымат берүүчүлөрдү аныктоону суранышат, көбүнчө кар тогологу же чынжырча тандамасы колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1655,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"(2010) этнографиянын негизин түзгөн онтологиялык жана эп��стемологиялык пресуппозицияларды карап чыгышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1656,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сынчыл теориянын изилдөөчүлөрү \"изилдөөчү менен изилденүүчүнүн ортосундагы мамилелердеги бийлик маселелерин жана билим менен бийликтин ортосундагы байланыштарды\" талдашат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1657,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Элес, негизинен, адамдын мурунку тажрыйбаларына таянып, анын жеке көз карашы аркылуу физикалык дүйнөдө камтылышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1658,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сүрөттүн идеясы фантазияга негизделген жана балдар аны өтө эркин жана табигый колдонору байкалган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1659,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бүгүнкү күндө маданий жана социалдык антропологдор этнографиялык изилдөө жүргүзүүгө чоң маани беришет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1660,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Этнографияларды кээде «кейс-стадилер» деп да аташат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1661,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Талаа изилдөө, адатта, башка коомдо бир жыл же андан ашык убакыт жергиликтүү эл менен бирге жашап, алардын жашоо-турмушун үйрөнүүнү камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1662,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бенедикттин Түштүк-Батыштагы Зуни пуэблосу менен болгон тажрыйбасы анын калыптандыруучу талаа изилдөөсүнүн негизи деп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1663,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Типтүү этнография бүтүндөй камтууга аракет кылат жана адатта каралып жаткан маданияттын кыскача тарыхын, изилденип жаткан эл байырлаган физикалык географияны же жер шартын (анын ичинде климатты) талдоону, ошондой эле биологиялык антропологдор жашоо чөйрөсү деп атаган жагдайларды камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1664,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тууганчылык жана коомдук түзүлүш (анын ичинде курактык бөлүнүш, теңтуштар тобу, гендер, ыктыярдуу бирикмелер, уруулар, фракциялар жана башкалар, эгерде алар бар болсо) адатта кошулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1665,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жөрөлгөлөр, ырым-жырымдар жана диндин башка белгилери көптөн бери кызыгууну жаратып, кээде этнографиялык изилдөөлөрдүн негизги өзөгүн түзөт, айрыкча алар эл алдында болуп, сырттан келген антропологдорго көрүнгөн учурда.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1666,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, эгер бир топ адамдын арасында көз кысуу карым-катыш жаңсоосу болсо, ал алгач көз кысыктын эмнелерди билдириши мүмкүн экенин тактоого аракеттенген (анын бир нече мааниси болушу мүмкүн).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1667,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гирц, салттуу этнографиялык контурду карманган бойдон калганы менен, маданияттын «контурлары» эмес, «желелери» жөнүндө сөз кылуу үчүн ал контурдун чегинен чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1668,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Writing Culture» эмгеги, көптөгөн адистердин пикиринде этнографиялык сүрөттөөлөргө жана практикаларга зыян келтирип келген ар түрдүү эпистемологиялык жана саясий кыйынчылыктарды баса белгилөө аркылуу, антропологияга да, этнографияга да мүнөзү боюнча көбүнчө «постмодерндик», «рефлексивдүү», «адабий», «деконструктивдүү» же «постструктуралык» деп сыпатталган өзгөрүүлөрдүн киришине өбөлгө түздү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1669,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ушул акыркы жагдайга келсек, «Жазуу маданияты» этнографтардын, изилденип жаткан инсандардын жана топтордун субъективдүүлүгүн четке какпай, ошол эле учурда абсолюттук билимге жана объективдүү беделге доомат кылбастан, ар түрдүү маданияттарды жана коомдорду кантип сүрөттөй аларына көңүл бурган негизги чордонго айланды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1670,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Этнографиянын максаты маданияты орток топтун баалуулуктарынын, жүрүм-турумунун, ишенимдеринин жана тилинин орток жана үйрөнүлгөн үлгүлөрүн сүрөттөө жана чечмелөө болгондуктан, Харрис (1968) жана Агар (1980) этнографияны изилдөөнүн процесси да, жыйынтыгы да деп эсептешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1671,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Социолог Сэм Ладнер өз китебинде керектөөчүлөрдү жана алардын каалоолорун түшүнүү «көз карашты» өзгөртүүнү талап кыларын, муну этнография гана камсыз кыла алары тууралуу айтат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1672,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Колдонуучунун тажрыйбасын «табигый» чөйрөдө баалоо аркылуу этнология өнүмдүн же кызматтын практикалык колдонулушу тууралуу терең түшүнүк берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1673,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Индустриядагы этнографиялык практика (EPIC) конференциясы мунун далили болуп эсептелинет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1674,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жабер Ф. Губриум менен Жеймс А. Холстейндин (1997) «Сапаттык методдун жаңы тили» аттуу монографиясында этнографиянын формалары алардын «методдор жөнүндө кеби» жагынан талкууланат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1675,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Негизинен, Файн изилдөөчүлөр адатта өздөрү айткандай же ойлогондой анчалык этикалык эмес деп ырастайт –жана «ар бир кесиптин башкалар билбеген өз ыкмалары бар» деп кошумчалайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1676,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал кесиптик абройду сактап, мүмкүн болгон андан да катаал кесепеттерд��н качуу үчүн \"иллюзиялар\" зарыл деп эсептейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1677,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Этика кодексинде антропологдор кеңири илимий жана саясий тармактын, ошондой эле адам жана жаратылыш чөйрөсүнүн бир бөлүгү экени жана алар жөнүндө урмат-сый менен баяндалууга тийиш экени белгиленет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1678,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Изилдөөчүлөр чындыкка коошпогон божомолдорду факт катары көрсөтүшөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1679,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чындыгында, этнограф баарын билбегендиктен, дайыма кандайдыр бир жагын эске албай калышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ethnography","last_updated":"3.0"}
+{"id":1680,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түпкүлүктүү элдер, ошондой эле алгачкы элдер, аборигендер, жергиликтүү элдер же автохтондук элдер деп да аталат, – бул башка этностук топ тарабынан колониялаштырылган жана отурукташкан жердин түпкүлүктүү, маданий жактан айырмаланган этностук топтору.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1681,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Белгилүү бир аймакка тиешелүү алгачкы маданияттын салттарын же башка өзгөчөлүктөрүн сактап калган элдер адатта «түпкүлүктүү» деп сыпатталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1682,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түпкү элдердин эгемендиги, экономикалык бакубаттыгы, тилдери, таанып-билүү ыкмалары жана маданияты көз каранды болгон ресурстарга жеткиликтүүлүгү коркунуч туудурган кыйынчылыктарга дагы эле туш болуп келишет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1683,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дүйнөдөгү түпкүлүктүү элдердин жалпы саны адатта 250 миллиондон 600 миллионго чейин деп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1684,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адамдардын тобуна карата «Түпкүлүктүү» термини алгач европалыктар тарабынан Американын түпкүлүктүү элдерин кул кылынган африкалыктардан айырмалап көрсөтүү үчүн колдонушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1685,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1970-жылдары бул термин эл аралык чек аралар аркылуу колонияланган элдердин топторунун тажрыйбаларын, көйгөйлөрүн жана күрөштөрүн байланыштыруунун жолу катары пайдаланылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1686,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул абал, түпкүлүктүү калктын саны аймактын же мамлекеттин башка тургундарынын санынан ашып түшкөн учурда да сакталышы мүмкүн; мында аныктоочу түшүнүк – бул алардын коомдоштугунун жана жер укуктарынын айрым жактарына жок дегенде номиналдуу таасири бар чечим кабыл алуу жана жөнгө салуу процесстеринен четтетилиши.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1687,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түпкүлүктүү элдердин ��аселелери боюнча туруктуу форумдун катчылыгы тарабынан жарыяланган Бириккен Улуттар Уюмунун 2009-жылкы баяндамасында мындай деп айтылат: Кылымдар бою, колониялаштырылган, басып алынган же оккупацияланган мезгилден бери түпкүлүктүү элдер мамлекеттерге каршылык көрсөтүү, өз ара аракеттенүү же кызматташуу тарыхын документтештирип, муну менен өздөрүнүн айырмаланган эгемендүү кимдиги менен жашап калууга болгон ишенимин жана чечкиндүүлүгүн көрсөтүп келишкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1688,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Байыркы жазуучулар бул элди же гректердин ата-бабалары, же гректерге чейин Грецияны жашаган мурдагы эл катары эсептешкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1689,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кресттүү жүрүштөр (1096-1271) чиркөө каапырлар деп эсептегендерге каршы ыйык согуш жүргүзүү максатына негизделген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1690,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок кеңеш, эгерде христиан эместер христиандаштырууга жана Европанын табигый укугуна баш ийбесе, анда басып алуулар «мыйзамдуу» деп каралышы мүмкүн деген бүтүмгө келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1691,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"14-15-кылымдарда, азыркы Канар аралдары деп аталган аймактын биздин заманга чейинки доордон бери жашап келген гуанчтар аттуу түпкүлүктүү эли колонизаторлордун көңүлүн бурган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1692,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1402-жылы испандар аралдарды басып алууну жана колониялаштырууну башташкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1693,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Баскынчылар гуанчи элине кыйроону жана илдеттерди алып келген, анын кесепетинен алардын улуттук өздүгү менен маданияты жоголуп кеткен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1694,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Роберт Ж. Миллер, Жасинта Руру, Ларисса Берендт жана Трейси Линдберг белгилегендей, доктрина убакыттын өтүшү менен «христиан эмес, европалык эмес элдердин үстөмдүгүн жана алардын жерлерин жана укуктарын тартып алууну актоо максатында» калыптанган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1695,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Испаниянын падышасы Фердинанд жана падыша айымы Изабелла жаңы жерлерди колониялаштырып, Испания таажылыгынын карамагына өткөрүү үчүн 1492-жылы жөнөтүлгөн Христофор Колумбду жалдашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1696,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Александр Испанияга, эгер алар «мурда эч бир христиан ээсинин ээлигинде болбосо», ал тапкан бардык жерлерди ыйгарган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1697,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөгөн конкистадорлор, сыягы, эгер мүмкүнчүлүк берилсе, жергиликтүү элдер христиан динин чындап кабыл алышса, бул алардын жерине басып кирүүгө жана мүлкүн тартып алууга мыйзам боюнча тыюу салынмак.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1698,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1493-жылы католик өлкөлөрү болгон Англия менен Франция өздөрүнүн колониялык кызыкчылыктарына ылайык «Ачылыш доктринасын» \"кайра чечмелөөгө\" аракет жасашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1699,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жерге болгон дооматтар колонизатор-улуттун жерге болгон укуктук талабын көрсөтүү максатында аткарылган символикалык «ачуу ырым-жырымдары» аркылуу коюлган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1700,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1774-жылы капитан Жеймс Кук испандардын ээлик белгилерин алып салып, алардын ордуна англиялыктардын белгилерин орнотуу менен Испаниянын Таитиге болгон жер дооматтарын жокко чыгарууга аракеттенген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1701,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул концепция европалык укуктук системалар бекиткен тартипте пайдаланылбаган жерлер европалык колонизация үчүн ачык деген түшүнүктү расмий түрдө бекемдеди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1702,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Колониялаштыруунун «эрежелери» Европалык колониялык державалардын ортосунда макулдашылган укуктук доктрина катары калыптанган сайын, түпкүлүктүү элдердин жерлерине доомат кылуунун ыкмалары тездик менен кеңейе баштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1703,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түпкүлүктүү элдерди аныктоодогу кыйынчылыктардан жана колдо болгон эл каттоо дайындарынын айырмачылыктары менен жетишсиздигинен улам, дүйнөдөгү түпкүлүктүү элдердин жалпы саны боюнча так эсептөөлөрдү жүргүзүү өтө татаал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1704,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Буга 72ден ашык өлкөдөгү кеминде 5 000 ар кандай эл кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1705,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айрымдары ошондой эле башка калктарга ассимиляцияланган же көптөгөн башка өзгөрүүлөргө дуушар болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1706,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көпчүлүк заманбап, көз карандысыз Африка мамлекеттерин түзгөн түрдүүлүгү жагынан олуттуу болгон жана көп сандаган этностук топтордун курамында абалы, маданияты, малчылык же аңчылык-жыйноочулук жашоо ыгы жалпысынан улуттун үстөмдүк кылган саясий жана экономикалык түзүмдөрүнөн четтетилип, обочолонгон ар кандай элдер бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1707,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Американын тарыхый жана уланып жаткан европалык колонизациясынын жергиликтүү коомдоштуктарга тийгизген таасири жалпысынан өтө оор болгон, көптөгөн эксперттер калктын санынын олуттуу азайышын негизинен оорудан, жерди тартып алуудан жана зордук-зомбулуктан улам болгон деп болжолдошот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1708,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2015-жылкы маалымат боюнча, Оахака (65,73%) жана Юкатан (65,40%) түштүк штаттарында калктын басымдуу бөлүгүн түпкүлүктүү эл түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1709,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Канадада «индей» жана «эскимос» терминдери колдонуудан чыгып калды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1710,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эң көрүнүктүү мисалдардын бири катары төмөнкүнү айтсак болот: 2015-жылы «Канаданын аборигендер иштери жана түндүктү өнүктүрүү департаменти» (AANDC) аталышын «Канаданын түпкүлүктүү калктар жана түндүк иштери боюнча департаментине» (INAC) өзгөртүп, андан соң 2017-жылы ал экиге бөлүнгөн: «Канаданын түпкүлүктүү калктарга кызмат көрсөтүү» жана «Канаданын таажы-түпкүлүктүү калктар мамилелери жана Түндүктү өнүктүрүү» департаменттери.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1711,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Биринчи Улуттардын» эли 1871-жылдан 1921-жылга чейин, Британ Колумбиясынын айрым бөлүктөрүн кошпогондо, азыркы Канаданын көпчүлүк аймагында 11 номерленген келишимге кол коюшкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1712,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дания Падышалыгы курамындагы Гренландиянын автономдук аймагында калктын басымдуу бөлүгүн (болжол менен 85%) түзгөн жана расмий таанылган түпкүлүктүү эл болгон инуиттер жашайт, алар бул аймакка 13-кылымда түпкүлүктүү дорсет элин жана гренландиялык норселиктерди сүрүп чыгарып отурукташкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1713,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Испан же португал тилдүү өлкөлөрдө índios, pueblos indígenas, amerindios, povos nativos, povos indígenas сыяктуу терминдер, ал эми Перуда, айрыкча Урарина жана Матсес сыяктуу Амазонка коомдорунун арасында, Comunidades Nativas (Түпкүлүктүү коомдоштуктар) термини колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1714,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түпкүлүктүү элдер Бразилиянын бүткүл аймагында кездешсе да, алардын көпчүлүгү өлкөнүн Түндүк жана Борбордук-Батыш бөлүгүндөгү индей резервацияларында жашайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1715,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Азыркы учурда армяндардын көпчүлүгү 1915-жылдагы армян геноцидинин айынан өз ата-бабаларынын жеринен тышкары жашайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1716,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул талаш-тартыш 1990-жылдары Израиль-Палестина жаңжалында, палестиналыктар өздөрүн жөөт конуштары тарабынан сүрүлүп чыгарылган, мурдатан жашап келген калк жана учурда Израиль мамлекетинде азчылыкты түзгөн эл катары эсептеп, түпкүлүктүү эл мака��ын талап кылуусу менен пайда болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1717,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Россияда «түпкүлүктүү элдер» дегендин аныктамасы талаш-тартыштуу, анткени ал негизинен калктын санына (50 000 адамдан аз) таянып, ал эми өзүн-өзү идентификациялоону, басып алуу, колониялаштыруу же мамлекеттик чек араларды орнотуу учурунда өлкөнү же аймакты мекендеген түпкүлүктүү калктан келип чыгышын, өзгөчө социалдык, экономикалык жана маданий институттарын эске албайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1718,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тибеттиктер – Тибет жеринин түпкүлүктүү эли.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1719,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гонконгдо Жаңы аймактардын жергиликтүү тургундары Кытай-Британия биргелешкен декларациясында, 1898-жылы Гонконгдун аймагын кеңейтүү боюнча конвенцияга чейин бул жерде жашаган адамдан эркек тукуму боюнча тарагандар деп аныкталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1720,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чамдар – Нам tiến учурундагы Чам-вьетнам согуштарында Вьетнам басып алган мурунку Чампа мамлекетинин түпкүлүктүү эли.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1721,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кхмер-кром – Вьетнам Камбоджанын падышасы Чей Четтха IIден вьетнамдык ханбийкеге алмаштырылган Меконг дарыясынын дельтасынын жана Сайгондун түпкү калкы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1722,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул көйгөй АСЕАН аймагындагы башка көптөгөн өлкөлөргө да мүнөздүү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1723,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Минданаонун түпкүлүктүү элдери – лумаддар жана Сулу архипелагында да жашаган моролор (таусуг, магуинданао, маранао жана башкалар).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1724,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул топтор көбүнчө Австралиянын түпкүлүктүү калкы деп жалпы аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1725,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"20-кылым ичинде бул мурдагы колониялардын айрымдары эгемендүүлүккө жетишип, жергиликтүү көзөмөлдүн астында улуттук мамлекеттер түзүлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1726,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жакында Микронезиядагы Палау аралдарынан мындан 1000-3000 жыл мурун жашаган, саны аз дегенде 25 майда адамдын сөөктөрү табылды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1727,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2013-жылкы эл каттоого ылайык, Жаңы Зеландия маорилери өлкө калкынын 14,9%ын түзөт, ал эми маорилердин жалпы санынын жарымынан азы (46,5%) өздөрүн жалаң гана маори деп эсептешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1728,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөгөн маори улуттук лидерлери британдыктар менен Вайтанги келишимине (1840-ж.) кол коюшкан, бул келишим айрым чөйрөлөрдө азыркы Жаңы Зеландия деп белгилүү геосаясий түзүлүштү түптөгөн деп каралат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1729,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул маселелерге маданий жана тил мурастарын сактоо, жерге болгон укуктар, жаратылыш ресурстарына ээлик кылуу жана пайдалануу, саясий өз тагдырын өзү аныктоо жана автономия, айлана-чөйрөнүн бузулушу жана аймагына кол салуу, жакырчылык, ден соолук жана басмырлоо кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1730,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Белгилүү бир аймактын миграциясынын жана калкынын жайгашуусунун тарыхы татаал же талаштуу болгон учурда, жерге жана ресурстарга ээлик жана биринчилик укук үчүн талаш-тартыштар жаралып, кырдаал андан да чаташып кетиши мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1731,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түпкүлүктүү элдердин ар түрдүүлүгүнө карабастан, алардын үстөмдүк кылган же баскынчы коом менен мамиле кылууда жалпы көйгөйлөрү жана маселелери бар экенин белгилеп кетүүгө болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1732,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Белгилей кетчү өзгөчөлүктөрдүн катарына азыр Орусиянын курамында өздөрүнүн автономдук республикаларын башкарган саха жана коми элдери (Орусиянын эки түндүк түпкүлүктүү эли), ошондой эле 1999-жылы түзүлгөн Нунавут аймагынын көпчүлүгүн түзгөн канадалык инуиттер кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1733,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул четке кагуунун негизинде Мериам элинин мурдатан келе жаткан укук системасы бар экени таанылды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1734,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2011-жылдын 11-октябрында алынган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1735,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Азыркы Вьетнам өкмөтүнүн тушунда индустар жана чамдар диний жана этникалык куугунтукка, ошондой эле ишенимине карата чектөөлөргө дуушар болуп, Вьетнам мамлекети чамдардын мүлкүн тартып алып, алардын диний ишенимдерин кармоого тыюу салып жатат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1736,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2012-жылы Вьетнам полициясы Чау Зянг айылындагы чам мечитине басып кирип, электр генераторун уурдап, ошондой эле чам кыздарын зордукташкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1737,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2012-жылы Индонезия «Индонезия Өкмөтү дүйнө жүзү боюнча түпкүлүктүү элдерди илгерилетүүнү жана коргоону колдойт... Бирок, Индонезия өз өлкөсүндө түпкүлүктүү элдер концепциясынын колдонулушун тааныбайт» деп билдирген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1738,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Вьетнамдыктар башында Кызыл дарыясынын дельтасынын айланасында жайгашканы менен, Нам Тиен жүрүшүндө Чампа, Меконг дельтасы (Камбоджадан) жана Борбордук тоолуу аймактар сыяктуу жаңы жерлерди басып алышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1739,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Вьетнамдык кинь отурукташуучуларынын Борбордук тоолуу аймактарга эбегейсиз көлөмдө агылып келиши бул аймактын демографиясын кыйла деңгээлде өзгөрттү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1740,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бир маданиятты экинчиси жок кылбайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1741,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түпкүлүктүү элдер примитивдер, жапайылар же маданиятсыз деп аталып келишкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1742,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Томас Гоббс (1588-1679) сыяктуу кээ бир философтор түпкүлүктүү элдерди жөн гана «жапайылар» деп эсептешкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1743,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2013-жылдын 13-декабрында Интернет архивинен алынган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1744,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2007-жылы Башкы Ассамблея тарабынан кабыл алынган БУУнун Түпкүлүктүү элдердин укуктары жөнүндө декларациясы түпкүлүктүү элдердин өз тагдырын өзү аныктоо укугун бекиткен, бул жаратылыш ресурстарын башкарууга байланыштуу бир катар укуктарды камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1745,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мунай бургулоо Гвич'индердин миңдеген жылдык маданиятын жок кылышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1746,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дамбаларды куруу, куурларды тартуу жана ресурстарды казып алуу сыяктуу өнүктүрүү долбоорлору көп сандаган түпкүлүктүү элдерди, көбүнчө кенемте төлөбөстөн, жер которууга мажбурлады.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1747,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул аялдар жашоо каражатынан ажыраганда, эркектерден экономикалык жактан да көз каранды болуп калышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1748,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, Амазонка тропикалык токойлорунда жашаган Мундуруку эли Greenpeace'тин жардамы менен Тапажос дамбасынын курулушуна каршы чыгышууда.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Indigenous_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1749,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эки негизги сценарий сунушталууда: бири – Борбордук Африкага алгачкы жайылуу жана ошол жерден тараган бирдиктүү башат; же экинчиси – жайылуунун эрте этапта чыгыш жана түштүк багытындагы эки толкунга бөлүнүшү. Бир толкуну Конго бассейни аркылуу Чыгыш Африканы көздөй, ал эми экинчиси Африканын жээгин жана Конго дарыясынын системасын бойлоп, түштүккө, Анголаны көздөй жылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Bantu_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1750,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Салыштырмалуу аз сандагы бүгүнкү банту малчы топторунда колдонулуп жүргөн мал чарбачылыгына таандык терминдер, алар малды Борбордук Судан, Кулиак жана Кушит тилдеринде сүйлөгөн коңшуларынан алган болушу мүмкүн экенин божомолдоого негиз берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Bantu_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1751,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мутирикиви дарыясынан анча обочо эмес аймакта Мономатапа падышалары Каланга элинин түпкү цивилизациясы болгон Улуу Зимбабве комплексин курушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Bantu_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1752,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ушул өз ара карым-катнаштардын негизинде пайда болгон суахили маданиятында, ошондой эле банту-суахили элинин көп сандаган афро-араб мүчөлөрүндө да салттуу банту маданиятында кездешпеген көптөгөн араб жана ислам таасирлери байкалат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Bantu_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1753,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Экинчи дүйнөлүк согуш өткөн соң Улуттук партиянын өкмөттөрү бул колдонууну расмий түрдө кабыл алышкан, ал эми күч алган африкалык улутчул кыймыл жана анын либералдык союздаштары анын ордуна «африкалык» деген терминге өтүшкөн, натыйжада «банту» термини апартеид саясаты менен байланыштырылып калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Bantu_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1754,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Апартеид менен байланыш бул терминдин кадыр-баркын дагы түшүргөндүктөн, Түштүк Африка өкмөтү саясий жактан жагымдуу, бирок тарыхый жактан алдамчы «этникалык мекендер» деген терминге өткөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Bantu_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1755,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Свати тилинде уңгу -ntfu, ал эми зат атооч buntfu.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Bantu_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1756,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бардык эле басктар баск тилдүү эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1757,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"заманбап баск esan) жана -(k)ara («бир нерсени жасоо ыкмасы») суффикси.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1758,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал баск тилинин аталышын enusquera деп жазат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1759,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Обочолонуунун айынан айрым жагынан генетикалык өзгөчөлүктөргө ээ болушса да, басктар Y-ДНК жана мтДНК ырааттуулуктары, ошондой эле башка айрым генетикалык локустары боюнча дагы деле абдан типтүү европалыктар болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1760,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, Y-ДНК гаплотопторун изилдөөлөр көрсөткөндөй, азыркы басктардын басымдуу көпчүлүгүнүн түз аталык линиясы боюнча теги башка батыш европалыктар менен жалпы болуп, аларда индо-европалык R1b-DF27 гаплотобунун (70%) айкын үстөмдүгү байкалат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1761,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Басктарда жыштыгы жогору болгонуна карабастан, R1b-DF27нин Y-STR ички ар түрдүүлүгү ал жакта төмөнүрөөк, жана натыйжада ал жашыраак деп бааланат, бул анын аталган аймакка башка жактан алынып келингенин туюндурат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1762,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал жерден алынган мтДНК жана Y-ДНК гаплотопторунун жыйындысы алардын азыркы жыштыктарынан бир кыйла айырмаланган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1763,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тескерисинче, мындан 4500 жылдай мурун Ибериядагы мезолиттик аңчы-жыйноочулар менен неолиттик дыйкандардын аралашмасынан калган дээрлик бардык Y-ДНК мурасы талаадан келген индо-европалык малчылардын R1b тукуму менен алмаштырылган, жана басктардын генетикалык өзгөчөлүгү кылымдар бою калкынын аздыгынын, генетикалык дрейф жана эндогамия шартында калыптанган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1764,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Швециядагы Уппсала университетинен Маттиас Якобссон Испаниянын түндүгүндөгү Атапуэркадагы Эль-Порталон үңкүрүнөн табылган таш дооруна тиешелүү сегиз адамдын скелетинен алынган генетикалык материалды талдаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1765,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жыйынтыктар АКШнын Улуттук илимдер академиясынын баяндамаларында жарыяланган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1766,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул аралашкан топтун башка азыркы ибериялык элдердин да түпкү теги экени аныкталган, бирок бул мезгилден кийин басктар миңдеген жылдар бою салыштырмалуу обочолонуп калышса да, Иберияга болгон кийинки миграциялар башка бардык ибериялык топтордун өзгөчө жана кошумча аралашуусуна алып келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1767,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошол мезгилде жана андан соң алар баск тилинин байыркы түрлөрүндө сүйлөгөн деген гипотезаны тастыктаган далилдер жетиштүү (караңыз: аквитан тили).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1768,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Борбордук баск падышалыгы болгон, кийинчерээк Наварра деп аталган Памплона падышалыгы феодалдашуу процессинен өтүп, өзүнөн алда канча чоң Арагон, Кастилия жана Франция кошуналарынын таасири астында калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1769,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Наварра жарандык согушунан алсыраган падышалыктын негизги бөлүгү акыры испан аскерлеринин чабуулуна каршы тура албай кулаган (1512–1524).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1770,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошентсе да, басктар Француз революциясына (1790) жана Карлисттик согуштарга (1839, 1876) чейин кеңири өз алдынча башкарууга ээ болушкан, ал согуштарда алар тактынын мураскери Карлос V жана анын урпактарын колдошкон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1771,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1978-жылдагы Испаниянын Конституциясында бекитилген түшүнүк бо��гон, баск тилинде Euskal Autonomia Erkidegoa же EAE, испан тилинде Comunidad Autónoma Vasca же CAV (англисче: Basque Autonomous Community же BAC) деп аталган автономиялык коомчулук Испаниянын Алава, Бискай жана Гипускоа аттуу үч провинциядан турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1772,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кээде ал ошол үч батыш провинцияны гана эске алган жазуучулар жана мамлекеттик уюмдар тарабынан жөн гана «Басктар Өлкөсү» (же Эускади) деп аталат, бирок айрым учурларда контекстте түшүнүксүздүк жаратпаса, ыңгайлуу кыскартуу катары да колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1773,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Атап айтканда, жалпы колдонууда французча Pays Basque («Басктар өлкөсү») термини, кошумча тактоо болбогон учурда, же жалпы Басктар өлкөсүн (баскча «Euskal Herria»), же көп учурда түндүк (же «француздук») Басктар өлкөсүн билдирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1774,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эскерте кетсек, тарыхый контексттерде Наварра кеңири аймакты билдириши мүмкүн, жана азыркы Түндүк Баск провинциясы болгон Төмөнкү Наварра Нафарроа деп (же анын бир бөлүгү катары) да аталышы мүмкүн, ал эми «Жогорку Наварра» (баскча Nafarroa Garaia, испанча Alta Navarra) термини азыркы автономиялуу коомчулуктун аймагын билдирүү үчүн да колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1775,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Испан конституциясына ылайык, испан тилин билүү милдеттүү (берене №","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1776,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Франконун диктатурасы тушундагы расмий куугунтуктан улам колдонулушу көп жылдар бою төмөндөп келген баск тили, жагымдуу тил саясатынын жана элдик колдоонун аркасында кайрадан жанданууда.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1777,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Наварранын жалгыз расмий тили – испан тили, ал эми баск тили провинциянын баскча сүйлөгөн наварралыктары көп топтолгон түндүк бөлүгүндө гана кошо расмий тил макамына ээ.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1778,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул калктын басымдуу бөлүгү жээктеги Байонна-Англет-Биарриц (БАБ) шаардык алкагында же анын айланасында жашайт (баск тилинде: Байона, Ангелу жана Миаррице).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1779,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Миллиондогон баск урпактары (караңыз: америкалык басктар жана канадалык басктар) Түндүк Америкада (Америка Кошмо Штаттарында; Канадада, негизинен Ньюфаундленд жана Квебек провинцияларында), Латын Америкасында (анын бардык 23 өлкөсүндө), Түштүк Африкада жана Австралияда байырлашат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1780,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Божомолдорго караганда, Чилиде 2,5 миллиондон 5 миллионго чейин баск тукумундагылар жашайт – басктар өлкөнүн маданий жана экономикалык өркүндөөсүнө эң күчтүү болбосо да, негизги таасир берген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1781,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал негизинен азыркы күндөгү Чиуауа жана Дуранго штаттарынын аймагын камтыган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1782,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гватемалада басктардын көпчүлүгү алты муундан бери Сакатепекес департаментинде, Антигуа-Гватемалада жана Халапада байырлап келишет, ал эми айрымдары Гватемала калаасына көчүп кетишкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1783,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бамбуко – Колумбиянын элдик музыкасы, анын тамыры басктарга барып такалат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1784,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Неваданын Элко калаасы 19-кылымдын аягынан бери Невадага көчүп келген испан, француз жана мексикалык улуттагы басктардын бийин, ашканасын жана маданиятын даңазалаган Баск фестивалын жыл сайын өткөрөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1785,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ушул колониялык жер гранттарынын негизинде негизделген Түндүк Американын эң чоң ранчолорунун бир нечеси дал ушул аймакта жайгашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1786,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Калифорниянын Чино калаасында баск маданиятынын тарыхы бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1787,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар негизинен Испаниядан жана Мексикадан көчүп келгендердин урпактары.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1788,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Басктардын жергиликтүү тилге байланган мындай өздүк сезими обочо эле көрүнүш эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1789,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөгөн Европа мамлекеттериндей эле, аймактык өзгөчөлүк – ал тилдик болобу же башка негизде болобу – жалпы улуттук өзгөчөлүккө каршы келбейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1790,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Менин саясатка аралашкан досторум бар, бирок ал мен үчүн эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1791,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Баск тилинде гана сүйлөгөндөр өтө аз: дээрлик бардык басктар чек аранын эки тарабында тең эки тилде сүйлөшөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1792,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Баск тили – дээрлик баары кеңири инди-европалык тилдер үй-бүлөсүнө кирген европалык тилдерден айырмаланып, генетикалык жактан өз алдынча тил деп алынат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1793,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул контекстте үй ата-тектин синоними.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1794,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башка маданияттардагы сыяктуу эле, үй-бүлөнүн башка мүчөлөрүнүн тагдыры анын мүлкүнөн көз каранды болчу: бай баск үй-бүлөлөрү адатта бардык балдарын тигил же бул жол менен камсыздашчу, ал эми жакырыраак үй-бүлөлөрдүн бир гана баласына калтыра турган жалгыз мүлкү болушу мүмкүн эле.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1795,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Негизинен индустриялаштыруудан кийин, бул система көптөгөн айылдык басктардын Испанияга, Францияга же Америкага эмиграциясына себеп болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1796,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айрым окумуштуулар жана комментаторлор ата тектик тууганчылыкты инновация деп эсептеп, бул жагдайларды шайкеш келтирүүгө аракет кылышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1797,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар Франко режиминен жанданган тили жана маданияты менен чыгышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1798,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул аймактан Франциск Ксаверий жана Мишель Гарикуа өңдүү миссионерлер чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1799,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ласуэн францискандык падре Хуниперо Серранын мураскери болгон жана жээкти бойлой сакталып калган 21 Калифорния миссиясынын 9ун негиздеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1800,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Наварралык Генрих III Франциянын падышасы болуу үчүн католик динин кабыл алган кезде, протестантизм баск коомдоштугунан дээрлик жок болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1801,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бүгүнкү күндө бир сурамжылоонун дайындарына ылайык, басктардын 50 пайызынан азыраагы гана Кудайга кандайдыр бир деңгээлде ишенишет, ал эми калгандары агностик же атеист деп айтылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1802,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бир пикир боюнча, христианчылык Басктар өлкөсүнө 4-5-кылымдарда келген, ал эми башка пикирлерде бул окуя 12–13-кылымдарга чейин болбой келген делет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1803,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул мааниде, христиандык \"эрте\" келген болуп калды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1804,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бир уламышка ылайык, ал ар жети жылда Анбото тоосундагы үңкүрдөн башка бир тоодогу (уламыштарда ар башкача айтылат) үңкүргө көчүп турган; ал Анботодо турганда аба ырайы жаанчыл, ал эми Алоньяда, Супелегордо же Горбеада турганда кургакчыл болчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1805,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар ыйык чокулардын бийик үңкүрлөрүндө чогулган кезде, бороон-чапкындарды жаратышкан дешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1806,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Уламыштарда ошондой эле жентилак (дөөлөргө барабар), ламиак (нимфаларга барабар), майруак (кромлехтерди куруучулар, сөзмө-сөз маврлар), иратхоак (имптер), соргинак (сыйкырчылар, Мари кудайынын бүбүлөрү) жана ушул сыяктуу көптөгөн жиндер жөнүндө айтылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1807,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сан Мартин Чики («Ыйык Кенже Мартин») аттуу айлакер бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1808,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал эми жентилактар («Дөөлөр») – темирди билбеген, таш доорунда жашаган жана бийик тоолорду мекендеген элдин жоголуп кетишин түшүндүргөн уламыштагы калк.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1809,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кылымдан ашуун убакыттан бери окумуштуулар Римге чейинки, орто кылымдардагы жана азыркы доорлордогу баск аялдарынын мыйзам кодекстериндеги жогорку макамын, ошондой эле алардын сот, мураскор жана калыс катары ээлеген ордун кеңири талкуулашып келе жатат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1810,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Наварра өзүнчө автономия статутуна ээ, ал Испаниянын демократияга өтүү мезгилинде иштелип чыккан талаштуу макулдашуу (Амехорамьенто, диктатура учурундагы мурунку статусунун \"жакшыртылышы\").","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1811,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Наваррада саясий, тилдик жана маданий таандыктык жана кимдик маселелери абдан татаал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1812,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Баск билим берүү системасынын карамагындагы мектептердин көпчүлүгү баск тилин негизги окуу тили катары пайдаланышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1813,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тескерисинче, кеңири автономияга же көз карандысыздыкка умтулуу солчул баск улутчулдарына өзгөчө мүнөздүү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1814,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар өздөрүн курчап турган коңшуларынан маданий жана айрыкча тил жагынан айрмаланышат деп санашат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1815,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мигель де Унамуно 19-кылымдын аягында жана 20-кылымдарда жашаган көрүнүктүү романист жана философ болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1816,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал ошондой эле Католик чиркөөсүнүн социалдык окууларына негизделген профсоюздук кыймылды жайылтуу үчүн Чилинин Кесиптик Бирликтер Ассоциациясын түптөгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Basques","last_updated":"3.0"}
+{"id":1817,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сан элинин Ботсванадагы тарыхый катышуусу өлкөнүн түндүгүндөгү Цодило адырлары аймагында өзгөчө көрүнүп турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/San_people","last_updated":"3.0"}
+{"id":1818,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1950-жылдардан 1990-жылдарга чейин Сан коомдоштуктары өкмөттүн милдеттүү модернизациялоо программаларынан улам дыйканчылыкка өтүшкөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/San_people","last_updated":"3.0"}
+{"id":1819,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сан элдеринин айрым топтору – учурда белгилүү болгон 14 \"ата-тектик популяциялык кластерлердин\" бири; баш��ача айтканда, бул – \"жалпы генетикалык теги, этностук жалпылыгы, маданияты жана тилдеринин өзгөчөлүктөрү боюнча окшоштуктарга ээ болгон популяциялар тобу\".","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/San_people","last_updated":"3.0"}
+{"id":1820,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2003-жылы Сан элдеринин өкүлдөрү «Сан» деген жалпылоочу терминдин ордуна, мүмкүн болушунча, ар бир топтун өз аталышын колдонууну артык көрүшөрүн билдиришкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/San_people","last_updated":"3.0"}
+{"id":1821,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мен Бушманды колдоно бердим, жана туурачылдар мени эл алдында бир нече жолу түзөштү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/San_people","last_updated":"3.0"}
+{"id":1822,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын ордуна, Сан Кеңешинин өкүлү (Die Burger) басылмасынын «boesman» сөзүн жарыялоо ыкмасы аларга же Сан коомдоштугуна эч кандай зыян келтирбегенин так кесе айтты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/San_people","last_updated":"3.0"}
+{"id":1823,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сандардын тууганчылык системасы эскимостордукуна окшош, анда европалык маданияттардагыдай эле терминдер колдонулат, бирок кошумча түрдө ат коюу жана курак эрежеси да пайдаланылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/San_people","last_updated":"3.0"}
+{"id":1824,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Балдардын оюндан сырткары коомдук милдеттери жок жана эс алуу бардык курактагы Сан эли үчүн абдан маанилүү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/San_people","last_updated":"3.0"}
+{"id":1825,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар маанилүү үй-бүлөлүк жана топтук чечимдерди кабыл алып, суу булактарына жана тоюттуу жерлерге ээлик кылышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/San_people","last_updated":"3.0"}
+{"id":1826,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кургакчылык көп айга созулуп, көлмөлөр соолуп калышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/San_people","last_updated":"3.0"}
+{"id":1827,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул көзөнөккө чөптүн узун көңдөй сабагы сайылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/San_people","last_updated":"3.0"}
+{"id":1828,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эрте жаз – эң кыйын мезгил: салкын, кургак кыштан соң келчү ысык, кургакчыл убак.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/San_people","last_updated":"3.0"}
+{"id":1829,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аялдар тобунун тамак-ашы үчүн жемиштерди, мөмөлөрдү, тамыр-азыктарды, жапайы пиязды жана башка өсүмдүк азыктарын жыйнашат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/San_people","last_updated":"3.0"}
+{"id":1830,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жайгашкан жерине жараша, Сан эли 18ден 104кө чейинки түрдү керектешет, алардын катарында чегирткелер, коңуздар, жылдыз курттар, күбөлөр, көпөлөктөр жана термиттер бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/San_people","last_updated":"3.0"}
+{"id":1831,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул гаплотоптор – адамдын Y-хромосома дарагындагы эң алгачкы эки бутагы болгон А жана В гаплотопторунун өзгөчө ички топтору.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/San_people","last_updated":"3.0"}
+{"id":1832,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эң дивергенттүү (эң байыркы) митохондриялык L0d гаплотобу түштүк африкалык Сан топторунда эң жогорку жыштыкта аныкталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/San_people","last_updated":"3.0"}
+{"id":1833,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сан эли салттуу түрдө жашаган жерлерге көпчүлүктү түзгөн элдердин жана жергиликтүү эмес дыйкандардын кирип баруусунан өзгөчө жабыркады.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/San_people","last_updated":"3.0"}
+{"id":1834,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жерден ажыроо – Ботсвананын түпкүлүктүү элинин көйгөйлөрүнүн, айрыкча Сан элинин Борбордук Калахари коругунан көчүрүлүшүнүн негизги себептеринин бири.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/San_people","last_updated":"3.0"}
+{"id":1835,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул Сан элине алардын түпкүлүктүү билиминин пайдасы үчүн роялти ыйгармак.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/San_people","last_updated":"3.0"}
+{"id":1836,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түштүк Африкада өскөн Ван дер Пост жергиликтүү африкалык маданияттарга өмүр бою сый-урмат менен суктанып келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/San_people","last_updated":"3.0"}
+{"id":1837,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул «жоголгон урууга» өмүр бою кызыккан Ван дер Пост 1958-жылы ошол экспедиция тууралуу «Калахаринин жоголгон дүйнөсү» деген китебин жарыкка чыгарган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/San_people","last_updated":"3.0"}
+{"id":1838,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын 1957-жылы жарык көргөн «Аңчылар» аттуу алгачкы тасмасында жирафка аңчылык жасалышы көрсөтүлөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/San_people","last_updated":"3.0"}
+{"id":1839,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын эжеси Элизабет Маршалл Томас алардын маданияты али өзгөрө элек убакта бул эл менен чогуу жашаган тажрыйбасына жарым-жартылай таянып, Сан эли жөнүндө бир нече китеп жана көптөгөн макалаларды жазган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/San_people","last_updated":"3.0"}
+{"id":1840,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Буга «New York Times» гезити үчүн сын-пикир жазган Лоуренс Ван Гелдер тасманы \"сактап калуу аракети жана реквиемге\" тете деп сыпаттаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/San_people","last_updated":"3.0"}
+{"id":1841,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Би-Би-Синин «Сүт эмүүчүлөрдүн жашоосу» (2003) сериалында Калахари чөлүнүн катаал шарттарында жергиликтүү Сан элинин кудуга өжөрлүк менен кылган аңчылыгы тууралуу видеоматериалдар камтылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/San_people","last_updated":"3.0"}
+{"id":1842,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Окшоштугунан улам Сан элинин эмгектери байыркы үңкүр сүрөттөрүнүн жаралуу себептерин көрсөтүшүп бериши ыктымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/San_people","last_updated":"3.0"}
+{"id":1843,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тасманы Жейми Юйс тарткан, ал он жылдан кийин Сан элине эл аралык хитке айланган «Кудайлар айнып калышса керек» тасмасы менен кайтып келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/San_people","last_updated":"3.0"}
+{"id":1844,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жеймс А. Миченердин «Келишими» (1980) – Түштүк Африка жөнүндөгү тарыхый-көркөм чыгарма.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/San_people","last_updated":"3.0"}
+{"id":1845,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Норман Раштын 1991-жылы жарык көргөн «Жупташуу» романында негизги окуялар орун алган Ботсванадагы (ойдон чыгарылган) шаарчанын жанындагы Басарва элинин конушу чагылдырылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/San_people","last_updated":"3.0"}
+{"id":1846,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2007-жылы Дэвид Гилман «Шайтандын деми» аттуу китебин жарыкка чыгарган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/San_people","last_updated":"3.0"}
+{"id":1847,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«The No.»-нун башкы каарманынын убадалашкан жигити.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/San_people","last_updated":"3.0"}
+{"id":1848,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Герман элдери – Борбордук Европада жана Скандинавия аймагында жашаган тарыхый элдердин тобу болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Germanic_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1849,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Рим доорун талкуулоодо герман элдерин кээде Germani же байыркы германдар деп аташат, бирок көптөгөн окумуштуулар экинчи терминдин туура эместигин белгилейт, себеби ал азыркы немистер менен бирдей экенин туюндурат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Germanic_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1850,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал эми римдик авторлор герман элдерин алгачкы жолу Рим империясы Рейнге жакын аймакта өз үстөмдүгүн орноткон мезгилде сүрөттөшкөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Germanic_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1851,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Римдин Рейн менен Эльбанын ортосундагы зор аймакты бириктирүү аракеттери б.з. 9-жылы Тевтобург токоюндагы салгылашууда ири жеңилүүгө учураган соң, болжол менен б.з. 16-жылы аяктаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Germanic_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1852,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"3-кылымда герман тилдүү готтор Германиядан тышкары Понтикалык талаада үстөмдүк кылып, Балкандарга жана Анатолияга, Кипрге чейин бир нече деңиз жортуулдарын жүргүзүшкөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Germanic_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1853,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Археология тескерисинче бүткүл Германия боюнча татаал коомду жана экономиканы көрсөтүп турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Germanic_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1854,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Салт боюнча, герман элдеринин укугунда касташуу жана кан куны түшүнүктөрү негизги орунду ээлейт деп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Germanic_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1855,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кыязы, байыркы герман тилдүү элдердин поэтикалык салты – аллитерациялык ыр – жалпы болгон сыяктуу эле, кийинки герман элдери да Элдердин улуу көчү доорунан башат алган уламыштарды орток мурас катары тутушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Germanic_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1856,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал тургай ал тилдин келип чыгышы да, герман, кельт, латын жана иллирий тектүү деген болжолдордон улам, талаш-тартыш жаратып келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Germanic_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1857,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кайсы тилден келип чыкканына карабастан, бул ат римдиктерге кельт тилдүүлөр аркылуу жеткен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Germanic_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1858,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Антика доорунун соңунда латын же грек жазуучулары тарабынан бир гана Рейн боюндагы элдер, айрыкча франктар, жана кээде алемандар «Германи» деп аталышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Germanic_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1859,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Римдик авторлор кельт тилдүү элдерди ар дайым эле четке какпаса да, же герман элдерин бир элдин аталышы катары карабаса да, бул жаңы аныктама негизги критерий катары герман тилин колдонуу менен германдарды тилге байланган туруктуу топтук кимдиги бар эл же улут катары түшүнгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Germanic_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1860,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эрте орто кылымдарды изилдеген айрым окумуштуулар герман элдери өздөрүн этникалык биримдик катары көргөнбү деген маселени баса белгилешсе, башкалары болсо алардын өздөрүн «герман» деп эсептеген-эсептебегенине карабастан, герман тилдеринин бар болушун герман элдерин аныктоочу тарыхый факты катары көрсөтүшөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Germanic_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1861,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ушундай себептерден улам Гоффарт, лингвистикалык маанисин эске албаганда, «герман» термининен толугу менен баш тартып, анын ордуна «варвар» дегенди пайдалануу зарыл деп эсептейт жана Вальтер Поль сыяктуу тарыхчылар да бул терминди колдонбоого же кылдат түшүндүрмө менен колдонууга чакырышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Germanic_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1862,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Цезардын баяндамасында герман элдеринин эң айкын аныктоочу белгиси катары алардын батышта жайгашкан Галлияга каршы тарапта, Рейндин чыгыш тарабында жашаганы айтылат, бул байкоосун ал өз жазмаларында тарыхый чегинүүлөр менен коштогон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Germanic_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1863,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тацит айрым учурда сырткы келбети сарматтарга окшош, бирок германдарча сүйлөгөн бастарндар, озилер жана котиндер, ошондой эле свебдерге окшош болсо да, башка тилде сүйлөгөн эстийлер сыяктуу элдердин герман уруусуна кирер-кирбесин так билген эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Germanic_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1864,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жогорку Дунай түштүк чек ара катары саналган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Germanic_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1865,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул германдардын герман тилинде сүйлөгөнү белгисиз, тескерисинче, алар кельт тилинде сүйлөгөн болушу да мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Germanic_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1866,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тацит алгачкы Империя доорунда Рейндин батыш жээгиндеги тунгрилер, неметтер, убилер жана батавдар сыяктуу герман урууларын атап өтөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Germanic_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1867,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындан шыктанып, бул үч топ соңку герман тилдеринин бөлүнүштөрүн сүрөттөө аракетинде, эскирээк заманбап лингвистикалык терминологияда да кээде колдонул��т.)","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Germanic_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1868,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Плинийдин айтуусу боюгча, ички аймактардагы Герминондорго же Гермиондорго Свевдер, Гермундурлар, Хаттар жана Херускилер кирген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Germanic_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1869,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башка жагынан алганда, Тацит ошол эле үзүндүдө айрымдар бул үчөө сыяктуу эле байыркы башка топтор да бар деп эсептегенин жазган, алардын ичинде \"Марстар, Гамбривийлер, Свевдер, Вандилийлер\" да бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Germanic_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1870,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эльба менен Рейндин ортосундагы германдарга негизинен көңүл буруп, Маннустун уулдары тууралуу айтпаган Страбон, свев эмес германдардын аттарын дагы эки башка топко бөлүп, бул аркылуу үч негизги бөлүккө бөлүнөөрүн кыйыткан: \"херусктар, хатттар, гамабривийлер, хаттуарийлер сыяктуу майда герман уруулары, жана андан ары океан жээгиндеги сикамбрлар, хауктар, бруктерлер, кимврлер, кауктар, каулктар, кампсиандар\".","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Germanic_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1871,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Германга чейинки лингвистикалык мезгилде (б.з.ч. 2500–500-жж.) прото-тил герман фонологиясында жана лексикасында дагы деле байкалган лингвистикалык субстраттардын таасирине кабылганы дээрлик шексиз.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Germanic_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1872,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондой эле сөз байлыгында кельт тилдеринин таасири зор, бирок анын көпчүлүгү кыйла кийинчерээк болгон көрүнөт, анткени көпчүлүк өздөштүрүлгөн сөздөр Гримм мыйзамында сүрөттөлгөн тыбыштык жылышка чейин же анын учурунда жаралган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Germanic_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1873,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Прото-герман тили салыштырма-тарыхый метод аркылуу диалектилерсиз реконструкцияланса да, анын эч качан бирдиктүү прото-тил болбогону дээрлик шексиз.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Germanic_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1874,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бизге белгилүү болгон эң байыркы руна жазуулары (Вимосе тарагы, Өвре Стабу найзасынын учу) Улуу Футарк системасы менен жазылган, башында азыркы Даниянын аймагында топтолгон жана биздин замандын 2-кылымынын экинчи жарымына таандык.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Germanic_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1875,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, биздин замандын 4-5-кылымдарындагы руна жазууларында тастыкталган прото-герман тилиндеги басымсыз үндүүлөрдүн биригүүсү, байыркы скандинав тили батыш герман диалектилеринин түздөн-түз башаты боло албастыгын да көрсөтөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Germanic_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1876,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Б.з. 3-кылымынын аягында эле «калдык» түндүк-батыш диалекттик континуумунун алкагында батыш-герман тилдериндеги акыркы -z үнсүзүнүн жоголушу өңдүү тилдик ажырымдар пайда болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Germanic_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1877,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бургунд жана вандал тилдерин Чыгыш Герман тобуна кошуу ыктымалдуу болгону менен, алардын жетишсиз тастыкталган дайындарынан улам бул суроо так чечиле элек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Germanic_peoples","last_updated":"3.0"}
+{"id":1878,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Коом – бул туруктуу социалдык өз ара аракеттешүүгө катышкан индивиддердин тобу, же бирдей мейкиндиктик же социалдык аймакты ээлеген, адатта, ошол эле саясий бийликке жана үстөмдүк кылган маданий күтүүлөргө баш ийген ири социалдык топ.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Society","last_updated":"3.0"}
+{"id":1879,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Коомдор белгилүү бир аракеттерди же сөздөрдү жол берилген же тыюу салынган деп аныктап, жүрүм-турум үлгүлөрүн түзүшөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Society","last_updated":"3.0"}
+{"id":1880,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биргелешип аракеттенгендигине жараша, коом өз мүчөлөрүнө жеке өзү жетүү кыйын болгон пайдаларды алууга шарт түзөт; ошентип, жеке жана коомдук (жалпы) пайдаларды айырмалоого, же көп учурларда алардын бири-бирине дал келгенин байкоого болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Society","last_updated":"3.0"}
+{"id":1881,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул өз кезегинде латындын «societas» сөзүнөн алынган, ал эми ал сөз достук, же жок дегенде, сылык мамиледеги тараптардын ортосундагы байланышты же өз ара аракеттешүүнү сүрөттөө үчүн колдонулган «socius» («жолдош, дос, бирликтеш»; сын атооч формасы – «socialis») деген зат атоочтон келип чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Society","last_updated":"3.0"}
+{"id":1882,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1630-жылдары ал «коңшулаштык жана карым-катнаш менен байланышкан, иреттүү коомдоштукта бирге жашап жатканын түшүнгөн адамдар» деген мааниде колдонулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Society","last_updated":"3.0"}
+{"id":1883,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул түзүмдөр коомдор туш болгон маданий, географиялык жана тарыхый чөйрөлөргө жараша ар кандай деңгээлдеги саясий бийликке ээ болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Society","last_updated":"3.0"}
+{"id":1884,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Социалдык абалдын жана кадыр-барктын айрым чектелген учурлары кездешкен уруулук коомдор.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Society","last_updated":"3.0"}
+{"id":1885,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул маданий эволюция коомдоштуктун калыптарына терең таасирин тийгизет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Society","last_updated":"3.0"}
+{"id":1886,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Шаарлар шаар-мамлекеттерге жана улуттук мамлекеттерге айланган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Society","last_updated":"3.0"}
+{"id":1887,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тескерисинче, коомдун мүчөлөрү анын эрежелерин бузган мүчөлөрүн четтетиши же күнөөкөр кылып коюшу да мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Society","last_updated":"3.0"}
+{"id":1888,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кээ бир коомдордо, жеке адам же адамдардын тобу суктанарлык же көпчүлүк эңсеген ишти аткарганда, аларга мартаба ыйгарылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Society","last_updated":"3.0"}
+{"id":1889,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тарых бою адамдар коомдун көптөгөн түрлөрүн түзгөнүнө карабастан, антропологдор ар кандай коомдорду коом ичиндеги ар кайсы топтордун ресурстар, кадыр-барк же бийлик сыяктуу артыкчылыктарга жетүү мүмкүнчүлүктөрүнүн тең эместигинин деңгээлине жараша классификациялайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Society","last_updated":"3.0"}
+{"id":1890,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, ресурстарга бай аймактардагы (мисалы, тлинкит эли сыяктуу) айрым аңчылык жана жыйноочулук коомдору ири топтордо жашап, башчылык сыяктуу татаал иерархиялык коомдук түзүлүштөрдү калыптандырышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Society","last_updated":"3.0"}
+{"id":1891,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Уруу ичиндеги макамдар салыштырмалуу тең, ал эми чечимдер жалпы макулдашууга келүү жолу менен кабыл алынат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Society","last_updated":"3.0"}
+{"id":1892,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чыныгы бийликке ээ болгон саясий кызматтар жок, ал эми башчы таасирдүү адам жана бир түрдөгү кеңешчи гана болгондуктан, уруулардын жамааттык иш-аракеттер үчүн биригүүсү мамлекеттик деп саналбайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Society","last_updated":"3.0"}
+{"id":1893,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алардын азык-түлүк менен камсыздоосу алда канча ишенимдүү болгондуктан, мал чарба коомдору чоң калкты камсыздай алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Society","last_updated":"3.0"}
+{"id":1894,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, айрым адамдар кол өнөрчү болуп, шаймандарды, курал-жарактарды, зер буюмдарды жана башка баалуу буюмдарды жасашат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Society","last_updated":"3.0"}
+{"id":1895,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул үй-бүлөлөр көбүнчө байлыгынын көбөйүшүнүн аркасы менен бийликке ээ болушат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Society","last_updated":"3.0"}
+{"id":1896,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жапайы өсүмдүктөр кыйылып, өрттөлөт, ал эми күлү жер семирткич катары пайдаланылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Society","last_updated":"3.0"}
+{"id":1897,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар бир нече жыл өткөн соң баштапкы жерине кайтып келип, процессти кайрадан башташы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Society","last_updated":"3.0"}
+{"id":1898,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айыл калкынын саны дыйканчылыкка жарактуу жердин аянтына жараша болот; демек, айылдар 30 кишиден 2000 кишиге чейин болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Society","last_updated":"3.0"}
+{"id":1899,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Социологдор мындан 8500 жыл мурун эле болгон, эгиндерди өстүрүүгө жана мал багууга алып келген технологиялык өзгөрүүлөрдү «айыл чарба революциясы» деп аташат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Society","last_updated":"3.0"}
+{"id":1900,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Агрардык коомдордо социалдык катмарлашуунун жогорку деңгээлдери жаралган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Society","last_updated":"3.0"}
+{"id":1901,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, азык-түлүк камдыктары көбөйүп, аялдардын үй-бүлөнү тамак-��ш менен камсыздоодогу ролу азайган сайын, алар эркектерге барган сайын көбүрөөк баш ийе башташты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Society","last_updated":"3.0"}
+{"id":1902,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондой эле жогорку социалдык статуска ээ башкаруучулардын системасы келип чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Society","last_updated":"3.0"}
+{"id":1903,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Европанын Американы ачышы капитализмдин өркүндөшүнө түрткү болгон себептердин бири болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Society","last_updated":"3.0"}
+{"id":1904,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул натыйжалуулуктун андан аркы кескин жогорулашына себеп болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Society","last_updated":"3.0"}
+{"id":1905,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул чоңураак ашыкчалык бакмага айлантуу революциясындагы мурда талкууланган бардык өзгөрүүлөрдүн ого бетер күчөшүнө себеп болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Society","last_updated":"3.0"}
+{"id":1906,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, теңсиздик мурдагыдан да күчөдү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Society","last_updated":"3.0"}
+{"id":1907,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Географиялык жактан, бул жок дегенде Батыш Европа, Түндүк Америка, Австралия жана Жаңы Зеландия өлкөлөрүн камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Society","last_updated":"3.0"}
+{"id":1908,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Европа Биримдигинин кызыккан тармактарынын бири бул – маалымат коому.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Society","last_updated":"3.0"}
+{"id":1909,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айрым академиялык, кесиптик жана илимий ассоциациялар өздөрүн коомдор деп аташат (мисалы, Американын математикалык коому, Америкалык курулуш инженерлеринин коому же Падышалык коом).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Society","last_updated":"3.0"}
+{"id":1910,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Коомдоштук – бул нормалар, дин, баалуулуктар, каада-салттар же кимдик сыяктуу жалпылыктарга ээ болгон социалдык бирдик (тирүү жандыктардын тобу).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Community","last_updated":"3.0"}
+{"id":1911,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул жагынан караганда, ал байыркы конуш – чакан кыштак, айыл, шаарча же шаар – түшүнүгү менен синоним.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Community","last_updated":"3.0"}
+{"id":1912,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Археологдордун социалдык коомдоштуктарды реконструкциялоосунун көбү, өткөндөгү социалдык өз ара аракеттенүү физикалык аралык менен шартталган деген принципке таянат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Community","last_updated":"3.0"}
+{"id":1913,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эч бир топ толугу менен бири же экинчиси эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Community","last_updated":"3.0"}
+{"id":1914,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Социалдашууга негизинен үй-бүлө таасир этет, ал аркылуу балдар коомдоштуктун нормаларын алгач үйрөнүшөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Community","last_updated":"3.0"}
+{"id":1915,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Коомдоштукту өнүктүрүү адистери жеке адамдар менен кантип иштешүүнү да, ири коомдук институттардын алкагында жамааттардын абалына кантип таасир этүүнү да түшүнүүсү керек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Community","last_updated":"3.0"}
+{"id":1916,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Коомдоштукту өнүктүрүү менен коомдоштукту куруунун кесилишинде коомдоштукту өнүктүрүү куралдары бар бир катар программалар жана уюмдар жайгашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Community","last_updated":"3.0"}
+{"id":1917,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Боштук: Башаламандык баскычынын оңдоо, айыктыруу жана өзгөртүү аракеттеринен жогору турган этап, бул жерде бардык адамдар адам баласына таандык болгон өз жарадарлыгын жана морттугун моюнга алууга жөндөмдүү болушат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Community","last_updated":"3.0"}
+{"id":1918,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Коомдоштукту уюштуруунун үч негизги түрү бар: жергиликтүү демилгелерди уюштуруу, коалиция түзүү жана \"институционалдык негиздеги коомдоштук уюштуруу\" (ал \"кеңири негиздеги коомдоштук уюштуруу\" деп да аталат, анын мисалы – диний ишенимге негизделген коомдоштукту уюштуруу же диний жамааттарга негизделген коомдоштукту уюштуруу).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Community","last_updated":"3.0"}
+{"id":1919,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кайрылуу күнү: 2008-жылдын 22-июну.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Community","last_updated":"3.0"}
+{"id":1920,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Коомдоштукту уюштуруу конкреттүү маселелерди чечүү менен гана чектелбейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Community","last_updated":"3.0"}
+{"id":1921,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындай топтор, белгилүү бир кызыкдар топтун кызыкчылыгына эмес, коомдоштуктун жалпы жыргалчылыгына басым жасоо менен, жалпы макулдук аркылуу чечим кабыл алууну жеңилдетет жана деп берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Community","last_updated":"3.0"}
+{"id":1922,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кимдикке негизделген коомдоштуктар: жергиликтүү жабык топтордон, субмаданияттардан, этникалык топтордон, диний, көп маданияттуу же плюралисттик цивилизациялардан тартып, бүгүнкү күндөгү ааламдашкан коомдоштук маданияттарына чейин жетет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Community","last_updated":"3.0"}
+{"id":1923,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Виртуалдык коомдоштуктагы мүчөлөрдүн ортосундагы мамилелер көбүнчө белгилүү бир темалар боюнча маалымат алмашууга көңүл бурат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Community","last_updated":"3.0"}
+{"id":1924,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гуманитардык илимдердеги адистер – «гуманитардык окумуштуулар» же гуманисттер деп аталышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humanities","last_updated":"3.0"}
+{"id":1925,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гуманитардык илимдер, адатта, конкреттүү инсандарды, окуяларды же доорлорду түшүнүүгө басым жасоо менен, жергиликтүү салттарды алардын тарыхы, адабияты, музыкасы жана искусствосу аркылуу изилдешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humanities","last_updated":"3.0"}
+{"id":1926,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Антропология (тарыхтын кээ бир тармактары сыяктуу) бул категориялардын бирине оңой менен сыйбайт, жана антропологиянын ар кандай тармактары бул чөйрөлөрдүн бирине же бир нечесине таянат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humanities","last_updated":"3.0"}
+{"id":1927,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Anthropos (άνθρωπος) сөзү грек тилинен алынып, «адам» же «киши» деген мааниге ээ.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humanities","last_updated":"3.0"}
+{"id":1928,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул, антропологдор жалпысынан бир гана тармакка адистешсе да, ар кандай маселенин биологиялык, лингвистикалык, тарыхый жана маданий аспектилерин дайыма эске алып турушарын билдирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humanities","last_updated":"3.0"}
+{"id":1929,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бүтүндүккө умтулуу көпчүлүк антропологдорду азыркы каада-салттарга түздөн-түз байкоо жүргүзүү менен катар, биогенетикалык, археологиялык жана лингвистикалык дайындарды да колдонуп, элди кылдаттык менен изилдөөгө түрткү берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humanities","last_updated":"3.0"}
+{"id":1930,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Археологияны коомдук илим катары да, гуманитардык илимдердин илимдердин бир бутагы деп да айтууга болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humanities","last_updated":"3.0"}
+{"id":1931,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жыйырманчы жана жыйырма биринчи кылымдардагы философиянын чоң бөлүгү тилди талдоого жана Витгенштейн белгилегендей, көптөгөн философиялык түшүнбөстүктөр сөз байлыгыбыздан келип чыгабы деген суроого багытталган; адабият теориясы тилдин риторикалык, ассоциативдик жана иреттөөчү касиеттерин изилдесе, тарыхый лингвисттер тилдердин убакыт өтүшү менен кантип өнүккөнүн изилдеп келишет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humanities","last_updated":"3.0"}
+{"id":1932,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал \"эрежелердин тутуму\", адилеттүүлүккө жетүүнүн \"чечмелөөчү түшүнүгү, адамдардын кызыкчылыктарын жөнгө салуучу \"бийлик\", ал тургай \"санкция коркунучу менен бекемделген суверендин буйругу\" деп аныкталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humanities","last_updated":"3.0"}
+{"id":1933,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мыйзамдар – саясат, анткени аларды саясатчылар түзүшөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humanities","last_updated":"3.0"}
+{"id":1934,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"(Иммануил Кант белгилегендей, «Байыркы грек философиясы үч илимге бөлүнгөн: физика, этика жана логика».)","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humanities","last_updated":"3.0"}
+{"id":1935,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Синтоизмде, даосизмде жана башка элдик же жаратылыштык диндерде этикалык кодекстер жок.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humanities","last_updated":"3.0"}
+{"id":1936,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ишеним системалары ички карама-каршылыктары, далилдеринин жоктугу жана жалган маалыматтан улам диндер көрсөтө албаган логикалык моделди билдирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humanities","last_updated":"3.0"}
+{"id":1937,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар адамзаттын абалын түшүнүү үчүн маанилүү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humanities","last_updated":"3.0"}
+{"id":1938,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Негиздөөчүсү жок диндерге индуизм, синтоизм жана жергиликтүү же элдик диндер кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humanities","last_updated":"3.0"}
+{"id":1939,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Салттуу диндер жаңы маселелерди чече албаганда, жаңы диндер жаралат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humanities","last_updated":"3.0"}
+{"id":1940,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чыгармачылык өнөрлөрдү ошондой эле ыр жазуу жана сахна чеберчилиги сыяктуу тиешелүү тармактардын кызматкерлери да колдошот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humanities","last_updated":"3.0"}
+{"id":1941,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул перформанс-арт деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humanities","last_updated":"3.0"}
+{"id":1942,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бий, мындан тышкары, адамдар же жаныбарлар арасындагы вербалдык эмес баарлашуу ыкмаларын (дене тили, аарынын бийи, жупташуу бийи) жана жансыз нерселердин кыймылын (жалбырактар шамалда бийлеп жатты) сүрөттөө үчүн да колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humanities","last_updated":"3.0"}
+{"id":1943,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Орто кылымдардагы Византия жана готика искусствосунда чиркөөнүн үстөмдүгү материалдык эмес, библиялык чындыктарды чагылдырууга басым жасаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humanities","last_updated":"3.0"}
+{"id":1944,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул стилдин өзгөчөлүгү – локалдык түс көп учурда контур аркылуу белгиленет (анын заманбап аналогу – мультфильм).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humanities","last_updated":"3.0"}
+{"id":1945,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул, жалпысынан, бир бетке аспап менен басым жасоо же аспапты беттин үстү менен жылдыруу аркылуу түшүрүү дегенди билдирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humanities","last_updated":"3.0"}
+{"id":1946,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, көркөм мааниде колдонулганда, бул аткаруучунун экспрессивдүү жана концептуалдык максатын чагылдыруу үчүн бул иш-аракетти сүрөт тартуу, композиция жана башка эстетикалык жагдайлар менен айкалыштырып колдонууну билдирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humanities","last_updated":"3.0"}
+{"id":1947,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Батышта кара түс аза күтүү менен байланыштуу болсо, башка аймактарда бул милдетти ак түс аткарат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humanities","last_updated":"3.0"}
+{"id":1948,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Кызыл» деген сөз, мисалы, спектрдеги таза кызыл түстүн көптөгөн вариацияларын камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humanities","last_updated":"3.0"}
+{"id":1949,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул кубизм менен башталган жана так маанисинде көркөм сүрөт эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humanities","last_updated":"3.0"}
+{"id":1950,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Натыйжада, көпчүлүк окууну бүтүргөндөн кийинки алгачкы бир нече жылды мындан ары эмне кылууну чечүүгө жумшап, карьерасынын башында аз киреше табышат; кесипке багытталган программаларды аяктаган бүтүрүүчүлөр эмгек рыногуна тезирээк аралашышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humanities","last_updated":"3.0"}
+{"id":1951,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, эмпирикалык далилдер көрсөткөндөй, гуманитардык багыттагы бүтүрүүчүлөр жогорку билими жок жумушчуларга караганда дагы деле кыйла жогору киреше табышат жана алардын жумуштан ыраазы болуу деңгээли башка тармактардагы кесиптештериникине окшош.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humanities","last_updated":"3.0"}
+{"id":1952,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, ыйгарылган даражалардын түрлөрү боюнча пайыздык катышта гуманитардык илимдердин үлүшү төмөндөп жаткандай.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humanities","last_updated":"3.0"}
+{"id":1953,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гуманитардык илимдерди каржылоодо федералдык каражаттардын үлүшү STEM же медицина сыяктуу башка багыттарга салыштырмалуу кыйла төмөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humanities","last_updated":"3.0"}
+{"id":1954,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алардын айтымында, бул түшүнүк маданий тамыры бир пикирлеш адамдарды бириктирип, философиялык өткөн менен маданий мурастын улануусун сезүүгө мүмкүнчүлүк түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humanities","last_updated":"3.0"}
+{"id":1955,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Коомдук колдонулушунан тышкары, нарративдик элестетүү – тарыхта, маданиятта жана адабиятта түшүнүлгөн маанини (кайра) өндүрүүнүн маанилүү куралы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humanities","last_updated":"3.0"}
+{"id":1956,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Постструктурализм маани, интенционалдуулук жана авторлук маселелерине таянган гуманитардык изилдөө ыкмасына шек келтирип, аны маселе катары көтөрдү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humanities","last_updated":"3.0"}
+{"id":1957,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Андан тышкары, сынчыл ой жүгүртүү гуманитардык билимдин натыйжасы катары кабыл алынганы менен, башка шарттарда да өздөштүрүлүшү ыктымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humanities","last_updated":"3.0"}
+{"id":1958,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындай ырахат Батыш маданиятына мүнөздүү болгон эс алуунун барган сайын жекелештирилишине жана заматта канааттанууга карама-каршы келет; ошентип, ал Юрген Хабермастын буржуазиялык коомдук чөйрөдө ишке ашкан иш-аракет үчүн маанилүү болгон социалдык статусту эсепке албоо жана мурда шек жаратпаган тармактарды рационалдуу түрдө проблемалаштыруу талаптарына жооп берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humanities","last_updated":"3.0"}
+{"id":1959,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гуманитардык илимдерге каршы көптөгөн гуманитардык негиздеги жүйөлөргө карабастан, так илимдердин айрым өкүлдөрү гуманитардык илимдерди кайрадан калыбына келтирүүгө чакырышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humanities","last_updated":"3.0"}
+{"id":1960,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Философиянын тарыхын билген пайдалуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humanities","last_updated":"3.0"}
+{"id":1961,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Коммуникация (латынча communicare – «бөлүшүү» же «байланышта болуу» дегенди билдирет) – бул \"өз менен бөтөндүн, жеке менен коомдуктун жана ички ой менен тышкы сөздүн арасындагы оор ажырымдарга берилген айкын жооп\".","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":1962,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Билдирүүнү түзүү (так эмнени билдирүү керектигин андан ары ички же ��ехникалык жактан андан ары иштеп чыгуу","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":1963,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жаратылыш күчтөрү жана айрым учурларда адамдын иш-аракети (атайылап жасалган да, кокусунан болгон да) сыяктуу ызы-чуунун булактары жөнөтүүчүдөн бир же бир нече кабыл алуучуга тараган сигналдардын сапатына таасир тийгизе баштайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":1964,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Болжолдуу баштапкы билдирмени чечмелөө жана маанисин түшүнүү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":1965,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ниетке мисал катары кол алышуу же көз кысуу сыяктуу атайылап жасалган эрктүү кыймылдар, ошондой эле тердөө сыяктуу ыктыярсыз аракеттер кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":1966,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондой эле, жазма тексттер кол жазманын стили, сөздөрдүн мейкиндикте жайгашуусу жана эмоцияны жеткирүү үчүн эмотикондорду колдонуу сыяктуу вербалдык эмес элементтерди камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":1967,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адамдардагы вербалдык эмес баарлашуунун айрым функцияларына толуктоо жана сүрөттөө, күчөтүү жана баса белгилеп күчөтүү, алмаштыруу жана ордун басуу, көзөмөлдөө жана жөнгө салуу, ошондой эле денотативдик билдирүүгө карама-каршы келүү кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":1968,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Толук кандуу баарлашууга жетишүү үчүн, бетме-бет жолугушууда дене, бет, үн, сырткы көрүнүш, тийүү, аралык, убакыт жана курчап турган чөйрөнүн башка таасирлери сыяктуу вербалдык эмес каналдардын баары ишке кириши керек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":1969,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Вербалдык эмес жүрүм-турумдар жалпыга таандык тил системасын түзүшү мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":1970,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тил үйрөнүү адатта адамдын бала чагында эң интенсивдүү өтөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":1971,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эсперанто, программалоо тилдери жана ар кандай математикалык формализмдер сыяктуу жасалма тилдер адам тилдерине мүнөздүү болгон касиеттер менен сөзсүз эле чектелбейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":1972,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тилдин касиеттери эрежелер менен башкарылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":1973,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кеңири тараган ишенимге каршы келип, дүйнөнүн жаңсоо тилдери (мисалы, Америка жаңсоо тили) вербалдык баарлашуу деп эсептелет, себеби алардын жаңсоо сөз байлыгы, грамматикасы жана башка лингвистикалык түзүмдөрү сүйлөө тилдеринин бардык зарыл классификацияларына жооп берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":1974,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Демек, коммуникация – бул жалпы түшүнүктү түзүү максатында маани ыйгарылып, жеткирилүүчү жараян.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":1975,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сигналдарды берүү үчүн ылайыкташтырылган канал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":1976,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кабар жете турчу жер.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":1977,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ар түрдүү максаттар каралган эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":1978,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кырдаалдык жагдайлар эске алынбайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":1979,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул аракеттер көп түрдүү формада, коммуникациянын ар түрдүү ыкмаларынын бири менен болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":1980,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Синтаксистик (белгилердин жана символдордун формалдык өзгөчөлүктөрү).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":1981,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ушул кемчиликтердин байланыштуу Барнлунд (2008) коммуникациянын транзакциялык моделин сунуштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":1982,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Коммуникациянын конститутивдик модель же конструктивисттик көз караш аттуу бул экинчи мамилеси инсандын баарлашуу ыкмасы билдирүүнүн кандай чечмеленерин аныктоочу негизги фактор экенине басым жасайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":1983,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жөнөтүүчүнүн жана кабыл алуучунун жеке чыпкалары ар кандай аймактык салттарга, маданияттарга же гендерге жараша айырмаланышы мүмкүн; бул билдирүүнүн мазмунунун көздөлгөн маанисин өзгөртүп коюшу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":1984,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Моделде код китептери сыяктуу нерсе кыйытылса да, алар моделдин эч жеринде көрсөтүлгөн эмес, бул концептуалдык кыйынчылыктардын арбын болушуна себепкер болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":1985,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ресурстары чектелүү компаниялар бул иш-чаралардын айрымдарына гана катышууну тандашы ыктымал, ал эми ири уюмдар болсо коммуникациялардын толук спектрин колдонушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":1986,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маалыматтык чөйрө – бул маалыматты чогулткан, иштеткен, тараткан же анын негизинде аракет кылган адамдардын, уюмдардын жана системалардын жыйындысы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":1987,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Вербалдык баарлашууда жөнөтүлгөн билдирүүлөрдүн эки түрү бар: мазмундук билдирүү жана мамилелик билдирүү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":1988,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул – адамдардын ар кандай окуялардын жана жүрүм-турумд��рдын себептерин кантип түшүндүрөрүн изилдеген тармак.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":1989,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ачык жана чынчыл баарлашуу үй-бүлө мүчөлөрүнө пикир келишпестиктерин, ошондой эле бири-бирине болгон сүйүү жана суктануу сезимдерин да эркин билдирүүгө шарт түзгөн атмосфера жаратат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":1990,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Изилдөөчүлөр коммуникациялык жүрүм-турумду түшүнүү максатында теорияларды иштеп чыгышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":1991,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Буга ошондой эле адамдын, маалыматты кабыл алуучуга түшүнүксүз болгон бүдөмүк же татаал юридикалык терминдерди, медициналык жаргонду, же кырдаал менен чөйрөнүн сыпаттамаларын колдонуусунан келип чыккан «билимге ылайыктуу» баарлашуунун жоктугу да эсепке алынат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":1992,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошол сыяктуу эле, начар же эскирген жабдуулар, айрыкча жетекчиликтин жаңы технологияны киргизбегени да көйгөйлөрдү жараткан учурлар да кездешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":1993,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, уюштуруу түзүмү түшүнүксүз болгондуктан, ким менен байланышуу керек экенин түшүнүү татаалдашат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":1994,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мүмкүн болушунча мындай сөздөрдөн качып, алардын ордуна башка сөздөрдү пайдаланган жакшы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":1995,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, коммуникация боюнча изилдөөлөр көрсөткөндөй, адашуу ынандыруу ийгиликсиз болгондо изилдөөгө легитимдүүлүк бере алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":1996,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул жөнөтүүчү бир ойду же сөздү билдиргени менен, кабыл алуучу ага башка маани бергендиги тууралуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":1997,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул, өз кезегинде, жаш муундардын баарлашуу ыкмасына жана башкалар менен баарлашып, байланыш түзүү жөндөмдүүлүгүн кабыл алуусуна байкаларлык өзгөрүүгө алып келди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":1998,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сынга кабылуудан коркуу – бул жакшы баарлашууга жолтоо болгон негизги фактор.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":1999,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул сиздин өзүңүзгө болгон ишенимиңизди гана арттырбастан, тилиңизди жана сөз байлыгыңызды да жакшыртат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":2000,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айрым мамилелер дагы пикир алышууну кыйындатышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":2001,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маанини тактоо – бул, белгинин мааниси бурмалоолорго дуушар болгондо, же көп маанилүүлүктүн айынан аны түшүнүү кыйындаганда, ошол бурмалоолорду жана жаңылыш чечмелөөлөрдү азайтууга багытталган аракет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":2002,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы: сөздөр, түстөр жана символдор ар кайсы маданияттарда ар кандай мааниге ээ.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":2003,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Баарлашуунун маданий аспектилерин түшүнүү – бул ар башка маданияттагы адамдар менен натыйжалуу пикир алмашуу үчүн, ар түрдүү маданияттар жөнүндө билимге ээ болуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":2004,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондой эле буга кекиртек тыбыштары да кирет, жана булардын баарына өлкөлөр арасындагы маданий айырмачылыктар зор таасирин тийгизет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":2005,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул түшүнүк ар бир маданиятта ар кандай болот, анткени ар кайсы өлкөлөрдө жол берилген мейкиндик ар түрдүү болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":2006,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул түшүнүктү түшүндүргөн айрым жагдайлар: өз ара аракеттенүү учурундагы тыныгуулар, жымжырттык жана жооптун кечигиши.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":2007,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ар кайсы өлкөлөрдө бирдей эле жаңсоолор менен позалар ар кандай маанини түшүндүрүү үчүн колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":2008,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өсүмдүктүн тамырлары топурактын ичиндеги ризома бактериялары, козу карындар жана курт-кумурскалар менен өз ара байланышта болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":2009,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошону менен катар алар бул чөп жегичтерге кол салган мителерди тартуу үчүн башка учуучу заттарды да бөлүп чыгарышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":2010,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биохимиялык заттар козу карын организмин белгилүү бир жол менен реакцияга түртөт, ал эми ошол эле химиялык молекулалар биотикалык билдирүүлөрдүн бөлүгү болбосо, алар козу карын организминин реакциясын козгобойт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":2011,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кворумду сезүү аркылуу бактериялар клеткалардын жыштыгын сезип, ошого ылайык гендердин экспрессиясын жөнгө сала алышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Communication","last_updated":"3.0"}
+{"id":2012,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маалымат, жалпы мааниде – бул иштелип чыккан, уюштурулган жана түзүмдөштүрүлгөн дайындар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information","last_updated":"3.0"}
+{"id":2013,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маалымат дайындар менен байланыштуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information","last_updated":"3.0"}
+{"id":2014,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маалымат убакыт боюнча – дайындарды сактоо аркылуу, ал эми мейкиндикте – байланыш жана телекоммуникация аркылуу жеткирилиши мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information","last_updated":"3.0"}
+{"id":2015,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маалыматты берүү жана чечмелөө үчүн ар түрдүү формаларда коддоого болот (мисалы, маалымат белгилердин ырааттуулугу түрүндө коддолушу же сигнал аркылуу берилиши ыктымал).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information","last_updated":"3.0"}
+{"id":2016,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Белгисиздик орун алуу ыктымалдуулугуна тескери пропорционалдуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information","last_updated":"3.0"}
+{"id":2017,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Андан сырткары, латын тилинин өзүндө эле «түшүнүк» же «идея» маанисин туюнткан «īnfōrmātiō» сөзү болгон, бирок мунун англис тилиндеги «information» сөзүнүн өнүгүшүнө канчалык деңгээлде таасир эткени айкын эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information","last_updated":"3.0"}
+{"id":2018,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Азыркы грек тилинде «Πληροφορία» сөзү бүгүнкү күндө да колдонулат жана англис тилиндеги «information» сөзү менен бирдей маанини туюнтат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information","last_updated":"3.0"}
+{"id":2019,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул тармак 1920-жылдары Гарри Найквист жана Ральф Хартлинин, ал эми 1940-жылдары Клод Шеннондун эмгектери менен түптөлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information","last_updated":"3.0"}
+{"id":2020,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Энтропия кокустук өзгөрмөсүнүн чоңдугундагы же кокустук процессинин натыйжасындагы белгисиздиктин өлчөмүн аныктайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information","last_updated":"3.0"}
+{"id":2021,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маалымат теориясынын маанилүү суб-тармактарына булакты коддоо, алгоритмдик татаалдык теориясы, алгоритмдик маалымат теориясы жана маалымат-теориялык коопсуздук кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information","last_updated":"3.0"}
+{"id":2022,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Сенсордук экология» китебинде биофизик Дэвид Б. Дьюсенбери буларды себептик таасирлер деп атаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information","last_updated":"3.0"}
+{"id":2023,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Практикада маалымат адатта алсыз дүүлүктүргүчтөр менен ташылат, алар организмге же системага карата функционалдык боло электе, адистештирилген сезүү системалары тарабынан аныкталып, энергиянын жардамы менен күчөтүлүшү керек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information","last_updated":"3.0"}
+{"id":2024,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Нуклеотиддердин ырааттуулугу – эч кандай аң-сезимди талап кылбастан, организмдин калыптанышына жана өнүгүшүнө таасир тийгизүүчү үлгү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information","last_updated":"3.0"}
+{"id":2025,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башкача айтканда, бул мааниде, маалыматты, ал ошол максатта түзүлбөгөнүнө же сунушталбаганына карабастан, репрезентация катары кабылданышы мүмкүн болгон нерсе деп айтууга болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information","last_updated":"3.0"}
+{"id":2026,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жооптун билим берер-бербеси кабардар адамга көз каранды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information","last_updated":"3.0"}
+{"id":2027,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул 2007-жылы киши башына дээрлик 61 CD-ROMдун маалыматтык эквиваленти.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information","last_updated":"3.0"}
+{"id":2028,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Иш кагаздарын туура жүргүзүү – документтердин бүтүндүгүнүн талап кылынган мөөнөткө чейин сакталышын камсыздайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information","last_updated":"3.0"}
+{"id":2029,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бейнон-Дэвис маалыматтын көп кырдуу түшүнүгүн белгилер жана сигнал-белги системалары аркылуу түшүндүрөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information","last_updated":"3.0"}
+{"id":2030,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Прагматика коммуникациянын максатын изилдейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information","last_updated":"3.0"}
+{"id":2031,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башкача айтканда, прагматика тилди иш-аракет менен байланыштырат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information","last_updated":"3.0"}
+{"id":2032,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Семантика – бул белгилердин маанисин, – белгилер менен жүрүм-турумдун ортосундагы байланышты изилдөө.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information","last_updated":"3.0"}
+{"id":2033,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Синтаксис тармак катары коммуникация формасын белги системаларынын логикасы жана грамматикасы жагынан изилдейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information","last_updated":"3.0"}
+{"id":2034,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал лексикографиялык маалыматтык чыгымдар түшүнүгүн киргизип, аны маалымат жаратуу үчүн сөздүк колдонуучусу дайындарды алгач таап, андан соң түшүнүүгө жумшашы керек болгон аракет деп түшүндүрөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information","last_updated":"3.0"}
+{"id":2035,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Коммуникативдик кырдаалда ниеттер коммуникацияга катышкан тараптар өз ара түшүнгөн тилден алынган, өз ара байланышкан белгилердин жыйындысынан турган билдирүүлөр аркылуу жеткирилет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information","last_updated":"3.0"}
+{"id":2036,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маалымат визуализациясы (кыскача InfoVis) дайындарды эсептөөгө жана санариптик көрсөтүүгө негизделет жана колдонуучуларга мыйзам ченемдүүлүктөрдү таанууга жана аномалияларды аныктоого көмөктөшөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information","last_updated":"3.0"}
+{"id":2037,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул термин, жалпысынан, социологияда жана башка коомдук илимдерде, ошондой эле философияда жана биоэтикада да колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Solidarity","last_updated":"3.0"}
+{"id":2038,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өнүгүп келе жаткан коомдордо ал негизинен тууганчылыкка жана орток баалуулуктарга негизделиши мүмкүн, ал эми кыйла өнүккөн коомдор тилектештикке, тагыраак айтканда, социалдык биримдикке эмне өбөлгө түзөрү жөнүндө ар кандай теорияларды топтойт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Solidarity","last_updated":"3.0"}
+{"id":2039,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дюркгейм «Коомдогу эмгектин бөлүнүшү» (1893) аттуу эмгегинде коомдордун өсүшү теориясынын алкагында механикалык жана органикалык тилектештик терминдерин сунуштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Solidarity","last_updated":"3.0"}
+{"id":2040,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Коллинздин социология сөздүгү, 405-6-б.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Solidarity","last_updated":"3.0"}
+{"id":2041,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аныктама: бул кыйла өнүккөн коомдордогу инсандардын бири-бирине болгон көз карандылыгына таянган социалдык биримдик.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Solidarity","last_updated":"3.0"}
+{"id":2042,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сократ жана Аристотель сыяктуу байыркы доордун алгачкы философтору тилектештикти жакшылык этикасынын алкагы катары талкуулашат, себеби жакшы өмүр сүрүү үчүн адамдын иш-аракети жана жүрүм-туруму коомдоштук менен тилектештикте болушу тийиш.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Solidarity","last_updated":"3.0"}
+{"id":2043,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Иммануил Канттын «Категориялык императив» концепциясы заманбап биоэтика практикасына чоң таасирин тийгизет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Solidarity","last_updated":"3.0"}
+{"id":2044,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чет жактарды изилдөөлөр дээрлик болгон эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Area_studies","last_updated":"3.0"}
+{"id":2045,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биринчилери аймак таануунун жактоочулары, экинчилери модернизация теориясынын тарапташтары болуп чыгышты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Area_studies","last_updated":"3.0"}
+{"id":2046,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1953-жылдан 1966-жылга чейин ал 34 университетке аймак таануу жана тил изилдөөлөрү үчүн 270 миллион долларлык салым кошкон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Area_studies","last_updated":"3.0"}
+{"id":2047,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Форддукунун артынан дагы бир катар ири жана маанилүү программалар келди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Area_studies","last_updated":"3.0"}
+{"id":2048,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок башкалар, аймак таануу университеттердин кампустарында түптөлгөндөндүктөн, өкмөттүк мекемелер баш-көз болгонго караганда кыйла кеңири жана терең интеллектуалдык күн тартибин камтый баштап, ошону менен америка-багыттуу болбой калганын баса белгилешкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Area_studies","last_updated":"3.0"}
+{"id":2049,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аялдарды изилдөө, гендердик изилдөөлөр, майыптыкты изилдөө, ЛГБТ изилдөөлөрү жана этникалык изилдөөлөр (анын ичинде афроамерикалык изилдөөлөр, азиялык америкалыктарды изилдөө, латын-америкалык изилдөөлөр, чикано изилдөөлөрү жана түпкүлүктүү америкалыктарды изилдөө) сыяктуу башка дисциплиналар аралык изилдөө тармактары аймак таануунун бир бөлүгү болуп саналбайт, бирок кээде аны менен бирге талкууга алынат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Area_studies","last_updated":"3.0"}
+{"id":2050,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Демография (байыркы грек тилинен δῆμος (демос) – «эл», «калк» жана γράφω (графо) – «жазуу, сүрөттөө же өлчөө») – калкты, айрыкча адамдарды статистикалык жактан изилдөөчү илим.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Demography","last_updated":"3.0"}
+{"id":2051,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бейтаптын демографиялык ��айындары, мисалы, бейтаптын жана шашылыш учурлар үчүн байланыш маалыматы, ошондой эле бейтаптын медициналык картасындагы дайындар ар кандай медициналык мекеменин дайындарынын өзөгүн түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Demography","last_updated":"3.0"}
+{"id":2052,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Демография деген термин калктын жалпы изилдөөсүн билдирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Demography","last_updated":"3.0"}
+{"id":2053,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Орто кылымдарда христиан ойчулдары демография жаатындагы Классикалык идеяларды төгүндөөгө көп убакыт арнашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Demography","last_updated":"3.0"}
+{"id":2054,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Азыркы доордогу алгачкы демографиялык изилдөөлөрдүн бири – Жон Граунттун «Өлүм жөнүндөгү бюллетендер боюнча табигый жана саясий байкоолор» (1662) аттуу эмгеги болуп саналат, анда өмүр жадыбалынын баштапкы формасы жасалган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Demography","last_updated":"3.0"}
+{"id":2055,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын эмгеги 18-кылымдын аягында жазган Томас Роберт Мальтуска таасирин тийгизген; ал калктын көзөмөлгө алынбаган өсүшү азык-түлүк өндүрүшүнүн өсүшүнөн ашып кетип, улам күчөгөн ачарчылыкка жана жакырчылыкка алып келет деп кооптонгон (Мальтузиандык катастрофаны караңыз).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Demography","last_updated":"3.0"}
+{"id":2056,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эл каттоо – демографиялык дайындарды чогултуунун башка кеңири таралган түздөн-түз ыкмасы болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Demography","last_updated":"3.0"}
+{"id":2057,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эл каттоодон кийин канчалык ашыкча же кем эсептөө болгонун чамалоо үчүн талдоолор жүргүзүлөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Demography","last_updated":"3.0"}
+{"id":2058,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Азыркы демографиядагы башка кыйыр ыкмаларга адамдардан алардын бир туугандары, ата-энелери жана балдары жөнүндө суроо кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Demography","last_updated":"3.0"}
+{"id":2059,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар өлүмдүн (анын ичинде өмүр жадыбалы, Гомперцтин моделдери, тобокелдиктер моделдери, Кокстун пропорционалдык тобокелдиктер модели, көп декременттүү өмүр жадыбалдары, Брасстын реляциялык логиттери), төрөттүн (Хернестин модели, Коул-Трасселлдин моделдери, паритеттик прогрессия коэффициенттери), никенин (никеге туруунун орточо курагы, Пейждин модели), майыптуулуктун (Салливандын ыкмасы, көп абалдуу өмүр жадыбалдары), калкты болжолдоонун (Ли-Картер модели, Лесли матрицасы) жана демографиялык инерциянын (Кейфиц) моделдерин камтышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Demography","last_updated":"3.0"}
+{"id":2060,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жаш курак боюнча төрөт коэффициенттери – белгилүү бир жаш курактык топтордогу (адатта 15-19, 20-24 жаш ж.б.) ар бир 1000 аялга туура келген тирүү төрөлгөндөрдүн жылдык саны.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Demography","last_updated":"3.0"}
+{"id":2061,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Күтүлгөн өмүр узактыгы (же өмүрдүн узакт��гы) – белгилүү бир жаштагы адамдын учурдагы өлүм-житимдин деңгээлинде жашашы күтүлгөн жылдарынын саны.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Demography","last_updated":"3.0"}
+{"id":2062,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Стационардык калк – бул туруктуу жана саны өзгөрбөгөн калк (анда төрөлүүнүн жалпы коэффициенти менен өлүмдүн жалпы коэффициентинин арасындагы айырма нөлгө барабар).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Demography","last_updated":"3.0"}
+{"id":2063,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эскерте кетсек, жогоруда аныкталган жана бүткүл калкка карата колдонулган өлүмдүн жалпы коэффициенти жаңылыш түшүнүк бериши мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Demography","last_updated":"3.0"}
+{"id":2064,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өзүнүн этникалык таандыктыгын өзгөрткөн, же мамлекеттик статистикада этникалык классификациясы убакыттын өтүшү менен өзгөргөн адамдарды калктын бир чакан категориясынан экинчисине көчүп же оошуп бараткандар катары кароого болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Demography","last_updated":"3.0"}
+{"id":2065,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул бөлүмдөгү сүрөттө БУУнун дүйнө калкынын 2150-жылга чейинки эң акыркы (2004-жылкы) болжолдоолору чагылдырылган (кызыл = жогору, кызгылт сары = орто, жашыл = төмөн).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Demography","last_updated":"3.0"}
+{"id":2066,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өлүмдүүлүк – бул калктагы өлүмгө таасир этүүчү процесстердин себептерин, кесепеттерин жана өлчөмүн изилдөө.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Demography","last_updated":"3.0"}
+{"id":2067,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Миграция изилдөөчүлөрү орун которуулар кандайдыр бир деңгээлде туруктуу болмоюнча, аларды «миграция» деп аташпайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Demography","last_updated":"3.0"}
+{"id":2068,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бүгүнкү күндө демография дүйнө жүзү боюнча көптөгөн университеттерде кеңири окутулуп, социалдык илимдер, статистика же саламаттыкты сактоо жаатында баштапкы даярдыгы бар студенттерди өзүнө тартып келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Demography","last_updated":"3.0"}
+{"id":2069,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул жагынан алганда, информатиканы технологиялык детерминизмге, тактап айтканда, технология «өз мыйзамдары менен өнүгүп, колдо болгон материалдык ресурстар жана аны иштеп чыгуучулардын чыгармачылыгы менен гана чектелген өз потенциалын ишке ашырат» деген ишенимге жооп катары кароого болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information_science","last_updated":"3.0"}
+{"id":2070,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал маалыматтын келип чыгышына, топтолушуна, уюштурулушуна, сакталышына, алынышына, чечмеленишине, берилишине, өзгөртүлүшүнө жана колдонулушуна байланыштуу билимдин жыйындысын камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information_science","last_updated":"3.0"}
+{"id":2071,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул, айрыкча, 1960-жылдардын ортосунда А. И. Михайлов жана башка советтик авторлор тарабынан иштелип чыккан концепцияга карата чындык болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information_science","last_updated":"3.0"}
+{"id":2072,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Информатиканын академиялык программаларында дайындардан маңыздуу маалымат алуу үчүн колдонулган куралдардын табиятына негизделген аныктамалар пайда болууда.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information_science","last_updated":"3.0"}
+{"id":2073,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал ошол домендин ичиндеги объекттер жөнүндө ой жүгүртүү жана доменди сүрөттөө үчүн колдонулушу ыктымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information_science","last_updated":"3.0"}
+{"id":2074,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Салт боюнча, алар басма материалдары менен иштеп келишкен, бирок бул көндүмдөр электрондук, визуалдык, аудио жана санариптик материалдарда барган сайын көбүрөөк колдонулуп жатат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information_science","last_updated":"3.0"}
+{"id":2075,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Институционалдык жактан информатика 19-кылымда башка көптөгөн коомдук илимдер менен кошо пайда болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information_science","last_updated":"3.0"}
+{"id":2076,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1731-жылы Бенжамин Франклин түптөгөн, коомдук жарандар тобуна таандык алгачкы китепкана болгон Филадельфиянын китепкана компаниясы тез арада китептер чөйрөсүнөн чыгып, илимий эксперименттердин борборуна айланып, алардын коомдук көргөзмөлөрүн өткөргөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information_science","last_updated":"3.0"}
+{"id":2077,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1801-жылы Жозеф Мари Жаккард Францияда кездеме токуучу станоктун ишин көзөмөлдөгөн перфокарта системасын ойлоп тапкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information_science","last_updated":"3.0"}
+{"id":2078,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1843-жылы Ричард Хоу ротациялык басма машинасын иштеп чыкса, 1844-жылы Сэмюэл Морзе алгачкы коомдук телеграф кабарын жөнөткөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information_science","last_updated":"3.0"}
+{"id":2079,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1860-жылы Карлсруэ техникалык жогорку мектебинде химиянын системалуу жана рационалдуу номенклатурасын түзүүнүн мүмкүндүгүн талкуулоо үчүн конгресс өткөрүлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information_science","last_updated":"3.0"}
+{"id":2080,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кийинки жылы Падышалык коом Лондондо өзүнүн «Илимий эмгектердин каталогун» басып чыгара баштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information_science","last_updated":"3.0"}
+{"id":2081,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөгөн информатика тарыхчылары Поль Отле менен Анри Лафонтенди 1895-жылы Эл аралык библиография институтун (ЭБИ) негиздеши менен информатиканын аталары катары көрүшөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information_science","last_updated":"3.0"}
+{"id":2082,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Документалисттер технология менен техниканын конкреттүү коомдук максаттарга багытталган утилитардык интеграциясына басым жасашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information_science","last_updated":"3.0"}
+{"id":2083,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Отле менен Лафонтен стандартташтырууга, библиографияга, эл аралык ассоциацияларга жана, натыйжада, эл аралык кызматташтыкка арналган көптөгөн уюмдарды түптөш��өн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information_science","last_updated":"3.0"}
+{"id":2084,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул коллекция дүйнөнүн ар кайсы бурчтарынан ар кыл булактардан маалымат чогулткан иерархиялык индекске ылайык атайын жасалган шкафтарда сакталган стандартташтырылган кагаз барактар менен карточкалардан жана жазуу түрүндөгү сурамдарга индекс карточкаларынан тиешелүү маалыматты көчүрүп берип, жооп кайтарган коммерциялык маалымат издөө кызматынан турган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information_science","last_updated":"3.0"}
+{"id":2085,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Андан тышкары, дисциплиналар арасында болгон салттуу чектер бүдөмүктөй баштады жана көптөгөн маалымат таануу окумуштуулары башка программаларга кошула башташты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information_science","last_updated":"3.0"}
+{"id":2086,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1980-жылдары ошондой эле өзгөрүүлөргө жооп катары көптөгөн атайын кызыкчылык топтору келип чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information_science","last_updated":"3.0"}
+{"id":2087,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чжан, Б., Семенов, А., Вос, М. жана Вейлайнен, Й. (2014).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information_science","last_updated":"3.0"}
+{"id":2088,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Социалдык тармактар аркылуу бөлүшүү ушунчалык таасирдүү болуп калгандыктан, ийгиликке жеткиси келген басып чыгаруучулар жакшы мамиле кылууга аргасыз.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information_science","last_updated":"3.0"}
+{"id":2089,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дал ушул себептен улам бул тармактар алар сунуштаган потенциалы үчүн ишке ашырылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information_science","last_updated":"3.0"}
+{"id":2090,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Укуктарды ыйгарып, уруксаты жок колдонуучулардын кирүүсүн чектесекчи?","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information_science","last_updated":"3.0"}
+{"id":2091,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул – санариптик чөйрөгө дизайн жана архитектура принциптерин бириктирүүгө багытталган, жаңыдан калыптанып келе жаткан дисциплина жана тажрыйба коомдоштугу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information_science","last_updated":"3.0"}
+{"id":2092,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Автоматташтырылган маалымат сууруу системалары «маалыматтык ашыкча жүк» деп аталган нерсени азайтуу үчүн колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information_science","last_updated":"3.0"}
+{"id":2093,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маалымат сууруу процесси колдонуучу системага сурамды киргизгенде башталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information_science","last_updated":"3.0"}
+{"id":2094,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тескерисинче, сурамга карата ар кандай тиешелүүлүк деңгээлде болгон бир нече объект дал келиши ыктымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information_science","last_updated":"3.0"}
+{"id":2095,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Колдонмого жараша дайындар объекттери, мисалы, тексттик документтер, сүрөттөр, аудио, ой карталары же видеолор болушу ыктымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information_science","last_updated":"3.0"}
+{"id":2096,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маалымат издөө маалыматты сууруу (IR) менен байланыштуу, бирок андан айырмаланат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information_science","last_updated":"3.0"}
+{"id":2097,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Логика БЧ системасындагы символдорго карата ой жүгүртүү функцияларын кантип колдонуу керектигинин формалдуу семантикасын берүү үчүн колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Information_science","last_updated":"3.0"}
+{"id":2098,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондой эле ачарчылык жана суу ташкыны сыяктуу жаратылыш кырсыктары башкаруучуга карата Асмандын нааразычылыгын билдирген жаза деген кеңири тараган ишеним болгон, ошондуктан эл бул алааматтарды Асман мандаты кайтарылып алынгандыгынын белгиси катары көргөндүктөн, ири кырсыктардан кийин көтөрүлүштөр көп чыкчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mandate_of_Heaven","last_updated":"3.0"}
+{"id":2099,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул түшүнүк айрым жагынан падышалардын кудайдан берилген укугу жөнүндө европалык түшүнүккө окшош; бирок, андан айырмаланып, ал башкарууга шартсыз укук бербейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mandate_of_Heaven","last_updated":"3.0"}
+{"id":2100,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башка тескөө механизмдери аз болгон системада, Кытайдагы философтор менен окумуштуулар башкаруучунун бийликти кыянат пайдалануусун ооздуктоонун бир жолу катары Асман мандатын көп учурда колдонушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mandate_of_Heaven","last_updated":"3.0"}
+{"id":2101,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Белгилей кетсек, династия 17 муунга созулган узак мезгил өкүм сүрүп, ошол аралыкта 31 падыша бийлик жүргүзгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mandate_of_Heaven","last_updated":"3.0"}
+{"id":2102,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок убакыттын өтүшү менен башкаруучулардын башка коомдук катмарларды эзүүсү коомдук толкундоолорго жана туруксуздукка алып келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mandate_of_Heaven","last_updated":"3.0"}
+{"id":2103,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар бийликти алуу укугун түшүндүрүү үчүн Асман мандатын түзүп, мандатты сактап калуунун жалгыз жолу Асмандын назарында жакшы башкаруу деп ойлошкон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mandate_of_Heaven","last_updated":"3.0"}
+{"id":2104,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, айрым жарандарды тынчтандыруу максатында, алар Чжоу эрежелерин жана жоболорун сактоо шарты менен Шан тукумдарынын кээ бирлерине өздөрүнүн чакан падышалыктарын башкара берүүгө уруксат беришкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mandate_of_Heaven","last_updated":"3.0"}
+{"id":2105,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар ошондой эле кеме курууда да мыкты болушкан, бул алардын асман навигациясын ачканы менен айкалышып, аларды мыкты деңизчи кылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mandate_of_Heaven","last_updated":"3.0"}
+{"id":2106,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул эмгектердин көбү династиянын өнүгүүсү жана саясий кыймылы боюнча комментарийлер болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mandate_of_Heaven","last_updated":"3.0"}
+{"id":2107,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алардын чыгармаларында негизинен башкаруучу таптын маанилүүлүгү, сый-урмат жана анын төмөнкү та�� менен болгон мамилесине басым жасаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mandate_of_Heaven","last_updated":"3.0"}
+{"id":2108,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул райондордун ичинде өкмөт тарабынан дайындалган башкаруучулар болгон, анын ордуна алар негизги ички өкмөткө берилгендигин сактоого милдеттендирилген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mandate_of_Heaven","last_updated":"3.0"}
+{"id":2109,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Акырында, Чжоу династиясынын бийлиги алсыраганда, аны Чжоу алсырап, анын башкаруусу адилетсиз болуп калды деп эсептеген Цин мамлекети тыптыйпыл жок кылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mandate_of_Heaven","last_updated":"3.0"}
+{"id":2110,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул реформанын жүрүшүндө административдик өзгөрүүлөр киргизилип, мыйзам ар бир адамдан, анын ичинде башкаруучулардан да жогору турат деген легизм системасы иштелип чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mandate_of_Heaven","last_updated":"3.0"}
+{"id":2111,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Хань династиясынын орношу Кытайдын тарыхында өлкөнүн саясий түзүлүшүндөгү олуттуу өзгөрүүлөр менен белгиленген улуу доор болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mandate_of_Heaven","last_updated":"3.0"}
+{"id":2112,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Негизги максат – Асман мандатын ушул беш династия аркылуу өткөрүп барып, акыры Сун династиясына берилишин негиздөө болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mandate_of_Heaven","last_updated":"3.0"}
+{"id":2113,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар, ошондой эле, түштүктө бир мезгилде өкүм сүргөн башка кытай мамлекеттерине караганда кыйла чоң аймакты ээлеп турушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mandate_of_Heaven","last_updated":"3.0"}
+{"id":2114,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чжу Вэндин жана Кийинки Ляндын ырайымсыз жүрүм-туруму олуттуу уят болууга себеп болгон, андыктан аларды Мандаттан четтетүүгө кысым жасалган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mandate_of_Heaven","last_updated":"3.0"}
+{"id":2115,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, Кублай хан ири аскери болгондуктан жана – башка көптөгөн тектештери сыяктуу эле – каада-салты менен маданияты кытай душмандарыныкынан айырмаланган кидан элинен болгондуктан, Юань династиясына Асман мандатын талап кылган учурда бул нерсеге кайдыгер караган жалгыз башкаруучу болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mandate_of_Heaven","last_updated":"3.0"}
+{"id":2116,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул башынан аягына чейин таза саясат жана императордун Асмандын алдында жакшы көрүнүү аракети болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mandate_of_Heaven","last_updated":"3.0"}
+{"id":2117,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Козголоң чыгаруу укугу эч бир расмий мыйзамда бекитилген эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mandate_of_Heaven","last_updated":"3.0"}
+{"id":2118,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жеңүүчү Асман мандатын ким алганын жана ким андан айрылганын аныктагандыктан, айрым кытай окумуштуулары муну «Жеңүүчүнүн адилеттүүлүгүнүн» бир түрү деп эсептешет, ал «Жеңген – падыша, жеңилген – каракчы» (кытайча: \"成者爲王, 敗者爲寇) деген белгилүү кытай макалында таамай чагылдырылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mandate_of_Heaven","last_updated":"3.0"}
+{"id":2119,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Силла падышалыгы да Асман мандатын кабыл алган деп айтылат, бирок эң алгачкы жазуулар Асман мандатын туруктуу мамлекеттик идеологияга айландырган Чосон династиясынан келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mandate_of_Heaven","last_updated":"3.0"}
+{"id":2120,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кийинки жана борборлоштурулган вьетнамдык династиялар конфуцийчиликти мамлекеттик идеология катары кабыл алышкан, мунун натыйжасында Чыгыш Азиядагы кытайлык синоцентристтик системанын үлгүсүндө Түштүк-Чыгыш Азияда вьетнамдык салык системасы калыптанган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mandate_of_Heaven","last_updated":"3.0"}
+{"id":2121,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кийинки мезгилдерде бул муктаждык жоюлган, анткени Япониянын императордук үй-бүлөсү өзүн жапондордун күн кудайы Аматэрасудан үзүлбөгөн тукум боюнча тараган деп эсептешкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mandate_of_Heaven","last_updated":"3.0"}
+{"id":2122,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1868-жылдагы Мейдзи калыбына келтирүүсүнөн кийин, император саясий бюрократиянын чордонуна кайра коюлганда дагы, тактынын өзү Мейдзи олигархиясынын алдында өтө аз бийликке ээ болуп калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mandate_of_Heaven","last_updated":"3.0"}
+{"id":2123,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Медиа изилдөөлөр – бул ар кандай медианын, айрыкча, массалык маалымат каражаттарынын мазмунун, тарыхын жана таасирин изилдөөчү академиялык дисциплина жана изилдөө тармагы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Media_studies","last_updated":"3.0"}
+{"id":2124,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Австралияда медиа изилдөөлөр адегенде 1960-жылдардын башында Викториядагы университеттерде окуу тармагы катары өнүгүп баштаган, андан кийин 1960-жылдардын аралыгында орто мектептерде да пайда болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Media_studies","last_updated":"3.0"}
+{"id":2125,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кино таануу сабагы орто мектептерде алгачкы жолу 1960-жылдардын орто ченинде Виктория штатынын башталгыч орто билим берүү окуу планынын алкагында окутула баштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Media_studies","last_updated":"3.0"}
+{"id":2126,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондон бери ал VCEнин күчтүү бөлүгү болуп саналат жана бүгүнкү күнгө чейин маанилүү бойдон калууда.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Media_studies","last_updated":"3.0"}
+{"id":2127,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кыязы, медиа таануу Жаңы Түштүк Уэльс штатынын орто мектептеринде окутулбайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Media_studies","last_updated":"3.0"}
+{"id":2128,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Харольд Иннис жана Маршалл Маклюэн – 20-кылымда медиа экология жана саясий экономия тармактарына кошкон салымдары менен белгилүү болгон канадалык белгилүү окумуштуулар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Media_studies","last_updated":"3.0"}
+{"id":2129,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Карлтон (1945-ж.) жана Батыш Онтарио (1946-ж.) университеттери журналистика боюнча адистештирилген программаларды же мектептерди уюштурушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Media_studies","last_updated":"3.0"}
+{"id":2130,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бүгүнкү күндө көпчүлүк университеттер Медиа жана коммуникация таануу боюнча бакалавр даражаларын сунуштайт жана көптөгөн канадалык окумуштуулар бул жаатта активдүү салым кошушат, алардын арасында: Брайан Массуми (философия, маданий изилдөөлөр), Ким Соучак (маданий изилдөөлөр, феминисттик изилдөөлөр, карылыкты изилдөө), Кэрри Ренчлер (феминисттик теория) жана Франсуа Курен (уюмдук коммуникация).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Media_studies","last_updated":"3.0"}
+{"id":2131,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Медиум – бул биздин дүйнө же башка адамдар менен болгон өз ара аракеттерибизге ортомчулук кылган ар кандай нерсе.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Media_studies","last_updated":"3.0"}
+{"id":2132,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маклуэн белгилегендей, «машина технологиясынын маңызы болгон фрагменттөө техникасы» адамдын эмгеги менен коомдук байланыштарын кайра курууну шарттаса, «автоматташтыруу технологиясынын маңызы – буга карама-каршы».","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Media_studies","last_updated":"3.0"}
+{"id":2133,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бардык медиа каражаттарынын мүнөздүү белгиси: ар түрдүү медианын «мазмуну» – бул дайыма башка медиа.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Media_studies","last_updated":"3.0"}
+{"id":2134,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эгерде электр жарыгы жума күнү кечиндеги футбол үчүн же жумуш столуңузду жарыктандыруу үчүн колдонулса, анда электр жарыгынын мазмунун ушул иш-аракеттер түзөт деп айтса болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Media_studies","last_updated":"3.0"}
+{"id":2135,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Электр жарыгы бренддин аталышын жазууга колдонулганда гана медиум катары кабылданат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Media_studies","last_updated":"3.0"}
+{"id":2136,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Медианын таасири күчөйт, анткени ага башка медиа «контенти» берилет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Media_studies","last_updated":"3.0"}
+{"id":2137,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ысык медиада катышуу деңгээли төмөн, ал эми муздак медиада катышуу деңгээли жогору болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Media_studies","last_updated":"3.0"}
+{"id":2138,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мурда Пекин Телерадио Берүү Институту катары белгилүү болгон 1954-жылы негизделген Кытай Коммуникация Университети.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Media_studies","last_updated":"3.0"}
+{"id":2139,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бурдьёнун анализине ылайык, телевидение биз ойлогондон алда канча аз автономия же эркиндик берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Media_studies","last_updated":"3.0"}
+{"id":2140,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кино таануу чөйрөсүгдө дагы, кыймылдуу сүрөт каражаттары боюнча жаңы көз караштарды өнүктүрүүдө Франкфурт да, Берлин да басымдуулук кылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Media_studies","last_updated":"3.0"}
+{"id":2141,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул жаңы багыттагы алгачкы басылмалардын бири – Хельмут Кройцердин редакторлугу менен чыгарылган «Адабият таануу – Медиа таануу» (��Literaturwissenschaft – Medienwissenschaft») аттуу жыйнак, анда 1976-жылкы Дюссельдорф германисттеринин жыйынында (Düsseldorfer Germanistentag) жасалган баяндамалар чогултулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Media_studies","last_updated":"3.0"}
+{"id":2142,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2005-жылы медиа таануучу Лутц Хахмайстер тарабынан негизделген Германиянын Медиа жана коммуникация саясаты институту медиа жана коммуникация саясаты маселелерине арналган саналуу көз карандысыз изилдөө мекемелеринин бири болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Media_studies","last_updated":"3.0"}
+{"id":2143,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Медиенвиссеншафтен» азыр Германиядагы университеттердин эң популярдуу адистиктеринин бири болуп, көптөгөн талапкерлер бул багытты окуу телевидениедеги же башка медиадагы карьерага автоматтык түрдө алып келет деп жаңылыш ойлошот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Media_studies","last_updated":"3.0"}
+{"id":2144,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул беш жылдык интеграцияланган программаны жана «Электрондук медиа» багытындагы эки жылдык программаны сунуштайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Media_studies","last_updated":"3.0"}
+{"id":2145,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Коммуникация илимдери адамдардын медиалашкан же медиалашпаган баарлашуусуна басым жасаса, медиа изилдөөлөр аны бир гана медиалашкан түрү менен чектейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Media_studies","last_updated":"3.0"}
+{"id":2146,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Коммуникация илимдерин (же анын багыттарынын бири) Роттердам Эразмус университетинде, Радбауд университетинде, Тилбург университетинде, Амстердам университетинде, Гронинген университетинде, Твенте университетинде, Рузвельт академиясында, Утрехт университетинде, Амстердам VU университетинде жана Вагенинген университети жана изилдөө борборунда окууга болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Media_studies","last_updated":"3.0"}
+{"id":2147,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Лахордогу Пенжаб университети – эң эски кафедрасы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Media_studies","last_updated":"3.0"}
+{"id":2148,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Медиа изилдөөлөр азыр Улуу Британиянын бардык аймактары боюнча окутулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Media_studies","last_updated":"3.0"}
+{"id":2149,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок мындай программалардын негизги багыты кээде айрым медиа каражаттарын – кино, китеп басып чыгаруу, видео оюндар ж.б. – эске албайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Media_studies","last_updated":"3.0"}
+{"id":2150,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Буга жарым-жартылай маданият тарыхчысы жана медиа изилдөөчү, профессор Шива Вайдянатандын ишке алынышы, ошондой эле Canoe Ventures компаниясынын башкы директору жана Виржиния университетинин бүтүрүүчүсү Дэвид Верклин түптөгөн Медиа саясаты жана этикасы боюнча алгачкы Верклин конференциясы өбөлгө түздү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Media_studies","last_updated":"3.0"}
+{"id":2151,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"(Рэдфорддогу медиа изилдөө адистиги мурункудай эле журналистикага, телерадио берүүгө, жарнамага же веб-өндүрүшкө адистешкен адам дегенди билдирет.)","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Media_studies","last_updated":"3.0"}
+{"id":2152,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бергсон ачык коомду өзү жабык коом деп айткан түшүнүккө, укуктун, адеп-ахлактын же диндин жабык системасына, карама-каршы койгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Open_society","last_updated":"3.0"}
+{"id":2153,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сорос, Жорж. «Жаңылуу доору». Public Affairs (2006).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Open_society","last_updated":"3.0"}
+{"id":2154,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тоталитаризм билимди саясат болууга мажбур кылып, сынчыл ой жүгүртүүнү мүмкүн эмес кылды жана тоталитардык өлкөлөрдө билимдин кыйрашына алып келди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Open_society","last_updated":"3.0"}
+{"id":2155,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жабык коомдо белгилүү билимге жана акыркы чындыкка болгон дооматтар чындыктын бир гана вариантын таңуулоо аракетине алып келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Open_society","last_updated":"3.0"}
+{"id":2156,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Шайлоочулардын чындыкты кабыл алуусун оңой эле бурмалоого мүмкүн болгондуктан, демократиялык саясий дискурс дайыма эле чындыкты туура түшүнүүгө алып келе бербейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Open_society","last_updated":"3.0"}
+{"id":2157,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок Поппер ачык коомду демократия, капитализм же laissez-faire экономикасы менен эмес, тескерисинче, кандай гана түрү болбосун, жамааттык топтук ой жүгүртүүгө каршы тура алган инсандын сынчыл көз карашта болуусу менен байланыштырган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Open_society","last_updated":"3.0"}
+{"id":2158,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жөнгө салуучу коллегиялар – кесиптик ишмердүүлүктү жөнгө салуу аркылуу коомдук кызыкчылыкты коргоого жооптуу юридикалык жактар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Regulatory_college","last_updated":"3.0"}
+{"id":2159,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, Онтариодо милдеттүү сертификацияны талап кылган кесип боюнча иштөө үчүн ар бир жумушчу Онтарионун Кесиптер Коллежине мүчө болууга тийиш.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Regulatory_college","last_updated":"3.0"}
+{"id":2160,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Вебердин оюнча, социология коомду жана жүрүм-турумду изилдейт, ошондуктан ал өз ара аракеттенүүнүн маңызына үңүлүү кароого тийиш.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_actions","last_updated":"3.0"}
+{"id":2161,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул термин Флориан Знанецкийдин «социалдык кубулуштар» түшүнүгүнө караганда практика жагынан пайдалуураак жана кеңири камтуучу, анткени социалдык аракетти аткарган индивид пассивдүү эмес, тескерисинче, активдүү жана реактивдүү болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_actions","last_updated":"3.0"}
+{"id":2162,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Экинчи даражадагы кесепеттер соңуна чыккандан кийин, бул дагы альтернативдүү каражат катары саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_actions","last_updated":"3.0"}
+{"id":2163,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эгер студент коллежде жакшы окубаганды тандаса, юридикалык факультетке тапшыруу жана акырында юрист болуу максатына жетүү кыйынга турарын билет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_actions","last_updated":"3.0"}
+{"id":2164,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Баалуулук мамилеси буйруктар жана талаптар деген кичине группаларга бөлүнөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_actions","last_updated":"3.0"}
+{"id":2165,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул талаптар бир нече маселелерди жаратты, атүгүл укуктук формализм да сыноого кабылды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_actions","last_updated":"3.0"}
+{"id":2166,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бири-бири менен атаандашкан диний уюмдар канчалык көп болсо, алар ошончолук адистешүүгө жана диний керектөөчүлөрдүн айрым сегменттеринин өзгөчө муктаждыктарын канааттандырууга багытталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_actions","last_updated":"3.0"}
+{"id":2167,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Азыркы Америка Кошмо Штаттарында консервативдүү чиркөөлөр күчтөнүп, өсүп жатканы, ал эми либералдык чиркөөлөр алсырап баратканы жалпыга маалым.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_actions","last_updated":"3.0"}
+{"id":2168,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аффектилик аракет (эмоционалдык аракеттер деп да белгилүү): жеке сезимдерин көрсөтүү үчүн, адамдын эмоцияларынан улам жасалган аракеттер.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_actions","last_updated":"3.0"}
+{"id":2169,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башкарылбаган реакцияда өзүн өзү кармоону билүү жана эстүүлүк жетишпейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_actions","last_updated":"3.0"}
+{"id":2170,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тилектер орундалбаса, ички тынчсыздык жаралат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_actions","last_updated":"3.0"}
+{"id":2171,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жалпыга таралган мисал – жүрүм-турумдук жана рационалдуу тандоо шарттары.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_actions","last_updated":"3.0"}
+{"id":2172,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул алты түшүнүк Аристотель тарабынан аныкталып, азыркыга чейин бир нече талкуунун темасы болуп келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_actions","last_updated":"3.0"}
+{"id":2173,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Микроэкономикалык теориялар жеке адамдардын тобунун иш-аракеттерин карайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_actions","last_updated":"3.0"}
+{"id":2174,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул камсыздоочулардын ортосунда атаандаштыкка шарт түзүп, натыйжада экономикада тартипти орнотот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_actions","last_updated":"3.0"}
+{"id":2175,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Рационалдуу тандоо теориясы, экономисттер тарабынан барган сайын көбүрөөк ээленип жатканына карабастан, микроэкономикалык концепциялардан айырмаланып турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_actions","last_updated":"3.0"}
+{"id":2176,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Салттуу аракеттер: белгилүү бир кырдаалдарда ар дайым бир калыпта аткарылгандыгы үчүн салт боюнча жасалган аракеттер.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_actions","last_updated":"3.0"}
+{"id":2177,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Салт - бул тааныштыктын негизинде калыптанган салт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_actions","last_updated":"3.0"}
+{"id":2178,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адат – бул бара-бара жана кээде аңдабай туруп өздөштүрүлгөн иш-аракеттердин ырааттуулугу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_actions","last_updated":"3.0"}
+{"id":2179,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кулинин «күзгүдөгү мен» идеясынын маңызы – биздин мен-сезимибиз башкаларга байкоо салып, алар биздин иш-аракеттерибиз жөнүндө эмне деп ойлошу мүмкүн экени жөнүндө ой жүгүртүү аркылуу калыптанат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_actions","last_updated":"3.0"}
+{"id":2180,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Социалдык капитал – бул «белгилүү бир коомдо жашаган жана иштеген адамдардын арасында болгон, ошол коомдун натыйжалуу иштешине мүмкүндүк берген байланыштар тармагы».","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2181,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"19-кылымдын биринчи жарымында де Токвилдин америкалыктардын жашоосу жөнүндөгү байкоолору социалдык капиталды белгилеп, аныктагандай сыяктуу болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2182,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бүтүндөй коомдоштук анын бардык бөлүктөрүнүн кызматташуусунан пайда көрөт, ал эми жеке адам өз ара мамилелеринде коңшуларынын жардамынын, тилектештигинин жана ынтымагынын артыкчылыктарын табат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2183,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Штейн (1960:1) айткандай: «Маданий айырмачылыктарга жана эксперименттерге дем берген коомду сактап калуунун баасы – бул, шексиз, жеке да, коомдук да деңгээлдеги белгилүү бир тартипсиздикти кабыл алуу».","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2184,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул ой-жүгүртүүлөрдүн баары кийинки он жылдыктарда социалдык капитал түшүнүгүнүн өсүшүнө чоң түрткү берди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2185,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Роберт Д. Патнэм (1993) социалдык капитал коомдоштуктарда жана мамлекеттерде кызматташтыкка жана өз ара колдоого шарт түзүп, муну менен кылмыштуулук сыяктуу азыркы коомдун көптөгөн социалдык илдеттерине каршы күрөшүүнүн баалуу каражаты болот деп белгиленген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2186,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Нан Линдин социалдык капитал концепциясы индивидуалисттигирээк мүнөзгө ээ: «Базардан күтүлгөн кайтарымы бар социалдык мамилелерге инвестиция салуу».","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2187,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Капитал» термини экономикалык капиталдын башка түрлөрүнө окшоштурулуп колдонулат, себеби социалдык капитал да (өлчөө кыйыныраак болсо да) ушундай эле пайдага ээ деп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2188,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Робисон, Шмид жана Силес (2002) социалдык капиталдын ар кандай аныктамаларын карап чыгып, алардын көбү аныктаманын формалдуу талабына жооп бербейт деген жыйынтыкка кели��кен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2189,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар социалдык капиталды симпатия катары аныктоону сунушташат: башка бирөөнүн симпатиясына ээ болгон адамдын социалдык капиталы бар; ал эми башкаларга симпатия көрсөткөндөр социалдык капиталды камсыз кылышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2190,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Социалдык капитал ошондой эле социалдык капитализм аттуу экономикалык теориядан айырмаланат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2191,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул \"байланыштагы адамдар үчүн да, четтегилер үчүн да баалуулук жаратат\".","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2192,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Роберт Д. Патнэмдин айтымында, социалдык капитал – бул \"адамдардын ортосундагы байланыштар – социалдык тармактар жана алардан келип чыккан өз ара жардамдашуу жана ишеним нормалары\".","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2193,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Муну өкмөткө болгон ишенимдин жана жарандык катышуунун деңгээлинин төмөндүгүнөн байкаса болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2194,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Путнам социалдык капиталдын төмөндөшүнүн негизги себептеринин бири катары аялдардын эмгек рыногуна аралашуусун көрсөтөт – бул болсо, ата-энелер менен мугалимдер ассоциациялары сыяктуу жарандык уюмдарга катышуу үчүн убакыттын тартыштыгын жаратып, андай иш-аракеттерге тоскоол болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2195,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Фукуяма белгилегендей, социалдык капитал өнүгүү үчүн пайдалуу болгону менен, ал топко кирбеген мүчөлөрдү чыгымга учуратып, жалпы бакубаттуулук үчүн күтүүсүз кесепеттерге алып келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2196,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул ченем актордун (жеке же жамааттык) тармагынын түзүлүшүнөн келип чыгуучу артыкчылыктарга бурулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2197,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул башкаларга болгон ишеним, алардын кызматташуусу жана инсандын өзүн тармак менен байланыштыруусу аркылуу эң жакшы сыпатталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2198,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Шери Берман менен Дилан Райлинин, ошондой эле Шанкер Сатянат, Нико Фойгтлендер жана Ханс-Йоахим Фоттун аттуу экономисттердин изилдөөлөрү жарандык бирикмелерди фашисттик кыймылдардын күч алуусу менен байланыштырган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2199,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Социалдык капиталдын терс кесепеттери көбүнчө көпүрө салуучулук менен эмес, чапташтыруучулук менен байланыштырылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2200,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чапташтыруучу жа��а көпүрө салуучу социалдык капитал, эгер тең салмакта болсо, натыйжалуу биргелешип иштей алат, же бири-бирине каршы да иштеши мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2201,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Обочолонгон байланыштардын чыңдалышы этникалык четтетүү же социалдык изоляция сыяктуу кесепеттерге алып келиши мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2202,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Улуттук өкмөттүн жана саясий партиялардын ишинин ийгиликсиздигинен көңүлү калган немистер өз клубдарына, ыктыярдуу бирикмелерине жана кесиптик уюмдарына баш-оту менен киришип, мунусу менен Веймар Республикасынын алсызданышына жана Гитлердин бийликке келишине өбөлгө түзүшкөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2203,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар Веймар Республикасында абдан түнт болушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2204,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Роберт Патнэм кийинки эмгектеринде иммиграция жана коомдоштуктардагы расалык түрдүүлүктүн жогорулашы социалдык капиталды жана ага байланыштуу коомдук ишенимдин өсүшүн басаңдатарын да айтат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2205,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирдейликтин жоктугу адамдардын эң жакын топторунан жана мамилелеринен да обочолонушуна алып келип, натыйжада ынтымактуу коомдоштуктун ордуна бөлүнүп-жарылган коомду түздү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2206,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адамдык капитал – бул жеке ресурс, ага мурунку муундун социалдык капитал аркылуу топтогондору менен жетүүгө болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2207,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Коулман өз талкуусунда Пьер Бурдьёго эч качан чындап токтолбосо да, бул Бурдьёнун «Билим берүү, коом жана маданияттагы кайра жаратуу» аттуу эмгегинде баяндалган жүйөсүнө туура келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2208,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Демек, адам көнүп калган социалдык реалдуулукту социалдык платформанын өзү түзүп берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2209,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисал катары, бир адам коомдогу өз ордун жакшыртууну каалайт дейли.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2210,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жарандык коом толук кандуу теориябы?","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2211,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Типтүү мисалдар: кылмыштуу топтор чапташтыруучу социалдык капиталды түзсө, хорлор жана боулинг клубдары (Патнэм алардын азайышына кейигендиктен, аталышы да ушундан келип чыккан) көпүрө салуучу социалдык капиталды жаратат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2212,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Олдрич ошондой эле социалдык капиталдын идеяларын кырсыкта�� калыбына келтирүүнүн негизги принциптерине колдонот жана калыбына келтирүүгө жардам берген же тоскоол болгон зыяндын деңгээли, калктын жыштыгы, өкмөттүн жана жардамдын сапаты сыяктуу факторлорду талдап чыгат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2213,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындай жашоо ыгын карманган адамдар муну коомдун ченемдери катары кабыл алып, насыялары, балдары үчүн кам санабай, зарыл болсо кайрымдуулук жардамын алып, тынч жашай алышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2214,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маркстын ою боюнча, «капиталдын» бардык формалары капиталисттерге гана таандык болгон жана ал капиталисттик коомдогу эмгектин негизи – сөздүн кайсы гана маанисинде болбосун, башка нерсе кылууга жетиштүү капиталы жок болгондуктан, өз эмгек күчүн сатууга мажбур болгон инсандардан куралган тап экенин баса белгилеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2215,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Портес буга мисал катары ошол эле этникалык топтун мүчөсүнө стипендиянын садака кылынышын келтирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2216,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чапташтыруучу жана көпүрө куруучу суб-шкалалар сунушталып, алар 300дөн ашык илимий макалаларда колдонулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2217,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, ынтымактуулук деңгээлин аныктоонун бирдиктүү сандык жолу жок, тескерисинче, бул – изилдөөчүлөрдүн ондогон жылдар бою социалдык капиталды операционалдаштыруу үчүн колдонуп келген социалдык тармак моделдеринин жыйындысы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2218,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мүчөлөрүнүн саны көп топтор (мисалы, саясий партиялар) капиталдын көлөмүнө мүчөлөрүнүн саны аз топторго караганда көбүрөөк салым кошот, бирок мүчөлөрүнүн саны аз көптөгөн топтор (мисалы, коомдоштуктар) да жалпысынан маанилүү роль ойнойт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2219,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Топтун коомдун калган бөлүгүнө кандай мамиле кылганы да социалдык капиталга таасир этет, бирок башка жол менен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2220,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башкалардын симпатиясына таасир эте албашы мүмкүн экенине көзү жетип, таандыктыкка умтулган адамдар өздөрүнүн башкаларга жана алар өкүлчүлүк кылган уюмдарга же мекемелерге карата симпатиясын күчөтүүгө аракет кылышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2221,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Уолзер (1992), Алессандрини (2002), Ньютаун, Столле жана Рочон, Фоли жана Эдвардс (1997) жана Уолтерс сыяктуу авторлордун пикири боюнча, адамдар байланыш тармактарын жарандык коом, тагыраак айтканда, үчүнчү сектор аркылуу түзүп, сактап тура алышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2222,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жарандык коомдун социалдык капиталдын булактарын жаратары документалдаштырылганы менен, Лайонстун «Үчүнчү сектор» (2001) эмгегине ылайык, социалдык капитал үчүнчү сектордун өсүшүнө шарт түзгөн да, аны стимулдаштырган да факторлордун арасында эч кандай түрдө кездешпейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2223,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Максат – экономикалык системанын үзүрүнөн четте калгандарды «коомдоштукка» кайра кошуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2224,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алессандрини буга кошулуп, мындай дейт: \"Айрыкча Австралияда неолиберализм экономикалык рационализм деп кайра сыпатталып, бир катар теоретиктер менен комментаторлор аны, социалдык капиталды ишке салуу ыкмасынан улам, бүтүндөй коомчулук үчүн кооптуу деп белгилешет\".","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2225,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эл аралык өнүгүүдө Бен Файн (2001) жана Жон Харрисс (2001) неолибералдык экономикалык өнүгүү жараткан теңсиздиктер үчүн социалдык капиталды болжолдуу панацея катары (мисалы, жарандык коом уюмдарын жана бейөкмөт уюмдарды өнүгүүнүн агенттери катары алга жылдыруу) орунсуз кабыл алууну кескин сындашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2226,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, социалдык капиталдын жогорку деңгээли демократияга болгон колдоонун жогорулашына алып келди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2227,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул негизги факторлорду кылдат талдоо көп учурда аялдардын эркектер менен бирдей деңгээлде добуш бербей турганын көрсөтөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2228,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Социалдык капитал саясий катышууну жеңилдеткен бай ресурстарды жана тармактарды сунуш кылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2229,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аялдар иерархиясы азыраак түзүмдөрдө уюшуп, орток пикирге келүүгө көбүрөөк көңүл бурушат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2230,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, рак илдетине чалдыккан адам дарылануу процессин көтөрүп, сакайып кетиши үчүн керек болгон маалымат, акча же моралдык колдоого ээ болушу ыктымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2231,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындан тышкары, коңшулуктагы социалдык капитал балдар жана өспүрүмдөр арасындагы ден соолуктагы теңсиздикти жумшартууга да көмөк бериши мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2232,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Этникалык азчылыктардын, өздөрүнө окшош этникалык топтун өкүлдөрү жыш жайгашкан аймактарда калыптандырган мамилелери жана байланыштары, башка жеке жана коңшулук факторлордон күтүлгөнгө караганда, ден соолугунун көрсөткүчтөрүнүн кыйла жакшырышына алып келиши мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2233,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, Швецияда 13 жаштан 18 жашка чейинки окуучулардын арасында жүргүзүлгөн сурамжылоонун жыйынтыктары социалдык капиталдын төмөндүгү жана социалдык ишенимдин аздыгы психосоматикалык симптомдордун, таяныч-кыймыл аппаратындагы оорулардын жана депрессиянын жогорку көрсөткүчтөрү менен байланыштуу экенин аныктады.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2234,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бир изилдөөдө Интернетти маалыматтык максатта колдонуу адамдын социалдык капиталды жаратуусу менен оң корреляцияда, ал эми социалдык-рекреациялык максатта колдонуу терс корреляцияда болгон (мындай колдонуунун деңгээли канчалык жогору болсо, социалдык капиталдын деңгээли ошончолук төмөн болгон).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2235,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Демек, адамдар аныкталган кызыгууларына жана тек-жайына карай башкалар менен тандап байланыша алышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2236,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Далилдердин басымдуу бөлүгү социалдык капитал менен интернеттин ортосунда түз байланыш бар экенин көрсөтсө да, бул боюнча талаш-тартыштар дагы эле уланууда.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2237,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2006-жылы жүргүзүлгөн соңку изилдөөлөр, интернетти туруктуу эмес же такыр колдонбогондорго караганда, интернет колдонуучуларынын көбүнчө кеңири байланыш тармактарына ээ болорун дагы көрсөтөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2238,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башка изилдөөлөр көрсөткөндөй, жашыраак адамдар бетме-бет баарлашууну Интернет менен алмаштырбастан, аны кошумча байланыш каражаты катары колдонушат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2239,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар үй-бүлөдөгү ата-эненин санын гана колдонуп, өгөй ата-энелер жана толук эмес үй-бүлөлөрдүн ар кандай түрлөрү сыяктуу кыйла кылдат өлчөмдөрдүн көзгө көрүнбөгөн таасирин эске албаган Коулманды сындашат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2240,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Морган жана Соренсен (1999) католик мектептеринин окуучулары стандартташтырылган жетишкендик тесттеринде мамлекеттик мектептердин окуучуларына караганда эмне үчүн жогору натыйжа көрсөтөрүн түшүндүргөн так механизми жоктугу үчүн Коулманды түздөн-түз сындашат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2241,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Социалдык капитал нормаларды бекемдеген мектептерде ар тараптуу функционалдык коомдоштукту сактоонун оң таасирин алып келе алганы менен, ал ошондой эле ашыкча көзөмөлдөөнүн терс кесепетин да алып келээри аныкталды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2242,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул мектептер социалдык капиталдын башка бир түрүн – ата-энелердин жана башка чоңдордун кеңейтилген социалдык тармактарындагы мүмкүнчүлүктөр жөнүндө маалыматты изилдешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2243,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул абалдардын окшош жери – ата-энелер балдарынын билим алуусуна көбүрөөк аралашканында.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2244,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Билим берүү тармагындагы социалдык капитал, ошондой эле окуучунун билим алуусу үчүн жоопкерчиликтүү болгон мугалимдер менен ата-энелер сыяктуу факторлор баланын окуудагы жетишкендиктерине олуттуу таасир эте алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2245,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тедин жана Вейер (2010) айткандай, \"окуучунун ийгилигине өбөлгө түзгөн эң маанилүү факторлордун бири – бул ата-энелердин баланын билим алуусуна жигердүү катышуусу\".","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2246,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Социалдык капиталдын бир түрү болуп эсептелген колдоочу тармактар жаңы келген студенттер ээ болгон маданий капиталды ишке киргизүү үчүн керек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2247,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Этникалык тилектештик кабыл алуучу коомго иммигранттар жаңы келген жагдайда өзгөчө маанилүү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2248,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Этникалык колдоо академиялык ийгиликке түрткү берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2249,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын социалдык капиталды географиялык түшүнүк катары кароосунун башкы жүйөсү – адамдардын мамилелери алар жашаган аймактарда калыптанарында.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2250,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал өз изилдөөлөрүндө бул түзүмдөрдүн жеке катышуучуларына эмес, ошол түзүмдөрдүн өзүнүн жана алардан келип чыккан социалдык байланыштардын мейкиндикке кантип жайылышына көңүл бурат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2251,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Социалдык капитал географияда изилдене турган дагы бир тармак катары ыктыярчылыкка катышууну жана анын ар түрдүү өкмөттөрдү колдоосун талдоо аркылуу каралат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2252,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бош убакыт менен демократиялык социалдык капиталдын ортосунда олуттуу байланыш бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2253,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кийинки изилдөөсүндө Кислев (2020) романтикалык катнаштарга болгон каалоо менен жалгыз бойлуктун арасында байланыш бар экенин көрсөтөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2254,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бангладеште Саркер жүргүзгөн кесилиштик изилдөөдө да окшош натыйжалар аныкталды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2255,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эпо муну мүмкүнчүлүгү бар да, жок да ишкерлердин бакубаттуулук көрсөткүчтөрүн салыштыруу аркылуу жасаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_capital","last_updated":"3.0"}
+{"id":2256,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Топтун ынтымактуулугу (ошондой эле топтук биримдик же социалдык ынтымак) социалдык топтун мүчөлөрүн бири-бирине жана бүтүндөй топко байлап турган байланыштар пайда болгондо жаралат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Group_cohesiveness","last_updated":"3.0"}
+{"id":2257,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ынтымакты – топтун максатка умтулууда же өз мүчөлөрүнүн эмоционалдык муктаждыктарын канааттандырууда биримдикте болууга умтулуусу деп тактап айтса болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Group_cohesiveness","last_updated":"3.0"}
+{"id":2258,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын динамикалык мүнөзү топ түзүлгөн учурдан тартып, ал тараганга чейинки убакыт аралыгында анын күчүнүн жана формасынын бара-бара өзгөрүп турушун билдирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Group_cohesiveness","last_updated":"3.0"}
+{"id":2259,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул аныктаманы жогоруда талкууланган топтун аныктамасы менен мүнөздөлгөн топтордун басымдуу бөлүгүнө жалпылаштырууга болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Group_cohesiveness","last_updated":"3.0"}
+{"id":2260,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бир изилдөөдө алар топ мүчөлөрүнөн өздөрүнүн бардык жакшы досторун аныктоону өтүнүшүп, топ ичиндеги тандоолордун топтон тышкаркы тандоолорго болгон катышын эсептеп чыгышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Group_cohesiveness","last_updated":"3.0"}
+{"id":2261,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Топтун ынтымагы Хоггдун айтымында социалдык тартылуу аттуу топтук деңгээлдеги тартылуунун бир түрүнө окшош.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Group_cohesiveness","last_updated":"3.0"}
+{"id":2262,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адамдар аралык тартылууну топтун биримдиги деп эсептеген Лотт жана Лотт (1965) адабияттарга кеңири сереп салып, адамдардын тек-жайындагы (мисалы, расасы, улуту, кесиби, жашы), көз караштарындагы, баалуулуктарындагы жана инсандык сапаттарындагы окшоштуктар топтун биримдиги менен жалпысынан оң байланышта экенин аныкташкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Group_cohesiveness","last_updated":"3.0"}
+{"id":2263,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындан тышкары, окшош тек-жай мүчөлөрдүн ар кандай маселелер, анын ичинде топтун максаттары, баарлашуу ыкмалары жана лидерликтин кааланган түрү боюнча көз караштарынын бирдей болуу ыктымалдыгын жогорулатат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Group_cohesiveness","last_updated":"3.0"}
+{"id":2264,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул көбүнчө социалдык жалкоолуктан, башкача айтканда, топтун кээ бир мүчөлөрү башкалар алардын кемчилигин толуктайт деп ишенип, азыраак күч-аракет жумшайт деген теориядан келип чыгат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Group_cohesiveness","last_updated":"3.0"}
+{"id":2265,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көпчүлүк мета-анализдер (көптөгөн изилдөөлөрдүн жыйынтыгын жалпылаган изилдөөлөр) ынтымак менен натыйжалуулуктун арасында байланыш бар экенин далилдеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Group_cohesiveness","last_updated":"3.0"}
+{"id":2266,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал тапшырмага берилгендик катары аныкталганда, ал жактырууга негизделген ынтымактыкка караганда азыраак деңгээлде болсо да, иштин натыйжалуулугу менен да байланыштуу болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Group_cohesiveness","last_updated":"3.0"}
+{"id":2267,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, айрым топтордо ынтымак менен натыйжалуулуктун байланышы башкаларга караганда күчтүүрөөк болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Group_cohesiveness","last_updated":"3.0"}
+{"id":2268,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айрым далилдерге ылайык, топтук ынтымак мүчөлөрү өз алдынча болгон топторго караганда, ролдору бири-бири менен тыгыз байланышкан топтордун ишмердүүлүгүнүн натыйжалуулугуна күчтүүрөөк байланыштуу болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Group_cohesiveness","last_updated":"3.0"}
+{"id":2269,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Андан тышкары, жогорку максаттарды койгон топтор өтө өндүрүмдүү болушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Group_cohesiveness","last_updated":"3.0"}
+{"id":2270,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ынтымактуу топтордун мүчөлөрү, ынтымагы жок топторго караганда, оптимисттүүрөөк болуп, социалдык көйгөйлөрдөн да азыраак жапа чегишет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Group_cohesiveness","last_updated":"3.0"}
+{"id":2271,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Таш усталар жана жыгач усталар ынтымактуу топтордо иштегенде канааттануусу көбүрөөк болору аныкталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Group_cohesiveness","last_updated":"3.0"}
+{"id":2272,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бир изилдөө, тапшырмага байланыштуу ынтымак топтун чечим кабыл алуусун стресс жок кезге караганда, стресс учурунда көбүрөөк жакшырта аларын көрсөткөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Group_cohesiveness","last_updated":"3.0"}
+{"id":2273,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Изилдөө көрсөткөндөй, ынтымагы төмөн жана шашылыштыгы жогору тайпалар, ынтымагы жогору жана шашылыштыгы жогору тайпаларга караганда начар натыйжа көрсөтүшкөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Group_cohesiveness","last_updated":"3.0"}
+{"id":2274,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Топтук ой жүгүртүү теориясына ылайык, кысымдар топтун өзү кабыл алып жаткан чечимдерди сын көз менен талдоосуна тоскоолдук кылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Group_cohesiveness","last_updated":"3.0"}
+{"id":2275,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дагы бир себеби, адамдар топту баалайт, ошондуктан өз ара мамилелерин сактоо же бекемдөө үчүн топтун пикирине көбүрөөк моюн сунууга даяр болушат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Group_cohesiveness","last_updated":"3.0"}
+{"id":2276,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мүчөлөрдүн бири-бирин жактыруу деңгээли топтун ынтымагын көрсөтөт деп божомолдонгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Group_cohesiveness","last_updated":"3.0"}
+{"id":2277,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өкмөт тарабынан тапшырылган «Англия шаарларынын абалы» тематикалык баяндамаларына ылайык, социалдык ынтымактын беш башка өлчөмү бар: материалдык шарттар, пассивдүү карым-катнаштар, активдүү карым-катнаштар, тилектештик, камтуу жана теңдик.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Group_cohesiveness","last_updated":"3.0"}
+{"id":2278,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Турмуштун бул негизги муктаждыктары бекем коомдук түзүлүштүн пайдубалы жана коомдук өнүгүүнүн маанилүү көрсөткүчтөрүн түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Group_cohesiveness","last_updated":"3.0"}
+{"id":2279,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Үчүнчү өлчөм жеке адамдар менен коомдоштуктардын ортосундагы өз ара оң аракеттенүүлөрдү, алмашууларды жана байланыш тармактарын, башкача айтканда, \"активдүү социалдык мамилелерди\" билдирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Group_cohesiveness","last_updated":"3.0"}
+{"id":2280,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ага, мындан сырткары, адамдардын шаарга таандыктык сезими жана ар түрдүү чөйрөдөн келгендердин ортосундагы жалпы тажрыйбанын, кимдиктин жана баалуулуктардын бекемдиги да кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Group_cohesiveness","last_updated":"3.0"}
+{"id":2281,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Альбрект Ларсен социалдык ынтымакты коомдук деңгээлде \"белгилүү бир улуттук мамлекеттин жарандарынын, бири-бирине ишенүүгө мүмкүндүк берген орток адеп-ахлактык коомдоштугу бар деген ишеними\" деп аныктайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Group_cohesiveness","last_updated":"3.0"}
+{"id":2282,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Коомдук формация – бул («коом» сөзүнө синоним) марксисттик түшүнүк, ал капитализмге чейинки өндүрүш ыкмаларын сактап турган капиталисттик өндүрүш ыкмасы менен экономиканын институционалдык контекстинин ортосундагы конкреттүү, тарыхый байланыш тууралуу айтат (маанисин тактоо).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_formation","last_updated":"3.0"}
+{"id":2283,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Коомдук илимдерде социалдык түзүм – жеке адамдардын иш-аракеттеринен келип чыккан жана ошол эле учурда аларды аныктап турган коомдогу калыптанган социалдык тартиптер.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_structure","last_updated":"3.0"}
+{"id":2284,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул «социалдык системага» карама-каршы келет, ал өз кезегинде бул ар түрдүү түзүмдөр камтылган негизги түзүмдү билдирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_structure","last_updated":"3.0"}
+{"id":2285,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул коомдогу ар түрдүү институттардын арасындагы мамилелердин нормаларын жана мыйзам ченемдүүлүктөрүн аныктайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_structure","last_updated":"3.0"}
+{"id":2286,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул уюмдардын заманбап изилдөөлөрүндө да маанилүү, анткени уюмдун түзүмү анын ийкемдүүлүгүн, өзгөрүү дараметин ж.б. аныкташы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_structure","last_updated":"3.0"}
+{"id":2287,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мезо масштабда ал жеке адамдардын же уюмдардын арасындагы социалдык тармактардын түзүмүнө байланыштуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_structure","last_updated":"3.0"}
+{"id":2288,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, Жон Леви Мартин белгилүү бир макро-деңгээлдеги структуралар микро-деңгээлдеги маданий институттардын эмерженттик касиеттери деп теориялаштырган (б.а., «структура» түшүнүгү антрополог Клод Леви-Стросстукуна окшош).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_structure","last_updated":"3.0"}
+{"id":2289,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Социалдык түзүм» терминин эң биринчи пайдаланган адам – Алексис де Токвиль деп айтылып жүрөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_structure","last_updated":"3.0"}
+{"id":2290,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Социалдык түзүлүштүн эң алгачкы жана эң толук баяндамаларынын бирин Карл Маркс сунуштаган. Ал саясий, маданий жана диний жашоону өндүрүш ыкмасына (негизги экономикалык түзүлүшкө) байланыштырган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_structure","last_updated":"3.0"}
+{"id":2291,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эмиль Дюркгейм, Герберт Спенсер жана башкалар тарабынан жайылтылган биологиялык жана социалдык системалардын ортосундагы аналогияларга таянып, түрдүү социалдык институттар менен практикалар түрдүү бөлүктөрдү бирдиктүү жана өзүн-өзү кайра жаратуучу бүтүнгө ассимиляциялоо аркылуу коомдун функционалдык интеграциясын камсыздоодо роль ойнойт деген идеяны киргизген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_structure","last_updated":"3.0"}
+{"id":2292,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башкалар маданий түзүмдөрдөн логикалык тартип издөөдө Леви-Стросстун ыкмасына таянышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_structure","last_updated":"3.0"}
+{"id":2293,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Коомдук түзүм түшүнүгүн агенттик менен айкалыштыруудагы эң таасирдүү аракеттерге Энтони Гидденстин структурация теориясы жана Пьер Бурдьёнун практика теориясы кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_structure","last_updated":"3.0"}
+{"id":2294,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гидденстин талдоосу бул жагынан Жак Дерриданын классикалык социологиялык жана антропологиялык ой жүгүртүүнүн негизин түзгөн бинарларды деконструкциялоосу менен тыгыз үндөшөт (айрыкча Леви-Стросстун структурализминин универсалдаштыруу тенденциялары).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_structure","last_updated":"3.0"}
+{"id":2295,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Муну Жейкоб Л. Морено изилдеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_structure","last_updated":"3.0"}
+{"id":2296,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Социобиология – социалдык жүрүм-турумду эволюциянын көз карашы менен изилдөөнү жана түшүндүрүүнү максат кылган биологиянын бир тармагы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sociobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2297,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Социобиология жупташуу үлгүлөрүн, аймак үчүн тирешүүнү, топ менен аңчылык кылууну жана коомдук курт-кумурскалардын уюк коомдору сыяктуу социалдык жүрүм-турумдарды изилдейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sociobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2298,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал жаныбарлар убакыттын өтүшү менен эволюциялык жактан ийгиликтүү деп саналган аракеттерди жасайт деп болжолдойт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sociobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2299,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошентип, жүрүм-турум популяцияда өзүнүн гендерин сактоо аракети катары каралат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sociobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2300,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Альтманн резус-макакалардын социалдык жүрүм-турумун статистиканын жардамы менен изилдөө үчүн өзүнүн социобиологиясын иштеп чыккан жана 1965-жылы Йеркс аймактык приматтарды изилдөө борборуна «социобиолог» катары жумушка орношкон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sociobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2301,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бир кезде адистердин гана термини болгон «социобиология» 1975-жылы Уилсон «Социобиология: Жаңы синтез» деген китебин жарыкка чыгарганда кеңири белгилүү болуп, бул окуя кызуу талаш-тартыштарды жараткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sociobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2302,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, эволюциянын жүрүм-турумга тийгизген таасири биологдорду жана философторду эволюциянын өзү ачылгандан бери эле кызыктырып келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sociobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2303,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эдвард Х. Хаген «Эволюциялык психология боюнча колдонмо» аттуу китебинде социобиология, адамдарга карата колдонулушу боюнча коомдук талаш-тартыштарга карабастан, \"жыйырманчы кылымдын илимий жетишкендиктеринин бири\" деп жазат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sociobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2304,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондуктан, бул сыпаттар түр эволюциялашкан чөйрөдө «адаптивдүү» болсо керек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sociobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2305,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошентип, алар адатта инстинктивдүү же интуитивдик жүрүм-турумга жана маданияттар арасындагы айырмачылыктарды эмес, окшоштуктарды түшүндүрүүгө кызыгышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sociobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2306,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул ата-энелик камкордуктун жыштыгы популяцияда өсмөк.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sociobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2307,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Э.О. Уилсон эволюция топторго да таасир этиши мүмкүн деп эсептеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sociobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2308,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эгер альтруизм генетикалык жактан шартталган болсо, анда анын сакталып калышы үчүн альтруисттер өздөрүнүн альтруисттик генетикалык сапаттарын таратышы керек. Бирок альтруисттер өздөрүнүн ресурстарын өз түрүнүн эсебинен альтруист эместерге жумшаганда, альтруисттер бара-бара тукум курут болуп, ал эми экинчилери көбөйө берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sociobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2309,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Социобиологиянын алкагында социалдык жүрүм-турумду түшүндүрүү – бул ага дал келген эволюциялык туруктуу стратегияны таап, ошонун негизинде социобиологиялык гипотеза түзүү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sociobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2310,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Социалдык курт-кумурскалардагы ��ана бир тууттагылардагы альтруизм ушундайча түшүндүрүлөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sociobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2311,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жалпысынан, тукумдоо мүмкүнчүлүктөрү көп ургаачылар тукумун азыраак баалашы мүмкүн, ошондой эле түгөйлөрүнөн максималдуу азык жана коргоо алуу үчүн тукумдоо мүмкүнчүлүктөрүн өз кызыкчылыктарына ыңгайлаштырышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sociobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2312,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адамдын жүрүм-турум генетикасы боюнча изилдөөлөр адатта чыгармачылык, экстраверсия, агрессивдүүлүк жана IQ сыяктуу жүрүм-турумдук сапаттардын тукум куучулугу жогору экенин аныктаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sociobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2313,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошентип, FEV гени чычкандын геномунан генетикалык жактан жок кылынганда, эркек чычкандар башка эркектерге дароо кол салышат, ал эми алардын жапайы типтегилери агрессивдүү жүрүм-турумду бир кыйла убакт өткөндөн кийин гана башташат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sociobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2314,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Уллика Сегерстроле билдиргендей, 1976-жылы «Социобиологияны изилдөө тобунун» жыйынында Хомский адам табияты жөнүндөгү социобиологияга негизделген түшүнүктүн маанилүүлүгүн баса белгилеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sociobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2315,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Уилсон кандай болушу керектигин эмес, болгону болгон нерсени гана айтууну көздөгөнүн билдирген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sociobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2316,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бизнес – бул товарларды жана кызмат көрсөтүүлөрдү өндүрүү же сатып алуу жана сатуу аркылуу жан багуу же акча табуу ишмердүүлүгү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Business","last_updated":"3.0"}
+{"id":2317,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эгерде бизнес карызга батса, кредиторлор ээсинин жеке мүлкүн өндүрүп алуу мүмкүнчүлүгүнө ээ.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Business","last_updated":"3.0"}
+{"id":2318,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул термин ошондой эле оозеки тилде (бирок юристтер же мамлекеттик кызматкерлер тарабынан эмес) компанияны түшүндүрүү үчүн көп колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Business","last_updated":"3.0"}
+{"id":2319,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жеке менчик, коммерциялык корпорация анын акционерлерине таандык, алар корпорацияны башкаруу үчүн директорлор кеңешин шайлап, жетекчи кызматкерлерин жалдашат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Business","last_updated":"3.0"}
+{"id":2320,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кооперативдин корпорациядан айырмасы – анын акционерлери эмес, мүчөлөрү бар жана алар чечим кабыл алууда бийлигин чогуу жүргүзүшөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Business","last_updated":"3.0"}
+{"id":2321,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жоопкерчилиги чектелген коомдор (ЖЧК), жоопкерчилиги чектелген өнөктөштүктөр жана бизнес уюмунун башка белгилүү бир түрлөрү белгилүү бир укуктук коргоолору бар өзүнчө юридикалык жак катары иш жүргүзүү аркылуу өз ээлерин же акционерлерин бизнестин ийгиликсиздиктеринен коргойт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Business","last_updated":"3.0"}
+{"id":2322,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эгерде компания кудуретсиз болуп жоюлса, анын мүчөлөрү белгилүү бир (көбүнчө номиналдык) суммаларды төлөөгө кепилдик беришет, бирок башка учурларда алардын компанияга карата экономикалык укуктары болбойт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Business","last_updated":"3.0"}
+{"id":2323,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Компаниянын бул түрүн Улуу Британияда мындан ары түзүүгө болбойт, бирок мыйзамда алардын иштешине жол берген жоболор дагы деле сакталып турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Business","last_updated":"3.0"}
+{"id":2324,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эскерте кетсек, компаниянын аталышынан кийинки \"Ltd\" жоопкерчилиги чектелген коомду, ал эми PLC (ачык акционердик коом) анын акцияларынын кеңири жайылтылганын көрсөтөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Business","last_updated":"3.0"}
+{"id":2325,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кепилдик менен чектелген компанияда бул кепилдик берүүчүлөр болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Business","last_updated":"3.0"}
+{"id":2326,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жеке компаниялардын ачык сатыктагы акциялары болбойт, ошондой эле аларды өткөрүп берүүгө көбүнчө чектөөлөр киргизилет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Business","last_updated":"3.0"}
+{"id":2327,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көңүл ачуучу компаниялар жана массалык маалымат каражаттары негизинен интеллектуалдык менчикти сатуудан пайда көрүшөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Business","last_updated":"3.0"}
+{"id":2328,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алардын курамына унаалар, автобустар, медициналык жабдуулар, айнек же учактар сыяктуу материалдык буюмдар кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Business","last_updated":"3.0"}
+{"id":2329,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көпчүлүк дүкөндөр жана каталог компаниялары дистрибьюторлор же чекене сатуучулар болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Business","last_updated":"3.0"}
+{"id":2330,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар спорт менен байланышкан товарларды жана кызматтарды сатуу менен киреше табышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Business","last_updated":"3.0"}
+{"id":2331,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Заманбап тармак 1494-жылы италиялык математик Лука Пачоли тарабынан түптөлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Business","last_updated":"3.0"}
+{"id":2332,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Каржыны акчаны башкаруу боюнча илим деп да аныктаса болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Business","last_updated":"3.0"}
+{"id":2333,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ээлери бизнестерин өздөрү башкара алышат, же аларды башкаруу үчүн менежерлерди жалдай алышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Business","last_updated":"3.0"}
+{"id":2334,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бизнес-процесстерди башкаруу (BPM) – бул уюмдун бардык аспектилерин кардарлардын каалоолоруна жана муктаждыктарына ылайыкташтырууну көздөгөн комплекстүү башкаруу ыкмасы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Business","last_updated":"3.0"}
+{"id":2335,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөгөн ишканалар өз ишмердүүлүгүн (жоопкерчилиги чектелген же чектелбеген негизде түзүлгөн) корпорация же шериктештик сыяктуу өзүнчө жак аркылуу жүргүзүшөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Business","last_updated":"3.0"}
+{"id":2336,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жалпысынан алганда, акционердик коомдун акционерлери, коммандиттик шериктештиктин салымчылары жана жоопкерчилиги чектелген коомдун мүчөлөрү, юридикалык жактан өзүнчө «жак» катары каралган уюмдун карыздары жана милдеттенмелери боюнча жеке жоопкерчиликтен корголушат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Business","last_updated":"3.0"}
+{"id":2337,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Шериктиктин шарттарын, биринчиден, (эгер түзүлгөн болсо) шериктик келишими, экинчиден, ал жайгашкан юрисдикциянын мыйзамы жөнгө салат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Business","last_updated":"3.0"}
+{"id":2338,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айрым салык тутумдарында бул кош салык салуу аттуу жагдайга алып келиши мүмкүн, себеби адегенде корпорация пайдадан салык төлөйт, андан кийин корпорация өз пайдасын ээлерине бөлүштүргөндө, жеке жактар өздөрүнүн жеке салык декларацияларын толтурууда дивиденддерди кирешесине кошууга милдеттүү болот, мына ушул учурда киреше салыгынын экинчи катмары салынат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Business","last_updated":"3.0"}
+{"id":2339,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Акцияларды алгачкы ачык жайгаштыруу (IPO) деп аталган процесс аркылуу «коомчулукка чыгуу» – бул бизнестин бир бөлүгү коомчулуктун мүчөлөрүнө таандык болот дегенди түшүндүрөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Business","last_updated":"3.0"}
+{"id":2340,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Хаммурапи кодекси болжол менен биздин заманга чейинки 1772-жылга таандык деп эсептелет жана анда башка маселелер менен бирге жүк ташуунун чыгымдарына, соодагерлер менен ортомчулардын ич ара мамилелерине байланыштуу жоболор да камтылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Business","last_updated":"3.0"}
+{"id":2341,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жергиликтүү бийлик органдары да ишкерлик жүргүзүү үчүн атайын лицензияларды жана салыктарды талап кылышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Business","last_updated":"3.0"}
+{"id":2342,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Капитал рыноктору бар өлкөлөрдүн көбүндө эң аз дегенде бирөө бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Business","last_updated":"3.0"}
+{"id":2343,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башка батыш өлкөлөрүндө да ушуга окшош жөнгө салуучу органдар бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Business","last_updated":"3.0"}
+{"id":2344,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бизнести жөнгө салган мыйзамдардын жайылышы жана барган сайын татаалданышы корпоративдик укук жаатында адистештирүүнү тереңдетүүгө мажбур кылды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Business","last_updated":"3.0"}
+{"id":2345,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көпчүлүк ишканалардын товардык белги катары каттоодон пайда көрүүгө шарт түзгөн аталыштары, логотиптери жана ушул сыяктуу брендинг ыкмалары бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Business","last_updated":"3.0"}
+{"id":2346,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Экономика – бул адамдардын баалуулуктар менен өз ара аракеттенүүсүн, атап айтканда, товарлар менен кызматтарды өндүрүүнү, бөлүштүрүүнү жана керектөөнү изилдеген коомдук илим.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2347,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал мурунку экономисттердин изилдөөлөрү адатта байлыкты талдоого: анын түзүлүшүн, бөлүштүрүлүшүн, керектелишин жана өсүү жолдорун изилдөөгө багытталганын ырастады.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2348,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эгер согушта жеңүү мүмкүн болбосо же күтүлгөн чыгымдар пайдадан ашып кетсе, чечим кабыл алуучу акторлор (эгер алар рационалдуу болсо) согуш ачуудан (чечимден) баш тартып, анын ордуна башка альтернативаларды изилдеши мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2349,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Экономикалык насааттар беотиялык акын Гесиоддун чыгармаларында кездешет, жана бир нече экономика тарыхчылары анын өзүн «алгачкы экономист» деп сыпатташкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2350,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кийинчерээк «меркантилисттер» жана «физиократтар» деп аталган эки топ бул теманын андан аркы өнүгүшүнө көбүрөөк түздөн-түз таасирин тийгизген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2351,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өлкөнүн байлыгы алтын жана күмүштүн топтолушуна көз каранды деп саналган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2352,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"18-кылымдагы француз ойчулдары жана жазуучуларынын тобу саналган физиократтар экономиканы киреше менен өндүрүштүн айланма агымы катары караган түшүнүктү иштеп чыгышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2353,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Физиократтар административдик жактан чыгымдуу салык чогултуунун ордуна жер ээлеринин кирешесине бирдиктүү салык киргизүүнү жакташкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2354,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Смит эмгекти бөлүштүрүү аркылуу адистешүүнүн мүмкүн болгон артыкчылыктарын, анын ичинде эмгек өндүрүмдүүлүгүнүн жогорулашын жана калаа менен айылдын ортосундагы же өлкөлөр арасындагы соодадан алынган пайданы талкуулайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2355,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тез өсүп кеткен калктын чектелген жерге болгон басымы эмгектин кайтарымынын азайышына алып келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2356,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адам Смит кирешенин өндүрүлүшүнө басым жасаган болсо, Давид Рикардо (1817) кирешенин жер ээлери, жумушчулар жана капиталисттер арасында бөлүштүрүүгө көңүл бурган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2357,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Рикардо ар бир өлкөнүн өз өндүрүшүнө гана таянбастан, тескерисинче, өндүрүштүк наркы салыштырмалуу төмөн товарларды өндүрүүгө жана экспорттоого адистешүү зарылдыгы жөнүндөгү салыштырмалуу артыкчылык принцибин биринчи болуп айткан жана далилдеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2358,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Милль рыноктун эки кызматынын – ресурстарды бөлүштүрүү менен кирешелерди бөлүштүрүүнүн ортосундагы так айырманы баса көргөзгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2359,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Смит «ар бир нерсенин чыныгы баасы... бул аны алууга кетирген мээнет жана түйшүк» деп жазган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2360,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сэйдин аныктамасы «товарлар жана кызмат көрсөтүүлөр» дегендин ордуна «байлык» сөзүн колдонуунун аркасында биздин күндөргө чейин сакталып келген, бул байлыктын материалдык эмес объектилерди да өзүнө камтый аларын билдирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2361,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Роббинс үчүн жетишсиздик маселеси чечилген, жана анын аныктамасы бизге билим берүү экономикасын, коопсуздук экономикасын, саламаттыкты сактоо экономикасын, согуш экономикасын жана, албетте, өндүрүш, бөлүштүрүү жана керектөө экономикасын экономика илиминин толук кандуу предметтери деп абийирибизди кыйнабай жарыялоо мүмкүнчүлүгүн берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2362,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирдиктүү көз караш жок болсо да, негизги агымдагы экономисттердин көпчүлүгү Роббинстин аныктамасынын кайсы бир версиясын кабыл алышат, анткен менен көптөр ал аныктамадан келип чыккан экономиканын чөйрөсүнө жана усулуна олуттуу каршы пикирлерин билдиришкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2363,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Экономика» терминин Альфред Маршалл сыяктуу неоклассикалык экономисттер «экономика илиминин» кыскача синоними жана мурунку «саясий экономиянын» ордун басуучу түшүнүк катары кеңири жайылтышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2364,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал классикалык экономикадан калган нарктын эмгек теориясынан баш тартып, анын ордуна суроо-талап жагынан нарктын чектик пайдалуулук теориясын жана сунуш жагынан чыгымдардын жалпыраак теориясын кабыл алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2365,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Буга баалардын (чыгым катары) жана кирешенин суроо-талаптын көлөмүнө кантип таасир этерин бөлүп көрсөткөн жеке суроо-талаптын керектөөчү теориясы айкын мисал боло алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2366,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Заманбап мейнстрим экономика неоклассикалык экономикага таянып, мурунку анализди толуктаган же жалпылаган көптөгөн тактоолорду, мисалы, эконометриканы, оюндар теориясын, рыноктун мүчүлүштүктөрүн жана же��килеңсиз атаандаштыкты талдоону, ошондой эле улуттук кирешеге таасир этүүчү узак мөөнөттүү өзгөрмөлөрдү талдоо үчүн экономикалык өсүштүн неоклассикалык моделин камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2367,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ресурстарды көзөмөлдөгөн бир же андан ашык оюнчу чектелген рационалдуу шарттарда мүмкүн болгон эң мыкты натыйжага жетүү үчүн чечим (тандоо) кабыл алган учурда, экономика илими тарабынан изилденүүчү экономикалык маселе жаралат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2368,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Китепте кыска мөөнөттө баалар салыштырмалуу ийкемсиз болгон шартта улуттук кирешенин аныктоочу факторлору каралган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2369,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кейнсчил экономиканын эки мураскери бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2370,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул, негизинен, Кембридж университети жана Джоан Робинсондун эмгектери менен байланыштуу деп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2371,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Федералдык резервдин мурдагы төрагасы Бен Бернанке – бүгүнкү күндө Улуу депрессиянын себептери тууралуу Фридмандын талдоосун жалпысынан туура деп саналган экономисттердин катарында.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2372,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Теорияларды түзүүдө максат – мурунку теорияларга караганда маалыматтык талаптары боюнча жок дегенде ошончолук жөнөкөй, прогноздору тагыраак жана кошумча изилдөөлөрдү түзүүдө жемиштүүрөөк болгондорун табуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2373,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алгачкы макроэкономикалык моделдер жыйынды өзгөрмөлөрдүн ортосундагы байланыштарды моделдөөгө багытталган, бирок убакыттын өтүшү менен бул байланыштар өзгөрүп жаткандай сезилгендиктен, макроэкономисттер, анын ичинде жаңы кейнсчилер да, өз моделдерин микронегиздерге таянып, кайра түзүшкөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2374,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кээде экономикалык гипотеза сапаттык гана болуп, сандык мүнөзгө ээ болбой калат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2375,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, эксперименталдык экономика тармагы өсүп, табигый эксперименттер барган сайын көбүрөөк колдонулуп жатат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2376,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындай ыкмалар менен гипотеза толугу менен анык мааниде эмес, ыктымалдуулук жагынан кабыл алынышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2377,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кесипкөйлүк стандарттарга жана натыйжалардын кайталанбастыгына негизделген сын-пикирлер бир жактуулукка, каталарга жана ашыкча жалпылоого каршы кошумча текшерүү катары кызмат кылат, бирок көптөгөн экономикалык изилдөөлөр кайталанбас деп, ал эми абройлуу журналдар код менен дайындарды берүү аркылуу кайталоого шарт түзбөгөндүгү үчүн айыпталып келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2378,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Колдонмо экономикада сызыктуу программалоо ыкмаларын колдонгон киргизүү-чыгаруу моделдери кыйла кеңири колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2379,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул экономиканын табигый илимдерден көптөн бери белгиленип келген айырмачылыгын азайтты, анткени ал мурда аксиома катары кабыл алынган жоболорду түздөн-түз текшерүүгө шарт түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2380,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ушул сыяктуу эмпирикалык тестирлөө нейроэкономикада да учурайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2381,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жеткилең атаандаштык рынокторунда эч бир катышуучу бир түрдүү өнүмдүн баасын белгилөөгө жетиштүү рыноктук күчкө ээ эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2382,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Микроэкономика, талданып жаткан рыноктогу иш-аракет башка рынокторго таасир этпейт деп божомолдоп, экономикалык системаны жөнөкөйлөтүп, жеке рынокторду изилдейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2383,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жалпы тең салмактуулук теориясы ар түрдүү рынокторду жана алардын жүрүм-турумун изилдейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2384,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жагымдуу, бирок бири-бирин жокко чыгарган аракеттердин арасынан тандоо жасоо керек","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2385,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Брецел жасоонун баасы – бул ага кеткен унду да, ошол таңды да башка эч нерсеге колдонулбай калуусу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2386,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өндүрүш процессинде колдонулган ресурстарга өндүрүштүн негизги факторлору болгон эмгек, капитал (мисалы, иштеп жаткан завод сыяктуу өндүрүштө колдонулчу узак мөөнөттүү өндүрүлгөн товарлар) жана жер (анын ичинде жаратылыш ресурстары) кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2387,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чыгымдарды өзгөртпөстөн көбүрөөк өнүм өндүрүлсө, же башкача айтканда, «ысыраптын» көлөмү кыскарса, натыйжалуулук жогорулайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2388,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эң жөнөкөй учурда экономика болгону эки товарды өндүрө алат (мисалы, «курал» жана «май»).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2389,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сүрөттө тартыштык, биринчиден, адамдардын ӨМЧдан тышкары (мисалы, X чекитинде) керектөөгө умтулганы менен, ага жете албастыгы, экинчиден, ийри сызыктын терс жантайышы менен чагылдырылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2390,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ийри сызыктын үстүндөгү чекиттин жантаюусу эки товардын өз ара алмашуу катышын аныктап көрсөтөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2391,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"ӨМЧ ийри сызыгынын шартында тартыштык төмөнкүнү билдирет: жалпысынан бир товардан көбүрөөк алуу үчүн, экинчисинен баш тартууга туура келерин түшүндүрөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2392,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ийри сызыктын ичиндеги чекит (А чекитиндегидей) жеткиликтүү, бирок өндүрүштүн натыйжасыздыгын (ресурстарды ысырап менен колдонууну) көрсөтөт, анткени түндүк-чыгыш багытында ийри сызыктагы чекитке жылуу аркылуу бир же эки товардын тең өндүрүш көлөмүн арттырууга болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2393,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кирешеси жогору өлкөлөрдү кошкондо, аймактар окшош технологияга жана өндүрүш факторлорунун айкалышына ээ болсо да, аларда өз ара сооданын чоң көлөмү жүрүп жатканы байкалган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2394,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул өндүрүш системаларынын ар биринде ар кандай жумушчу топтор адистешкен тиешелүү эмгек бөлүштүрүү, же ошого жараша түрдүү капиталдык жабдуулар жана дифференцияланган жер пайдалануу орун алышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2395,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Теория жана байкоолор, продукциянын жана өндүрүштүк ресурстардын рыноктук баалары өндүрүш факторлорун салыштырмалуу артыкчылык боюнча бөлүштүрүп, натыйжада (салыштырмалуу) арзан ресурстар арзан өнүмдөрдү өндүрүүгө жумшала тургандай шарттарды аныктайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2396,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Микроэкономикада бул бааны жана өндүрүштүн көлөмүн аныктоо үчүн жеткилең атаандаштыктагы рынокко карата колдонулат, анда эч бир сатып алуучунун же сатуучунун баа белгилөөгө таасир эте тургандай чоң күчү болбойт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2397,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Суроо-талап теориясы жеке керектөөчүлөрдү киреше, баа, табит ж.б. шарттарда ар бир товардын эң артыкчылыктуу санын акыл-эс менен тандайт деп сүрөттөйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2398,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Суроо-талап мыйзамы, жалпысынан, белгилүү бир рыноктогу баа менен суроо-талаптын көлөмү тескери байланышта экенин билдирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2399,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Андан сырткары, баанын төмөндөшү сатып алуу жөндөмдүүлүгүн жогорулатып, сатып алуу мүмкүнчүлүгүн арттырат (киреше эффектиси).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2400,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сунуш – бул товардын баасы менен ошол баада сатууга мүмкүн болгон көлөмүнүн ортосундагы байланыш.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2401,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эгерде башка факторлор өзгөрүүсүз калса, сунуш адатта баа менен сандын байланышын чагылдырган функция катары каралат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2402,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Суроо-талаптагыдай эле, сунуштун деңгээли да жылышы мүмкүн. Буга, мисалы, өндүрүш ресурстарынын баасынын өзгөрүшү же технологиялык өсүү себеп болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2403,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Базар тең салмактуулугу сунуштун көлөмү суроо-талаптын көлөмүнө барабар болгондо орнойт, бул – жогорудагы сүрөттөгү сунуш жана суроо-талап ийри сызыктарынын кесилишкен чекити.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2404,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тең салмактуулуктан жогору баада сунуштун көлөмү талаптын көлөмүнөн ашып, ашыкчалык пайда болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2405,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Фирмалардын эң ачык-айкын түрлөрү – бул корпорациялар, өнөктөштүктөр жана трасттар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2406,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сунуш жана суроо-талап теориясында изилденген толук атаандаштык шартындагы рыноктордо көптөгөн өндүрүүчүлөр бар, жана алардын эч бири баага олуттуу таасир тийгизе албайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2407,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жеткилең атаандаштыктан тышкары изилденүүчү рыноктун кеңири таралган түзүмдөрүнө монополисттик атаандаштык, олигополиянын ар кандай түрлөрү жана монополия кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2408,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Белгисиздиктин ар кандай формалары болгондуктан, аны чагылдыруунун жана экономикалык агенттердин ага болгон реакцияларын моделдөөнүн көптөгөн ыкмалары бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2409,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жүрүм-турум экономикасында бул, кызыкчылыктары жок дегенде жарым-жартылай карама-каршы келген башка агенттер менен өз ара аракеттенүүдө тандалган стратегияларды моделдөө үчүн колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2410,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал, сырттан караганда экономикага тиешеси жоктой сезилген, өзөктүк стратегияларды иштеп чыгуу, этика, саясат таануу жана эволюциялык биология сыяктуу түрлүү тармактарда олуттуу колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2411,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал ошондой эле финансылык аспаптардын баасын, компаниялардын финансылык түзүмүн, финансылык рыноктордун натыйжалуулугун жана туруксуздугун, финансылык кризистерди жана ага байланыштуу мамлекеттик саясатты же жөнгө салууну талдайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2412,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Унаанын сапатсыз экенин билбеген к��рдарлар анын баасын колдонулган сапаттуу унаанын баасынан да төмөн түшүрүшөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2413,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эки көйгөй тең камсыздандыруу чыгымдарын жогорулатып, башка шартта бүтүм түзүүгө даяр катышуучуларды рыноктон сүрүп чыгаруу менен натыйжалуулукту төмөндөтүшү мүмкүн («толук эмес рыноктор»).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2414,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маалыматтык асимметриялар жана толук эмес рыноктор экономикалык натыйжасыздыкка алып келиши ыктымал, бирок ошону менен бирге, жогоруда талкуулангандай, рыноктук, укуктук жана жөнгө салуучу чаралар аркылуу натыйжалуулукту жогорулатуу мүмкүнчүлүгүн да берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2415,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Коомдук товарлар – бул кадимки рынокто жетишсиз көлөмдө сунушталуучу товарлар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2416,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, абанын булгануусу терс тышкы таасирди жаратышы мүмкүн, ал эми билим берүү оң тышкы таасирди пайда кылышы мүмкүн (кылмыштуулуктун азайышы ж.б.).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2417,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөгөн тармактарда, кыска мөөнөттүү мезгилде талап же сунуш тарабындагы өзгөрүүлөргө баалардын эмес, көлөмдөрдүн ыңгайлашуусу баалардын ийкемсиздигинин кандайдыр бир формасы менен түшүндүрүлөт деп болжолдонот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2418,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айрым бир рыноктордогу баалардын мындай ийкемсиздигинин мисалдарына эмгек рынокторундагы эмгек акынын ставкалары жана жеткилең атаандаштыктан четтеген рыноктордогу белгиленген баалар кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2419,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындай агрегаттарга улуттук киреше жана өндүрүш, жумушсуздук деңгээли, баалардын инфляциясы, ошондой эле жалпы керектөө жана инвестициялык чыгымдар жана алардын курамдык бөлүктөрү сыяктуу субагрегаттар кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2420,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул бир эле теманын ыраатсыз өнүгүшү жагындагы көптөн бери келе жаткан көйгөйдү чечти.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2421,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кейнс экономикалык төмөндөөлөр учурунда товарларга болгон жыйынды сурамдын жетишсиздиги негизсиз жогорку жумушсуздукка жана потенциалдуу өндүрүштүн жоготууларына алып келиши мүмкүн деп эсептеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2422,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жаңы классикалык макроэкономика, ишкердик циклге карата кейнсчил көз караштан айырмаланып, толук эмес маалымат шартында рыноктун тең салмакка келүүсүн ырастайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2423,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жумушчу күчүнө жигердүү түрдө жумуш издеп жаткан жумушчулар гана кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2424,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жумушсуздуктун классикалык моделдерине ылайык, ал эмгек акынын деңгээли өтө жогору болгондуктан, жумуш берүүчүлөр кошумча жумушчуларды жалдоону каалабай калган учурда пайда болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2425,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Экономика тармактарды алмаштырып, жумушчулардын мурдагы көндүмдөрүнө суроо-талап болбой калганда, чоң өлчөмдөгү структуралык жумушсуздук пайда болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2426,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Акча жалпы кабыл алынуучулукка, наркынын салыштырмалуу ырааттуулугуна, бөлүнүүчүлүккө, бышыктыкка, портативдүүлүккө, сунушунун ийкемдүүлүгүнө, узак мөөнөттүүлүккө жана коомчулуктун кеңири ишенимине ээ.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2427,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"19-кылымдагы белгилүү экономист Фрэнсис Амаса Уокердин сөзү менен айтканда, «Акча бул – акча аткарган кызмат» (түп нускасында: «Money is that money does»).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2428,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын экономикалык функциясын бартерге (акчалай эмес алмашуу) карама-каршы койсо болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2429,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жалпы талап экономиканын потенциалдуу өндүрүшүнөн төмөн түшкөндө, өндүрүштөгү ажырым пайда болуп, айрым өндүрүштүк кубаттуулуктар пайдаланылбай калат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2430,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, жумушсуз үй куруучуларды автомобиль жолдорун кеңейтүүгө жалдоо мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2431,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Фискалдык саясаттын таасирлери сүрүп чыгаруу менен чектелиши мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2432,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айрым экономисттер «сүрүп чыгаруу эффектисин» ар дайым олуттуу маселе деп эсептешсе, башкалары өндүрүш төмөндөгөн учурда муну чоң көйгөй катары карашпайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2433,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Соңкусу, коомдук тандоо теориясынын аспектиси болгон түшүнүк болуп, мамлекеттик сектордун жүрүм-турумун өз кызыкчылыгын көздөгөн шайлоочулардын, саясатчылардын жана бюрократтардын бири-бири менен аракеттенүүсү аркылуу микроэкономикага окшоштуруп моделдейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2434,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул ошондой эле соодадан түшкөн пайданын көлөмүнө жана бөлүштүрүлүшү менен да байланыштуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2435,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көп учурда Карлайл экономикага «күңүрт илим» деген лакап атты 18-кылымдын аягындагы дин кызматкери Томас Роберт Мальтустун эмгектерине жооп катары койгон деп айтылат. Мальтус, калктын болжолдонгон өсүшү азык-түлүк менен камсыздоонун өсүү темпинен ашып кетет да, натыйжада ачарчылык келип чыгат деп үмүтсүздүк менен алдын ала айткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2436,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Экономикалык теория менен практиканын саясат менен болгон тыгыз байланышы – талаш-тартыштардын чордону. Бул байланыш экономиканын эң жөнөкөй баштапкы жоболоруна көлөкө түшүрүп, аларды бурмалашы мүмкүн жана көп учурда белгилүү бир коомдук мүдөөлөр менен баалуулуктар системаларына аралашып кетет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2437,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айрым академиялык экономикалык журналдар маалыматка негизделген саясий чөйрөнү түзүү максатында, белгилүү бир саясий маселелер боюнча экономисттердин бирдиктүү пикирин чамалоо аракеттерин күчөтүштү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2438,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Борбордук банктын көз карандысыздыгы, анын саясаты жана жетекчилеринин риторикасы, же мамлекеттин макроэкономикалык саясатынын (акча-кредиттик жана фискалдык саясат) негиздери сыяктуу маселелер талаш-тартыштын жана сын-пикирлердин чордонунда турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2439,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маалыматтык экономика математикалык-экономикалык изилдөөлөрдү да, жүрүм-турум психологиясындагы изилдөөлөргө окшош болгон жүрүм-турум экономикасын да камтыйт. Ошондой эле, неоклассикалык божомолдорду чаташтыруучу факторлор экономиканын көптөгөн тармактарында олуттуу изилдөөнүн предмети болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2440,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Джоскоу олигополия тармагындагы маанилүү иштер бейрасмий байкоолор аркылуу жасалат, ал эми формалдуу моделдер болсо кийин «постфактум» сунушталарына терең ишенген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Economics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2441,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дагы бир башкы тема – бул эволюция, ал жашоонун биримдигин жана көп түрдүүлүгүн түшүндүрөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2442,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын «Жаныбарлардын тарыхы» сыяктуу эмгектери өзгөчө маанилүү болгон, себеби алар анын натуралисттик багытын ачып берген. Кийинчерээк анын биологиялык себептүүлүккө жана жандуу жаратылыштын ар түрдүүлүгүнө багытталган дагы да эмпирикалык эмгектери пайда болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2443,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Грек философторунун салттарынын негизинде иштеген ислам окумуштуулары медицинаны өзгөчө жакшы изилдешкен, ал эми табият таануу, өзгөчө жашоонун туруктуу иерархиясын колдоодо, Аристотелдин окуусуна терең таянган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2444,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ян Сваммердамдын изилдөөлөрү энтомологияга болгон жаңы кызыгууну жараттып, микроскопиялык диссекция менен боёонун негизги ыкмаларын өрчүтүүгө өбөлгө түздгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2445,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Андан кийин, 1838-жылы Шлейден жана Шванн (1) организмдердин негизги бирдиги – клетка жана (2) ар бир клетка жашоонун бардык сыпаттамаларына ээ деген, азыркы учурда жалпы кабыл алынган идеяларды жайылта башташканы менен, (3) бардык клеткалар башка клеткалардын бөлүнүшүнөн пайда болот деген идеяга каршы чыгышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2446,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Карл Линней 1735-жылы табият дүйнөсүнүн негизги таксономиясын жарыялаган (анын вариациялары ошондон бери колдонулуп келет), ал эми 1750-жылдары бардык түрлөргө илимий аталыштарды берген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2447,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ламарк бул өздөштүрүлгөн сыпаттар кийин жаныбардын тукумуна өтүп, алар аны андан ары өнүктүрүп, өркүндөтөт деп ишенген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2448,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Заманбап генетиканын негизи Грегор Менделдин эмгектери менен башталган. Ал 1865-жылы өзүнүн «Versuche über Pflanzenhybriden» («Өсүмдүктөрдүн гибриддештирилиши боюнча тажрыйбалар») аттуу баяндамасын сунуштап, анда биологиялык тукум куучулуктун принциптерин баяндаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2449,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Вирустар жана бактериялар сыяктуу моделдик организмдердин жаңы түрлөрүнө көңүл бурулушу жана 1953-жылы Жеймс Уотсон менен Фрэнсис Криктин ДНКнын кош спиралдуу түзүлүшүн ачышы молекулярдык генетика дооруна өтүүнүн башталышын белгилеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2450,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жыйынтыгында, 1990-жылы адамдын геномунун картасын түзүү максатында «Адамдын геному» долбоору ишке киргизилген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2451,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жердеги жашоо суудан башталган жана кургактыкка өтүүгө чейин үч миллиард жылдай убакыт сууда жашаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2452,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өзөк бир же андан көп протондон жана бир нече нейтрондон турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2453,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ар бир элементтин атомунда протондордун уникалдуу саны болот, аны атомдук номер деп билебиз, ал эми анын протондору менен нейтрондорунун суммасы атомдун массалык саны деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2454,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көмүртек, мисалы, туруктуу изотоп (көмүртек-12 же көмүртек-13) же радиоактивдүү изотоп (көмүртек-14) катары болушу мүмкүн, анын акыркысы органикалык заттардын жашын аныктоо үчүн радиометриялык даталоодо (тактап айтканда, радиокөмүртектик даталоодо) колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2455,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Иондук байланыш – карама-каршы заряддалган иондордун же электр терстиги кескин айырмаланган эки атомдун ортосундагы электростатикалык тартылууга негизделип, иондук кошулмалардагы негизги өз ара аракеттенүү болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2456,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Иондук байланыштарга салыштырмалуу, коваленттик байланыш атомдордун арасында электрон жуптарын бөлүшүүгө негизделет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2457,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Суутек байланышынын көп кезигүүчү мисалы суу молекулаларынын арасында байкалат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2458,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Суу жашоо үчүн маанилүү, анткени ал – натрий жана хлорид иондору сыяктуу эрүүчү заттарды же башка майда молекулаларды эритип, сууга негизделген эритме түзө алган эффективдүү эриткич.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2459,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"O–H байланыштары полярдуу болгондуктан, кычкылтек атому бир аз терс, ал эми эки суутек атому бир аз оң зарядга ээ.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2460,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Суу ошондой эле адгезивдик касиетке ээ, анткени ал ар кандай полярдуу же заряддалган суудан айырмаланган молекулалардын бетине жабыша алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2461,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Муздун тыгыздыгынын суюк сууга салыштырмалуу төмөн болушу – анын кристаллдык торчо түзүлүшүн түзгөн суу молекулаларынын саны азыраак болгондуктан, суу молекулаларынын ортосунда көп боштук пайда болору менен түшүндүрүлөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2462,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошентип, суюк сууну газга (же суу буусуна) айландыруу үчүн суу молекулаларынын ортосундагы суутек байланыштарын үзүү үчүн чоң көлөмдөгү энергия керек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2463,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сууну эске албаганда, ар бир организмди түзгөн молекулалардын дээрлик баары көмүртекти камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2464,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, бир көмүртек атому метандагыдай төрт бирдик коваленттик байланышты, көмүр кычкыл газындагыдай эки кош коваленттик байланышты, же көмүртектин монооксиди (CO) сыяктуу бир үчтүк коваленттик байланышты түзө алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2465,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көмүр-суутектүү негиз кычкылтек (O), суутек (H), фосфор (P) жана күкүрт (S) сыяктуу башка элементтер менен алмаштырылышы мүмкүн, бул ошол кошулманын химиялык касиетин өзгөртөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2466,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Глюкоза жана фруктоза сыяктуу эки моносахарид бириккенде, алар сахароза сыяктуу дисахарид түзө алышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2467,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул липиддер – негизинен полярдуу эмес жана гидрофобдук органикалык кошулмалар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2468,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Глицерол менен фосфат тобу молекуланын полярдуу жана гидрофилдик (же баш) бөлүгүн, ал эми май кислоталары полярдуу эмес жана гидрофобдук (же куйрук) бөлүгүнө кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2469,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Белоктор – макромолекулалардын эң ар түрдүүсү, аларга ферменттер, транспорттук белоктор, чоң сигналдык молекулалар, антителолор жана структуралык белоктор кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2470,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Каптал чынжырчалардын полярдуулугу жана дүрмөтү аминокислоталардын эригичтигине таасир тийгизет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2471,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биринчилик структурасы пептиддүү байланыш аркылуу коваленттүү байланган уникалдуу аминоксилоталар катарынан турат","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2472,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Альфа-спиралдардын жана бета-катмарлардын бүктөлүшү белокко үч өлчөмдүү же үчилтик структурасын берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2473,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Пуриндерге гуанин (Г) жана аденин (А) кирет, ал эми пиримидиндерге цитозин (Ц), урацил (У) жана тимин (Т) кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2474,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Клетка мембранасы липиддик кош катмардан турат, анын курамындагы холестеролдор ар кандай температураларда мембрананын агуучулугун сактоо үчүн фосфолипиддердин ортосунда жайгашат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2475,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Клеткалык мембраналар клеткалардын жабышуусу, электр энергиясын сактоо жана клеткалык сигнал берүү сыяктуу ар кандай клеткалык процесстерге катышып, клетка дубалы, гликокаликс жана цитоскелет сыяктуу бир нече клетка сыртындагы түзүлүштөр үчүн бекитүүчү беттин кызматын аткарат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2476,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Албертстин текстинде «клеткалык курулуш блокторунун» өнүгүп жаткан эмбриондорду калыптандыруу үчүн кантип кыймылдашы баяндалат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2477,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өсүмдүк клеткаларында аларды жаныбар клеткаларынан айырмалап турган кошумча органеллалар бар: өсүмдүк клеткасына таяныч берүүчү клетка дубалы, кант өндүрүү үчүн күн нурунун энергиясын топтогон хлоропласттар, жана заттарды сактап, структуралык колдоо көрсөткөн, ошондой эле көбөйүүгө жана өсүмдүк уруктарын ажыратууга катышкан вакуолдор.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2478,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Термодинамиканын биринчи мыйзамына ылайык, энергия сакталат, башкача айтканда, ал жаралбайт дагы, жок да болбойт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2479,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Натыйжада, организм энтропиянын төмөнкү абалын сактоо үчүн энергияны тынымсыз алып турууга муктаж.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2480,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адатта, катаболизм энергияны бөлүп чыгарса, анаболизм аны сарптайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2481,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жалпы реакция бир катар биохимиялык этаптарда жүрөт, алардын айрымдары кычкылдануу-калыбына келүү реакциялары болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2482,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ацетил-КоА митохондриянын матрицасынын ичинде жүрүүчү лимон кислотасынын циклине кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2483,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кычкылдандыруучу фосфордоштуруу өзүнө электрон ташуу чынжырын камтыйт, ал электрондорду бир комплекстен экинчисине өткөрүүчү төрт белок комплексинин катарынан турат да, ошону менен NADH жана FADH2ден энергияны бошотот; бул энергия протондордун (суутек иондорунун) ички митохондриялык мембрана аркылуу айдалышы (хемиосмос) менен коштолуп, протон-кыймылдаткыч күчүн жаратат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2484,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кычкылтек болбогондо, пируват клеткалык дем алуу учурунда метаболизмге учурабастан, ферментация процессине дуушар болмок.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2485,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ферментация NADH-ны NAD+-га чейин кычкылдандырат, ал гликолизде кайрадан колдонула алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2486,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Скелет булчуңдарында калдык продукту бул – сүт кислотасы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2487,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анаэробдук гликолиз учурунда суутектин жуптары пируват менен биригип, лактатты пайда кылганда НАД+ калыбына келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2488,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Калыбына келүү учурунда, кычкылтек жеткиликтүү болгондо, НАД+ лактаттын суутегине биригип, АТФти пайда кылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2489,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көпчүлүк учурларда кычкылтек да калдык өнүм катары бөлүнүп чыгат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2490,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул аэробдук дем алууда митохондриянын ички мембранасы аркылуу жаралган протон-кыймылдаткыч күчүнө окшош.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2491,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аутокриндик сигнал берүүдө, лиганд аны бөлүп чыгарган ошол эле клеткага таасир тийгизет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2492,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эукариоттордо (башкача айтканда, жаныбар, өсүмдүк, козу карын жана протист клеткаларында) клетка бөлүнүүнүн эки башка түрү бар: митоз жана мейоз.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2493,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Клетка бөлүнгөн соң, ар бир туунду клетка жаңы циклдин интерфазасын баштайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2494,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Клетканын бөлүнүүсүнүн бул эки цикли тең алардын жашоо циклинин кайсы бир мезгилинде жыныстык көбөйүү процессинде колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2495,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эукариоттордогу митоз жана мейоз процесстеринен айырмаланып, прокариоттордо бинардык бөлүнүү клеткада бөлүнүү шпиндель аппараты түзүлбөстөн жүрөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2496,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Менделдик тукум куучулук, атап айтканда, бул – гендердин жана белгилердин ата-энеден тукумга өтүү процесси.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2497,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биринчиден, азыр аллелдер деп аталган генетикалык белгилер дискреттүү болуп, ар бири эки ата-эненин биринен мурасталган альтернативдүү формаларга ээ (мисалы, кызгылт-көк менен ак же узун менен кыска).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2498,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мендель гаметалардын жаралуу учурунда ар бир гендин аллелдери бири-биринен ажырап, ар бир гаметага ар бир генден бирден гана аллель өтөрүн белгилеген, бул анын ажыроо мыйзамында баяндалат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2499,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Нуклеотиддер бир нуклеотиддин канты менен кийинкисинин фосфатынын ортосундагы коваленттик байланыштар аркылуу чынжырчага биригип, кезектешкен кант-фосфат негизин калыптандырат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2500,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Негиздер эки топко бөлүнөт: пиримидиндер жана пуриндер.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2501,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"ДНК эки жипчеси ажыраганда репликацияланат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2502,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Хромосома – ДНК менен гистондордон турган иреттүү түзүлүш.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2503,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Прокариоттордо ДНК цитоплазмада жайгашкан, нуклеоид аттуу туура эмес формадагы денеченин ичинде сакталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2504,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"ДНКда сакталган генетикалык маалымат генотипти түзөт, ал эми фенотип организмдин түзүлүшүн жана өнүгүүсүн көзөмөлдөгөн же белгилүү бир зат алмашуу жолдорун катализдөөчү ферменттер катары кызмат кылган белоктордун синтезинин натыйжасында келип чыгат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2505,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Генетикалык код боюнча, бул мРНК чынжырлары рибосомаларда ишке ашкан трансляция процессинде белоктордогу аминокислоталардын ырааттуулугун аныктап берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2506,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Геномдорду секвенирлөө жана талдоо бүтүндөй геномдордун функциясы менен түзүлүшүн чогултуп, анализдөө үчүн жогорку өндүрүмдүү ДНК секвенирлөө жана биоинформатика аркылуу жүргүзүлөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2507,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Прокариоттордун геномдору кичинекей, компакттуу жана ар түрдүү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2508,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өнүгүүнүн негизин түзгөн төрт негизги процесс бар: детерминация, дифференциация, морфогенез жана өсүү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2509,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сөңгөк клеткалар – бул ар түрдүү типтеги клеткаларга дифференциялана алган жана ошол эле сөңгөк клеткаларды көбүрөөк өндүрүү үчүн чексиз көбөйө алган, дифференцияланбаган же жарым-жартылай дифференцияланган клеткалар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2510,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Апоптоз же клетканын программаланган өлүмү морфогенез учурунда да жүрөт, мисалы, адамдын эмбриондук өнүгүүсүндө манжалардын ортосундагы клеткалардын өлүшү колдун жана буттун манжаларын өз-өзүнчө кылып ажыратат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2511,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул аспаптык гендер типтердин арасында жогорку деңгээлде сакталган, бул алардын байыркылыгын жана бири-биринен абдан алыс турган жаныбарлар топторунда өтө окшош экендигин билдирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2512,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Хокс гендери өнүгүп келе жаткан эмбриондо же личинкада жыландардын көптөгөн омурткалары сыяктуу кайталануучу бөлүктөрдүн кайсы жерде өсөрүн аныктайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2513,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дарвиндин чоң жер мукур чымчыгынын тумшугунун BMP генинин таасири менен чоңоюшу же жыландардын буттарынан ажырашы – булардын баары универсалдуу гендин ар кандай үлгүдө экспрессияланышына мисал болот; жыландардын бутунун жоголушуна башка сойлоп жүрүүчүлөрдө бут пайда боло турган жерлерде Distal-less (Dlx) генинин жетишсиз экспрессияланышы себеп болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2514,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул көз караш боюнча, эволюция аргындашкан организмдердин популяциясындагы аллелдердин жыштыгында өзгөрүүлөр болгондо жүрөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2515,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тандалуу күчтөрү болбогондо же салыштырмалуу алсыз болсо, аллелдердин жыштыгы ар бир кийинки муунда бирдей ыктымалдуулук менен жогору же төмөн карай дрейфке учурайт, себеби аллелдер тандоо каталыгына дуушар болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2516,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Репродуктивдик изоляция ошондой эле генетикалык дивергенция арткан сайын күчөйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2517,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тукум экиге бөлүнгөндө, ал филогенетикалык даракта түйүн (же ажырым) катары чагылдырылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2518,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дарактын ичинде, аталыш менен белгиленген түрлөрдүн ар кандай тобу «таксон» (мисалы, адамдар, приматтар, сүт эмүүчүлөр же омурткалуулар) болуп саналат, эгерде таксон бардык эволюциялык тукумдарын камтыса, анда ал «клада», башкача айтканда, «монофилетикалык таксон» деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2519,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ички топко жакын тектеш, бирок филогенетикалык жактан анын сыртында турган түр же топ сырткы топ деп аталат, ал даракта таяныч чекиттин кызматын аткарат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2520,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Парсимония (же Оккамдын устарасы) принцибине ылайык, бардык топтордогу бардык сыпаттар боюнча эң аз эволюциялык өзгөрүүлөрдү болжолдоону талап кылган даракка артыкчылык берилет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2521,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул система боюнча ар бир түргө эки ат ыйгарылат: бири – уруусунун, экинчиси – түрүнүн аты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2522,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биологдор генетикалык коддун универсалдуулугун бардык бактериялардын, архейлердин жана эукариоттордун жалпы тегине далил катары карашат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2523,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кийинчерээк, болжол менен 1,7 миллиард жыл мурун, клеткалары атайын функцияларды аткарууга адистешкен көп клеткалуу организмдер келип чыга баштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2524,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кургактагы өсүмдүктөр ушунчалык өнүккөндүктөн, алар Кеч Девон кырсыгына өз салымын кошкон деп болжолдолот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2525,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул апааттан кийинки калыбына келүү маалында архозаврлар кургактагы эң көп сандаган омурткалуулар болуп, алардын бир тобу – динозаврлар – Юра жана Бор мезгилдеринде үстөмдүк кылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2526,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бактериялар топуракта, сууда, кычкыл ысык булактарда, радиоактивдүү калдыктарда жана жер кыртышынын тереңдеги биосферасында жашайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2527,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Архейлер прокариоттук клеткалардын башка доменин түзөт жана алгач бактериялар катары классификацияланып, архебактериялар (Архебактериялар дүйнөсүндө) деген аталышты алган, бул азыркы учурда колдонуудан чыгып калган термин.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2528,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Архейлер жана бактериялар жалпысынан өлчөмү жана формасы боюнча окшош, бирок айрым архейлер Haloquadratum walsbyi'нин жалпак жана төрт бурчтуу клеткалары сыяктуу такыр башка формада болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2529,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аркейлер эукариотторго караганда энергия булактарын көбүрөөк пайдаланышат: буларга кант сыяктуу органикалык кошулмалардан тарта, аммиак, металл иондору жана суутек газы да кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2530,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алгач байкалган археялар – башка организмдер жашабаган туздуу көлдөр жана ысык булактар сыяктуу экстремалдык чөйрөлөрдө жашаган экстремофилдер болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2531,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Археялар – Жердеги жашоонун негизги бөлүгү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2532,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул кладалардын бешөө ошондой эле жалпысынан протисттер деп белгилүү, алар – негизинен өсүмдүктөр, козу карындар же жаныбарлар болуп эсептелбеген микроскопиялык эукариоттук организмдер.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2533,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Протисттердин көпчүлүгү бир клеткалуу, алар ошондой эле микробдук эукариоттор деп да аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2534,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Динофлагелляттар фотосинтезге жөндөмдүү болуп, океанда жашашат жана органикалык заттарды негизги өндүрүүчүлөрдүн бири болуп саналышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2535,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кирпикчелүүлөр – кирпикчелер аттуу көп сандаган түк сымал түзүлүштөрү бар альвеоляттар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2536,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Экскаваттар – болжол менен 1,5 миллиард жыл мурун, эукариоттордун пайда болушунан көп узабай диверсификациялана баштаган протисттердин топтору.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2537,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көпчүлүк страменопилдер эки шапалагынын узунундагы түтүк сымал түктөрү менен мүнөздөлөт – бул топко диатомдор жана күрөң балырлар кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2538,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ризарийлер үч негизги топтон куралат: церкозойлор, фораминиферлер жана радиолярийлер.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2539,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Балырлар, Plantae'нин алгачкы бир клеткалуу ата-тегине сырткы формасы боюнча окшош болушу ыктымал болгон тузсуз суудагы микроскопиялык балырла�� – глаукофиттер сыяктуу бир нече айырмаланган кладалардан турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2540,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кургактык өсүмдүктөрү (эмбриофиттер) жер бетинде алгачкы жолу болжол менен 450-500 миллион жыл мурун келип чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2541,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тескерисинче, калган үч клада түтүксүз өсүмдүктөр болуп саналат, анткени аларда трахеиддер жок.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2542,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар көбүнчө сууга мол болгон аймактарда кездешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2543,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түтүксүз өсүмдүктөрдүн көпчүлүгү кургактыкта, айрымдары тузсуз сууларда жашайт, ал эми океандарда эч бири кездешпейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2544,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жылаңач уруктууларга ийне жалбырактуулар, саговниктер, гинкго жана гнетофиттер киришет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2545,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар муну абсорбциялык гетеротрофия аттуу процесс аркылуу ишке ашырышат, мында алар алгач тамак-аштын ири молекулаларын ажыратуучу сиңирүүчү ферменттерди бөлүп чыгарып, андан соң аларды клеткалык мембраналары аркылуу сиңирип алышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2546,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Козу карындарды, башка эки тукум – хоанофлагеллаттар жана жаныбарлар менен бирге, опистоконттор катары бириктирүүгө болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2547,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал эми көп клеткалуу козу карындардын мицелий аттуу денеси азык заттардын сиңирилишин камсыздаган, гифтер деп аталган жеке түтүк сымал жипчелердин массасынан турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2548,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жаныбарлар, айрымдарын эске албаганда, органикалык заттар менен азыктанышат, кычкылтек менен дем алышат, кыймылдай алышат, жыныстык жол менен көбөйүшөт жана эмбриондук өрчүү учурунда клеткалардын көңдөй шары болгон бластуладан өсүп чыгышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2549,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жаныбарлар өнүгүү өзгөчөлүктөрүнө жараша эки топко бөлүнөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2550,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алгачкы ооздууларда бластопор оозго айланат, андан кийин анус пайда болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2551,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көпчүлүк жаныбарлардын денелери симметриялуу, ал эми симметриясы радиалдык же эки жактык болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2552,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Акырында, жаныбарларды айлана-чөйрөнү сезүүчү мурутчалар же олжо кармоочу чеңгелдер сыяктуу тиркемелеринин түрү жана жайгашкан орду боюнча айырмалоо мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2553,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жаныбар түрлөрүнүн басымдуу бөлүгү (~97%) – омурткасыздар, алар хордадан келип чыккан, омуртка түркүгү жок (көбүнчө омуртка же арка сөөк деп аталат) жана аны өрчүтпөгөн жаныбарлар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2554,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөгөн омурткасыз таксондордун түрлөрүнүн саны жана түрдүүлүгү бүткүл Омурткалуулар типчесине караганда көбүрөөк.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2555,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Вирустун 6000ден ашык түрү чоо-жайы ачыкталып сүрөттөлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2556,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Инфекцияланган клетканын ичинде болбогондо же клетканы жуктуруу процессинде болбогондо, вирустар генетикалык материалдан (ДНК же РНК), капсид аттуу белок кабыгынан жана айрым учурларда сырткы липиддик кабыктан турган көз карандысыз бөлүкчөлөр, же вириондор, түрүндө болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2557,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жашоонун эволюциялык тарыхында вирустардын келип чыгышы так эмес: айрымдары клеткадан клеткага өтө алган ДНК бөлүкчөлөрү – плазмиддерден, ал эми башкалары бактериялардан эволюциялашкан болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2558,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Вирустар ар түрдүү жолдор менен жайылышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2559,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Вирустук гастроэнтериттин негизги себептери катары каралган норовирус жана ротавирус фекал-оралдык жол менен жугат – алар кол менен ооздун тийиши аркылуу, ошондой эле тамак-аш же суу аркылуу өтөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2560,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өсүндү системасы сабактан, жалбырактардан жана гүлдөрдөн түзүлөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2561,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жарым-жартылай өткөргүч мембрана аркылуу суунун кыймылынын багыты ошол мембрананын эки жагындагы суунун потенциалына жараша аныкталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2562,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көпчүлүк өсүмдүктөрдүн уруктары адатта тыныгуу абалда болот, бул абалда уруктун кадимки иш-аракети токтоп турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2563,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Имбибиция – өнүп чыгуунун алгачкы баскычы, анда урукка суу сиңет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2564,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул мономерлер котиледондордо же эндоспермада топтолгон крахмалдын, белоктордун жана липиддердин гидролизинен алынат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2565,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алардын гүлдөрү – сперматозоиддер менен жумуртка клеткаларынын биригүү механизмин камсыздоо менен көбөйүүгө шарт түзгөн органдар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2566,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кайчылаш чаңдашуу – бул бир гүлдүн чаңдыгынан алынган чаңчанын ошол эле түрдөгү башка өсүмдүктүн гүлүнүн чаң алгычына өтүшү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2567,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул өзгөрүүлөр генетикалык, химиялык жана физикалык факторлордон таасир алышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2568,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Фоторецептордук белоктор учурда күн же түн экендиги, күндүн узактыгы, жеткиликтүү жарыктын интенсивдүүлүгү жана жарыктын булагы сыяктуу маалыматты өткөрүп беришет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2569,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөгөн гүлдүү өсүмдүктөр түндүн узактыгына реакция кылган жарыкка сезимтал келген кошулмалардын жардамы менен тиешелүү убакта гүлдөшөт, бул кубулуш фотопериодизм деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2570,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жаныбарларды регуляторлор же конформерлер деп классификациялоо мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2571,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ага карама-каршы, балыктар жана бакалар сыяктуу жаныбарлар конформерлер болуп эсептелет, анткени алар өздөрүнүн ички чөйрөсүн (мисалы, дене температурасын) тышкы чөйрөгө ылайыкташтырат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2572,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, чычкандар салмагынын пропорциясын эске алганда коёндорго караганда үч эсе көп азык керектей алышат, анткени чычкандардын салмагынын бирдигине туура келген негизги зат алмашуу ылдамдыгы коёндордукунан жогору.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2573,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, сүзүүчү же учуучу жаныбарларда бул байланыш сызыктуу эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2574,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Төмөн ылдамдыкта учкан кезде, куш абада калуу үчүн зат алмашууну жогорку деңгээлде сакташы керек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2575,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Акырында, тузсуз суу жаныбарларынын дене суюктуктары тузсуз сууга салыштырмалуу гиперосмостук болуп эсептелинет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2576,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эгер жаныбар ашыкча химиялык энергиясы бар азыкты жесе, ал ошол энергиянын көпчүлүк бөлүгүн келечекте колдонуу үчүн липиддер түрүндө, ал эми бир бөлүгүн чукул арада колдонуу үчүн (мисалы, мээнин энергияга болгон муктаждыгын канааттандырууга) гликоген түрүндө сактап турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2577,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Омурткалуу жаныбарларда тамак сиңирүү жолдорунан тышкары, тамак сиңирүү системасынын бөлүгү болгон боор жана уйку бези сыяктуу кошумча бездери бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2578,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ашказандан чыккандан соң, тамак-аш ортоңку ичегиге түшөт, ал ичегинин биринчи бөлүгү (же сүт эмүүчүлөрдө ичке ичеги) жана тамак сиңирүүнүн жана сиңирилишинин негизги орду болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2579,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өпкөдө газ алмашуу миллиондогон майда аба баштыкчаларында жүрөт; сүт эмүүчүлөрдө жана сойлоп жүрүүчүлөрдө булар альвеолалар, ал эми канаттууларда атриялар деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2580,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Булар өпкөлөргө кирет да, ал жерден бара-бара ичкере берген экинчилик жана үчүнчүлүк бронхторго, алар болсо өз кезегинде көп сандаган майда түтүкчөлөргө – бронхиолаларга бөлүнөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2581,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кан айлануу системасынын эки түрү бар: ачык жана жабык.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2582,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жаныбарлардагы кан айлануу ткандардын эки түрүнүн: системалык ткандардын жана дем алуу (өпкө) органдарынын арасында жүрөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2583,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Канаттууларда жана сүт эмүүчүлөрдө системалык жана өпкө системалары удаалаш туташкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2584,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Скелет булчуңдарынын жыйрылуулары нейрогендик болуп эсептелет, анткени алар кыймылдаткыч нейрондордон синаптикалык сигналды талап кылышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2585,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аракет потенциалдарынын жыштыгына жараша, булчуңдун жыйрылуусу төмөнкүдөй түрлөргө бөлүнөт: жалкы жыйрылуу, суммация же тетанус.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2586,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жыйрылуу механизмдери булчуң ткандарынын үч түрүндө тең окшош болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2587,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Моллюскалар жана нематодалар сыяктуу башка жаныбарлар, омурткалуулардын скелет же жүрөк булчуңдарындагыдай туурасынан эмес, спираль түрүндө жайгашкан жоон жана ичке филаменттердин тилкелеринен турган кыйгач тилкелүү булчуңдарга ээ болушат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2588,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар синапстар аттуу байланыш жерлеринде маалыматты жөнөтүп же кабыл ала алышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2589,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Нейрондор же булчуң клеткалары башка нейрондон сигнал алары менен козголушу же басаңдатылышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2590,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Омурткалууларда нерв системасынын курамына мээ жана жүлүн кирген борбордук нерв системасынан (БНС) жана БНСти дененин калган бардык бөлүктөрү менен байланыштырган нервдерден турган перифериялык нерв системасынан (ПНС) куралган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2591,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Перифериялык нерв системасы өзүнчө турган үч кичи системага бөлүнөт: соматикалык, вегетативдик жана энтералдык нерв системалары.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2592,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Симпатикалык нерв системасы өзгөчө кырдаалдарда энергияны мобилизациялоо максатында активдешсе, парасимпатикалык нерв системасы организмдер жайбаракат абалда болгондо активдешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2593,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мээден түз чыккан нервдер баш мээ нервдери, ал эми жүлүндөн чыккандар жулүн нервдери деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2594,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адамдардын негизги эндокриндик бездери – бул калкан бези жана бөйрөк үстүндөгү бездер.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2595,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гормондор аминокислота комплекстери, стероиддер, эйкозаноиддер, лейкотриендер же простагландиндер болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2596,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар мейоз жолу менен гаплоиддик гаметаларды пайда кылышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2597,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көпчүлүк учурларда алардын ортосунда үчүнчү түйүлдүк катмары – мезодерма да өрчүйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2598,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гаструляция жүрөт, анда морфогенетикалык кыймылдар клетка массасын эктодерма, мезодерма жана эндодермадан турган үч түйүлдүк катмарына айландырат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2599,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Клеткалык дифференциацияга, жанаша жайгашкан клеткаларга берилүүчү (юкстакриндик сигнал берүү) же жакын жайгашкан клеткаларга кыска аралыкта берилүүчү (паракриндик сигнал берүү) өсүү факторлору сыяктуу клеткадан тышкаркы сигналдар таасир тийгизет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2600,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адаптивдик иммундук система мурда кезиккен молекулаларды таанууну үйрөнүү менен ар бир дүүлүктүргүчкө ылайыкташтырылган жооп берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2601,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бактериялардын вирустук инфекциялардан коргоочу ферменттер түрүндөгү рудименттик иммундук системасы бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2602,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жаактуу омурткалуулар – алардын арасында адамдар да бар – патогендерди натыйжалуураак тааныганга ыңгайлашууга жөндөмдүү, андан да татаал коргонуу механизмдерине ээ.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2603,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Туруктуу аракет калыптары, мисалы, генетикалык жактан аныкталган, калыптанган жана үйрөнүүсүз ишке ашкан жүрүм-турумдар болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2604,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тирүү (биотикалык) организмдердин коомдоштугу курчап турган чөйрөнүн жансыз (абиотикалык) компоненттери (мисалы, суу, жарык, радиация, температура, нымдуулук, атмосфера, кычкылдуулук жана топурак) менен болгон жыйындысы экосистема деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2605,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жаныбарлар өсүмдүктөрдү жана бири-бирин жеп, система аркылуу заттардын жана энергиянын өтүшүндө маанилүү роль ойношот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2606,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жердин физикалык чөйрөсү күн энергиясы жана рельефтин таасири менен калыптанат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2607,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аба ырайы – бул күнүмдүк температура жана жаан-чачын, ал эми климат – адатта 30 жыл ортосунда эсептелген аба ырайынын узак мөөнөттүү орточо мааниси.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2608,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Натыйжада, нымдуу чөйрө жапжашыл өсүмдүктөрдүн өсүшүнө шарт түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2609,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кыска мөөнөттүү аралыктардагы калктын өсүшүн калктын өсүү темпинин теңдемеси аркылуу аныктоо мүмкүн, ал төрөлүү, өлүм жана иммиграция көрсөткүчтөрүн эске алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2610,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биологиялык өз ара аракеттенүү – бул коомдоштукта чогуу жашаган эки организмдин бири-бирине тийгизген таасири.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2611,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Узак мөөнөттүү өз ара аракеттенүү симбиоз деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2612,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ар бир азыктануу желесинин эң төмөнкү трофикалык деңгээлин, коомдоштуктун калган бөлүгүнө азык болушу үчүн энергияны жана органикалык эмес заттарды органикалык кошулмаларга айландырган өсүмдүктөр менен балырлар сыяктуу баштапкы продуценттер (же автотрофтор) түзүшөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2613,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар болсо экинчи иреттеги керектөөчүлөрдү жеген үчүнчү иреттеги керектөөчүлөр болуп саналат да, бул процесс ушинтип улана берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2614,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айрым циклдерде зат узак мөөнөткө сакталып же топтолуп турган резервуарлар болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2615,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жылуунун эң ири түрткү бергичи – парник газдарынын бөлүнүп чыгышы, алардын 90%дан ашыгын көмүр кычкыл газы жана метан түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2616,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биотүрдүүлүк экосистемалардын иштешине таасир этет, ал эми алар адамдар көз каранды болгон түрдүү кызматтарды көрсөтөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2617,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Салтка ылайык, ботаникага микологдордун козу карындарды, ал эми фикологдордун балырларды изилдөөсү да кирген, жана бул үч организмдер тобун изилдөө Эл аралык ботаникалык конгресстин кызыкчылыктар чөйрөсүндө кала берүүдө.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2618,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Орто кылымдарда, көбүнчө монастырларга караштуу болгон дары бакчаларында медициналык мааниге ээ өсүмдүктөр өстүрүлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2619,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул бакчалар өсүмдүктөргө карата академиялык изилдөөлөрдү жүргүзүүгө шарт түзгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2620,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"20-кылымдын акыркы жыйырма жылында ботаниктер өсүмдүктөрдү тагыраак классификациялоо үчүн молекулярдык-генетикалык анализдин, анын ичинде геномика, протеомика жана ДНК ырааттуулуктары сыяктуу ыкмаларын колдонушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2621,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Заманбап ботаниканын түп тамыры Байыркы Грецияга барып такалат, тактаганда, анын негизги принциптерин иштеп чыгып, сүрөттөгөн жана илимий чөйрөдө «Ботаниканын атасы» катары таанылган Аристотелдин шакирти Теофрастка (б.з.ч. 371–287-жж.) байланыштуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2622,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«De Materia Medica» 1500 жылдан ашуун убакыт бою кеңири окулуп келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2623,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"16-кылымдын орто ченинде Италиянын бир катар университеттеринде ботаникалык бактар негизделген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2624,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар ботаниканын академиялык сабак катары өнүгүшүн колдошкон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2625,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул мезгил аралыгында ботаника медицинага бекем баш ийип турган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2626,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бок өсүмдүктөрдү классификациялоонун өз системасын иштеп чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2627,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тамгалардын тандалышы жана ирети жалаң гана идентификациялоо үчүн түзүлгөн ачкычтарда (диагностикалык ачкычтарда) жасалма, же синоптикалык ачкычтарда таксондордун табигый же филетикалык тартиби менен тыгызыраак байланышта болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2628,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул стандартташтырылган биномдук же эки бөлүктөн турган аталыш системасын орноткон, мында биринчи аталыш урууну билдирген, ал эми экинчиси уруунун ичиндеги түрдү билдирген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2629,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өсүмдүктөрдүн анатомиясы, морфологиясы жана жашоо циклдери жөнүндөгү билимдин өрчүшү, алардын ортосунда Линнейдин жасалма жыныстык системасына караганда табигый жакындыктар көбүрөөк экенин түшүнүүгө алып келди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2630,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кэтрин Эсаунун (1898–1997) өсүмдүктөрдүн анатомиясы боюнча эмгеги азыркыга чейин заманбап ботаниканын негизги пайдубалы болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2631,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мелүүн алкактагы жазы жалбырактуу токойлор сыяктуу өсүмдүктөр коомдоштуктарынын курамы экологиялык сукцессия процесси аркылуу өзгөрөт деген концепцияны Генри Чандлер Коулз, Артур Тэнсли жана Фредерик Клементс иштеп чыгышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2632,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кеннет В. Тиманн тарабынан 1948-жылы ауксин өсүмдүк гормондорунун ачылышы жана аныкталышы өсүмдүктөрдүн өсүшүн сырттан колдонулган химиялык заттар менен жөнгө салууга жол ачкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2633,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"20-кылымдагы өсүмдүк биохимиясындагы өнүгүүлөр органикалык химиялык анализдин спектроскопия, хроматография жана электрофорез сыяктуу заманбап ыкмалары менен жүргүзүлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2634,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул технологиялар пестициддерди, антибиотиктерди же башка фармацевтикалык каражаттарды синтездөө үчүн биореакторлордо өстүрүлгөн бүтүндөй өсүмдүктөрдү же өсүмдүк клеткаларынын культураларын биотехнологиялык колдонууга, ошондой эле түшүмдүүлүктү жогорулатуу сыяктуу өзгөчөлүктөр үчүн иштелип чыккан генетикалык жактан өзгөртүлгөн өсүмдүктөрдү иш жүзүндө колдонууга мүмкүнчүлүк берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2635,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Заманбап систематика өсүмдүктөрдүн ортосундагы филогенетикалык байланыштарды чагылдырууну жана табууну максат кылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2636,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өсүмдүктөр фотосинтездин кошумча өнүмү катары дээрлик бардык тирүү организмдердин клеткалык дем алуусу үчүн зарыл болгон кычкылтекти атмосферага бөлүп чыгарышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2637,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тарыхта бардык тирүү жандыктар жаныбарлар же өсүмдүктөр деп бөлүнгөн, ал эми ботаника болсо жаныбарлар катары албаган бардык организмдерди изилдеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2638,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Өсүмдүк» дегендин эң катаал аныктамасы боюнча, ага уруктуу өсүмдүктөрдү (жылаңач уруктуулар, анын ичинде карагайлар, жана гүлдүү өсүмдүктөр) жана эркин споралуу криптогамдарды (папоротниктер, плаундар, боор эңилчектери, антоцероттор жана мамык чөптөр) камтыган «кургактагы өсүмдүктөр» же эмбриофиттер гана кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2639,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гаметофит аттуу эмбриофиттердин жыныстык гаплоиддик фазасы, жада калса гаметофиттин өзү ата-энелик спорофит тарабынан азыктандырылган уруктуу өсүмдүктөрдө да, өнүгүп жаткан диплоиддик эмбрион-спорофитти жок дегенде анын жашоосунун бир бөлүгүндө өз ткандарынын ичинде азыктандырат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2640,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Палеоботаниктер өсүмдүктөрдүн эволюциялык тарыхы тууралуу маалымат берүү үчүн байыркы өсүмдүктөрдүн казындыларын изилдешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2641,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Муну экологдор биринчи трофикалык деңгээл деп аташат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2642,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ботаниктер ошондой эле айыл чарбасында олуттуу көйгөй жараткан отоо чөптөрдү, жана айыл чарбасындагы жана жаратылыш экосистемаларындагы өсүмдүк патогендеринин биологиясын жана аларды көзөмөлдөөнү изилдешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2643,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Хлорофилл а кармап алган жарык энергиясы алгач электрондор (кийинчерээк протондук градиент) түрүндө болуп, энергияны убактылуу сактап жана ташый турган АТФ менен НАДФН молекулаларын синтездөө үчүн колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2644,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Глюкозанын айрым бөлүгү крахмалга айланып, хлоропластта сакталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2645,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жаныбарлардан (аларда хлоропласттар жок) айырмаланып, өсүмдүктөр жана алардын эукариоттук туугандары көптөгөн биохимиялык ролдорду, анын ичинде бардык май кислоталарын жана көпчүлүк аминокислоталарды синтездөөнү өз хлоропласттарына ыйгарып беришкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2646,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кургактагы түтүктүү өсүмдүктөр суу тартыштыгында суу соргондо ксилеманын трахеиддери менен түтүктөрүнүн кысылып калбашы үчүн, алардын экинчилик клетка капталдарын бекемдөөчү лигнин деп аталган полимерди иштеп чыгарат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2647,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башкалары, мисалы, жалбыз майы жана лимон майы сыяктуу эфир майлары жыпар жыты үчүн, даам берүүчү жана татымал катары (мисалы, капсаицин), ошондой эле апийим гүлүнөн алынган апийим сыяктуу медицинада фармацевтикалык каражат катары да пайдалуу болушат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2648,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, ооруну басаңдатуучу аспирин – бул алгач талдын кабыгынан алынган салицил кислотасынын ацетил эфири, ал эми героин сыяктуу көптөгөн апийим тобундагы ооруну басаңдатуучу каражаттар апийимден алынган морфинди химиялык жактан өзгөртүү менен алынат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2649,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түпкүлүктүү америкалыктар миңдеген жылдар бою ар кандай өсүмдүктөрдү оору-сыркоолорду дарылоо үчүн колдонуп келишкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2650,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кант, крахмал, пахта, зыгыр, кендир, аркандын айрым түрлөрү, жыгач жана тактай-таарынды плиталары, папирус жана кагаз, өсүмдүк майлары, мом жана табигый каучук – булар өсүмдүк ткандарынан же алардын экинчилик өнүмдөрүнөн жасалган коммерциялык маанилүү материалдардын мисалдары болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2651,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Целлюлозадан жасалган өнүмдөргө жасалма жибек, целлофан, тушкагаз желими, биобутанол жана пироксилин кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2652,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кээ бир экологдор ал тургай этноботаниктердин түпкүлүктүү элдерден топтогон эмпирикалык дайындарына таянышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2653,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өсүмдүктөр айлана-чөйрөсүндөгү белгилүү бир эдафикалык (топурак) жана климаттык факторлорго көз каранды, бирок бул факторлорду өзгөртө да алышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2654,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар жалпысынан өсүмдүктөрдү түзгөн топтордо, популяцияларда жана коомдоштуктарда ар кандай мейкиндик масштабында коңшулары менен өз ара аракетке барышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2655,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Грегор Мендель Pisum sativum (буурчак) өсүмдүгүнүн формасы сыяктуу тукум куучулук белгилерди изилдөө аркылуу тукум куучулуктун генетикалык мыйзамдарын ачкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2656,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анткен менен, өсүмдүктөр менен башка организмдердин ортосунда айрым өзгөчө генетикалык айырмачылыктар кездешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2657,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Буудайдын көптөгөн маданий сорттору жапайы түрлөрдү жана алардын гибриддерин көп жолку түр аралык жана түр ичиндеги аргындаштыруунун натыйжасында жаралган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2658,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөгөн жер өсүмдүктөрүндө аталык жана энелик гаметалар өз-өзүнчө индивиддерде пайда болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2659,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Картошканын сабак түймөктөрүнүн келип чыгышы буга бир мисал боло алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2660,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Апомиксис урукта да болушу мүмкүн, анын натыйжасында энелик өсүмдүккө генетикалык жактан бирдей түйүлдүгү бар урук жаралат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2661,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аллополиплоиддик өсүмдүк эки башка түрдүн аргындашуусунун натыйжасында пайда болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2662,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башкача тукумсуз болуп саналган кээ бир өсүмдүк полиплоиддери да вегетативдик көбөйүү же урук апомиксиси аркылуу көбөйө алып, так окшош индивиддерден турган клондук популяцияларды түзө алышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2663,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кадимки каакым – апомиксис жолунда жашоого жөндөмдүү уруктарды пайда кылган триплоид.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2664,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Күрүч (Oryza sativa) жана Brachypodium distachyon сыяктуу башка айрым салыштырмалуу кичинекей геномдорду секвенирлөө аларды жалпысынан дан эгиндеринин, кылканактуулардын жана бир үлүштүүлөрдүн генетикасын, клеткалык жана молекулярдык биологиясын түшүнүү үчүн маанилүү моделдик түрлөргө айлантты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2665,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Шпинат, буурчак, соя жана Фискомитрелла патенс моху өсүмдүк клеткасынын биологиясын изилдөөдө кеңири колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2666,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гендин экспрессиясы ДНКнын сайленсер аймактарына жабышып, ДНК кодунун ошол аймагынын экспрессияланышына жол бербеген репрессордук белоктор аркылуу да жөнгө салынышы ыктымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2667,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айрым эпигенетикалык өзгөрүүлөр тукум кууй турганы аныкталган, ал эми башкалары жыныс клеткаларында кайра баштапкы абалына келтирилет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2668,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жаныбарлардан айырмаланып, көптөгөн өсүмдүк клеткалары, айрыкча паренхиманыкы, акыркы дифференциацияга учурабай, жаңы жеке өсүмдүктү пайда кылуу жөндөмүн сактап, тотипотенттүү бойдон кала беришет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2669,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Балырлар полифилетикалык топ болуп саналат жана алар түрдүү бөлүмдөргө кирет, алардын кээ бирлери өсүмдүктөргө башкаларына салыштырмалуу көбүрөөк жакын.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2670,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Харофиттердин Charophyceae классы жана жер бетиндеги өсүмдүктөрдүн Embryophyta суб-дүйнөсү чогуу Streptophytina монофилетикалык тобун же кладасын түзүшөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2671,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чыныгы ксилемасы жана флоэмасы бар, споралары эркин жашоочу гаметофиттерге өнүп чыгуу аркылуу көбөйгөн птеридофиттик түтүктүү өсүмдүктөр Силур мезгилинде эволюциялашып, соңку Силур жана алгачкы Девон мезгилдеринде бир нече тукумга бөлүнгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2672,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алардын редукцияланган гаметофиттери спорофиттин спора пайда кылуучу органдарынын (мегаспорангийлердин) ичинде сакталган мегаспоралардан өнүккөн, бул эндоспория аттуу абал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2673,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Белгилүү болгон эң байыркы уруктуу өсүмдүктөр соңку девондун фамен ярусуна таандык.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2674,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Абадан, топурактан жана суудан алынган химиялык заттар бардык өсүмдүктөрдүн зат алмашуусунун негизин түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2675,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гетеротрофтор, анын ичинде бардык жаныбарлар, бардык козу карындар, толугу менен мите өсүмдүктөр жана фотосинтездебеген бактериялар, фотоавтотрофтор тарабынан өндүрүлгөн органикалык молекулаларды кабыл алып, аларды дем алууда же клеткалар менен ткандарды куруу үчүн колдонушат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2676,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Иондордун, электрондордун жана суу, ферменттер сыяктуу молекулалардын клетка ичиндеги ташылышы клеткалык мембраналар аркылуу жүрөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2677,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өсүмдүктөргө ташуу үчүн керек болгон элементтердин мисалдары – азот, фосфор, калий, кальций, магний жана күкүрт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2678,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул кошулма сабактардын жана тамырлардын жарыкка жана тартылуу күчүнө карата тропизмдик реакцияларын жөнгө салат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2679,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Табигый цитокинин зеатин жүгөрүдөн (Zea mays) табылган жана пурин аденининин туундусу болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2680,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар үрөндүн өнүүсүн стимулдаштырууга жана тыныгуу абалынан чыгарууга, сабактын узарышын көзөмөлдөө аркылуу өсүмдүктүн бийиктигин жөнгө салууга жана гүлдөөнү көзөмөлдөөгө катышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2681,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал мындай аталып калган, анткени башында абсциссияны жөнгө алып келет деп ойлошкон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2682,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Фито гормондордун дагы бир классы – бул, алгач Jasminum grandiflorum майынан бөлүнүп алынган жана патогендердин чабуулуна каршы системалык туруктуулук реакциясы үчүн керектүү гендердин экспрессиясын бөгөттөн чыгаруу аркылуу өсүмдүктөрдөгү жаракаттануу реакцияларын жөнгө салуучу жасмонаттар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2683,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түтүксүз өсүмдүктөр, боор эңилчектери, мүйүз эңилчектери жана мамык чөптөр топуракка терең кирүүчү кан тамырлуу тамырларды пайда кылбайт жана өсүмдүктүн көпчүлүк бөлүгү фотосинтезге катышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2684,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ар бир системанын клеткалары экинчи системанын клеткаларын түзүүгө жана кошумча өсүндүлөрдү же тамырларды пайда кылууга жөндөмдүү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2685,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Системалардын бири жоголуп калган учурда, экинчиси аны көбүнчө кайра өстүрө алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2686,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түтүктүү өсүмдүктөрдө ксилема жана флоэма – өркүн менен тамырдын ортосунда азыктарды ташыган өткөргүч ткандар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2687,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жалбырактар күн нурун топтоп, фотосинтезди ишке ашырат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2688,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жабык уруктуулар – гүл өстүрүп, уругу кабык менен жабылган, уруктуу өсүмдүктөр.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2689,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кээ бир өсүмдүктөр жыныстык, айрымдары жыныссыз, ал эми айрымдары эки жол менен тең көбөйүшөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2690,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биологиялык классификация – илимий таксономиянын бир түрү болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2691,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Окумуштуулар организмдерди классификациялоо ыктары боюнча дайыма эле бир пикирде болбосо да, ДНКнын ырааттуулугун дайындар катары колдонгон молекулярдык филогенетика эволюциялык багыттагы көптөгөн акыркы кайра кароолорго түрткү болуп, мындан ары да улантышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2692,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ботаникалык организмдердин номенклатурасы «Балырлар, козу карындар жана өсүмдүктөр үчүн номенклатуранын эл аралык кодексинде» (ICN) кодификацияланган жана аны «Эл аралык ботаникалык конгресс» жөнгө салат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2693,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өсүмдүктүн илимий аталышы анын тукумун жана тукумдун ичиндеги түрүн билдирип, натыйжада ар бир организм үчүн бирдиктүү дүйнөлүк аталыш түзүлөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2694,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Комбинация – бул түрдүн аталышы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2695,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Организмдер тобунун эволюциялык байланыштары жана тукум куучулугу филогения деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2696,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалга алсак, Перескиянын түрлөрү – көрүнүктүү жалбырактуу дарактар же бадалдар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2697,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Орток белгилердин негизинде тектештикти аныктоо кылдаттыкты талап кылат, себеби окшош сыпаттар бири-бирине көз карандысыз келип чыккан конвергенттик эволюциянын натыйжасында өсүмдүктөр бири-бирине окшош болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2698,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кактустардын тикенек чыгаруучу ареолалары сыяктуу туунду белгилер гана бир жалпы тектен келип чыккандыгын далилдейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2699,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айырмасы, генетикалык коддун өзү, ал пайда кылган сыпаттар аркылуу кыйыр түрдө колдонулбастан, эволюциялык тектештикти аныктоо үчүн колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2700,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Генетикалык далилдер көп клеткалуу организмдердин чыныгы эволюциялык тектештиги төмөнкү кладограммада көрсөтүлгөнүн айгинелейт – козу карындардын теги өсүмдүктөргө караганда жаныбарларга жакыныраак.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2701,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өсүмдүктөрдүн түрлөрүнүн өз ара байланышын изилдөө ботаниктерге өсүмдүктөрдөгү эволюция процессин тереңирээк түшүнүүгө шарт түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Botany","last_updated":"3.0"}
+{"id":2702,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адамдар өздөрүнүн айланасындагы жаныбарлардын табигый тарыхына ар дайым кызыгып, бул билимин айрым түрлөрдү колго үйрөтүүдө колдонуп келишсе да, зоологияны илимий жактан изилдөө Аристотелден башталган деп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Zoology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2703,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Заманбап зоология өз башатын Ренессанс жана алгачкы жаңы доордон алат, ал Карл Линней, Антони ван Левенгук, Роберт Гук, Чарльз Дарвин, Грегор Мендель жана башка көптөгөн окумуштуулардын аттары менен байланыштуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Zoology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2704,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Францияда мындан 15 000 жыл мурда жаратылган, бизондор, аттар жана бугулар майда-чүйдөсүнө чейин кылдат сүрөттөлгөн үңкүр сүрөттөрү, чекмелери жана айкелдери бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Zoology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2705,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жапайы жаныбарлар дүйнөсү тууралуу байыркы билим Жакынкы чыгышта, Месопотамияда жана Египетте жапайы жана үй жаныбарларынын, анын ичинде мал чарбачылыгын жүргүзүү ыкмаларынын, аңчылык жана балык уулоонун чыныгыдай сүрөттөлүштөрү аркылуу сүрөттөлөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Zoology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2706,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аристотель биздин заманга чейинки төртүнчү кылымда жаныбарларды тирүү организмдер катары карап, алардын түзүлүшүн, өнүгүүсүн жана жашоо көрүнүштөрүн изилдеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Zoology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2707,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Төрт жүз жылдан кийин, ошол убакта көз жумган адамдын денесин ачууга тыюу салынгандыктан, римдик дарыгер Гален алардын анатомиясын жана ар түрдүү бөлүктөрүнүн кызматын изилдөө үчүн жаныбарларды сойгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Zoology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2708,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Европада Галендин анатомия жаатындагы иштери 16-кылымга чейин негизинен теңдеши жок жана талашсыз деп саналган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Zoology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2709,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мурда табият таануучу мырзалардын чөйрөсү болуп келген зоология 18, 19 жана 20-кылымдардын ичинде барган сайын кесипкөй илимий дисциплинага айланган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Zoology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2710,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул өнүгүүлөр, ошондой эле эмбриология менен палеонтологиянын натыйжалары Чарльз Дарвиндин 1859-жылы жарык көргөн табигый тандалуу аркылуу эволюция теориясы жөнүндө эмгегинде жалпыланган; бул эмгегинде Дарвин, анын жүрүү процесстерин түшүндүрүп жана анын чынында эле болгонуна байкоо жүзүндөгү далилдерди келтирүү менен, органикалык эволюция теориясын жаңы негизге койгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Zoology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2711,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дарвин морфология менен физиологияны органикалык эволюция теориясы деп аталган бирдиктүү биологиялык теорияга чогултуп, аларга жаңы багыт берди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Zoology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2712,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Организмдерди аныктап, аларды өзгөчөлүктөрүнө, айырмачылыктарына жана тектештиктерине ылайык топтоштуруу алгачкы зарылчылык болгон, жана бул – таксономисттин тармагы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Zoology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2713,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын идеяларынын борбору жаныбарлардын морфологиясы болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Zoology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2714,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул топтомдор андан бери Дарвиндин жалпы тек принцибине шайкештигин жогорулатуу үчүн кайра каралып чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Zoology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2715,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Homo – уруу, sapiens болсо түрдүк эпитет болуп эсптелинет, экөө бирге түрдүн аталышын түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Zoology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2716,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Басымдуулук кылган классификация системасы Линней таксономиясы деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Zoology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2717,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Клеткалардын түзүлүшүн жана функциясын түшүнүү бардык биологиялык илимдердин негизи болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Zoology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2718,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анда органдар жана органдар системаларынын өз алдынча иштеши менен катар, алардын адамдардын жана жаныбарлардын организминде кантип биргелешип иштээрине басым жасалат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Zoology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2719,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Физиологиялык изилдөөлөр салттуу түрдө өсүмдүктөрдүн физиологиясы жана жаныбарлардын физиологиясы деп бөлүнүп келген, бирок физиологиянын кээ бир принциптери, кайсы бир организм изилденип жатканына карабастан, универсалдуу болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Zoology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2720,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, буга негизинен маммалогия, орнитология, герпетология же энтомология сыяктуу белгилүү бир организмдер боюнча атайын даярдыктан өткөн, бирок ошол организмдерди эволюциянын жалпы суроолоруна жооп берүү үчүн система катары пайдаланган окумуштуулар кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Zoology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2721,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Этологдор жүрүм-турумдун эволюциясына жана аны табигый тандалуу теориясынын негизинде түшүнүүгө өзгөчө маани берип келишкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Zoology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2722,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Изилдөөчүлөр молекулярдык биологияга тиешелүү ыкмаларды колдонсо да, аларды генетика жана биохимиянын методдору менен айкалыштыруу кеңири кездешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Zoology","last_updated":"3.0"}
+{"id":2723,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биологиялык систематика – өткөндөгү жана азыркы тирүү формалардын түрдүү болуп өнүгүүсүн жана тирүү организмдердин тарыхый өнүгүүдөгү өз ара байланыштарын изилдеген илим.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Systematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2724,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түрлөрдүн жана жогорку таксондордун филогенетикалык дарактары белгилердин (мисалы, анатомиялык же молекулярдык өзгөчөлүктөр) эволюциясын жана организмдердин таралышын (биогеография) изилдөөдө колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Systematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2725,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биологиялык систематика түрлөрдү үч конкреттүү тармак аркылуу классификациялайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Systematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2726,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эксперименттик систематика жаныбарларды түрдү түзгөн эволюциялык бирдиктердин, ошондой эле алардын эволюциянын өзүндөгү маанилүүлүгүнө таянуу менен аныктап, классификациялайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Systematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2727,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Планетанын биотүрдүүлүгүн жана анын организмдерин түшүндүрүү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Systematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2728,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Таксономия – бул Систематиканын жогорудагы (а)-дан (г)-га чейинки темаларды караган бөлүгү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Systematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2729,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, азыркы учурда алардын баарын бири-биринин синоними деп эсептөөгө болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Systematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2730,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айрымдар систематика убакыттын өтүшү менен болгон байланыштарды гана изилдейт жана ал организмдердин болжолдонгон иерархиясын кеңири караган филогенетика менен синонимдеш болушу мүмкүн деп эсептешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Systematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2731,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Илимий классификациялар – маалыматты башка окумуштууларга жана карапайым адамдарга каттоодо жана билдирүүдө көмөк берүүчү каражат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Systematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2732,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биологияда түр – классификациянын негизги бирдиги жана организмдин таксономиялык рангы, ошондой эле биотүрдүүлүктүн бирдиги.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Species","last_updated":"3.0"}
+{"id":2733,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындан тышкары, фоссилиялар көбөйүүсүн изилдөө мүмкүн болбогондуктан, палеонтологдор хронотүр түшүнүгүн колдонушат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Species","last_updated":"3.0"}
+{"id":2734,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бардык түрлөргө (вирустардан башкаларга) кош ат, «бином» берилет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Species","last_updated":"3.0"}
+{"id":2735,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, Boa constrictor – Boa уруусундагы төрт түрдүн бири, ал эми мында constrictor – түрдүн эпитети.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Species","last_updated":"3.0"}
+{"id":2736,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондой эле, бир гана жыныссыз жол менен көбөйгөн организмдердин арасында репродуктивдүү түр түшүнүгү маанисин жоготот жана ар бир клон потенциалдуу түрдө микротүр болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Species","last_updated":"3.0"}
+{"id":2737,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түрлөр Аристотелдин доорунан 18-кылымга чейин болмуштун улуу чынжыры аттуу иерархияга жайгаштырыла турган өзгөрбөс категориялар катары каралган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Species","last_updated":"3.0"}
+{"id":2738,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал түшүнүк 20-кылымда генетиканын жана популяциялык экология аркылуу бир кыйла кеңейди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Species","last_updated":"3.0"}
+{"id":2739,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эрнст Майр репродуктивдик изоляцияны баса белгилеген, бирок муну, түрдүн башка концепциялары сыяктуу эле, текшерүү кыйын же такыр эле мүмкүн эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Species","last_updated":"3.0"}
+{"id":2740,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул ыкма, эволюциялык теориянын алгачкы доорунда Линней колдонгондой, түрлөрдү аныктоонун «классикалык» ыкмасы катары колдонулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Species","last_updated":"3.0"}
+{"id":2741,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жалпы эреже боюнча, микробиологдор 16S рибосомалык РНК генинин ырааттуулугу бири-бирине 97%дан жогору окшош болгон Бактериялардын же Архейлердин түрлөрү бир эле түргө кирер-кирбесин аныктоо үчүн, аларды ДНК-ДНК гибриддештирүү жолу менен текшерүү зарыл деп эсептеп келишкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Species","last_updated":"3.0"}
+{"id":2742,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Заманбап ыкмалар ырааттуулуктардын окшоштугун эсептөөчү ыкмаларды колдонуу менен салыштырат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Species","last_updated":"3.0"}
+{"id":2743,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Barcode of Life Data Systems (BOLD) дайындар базасы 190 000ден ашуун түрдүн ДНК штрих-код ырааттуулуктарын камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Species","last_updated":"3.0"}
+{"id":2744,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, козу карындар боюнча жүргүзүлгөн изилдөөдө, изилденген бардык концепциялардын ичинен кладистикалык түрлөрдү колдонуу менен нуклеотиддик б��лгилерди изилдөө көп сандаган козу карын түрлөрүн аныктоодо эң так жыйынтыктарды берген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Species","last_updated":"3.0"}
+{"id":2745,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анткен менен башкалар бул ыкманы жактап, «таксономиялык инфляцияны» кемсинтүүчү термин деп эсептешет да, каршы пикирди «таксономиялык консерватизм» деп аташат; алар түрлөрдү бөлүп, кичирээк популяцияларды түр деңгээлинде таануу саясий жактан максатка ылайыктуу деп ырасташат, анткени бул аларды ЭТКБнын Кызыл китебине жок болуу коркунучунда турган түр катары оңой киргизүүгө жана жаратылышты коргоо боюнча мыйзамдар менен каржылоону тартууга шарт түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Species","last_updated":"3.0"}
+{"id":2746,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эгерде окумуштуулар бир нерсе уруунун ичиндеги бардык түрлөргө тиешелүү экенин айткысы келсе, алар түрдүн аталышын же эпитетин кошпой, уруунун аталышын колдонушат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Species","last_updated":"3.0"}
+{"id":2747,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кошумча маалымат келген сайын, гипотеза ырасталышы же төгүндөлүшү мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Species","last_updated":"3.0"}
+{"id":2748,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Таксонду бир нече, негизинен жаңы, таксондорго бөлүү «сплиттинг» деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Species","last_updated":"3.0"}
+{"id":2749,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Квазитүр» термини кээде вирустар сыяктуу ылдам мутациялануучу жандыктарга карата колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Species","last_updated":"3.0"}
+{"id":2750,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Шакек сымалдар түрлөрүндө кеңири, үзгүлтүксүз таралуу аймагындагы коңшулаш популяциялардын мүчөлөрү ийгиликтүү аргындашат, бирок кыйла алыс турган популяциялардын мүчөлөрү аргындашпайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Species","last_updated":"3.0"}
+{"id":2751,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошентип, шакек сымалдар түрлөрү репродуктивдик изоляцияга таянган ар кандай түр концепциясы үчүн кыйынчылык жаратат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Species","last_updated":"3.0"}
+{"id":2752,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түр жаралуу ген агымынын азайышы болгон репродуктивдик изоляциянын деңгээлине көз каранды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Species","last_updated":"3.0"}
+{"id":2753,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бактериялардын башка түрлөр менен, анын ичинде ар башка филогенетикалык домендердеги, айкын эле алыс тууган түрлөр менен да плазмид алмашуусу алардын тегин талдоону татаалдаштырып, бактериялык түр түшүнүгүн алсыздандырат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Species","last_updated":"3.0"}
+{"id":2754,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Массалык кырылуулардын вулкандык активдүүлүк, климаттын өзгөрүшү, ошондой эле океандар менен атмосферанын химиялык курамындагы өзгөрүүлөр сыяктуу ар түрдүү себептери болгон жана алар өз кезегинде Жердин экологиясына, атмосферасына, жер бетине жана сууларына чоң таасирин тийгизген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Species","last_updated":"3.0"}
+{"id":2755,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айрым байкоочулар түрдүн жаралуу процесстерин түшүнүү каалоосу менен аныктоо жана категориялоо зарылдыгынын ортосунда мүнөздүү карама-каршылык бар деп ырасташат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Species","last_updated":"3.0"}
+{"id":2756,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түндүк Америкадагы классикалык учурлардын бири – укуктук талаш-тартыштарга себеп болгон, коргоого алынган түндүк тактуу үкүнүн коргоого алынбаган калифорния тактуу үкүсү жана тилкелүү үкү менен аргындашуу окуясы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Species","last_updated":"3.0"}
+{"id":2757,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Форма бардык мүчөлөрүнө орток болгондугу менен айырмаланган, ал эми жаштары ата-энелеринен кандайдыр бир өзгөрүүлөрдү мурастап алышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Species","last_updated":"3.0"}
+{"id":2758,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал байкалуучу белгилерге негизделген жана табигый байланыштарды чагылдырууга багытталган классификациянын таксономиялык иерархиясы идеясын түптөгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Species","last_updated":"3.0"}
+{"id":2759,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жан-Батист Ламарк 1809-жылы жарык көргөн «Зоологиянын философиясы» эмгегинде түрлөрдүн трансмутациясын сүрөттөп, түр убакыттын өтүшү менен өзгөрө алат деп божомолдогон, бул Аристотелдин ой-жүгүртүүсүнөн кескин айрымаланган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Species","last_updated":"3.0"}
+{"id":2760,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Уруу (көптүк түрү – уруулар) – тирүү жана казылып алынган организмдердин, ошондой эле вирустардын биологиялык классификациясында пайдаланылган таксономиялык ранг.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genus","last_updated":"3.0"}
+{"id":2761,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, Panthera leo (арстан) жана Panthera onca (ягуар) – Panthera уруусуна караган эки түр.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genus","last_updated":"3.0"}
+{"id":2762,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ботаникалык мисал – Hibiscus arnottianus; ал Hibiscus уруусунун Гавайини мекендеген өзгөчө бир түрү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genus","last_updated":"3.0"}
+{"id":2763,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жарактуу аталыштар – бул Эл аралык зоологиялык номенклатура кодексине ылайык жарыяланган жана Эл аралык зоологиялык номенклатура боюнча комиссиянын (ЭЗНК) кийинки чечимдери менен жокко чыгарылбаган аталыштар; кандайдыр бир таксон (мисалы, уруу) үчүн мындай аталыштардын эң эрте каралып жаткан таксондун «жарактуу» (б.а. учурдагы же кабыл алынган) аталышы катары тандалышы зарыл.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genus","last_updated":"3.0"}
+{"id":2764,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ботаникада да окшош, бирок аталыштары башка түшүнүктөр бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genus","last_updated":"3.0"}
+{"id":2765,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, көптөгөн аталыштар (көбүнчө атайылап эмес) эки же андан көп түрлүү урууларга ыйгарылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genus","last_updated":"3.0"}
+{"id":2766,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эки башка маани берген аталыш – омоним.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genus","last_updated":"3.0"}
+{"id":2767,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, бир дүйнөдөгү урууга, башка номенклатуралык кодекс менен жөнгө салынган дүйнөдө уруунун аталышы (же башка рангдагы таксондун аталышы) катары колдонулуп жаткан илимий аталышты алып жүрүүгө уруксат берилет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genus","last_updated":"3.0"}
+{"id":2768,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, 1180дей уруусу бар сойлоочулардын (канаттуу эместердин) арасында эң көбүнүн (>300) бир гана түрү бар, ~360ында 2ден 4кө чейин, 260ында 5тен 10го чейин, ~200үндө 11ден 50гө чейин түр кездешип турса, 27 урууда гана 50дөн ашык түр бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genus","last_updated":"3.0"}
+{"id":2769,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Урууга кайсы түрлөр кирери бир белгилүү бир деңгээлде шарттуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genus","last_updated":"3.0"}
+{"id":2770,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тукумга эмне таандык экени – же сүрөттөлгөн тукумду деги эле таануу керекпи – практик-таксономисттер тарабынан сунушталып, аныкталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Family_(biology)","last_updated":"3.0"}
+{"id":2771,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көп учурда так бир пикир болбойт, ар кайсы таксономисттер ар башка позицияны карманышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Order_(biology)","last_updated":"3.0"}
+{"id":2772,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Майкл Новачек (1986) аларды дал ошол эле орунга жайгаштырган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Order_(biology)","last_updated":"3.0"}
+{"id":2773,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түркүмдү сыпаттоонун объективдүү эрежелери жок, бирок кеңири белгилүү жаныбарлар боюнча орток пикир болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Class_(biology)","last_updated":"3.0"}
+{"id":2774,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ботаникада класстар азыр сейрек талкууга алынат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Class_(biology)","last_updated":"3.0"}
+{"id":2775,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бейрасмий түрдө, филумдар – бул дене түзүлүшүнүн жалпы адистешүүсүнө таянган организмдердин топтору.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Phylum","last_updated":"3.0"}
+{"id":2776,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Демек, типтердин бири-бирине тектеш экендиги же андай эместиги аныкталса, алар бириктирилиши же ажыратылышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Phylum","last_updated":"3.0"}
+{"id":2777,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бадд жана Йенсендин аныктамасы боюнча, тип анын бардык тирүү өкүлдөрүнө орток болгон белгилердин жыйындысы менен аныкталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Phylum","last_updated":"3.0"}
+{"id":2778,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, ал белгилерге таянгандыктан, фоссилдер менен иштөөдө колдонууга жеңил.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Phylum","last_updated":"3.0"}
+{"id":2779,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, фоссилиянын типтин таажы тобуна таандык экенин далилдөө кыйын, анткени ал таажы тобунун ички тобуна гана мүнөздүү болгон белгини көрсөтүшү зарыл.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Phylum","last_updated":"3.0"}
+{"id":2780,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Төмөндөгү таблица «Plantae» түшүнүгүн Viridiplantae жана балырлардын Rhodophyta жана Glaucophyta бөлүмдөрүн камтыган Archaeplastida тобуна теңештирген, таасирдүү (бирок талаштуу) Кавалье-Смит системасын негиз кылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Phylum","last_updated":"3.0"}
+{"id":2781,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Pinophyta бөлүмү бардык жылаңач уруктуулар (анын ичинде саговниктер, гинкголор жана гнетофиттер) үчүн, же төмөндөгүдөй жалаң гана ийне жалбырактууларга карата колдонулушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Phylum","last_updated":"3.0"}
+{"id":2782,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Протиста – мурункуга салыштырмалуу азыркы биологдор тарабынан азыраак кабыл алынган полифилетикалык таксон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Phylum","last_updated":"3.0"}
+{"id":2783,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Карл Линней (1707–1778) 1735-жылы азыр Номенклатуралык кодекстер менен жөнгө салынуучу заманбап биологиялык номенклатуранын пайдубалын түзгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Kingdom_(biology)","last_updated":"3.0"}
+{"id":2784,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1937-жылы Эдуард Шаттон бул организмдерди айырмалоо максатында «прокариот» жана «эукариот» терминдерин киргизген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Kingdom_(biology)","last_updated":"3.0"}
+{"id":2785,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Роберт Уиттакер Козу карындар үчүн кошумча дүйнөнү тааныган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Kingdom_(biology)","last_updated":"3.0"}
+{"id":2786,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Калган эки дүйнө, протисттер жана монералар, өзүнө бир клеткалуу жана жөнөкөй клеткалык колонияларды камтыган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Kingdom_(biology)","last_updated":"3.0"}
+{"id":2787,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Линн Маргулистин беш дүйнө системасы сыяктуу башка системаларда, өсүмдүктөргө жалаң гана кургактагы өсүмдүктөр (Эмбриофиттер) киргизилген, ал эми Протоктисттердин аныктамасы кеңирирээк.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Kingdom_(biology)","last_updated":"3.0"}
+{"id":2788,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Электрондук микроскопиядагы технологиялык жетишкендиктер Хромисттерди Өсүмдүктөр дүйнөсүнөн ажыратууга шарт түздү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Kingdom_(biology)","last_updated":"3.0"}
+{"id":2789,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Акыры, митохондриясы жок айрым протисттер аныкталды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Kingdom_(biology)","last_updated":"3.0"}
+{"id":2790,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул жогорку дүйнө, башка беш эукариоттук дүйнөнү (Жаныбарлар, Жөнөкөйлөр, Козу карындар, Өсүмдүктөр жана Хромиста) топтоп, Метакариота жогорку дүйнөсүнө каршы коюлган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Kingdom_(biology)","last_updated":"3.0"}
+{"id":2791,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кавалье-Смит мындан ары Вёзе жана башкалар тарабынан сунушталган жана соңку изилдөөлөр менен колдоого алынган негизги Эубактериялар–Архебактериялар ажырымынын маанилүүлүгүн кабыл алган жок.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Kingdom_(biology)","last_updated":"3.0"}
+{"id":2792,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кавалер-Смит таксондордун жарактуу болушу үчүн алардын монофилетикалык (анын терминологиясы боюнча «голофилетикалык») болуу талабын кабыл алган эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Kingdom_(biology)","last_updated":"3.0"}
+{"id":2793,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Филогенетикалык изилдөөлөрдөгү жетишкендиктер Кавалье-Смитке мурда архезоа деп аталган (тактап айтканда, баштапкы митохондриясыз эукариоттор) бардык типтер чындыгында митохондрияларын кийинчерээк жоготконун жана аларды көбүнчө жаңы органеллаларга – гидрогеносомаларга айландырышканын түшүнүүгө шарт түздү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Kingdom_(biology)","last_updated":"3.0"}
+{"id":2794,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындай РНК изилдөөлөрүнө таянып Карл Вёзе жашоону үч ири бөлүмгө бөлүүгө болот деп эсептеп, аларды «үч негизги дүйнө» же «урдүйнө» модели деп атаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Kingdom_(biology)","last_updated":"3.0"}
+{"id":2795,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Уоуз прокариотторду (мурда Монералар падышалыгы катары классификацияланган) эубактериялар жана архебактериялар аттуу эки топко бөлүп, бул эки топтун ортосунда алардын ар бири менен бардык эукариоттордун ортосундагыдай эле чоң генетикалык айырма бар экенин баса белгилеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Kingdom_(biology)","last_updated":"3.0"}
+{"id":2796,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар классификацияда расмий ранг катары монофилетикалык топтор гана кабыл алынышы керек жана бул ыкма мурда (эукариоттордун ондогон «дүйнөлөрүн» түзүүнү талап кылгандыктан) ишке ашырууга мүмкүн болбогону менен, эми эукариотторду «кыязы, баары монофилетикалык болгон бир нече гана ири топко» бөлүү мүмкүн болуп калды дешкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Kingdom_(biology)","last_updated":"3.0"}
+{"id":2797,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал эукариотторду ошол эле алты «супертопко» бөлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Kingdom_(biology)","last_updated":"3.0"}
+{"id":2798,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өсүмдүктөр жаныбарларга жана козу карындарга караганда алыс тектеш деп санашат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Kingdom_(biology)","last_updated":"3.0"}
+{"id":2799,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Он каршы аргументтин катарына алардын зат алмашуусу болбогон жана ээ клеткадан тышкары өөрчүп көбөйө албаган облигаттык клетка ичиндеги мителер болуп саналышы да кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Kingdom_(biology)","last_updated":"3.0"}
+{"id":2800,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алгачкы экөө – толугу менен прокариоттук микроорганизмдер, же негизинен клеткаларынын өзөгүнүн формасы бузулган же мембрана менен чектелбеген бир клеткалуу организмдер.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Domain_(biology)","last_updated":"3.0"}
+{"id":2801,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Галофилдер – өтө туздуу чөйрөдө жашоого ыңгайлашкан организмдер, жана гипертермофилдер – өтө ысык чөйрөдө жашоого ыңгайлашкан организмдер, Архейлердин мисалдары болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Domain_(biology)","last_updated":"3.0"}
+{"id":2802,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Цианобактериялар жана микоплазмалар – бактериялардын эки үлгүсү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Domain_(biology)","last_updated":"3.0"}
+{"id":2803,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эволюция – бул биологиялык популяциялардын тукум куучулук касиеттеринин кийинки муундарда өзг��рүүшү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2804,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эволюция табигый тандалуу (анын ичинде жыныстык тандалуу) жана генетикалык дрейф сыяктуу эволюциялык процесстер бул өзгөргүчтүккө таасир этип, анын натыйжасында белгилүү бир сыпаттардын популяциянын ичинде кеңири таралышына же сейрек болуп калышына алып келгенде жүрөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2805,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Табигый тандалуу аркылуу эволюциянын илимий теориясы 19-кылымдын ортосунда Чарльз Дарвин менен Альфред Рассел Уоллес тарабынан бири-бирине көз карандысыз негизделип, Дарвиндин «Түрлөрдүн келип чыгышы» аттуу китебинде кеңири баяндалган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2806,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошентип, кийинки муундарда популяциянын мүчөлөрүнүн ордун, өздөрүнүн чөйрөсүндө жашап кетүүгө жана көбөйүүгө өбөлгө түзгөн ыңгайлуу өзгөчөлүктөргө ээ ата-энелердин тукумдары басышы ыктымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2807,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Палеонтологиялык летописте алгачкы биогендик графиттен, микробдук төшөлмөлөрдүн фоссилияларына, андан ары ташка айланган көп клеткалуу организмдерге чейинки өнүгүү кадамдары камтылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2808,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал жаратылыш кубулуштарын бардык көрүнгөн нерселер үчүн бирдей болгон жана кандайдыр бир туруктуу табигый категориялардын же кудайдын ааламдык тартибинин бар болушун талап кылбаган физикалык мыйзамдар менен түшүндүрүүгө умтулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2809,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1735-жылы Карл Линней тарабынан киргизилген биологиялык классификация түрлөрдүн мамилелеринин иерархиялык мүнөзүн ачык-айкын тааныганы менен, түрлөрдү дагы эле кудайдын планы боюнча өзгөрүлбөс деп эсептеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2810,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул идеяларды белгилүү натуралисттер эмпирикалык негизи жок жоромол катары четке кагышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2811,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бир чети Томас Роберт Мальтустун «Популяция принциби жөнүндө эссесинен» (1798) таасирленген Дарвин, популяциянын өсүшү «жашоо үчүн күрөшкө» алып келерин, анда ыңгайлашкан вариациялар үстөмдүк кылып, калгандары кырылып жоголуп каларын белгилеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2812,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дарвин 1838-жылдан тартып өзүнүн \"табигый тандалуу\" теориясын иштеп чыгып, ушул тема боюнча \"чоң китебин\" жазып жаткан учурда, 1858-жылы Альфред Рассел Уоллес ага дээрлик ошол эле теориянын версиясын жөнөткөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2813,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ушул максатта Дарвин өзүнүн убактылуу болгон пангенезис теориясын иштеп чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2814,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жаңы варианттардын кантип пайда болоорун түшүндүрүү үчүн де Фриз иштеп чыккан мутация теориясы дарвиндик эволюцияны кабыл алгандар менен ага кошулган биометриктердин ортосунда убактылуу ажырымга себеп болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2815,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1953-жылы Жеймс Уотсон менен Фрэнсис Крик тарабынан Розалинд Франклиндин салымы аркылуу ДНКнын түзүлүшүнүн жарыяланышы тукум куучулуктун физикалык механизмин көрсөткөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2816,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1973-жылы эволюционист биолог Феодосий Добржанский «Эволюциянын жарыгынан тышкары биологияда эч нерсенин мааниси жок» деп жазган, себеби ал жаратылыш тарыхындагы алгач чачыранды көрүнгөн фактылардын байланыштарын ачып, аларды Жер бетиндеги жашоо жөнүндө көптөгөн байкалуучу фактыларды сүрөттөп жана алдын ала болжолдой алган бирдиктүү түшүндүрмө билимдер системасына бириктирген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2817,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Организмдин түзүлүшүн жана жүрүм-турумун түзгөн байкалуучу сыпаттарынын толук жыйындысы фенотип деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2818,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, күнгө күйгөн тери адамдын генотиби менен күн нурунун өз ара аракеттенүүсүнөн улам келип чыгат; ошондуктан күнгө күйүү адамдын балдарына тукум кууп өтпөйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2819,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"ДНК – төрт түрдүү негизден түзүлгөн узун биополимер.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2820,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"ДНК молекуласынын бир функционалдык бирдикти аныктаган бөлүктөрү ген деп аталат; ар кандай гендерде негиздердин ырааттуулугу ар түрдүү болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2821,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эгерде локустагы ДНК тизмеги индивиддердин арасында айырмаланса, анда бул тизмектин ар кандай формалары аллелдер деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2822,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок аллель менен белгинин ортосундагы мындай жөнөкөй шайкештик кээ бир учурларда гана жарактуу болуп, көпчүлүк белгилер андан кыйла татаал болуп, сандык белги локустары – өз ара таасир эткен бир нече гендер – тарабынан жөнгө салынат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2823,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"ДНКнын метилдешүүсү аркылуу хроматиндин белгилениши, өзүн-өзү камсыздаган метаболикалык циклдер, РНК интерференциясы аркылуу гендердин өчүрүлүшү жана белоктордун үч өлчөмдүү конформациясы (мисалы, приондор) – ушулар организм деңгээлинде эпигенетикалык тукум куучулук системалары табылган тармактар болуп эсептелинет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2824,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, жашоо чөйрөсүн түзүү процесси аркылуу экологиялык мурас организмдердин өз чөйрөсүндөгү туруктуу жана кайталануучу иш-аракеттери аркылуу аныкталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2825,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мутация жана гендердин агымы аркылуу жаңы вариациялардын тынымсыз пайда болуп турганына карабастан, түрдүн геномунун басымдуу бөлүгү анын бардык индивиддеринде бирдей болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2826,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Популяциядагы фенотоптук вариациянын олуттуу бөлүгү генотоптук вариация аркылуу шартталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2827,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Вариация жаңы аллель кадалган бир учурга жеткенде жоголот – ал популяциядан жоголгондо же ата-тектик аллелди толугу менен алмаштырганда.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2828,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мутациялар жаралганда, алар гендин продуктусун өзгөртүшү, гендин иштешине тоскоол болушу, же эч кандай таасир этпеши мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2829,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гендердин ашыкча көчүрмөлөрү жаңы гендердин эволюциялашуусу үчүн зарыл болгон чийки заттын негизги булагы болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2830,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жаңы гендер ата-тектик гендин кайталанган көчүрмөсү мутацияга учурап, жаңы функцияга ээ болгондо жаралышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2831,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жаңы гендердин пайда болушу, ошондой эле, бир нече гендин кичинекей бөлүктөрүнүн көчүрүлүшүн, андан кийин бул фрагменттердин жаңы функцияларга ээ жаңы комбинацияларды түзүү үчүн рекомбинацияланышын камтышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2832,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Рекомбинация жана реассорттоо аллелдердин жыштыгын өзгөртпөйт, тескерисинче, кайсы аллелдердин бири-бири менен байланышканын өзгөртүп, натыйжада аллелдердин жаңы комбинациялары менен тукумду пайда кылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2833,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биринчи кемчилиги – жыныстык диморфтуу түрлөрдө эки жыныстын арасынан бирөөсү гана тукум бере алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2834,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошентсе да, жыныстык көбөйүү – эукариоттордун жана көп клеткалуу организмдердин арасындагы көбөйүүнүн көбүрөөк таралган ыкмасы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2835,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түрлөр арасындагы гендин которулушу гибриддик организмдердин келип чыгышын жана горизонталдык ген которууну өзүнө камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2836,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бактериялардан Saccharomyces cerevisiae ачыткысы жана Callosobruchus chinensis адзуки буурчак коңузу сыяктуу эукариотторго гендердин горизонталдык ташылышы орун алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2837,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ар түрдүү белгилер жашоо жөндөмдүүлүгүнүн жана көбөйүүнүн ар түрдүү деңгээлдерин шарттайт (дифференциалдык ийкемдүүлүк).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2838,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондуктан, атаандаштарына салыштырмалуу артыкчылык берген өзгөчөлүктөргө ээ организмдердин өз касиеттерин кийинки муунга өткөрүп берүү ыктымалдыгы, артыкчылык бербеген өзгөчөлүктөргө ээ болгондорго караганда жогору.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2839,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Табигый тандалуунун башкы түшүнүгү – организмдин эволюциялык ийкемдүүлүгү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2840,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, эгер организм жакшы жашап, тез көбөйө алса, бирок анын тукуму жашап кетүү үчүн өтө эле кичинекей жана алсыз болсо, анда бул организм болочок муундарга өтө аз генетикалык салым кошмок, демек жашоого жөндөмдүүлүгү төмөн болмок.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2841,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ыңгайлашууну жогорулата турган өзгөчөлүктөрдүн мисалдарына жашоо деңгээлинин жогорулашы жана тукумдуулуктун өсүшү кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2842,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анткен менен, тандалуунун багыты ушундай жол менен тескери бурулса да, өтмүштө жоголгон өзгөчөлүктөр бирдей формада кайра эволюциялашпашы мүмкүн (Доллонун мыйзамын караңыз).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2843,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биринчиси – багыттуу тандоо, бул убакыттын өтүшү менен белгинин орточо маанисинин өзгөрүшү – мисалы, организмдердин боюнун акырындап узарышы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2844,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Акырында, турукташтыруучу тандоодо эки тараптагы тең ашынган өзгөчөлүктөргө каршы тандоо жүрөт, бул орточо маанинин айланасындагы вариациянын азайышына жана түрдүүлүктүн кемишине алып келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2845,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жаратылышты мындай кеңири түшүнүү окумуштууларга биригип табигый тандалууну түзгөн конкреттүү күчтөрдү тактоого мүмкүндүк берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2846,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, рекомбинациянын ылдамдыгы төмөн (болжол менен айтканда, бир муун ичинде бир хромосомага эки окуя туура келет).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2847,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адатта чогуу тукум куучу аллелдердин жыйындысы гаплотип деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2848,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аллель популяциядан жок болгондо, же башка аллельдерди толугу менен алмаштырып, биротоло бекигенде бул дрейф токтойт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2849,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Молекулярдык эволюциянын нейтралдуу теориясы көпчүлүк эволюциялык өзгөрүүлөр генетикалык дрейф аркылуу нейтралдуу мутациялардын бекемделишинин натыйжасы болуп эсептелет деп ырастайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2850,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, бул моделдин жаңыраак жана жакшыраак негизделген версиясы дээрлик нейтралдуу теория болуп эсептелет, ага ылайык кичинекей популяцияда иш жүзүндө нейтралдуу болгон мутация чоң популяцияда сөзсүз түрдө нейтралдуу боло бербейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2851,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Популяциядагы индивиддердин саны эмес, тескерисинче, популяциянын эффективдүү саны деп аталган көрсөткүч маанилүү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2852,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гендердин агымынын бар же жок болушу эволюциянын жүрүшүн түп-тамырынан бери өзгөртөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2853,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул карама-каршы кысымдар аргументи, молекулярдык доор нейтралдуу эволюцияга болгон кызыгууну кайрадан күчөткөнгө чейин, эволюциядагы ички тенденциялардын мүмкүнчүлүгүн четке кагуу үчүн узак убакыт бою колдонулуп келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2854,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, кодонду пайдалануучу моделдерде мутациялык ыктоолор көп учурда эске алынат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2855,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ар кандай таксондордогу инсерцияга жана делецияга болгон ар кандай ыктоолор ар кандай геномдук өлчөмдөрдүн эволюциясына себеп болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2856,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мутациялык ыктоолордун ролу жөнүндөгү заманбап көз караш Холдейн менен Фишердикинен башка теорияны чагылдырат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2857,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Организмдер селекцияга бири-бири менен кызматташуу аркылуу да жооп бере алышат, көбүнчө туугандарына жардам берип же өз ара пайдалуу симбиозго киришет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2858,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Макроэволюция – түр деңгээлинде же андан жогору жүрүүчү эволюцияны, атап айтканда, түрдүн пайда болушун жана тукум курут болушун билдирет; ал эми микроэволюция – түрдүн же популяциянын ичиндеги кичирээк эволюциялык өзгөрүүлөрдү, атап айтканда, аллелдердин жыштыгынын өзгөрүшүн жана адаптацияны билдирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2859,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, макроэволюцияда бүтүндөй түрдүн өзгөчөлүктөрү маанилүү болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2860,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ортогенез жана эволюционизм сыяктуу ишенимдерде айтылгандай, эволюциянын максаттары, узак мөөнөттүү пландары же «прогресске» карай тубаса умтулуусу бар деген түшүнүк – кеңири тараган жаңылыштык; чындыгында болсо, анын узак мөөнөттүү максаты жок жана ал сөзсүз түрдө татаалдашууга алып келбейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2861,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондой эле, «адаптация» термини организмдин жашап кетиши үчүн маанилүү болгон өзгөчөлүктү билдириши мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2862,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адаптациялык өзгөчөлүк – бул организмдин өнүгүүсүндөгү анын жашап кетүү жана көбөйүү ыктымалдыгына шарт түзгөн же аны арттырган бир өзгөчөлүк.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2863,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башка көрүнүктүү мисалдарга Escherichia coli бактериясынын узак мөөнөттүү лабораториялык экспериментте лимон кислотасын азык катары колдонуу жөндөмүн өнүктүргөнү, Flavobacterium бактериясынын нейлон өндүрүшүнүн кошумча өнүмдөрүндө өсүп-көбөйүүсүнө мүмкүндүк берген жаңы фермент иштеп чыкканы жана топуракта жашаган Sphingobium бактериясынын синтетикалык пентахлорфенол пестицидин ажыратуучу таптакыр жаңы зат алмашуу жолун иштеп чыкканы кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2864,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Натыйжада, ички уюшуусу окшош түзүлүштөр тектеш организмдерде ар кандай функцияларды аткарышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2865,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, бардык тирүү организмдер белгилүү бир деңгээлде тектеш болгондуктан, муунак буттуулардын, кальмарлардын жана омурткалуулардын көздөрү же муунак буттуулар менен омурткалуулардын аяк-колдору жана канаттары сыяктуу, структуралык окшоштугу өтө аз же такыр жоктой көрүнгөн органдар да, алардын куралышын жана функциясын жетектеген гомологиялык гендердин жалпы топтомуна көз каранды болушу мүмкүн; бул терең гомология деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2866,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалдарга псевдогендер, сокур үңкүр балыктарындагы эч бир функция аткарбаган көз калдыктары, уча албаган куштардын канаттары, киттер менен жыландардагы жамбаш сөөктөрү жана жыныссыз жол менен көбөйгөн организмдердеги жыныстык белгилер кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2867,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисал катары жаракаларга жашынуу үчүн башы өтө жалпак болуп калыптанган Holaspis guentheri аттуу африкалык кескелдирикти алсак болот, муну анын жакын туугандарына карап көрсө болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2868,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дагы бир мисал – гликолиз��ен жана ксенобиотиктердин метаболизминен алынган ферменттердин организмдердин көз чечекейинин ичинде кристаллиндер аттуу түзүмдүк белоктор катары тартылышы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2869,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул изилдөөлөр эволюция өнүгүүнү өзгөртүп, жаңы түзүлүштөрдү пайда кыла аларын көрсөттү; мисалы, сүт эмүүчүлөрдө ортоңку кулактын бир бөлүгүн түзүүчү сөөк түйүлдүктө башка жаныбарларда жаакка айлануусу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2870,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Экинчи түрдөгү бул өзгөрүүлөр, өз кезегинде, биринчи түрдө жаңы адаптациялардын пайда болушуна себепкер болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2871,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалга алсак, өсүмдүктөр менен алардын тамырларында өсүп, топурактан азык заттарды сиңирүүгө көмөктөшкөн микориза козу карындарынын арасында өтө бекем кызматташтык орун алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2872,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бир эле түрдөгү организмдердин арасында коалициялар да эволюцияланган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2873,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мында соматикалык клеткалар аларга өсүү, ошол бойдон калуу же өлүү керектигин көрсөткөн белгилүү бир сигналдарга жооп кайтарышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2874,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Түр» түшүнүгүн аныктоодо бир нече жол бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2875,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ар кандай түр концепцияларынын көптүгүнө карабастан, аларды үч кеңири философиялык багытка топтоого болот: аргындашуу, экологиялык жана филогенетикалык.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2876,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кеңири жана узак мөөнөт колдонулганына карабастан, БТК, башкалар сыяктуу эле, талаш-тартыштуу, себеби бул концепциялар, мисалы, прокариотторго колдонулбайт, жана бул «түр маселеси» деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2877,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гендердин агымы жаңы генетикалык варианттарды башка популяцияларга да жайылтуу аркылуу бул процессти жайлатышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2878,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул учурда, жакын тууган түрлөр дайыма аргындашып турушу мүмкүн, бирок аргындар табигый тандалуудан өтпөй, түрлөр өзүнчө туруп кала берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2879,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түр жаралуу көзөмөлгө алынган лабораториялык шарттарда да (түр жаралуу боюнча лабораториялык эксперименттерди караңыз), жаратылышта да бир нече ирет байкалган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2880,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жаныбарларда эң кеңири таралганы – бул аллопатриялык түр жаралуу, ал жашоо чөйрөсүнүн бөлүнүшү же миграция сыяктуу себептердин натыйжасында, алгач географиялык жактан обочолонгон популяцияларда ишке ашат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2881,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түр пайда болуунун экинчи жолу – перипатриялык түр пайда болуу, ал организмдердин чакан популяциялары жаңы чөйрөдө обочолонуп калганда пайда болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2882,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Үчүнчү түр – парапатриялык түр жаралуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2883,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көбүнчө бул ата-энелик түрдүн жашоо чөйрөсүндө кескин өзгөрүү болгондо кездешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2884,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Металлга сезгич ата-энелик популяция менен аргындашууга каршы тандалуу металлга туруктуу өсүмдүктөрдүн гүлдөө мезгилинин бара-бара өзгөрүшүнө себеп болуп, акыры толук репродуктивдик обочолонууга алып келди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2885,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул форма сейрек учурайт, анткени ген агымынын аз гана көлөмү да популяциянын бөлүктөрүнүн арасындагы генетикалык айырмачылыктарды жоготушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2886,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул жаныбарлар арасында көп учурай бербейт, анткени жаныбарлардын аргындары адатта тукумсуз болушат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2887,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул ар бир ата-энелик түрдүн хромосомаларына мейоз мезгилинде шайкеш жуптарды түзүүгө мүмкүндүк берет, себеби ар бир ата-эненин хромосомалары ансыз деле жуптан турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2888,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чынында, түр ичинде хромосомалардын эки эселениши көбүнчө репродуктивдик обочолонуунун негизги себептеринин бири болуп саналат, анткени эки эселенген хромосомалардын жарымы эки эселенбеген организмдер менен аргындашууда дал келбей калат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2889,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жер бетинде жашап өткөн жаныбарлар менен өсүмдүктөрдүн дээрлик бардык түрлөрү тукум курут болгон, жана тукум курут болуу бардык түрлөрдүн акыр аягы келчү тагдыры сыяктанат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2890,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жер бетинде жашап өткөн түрлөрдүн 99 пайыздан ашыгы жоголуп кеткен деп болжолдонгонуна карабастан, бүгүнкү күндө Жерде болжол менен 1 триллион түр бар деп саналат, бирок алардын бир пайызынан миңден бир бөлүгү гана сүрөттөлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2891,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жердеги жашоонун эң алгачкы талашсыз далилдери мурунку балкыган Катархей эонунан кийин геологиялык кыртыш катып баштаган Эоархей доорунда, мындан кеминде 3,5 миллиард жыл мурун пайда болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2892,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Австралиялык табылгаларга комментарий берип, Стивен Блэр Хежес мындай деп жазган: \"Эгер Жерде жашоо салыштырмалуу тез пайда болсо, анда ал ааламда кеңири таралган болушу мүмкүн\".","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2893,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Болжолдуу эсептөөлөр боюнча, Жер жүзүндөгү 10 миллиондон 14 миллионго чейинки түрлөрдүн 1,9 миллиону гана аталып, 1,6 миллиону борбордук дайындар базасына киргизилгендиктен, алардын кеминде 80 пайызы али сүрөттөлүп жазыла элек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2894,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Организмдердин жалпы теги алгачкы жолу алар тууралуу төрт жөнөкөй фактыдан корутундуланган: Биринчиден, алардын географиялык таралышы жергиликтүү адаптация менен түшүндүрүлө албайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2895,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Төртүнчүдөн, организмдерди ушул окшоштуктарга таянып, санжырадай, бири-бирине камтылган топтордун иерархиясы боюнча классификацияласа болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2896,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул көз карашты Дарвин бир аз сөз кылып, бирок кийинчерээк андан баш тарткан идеядан келип чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2897,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Учурдагы да, тукум курут болгон да түрлөрдүн анатомияларын салыштыруу менен палеонтологдор ал түрлөрдүн тегин аныктай алышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2898,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Акыркы убактарда орток тектин далилдери организмдердин ортосундагы биохимиялык окшоштуктарды изилдөөдөн келип жатат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2899,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эукариоттук клеткалар 1,6–2,7 миллиард жыл мурун жаралган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2900,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Цианобактерия сымал организмдердин дагы бир жолу жутулушу балырларда жана өсүмдүктөрдө хлоропласттардын пайда болушуна себеп болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2901,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2016-жылдын январында окумуштуулар мындан болжол менен 800 миллион жыл мурун GK-PID аттуу бир молекуладагы кичинекей генетикалык өзгөрүү организмдердин бир клеткалуудан көп клеткалууга айланышына мүмкүндүк берген болушу мүмкүн деп билдиришкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2902,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кембрий жарылуусуна себепкер болгон ар кандай түрткүлөр сунушталган, алардын катарында фотосинтездин натыйжасында атмосферада кычкылтектин топтолушу да бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2903,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жасалма тандалуу – организмдердин популяциясындагы сыпаттардын атайын тандалышы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2904,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Баалуу касиеттерге ээ болгон белоктор (мисалы, модификацияланган ферменттер жана жаңы антиденелер) багытталган эволюция деп аталган процессте мутациянын жана тандалуунун кайталанган раунддары аркылуу эволюциялашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2905,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул сокур балыктын ар башка популяцияларын аргындаштырганда, айрым тукумдарынын көзү көрүп калган, себеби ар башка үңкүрлөрдө эволюцияланган обочолонгон популяцияларда түрдүү мутациялар болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2906,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөгөн адам оорулары статикалык кубулуш болбойт, алар эволюцияланууга жөндөмдүү болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2907,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биз колубузда болгон антибиотиктердин көпчүлүгүнүн натыйжалуу мөөнөтүнүн аякташына туш келип калган болушубуз мүмкүн, ал эми патогендерибиздин эволюциясын жана эволюциялануу жөндөмүн алдын ала болжолдоо, ошондой эле аны басаңдатуу же айланып өтүү стратегияларын иштеп чыгуу молекулярдык деңгээлде эволюцияга шарт түзгөн татаал күчтөрдү тереңирээк билүүнү талап кылууда.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2908,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал татаал инженердик маселелерди чечүүдө эволюциялык стратегияларды колдонду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2909,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кээ бир мамлекеттерде, айрыкча Америка Кошмо Штаттарында, илим менен диндин арасындагы мындай чыңалуулар учурдагы креационизм–эволюция талашын – саясатка жана коомдук билим берүүгө байланышкан диний карама-каршылыкты – күчөттү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2910,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1925-жылкы Скоупстун сотунун чечиминен улам бул тема Американын орто мектептериндеги биология окуу китептеринен бир муун бою дээрлик алынып салынган, бирок кийинчерээк акырындык менен кайра кайтарылып, 1968-жылкы «Эпперсон Арканзаска каршы» иши боюнча чечим менен мыйзамдуу түрдө корголгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Evolution","last_updated":"3.0"}
+{"id":2911,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Табигый тандалуу – фенотиптеги айырмачылыктардан улам индивиддердин жашап калуусунун жана көбөйүүсүнүн айырмаланып туруусу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2912,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Организмдердин бардык популяцияларында өзгөрмөлүүлүк бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2913,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Геномдун чөйрөсү клеткадагы молекулярдык биологияны, башка клеткаларды, башка индивиддерди, популяцияларды, түрлөрдү, ошондой эле абиотикалык чөйрөнү камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2914,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Табигый тандалуу – заманбап биологиянын негизи.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2915,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Табигый тандалуу концепциясы алгач тукум куучулуктун жарактуу теориясы жок кезде иштелип чыккан: Дарвин жазган убакта илимде генетиканын заманбап теориялары али калыптана элек болчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2916,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Классикалык аргументтер 18-кылымда Пьер Луи Мопертюи жана башкалар, анын ичинде Дарвиндин чоң атасы Эразмус Дарвин тарабынан кайрадан киргизилген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2917,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул теориянын ийгилиги геологиялык убакыттын өтө чоң экенине көңүл буруп, кийинки муундардагы өтө майда, дээрлик көзгө көрүнбөгөн өзгөрүүлөр түрлөрдүн арасындагы айырмачылыктай чоң жыйынтыктарга алып келиши мүмкүн деген ойду ишенимдүү кылды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2918,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал өзүнүн изилдөөлөрүн сунуштоо үчүн «чоң китебин» жазып жаткан кезде, натуралист Альфред Рассел Уоллес бул принципке өз алдынча келип, аны сүрөттөгөн эссесин Чарльз Лайеллге жөнөтүү үчүн Дарвинге жиберген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2919,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1861-жылкы 3-басылышында Дарвин, 1813-жылы Уильям Чарльз Уэллс жана 1831-жылы Патрик Мэттью сыяктуу башкалар да окшош идеяларды сунушташканын, бирок аларды өнүктүрүп да, көрүнүктүү илимий басылмаларда жарыялап да чыгышпаганын белгилеп өткөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2920,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1860-жылы сентябрда Чарльз Лайеллге жазган катында Дарвин «Табигый тандалуу» терминин колдонгонуна өкүнүп, «Табигый сакталуу» терминин артык көргөнүн билдирген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2921,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, табигый тандалуу механизм катары талаш-тартыштуу бойдон кала берген, анткени бир жагынан ал тирүү организмдердин байкалган мүнөздөмөлөрүнүн кеңири чөйрөсүн түшүндүрүүдө өтө алсыз деп кабыл алынса, экинчи жагынан эволюциянын жактоочулары да анын «башкарылбаган» жана прогрессивдүү эмес табигатынан тартынышкан; бул реакция идеянын кабыл алынышына эң маанилүү жалгыз бир тоскоолдук катары мүнөздөлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2922,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"20-кылымдын башында эволюциянын Менделдин тукум куучулук мыйзамдары менен интеграцияланышы («заманбап синтез» аттуу) менен, окумуштуулар жалпысынан табигый тандалууну кабыл ала башташкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2923,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дж. Б. С. Холдейн табигый тандалуунун «чыгымы» аттуу түшүнүктү киргизген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2924,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок табигый тандалуу – бул «сокур» процесс, анткени фенотиптеги өзгөрүүлөр, ал белги тукум куугандыгына же куубагандыгына карабастан, көбөйүүдө артыкчылык бере алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2925,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эгер бул индивиддерге көбөйүүдө артыкчылык берген өзгөчөлүктөр ошондой эле тукум куучу болсо, башкача айтканда, ата-энеден урпактарга өтсө, анда дифференциалдык көбөйүү жүрөт, башкача айтканда, кийинки муунда күлүк коёндордун же натыйжалуу балырлардын үлүшү бир аз көбүрөөк болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2926,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул кандайдыр бир максат бардай элес жаратат, бирок табигый тандалууда атайын тандоо жок.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2927,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул күңүрт түстүү көпөлөктөргө аман калып, күңүрт тукум калтырууга жакшыраак мүмкүнчүлүк берди, жана алгачкы күңүрт көпөлөк кармалгандан элүү жылга жетпеген убакыттын ичинде индустриалдык Манчестердеги көпөлөктөрдүн дээрлик баары күңүрт болуп калды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2928,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эгерде организм өз түрүнө таандык башкалардан эки эсе аз жашаса, бирок анын бойго жеткен тукуму эки эсе көп болсо, анын гендери кийинки муундун жетилген популяциясында көбүрөөк кездешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2929,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Эң күчтүүлөрдүн аман калышы» түшүнүгүн «ыңгайлашуунун жакшыруусунан» айырмалоо керек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2930,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Холдейн бул процессти «алмаштыруу» деп атаган, ал эми биологияда бул көбүнчө «кадоо» деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2931,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Популяциянын кайсы бир мүчөсүндө пайдалуу мутациянын жаралуу ыктымалдуулугу ошол варианттын репликацияларынын жалпы санына көз каранды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2932,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул экспериментте \"ыңгайлашуунун жакшыруусу\" дары-дармектин кийинки жогорку концентрациясы бар аймакта өсүүгө жөндөмдүү жаңы варианттын пайда болушу үчүн белгилүү бир варианттын репликацияларынын санына көз каранды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2933,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ричард Ленскинин E. coli менен жүргүзгөн классикалык узак мөөнөттүү эволюциялык эксперименти – атаандаштык чөйрөдөгү ыңгайлашуунун («эң ыңгайлашкандын жашап кетиши» учурундагы «ыңгайлашуунун жакшыруусу») мисалы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2934,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сейрек кездешүүчү дизруптивдик тандалуу учурдагы режим субоптималдуу болгон өткөөл мезгилдерде да иштейт, бирок белгини бирден ашык багытта өзг��ртөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2935,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кээ бир биологдор анын эки гана түрүн тааныйт: организмдин аман калуу ыктымалдыгын жогорулатууга багытталган жашоого жөндөмдүүлүк (же аман калуу) тандалуусу жана аман калган шартта, көбөйүү темпин жогорулатууга багытталган тукумдуулук (же төрөө, же репродуктивдик) тандалуусу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2936,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Туугандык тандалууда жана геном ичиндеги карама-каршылыкта ген деңгээлиндеги тандалуу негизги процессти тагыраак түшүндүрөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2937,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Экологиялык тандалуу – табигый тандалуунун бир түрү болуп саналат жана ал жыныстык тандалууга кирбеген, мисалы, туугандык тандалуу, атаандаштык же инфантицид өңдүү ыкмалар аркылуу жүзгө ашат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2938,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок айрым түрлөрдө, мисалы, Syngnathidae тукумундагы айрым балыктардагыдай, түгөйдү негизинен эркектери тандайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2939,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1928-жылы пенициллиндин ачылышынан бери антибиотиктер бактериялык ооруларга каршы күрөшүү үчүн колдонулуп келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2940,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Генетикалык өзгөрмөлүүлүк – мутациялардын, генетикалык рекомбинациялардын жана кариотиптин (хромосомалардын саны, формасы, өлчөмү жана ички түзүлүшү) өзгөрүүлөрүнүн жыйынтыгы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2941,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, коддобоочу ДНКдагы көптөгөн мутациялардын зыяндуу таасирлери бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2942,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Буларда болгон өзгөрүүлөр көп учурда индивиддин фенотибине олуттуу таасирин тийгизет, анткени алар башка көптөгөн гендердин функциясын жөнгө салат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2943,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындай мутациялар жогорку ыңгайлашууга алып келгенде, табигый тандалуу бул фенотиптерге артыкчылык берип, жаңы өзгөчөлүк популяцияда тарай баштайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2944,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, гибриддердин табигый тандалуудан четтетилиши түрдүн концепциясынын ажырагыс бөлүгү болуп, репродуктивдик изоляциянын эволюциясына каршы турат, жана бул маселени Дарвин да тааныган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2945,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Фенотип организмдин генетикалык түзүлүшү (генотип) жана анын жашаган чөйрөсү менен аныкталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2946,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисал – бул адамдардагы ABO кан тобунун антигендери, анда фенотипти үч аллель аныктайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2947,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул процесс аллель кадалып, бүт популяция ылайыктуураак фенотипке ээ болгонго чейин улана берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2948,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Турукташтыруучу тандалуу зыяндуу варианттарга каршы тандалма кысым көрсөтүү аркылуу убакыттын өтүшү менен белок коддоочу гендер же жөнгө салуучу ырааттуулуктар сыяктуу функционалдык генетикалык өзгөчөлүктөрдү сактайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2949,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тең салмактуу тандоонун айрым түрлөрү фиксацияга алып келбейт, бирок популяцияда аллелди орточо жыштыкта кармап турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2950,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аллелдик вариациянын сакталуусу дизруптивдик же диверсификациялоочу тандоо аркылуу да ишке ашышы мүмкүн, ал орточо көрсөткүчтөн эки тарапка тең четтеген генотиптерге артыкчылык берет (башкача айтканда, ашыра доминанттуулуктун карама-каршысы) жана өзгөчөлүктүн маанилеринин бимодалдык бөлүштүрүлүшүнө алып келиши мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2951,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, жаңы мутациялар болбогон мезгилден кийин, бул аймактардагы генетикалык өзгөрмөлүүлүк генетикалык дрейфтин таасиринен улам жоюлат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2952,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эки процесстин так натыйжасы жаңы мутациялардын пайда болуу ылдамдыгына да, табигый тандалуунун күчүнө да көз каранды, ал эми табигый тандалуунун күчү мутациянын жагымсыз болуп калышынын функциясы болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2953,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эки аллелдин арасында мындай орун алмашуу болуу ыктымалдыгы алардын ортосундагы аралыкка тикелей тескери байланышта.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2954,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Күчтүү тандалма шыпыруунун натыйжасында геномдо оң тандалган гаплотип (аллель жана анын коңшулары) популяцияда дээрлик жалгыз вариантка айланган аймак түзүлөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2955,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Фондук селекция – тандалма шыпыруунун карама-каршысы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2956,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Философ Дэниел Деннеттин сөзү менен айтканда, табигый тандалуу аркылуу эволюция жөнүндө «Дарвиндин кооптуу идеясы» – бул «универсалдуу кислота», аны эч кандай идиште же сыйымдыкта сактоого мүмкүн эмес, анткени ал көп өтпөй сызылып чыгып, улам кеңири чөйрөгө сиңип кетет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2957,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул шарттар: тукум куучулук, түрдүн түрдүүл��гү жана чектелген ресурстар үчүн атаандашуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2958,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Герберт Спенсер жана евгеника тарапкери Фрэнсис Гальтондун табигый тандалууну интеллект менен цивилизациядагы болжолдуу жетишкендиктерге алып баруучу, сөзсүз прогрессивдүү процесс катары чечмелөөсү колониализмди, евгениканы жана социалдык дарвинизмди актоого негиз түзгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2959,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Расалык идея мамлекетибиздин негизи катары бул жагынан көп нерсени ишке ашырып келди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2960,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эволюциялык психологиянын эң көрүнүктүү мисалы – бул Ноам Хомскийдин алгачкы эмгектеринде өзгөчө алга сүрүлгөн, кийинчерээк Стивен Пинкер тарабынан улантылган, адам мээси табигый тилдин грамматикалык эрежелерин өздөштүрүүгө ыңгайлашкан деген гипотеза.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_selection","last_updated":"3.0"}
+{"id":2961,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал организмдер (буурчак өсүмдүктөрү) белгилерди дискреттүү «тукум куучулуктун бирдиктери» аркылуу мурастаганын байкаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2962,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гендин түзүлүшү жана функциясы, вариациясы жана таралышы – клетканын, организмдин (мисалы, доминанттуулук) жана популяциянын контекстинде изилденет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2963,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Генетикалык процесстер организмдин айлана-чөйрөсү жана тажрыйбасы менен айкалышып, анын өнүгүүсүнө жана жүрүм-турумуна таасир этет, бул көбүнчө \"тукум куучулук жана тарбия\" деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2964,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул процессти түшүнүүгө аракет жасаган азыркы генетика илими 19-кылымдын ортосунда августин тарикатындагы монах Грегор Менделдин эмгектери менен башталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2965,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын экинчи мыйзамы Мендел жарыялаганга окшош.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2966,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"19-кылымда популярдуу болгон жана Чарльз Дарвиндин 1859-жылкы «Түрлөрдүн келип чыгышы жөнүндө» эмгегинде кыйыр айтылган теория аралаш тукум куучулук болгон: бул индивиддердин ата-энесинен өзгөчөлүктөрдүн текши аралашмасын мурастайт деген идея эле.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2967,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мендель 1865-жылы Брюнн шаарындагы «Naturforschender Verein» («Жаратылышты изилдөө коому») коомунда баяндаган «Versuche über Pflanzenhybriden» («Өсүмдүк гибриддери боюнча тажрыйбалар») аттуу эмгегинде буурчак өсүмдүктөрүндөгү айрым өзгөчөлүктүн тукум куу мыйзам ченемдүүлүктөрүн изилдеп, аларды математикалык жактан сүрөттөгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2968,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Менделдин эмгегинин жактоочусу Уильям Бейтсон 1905-жылы «генетика» деген терминди киргизген (грек тилинин genesis–γένεσις, «келип чыгуу» деген сөзүнөн алынган «генетикалык» сын атоочу зат атоочтун өзүнөн мурда жаралып, биологиялык мааниде алгач 1860-жылы колдонулган).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2969,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кийинки 11 жыл ичинде ал ургаачыларда бир гана X-хромосома, ал эми эркектерде X жана Y-хромосомалары да бар экенин байкады.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2970,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жеймс Уотсон жана Фрэнсис Крик 1953-жылы, ДНКнын спираль (штопор сыяктуу буралган) түзүлүштө экенин көрсөткөн Розалинд Франклин менен Морис Уилкинстин рентген-кристаллографиялык изилдөөлөрүн колдонуп, ДНКнын түзүлүшүн аныкташкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2971,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул структура ошондой эле репликациянын жөнөкөй ыкмасын да көрсөттү: эгер тизмектер ажыратылса, эски тизмектин ырааттуулугунун негизинде ар бири үчүн жаңы өнөктөш тизмектерди кайра куруу мүмкүн болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2972,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кийинки жылдарда окумуштуулар ДНК белоктун өндүрүлүш процессин кандайча башкарарын түшүнүүгө аракет жасашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2973,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тукум куучулуктун молекулярдык деңгээлдеги жаңы түшүнүгү изилдөөлөрдүн дүркүрөп өсүшүнө шарт түздү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2974,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маанилүү өнүгүүлөрдүн бири – 1977-жылы Фредерик Сэнгер иштеп чыккан чынжырды үзүү менен ДНКны секвенирлөө ыкмасы болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2975,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мендель гүлдүн түсүнүн өзгөчөлүгүн изилдеген тажрыйбаларында ар бир буурчак өсүмдүгүнүн гүлдөрү же кызгылт көк, же ак түстө болуп, эч качан бул эки түстүн ортосундагы аралаш түс болбогонун байкаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2976,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мурастоонун мындай үлгүсү көптөгөн түрлөргө, анын ичинде адамдарга да мүнөздүү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2977,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Организмдер бир ген боюнча гетерозиготалуу болгондо, бир аллелдин касиеттери организмдин фенотибинде басымдуулук кылгандыктан, ал көп учурда доминанттуу деп аталат, ал эми экинчи аллелдин касиеттери басылып, байкалбай калгандыктан, ал рецессивдүү деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2978,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көп учурда гендин кадимки, мутацияга учурабаган аллелин белгилөө үчүн «+» символу колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2979,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аргындаштыруунун натыйжасын болжолдоодо колдонулган кеңири тараган диаграммалардын бири – Пеннет торчосу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2980,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"(Кээ бир гендер көз өз-өзүнчө ажырабай, генетикалык чиркешүүнү көрсөтөт, бул тема макалада кийинчерээк талкууланат.)","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2981,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башка бир ген болсо, гүлдөрдүн дегеле түстүү болорун же ак болорун башкарат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2982,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөгөн өзгөчөлүктөр дискреттик белгилер (мисалы, кызгылт көк же ак гүлдөр) эмес, тескерисинче үзгүлтүксүз белгилер (мисалы, адамдын бою жана терисинин түсү) болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2983,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Организмдин гендеринин татаал өзгөчөлүккө кошкон салымынын деңгээли тукум куугучтук деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2984,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"ДНК нуклеотиддердин чынжырчасынан турат, алардын төрт түрү бар: аденин (A), цитозин (C), гуанин (G) жана тимин (T).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2985,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Вирустар ээ-организмсиз көбөйө албайт жана көпчүлүк генетикалык процесстер аларга таасир бербегендиктен, алар тирүү организмдер катары каралбайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2986,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"ДНКнын бул түзүлүшү тукум куучулуктун физикалык негизи болуп эсептелет: ДНК репликациясы чынжырчаларды ажыратып, ар бир чынжырчаны жаңы өнөктөшүн синтездөө үчүн калып катары колдонуу аркылуу генетикалык маалыматты эки эселейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2987,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул ДНК чынжырлары көбүнчө эбегейсиз узун болот; мисалы, адамдын эң чоң хромосомасынын узундугу болжол менен 247 миллион негиз жубунан турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2988,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"ДНК көбүнчө клеткалардын өзөгүндө кездешет, бирок Рут Сагер өзөктүн сыртында жайгашкан хромосомалык эмес гендердин ачылышына жардам берген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2989,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гаплоиддик организмдерде ар бир хромосоманын бирден гана көчүрмөсү болсо, жаныбарлардын көпчүлүгү жана көптөгөн өсүмдүктөр диплоиддик болуп эсептелет, аларда ар бир хромосоманын экиден, демек ар бир гендин да экиден көчүрмөсү болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2990,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адамдарда жана көптөгөн башка жаныбарларда Y-хромосома эркекке гана таандык сыпаттардын өрчүшүн шарттаган генди камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2991,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Митоз аттуу бул процесс көбөйүүнүн эң жөнөкөй түрү болуп, жыныссыз көбөйүүнүн негизин түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2992,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эукариоттук организмдер эки башка ата-энеден мурастап алган генетикалык материалдын аралашмасын камтыган тукум жаратуу үчүн көбүнчө жыныстык жол менен көбөйүшөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2993,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кээ бир бактериялар конъюгациядан өтүп, башка бактерияга ДНКнын кичинекей шакек сымал бөлүгүн өткөрүшөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2994,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ушундай жол менен түгөйдүн тукумунда гендердин жаңы комбинациялары жаралышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2995,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кроссинговер учурунда хромосомалар ДНКнын тилкелери менен алмашып, гендин аллелдерин хромосомалардын ортолоруна натыйжалуу аралаштырышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2996,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кроссинговердин алгачкы цитологиялык демонстрациясы 1931-жылы Харриет Крейтон жана Барбара МакКлинток тарабынан жүргүзүлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2997,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Абдан чоң аралыкта кроссинговердин ыктымалдуулугу ушунчалык жогору болгондуктан, гендердин мурасталышы дээрлик байланышсыз болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2998,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аминокислоталардын белгилүү бир ырааттуулугу ошол белоктун уникалдык үч өлчөмдүү түзүлүшүн пайда кылат, жана белоктордун үч өлчөмдүү түзүлүштөрү алардын функциялары менен байланыштуу болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetics","last_updated":"3.0"}
+{"id":2999,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Белоктун түзүлүшү динамикалуу болот; гемоглобин белогу сүт эмүүчүлөрдүн канында кычкылтек молекулаларынын тутулушуна, ташылышына жана бошотулушуна көмөктөшүп, бир аз башкача формаларга ийилет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetics","last_updated":"3.0"}
+{"id":3000,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, орок сымал клеткалуу анемия – гемоглобиндин β-глобин бөлүгүнүн коддоочу аймагындагы бир эле негиздин айырмачылыгынан келип чыккан адамдын генетикалык оорусу, ал бир аминокислотанын өзгөрүшүнө алып келип, гемоглобиндин физикалык касиеттерин өзгөртөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetics","last_updated":"3.0"}
+{"id":3001,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айрым ДНК тизмектери РНКга транскрипцияланат, бирок белокторго трансляцияланбайт – мындай РНК молекулалары коддобоочу РНК деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetics","last_updated":"3.0"}
+{"id":3002,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кызыктуу мисал – сиам мышыгынын жүнүнүн түсү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetics","last_updated":"3.0"}
+{"id":3003,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок бул кара түстөгү жүндү пайда кылган белоктор температурага сезгич (башкача айтканда, температурага карата сезгичтикти пайда кылган мутациясы бар) жана жогорку температурад�� денатурацияга учурап, мышыктын дене табы жогору болгон аймактарында кара жүн пигментин өндүрө албай калышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetics","last_updated":"3.0"}
+{"id":3004,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Батыш Рим империясы кулаган соң, Орто кылымдардын алгачкы кылымдарында (б.з. 400–1000-жж.) Батыш Европада гректердин дүйнө таанымы жөнүндөгү билим төмөндөп кеткен, бирок ал Исламдын Алтын доорунда мусулман дүйнөсүндө сакталып калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3005,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Заманбап илим адатта үч негизги тармакка бөлүнөт: кеңири мааниде жаратылышты изилдеген табигый илимдер (мисалы, биология, химия жана физика); инсандарды жана коомдорду изилдеген коомдук илимдер (мисалы, экономика, психология жана социология); жана эрежелерге багынган символдор менен иштеген формалдуу илимдер (мисалы, логика, математика жана теоретикалык информатика).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3006,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Илимдеги жаңы билим дүйнөгө болгон кызыгуу жана маселелерди чечүү каалоосу менен шыктанган окумуштуулардын изилдөөлөрүнүн негизинде өнүгөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3007,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айрыкча, бул адамдар бири-бирине билдире жана бөлүшө алган билимдин түрү болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3008,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, ар бир коомдоштукта туура деп эсептелген ушундай нерселер жөнүндөгү билим менен мифологиялар жана укуктук системалар сыяктуу жамааттык билимдин башка түрлөрүнүн ортосунда ырааттуу, аң-сезимдүү айырма жасалган эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3009,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар атүгүл он эки айдан туруп, ар бир айы отуз күндөн жана жыл аягында беш күндөн турган да расмий календарды түзүшкөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3010,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ушул себептен бул адамдар сөздүн так маанисиндеги алгачкы философтор, ошондой эле «жаратылыш» менен «шарттуулук» түшүнүктөрүн даана бөлүп көрсөткөн алгачкы адамдар болгон деп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3011,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ага карама-каршы, классикалык окумуштуулар жаратылышты тууроо үчүн жаратылыш билимин колдонууну (чеберчилик же технология, грекче technē) коомдун төмөнкү катмарындагы кол өнөрчүлөр үчүн ылайыктуураак иш катары карашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3012,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Атомдор теориясын грек философу Левкипп жана анын окуучусу Демокрит өнүктүрүшкөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3013,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Платондун диалогдорунда баяндалгандай, Сократтык ыкма – гипотезаларды жокко чыгаруунун диалектикалык ыкмасы: мыктыраак гипотезалар, карама-каршылыктарга алып келгендерин бир калыпта аныктап, четке кагуу аркылуу табылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3014,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сократ физиканы изилдөөнүн мурунку түрүн таза эле божомолдорго таянган жана өзүн-өзү сындоодон кур калган деп сындаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3015,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аристотель кийинчерээк телеологиялык философиянын системалуу программасын түзгөн: Кыймыл жана өзгөрүү, нерселердин түрүнө карата, алардын өзүндө бар болгон потенциалдардын ишке ашырылышы катары сүрөттөлөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3016,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сократчылар ошондой эле философия адам баласы үчүн жашоонун эң мыкты жолу кайсы деген практикалык маселени караштыруу үчүн колдонулушу керек деп белгилешкен (бул изилдөөнү Аристотель этикага жана саясий философияга бөлгөн).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3017,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аристархтын модели физика мыйзамдарына каршы келет деп саналгандыктан, көпчүлүк тарабынан четке сүрүлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3018,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"500-жылдардагы византиялык окумуштуу Жон Филопон Аристотелдин физика окуусунун кемчиликтерин көрсөтүп, ага шек келтирген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3019,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аристотелдин төрт себебинде, кубулуштарды илимий жактан түшүндүрүү үчүн «эмне үчүн» деген суроого төрт түрдүү жол менен жооп берүү керектиги белгиленген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3020,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, Аристотелдин түп нускада тексттери Батыш Европада акыры жоголуп, Платондун бир гана тексти – алгачкы орто кылымдарда латын окурмандарына жеткиликтүү болгон жалгыз платондук диалог жана классикалык табигый философиянын саналуу түп нускадагы эмгектеринин бири болгон «Тимей» – кеңири белгилүү болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3021,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөгөн сириялык котормолорду несториандар жана монофизиттер сыяктуу топтор жасаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3022,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"465-б.: \"Ибн ал-Хайсамдын жана башкалардын соңку орто кылымдардагы физика боюнча негизги эмгектерге тийгизген таасири олуттуу изилденгенден кийин гана Шраммдын ибн ал-Хайсам учурдагы физиканын чыныгы негиздөөчүсү болгон деген ырастоосуна баа берүү мүмкүн болот\".","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3023,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ибн Синанын канону медицинадагы эң маанилүү басылмалардын бири катары эсептелет жана алар экөө тең өз айткандарын бекемдөө үчүн клиникалык сыноолорду жана эксперименттерди колдонуп, эксперименталдык медицина тажрыйбасына олуттуу салым кошушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3024,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Андан сырткары, классикалык грек тексттери араб жана грек тилдеринен латын тилине которула баштагандыктан, Батыш Европадагы илимий талкуулардын деңгээлин жогорулаткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3025,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алхазендин «Оптика китебинин» кол жазма көчүрмөлөрү 1240-жылга чейин Европага да жайылган, муну анын Вителлонун «Перспективасына» кошулганы далилдейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3026,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Байыркы тексттердин агымы 12-кылымдагы Ренессанска жана илимдин жаңы географиялык борборуна айланган Батыш Европада Схоластика деп аталган католицизм менен аристотелизмдин синтезинин гүлдөп-өнүгүшүнө түрткү болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3027,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кийинчерээк перспективизм аттуу көрүү модели Кайра жаралуу доорунун сүрөтчүлөрү тарабынан пайдаланылып, изилденген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3028,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул, планеталардын орбиталары кыймыл борборунан канчалык алыстаса, алардын орбиталык мезгилдери ошончолук узак болот деген теоремага негизделген, ал мунун Птолемейдин моделине дал келбестигин аныктаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3029,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал көрүнүштүн бир чекитинен келген жарыктын баары айнек сферанын арткы бетиндеги бир чекитте тартылганын байкаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3030,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кеплер Аристотелдик метафизикадан четке каккан эмес жана өз эмгегин \"Сфералардын гармониясын\" издөө катары сүрөттөгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3031,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Галилео «Эки негизги дүйнөлүк система жөнүндө диалог» аттуу эмгегинде Рим папасынын жүйөлөрүн колдонуп, аларды жөнөкөй адамдын оозуна салган, бул Урбан VIIIдин катуу каарына тийген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3032,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Декарт жеке ой жүгүртүүгө басым жасап, жаратылышты изилдөө үчүн геометрияны эмес, математиканы колдонуу керек деп ырастаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3033,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул жаңы илим өзүн «жаратылыш мыйзамдарын» сүрөттөөчү катары карай баштады.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3034,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Фрэнсис Бэкондун стилинде, Лейбниц ар түрдүү нерселердин баары жаратылыштын бирдей жалпы мыйзамдарына ылайык иштейт жана ар бир нерсенин түрүнүн атайын формалдык же акыркы себептери болбойт деп божомолдогон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3035,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бэкондун сөзү боюнча, «илимдин чыныгы жана мыйзамдуу максаты – адам өмүрүн жаңы ойлоп табуулар жана байлыктар менен байытуу». Ош��ндой эле ал окумуштууларды, «назик, асыл же жагымдуу ой-толгоолордун түтүнүнөн» башка адам бактысына эч нерсе кошпойт деп эсептеп, колго кармалгыс философиялык же руханий идеялардын артынан түшүүдөн баш тартууга үндөгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3036,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дагы бир маанилүү өнүгүү – сабаттуулугу артып бара жаткан калктын арасында илимдин популяризациясы болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3037,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Агартуу доорунун философтору өздөрүнүн илимий мураскерлеринин – негизинен Галилео, Бойль жана Ньютондун – кыскача тарыхын, жаратылыш жана табигый мыйзам деген бирдиктүү түшүнүктү ошол убактагы ар бир физикалык жана социалдык тармакка колдонуу ишиндеги жол көрсөтүүчү жана кепил катары тандап алышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3038,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Юм жана башка шотландиялык Агартуу доорунун ойчулдары «адам жөнүндөгү илимди» иштеп чыгышкан, жана ал тарыхый жактан, байыркы жана примитивдик маданияттардагы адамдардын жүрүм-турумунун илимий изилденишин, азыркы доордун аныктоочу күчтөрүн терең түшүнүү менен айкалыштырган Жеймс Бернетт, Адам Фергюсон, Жон Миллар жана Уильям Робертсон сыяктуу авторлордун эмгектеринде чагылдырылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3039,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Джон Гершель да, Уильям Уэвелл да методологияны системалаштырышкан: соңку айтылганы «илимпоз» деген терминди ойлоп тапкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3040,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өзүнчө туруп, 1865-жылы Грегор Мендель биологиялык мурастоо принциптерин баяндап, заманбап генетикага негиз салган «Versuche über Pflanzenhybriden» («Өсүмдүктөрдү гибриддештирүү боюнча тажрыйбалар») аттуу эмгегин сунуштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3041,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Атомду ажыратууга мүмкүндүк берген кубулуштар 19-кылымдын акыркы он жылдыгында ачылган: рентген нурларынын ачылышы радиоактивдүүлүктүн ачылышына шыктандырган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3042,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындан тышкары, ушул кылымдагы согуштар шарттаган технологиялык инновациялардын кеңири колдонулушу транспорттогу революцияларга (унаалар жана учактар), континенттер аралык баллистикалык ракеталардын иштелип чыгышына, космостук жарышка жана ядролук куралдануу жарышына алып келди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3043,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1964-жылы космостук микротолкундуу фондук нурлануунун ачылышы «Ааламдын стационардык абал» теориясын четке кагып, анын ордуна Жорж Лемэтрдин «Чоң жарылуу» теориясынын кабыл алынышына алып келди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3044,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"20-кылымдын акыркы чейрегинде интегралдык микросхемалардын кеңири колдонулушу байланыш жандоочтору менен айкалышып, маалыматтык технологияларда революцияга жана глобалдык интернет менен мобилдик эсептөөлөрдүн, анын ичинде смартфондордун өнүгүшүнө шарт түздү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3045,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Табигый да, коомдук да илимдер эмпирикалык илимдер болуп эсептелет, анткени алардын билими эмпирикалык байкоолорго негизделип, анын аныктыгын ошол эле шарттарда иштеген башка изилдөөчүлөр да текшере алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3046,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, физикалык илимди физика, химия, астрономия жана жер илими сыяктуу тармактарга бөлүү мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3047,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошентсе да, көбүнчө көз жаздымда калган философиялык көз караштар, жоромолдор жана өбөлгөлөр табигый илимдерде зарыл бойдон калууда.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3048,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ага математика, системалар теориясы жана теориялык компьютер илими кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3049,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондуктан формалдуу илимдер априори дисциплиналар болуп эсептелет, жана ушул себептен улам алардын иш жүзүндө илимге кирер-кирбеси боюнча пикир келишпестиктер бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3050,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Инженериянын өзү бир катар адистештирилген инженердик тармактарды камтыйт, алардын ар бири колдонмо математиканын, илимдин белгилүү чөйрөлөрүнө жана колдонуу түрлөрүнө өзгөчө басым жасайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3051,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"ал жооп берди: «Мырзам, жаңы төрөлгөн баланын эмне кереги бар?»","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3052,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул жаңы түшүндүрмө эксперимент же байкоо аркылуу текшерилүүчү, төгүнгө чыгаруу мүмкүн болгон болжолдорду жасоо үчүн колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3053,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул бир четинен жаратылыш кубулуштарына байкоо жүргүзүү аркылуу, ошондой эле тиешелүү дисциплинага ылайык көзөмөлдөнүүчү шарттарда табигый окуяларды моделдештирүүгө аракеттенген эксперименттер аркылуу да ишке ашат (астрономия же геология сыяктуу байкоочу илимдерде көзөмөлдөнүүчү эксперименттин ордуна болжолдонгон байкоо келе алат).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3054,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эгерде гипотеза тестирлөөдөн өтсө, ал белгилүү бир жаратылыш кубулуштарынын жүрүм-турумун сүрөттөгөн, логикалык жактан негизделген, ички карама-каршылыксыз модель же алкак болгон илимий теориянын курамына кабыл алынышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3055,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ушул өңүттө теориялар гипотезалар сыяктуу эле илимий принциптердин көбүнө ылайыкталып түзүлөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3056,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Буга экспериментти кылдат долбоорлоо, ачыктык, ошондой эле эксперименттин жыйынтыктарын жана эксперттик баа берүү аркылуу жетишүүгө болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3057,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Статистика, математиканын бир тармагы, дайындарды жалпылоо жана талдоо үчүн колдонулат, бул окумуштууларга өздөрүнүн эксперименталдык натыйжаларынын ишенимдүүлүгүн жана өзгөрүлмөлүүлүгүн баалоого мүмкүндүк берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3058,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Муну илимдин ийгилиги электрондор сыяктуу байкоого мүмкүн болбогон объекттерге карата тактыгына көз каранды эмес деп эсептеген анти-реализмге карама-каршы коюу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3059,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Илим философиясында ар түрдүү школалар бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3060,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул зарыл, анткени теорияны түзгөн божомолдордун чексиздигине байланыштуу чектелүү далилдер менен дедукциялык логикага таянып, алардын бардыгын билүүмүмкүнэмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3061,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Критикалык рационализм – бул 20-кылымдагы илимге карата карама-каршы келген мамиле, аны жолу австриялык-британиялык философ Карл Поппер аныктаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3062,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Поппер илимий теориялардын негизги белгиси катары верификациялануучулукту фальсификациялануучулук менен, ал эми эмпирикалык ыкма катары индукцияны фальсификация менен алмаштырууну сунуш кылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3063,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башка бир ыкма, инструментализм, теориялардын кубулуштарды түшүндүрүү жана божомолдоо үчүн аспап катары колдонууга басым жасайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3064,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Инструментализмге конструктивдүү эмпиризм жакын, ага ылайык, илимий теориянын ийгилигинин негизги критерийи анын байкалуучу объекттер жөнүндө айткандарынын чындык экендиги болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3065,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ар бир парадигманын өзүнүн өзгөчө суроолору, максаттары жана интерпретациялары болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3066,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башкача айтканда, жаңы парадигманы тандоо байкоолорго негизделет, бирок ал байкоолор эски парадигманын негизинде жүргүзүлөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3067,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын негизги өзөгү – табигый жана табияттан тышкаркы түшүндүрмөлөрдүн арасында айырма коюлушу шарт жана илим ыктыярдуу түрдө табигый түшүндүрмөлөр менен гана чектелиши керек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3068,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башкача айтканда, илим фаллибилизм түшүнүгүн кабыл алгандыктан, эч бир теория так жана түпкү чындык деп саналбайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3069,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жаңы илимий билим биздин түшүнүгүбүздөгү болгон зор өзгөрүүлөргө сейрек алып келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3070,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Илимдеги билим – бул түрлүү илимий тармактардагы ар кандай изилдөөчүлөрдүн ар түрдүү эксперименттеринен алынган дайындарды бара-бара синтездөө аркылуу топтолот; ал секирикке караганда, чокуга чыгууга көбүрөөк окшош.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3071,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Философ Барри Страуд, «билимдин» эң мыкты аныктамасы талаштуу болсо да, скептикалык көз карашта болуу жана өзүнүн жаңылышы мүмкүн экенин эске алып жүрүү туура болуу менен шайкеш келерин кошумчалайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3072,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул илимдин кыйла макроскопиялык тармактарына (мисалы, психология, физикалык космология) айрыкча мүнөздүү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3073,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошол убактан бери иштеп жаткан мезгилдүү басылмалардын жалпы саны туруктуу өсүп келди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3074,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Журналдар 39 тилде чыгарылганда деле, индекстелген макалалардын 91 пайызы англис тилинде жарыяланат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3075,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"New Scientist, Science & Vie жана Scientific American сыяктуу илимий журналдар окурмандардын кеңири катмарынын муктаждыктарын канааттандырып, изилдөөнүн популярдуу багыттары, анын ичинде айрым изилдөө тармактарындагы көрүнүктүү ачылыштар жана жетишкендиктер тууралуу жалпыга жеткиликтүү кыскача баяндама берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3076,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Коммерциялык жарнаманын хайптан тартып алдамчылыкка чейинки ар кандай түрлөрү бул категорияларга кириши мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3077,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөгөн окумуштуулар экономиканын академиялык чөйрө, өнөр жай, мамлекеттик кызмат жана коммерциялык эмес уюмдар сыяктуу ар түрдүү тармактарында өздөрүнүн карьераларын курушат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3078,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, Кристин Ладд (1847–1930) PhD программасына «К. Ладд» катары кире алган; Кристин «Китти» Ладд 1882-жылы талаптарды аткарган, бирок даражасын логиканын алгебрасын (чындык таблицасын караңыз), түс көрүүнү жана психологияны камтыган карьерасынан соң, 1926-жылы гана алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3079,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"20-кылымдын аягында аялдарды жигердүү ишке тартуу жана жынысы боюнча институттук басмырлоону жоюу илимпоз аялдардын санын кыйла көбөйттү, бирок айрым тармактарда олуттуу гендердик айырмачылыктар сакталып калды; 21-кылымдын башында жаңы биологдордун жарымынан көбү аялдар болсо, физика боюнча PhD даражаларынын 80%ы эркектерге ыйгарылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3080,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мүчөлүк бардыгы үчүн ачык болушу, белгилүү бир илимий квалификацияга ээ болууну талап кылышы, же добуш берүү жолу менен ыйгарылуучу ардактуу наам болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3081,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошентип, илимий саясат табигый илимдер менен байланыштуу болгон маселелердин бүтүндөй чөйрөсүн камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3082,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көрүнүктүү тарыхый мисалдардын тизмегине бир нече династиянын мамлекеттик колдоосу менен эки миң жылга чукул мезгил ичинде курулган Улуу Кытай дубалы, ошондой эле гидротехникалык инженериянын зор жетишкендиги болуп саналган, курулушу Суньшу Ао (孫叔敖, 7-кылым) тарабынан башталган Янцзы дарыясынын Улуу каналы кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3083,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өкмөт, корпорациялар же фонддор тарабынан жүргүзүлгөн мындай процесстер чектелүү каражаттарды бөлүштүрүшөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3084,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айрым тармактарда мамлекеттик каржылоонун үлүшү жогору, жана ал социалдык жана гуманитардык илимдердеги изилдөөлөрдө басымдуулук кылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3085,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Популисттик анти-интеллектуализм, диний ишенимдерге байланыштуу кабылданган коркунучтар, постмодернисттик субъективизм жана бизнес кызыкчылыктары үчүн коркуу сыяктуу көптөгөн факторлор илимдин саясатташтырылышынын ар кандай кырлары болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Science","last_updated":"3.0"}
+{"id":3086,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тажрыйба – бул гипотезаны ырастоо же төгүндөө үчүн жүргүзүлгөн процедура.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Experiment","last_updated":"3.0"}
+{"id":3087,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тажрыйбалар, айрыкча узак убакыт бою колдонулганда, тесттин жыйынтыктарын жогорулатып, окуучунун окуп жаткан темага болгон кызыгуусун жана катышуусун арттырууга көмөк көрсөтөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Experiment","last_updated":"3.0"}
+{"id":3088,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эксперименттер, адатта, жалгыз көз карандысыз өзгөрмөдөн башка өзгөрмөлөрдүн таасирин минималдаштыруу үчүн иштелип чыккан башкаруу элементтерин камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Experiment","last_updated":"3.0"}
+{"id":3089,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Изилдөөчүлөр ошондой эле учурдагы теорияларды же жаңы гипотезаларды колдоо же төгүндөө үчүн тажрыйба жазатышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Experiment","last_updated":"3.0"}
+{"id":3090,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эгерде тажрыйба кылдаттык менен жазатса, анын жыйынтыктары адатта гипотезаны же ырастайт, же төгүндөйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Experiment","last_updated":"3.0"}
+{"id":3091,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Медицинада жана социалдык илимдерде тажрыйбалык изилдөөлөрдүн таралышы дисциплиналар боюнча кеңири айырмаланат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Experiment","last_updated":"3.0"}
+{"id":3092,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бир эле изилдөө, эреже катары, тажрыйбаны кайталоону камтыбайт, бирок өзүнчө изилдөөлөр системалык сереп жана мета-анализ аркылуу бириктирилиши мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Experiment","last_updated":"3.0"}
+{"id":3093,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биз ушундай жол менен акыры жүрөк жылыткан чындыкка жетип, акырындап жана кылдаттык менен аныктык орногон чекке жете алабыз; ал эми сын-пикир жана этияттык аркылуу талаш-тартыштарды жойгон жана күмөндүү маселелерди чечкен чындыкты тута алабыз.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Experiment","last_updated":"3.0"}
+{"id":3094,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сын көз менен талдоо процессинде адам өзү «бейкалыс пикирлер» жана «ырайым» аркылуу субъективдүү көз караштарга ыктап кетерин унутпашы керек, андыктан гипотезаларды түзүүнүн өз ыкмасына да сынчыл мамиле кылууга тийиш.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Experiment","last_updated":"3.0"}
+{"id":3095,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бэкон кайталануучу байкоолорго же тажрыйбаларга таянган методду каалаган","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Experiment","last_updated":"3.0"}
+{"id":3096,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, Галилео Галилей (1564–1642) убакытты так өлчөп, түшүп бара жаткан нерсенин ылдамдыгы жөнүндө так өлчөөлөрдү жүргүзүү жана корутунду чыгаруу үчүн тажрыйба жасаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Experiment","last_updated":"3.0"}
+{"id":3097,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кээ бир дисциплиналарда (мисалы, психология же саясат таануу) «чыныгы эксперимент» – бул өзгөрмөлөрдүн эки түрү каралган социалдык изилдөө ыкмасы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Experiment","last_updated":"3.0"}
+{"id":3098,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дары-дармекти сыноо жакшы мисал болуп берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Experiment","last_updated":"3.0"}
+{"id":3099,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кайталанма үлгүлөрдүн натыйжаларын көбүнчө орто эсеп менен алса болот, же эгерде кайталанма үлгүлөрдүн бири башка үлгүлөрдүн натыйжаларына ачык-айкын дал келбесе, аны эксперименттик катанын натыйжасы деп четке кагууга болот (ошол үлгү үчүн сыноо тартибинин кайсы бир кадамы ката менен өткөрүлүп жиберилген болушу мүмкүн).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Experiment","last_updated":"3.0"}
+{"id":3100,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Терс контрол терс натыйжа берери белгилүү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Experiment","last_updated":"3.0"}
+{"id":3101,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көбүнчө терс контролдун мааниси тесттик үлгүнүн жыйынтыктарынан алып салынуучу \"фондук маани катары саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Experiment","last_updated":"3.0"}
+{"id":3102,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Студенттерге аларга белгисиз өлчөмдөгү белок камтыган суюктуктун үлгүсү берилиши мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Experiment","last_updated":"3.0"}
+{"id":3103,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Студенттер белок стандартынын түрлүү суюлтууларын камтыган бир нече оң контролдук үлгүлөрдү даярдай алышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Experiment","last_updated":"3.0"}
+{"id":3104,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул – колориметриялык анализ, анда спектрофотометр белок молекулалары менен кошулган боёктун молекулаларынын өз ара аракеттенүүсүнөн келип чыккан түстүү комплексти аныктоо аркылуу үлгүлөрдөгү белоктун өлчөмүн өлчөй алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Experiment","last_updated":"3.0"}
+{"id":3105,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул учурда тажрыйба ыктымалдуулук жагынан эквиваленттүү болгон эки же андан көп үлгү тобун түзүү менен башталат, бул топтордун ортосундагы белгилердин өлчөмдөрү окшош болушу керектигин жана эгер аларга бирдей таасир этилсе, топтор бирдей жооп кайтарышы керектигин билдирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Experiment","last_updated":"3.0"}
+{"id":3106,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эквиваленттүү топтор түзүлгөндөн кийин, эксперимент жасоочу өзү обочолонтууну каалаган бир гана өзгөрмөдөн тышкары, аларга бирдей мамиле кылууга аракет кылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Experiment","last_updated":"3.0"}
+{"id":3107,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул ыктыярчыга тийгизген ар түрдүү таасирлер анын дарыланып жатканын билгенинен эмес, дарылоонун өзүнө байланыштуу болуусун камсыздайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Experiment","last_updated":"3.0"}
+{"id":3108,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул гипотезалар кандайдыр бир кубулушту түшүндүрүү же бир аракеттин натыйжаларын болжолдоо үчүн себептерди сунуштайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Experiment","last_updated":"3.0"}
+{"id":3109,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Нөлдүк гипотеза – бул изилденип жаткан жүйөнүн кубулушту түшүндүрө же болжолдой алган күчү жок деген жобо.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Experiment","last_updated":"3.0"}
+{"id":3110,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мүмкүн болушунча, алар система үчүн дайындарды бардык өзгөрмөлөрдүн салымы аныктала тургандай, жана башка өзгөрмөлөрдүн таасирин ажырата билүү максатында айрым өзгөрмөлөрдөгү өзгөрүүлөрдүн таасири болжол менен туруктуу сакталгыдай кылып чогултууга умтулушат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Experiment","last_updated":"3.0"}
+{"id":3111,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, көбүнчө, бул өзгөрмөлөрдүн ортосунда кандайдыр бир корреляция болот, бул болсо көзөмөлдөнгөн эксперимент жүргүзүлсө, чыгарылчу тыянакка салыштырмалуу табигый эксперименттердин ишенимдүүлүгүн төмөндөтөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Experiment","last_updated":"3.0"}
+{"id":3112,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, астрономияда ��Жылдыздар – суутектин жыйрылган булуттары» деген гипотезаны текшерүүдө, алгач суутектин зор булутун алып, анан анын жылдызга айланышын бир нече миллиард жыл күтүп, тажрыйба жүргүзүү таптакыр мүмкүн эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Experiment","last_updated":"3.0"}
+{"id":3113,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ушул себептен, талаа тажрыйбалары кээде лабораториялык тажрыйбаларга караганда тышкы аныктыктыгы жогору деп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Experiment","last_updated":"3.0"}
+{"id":3114,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындай кырдаалдарда байкоочу изилдөөлөр баалуу, анткени алар көп учурда рандомизацияланган тажрыйбалар же жаңы дайындарды чогултуу аркылуу текшериле турган гипотезаларды сунуштайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Experiment","last_updated":"3.0"}
+{"id":3115,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындан тышкары, байкоочу изилдөөлөр (мисалы, биологиялык же социалдык системалардагы) көп учурда сандык жактан чамалоого же көзөмөлдөөгө кыйын болгон өзгөрмөлөрдү камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Experiment","last_updated":"3.0"}
+{"id":3116,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Объективдүү рандомизацияны чагылдырган статистикалык модель жок болсо, статистикалык талдоо субъективдүү моделге негизделет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Experiment","last_updated":"3.0"}
+{"id":3117,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, жоон ичеги рагы боюнча эпидемиологиялык изилдөөлөр брокколини керектөө менен пайдалуу байланыштарды дайыма көрсөтөт, ал эми тажрыйбалар эч кандай пайда таппайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Experiment","last_updated":"3.0"}
+{"id":3118,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ар кандай рандомдоштурулган сыноодо орточо мааниден кандайдыр бир четтөө, албетте, күтүлөт, бирок борбордук чек теоремасы менен Марковдун барабарсыздыгынын аркасында рандомдоштуруу тажрыйбалык топтордун орточо маанилеринин бири-бирине жакын болушун камсыздайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Experiment","last_updated":"3.0"}
+{"id":3119,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тажрыйбанын пайдасын бир топ азайткан шарттарды алдын алуу үчүн, медициналык сыноолорду жүргүзгөн дарыгерлер – мисалы, АКШнын Азык-түлүк жана дары-дармек башкармалыгынын жактыруусу үчүн – аныктоого мүмкүн болгон ковариаттарды сандык жактан баалап, рандомизациялашат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Experiment","last_updated":"3.0"}
+{"id":3120,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сапатсыз же зыяндуу дарылоонун, мисалы, мышьякты ичүүнүн адамдын ден соолугуна тийгизген таасири боюнча рандомдоштурулган эксперименттерди жүргүзүү да жалпысынан этикага туура келбейт (жана көп учурда мыйзамсыз болот).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Experiment","last_updated":"3.0"}
+{"id":3121,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Физика лабораториясында бөлүкчө ылдамдаткычы же вакуумдук камера болушу мүмкүн, ал эми металлургия лабораториясында металлдарды куюу, тазалоо же алардын бышыктыгын сыноо үчүн аппараттар болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Laboratory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3122,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башка тармактардагы илимпоздор лабораториялардын дагы башка түрлөрүн колдонушат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Laboratory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3123,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Лаборатория адистер үчүн чектелген мейкиндик деген түпкү түшүнүккө карабастан, «лаборатория» термини адамдар коомдук көйгөйлөрдүн үстүндө иштөө же прототиптерди жасоо үчүн чогулуп, барган сайын биргелешип иштеген же ресурстарды бөлүшкөн Living Labs, Fab Labs же Hackerspaces сыяктуу устакана мейкиндиктерине карата да кеңири колдонулууда.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Laboratory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3124,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул лаборатория Пифагор үн тондору жана кылдын дирилдеши боюнча эксперимент жүргүзгөндө түзүлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Laboratory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3125,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"16-кылымга таандык жер астындагы алхимиялык лаборатория 2002-жылында кокусунан табылган","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Laboratory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3126,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Лабораториялык коркунучтарга уулар; жугуштуу заттар; тез тутануучу, жарылуучу же радиоактивдүү материалдар; кыймылдуу механизмдер; экстремалдык температуралар; лазерлер, күчтүү магнит талаалары же жогорку чыңалуу кириши мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Laboratory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3127,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Америка Кошмо Штаттарындагы Эмгекти коргоо жана ден соолук башкармалыгы (ЭКДСБ), лабораториялык жумуш ордунун өзгөчө мүнөздөмөлөрүн эске алып, лабораториялардагы зыяндуу химиялык заттардын кесиптик таасири үчүн атайын стандарт иштеп чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Laboratory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3128,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Белгилүү бир ишкана же лаборатория үчүн тийиштүү Химиялык гигиена планын аныктоодо стандарттын талаптарын түшүнүү, учурдагы коопсуздук, ден соолукту сактоо жана айлана-чөйрөнү коргоо боюнча иш-чараларды, ошондой эле коркунучтарды чамалоо зарыл.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Laboratory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3129,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындан тышкары, көнүмүш адаттан улам маани берилбей же көз жаздымда калган тармактарга жана көйгөйлөргө жаңыча кароого мүмкүндүк берген объективдүү «сырттан көз карашты» камсыз кылуу үчүн үчүнчү тараптын карап чыгуусу да колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Laboratory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3130,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Лабораториянын үзгүлтүксүз жана коопсуз иштешин камсыз кылууда окутуу критикалык мааниге ээ.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Laboratory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3131,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, бир изилдөө тобунун иш тартиби бар: алар жуманын бир күнүн өздөрүнүн кызыккан темасын изилдөөгө арнап, калган күндөрү берилген топтук долбоор боюнча иштешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Laboratory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3132,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Локатор – бул ар бир кызматкердин бейжи чыгарган уникалдуу сигналга таянып, лабораториянын ар би�� мүчөсүнүн учурда кайда экенин билип турган лаборатория кызматкери.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Laboratory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3133,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Этнографиялык изилдөөлөр аркылуу кызматкерлердин арасында ар бир класстын (изилдөөчүлөр, администраторлор ж.б.) привилегия деңгээли ар башка болуп, ал лабораторияга жараша ар кандай болушу аныкталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Laboratory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3134,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кызматкерлердин ортосундагы ар кандай мамилелешүүлөргө карап, алардын уюмдагы социалдык абалын аныктоого болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Laboratory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3135,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Демек, бул социалдык иерархиянын натыйжасында Локатор кызматкерге жана анын укуктарына жараша маалыматты ар кандай деңгээлде ачыктап берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Laboratory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3136,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Социалдык иерархия технологияларга карата болгон мамилеге дагы байланыштуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Laboratory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3137,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, кабылдаманын кызматкери төш белгини пайдалуу деп эсептемек, анткени ал жумушчу күн ичинде кызматкерлерди табууга көмөктөшмөк.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Laboratory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3138,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тиешелүү укуктардын, милдеттенмелердин, сый-урматтын, расмий жана расмий эмес иерархиянын жана башкалардын паттерндери өзгөргөндө, кызматкерлер өздөрүн ыңгайсыз сезишет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Laboratory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3139,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жаратылыш, эң кеңири мааниде, – бул табигый, физикалык, материалдык дүйнө же аалам.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3140,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адамдар жаратылыштын бир бөлүгү болгонуна карабастан, адамдын иш-аракети көп учурда башка жаратылыш кубулуштарынан өзүнчө категория катары каралат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3141,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бүтүндөй жаратылыш, физикалык аалам түшүнүгү – бул баштапкы түшүнүктүн бир нече жолку кеңейиштеринин бири; ал Сократка чейинки философтордун φύσις сөзүн белгилүү бир негизги мааниде колдонуусунан башталган (бирок ал кезде бул сөз, өзгөчө Гераклит үчүн, динамикалык мааниге ээ болгон) жана ошондон бери туруктуу түрдө кеңири колдонулуп келе жатат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3142,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, ошол эле учурда, айрыкча Чарльз Дарвинден кийин, табиятка карата Сократка чейинкилерге жакыныраак виталисттик көз караш кайра пайда болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3143,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көбүнчө бул «табигый чөйрө» же «жапайы жаратылыш» – жапайы жаныбарлар, аска-зоолор, токой жана жалпысынан адам тарабынан олуттуу өзгөртүлбөгөн, же анын кийлигишүүсүнө карабастан сакталып калган нерселер деп түш��ндүрүлөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3144,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын эң көрүнүктүү климаттык өзгөчөлүктөрү: эки чоң полярдык аймагы, эки салыштырмалуу кууш мелүүн алкагы жана кең экватордук тропиктик жана субтропиктик аймагы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3145,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Калганы материктерден жана аралдардан турат, ал эми жашоочулары бар кургактыктын көпчүлүгү Түндүк жарым шарда жайгашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3146,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ички түзүлүшү калың эпке келгич мантиясы жана магниттик талаа жараткан темирлүү ядросу менен активдүү бойдон калууда.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3147,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тоо тектери алгач же жер бетине чөгүү аркылуу келип чыгат, же үстүндөгү тектердин арасына кирип жайгашат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3148,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Газдардын бөлүнүп чыгуусу жана вулкандык активдүүлүк алгачкы атмосфераны жараткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3149,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жүздөгөн миллиондогон жылдар бою Жердин бети кайра калыптанган сайын, континенттер жаралып, бөлүнүп, кайра түзүлүп, мезгил-мезгили менен биригип, суперконтинентти пайда кылып турган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3150,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Неопротерозой доорунда тоңдурган суук Жердин көпчүлүк бөлүгүн мөңгүлөр жана муз катмарлары менен каптаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3151,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Акыркы массалык кырылуу болжол менен 66 миллион жыл мурун болуп, метеориттин кагылышуусу кыязы канаттуу эмес динозаврлар менен башка ири сойлоочулардын тукум курут болушуна алып келген, бирок сүт эмүүчүлөр сыяктуу майда жаныбарлар аман калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3152,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адамзаттын кийинчерээк келип чыгышы, дыйканчылыктын жана андан аркы цивилизациянын өнүгүшү адамдарга мурунку тиричилик формаларына караганда Жерге кыйла тез таасир этүүгө мүмкүндүк берип, башка организмдердин жаратылышына да, санына да, ошондой эле глобалдык климатка да таасирин тийгизди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3153,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жерди курчап турган жука газ катмары гравитация менен кармалып турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3154,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Озон катмары жер бетине жеткен ультрафиолет (УК) нурлануунун санын азайтууда маанилүү роль ойнойт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3155,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жердеги аба ырайы дээрлик атмосферанын төмөнкү бөлүгүндө гана жаралып, жылуулукту кайра бөлүштүрүү үчүн конвективдик система катары кызмат кылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3156,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондой эле, эгер океан агымдары менен атмосфера жылуулук энергиясын кайра бөлүштүрбөсө, тропиктер алда канча ысык, ал эми полярдык аймактар алда канча суук болмок.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3157,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жер бетиндеги өсүмдүктөр аба ырайынын мезгилдик өзгөрүүлөрүнө көз каранды болууга ыңгайлашкан, ал эми бир нече жылга гана созулган күтүүсүз өзгөрүүлөр өсүмдүктөрдүн өздөрүнө да, алар менен азыктанган жаныбарларга да кескин таасир тийгизиши мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3158,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тарыхый жазууларга ылайык, Жер мурда климаттын кескин өзгөрүүлөрүн, анын ичинде муз доорлорун башынан өткөргөнү маалым.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3159,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Экватордогу тропикалык климаттан баштап, түндүк жана түштүк кеңдиктери полярдык климатка чейин созулган бир катар ушундай аймактар бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3160,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул таасир жер өз орбитасы менен айланган сайын алмашып турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3161,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Суу Жердин бетинин 71%ын каптап турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3162,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Океандардын кичирээк аймактары деңиз, булуң, бухта жана башкача аталат","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3163,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Титандын көлдөрү дарыялардын суусу менен толукталып турабы же жокпу белгисиз, бирок анын бети көптөгөн дарыя нуктары менен тилмеленген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3164,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адамдар жасаган түрдүү суу объекттери көлмө деп классификацияланат – алардын тизмегине эстетикалык көрк үчүн түзүлгөн суу бакчалары, коммерциялык багытта балык өстүрүү үчүн колдонулган балык көлмөлөрү жана жылуулук энергиясын топтоого арналган күн көлмөлөрү кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3165,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чакан дарыялар агын, жылга-сай, өзөн, булак, арык сыяктуу бир нече башка аттар менен да аталышы мүмкүн; эмнени дарыя деп атоого болорун аныктаган жалпы эреже жок.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3166,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түзүлүшү менен курамы өз ара байланышкан ар кандай экологиялык факторлор аркылуу аныкталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3167,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Экосистема түшүнүгүнүн борборунда тирүү организмдер өздөрүнүн жергиликтүү чөйрөсүндөгү башка бардык элементтер менен өз ара аракеттенет деген идея жатат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3168,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жашоону организмдердин жөн гана мүнөздүү абалы деп айтса да болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3169,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошентсе да, тиричиликтин бардык эле аныктамалары бул касиеттердин баарын негизги деп эсептебейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3170,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эң кеңири геофизиологиялык көз караштан алганда, биосфера – бул бардык тирүү жандыктарды жана алардын мамилелерин, анын ичинде алардын литосфера (тоо тектери), гидросфера (суу) жана атмосфера (аба) элементтери менен болгон өз ара аракеттенүүсүн бириктирген глобалдык экологиялык тутум.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3171,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бүгүнкү күнгө чейин өсүмдүктөрдүн жана жаныбарлардын 2 миллиондон ашык түрү аныкталган, ал эми алардын чыныгы санынын болжолдуу эсеби бир нече миллиондон 50 миллиондон алда канча ашып кетиши мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3172,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өзгөрүп жаткан чөйрөгө жана башка жашоо формалары менен атаандаштыкка ыңгайлаша албаган түрлөр тукум курут болушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3173,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өсүмдүктөрдүн алгачкы түрлөрү фотосинтез процессин өнүктүргөндө, Күндүн энергиясын пайдалануу аркылуу татаалыраак жашоо формаларынын өнүгүшүнө шарт түзүлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3174,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Микроорганизмдер – бул адатта микроскоптук, адамдын көзүнө көрүнбөгөндөй кичинекей бир клеткалуу организмдер.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3175,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алардын тукумдануусу тез да, мол да болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3176,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондон бери, алгачкы аныктамасы боюнча өсүмдүктөр дүйнөсү бир нече тектеш эмес топту камтыганы айкын болуп, козу карындар жана балырлардын бир нече тобу жаңы дүйнөлөргө бөлүнүп чыгарылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3177,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өсүмдүктөрдү классификациялоонун көптөгөн жолдорунун бири – аймактык флоралар боюнча бөлүү, ага изилдөөнүн максатына жараша мурунку доордогу өсүмдүк дүйнөсүнүн калдыктары болгон казылып алынган флора да камтылышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3178,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Жергиликтүү флора» деп саналган айрым түрлөр чындыгында кылымдар мурун бир аймактан же континенттен башка жакка көчүп барган адамдардын колу менен алынып келип, бара–бара киргизилген жердин жергиликтүү же табигый флорасынын ажырагыс бөлүгүнө айланып кеткен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3179,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жаныбарлардын аларды башка тирүү жандыктардан негизинен айырмалап турган бир нече өзгөчөлүктөрү бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3180,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар ошондой эле клетка кабыктарынын жоктугу менен өсүмдүктөрдөн, балырлардан жана козу карындардан айырмаланышат","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3181,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондой эле адатта ички сиңирүүчү камера да бар болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3182,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Nature журналында 2020-жылы жарыяланган изилдөөдө антропогендик массанын (адам колу менен жасалган материалдардын) салмагы Жердеги бардык тирүү биомассадан ашып, ал эми пластиктин өзүнүн эле салмагы кургактагы жана деңиздеги жаныбарлардын баарын кошкондогу салмактан ашып түшөрү аныкталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3183,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, мындай прогресске карабастан, адамзат цивилизациясынын тагдыры чөйрөдөгү өзгөрүүлөргө тыгыз байланыштуу бойдон калууда.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3184,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адамдар көптөгөн өсүмдүктөр менен жаныбарлардын тукум курут болушуна салым кошуп келе жатат, ал эми жакынкы он жылдык ичинде болжол менен 1 миллион түр тукум курут болуу коркунучунда турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3185,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул жаратылыш ресурстарынын рыноктук баасын бурмалап, ошону менен бирге биздин жаратылыш байлыктарыбызга жетишсиз инвестиция салынышына себеп болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3186,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өкмөттөр бул экономикалык экстерналиялардын алдын алган эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3187,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аңчылык жана балык уулоо сыяктуу айрым иш-аракеттер жан багуу үчүн да, көбүнчө ар кандай адамдар тарабынан эс алуу үчүн да колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3188,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жаратылыштын көркөм өнөрдө, фотографияда, поэзияда жана башка адабиятта ушунчалык көп сүрөттөлүп, даңазаланышы – көптөгөн адамдардын аны сулуулук менен канчалык бекем байланыштырганын көрсөтөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3189,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Табият жана жапайы жаратылыш дүйнө тарыхынын түрдүү доорлорунда маанилүү темалардан болуп саналган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3190,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Табият кереметтери Забур жана Аюб китептеринде даңазаланганы менен, жапайы жаратылыштын көркөм сүрөттөлүшү 1800-жылдары, өзгөчө Романтизм агымынын чыгармаларында кеңири жайылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3191,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондуктан эң түпкү илим катары, адатта, «физика» алынат – анын аталышы азыркыга чейин «жаратылышты изилдөө» деген маанини камтып турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3192,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Азыр ааламдын көзгө көрүнгөн ком��оненттери жалпы массаны болгону 4,9 пайыз түзөт деп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3193,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Байкалуучу ааламда зат менен энергиянын жүрүм-туруму так аныкталган физикалык мыйзамдарга баш ийгендей көрүнөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3194,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жердин атмосферасы менен космостун ортосунда так бөлүнгөн чек жок – анткени бийиктик жогорулаган сайын атмосфера акырындап суюлуп баштайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3195,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондой эле бир аз газ, плазма, чаң жана майда метеорлор да бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3196,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жер Күн системасында жашоону колдогон жалгыз белгилүү асман денеси болсо да, далилдер алыскы өтмүштө Марс планетасынын бетинде суюк суу көлмөлөрү болгонун көрсөтүп турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3197,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эгер Марста жашоо деги эле бар болсо, анда ал суюк суу дагы деле сакталышы мүмкүн болгон жер астында жайгашкан болушу эң ыктымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nature","last_updated":"3.0"}
+{"id":3198,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Байкоо – бул негизги булактан маалыматты жигердүү алуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Observation","last_updated":"3.0"}
+{"id":3199,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өлчөө ар башка убакта жана жерде, ар кандай адамдар тарабынан жүргүзүлгөн байкоолорду каттоого жана салыштырууга мүмкүндүк берүү үчүн өнүккөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Observation","last_updated":"3.0"}
+{"id":3200,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өлчөөдө байкалган чоңдукка тең болгон стандарттык бирдиктердин саны саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Observation","last_updated":"3.0"}
+{"id":3201,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Илимий аспаптар тараза, саат, телескоп, микроскоп, термометр, камера жана магнитофон сыяктуу адамдын байкоо жөндөмүнө жардам берүү үчүн, ошондой эле индикатордук боёктор, вольтметрлер, спектрометрлер, инфракызыл камералар, осциллографтар, интерферометрлер, Гейгер эсептегичтери жана радиокабылдагычтар сыяктуу сезүү органдар менен байкоого мүмкүн болбогон кубулуштарды кабыл алына турган формага которуу үчүн иштелип чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Observation","last_updated":"3.0"}
+{"id":3202,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, автомобилдин дөңгөлөгүндөгү абанын бир азын чыгарбастан, анын басымын текшерүү адатта мүмкүн эмес, бул басымды өзгөртүп коёт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Observation","last_updated":"3.0"}
+{"id":3203,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, эгиздер парадоксунда эгиздердин бири жарык ылдамдыгына жакын ылдамдыкта сапарга чыгып, үйдө калган түгөйүнөн жашыраак болуп кайтып келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Observation","last_updated":"3.0"}
+{"id":3204,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кванттык механика: Кванттык механика өтө майда объектилердин жүрүм-турумун изилдейт жана бул жерде системага таасир этпей туруп байкоо жүргүзүү мүмкүн эмес – \"байкоочу\" байкалып жаткан системанын ажырагыс бөлүгү катары саналышы тийиш.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Observation","last_updated":"3.0"}
+{"id":3205,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адамдын кабыл алуусу татаал, аң-сезимсиз абстракциялоо процесси аркылуу ишке ашат, анда келип түшкөн сезүү дайындарынын айрым деталдары байкалып, эсте сакталат да, калган бөлүгү унутулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Observation","last_updated":"3.0"}
+{"id":3206,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кийинчерээк окуялар эске түшкөндө, эстутумдагы боштуктар атүгүл мээ тарабынан моделге ылайыкташтырылып ойлоп табылган «чынга окшош» дайындар менен толтурулушу мүмкүн; бул реконструктивдүү эс-тутум деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Observation","last_updated":"3.0"}
+{"id":3207,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Психологияда бул ырастоо ыктоосу деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Observation","last_updated":"3.0"}
+{"id":3208,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисал үчүн, байкоочу ата-эненин баласын сабап жатканын көрүп, андан улам мындай аракеттин жакшы же жаман экенин аныкташы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Observation","last_updated":"3.0"}
+{"id":3209,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Изилдөө – бул «билим корун арттыруу максатында аткарылган чыгармачыл жана системалуу иш».","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Research","last_updated":"3.0"}
+{"id":3210,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Инструменттердин, процедуралардын же эксперименттердин жарактуулугун текшерүү үчүн, изилдөө мурунку долбоорлордун элементтерин же долбоорду толугу менен кайталай алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Research","last_updated":"3.0"}
+{"id":3211,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул материал баштапкы булак мүнөзүндө.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Research","last_updated":"3.0"}
+{"id":3212,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эксперименталдык иш, адатта, изилденүүчү объекти(лер)ге (мисалы, лабораторияда же талаа шартында) түз же кыйыр байкоо жүргүзүүнү камтыйт, эксперименттин же бир катар эксперименттердин методологиясын, натыйжаларын жана корутундуларын документтештирет же мурунку натыйжалардын жаңыча чечмеленишин сунуштайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Research","last_updated":"3.0"}
+{"id":3213,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Изилдөөнүн оригиналдуулук деңгээли илимий журналдарда жарыялануучу макалалар үчүн негизги критерийлердин бири болуп эсептелет жана адатта өз ара рецензиялоо аркылуу аныкталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Research","last_updated":"3.0"}
+{"id":3214,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул изилдөө дүйнөнүн жаратылышын жана касиеттерин түшүндүрүү үчүн илимий маалыматты жана теорияларды берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Research","last_updated":"3.0"}
+{"id":3215,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Илимий изилдөөлөр академиялык жана колдонмо дисциплиналарына жараша ар түрдүү классификацияларга бөлүнөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Research","last_updated":"3.0"}
+{"id":3216,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гуманитардык илимпоздор адатта суроого эң туура жооп издебестен, аны курчап турган маселелерди жана майда-чүйдөлөрдү изилдешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Research","last_updated":"3.0"}
+{"id":3217,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тарыхчылар алгачкы булактарды жана башка далилдерди колдонуу менен теманы системалуу түрдө изилдеп, андан соң өтмүштүн баяндары түрүндө тарых жазышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Research","last_updated":"3.0"}
+{"id":3218,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Изилдөө, анын маанилүүлүгүн тема боюнча буга чейинки билим менен байланыштыруу аркылуу негизделиши керек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Research","last_updated":"3.0"}
+{"id":3219,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жалпысынан, гипотеза эксперименттин жыйынтыгына байкоо жүргүзүү менен текшерилүүчү божомолдоолорду аткаруу үчүн колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Research","last_updated":"3.0"}
+{"id":3220,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ушул кылдат тил колдонулат, анткени изилдөөчүлөр альтернативдүү гипотезалар да байкоолорго шайкеш келиши мүмкүн экенин түшүнүшөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Research","last_updated":"3.0"}
+{"id":3221,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Байкоонун кылдаттыгы убакыттын өтүшү менен жогорулаган сайын, гипотеза мындан ары кылдат божомол бере албай калышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Research","last_updated":"3.0"}
+{"id":3222,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Стокгольмдогу Бий жана цирк мектеби (Dans och Cirkushögskolan, DOCH) көркөм изилдөөгө төмөнкүдөй аныктама берген – «Көркөм изилдөө – бул биздин көркөм дисциплиналарыбыздын чегинде жана алардын кызыкчылыгы үчүн билим алуу максатында изилдөө жана сыноо жүргүзүү».","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Research","last_updated":"3.0"}
+{"id":3223,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көркөм изилдөө искусствону көрсөтүү аркылуу билимди жана түшүнүктү өркүндөтүүнү көздөйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Research","last_updated":"3.0"}
+{"id":3224,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сүрөтчү Хакан Топалдын айтымында, көркөм изилдөөдө «балким, башка дисциплиналарга караганда көбүрөөк, интуиция жаңы жана күтүүсүз өндүрүмдүү модалдуулуктардын кеңири чөйрөсүн аныктоочу метод катары колдонулат».","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Research","last_updated":"3.0"}
+{"id":3225,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Баштапкы изилдөөгө, мисалы, географиялык же процедуралык изилдөөлөр кириши мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Research","last_updated":"3.0"}
+{"id":3226,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адабий сереп мурунку изилдөөлөрдүн кемчиликтерин же боштуктарын аныктап, изилдөө жүргүзүү үчүн негиз түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Research","last_updated":"3.0"}
+{"id":3227,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Изилдөө суроосу гипотезага параллель келиши мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Research","last_updated":"3.0"}
+{"id":3228,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Изилдөөчү(лөр) андан кийин дайындарды ар кандай статистикалык ыкмалар менен талдап, чечмелейт, бул процесс эмпирикалык изилдөө деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Research","last_updated":"3.0"}
+{"id":3229,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок кээ бир из��лдөөчүлөр тескери ыкманы жакташат: алгач табылгаларды жана аларды талкуулоону баяндоодон баштап, андан соң табылгалардан жана адабиятка сереп салуудан келип чыккан изилдөө көйгөйүн аныктоого «жогору» өтүү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Research","last_updated":"3.0"}
+{"id":3230,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сапаттык изилдөө көбүнчө иликтөөчүлүк изилдөө ыкмасы катары, ошондой эле кийинки сандык изилдөөнүн гипотезаларынын негизи катары колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Research","last_updated":"3.0"}
+{"id":3231,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сандык изилдөө позитивизмдин философиялык жана теориялык позициясына байланыштуу болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Research","last_updated":"3.0"}
+{"id":3232,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сандык изилдөө теориядан келип чыккан гипотезаларды текшерүүгө же кызыгууну туудурган кубулуштун масштабын чамалоого багытталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Research","last_updated":"3.0"}
+{"id":3233,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эгерде изилдөөгө катышкандардын жыйынтыгын кеңири популяцияга жалпылоо максат болсо, изилдөөчү катышуучуларды тандоо үчүн ыктымалдык тандама ыкмасын пайдаланат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Research","last_updated":"3.0"}
+{"id":3234,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Экинчилик дайындар – бул мурдатан бар дайындар (мисалы, эл каттоонун дайындары), аларды изилдөө үчүн кайрадан колдонсо болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Research","last_updated":"3.0"}
+{"id":3235,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул ыкманын, бир эле ыкманын мүмкүнчүлүктөрүнөн ашкан артыкчылыктары бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Research","last_updated":"3.0"}
+{"id":3236,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эмпирикалык эмес изилдөө – эмпирикалык изилдөөнүн абсолюттук альтернативасы эмес, анткени изилдөө ыкмасын күчөтүү максатында аларды бирге колдонсо болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Research","last_updated":"3.0"}
+{"id":3237,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Илимий изилдөөлөрдүн этикасын жөнгө салуу ар кайсы өлкөлөрдө бирдей эмес жана аны менен иштөө боюнча жалпы кабыл алынган ыкма жок.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Research","last_updated":"3.0"}
+{"id":3238,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кайсы ыкма колдонулбосун, этикалык теорияны айрым талаштуу темаларга колдонуу колдонмо этика деп аталат, ошондой эле изилдөө этикасын да колдонмо этиканын бир түрү сыяктуу караса болот, анткени этикалык теория чыныгы турмуштагы изилдөө жагдайларына колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Research","last_updated":"3.0"}
+{"id":3239,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Изилдөө этикасы түшүнүк катары медициналык изилдөөлөрдө эң кеңири өнүккөн, анын эң белгилүү кодекси – 1964-жылкы Хельсинки декларациясы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Research","last_updated":"3.0"}
+{"id":3240,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мета-изилдөө ыктоону, методологиялык кемчиликтерди, башка каталарды жана натыйжасыздыктарды аныктоо менен алектенет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Research","last_updated":"3.0"}
+{"id":3241,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Перифериядагы окумушту��лар илимий изилдөөлөрдө жана академиялык жарыялоолордо четтетүү менен лингвицизм чакырыктарына туш болушат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Research","last_updated":"3.0"}
+{"id":3242,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Салыштырмалуу саясат таанууда бир өлкөгө арналган изилдөөлөрдө Батыш өлкөлөрү ашыкча көрсөтүлүп, негизги басым Батыш Европа, Канада, Австралия жана Жаңы Зеландияга жасалат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Research","last_updated":"3.0"}
+{"id":3243,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кууш алкактагы изилдөөлөр жалпылоо мүмкүнчүлүгүнүн жоктугу менен аякташы мүмкүн, демек, алардын жыйынтыктарын башка популяцияларга же аймактарга карата колдонуу мүмкүн болбой калышы ыктымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Research","last_updated":"3.0"}
+{"id":3244,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адатта, рецензиялоо процессинде редакторлор ошол эле тармактагы эксперттерге кайрылып, алардын кесиптешинин илимий эмгектерине калыс жана бейтарап көз караш менен баа берүүнү өтүнүшөт жана бул иш көбүнчө акы албастан аткарылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Research","last_updated":"3.0"}
+{"id":3245,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, көпчүлүк түпкүлүктүү коомдоштуктар топко тиешелүү белгилүү бир маалыматка жетүү карым-катнаш аркылуу аныкталышы керек деп эсептешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Research","last_updated":"3.0"}
+{"id":3246,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Система тармактар боюнча кеңири айырмаланат жана, көп учурда жай жүрсө да, дайыма өзгөрүп турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Research","last_updated":"3.0"}
+{"id":3247,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Изилдөөнүн бул түрлөрүн дипломдук иштер жана диссертациялар үчүн атайын түзүлгөн дайындар базаларынан тапса болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Research","last_updated":"3.0"}
+{"id":3248,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Илимге кошкон салым катары кабыл алынган басылмалардын түрлөрү ар кайсы тармактарда, басма түрүнөн электрондук форматка чейин, бир топ айырмаланат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Research","last_updated":"3.0"}
+{"id":3249,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Электрондук чөйрөдө бизнес-моделдер айырмаланып турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Research","last_updated":"3.0"}
+{"id":3250,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөгөн улук изилдөөчүлөр (мисалы, топ жетекчилери) убактысынын олуттуу бөлүгүн изилдөө гранттарына арыз берүүгө коротушат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Research","last_updated":"3.0"}
+{"id":3251,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Илимий метод – бул жок дегенде 17-кылымдан бери илимдин өнүгүүсүн мүнөздөп келген билим алуунун эмпирикалык ыкмасы (анын көрүнүктүү практиктери өткөн кылымдарда да болгон).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3252,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул – бардык илимий ишмердүүлүктөргө колдонулуучу так аныкталган кадамдардын сериясынан айырмаланган, илимий методдун принциптери.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3253,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гипотеза – бул суроого жооп издөө маалында алынган билимге негизделген жоромол.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3254,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, ыкманын формулалык баяндамасында кыйынчылыктар бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3255,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Илимий метод» термини 19-кылымда, илимдин олуттуу институционалдык өнүгүүсү жүрүп, илим менен илим эместиктин ортосуна так чек койгон «окумуштуу» жана «жалган илим» сыяктуу терминдер жаралган кезде келип чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3256,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гауч (2003) жана Тоу (2010) Фейерабенддин пикирине кошулушпайт; маселе чечүүчүлөр жана изилдөөчүлөр өз иликтөөлөрүнүн жүрүшүндө ресурстарын сарамжалдык менен пайдаланууга милдеттүү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3257,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Философтор Роберт Нола жана Ховард Санки 2007-жылы жарык көргөн «Илимий методдун теориялары» китебинде илимий метод боюнча талаш-тартыштар уланып жатканын айтышып, Фейерабенд «Методго каршы» деген аталышына карабастан, ыкманын белгилүү бир эрежелерин кабыл алып, ал эрежелерди мета-методологиянын жардамы менен негиздөөгө аракет кылган деп ырасташкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3258,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Илимий ыкманын кеңири таралган элементи – бул эмпиризм.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3259,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Илимий ыкма – аян, саясий же диний догмалар, салттарга таянуу, жалпы кабыл алынган ишенимдер, жалпы элдик түшүнүк же учурдагы теориялар чындыкты далилдөөнүн жападан-жалгыз каражаты деген дооматтарды жокко чыгарат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3260,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"16-кылымдан тартып, эксперименттер Фрэнсис Бэкон тарабынан жакталып, Жамбаттиста делла Порта, Иоганн Кеплер жана Галилео Галилей тарабынан жүргүзүлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3261,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башка изилдөө тармактарындагыдай эле, илим (илимий ыкма аркылуу) мурунку билимге таянып, убакыттын өтүшү менен өзүнүн изилдөө предметтери боюнча кыйла өркүндөтүлгөн түшүнүктү иштеп чыга алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3262,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул модель илимий революциянын негизинде жатканын мүмкүн.: \"","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3263,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бир божомол боюнча, жаңы дары, дарынын клиникалык сыноосундагыдай эле, ошол популяциядагы кээ бир адамдарды оорудан айыктыра алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3264,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул болжолдоолор – тестирлөөнүн жыйынтыктарына карата күтүүлөр болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3265,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Күтүлгөн менен иш жүзүндөгү натыйжалардын айырмасы эксперименттин дайындарын кайсы гипотеза жакшыраак түшүндүрөрүн көрсөтөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3266,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эксперименттин татаалдыгына жараша, суроого ишенимдүү жооп берүү үчүн жетиштүү далилдерди топтоо, же бир чоңураак суроого жооп берүү максатында өтө конкреттүү суроолорго башка жоопторду топтоо үчүн процессти кайталоо талап кылынышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3267,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Флоренс Беллдин 1939-жылдагы доктордук диссертациясындагы ДНКнын рентген-дифракциялык сүрөттөрү «51-сүрөт» сыяктуу сапаттуу болбосо да, ага окшош болгон, бирок бул изилдөө Экинчи дүйнөлүк согуштун окуяларынан улам токтотулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3268,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1952-жылдын июнь айы – Уотсон спиралдын трансформациясына туура келген дифракциялык паттернди көрсөткөн ТТВнын рентген сүрөттөрүн алууга жетишкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3269,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул божомол каралып жаткан биологиялык маселеге таптакыр байланыштуу эмес, математикалык гана түзүлүш катары каралчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3270,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"ДНК спираль эмес.\"","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3271,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, спиралдын негизиндеги жипчелердин саны (Крик 2 жипче бар деп божомолдогон, бирок Уотсонго аны кылдатыраак изилдөөнү эскерткен), негиздердин жуптарынын жайгашкан жери (өзөктүн ичинде же сыртында) ж.б.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3272,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок Уилкинс буга Франклин кеткен соң гана макул болот.: \"","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3273,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Андан кийин Крик экөө бул маалымат менен бирге ДНКнын курамы жөнүндө мурда белгилүү болгон маалыматты, айрыкча Чаргаффтын негиздердин жупташуу эрежелерин пайдаланып, өз моделин түзүшкөн.:","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3274,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Олуттуу же күтүүсүз натыйжалар болгон учурда, башка илимпоздор дагы, өзгөчө эгер ал натыйжалар алардын өздөрүнүн иши үчүн маанилүү болсо, аларды кайталап көрүүгө аракет жасашы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3275,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Рецензиялоо натыйжалардын тууралыгын тастыктабайт, ал болгону, рецензенттин пикири боюнча, эксперименттердин өзү негиздүү болгонун билдирет (бул пикир экспериментатор берген сүрөттөмөнүн негизинде айтылат).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3276,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул методологиялык элементтер жана жол-жоболордун уюштурулушу с��циалдык илимдерге караганда эксперименталдык илимдерге көбүрөөк мүнөздүү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3277,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жогорудагы элементтер билим берүү системасында адатта «илимий метод» катары окутулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3278,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, Эйнштейн Салыштырмалуулуктун атайын жана жалпы теорияларын иштеп чыкканда, ал Ньютондун «Принципиасын» таптакыр төгүндөгөн да, жокко чыгарган да эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3279,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тиешелүү чоңдуктардын өлчөөлөрүн же эсептөөлөрүн системалуу, кылдат жыйноо көбүнчө алхимия сыяктуу жалган илимдер менен химия же биология сыяктуу илимдин ортосундагы чечүүчү айырма болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3280,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аныксыздыктар ошондой эле пайдаланылган жеке негизги чоңдуктардын аныксыздыктарын эске алуу менен эсептелиши мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3281,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Нерсенин оперативдүү аныктамасы көп учурда эталондор менен салыштырууга негизделет: «массанын» оперативдүү аныктамасы акыр аягында Франциядагы лабораторияда сакталган платина-иридийдин белгилүү бир килограммы сыяктуу артефактты колдонууга таянып түзүлөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3282,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Илимий чоңдуктар көп учурда өзүнүн өлчөө бирдиктери менен мүнөздөлөт, алар андан кийин ишти баяндоодо жалпы кабыл алынган физикалык бирдиктер аркылуу сүрөттөлүшү мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3283,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жер планетасынын кыймылын толук каттоого алуу үчүн халдей, индиялык, перс, грек, араб жана европалык астрономдордун миңдеген жылдык өлчөөлөрү керек болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3284,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ньютондун теориясы менен байкоолордун арасында Меркурийдин прецессиясында байкалган айырма – Альберт Эйнштейнге анын Жалпы салыштырмалуулук теориясын алгачкылардан болуп текшерүүнүн мүмкүн болгон жолдорунун бири катары ойлоруна келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3285,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Окумуштуулар изилденип жаткан кубулушка мүмкүн болгон түшүндүрмөлөрдү элестетүү үчүн колдо болгон бардык ресурстарды – өз чыгармачылыгын, башка тармактардан алынган идеяларды, индуктивдүү ой жүгүртүүнү, Байестин корутундусун жана башка ушул сыяктууларды – колдонууга эркин.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3286,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Окумуштуулар бул терминдерди, көбүнчө белгилүү фактыларга таянган, бирок ошол эле учурда салыштырмалуу жөнөкөй жана колдонууга жеңил ��еорияны белгилөө үчүн колдонушат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3287,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындай болжолдоону текшерүүнүн натыйжасы учурда белгисиз болушу шарт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3288,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эгерде божомолдор байкоо же тажрыйба аркылуу жеткиликтүү болбосо, гипотеза али текшерилгис болуп, ошондуктан так мааниде ошо бойдон илимий эмес болуп кала берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3289,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул ДНКнын рентген-дифракциялык паттерни «х» формасында болорун билдирген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3290,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айрым учурларда эксперименттер чечүүчү экспериментке салыштырганда туура эмес жүргүзүлөт же анча жакшы иштелип чыкпайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3291,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул ыкма – ар түрдүү шарттардагы бир нече үлгүнүн, же байкоонун, же популяциянын арасындагы айырмачылыктарды колдонуу менен эмнелер өзгөрөрүн жана эмнелер өзгөрүүсүз каларын аныктоого мүмкүндүк берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3292,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Фактордук анализ – таасирдеги маанилүү факторду табуучу ыкмалардын бири.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3293,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал тургай Нью-Йорктон Парижге учак менен учуу – учакты курууда колдонулган аэродинамикалык гипотезаларды текшерген эксперимент.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3294,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Франклин суунун курамына тийиштүү кемчиликтерди дароо байкады.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3295,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кызыктуу гипотезаны иштеп чыга албагандык илимпозду каралып жаткан теманы кайра аныктоого алып келиши мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3296,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башка илимпоздор өздөрүнүн изилдөөсүн баштап, процесске каалаган баскычында кошула алышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3297,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эң маанилүүсү, эксперименттик жана теориялык натыйжалар илимий коомдоштуктагы башкалар тарабынан кайталанышы керек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3298,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түшүндүрмө канчалык жакшы болжолдосо, ал ошончолук көп учурда пайдалуу болуп, анын альтернативаларына караганда далилдердин жыйындысын жакшыраак түшүндүрүүнү уланта берүү ыктымалдыгы да ошончолук жогору болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3299,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Илимий моделдер эксперименталдык түрдө канчалык деңгээлде жана канча убакыт бою сыналганы, ошондой эле илимий коомдоштукта кабыл алынышы боюнча ай��рмаланат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3300,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эгерде мындай далилдер табылса, жаңы теория сунушталышы мүмкүн, же болбосо (көбүнесе) мурунку теорияга киргизилген өзгөртүүлөр жаңы далилдерди түшүндүрүүгө жетиштүү болгону аныкталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3301,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, Ньютондун мыйзамдары миңдеген жылдар бою планеталарга карата жүргүзүлгөн илимий байкоолорду дээрлик кемчиликсиз түшүндүрүп берген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3302,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жаңы теориялар мурункуларына караганда кеңири камтуучу болуп, көбүрөөк нерселерди түшүндүрө алгандыктан, кийинки теориялар да мурдагыларына салыштырмалуу байкоолордун чоңураак көлөмүн түшүндүрүү менен жогорку стандартка жооп бере алышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3303,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөгөн деталдардан жана байланыштардан турган, структуралык жактан толук жана жабык көз караштар системасы калыптангандан соң, ал өзүнө карама-каршы келген бардык нерсеге туруктуу каршылык көрсөтөт\".","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3304,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын ийгиликтери жаркырап көрүнүшү мүмкүн, бирок көбүнчө ал убактылуу болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3305,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Априори методу – конформизмге анча катаал эмес жол менен өбөлгө түзгөнү менен, «акылга сыярлык нерсе» деген өңүттө баарлашуу жана көз караштарды салыштыруу аркылуу жаралган пикирлерди табит сыяктуу калыптандырат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3306,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал – сага, мага же ошол чектелүү коомдоштукка чындыктын өзүндөй эле алыс, же жакын көздөгөн жер.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3307,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Пирс индукцияны абдукциядан айырмалап, аны сыноолорго таянып, чындыктын гипотезадагы үлүшүн аныктоо катары түшүндүрөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3308,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көп учурда, мыкты даярдык көргөн акыл да жаңылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3309,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Пирс, Чарльз С. (1902), Карнегиге арыз, караңыз MS L75.329330, 27-мемуардын D долбоорунан: \"Демек, ачылыш жасоо – бул, эгер биз аны жасоого түйшүктөнбөгөнүбүздө, эртели-кеч, баары бир боло турган окуяны жөн гана ылдамдатуу\".","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3310,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Демек, негизинен эвристиканын маселеси жана анын биринчи маселеси болуп саналган абдукцияны жүргүзүү экономикалык жагдайлар менен жөнгө салынышы кажет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3311,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Такталбагандыктан, гипотеза жок дегенде ой жүгүртүү тесттерине, ал эми илимде илимий текшерүүгө жараган практикалык натыйжаларга ээ болушу керек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3312,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эйнштейн, Альберт (1936, 1956) \"Дүйнөнүн түбөлүктүү сыры – анын түшүнүктүүлүгү\" деп айтууга болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3313,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Методологиялык натурализмдин бул жоромолдору илимдин таянуучу негизин түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3314,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын илимий практикага карата жүргүзгөн байкоолору негизинен социологиялык мүнөзгө ээ жана илимдин башка доорлордо жана маданияттарда кандайча колдонуларын же колдонулушу мүмкүн экенин баяндабайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3315,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал 1-бөлүмдү Гольджи аппараттары жана алардын алгач боёо ыкмасынын артефактысы катары четке кагылышы, ошондой эле бирдей физиологиялык кубулушка карабастан, Браге менен Кеплердин таңды байкап, «башкача» таң атышты көргөнү жөнүндөгү талкуу менен баштайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3316,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маңызында, ал илимдин кайсы гана конкреттүү усулу же нормасы болбосун, аны бузуу илимдин прогрессине салым кошкон тарыхый эпизодду табуу мүмкүн экенин айтат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3317,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Илимге карата постмодернисттик сын-пикирлердин өздөрү да кызуу талаш-тартыштардын темасы болуп келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3318,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Илимде да, математикада да моделдер ички жактан консистенттүү жана ошондой эле төгүндөлүүчү (төгүнгө чыгарууга мүмкүн болгон) болушу керек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3319,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, убакыттын техникалык түшүнүгү илимде жаралган, ал эми мезгилсиздик математикалык теманын мүнөздүү белгиси болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3320,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Южин Вигнердин «Табигый илимдердеги математиканын акылга сыйбаган натыйжалуулугу» аттуу макаласы – Нобель сыйлыгынын лауреаты болгон физиктин бул маселени чагылдырган абдан белгилүү эмгеги.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3321,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Далилдөөлөр жана төгүндөөлөр» эмгегинде Лакатос жоромолдорго далилдерди жана каршы мисалдарды табуунун бир нече негизги эрежелерин сунуштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3322,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул окумуштуулардын эмне үчүн көп учурда жолдуу болгонун айтышканын түшүндүрүшү мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3323,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мауа, Нью-Жерси: Лоуренс Эрлбаум Ассошиэйтс.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3324,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул нерсени Нассим Николас Талеб «Анти-морттук» деп атайт; айрым изилдөө системалары адамдык катачылыкка, ыктоолукка жана кокустукка морт болсо, илимий ыкма жөн гана туруктуу же бышык эмес – тескерисинче, ал мындай кокустуктан көп жагынан пайда алат (ал анти-морттук).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3325,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул күтүлбөгөн жыйынтыктар изилдөөчүлөрдү өз методундагы ката деп эсептеген нерсени оңдоого аракет кылууга жетелейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_method","last_updated":"3.0"}
+{"id":3326,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Илимий теория – бул илимий методго ылайык, байкоо, өлчөө жана натыйжаларды баалоонун кабыл алынган протоколдорун колдонуу менен көп жолу текшерилип, тастыкталган табигый дүйнөнүн жана ааламдын бир жагынын түшүндүрмөсү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3327,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Калыптанган илимий теориялар катуу сыноолорго туруштук берип, илимий билимди камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3328,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Стивен Жей Гулд \"...фактылар менен теориялар – бул ар кандай нерселер, алар өсүп бара жаткан ишенимдүүлүктүн иерархиясындагы баскычтар эмес\" деп жазган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3329,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Илим тармактарында колдонулган «илимий теория» (кыскартуу үчүн көбүнчө «теория» деп аталат) термининин мааниси «теория» сөзүнүн жалпы элдик колдонулушунан бир топ айырмаланат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3330,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Күнүмдүк турмушта теория негизсиз жана жоромолдуу божомолду билдирсе, илимде ал сыноодон өткөн жана туура деп кеңири кабыл алынган түшүндүрмөнү сүрөттөйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3331,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кээ бир теориялар ушунчалык бекем орногондуктан, алардын түп-тамырынан бери өзгөрүшү күмөн (мисалы, эволюция, гелиоборбордук теория, клетка теориясы, плиталардын тектоникасы теориясы, оорулардын микроб теориясы сыяктуу илимий теориялар ж.б.).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3332,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Илимий теориялар текшерилүүчү жана төгүндөлүүчү болжолдорду сунушташат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3333,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бардык илимий билимдин, анын ичинде теориялардын да, аныктоочу мүнөздөмөсү – төгүндөлүүчү же текшерилүүчү божомолдорду жасоо жөндөмдүүлүгү болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3334,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул бирдиктүү негизге таянбастан, бири-бирине көз карандысыз көптөгөн далилдер менен бекемделген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3335,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биологиялык эволюция теориясы «жөн гана теориядан» бир топ жогору турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3336,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул гипотезаны же колдогон, же четке каккан далил болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3337,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Буга көп жыл кетиши мүмкүн, анткени жетиштүү далилдерди чогултуу оор же татаал болушу ыктымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3338,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Далилдердин күчү илимий коомдоштук тарабынан бааланат, жана эң маанилүү эксперименттер бир нече көз карандысыз топтор тарабынан кайталанган болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3339,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Химияда кислоталык жана негиздик кошулмалардын түпкү табиятын ар башкача түшүндүргөн көптөгөн кислота негиздүү теориялар бар, бирок алар бул заттардын химиялык жүрүм-турумун болжолдоо үчүн абдан пайдалуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3340,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эгерде теория буга чейин эле жетишерлик күчтүү далилдер менен негизделген болсо, аны кабыл алуу үчүн анын бардык негизги божомолдорунун текшерилиши шарт эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3341,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чечимдер теорияга анча-мынча же олуттуу өзгөртүүлөрдү киргизүүнү талап кылышы мүмкүн, же эгер теориянын учурдагы алкагында канааттандырарлык түшүндүрмө табылса, эч кандай өзгөртүү талап кылынбашы да мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3342,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эгерде теорияга киргизилген өзгөртүүлөр же башка түшүндүрмөлөр жаңы натыйжаларды түшүндүрүүгө жетишсиз болуп көрүнсө, анда жаңы теория талап кылынышы ыктымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3343,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Себеби, башка контексттердеги божомолдоо күчү тастыктагандай, бул – дагы деле көптөгөн башка кубулуштар үчүн эң мыкты түшүндүрмө.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3344,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өзгөртүүлөрдөн кийин, кабыл алынган теория көбүрөөк кубулуштарды түшүндүрүп, жогорку божомолдоо күчүнө ээ болот (эгер андай болбосо, өзгөртүүлөр кабыл алынмак эмес); бул жаңы түшүндүрмө андан ары алмаштырууга же өзгөртүүгө ачык болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3345,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, электр жана магнетизм азыркы учурда электромагнетизм аттуу бир эле кубулуштун эки башка жагы экени белгилүү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3346,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул маселе Күндүн негизги энергия булагы болгон өзөктүк синтездин ачылышы менен чечилди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3347,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эйнштейн салыштырмалуулуктун атайын теориясынан жарык ташуучу эфирди алып салып, салыштырмалуу кыймылдагы объектиге өлчөнгөн убакыттын кеңейиши жана узундуктун кыскарышы инерциялуу, башкача айтканда, объект аны байкоочусу өлчөгөндө туруктуу ылдамдыкка (багыты бар ылдамдыкка) ээ болот деп айткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3348,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эйнштейн инварианттуулук принцибин, инерциялык же ылдамдатылгандыгына карабастан, бардык эсептөө тутумдарына жалпылаштырууга умтулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3349,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Массасыз энергия дагы 4D мейкиндик-убакыттын геометриялык «бетин» «ийрүү» аркылуу жергиликтүү объектилерди гравитациялык кыймылга келтирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3350,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, илимий мыйзамдар – бул жаратылыштын белгилүү бир шарттарда кандай аракет кыларын сүрөттөгөн баяндамалар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3351,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Илимий теориялар – бул жетиштүү дайындар жана далил топтолгондон кийин, илимий мыйзамдарга айлана турган баштапкы идеялар деген жаңылыш түшүнүк кеңири таралган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3352,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Теориялар да, мыйзамдар да карама-каршы далилдер аркылуу төгүндөлүшү ыктымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3353,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биринчи тартиптеги логика формалдуу тилдин мисалы болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3354,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Теориялар менен түшүндүрүлгөн кубулуштар, эгерде аларды сезим органдары менен түздөн-түз байкоого мүмкүн болбосо (мисалы, атомдор жана радио толкундар), теориялык түшүнүктөр катары кабыл алынган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3355,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Теориялардын кабыл алынган көз карашы» деген сөз айкашы бул ыкманы сүрөттөөдө колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3356,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Моделди сүрөттөө үчүн тилди колдонсо болот, бирок теория – бул моделдин өзү (же окшош моделдердин топтому), моделдин сүрөттөлүшү эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3357,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Моделдин параметрлери, мисалы, Ньютондун гравитация мыйзамы, абалдардын жана ылдамдыктардын убакыттын өтүшү менен өзгөрүшүн аныктайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3358,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Семантикалык» деген сөз моделдин чыныгы дүйнөнү чагылдыруу жолун билдирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3359,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Инженердик практика «математикалык моделдер» менен «физикалык моделдерди» айырмалайт; физикалык моделди даярдоонун чыгымын компьютердик долбоорлоо куралы сыяктуу программалык пакет аркылуу, алгач математикалык моделди түзүү менен минималдаштырса болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3360,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бардык эмпирикалык ырастоолор үчүн белгилүү бир божомолдор керек (мисалы, реалдуулук бар деген божомол).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3361,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул теориянын так божомолдорду берип жатканын байкоо сыяктуу эле жөнөкөй болушу мүмкүн, бул башында кабыл алынган бардык божомолдордун сыналган шарттарда туура же болжолдуу түрдө туура экенинин далили.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3362,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Теория, шарты жарактуу болгондо так божомолдойт, ал эми жарактуу болбосо, так божомолдобойт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3363,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Оксфорддун англис тили сөздүгү (OED) жана онлайн Wiktionary анын латын булагы assumere («кабыл алуу, өзүнө алуу, өздөштүрүү, тартып алуу») экенин көрсөтөт, бул ad- («-га», «карай», «-да») жана sumere («алуу») сөздөрүнүн айкалышы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3364,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Термин алгач диний контексттерде, мисалы, «асманга кабыл алуу» деген мааниде, айрыкча «Бүбү Мариямдын денеси чирибеген бойдон асманга кабыл алынышы» (б.з. 1297-ж.) маанисинде колдонулган, бирок ал жөн эле «коомго кабыл алуу» же «өнөктөштүккө кабыл алуу» дегенди билдирүү үчүн да колдонулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3365,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ырастоолор тобокелдүү божомолдордун натыйжасы болгондо гана эсепке алынат; башкача айтканда, эгерде биз каралып жаткан теориядан кабарыбыз болбосо, ага карама-каршы келген, тагыраагы, аны төгүнгө чыгара турган окуяны күткөн болсок.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3366,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Элестетүүгө мүмкүн болгон эч бир окуя менен төгүндөлбөс теория – илимий эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3367,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чындап эле текшерүүгө мүмкүн болгон кээ бир теориялар жалган экени аныкталганда да, аны жактагандар баары бир колдой бериши мүмкүн – мисалы, post hoc (иш болгондон кийин) кандайдыр бир көмөкчү гипотезаны же божомолду киргизүү менен, же болбосо теорияны төгүндөөдөн кутулуп кете тургандай кылып post hoc кайра чечмелөө менен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3368,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Поппер бул жоболорду жыйынтыктап, теориянын илимий статусунун негизги критерийи – анын \"фальсификациялануучулугу, же төгүндөлүүчүлүгү, же текшерилүүчүлүгү\" деп белгилеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3369,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, бир катар философтор жана илим тарыхчылары Поппердин теорияны фальсификациялануучу ырастоолордун жыйындысы деген аныктамасы туура эмес деп дешкен, себеби, Филип Китчер белгилегендей, эгерде \"теорияга\" Поппердин көз карашы менен так карасак, 1781-жылы Уран алгач ачылгандагы байкоолор Ньютондун асман механикасын \"фальсификацияламак\".","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3370,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түшүмдүүлүк: «Ньютондукундай улуу илимий теория изилдөөнүн жаңы аймактарын ачат…»","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3371,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кайсы убакта болбосун, ал учурда жооп бере алгандарынан көбүрөөк суроолорду туудурат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3372,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Поппердикин кошо алганда, теориялардын башка аныктамаларында болгондой, Китчер теориянын курамында байкоо аркылуу аныктоого болчу кесепеттерге ээ болгон билдирүүлөр камтылышы керек экенин так белгилейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3373,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аны кагаз бетине эрежелердин тутуму катары түшүрүүгө болот, жана аны канчалык толук сөз менен туюндурса, ал ошончолук накта теория болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3374,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Классикалык электромагниттик теориянын конкреттүү математикалык аспектилери \"электромагнетизм мыйзамдары\" деп аталат, бул аларды колдогон консистенттүү жана кайталануучу далилдердин деңгээлин чагылдырат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3375,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Соңкусуна нурлануу реакциясынын күчү мисал болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientific_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":3376,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Илимпоз – бул кызыккан тармагындагы билимди өркүндөтүү үчүн илимий изилдөө жүргүзгөн адам.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientist","last_updated":"3.0"}
+{"id":3377,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ар кайсы доордун окумуштуулары (жана аларга чейинки натурфилософтор, математиктер, натуралисттер, натуртеологдор, инженерлер жана илимдин өнүгүшүнө салым кошкон башкалар) коомдо ар түрдүү орунга ээ болушкан, ошондой эле аларга таандык болгон жана алардан күтүлгөн коомдук нормалар, этикалык баалуулуктар жана эпистемалык изгиликтер да убакыттын өтүшү менен өзгөрүп турган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientist","last_updated":"3.0"}
+{"id":3378,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Исламдын Алтын доорундагы көптөгөн прото-окумуштуулар, азыркы илимий дисциплиналарга жарым-жартылай шайкеш келген эч нерсенин жоктугунан улам, полиматтар деп эсептелишет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientist","last_updated":"3.0"}
+{"id":3379,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Таза логикалык жол менен келип чыккан жоболор ч��ндыкка карата таптакыр бош болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientist","last_updated":"3.0"}
+{"id":3380,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Декарт аналитикалык геометриянын негиздөөчүсү гана болбостон, механиканын теориясын иштеп чыгып, жаныбарлардын кыймылынын жана кабыл алуусунун келип чыгышы тууралуу алдыңкы идеяларды да сунуштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientist","last_updated":"3.0"}
+{"id":3381,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал классикалык механиканы толук жоболоштуруп, жарык жана оптиканы изилдеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientist","last_updated":"3.0"}
+{"id":3382,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал баканын жүрөгүнө берилген заряд анын бүткүл денеси боюнча булчуңдардын спазмын пайда кыла аларын аныктаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientist","last_updated":"3.0"}
+{"id":3383,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Лаззаро Спалланцани – эксперименталдык физиология жана табигый илимдердеги эң таасирдүү инсандардын бири.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientist","last_updated":"3.0"}
+{"id":3384,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, ким окумуштуу, жана ким окумуштуу эмес экенин аныктоонун расмий процесси жок.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientist","last_updated":"3.0"}
+{"id":3385,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сурамжылоого катышкандардын жарымынан бир аз көбү академиялык чөйрөдө эмгектенүүнү кааласа, азыраак бөлүгү өнөр жай, мамлекеттик кызмат жана коммерциялык эмес уюмдарда иштөөгө үмүттөнүшкөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientist","last_updated":"3.0"}
+{"id":3386,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аларда реалдуулукка болгон кызыгуусу күчтүү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientist","last_updated":"3.0"}
+{"id":3387,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кээ бир окумуштуулар илимий билимди адамдардын саламаттыгынын, улуттардын, дүйнөнүн, жаратылыштын же өнөр жайлардын пайдасы үчүн колдонууга умтулушат (академиялык окумуштуу жана өнөр жай окумуштуусу).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientist","last_updated":"3.0"}
+{"id":3388,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Буларга космология жана биология, айрыкча молекулярдык биология жана «Адам геному» долбоору кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientist","last_updated":"3.0"}
+{"id":3389,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул көрсөткүчтө эркектер аялдардан эки эсе көп болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scientist","last_updated":"3.0"}
+{"id":3390,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тиешелүү кубулуштарга супернова жарылуулары, гамма-жаркыроолор, квазарлар, блазарлар, пульсарлар жана космостук микротолкундуу фондук нурлануу кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3391,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Астрономия – эң байыркы табигый илимдердин бири.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3392,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мурда астрономия астрометрия, асман навигациясы, байкоочу астрономия жана календарь түзүү сыяктуу түрлүү дисциплиналарды өзүнө камтыган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3393,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Байкоо астрономиясы астрономиялык объе��илерди байкоо аркылуу дайындарды алууга багытталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3394,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул эки тармак бири-бирин толуктап турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3395,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сөздүктөгү так аныктамалар боюнча, «астрономия» – \"Жердин атмосферасынан тышкаркы объектилер менен материяны жана алардын физикалык-химиялык касиеттерин изилдөөнү\" билдирсе, «астрофизика» – \"асман объектилери менен кубулуштарынын кыймыл-аракетин, физикалык касиеттерин жана динамикалык процесстерин\" изилдөөчү астрономиянын тармагы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3396,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Астрометрия сыяктуу кээ бир тармактар астрофизика да эмес, жалаң гана астрономия болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3397,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ушул байкоолордун негизинде планеталардын кыймылы тууралуу алгачкы түшүнүктөр калыптанып, Ааламдагы Күндүн, Айдын жана Жердин табияты философиялык жактан изилденген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3398,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өзгөчө маанилүү алгачкы өнүгүү – кийинчерээк көптөгөн башка цивилизацияларда өнүккөн астрономиялык салттардын негизин түптөгөн вавилондуктардын арасында башталган математикалык жана илимий астрономия болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3399,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Грек астрономиясы башынан эле асман кубулуштарына рационалдуу, физикалык түшүндүрмөнү издөөсү менен мүнөздөлөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3400,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гиппарх ошондой эле 1020 жылдыздын толук каталогун түзгөн жана түндүк жарым шардагы топ жылдыздардын көбү грек астрономиясынан алынган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3401,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Георг фон Пурбах (1423–1461) жана Региомонтан (1436–1476) астрономиялык прогресске салым кошкон, бул болсо ондогон жылдардан кийин Коперниктин гелиоборбордук моделин иштеп чыгуусуна себепкер болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3402,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"964-жылы перс мусулман астроному Абд ар-Рахман ас-Суфи өзүнүн «Туруктуу жылдыздар китебинде» Жергиликтүү топтогу эң чоң галактика – Андромеда галактикасын сүрөттөгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3403,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошол кездеги астрономдор азыркы учурда айрым жылдыздарга карата колдонулган көптөгөн арабча аталыштарды киргизишкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3404,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сонгай тарыхчысы Махмуд Кати 1583-жылдын август айындагы метеордук жаанды документтеп кеткен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3405,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кеплер – планеталардын Күндүн айланасындагы кыймылынын чоо-жайын туура сүрөттөгөн системаны алгачкылардан болуп иштеп чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3406,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Англиялык астроном Жон Флемстид 3000ден ашык жылдызды каталогдосо, андан да чоң жылдыздар каталогдорун Николас Луи де Лакайл түзгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3407,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул эмгекти Жозеф-Луи Лагранж жана Пьер-Симон Лаплас андан ары өркүндөтүп, алардын пертурбацияларынын негизинде планеталардын жана айлардын массаларын эсептөөгө шарт түзгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3408,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жылдыздардын Жердин Күнүнө окшош экени, бирок температурасы, массасы жана өлчөмү боюнча ар кандай болору далилденген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3409,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Теориялык астрономия кара тешиктер жана нейтрон жылдыздары сыяктуу объектилердин бар экендиги жөнүндөгү жоромолдорду жараткан, алар квазарлар, пульсарлар, блазарлар жана радиогалактикалар сыяктуу байкалган кубулуштарды түшүндүрүү үчүн колдонулуп келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3410,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Байкоо жүргүзгөн электромагниттик спектрдин тиешелүү аймагына жараша байкоо астрономиясы категорияларга бөлүнүшү мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3411,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кээ бир радио толкундар жылуулук эмиссиясынын натыйжасы катары астрономиялык объектилерден түз бөлүнүп чыкса да, байкалган радио нурлануунун көпчүлүгү электрондор магнит талааларын айланганда пайда болгон синхротрондук нурлануунун натыйжасы болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3412,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кең бурчтуу инфракызыл изилдөөчүнүн (WISE) байкоолору көптөгөн галактикалык протожылдыздарды жана алар орун алган жылдыз топтомдорун ачууда өзгөчө натыйжалуу болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3413,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Байкоолордун сүрөттөрү алгач колго тартылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3414,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ультрафиолет астрономия бул толкун тилкесинде абдан жарык болгон ысык көк жылдыздардын (OB жылдыздарынын) жылуулук нурлануусун жана спектрдик эмиссия сызыктарын изилдөө үчүн эң ылайыктуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3415,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гамма-нурларды түздөн-түз Комптон гамма-нур обсерваториясы сыяктуу жандоочтор же атмосфералык Черенков телескоптору деп аталган адистештирилген телескоптор аркылуу байкоого болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3416,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гравитациялык-толкундук астрономия – алыскы зор массалуу объектилер жөнүндө байкоо дайы��дарын чогултуу үчүн гравитациялык толкун детекторлорун колдонгон, астрономиянын жаңыдан өнүгүп келе жаткан тармагы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3417,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тарыхый жактан, Күндүн, Айдын, планеталардын жана жылдыздардын жайгашкан орду тууралуу так билим асман навигациясында (багыт алыш үчүн асман денелерин колдонуу) жана календарларды түзүүдө өтө маанилүү болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3418,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жакын жайгашкан жылдыздардын жылдыздык параллаксын өлчөө Ааламдын масштабын аныктоо үчүн колдонулган космостук аралыктар шатысындагы негизги база болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3419,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Процесстин аналитикалык моделдери болуп жаткан кубулуштун маңызын кеңирирээк ачып берүүдө бир топ натыйжалуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3420,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Модель болжолдогон кубулушту байкоо астрономдорго бир нече альтернативдүү же карама-каршы моделдердин ичинен кубулушту эң мыкты сүрөттөй алганын тандап алууга шарт түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3421,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кээ бир учурларда, убакыттын өтүшү менен топтолгон көп сандагы ыраатсыз дайындар моделден толук баш тартууга алып келиши ыктымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3422,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Астрофизика абдан кеңири тармак болгондуктан, астрофизиктер адатта физиканын көптөгөн дисциплиналарын, анын ичинде механика, электромагнетизм, статистикалык механика, термодинамика, кванттык механика, салыштырмалуулук, өзөктүк жана элементардык бөлүкчөлөр физикасы, ошондой эле атомдук жана молекулалык физиканы колдонушат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3423,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Астрохимия» деген сөз Күн системасына да, жылдыздар аралык чөйрөгө да карата колдонулушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3424,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Экзобиология термини ошол сыяктуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3425,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ааламдын ири масштабдуу түзүлүшүнө байкоолор, физикалык космология аттуу тармак, космостун калыптанышы жана эволюциясы жөнүндө терең түшүнүк берди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3426,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мейкиндиктин массалык тыгыздыгындагы майда өзгөрүүлөрдөн улам материянын иерархиялык түзүлүшү жарала баштады.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3427,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гравитациялык топтомдор жипчелерге топтошуп, араларында боштуктарды калтырган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3428,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Физиканын ар түрдүү тармактары ааламды изилдөөдө өтө маанилүү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3429,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Акырында, соңкусу космостун ири масштабдуу түзүлүшүн түшүнүү үчүн маанилүү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3430,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аты айтып тургандай, эллиптикалык галактиканын туурасынан кесилиши эллипс формасында болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3431,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эллиптикалык галактикалар көбүнчө галактикалык кластерлердин борборунда кездешет жана ири галактикалардын биригүүсүнүн натыйжасында жаралган болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3432,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Спиралдык галактикалар адатта эски жылдыздардын галосу менен курчалып турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3433,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бардык галактикалардын болжол менен төрттөн бири туура эмес формада, жана мындай галактикалардын өзгөчө формалары гравитациялык өз ара аракеттенүүнүн натыйжасы болушу ыктымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3434,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Радиогалактика – бул спектрдин радио бөлүгүндө өтө жаркыраган жана эбегейсиз зор газ булуттарын же агымдарын бөлүп чыгарган активдүү галактика.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3435,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ааламдын ири масштабдуу түзүлүшү галактикалардын топтору жана кластерлери менен сүрөттөлөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3436,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Саманчынын жолунун так ортосунда таякча түрүндөгү томпок өзөк бар, анын чок ортосунда супермассивдүү кара тешик бар деп ойлошот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3437,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Диск эски, II типтеги жылдыздардан куралган сфероиддик гало, ошондой эле шар сымал топ жылдыздар деп аталган салыштырмалуу жыш жылдыз топтолмолору менен курчалган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3438,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Булар компакттуу жылдызга чейинки өзөк же караңгы тумандуулуктар катары башталып, (Жинс узундугу менен аныкталган көлөмдөрдө) топтолуп, кысылып, компакттуу протожылдыздарды пайда кылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3439,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул жылдыз чогулмалары бара-бара тарап, жылдыздар Саманчынын жолунун курамына кошулуп кетет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3440,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"7–18 Жылдыздын жаралышы алп молекулярдык булуттар аттуу чаң жана газдын тыгыз аймактарында жүрөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3441,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Суутектен жана гелийден оор келген элементтердин дээрлик баары жылдыздардын өзөктөрүнүн ичинде пайда болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3442,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Убакыттын өтүшү менен бул суутек отуну толугу менен гелийге айланат да, жылдыз эволюцияланууга киришет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3443,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сырткы катмарлардын атып чыгышы планетардык тумандуулукту пайда кылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3444,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул күндөгү тактардын санынын 11 жылдык термелүүсү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3445,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Күн да Жерге олуттуу таасир тийгизиши мүмкүн болгон жарыктыгындагы мезгил-мезгил менен болуп турган өзгөрүүлөргө дуушар болуп келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3446,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул катмардын үстүндө хромосфера аттуу жука аймак жайгашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3447,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өзөктөн жогору нурлануу зонасы жайгашкан, анда плазма энергия агымын нурлануу аркылуу ташыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3448,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Плазма бөлүкчөлөрүнөн турган күн шамалы Күн системасынын эң четки чегиндеги гелиопаузага жеткенге чейин Күндөн тынымсыз сыртты карай агып турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3449,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Планеталар 4,6 миллиард жыл мурун алгачкы Күндү курчап турган протопланетардык дискте жаралган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3450,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айдын бетиндеги көптөгөн кагылышуу кратерлери тастыктагандай, планеталар катуу кагылышуулар доорунда калган материяны өзүнө сиңирип же четке сүрүп турган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3451,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул процесс мантия жана сырткы кыртыш менен курчалган таштуу же металл өзөктү түзө алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3452,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кээ бир планеталар жана айлар вулканизм жана тектоника сыяктуу геологиялык процесстерди жүргүзүү үчүн жетиштүү жылуулукту топтой алышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3453,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Астростатистика – бул астрофизикада эбегейсиз зор көлөмдөгү байкоодон алынган астрофизикалык дайындарды талдоо үчүн статистиканы колдонуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3454,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Космохимия – бул Күн системасынын ичиндеги химиялык заттарды, анын ичинде элементтердин пайда болушун жана изотоптук катыштардын өзгөрүүлөрүн изилдөөчү илим.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3455,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Астрономиялык клубдар дүйнө жүзү боюнча жайгашкан жана алардын көпчүлүгүндө мүчөлөрүнө түнкү асмандагы кызыктуу объектилердин Мессье (110 объект) же Гершель 400 каталогдорундагы бардык объектилерди байкоо сыяктуу байкоо программаларын түзүүгө жана өтүүгө жардам берүүчү программалар бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3456,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көпчүлүк ышкыбоздор көрүнүүчү толкун узундуктары менен иштесе, алардын азчылыгы көрүнүүчү спектрден тышкаркы толкун узундуктары менен тажрыйба жүргүзүшөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3457,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бир катар ышкыбоз астрономдор же өздөрү жасаган телескопторду, же башында астрономиялык изилдөөлөр үчүн курулуп, бирок азыр ышкыбоздорго жеткиликтүү болгон радиотелескопторду (мисалы, One-Mile телескобу) пайдаланышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3458,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Буларга жооп алуу үчүн жердеги жана космостук жаңы инструменттерди куруу, жана, балким, теориялык жана эксперименталдык физикадагы жаңы жетишкендиктер талап кылынышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3459,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жылдыздардын жана планеталардын калыптануусун тереңирээк түшүнүү керек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3460,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Андай болсо, Ферми парадоксунун түшүндүрмөсү кандай болот?","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3461,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Караңгы материянын жана караңгы энергиянын табияты кандай?","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3462,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алгачкы галактикалар кантип жаралган?","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astronomy","last_updated":"3.0"}
+{"id":3463,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Астробиология, мурда экзобиология деп аталган, ааламдагы тиричиликтин келип чыгышын, алгачкы эволюциясын, таралышын жана келечегин изилдеген дисциплиналар аралык илимий тармак болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astrobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3464,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тиричиликтин келип чыгышы жана алгачкы эволюциясы астробиология дисциплинасынын ажырагыс бөлүгү болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astrobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3465,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биохимия 13,8 миллиард жыл мурунку Чоң жарылуудан көп өтпөй, Ааламдын жашы болгону 10-17 миллион жылды түзгөн, жашоого ыңгайлуу мезгилде башталган болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astrobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3466,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анткен менен, Жер – ааламдагы тиричилик бар экени адамзатка белгилүү болгон жападан жалгыз жай.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astrobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3467,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Экзобиология» терминин молекулярдык биолог жана Нобель сыйлыгынын лауреаты Жошуа Ледерберг сунуштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astrobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3468,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Ксенобиология» термини азыр кыйла адистештирилген мааниде колдонулуп, пайда болушу жерден тышкаркы же жердеги (мүмкүн, синтетикалык) экенине карабастан, «бөтөн химияга негизделген биологияны» билдирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astrobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3469,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мурда илимий изилдөөнүн негизги агымынан тышкары деп эсептелсе да, астробиология калыптанган илим тармагы болуп калды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astrobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3470,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1959-жылы NASA өзүнүн алгачкы экзобиология долбоорун каржылап, 1960-жылы Экзобиология программасын негиздеген, ал эми азыр ал NASAнын учурдагы Астробиология программасынын төрт негизги элементинин бири болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astrobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3471,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Астробиология, байкоочу астрономия жаатындагы жетишкендиктер жана Жердин эң катаал шарттарында жашоого өзгөчө жөндөмдүү экстремофилдердин көптөгөн түрлөрүнүн ачылышы ааламдагы Жерден тышкаркы көптөгөн денелерде жашоо гүлдөп-өнүгүшү мүмкүн деген божомолдорго алып келди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astrobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3472,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Марстагы азыркы жашоо издөө үчүн атайын иштелип чыккан миссиялар – «Викинг» программасы жана «Бигль-2» зонддору болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astrobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3473,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2008-жылдын аягында «Феникс» конуучу аппараты Марстагы микробдук жашоонун мурунку жана азыркы жашоого жарамдуулугун, ошондой эле ошол жердеги суунун тарыхын изилдеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astrobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3474,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2011-жылы ноябрда НАСА «Curiosity» роверин ташыган «Mars Science Laboratory» миссиясын учуруп, ал ровер 2012-жылы августта Марстагы Гейл кратерине конгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astrobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3475,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биринчиси – бул, Жердеги бардык жашоо формаларындай эле, биздин галактикадагы жашоо формаларынын басымдуу көпчүлүгү көмүртек химиясына негизделген деген жүйөлүү божомол.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astrobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3476,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көмүртек атомдорунун башка көмүртек атомдору менен оңой байланышкандыгы өтө узун жана татаал молекулаларды түзүүгө шарт түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astrobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3477,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Үчүнчү божомол – планеталардын жашоого ылайыктуулук ыктымалдыгын жогорулатуу үчүн Күн сымал жылдыздарды айланган планеталарга назар салуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astrobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3478,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ушул максатта Жердин өлчөмүндөгү экзопланеталарды аныктоо үчүн иштелип чыккан бир катар инструменттер, алардын ичинен эң белгилүүлөрү – NASAнын Terrestrial Planet Finder (TPF) жана ЕКАнын Darwin программалары каралган, бирок алардын экөө тең жокко чыгарылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astrobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3479,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дрейк башында теңдемени Грин-Бэнк конференциясында талкуулоого күн тартиби катары гана иштеп чыккан, бирок формуланын айрым колдонулуштары түзмө-түз кабыл алынып, жөнөкөйлөтүлгөн же жалган илимий жүйөлөр менен байланыштырылып калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astrobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3480,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Экстремалдуу шарттарда жашай алган организмдер – экстремофилдердин ачылышы астробиологдор үчүн негизги изилдөө багыты болуп калды, анткени алар планетардык контексттеги жашоонун чектерин түшүнүү үчүн маанилүү болгон төрт тармакты изилдөөгө мүмкүндүк берет: панспермиянын потенциалы, адамзаттын изилдөө иш-чараларынан улам келип чыккан алга карай контаминация, адамдардын планеталарды колониялаштыруусу, ошондой эле тукум курут болуп калган жана учурдагы жерден тышкаркы жашоону изилдөө.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astrobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3481,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Күн нуру жетпеген океандын тереңиндеги жашоо да азыгын же суунун үстүңкү катмарынан түшкөн органикалык калдыктардан, же ошону менен азыктанган жаныбарлардан алат деп эсептелип келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astrobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3482,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул хемосинтез жашоонун Күнгө көз каранды болушу шарт эмес экенин, анын бар болушу үчүн суу жана энергия градиенти гана зарыл экенин ачып, биологияны жана астробиологияны изилдөөнү түп-тамырынан бери өзгөрттү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astrobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3483,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Амир Александер тарабынан «LIFE» долбоору үчүн тандалып алынган он чыдамкай организм: Deinococcus radiodurans, Bacillus subtilis, Saccharomyces cerevisiae ачыткысы, Arabidopsis thaliana («чычкан кулак кресси») өсүмдүгүнүн уруктары, ошондой эле тардиград атту омурткасыз жаныбар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astrobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3484,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Азыркы учурда Юпитердин жандоочусу Европа жана Сатурндун жандоочусу Энцелад Күн системасында Жерден тышкаркы жашоо үчүн эң ыктымалдуу жайлар деп эсептелет, себеби алардын жер астындагы суу океандарында радиогендик жана ташкындык ысытуу суюк суунун болушуна мүмкүндүк берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astrobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3485,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ааламга жайылган космостук чаң жылдыздар тарабынан табигый жол менен жана тез арада жаратылышы мүмкүн болгон татаал органикалык кошулмаларды («аралаш ароматтык-алифаттык түзүлүштөгү аморфтук органикалык катуу заттарды») камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astrobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3486,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"ПАУлар Чоң жарылуудан көп өтпөй жаралган, аалам боюнча кеңири тараган жана жаңы жылдыздар, экзопланеталар менен байланыштуу деп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astrobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3487,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эксперименталдык астроэкология метеориттердеги чыныгы космостук материалдарды колдонуп, планетардык кыртыштардагы ресурстарды изилдейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astrobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3488,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эң ири масштабда космоэкология Ааламдагы жашоону космологиялык мезгилдердин масштабында изилдейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astrobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3489,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адистиктер космохимияны, биохимияны жана органикалык геохимияны камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astrobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3490,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Батыш Австралиядагы Пилбара жана Антарктидадагы Мак-Мердо кургак өрөөндөрү сыяктуу Жердеги кээ бир аймактар Марстын аймактарынын геологиялык аналогдору деп эсептелгендиктен, алар Марстагы өткөн жашоону кантип издөө керектиги жөнүндө маалымат бере алышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astrobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3491,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чындыгында, кайсы жерде болбосун жашоонун негизги курулуш материалдары, деталдарында болбосо да, жалпысынан Жердегилерге окшош боло тургандай сезилет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astrobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3492,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Табигый атомдордун экөөсү гана, көмүртек жана кремний, биологиялык маалыматты алып жүрүүгө жетишерлик чоң молекулалардын өзөгү катары кызмат кылары белгилүү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astrobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3493,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Күн системасындагы жашоо үчүн эң ыктымалдуу төрт талапкер – бул Марс планетасы, Юпитердин Европа жандоочу, ошондой эле Сатурндун Титан жана Энцелад жандоочтору.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astrobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3494,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Марстын төмөнкү температурасында жана төмөнкү басымында суюк суу өтө туздуу болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astrobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3495,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2013-жылдын 11-декабрында NASA Европанын муздуу кабыгында көбүнчө органикалык заттар менен байланышкан «чопо сымал минералдар» (тактап айтканда, филлосиликаттар) табылганын билдирди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astrobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3496,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кээ бир илимпоздор бул суюк углеводороддор Жердегилерден айырмаланган тирүү клеткаларда суунун ордун баса алышы мүмкүн деп эсептешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astrobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3497,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Планетада анын пайда болушуна алып келе турган белгилүү абиотикалык процесстер жок.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astrobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3498,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ямато 000593, Марстан келген экинчи эң ири метеорит, 2000-жылы Жерден табылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astrobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3499,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2011-жылдын 5-мартында Маршалл космостук учуулар борборунун окумуштуусу Ричард Б. Гувер анча таанымал эмес «Journal of Cosmology» журналына CI1 көмүртектүү метеориттеринде цианобактерияларга окшош делген микрофоссилиялардын табылышы тууралуу божомол��н жарыялаган, бул окуяны негизги жалпыга маалымдоо каражаттары кеңири чагылдырышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astrobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3500,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Перхлораттардын далилдери бүткүл Күн системасынан, айрыкча Марстан табылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astrobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3501,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аныктоонун жакшыртылган методдору жана байкоо убактысынын узартылышы сөзсүз түрдө дагы көп планетардык системаларды, балким, биздикине окшошторун дагы ачат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astrobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3502,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Максат – космостук саякат шарттарына туруштук бере алган жана көбөйүү жөндөмдүүлүгүн сактап кала алган организмдерди аныктоо.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astrobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3503,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул стресстик реакциялар аларга катаал космос шарттарында аман калууга мүмкүндүк бергени менен, эволюция алардын жерден тышкаркы жашоонун аналогдору катары колдонулушуна дагы айрым чектөөлөрдү киргизет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astrobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3504,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Споралардын жаралышы клеткалык өсүүнү кайра баштоо жөндөмүн сактап, катаал шарттарда аман калууга мүмкүндүк берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astrobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3505,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эки конуучу аппарат бирдей болгондуктан, Марстын бетиндеги эки жерде бирдей эле сыноолор жүргүзүлгөн: «Викинг-1» экваторго жакын болсо, «Викинг-2» андан түндүгүрөөк жерде.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Astrobiology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3506,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Астрономияда экстинкция – бул нур чыгаруучу астрономиялык объект менен байкоочунун ортосундагы чаң жана газ тарабынан электромагниттик нурлануунун жутулушу жана чачырашы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extinction_(astronomy)","last_updated":"3.0"}
+{"id":3507,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Саманчынын жолунун тегиздигине жакын жана Жерден бир нече миң парсек аралыкта орун алган жылдыздар үчүн көрүнүүчү жыштыктар диапазонундагы (фотометриялык система) экстинкция ар бир килопарсекке болжол менен 1,8 жылдыз чоңдугун түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extinction_(astronomy)","last_updated":"3.0"}
+{"id":3508,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кызаруу жылдыздар аралык чөйрөдө жарыктын чаңдан жана башка заттардан чачырашынан улам келип чыгат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extinction_(astronomy)","last_updated":"3.0"}
+{"id":3509,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көпчүлүк фотометриялык системаларда чыпкалар (өткөрүү тилкелери) колдонулат, алар аркылуу алынган жарыктын чоңдугунун көрсөткүчтөрү жердин факторлорунун ичинен кеңдикти жана нымдуулукту эске алышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extinction_(astronomy)","last_updated":"3.0"}
+{"id":3510,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кеңири алганда, жылдыз аралык экстинкция кыска толкун узундуктарында эң күчтүү болуп, адатта спектроскопия ыкмалары аркылуу байкалат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extinction_(astronomy)","last_updated":"3.0"}
+{"id":3511,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Экстинкциянын өлчөмү белгилүү бир багыттарда мындан бир кыйла жогору болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extinction_(astronomy)","last_updated":"3.0"}
+{"id":3512,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Натыйжада, космостук аралыктарды эсептөөдө экстинкциянын өзгөрүүлөрү жана көлөмү кыйла аз болгон жакынкы инфракызыл диапазондогу (анын ичинде Ks чыпкасы же өткөрүү тилкеси абдан стандарттуу) жылдыз дайындарына өтүү пайдалуу болушу мүмкүн, жана көз карандысыз топтор тарабынан R(Ks) үчүн тиешелүү түрдө 0.49±0.02 жана 0.528±0.015 болгон окшош катыштар табылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extinction_(astronomy)","last_updated":"3.0"}
+{"id":3513,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул өзгөчөлүк 1960-жылдары биринчи жолу байкалган, бирок анын пайда болушу азырынча толук түшүнүлө элек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extinction_(astronomy)","last_updated":"3.0"}
+{"id":3514,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"КМБда кыйла кескин вариация байкалат: жылдыз түзүүчү Bar аймагында 2175 Å тилкеси жок жана алыскы ультрафиолет экстинкция өтө күчтүү, ал эми кыйла тынчыраак Wing аймагында ультрафиолет экстинкция кадимкидей эле.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extinction_(astronomy)","last_updated":"3.0"}
+{"id":3515,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"ЧМОдо да, КМОдо да Саманчынын жолундагыларга окшош экстинкция ийри сызыктарынын, ошондой эле Саманчынын жолунда ЧМОнун LMC2 суперкабыгындагы жана КМОнун Барындагыларга көбүрөөк окшош экстинкция ийри сызыктарынын табылышы жаңы интерпретациянын жаралышына себеп болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extinction_(astronomy)","last_updated":"3.0"}
+{"id":3516,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул экстинкция үч негизги компоненттен турат: аба молекулаларынын Рэлейлик чачыроосу, бөлүкчөлөрдүн чачыроосу жана молекулалык жутулуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extinction_(astronomy)","last_updated":"3.0"}
+{"id":3517,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындай экстинкциянын өлчөмү байкоочунун зенитинде эң аз, ал эми горизонтко жакын эң көп болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extinction_(astronomy)","last_updated":"3.0"}
+{"id":3518,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дрейк теңдемеси ааламдын башка жерлеринде акыл-эстүү жашоонун бар экендиги жөнүндө божомолдойт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extraterrestrial_life","last_updated":"3.0"}
+{"id":3519,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул учурдагы жана тарыхый Жерден тышкаркы жашоону издөөнү, ошондой эле Жерден тышкаркы акыл-эстүү жашоону бир топ тарыраак издөөнү камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extraterrestrial_life","last_updated":"3.0"}
+{"id":3520,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жылдар бою илимий фантастика илимий идеяларды жайылтып, көптөгөн мүмкүнчүлүктөрдү элестетип, коомчулуктун Жерден тышкаркы жашоого болгон кызыгуусуна жана көз карашына таасир этти.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extraterrestrial_life","last_updated":"3.0"}
+{"id":3521,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Карл Саган жана Стивен Хокинг сыяктуу окумуштуулар, ошондой эле Уинстон Черчилл сыяктуу белгилүү инсандар айткан ��ул жүйөөгө ылайык, Жерден башка жерде жашоонун болбошу дээрлик мүмкүн эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extraterrestrial_life","last_updated":"3.0"}
+{"id":3522,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жашоо ааламдын көптөгөн жерлеринде өз алдынча пайда болгон болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extraterrestrial_life","last_updated":"3.0"}
+{"id":3523,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Организмдин ар бир деңгээлинде конфликтти жоюучу, кызматташтыкты сактоочу жана организмдин иштешин камсыз кылуучу механизмдер орун алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extraterrestrial_life","last_updated":"3.0"}
+{"id":3524,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Суунун ордуна аммиакка негизделген жашоо альтернатива катары сунушталганы менен, бул эриткич сууга караганда азыраак ылайыктуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extraterrestrial_life","last_updated":"3.0"}
+{"id":3525,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тирүү заттын болжол менен 95%ы алты гана элементтен куралган: көмүртек, суутек, азот, кычкылтек, фосфор жана күкүрт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extraterrestrial_life","last_updated":"3.0"}
+{"id":3526,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көмүртек атому башка атомдор, анын ичинде башка көмүртек атомдору менен төрт бекем химиялык байланыш түзүүгө уникалдуу жөндөмгө ээ.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extraterrestrial_life","last_updated":"3.0"}
+{"id":3527,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"NASA'нын 2015-жылдагы Астробиологиялык стратегиясына ылайык, «Башка дүйнөлөрдөгү жашоо, кыязы, микробдордон турат, жана башка жердеги ар түрдүү татаал тирүү система микробдук жашоодон келип чыгып, ага негизделген болушу ыктымал».","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extraterrestrial_life","last_updated":"3.0"}
+{"id":3528,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Орегон штатындагы университеттин Deep Carbon Observatory командасынын мүчөсү Рик Колвелл Би-Би-Сиге мындай деди: \"Менимче, башка планеталардын жана алардын айларынын кыртышынын асты жашоого ылайыктуу деп божомолдоого толук негиз бар, айрыкча, биз Жерде организмдердин күн нурунан алыс, жердин түпкүрүндөгү тоо тектерден түз алынган энергиянын жардамы менен жашай аларын көрдүк\".","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extraterrestrial_life","last_updated":"3.0"}
+{"id":3529,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Панспермия гипотезасы Күн системасынын башка жерлериндеги жашоонун теги бир болушу мүмкүн деп божомолдойт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extraterrestrial_life","last_updated":"3.0"}
+{"id":3530,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"19-кылымда ал бир нече илимпоздор, анын ичинде Йёнс Якоб Берцелиус (1834), Кельвин (1871), Герман фон Гельмгольц (1879) жана бир аз кийинчерээк Сванте Аррениус (1903) тарабынан заманбап калыпта кайрадан жандандырылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extraterrestrial_life","last_updated":"3.0"}
+{"id":3531,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул тема боюнча алгачкы илимий изилдөөлөрдүн бири 1878-жылы «Scientific American» журналында жарык көргөн «Айда жашоо барбы?» аттуу макалада пайда болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extraterrestrial_life","last_updated":"3.0"}
+{"id":3532,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айдын ички бөлүгүндөгү жылуу жана басымы жогору аймактарда дагы эле суюк суу сакталып турушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extraterrestrial_life","last_updated":"3.0"}
+{"id":3533,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Марстын мурда жылуураак жана нымдуураак болгонуна далилдер бар: ал жактан соолуп калган дарыя нуктары, полярдык муз калпактары, вулкандар жана суунун катышуусунда жаралган минералдар табылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extraterrestrial_life","last_updated":"3.0"}
+{"id":3534,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Буу муз вулкандарынан же жер бетине жакын жайгашкан муздун сублимацияланышынан (катуу заттан газга айлануу) келип чыккан болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extraterrestrial_life","last_updated":"3.0"}
+{"id":3535,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондой эле, Европа өзүнүн муз бетине тийген космостук нурлардан келип чыккан кычкылтекти колдонуп, аэробдук макрофаунанын жашоосун камсыздай алышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extraterrestrial_life","last_updated":"3.0"}
+{"id":3536,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2013-жылдын 11-декабрында NASA Европанын муздуу кыртышынан көбүнчө органикалык материалдар менен байланышкан «чопо сымал минералдар» (тактап айтканда, филлосиликаттар) аныкталганын билдирди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extraterrestrial_life","last_updated":"3.0"}
+{"id":3537,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айрымдар Марста микробдук жашоо жашап келгенине далил тапканын айтышууда.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extraterrestrial_life","last_updated":"3.0"}
+{"id":3538,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1996-жылы талаш-тартыштуу баяндамада Марстан атылып чыккан тоо тегинен жаралган ALH84001 метеоритинен нанобактерияларга окшош түзүлүштөр табылганы айтылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extraterrestrial_life","last_updated":"3.0"}
+{"id":3539,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көп өтпөй NASAнын өкүлдөрү мекемени окумуштуулардын билдирүүлөрүнөн четтетишти, ал эми Стокер өзү да алгачкы айткандарынан баш тартты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extraterrestrial_life","last_updated":"3.0"}
+{"id":3540,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал ар түрдүү илимий аспаптардын жардамы менен Марстагы өткөн жана азыркы жашоого жарактуулугун чамалоого арналган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extraterrestrial_life","last_updated":"3.0"}
+{"id":3541,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, мындай спектроскопиялык ыкмаларды экзопланеталарды талдоо үчүн колдонууга чейин, жылдыздарынын жанындагы кичинекей таштуу дүйнөлөрдөн келген жарыкты таап жана ажырата алуу жөндөмдүүлүгүндө олуттуу жетишкендиктер зарыл.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extraterrestrial_life","last_updated":"3.0"}
+{"id":3542,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2011-жылдын август айында НАСAнын, Жерден табылган метеориттерди изилдөөнүн негизиндеги тыянактары, биз билген жашоонун курулуш материалы болгон ДНК жана РНК компоненттери (аденин, гуанин жана ага байланыштуу органикалык молекулалар) Жерден тышкары, ачык космосто жаралышы мүмкүн экенин көрсөтөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extraterrestrial_life","last_updated":"3.0"}
+{"id":3543,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2012-жылдын августунда, дүйнөдө биринчи жолу болуп, ��опенгаген университетинин астрономдору алыскы жылдыз системасынан гликоальдегид аттуу канттын белгилүү бир молекуласынын аныкталганын кабарлашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extraterrestrial_life","last_updated":"3.0"}
+{"id":3544,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Кеплер» космос телескобу дагы бир нече миң талапкер-планетаны аныктаган, алардын болжол менен 11%ы жалган оң натыйжа болуп чыгышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extraterrestrial_life","last_updated":"3.0"}
+{"id":3545,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"NASAнын Экзопланеталар архивинде тизмеленген эң массивдүү планета – DENIS-P J082303.1-491201 b, анын массасы Юпитердин массасынан болжол менен 29 эсе чоң, бирок планетанын көпчүлүк аныктамалары боюнча, ал планета болуу үчүн өтө массивдүү жана анын ордуна күрөң карлик болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extraterrestrial_life","last_updated":"3.0"}
+{"id":3546,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Планетада, кыязы, жашоо бар экендигинин бир белгиси – анын атмосферасында кычкылтектин олуттуу өлчөмүнүн болушу, анткени ал газ өтө реактивдүү жана тынымсыз толукталып турбаса, негизинен узакка сакталбайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extraterrestrial_life","last_updated":"3.0"}
+{"id":3547,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эгер бул жылдыздардын миллиардынан бирөөсүндө гана жашоого ылайыктуу планеталар бар деп божомолдонсо да, байкалган ааламда болжол менен 6,25 миллиард жашоону камсыздаган планетардык система болмок.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extraterrestrial_life","last_updated":"3.0"}
+{"id":3548,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жерден тышкаркы адамзат жашоосу жөнүндөгү эң алгачкы катталган ырастоо жайнизмдин байыркы ыйык жазмаларында учурайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extraterrestrial_life","last_updated":"3.0"}
+{"id":3549,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Орто кылымдардагы Фахр ад-Дин ар-Рази жана Мухаммад аль-Бакир сыяктуу мусулман жазуучулары Курандын негизинде ааламдардын көптүгүн жакташкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extraterrestrial_life","last_updated":"3.0"}
+{"id":3550,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жер – ааламдагы сансыз асман денелеринин арасындагы катардагы эле бир планета экени айкын болгондон кийин, жерден тышкаркы жашоо теориясы илимий коомчулукта талкуулана баштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extraterrestrial_life","last_updated":"3.0"}
+{"id":3551,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Илимий ачылыштар тездеген сайын, башка планеталыктардын бар болуу ыктымалдуулугу кеңири тараган божомол бойдон кала берди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extraterrestrial_life","last_updated":"3.0"}
+{"id":3552,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Марстагы жашоо жөнүндөгү идея британ жазуучусу Г. Уэллске 1897-жылы планетанын кургап баратканынан качкан марстыктардын басып кирип келиши тууралуу баяндаган «Дүйнөлөрдүн согушу» романын жазууга түрткү берген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extraterrestrial_life","last_updated":"3.0"}
+{"id":3553,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жерден тышкаркы жандыктарга болгон ишеним жалган илимде, кутум теорияларында жана популярдуу фольклордо, атап айтканда, «51-аймакта» жана уламыштарда айтылып келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extraterrestrial_life","last_updated":"3.0"}
+{"id":3554,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Уорд менен Браунли башка планеталардагы эволюциянын Жерге мүнөздүү негизги белгилерге (ДНК жана көмүртек сыяктуу) таянбашы мүмкүн деген идеяга ачык.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extraterrestrial_life","last_updated":"3.0"}
+{"id":3555,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эгер бизге бөтөн планеталыктар келсе, анын кесепети жергиликтүү америкалыктар үчүн жакшы бүтпөгөн Колумбдун Америкага келиши сыяктуу эле болмок, - деди ал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extraterrestrial_life","last_updated":"3.0"}
+{"id":3556,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"COSPAR ошондой эле планетардык коргоо боюнча көрсөтмөлөрдү берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extraterrestrial_life","last_updated":"3.0"}
+{"id":3557,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондой эле, жоопко ылайык, \"эч кандай далил коомчулуктан жашырылып жатканын көрсөткөн ишенимдүү маалымат жок\".","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Extraterrestrial_life","last_updated":"3.0"}
+{"id":3558,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жогоруда: Ар түрдүү чоңдуктагы жарык булактары.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Magnitude_(astronomy)","last_updated":"3.0"}
+{"id":3559,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Борелли кометасы, өңдөр анын жарыктыгын үч чоңдук тартибинин аралыгында көрсөтөт (оң жакта).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Magnitude_(astronomy)","last_updated":"3.0"}
+{"id":3560,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Шкала өзү логарифмдик: бул жерде бир чоңдуктун ар бир кадамы жарыктыкты 100дүн бешинчи даражадагы тамырына, же болжол менен 2,512 эсеге, өзгөртөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Magnitude_(astronomy)","last_updated":"3.0"}
+{"id":3561,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Астрономдор чоңдуктун эки түрдүү аныктамасын колдонушат: көрүнгөн чоңдук жана абсолюттук чоңдук.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Magnitude_(astronomy)","last_updated":"3.0"}
+{"id":3562,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Абсолюттук чоңдук объект чыгарган ички жаркырактыкты сүрөттөйт жана объект Жерден белгилүү бир аралыкка (жылдыздар үчүн 10 парсек) жайгаштырылгандагы көрүнгөн чоңдукка барабар деп аныкталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Magnitude_(astronomy)","last_updated":"3.0"}
+{"id":3563,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Телескоптун өнүгүшү бул чоң өлчөмдөрдүн жалган экенин көрсөттү – телескоп аркылуу жылдыздар алда канча кичине көрүнгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Magnitude_(astronomy)","last_updated":"3.0"}
+{"id":3564,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чоңдугу канчалык терс болсо, объект ошончолук жарык болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Magnitude_(astronomy)","last_updated":"3.0"}
+{"id":3565,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жылдыз чоңдугу 1,5тен 2,5ке чейин болгон жылдыздар экинчи чоңдуктагылар деп аталат; ал эми булардан да жарык 20га жакын жылдыз бар, алар – биринчи чоңдуктагы жылдыздар (эң жарык жылдыздардын тизмесин караңыз).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Magnitude_(astronomy)","last_updated":"3.0"}
+{"id":3566,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Күн системасынын объектилеринин абсолюттук чоңдуктары көбүнчө 1 AU аралыктын негизинде келтирилет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Magnitude_(astronomy)","last_updated":"3.0"}
+{"id":3567,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Технологиянын эң жөнөкөй түрү – негизги куралдарды иштеп чыгуу жана пайдалануу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3568,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул кыйла өнүккөн экономикалардын (анын ичинде азыркы дүйнөлүк экономиканы да) өнүгүүсүнө жардам берип, камсыз таптын калыптанышына шарт түздү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3569,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалдарга адамдын өндүрүмдүүлүгү жагындагы натыйжалуулук түшүнүгүнүн пайда болушу жана биоэтиканын чакырыктары кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3570,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Терминдин маанилери 20-кылымдын башында, Торстейн Вебленден баштаган америкалык коомдук окумуштуулар немис тилиндеги Technik түшүнүгүнүн идеяларын «технология» деп которгондо өзгөргөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3571,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1937-жылы америкалык социолог Рид Бейн: «Технологияга бардык шаймандар, машиналар, буюмдар, курал-жарак, аспаптар, турак жай, кийим-кече, байланыш жана транспорт каражаттары, ошондой эле аларды өндүрүүдө жана пайдаланууда биз колдонгон көндүмдөр кирет», – деп жазган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3572,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Соңку кездерде окумуштуулар европалык «техника» философторунан идеяларды алып, технологиянын маанисин инструменталдык акыл-эстин ар кандай формаларына чейин кеңейтишти, мисалы, Фуконун «өздүк технологиялары» (techniques de soi) боюнча эмгегиндегидей.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3573,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"пайдалуу нерселерди ойлоп табуу же маселелерди чечүү жана машина, жабдык, метод, ж.б.,","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3574,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул термин көбүнчө жалпы технологияны эмес, технологиянын белгилүү бир тармагын, же жогорку технологияларды, же жөн гана керектөөчү электрониканы туюндуруу үчүн пайдаланылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3575,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул колдонууда технология – чыныгы дүйнөдөгү маселелерди чечүү үчүн колдонулушу мүмкүн болгон шаймандар жана машиналар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3576,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"У. Брайан Артур технологияга \"адамдын максатын ишке ашыруучу каражат\" деп, ушул сыяктуу эле кеңири аныктама берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3577,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Медициналык технология» же «космос технологиясы» сыяктуу башка термин менен айкалышканда, ал тиешелүү тармактын билиминин жана куралдарынын абалын туюндурат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3578,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кошумчаласак, технология – бул биз билген жашоонун жыргалчылыгы үчүн математиканын, илимдин жана искусствонун колдонулушу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3579,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Инженерия – бул адамзаттын практикалык муктаждыктары үчүн табигый кубулуштарды колдонууга багытталган, көп учурда (бирок дайыма эмес) илимдин натыйжаларын жана ыкмаларын пайдаланып, шаймандарды жана тутумдарды долбоорлоо жана жасоо процесси.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3580,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, илим электр өткөргүчтөрүндөгү электрондордун агымын мурдатан бар болгон аспаптарды жана билимди колдонуп изилдеши мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3581,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Илим менен технологиянын ортосундагы так карым-катнаштар, айрыкча, 20-кылымдын аягында илимпоздор, тарыхчылар жана саясатчылар тарабынан талкууланып келген, анткени бул талкуу жарым-жартылай фундаменталдык жана колдонмо илимди каржылоого негиз боло алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3582,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алгачкы адамдар эки буттап басып калган, мээсинин массасы азыркы адамдардыкынын үчтөн бир бөлүгүнө жакын болгон теримчи гоминиддердин түрүнөн эволюциялашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3583,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жылмаланган таш балталардын ойлоп табылышы чарбаларды түзүү үчүн токойлорду ири масштабда кыюуга шарт түзгөн чоң жетишкендик болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3584,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Шамалдын күчүн колдонуунун эң байыркы белгилүү жолу – желкендүү кеме; желкендүү кеме жөнүндөгү эң алгачкы жазма биздин заманга чейинки 8-миң жылдыкка таандык Нил кайыгы болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3585,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Археологдордун айтымында, дөңгөлөк биздин заманга чейинки 4000-жылдардын тегерегинде, сыягы, Месопотамияда (азыркы Ирактын аймагында), Түндүк Кавказда (Майкоп маданияты) жана Борбордук Европада бири-бирине көз карандысыз жана дээрлик бир убакта ойлоп чыгарылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3586,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жакында эле Словениянын Любляна саздарынан дүйнөдөгү белгилүү болгондордун арасынан эң байыркы жыгач дөңгөлөк табылды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3587,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Байыркы шумерлер карапа дөңгөлөгүн колдонушкан жана аны ойлоп тапкан болушу ыктымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3588,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сүйрөтмөдөн өнүгүп чыккан биринчи эки дөңгөлөктүү арабалар биздин заманга чейинки 3000-жылдары Месопотамияда жана Иранда колдонула баштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3589,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кносс сарайынан заманбаптар менен дээрлик бирдей болгон ванна казылып алынган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3590,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Римдеги негизги канализация Клоака Максима болгон; анын курулушу биздин заманга чейинки алтынчы кылымда башталып, бүгүнкү күнгө чейин пайдаланылып келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3591,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Орто кылымдарда (рычаг, бурама жана чыгырык сыяктуу) жөнөкөй механизмдерди бириктирүү аркылуу кол араба, жел тегирмендер жана сааттар сыяктуу татаалыраак шаймандар жасалган, ошондой эле университеттер системасы өнүгүп, илимий идеяларды жана тажрыйбаларды тараткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3592,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"18-кылымда Улуу Британияда башталган Өнөр жай революциясы – бул буу күчүнүн ачылышы жана фабрикалык системанын кеңири колдонулушу менен шартталган, айрыкча айыл чарба, өндүрүш, тоо-кен иши, металлургия жана транспорт тармактарындагы зор технологиялык ачылыштардын мезгили болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3593,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Технологиянын өнүгүшү асман тиреген имараттар менен кеңири калаа аймактарынын пайда болушуна алып келди, алардын тургундары өздөрүн жана азык-түлүгүн ташуу үчүн моторлуу транспортко таянышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3594,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"20-кылымда көптөгөн инновациялар пайда болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3595,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маалымат технологиялар кийинчерээк 1980-жылдары Интернеттин жаралышына себеп болуп, азыркы Маалымат дооруна жол ачты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3596,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жаңы технологиялардын айрымдарын өндүрүү жана колдоп туруу үчүн татаал өндүрүштүк жана курулуштук ыкмалар менен уюмдар талап кылынат, ошондой эле улам татаалдашкан шаймандардын кийинки муундарын колдоо жана өнүктүрүү үчүн бүтүндөй тармактар келип чыкты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3597,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Трансгуманисттер негизинен технологиянын максаты – тоскоолдуктарды жеңүү, ал эми биз көнүмүш боюнча адамдын абалы деп атап жүргөн нерсе – бул жөн гана ашып өтүүгө тийиш болгон дагы бир тоскоолдук деп эсептешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3598,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар мындай коомдун кутулбас натыйжасы – эркиндиктен жана психологиялык саламаттыктан айрылуунун эсебинен технологияга уламдан-улам багынуу болорун белгилешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3599,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал технологиянын маңызын бизди эч кандай шартта шал кылуучу аргасыздыкка камабагандай кылып ачып берүүгө үмүттөнөт; ал аргасыздык – технология менен сокурларча алга жүрүү, же (маңызы бир эле) ага айласыздан каршы ��ыгуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3600,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Технологияга карата эң таасирдүү сындардын айрымдары азыр антиутопиялык адабий классика деп саналган Олдос Хакслинин «Кереметтүү жаңы дүйнө», Энтони Бёржесстин «Механикалык апельсин» жана Жорж Оруэллдин «1984» аттуу чыгармаларында кездешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3601,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маркум маданий сынчы Нил Постман аспап колдонгон коомдорду технологиялык коомдордон жана өзү «технополиялар» деген, башкача айтканда, башка маданий каада-салттарга, баалуулуктарга жана дүйнө таанымдарга зыян келтирип же аларды четке кагып, технологиялык жана илимий прогресстин идеологиясы үстөмдүк кылган коомдордон айырмалаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3602,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Николас Компридис генетикалык инженерия, нанотехнология, синтетикалык биология жана робототехника сыяктуу жаңы технология туудурган коркунучтар жөнүндө да жазган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3603,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Технологиянын дагы бир көрүнүктүү сынчысы – «Интернет тууралуу» жана «Компьютерлер али да жасай албаган нерселер» сыяктуу китептерди чыгарган Хьюберт Дрейфус.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3604,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бюджеттик жана саясий приоритеттер борборунун улук илимий кызматкери Жаред Бернштейн өз макаласында, автоматизация жана жалпылап алганда, технологиялык жетишкендиктер эмгек рыногундагы бул курчуп бара жаткан көйгөйгө негизинен салым кошкон деген кеңири тараган идеяга шек келтирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3605,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал өз пикирин коргоо үчүн эки негизги аргумент колдонот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3606,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чынында эле, автоматташтыруу кайталануучу жумуштарга коркунуч туудурат, бирок жогорку деңгээлдеги жумуштар технологияны толуктагандыктан дагы деле зарыл, ошондой эле \"ийкемдүүлүктү жана зээндүүлүктү талап кылган\" кол эмгегин машина менен алмаштыруу кыйын бойдон калууда.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3607,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Технология көбүнчө өтө тар алкакта каралат; Хьюздун айтымында, «Технология – бул адамдын тапкычтыгын камтыган чыгармачыл процесс».","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3608,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар көбүнчө технология оңой башкарылат деп божомолдоп келишкен, жана бул божомол кылдаттык менен кайра каралышы керек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3609,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Солюционизм – бул ар бир социалдык маселени технологиянын, өзгөчө интернеттин жардамы менен чечүүгө болот деген идеология.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3610,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бенжамин Р. Коэн жана Гвен Оттингер ошондой эле технологиянын көп кырдуу таасирлерин талкуулашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3611,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жөнөкөй технологияларды колдонуу адамдардан тышкары башка жаныбар түрлөрүнө да мүнөздүү болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3612,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аспаптарды жасоо жана колдонуу жөндөмдүүлүгү бир кезде Homo уруусунун аныктоочу белгиси деп эсептелген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3613,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2005-жылы футурист Рэй Курцвейл технологиянын келечеги негизинен генетика, нанотехнология жана робототехниканын айкалышкан «ГНР революциясынан» турарын, жана алардын ичинен робототехника эң маанилүүсү болорун болжолдогон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3614,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адамдар ГНР революциясына жетүү үчүн алгачкы кадамдарды шилтеп койгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3615,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кээ бирөөлөр робототехниканын келечеги \"адамдан ашкан биологиялык эмес интеллектти\" камтыйт деп ишенишет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3616,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул келечектин «пландаштырылган эскирүү» концепциясына окшоштуктары көп, бирок пландаштырылган эскирүү «арамза бизнес-стратегия» катары каралат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3617,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Генетика да изилденип, адамдар гендик инженерияны белгилүү бир деңгээлде өздөштүрүп алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3618,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башкалар гендик инженерия адамдарды айрым ооруларга туруктуураак же таптакыр иммундуу кылуу үчүн колдонулат деп эсептешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3619,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Футуристтер нанобот технологиясы адамдарга \"материяны молекулярдык жана атомдук деңгээлде башкарууга\" мүмкүнчүлүк берет деп ишенишет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3620,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул, азыр эскирип калган, контекстте \"engine\" деген сөз аскердик машинаны, башкача айтканда, согушта колдонулган механикалык түзүлүштү (мисалы, катапультаны) туюндурган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3621,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алты классикалык жөнөкөй механизм байыркы Жакынкы Чыгышта белгилүү болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3622,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Рычаг механизми алгач мындан 5000 жылдай мурун Жакынкы Чыгышта жаралып, жөнөкөй таразада жана байыркы Египеттин технологиясында чоң нерселерди жылдыруу үчүн колдонулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3623,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бурама, жөнөкөй механизмдердин ичинен эң акыркысы болуп, алгач Месопотамияда Жаңы Ассирия доорунда (б.з.ч. 911-609-жж.) жаралган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3624,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал, фараон Жосердин аткаминерлеринин бири катары, кыязы, б.з.ч. 2630–2611-жылдары Египеттин Саккара аймагындагы Жосер пирамидасынын (Тепкичтүү пирамида) долбоорун түзүп, курулушун көзөмөлдөгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3625,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кушиттердин ата-бабалары Коло доорунда, биздин заманга чейинки 3700-3250-жылдар аралыгында спеосторду курушкан. Ошондой эле биздин заманга чейинки 7-кылымда Кушта чийки темир эритүүчү жана домна мештери курулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3626,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Архимеддин айрым ойлоп табуулары, ошондой эле Антикитера механизми дифференциалдык же эпициклдик тиштүү механизмдерди – Өнөр жай революциясынын тиштүү механизмдерин долбоорлоого жардам берген жана бүгүнкү күндө робототехника менен унаа куруу сыяктуу ар түрдүү тармактарда кеңири колдонулуп жаткан машиналар теориясынын эки негизги принцибин – терең билүүнү талап кылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3627,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ийик ошондой эле 18-кылымдагы алгачкы Өнөр жай революциясынын негизги жетишкендиги болгон «Женни» ийик машинасынын жаралышына негиз салган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3628,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал төрт музыкант-автоматты сүрөттөп берген, алардын ичинде программалануучу барабан машинасы менен башкарылып, ар түрдүү ритмдерди жана түрдүү барабан үлгүлөрүн ойной алган барабанчылар да болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3629,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул кесиптерден тышкары, университеттердин технология үчүн олуттуу практикалык мааниси бар деп ишенишкен эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3630,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Канал куруу Индустриялык революциянын алгачкы фазаларында маанилүү инженердик иш болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3631,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал ошондой эле жөндөмдүү механикалык инженер жана көрүнүктүү физик болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3632,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Смитон ошондой эле Ньюкомендин буу кыймылдаткычына механикалык жакшыртууларды киргизген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3633,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Насостор боюнча иштеген математик жана ойлоп табуучу Сэмюэл Морлэнд Воксхолл Артиллерия башкармалыгында буу насосунун долбоору боюнча жазууларды калтырган, ал жазууларды Томас Сэвери окуган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3634,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1712-жылы биринчи коммерциялык поршендүү буу кыймылдаткычын курган темир сатуучу Томас Ньюкомендин эч кандай илимий машыгуусу болгону белгилүү эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3635,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул инновациялар темирдин баасын арзандатып, ат-темир жолдорун жана темир көпүрөлөрдү курууну мүмкүн кылды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3636,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жогорку басымдагы буу кыймылдаткычынын өнүгүшү менен буу кыймылдаткычтарынын кубат-салмак катышы практикалык пароходдорду жана паровоздорду курууга шарт түздү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3637,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өнөр жай революциясы металл тетиктери бар машиналарга суроо-талапты пайда кылып, бул бир нече станоктун иштелип чыгышына себеп болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3638,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Так иштетүү ыкмалары 19-кылымдын биринчи жарымында иштелип чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3639,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Америка Кошмо Штаттарынын 1850-жылкы эл каттоосунда «инженер» кесиби деп биринчи жолу 2 000 адам катталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3640,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1890-жылы курулуш, тоо-кен, машина куруу жана электр тармактарында 6 000 инженер болчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3641,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1800-жылдардагы электротехниканын негиздерине Алессандро Вольтанын, Майкл Фарадейдин, Георг Омдун жана башкалардын эксперименттери, ошондой эле 1816-жылы электр телеграфынын жана 1872-жылы электр кыймылдаткычынын ойлоп табылышы камтылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3642,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Авиациялык инженерия аба кемелерин долбоорлоо процесси менен алектенсе, аэрокосмостук инженерия – бул ага космостук аппараттарды иштеп чыгууну да кошуп, дисциплинанын чөйрөсүн кеңейткен кыйла заманбап термин.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3643,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тарыхый жактан деңиз инженериясы жана тоо-кен инженериясы негизги тармактар болуп келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3644,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Натыйжада, көптөгөн инженерлер карьерасы бою жаңы материалдарды үйрөнүүнү уланта беришет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3645,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Техникалык жактан ийгиликтүү өнүм түзүү жетишсиз, ал кошумча талаптарга да жооп бериши керек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3646,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Генрих Альтшуллер, көп сандаган патенттердин статистикасын изилдеп чыгып, «төмөнкү деңгээлдеги» инженердик долбоорлордун өзөгүн компромисстер түзсө, ал эми жогорку деңгээлде эң мыкты долбоор – бул маселенин түпкү себеби болгон карама-каршылыкты жойгон долбоор деп эсептеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3647,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тестирлөө өнүмдөрдүн күтүлгөндөй иштээрин камсыздайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3648,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кадимки бизнес-колдонмолор менен катар, атайын инженерия үчүн бир катар компьютерлештирилген колдонмолор (компьютердик технологиялар) да бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3649,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул инженерлерге өздөрүнүн долбоорлорунун 3D моделдерин, 2D чиймелерин жана схемаларын түзүүгө шарт түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3650,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул маалыматтын баарына жетүү жана аларды жайылтуу, адатта, өнүмдүн дайындарын башкаруучу программалык камсыздоо аркылуу жөнгө салынат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3651,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Инженерия өзүнүн жаратылышы боюнча коом, маданият жана адамдын жүрүм-туруму менен өз ара байланышта.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3652,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Инженердик долбоорлор талаш-тартышка учурашы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3653,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Инженерия – инновациянын жана адамзаттын өнүгүүсүнүн башкы кыймылдаткыч күчү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3654,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул көптөгөн терс экономикалык, саясий, ошондой эле этикалык маселелерди пайда кылышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3655,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Илимпоздорго ошондой эле эксперименталдык жабдууларды долбоорлоо же прототиптерди куруу сыяктуу инженердик тапшырмаларды аткарууга туура келиши мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3656,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биринчиден, ал көбүнчө негизги физика же химия жакшы түшүнүктүү, бирок маселелердин өзү так чечүү үчүн өтө татаал болгон тармактарды карайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3657,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биринчиси түшүнүктү математикалык принципке теңесе, экинчиси тиешелүү өзгөрмөлөрдү өлчөп, технология түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3658,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Физик болуш үчүн адатта кошумча жана тиешелүү даярдык талап кылынат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3659,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Буга мисал катары учакты айланып өткөн аэродинамикалык агымды сүрөттөө үчүн Навье-Стокс теңдемелеринин сандык болжолдоолорду колдонууну, же татаал компоненттердеги чыңалууларды эсептөө үчүн Чектүү элементтер ыкмасын колдонууну айтсак болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3660,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Инженерлер инновацияга жана ойлоп табууга басы�� жасашат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3661,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дизайн реалдуу жана ишке жарамдуу болушу үчүн, анын геометриясы, өлчөмдөрү жана мүнөздөмөлөрүнүн дайындары аныкталышы зарыл.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3662,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошентип алар математиканы, физиканы, химияны, биологияны жана механиканы окушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3663,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Заманбап медицина жасалма органдар аркылуу дененин бир нече функциясын алмаштырып, мисалы, мээ импланттары жана кардиостимуляторлор сыяктуу жасалма түзмөктөр менен адам организминин ишин кыйла өзгөртө алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3664,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эки тармак тең турмуштагы маселелерге карата чечимдерди сунуштайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3665,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Инженердик менеджмент же «башкарууну инженерлөө» – бул инженердик практика же инженердик өнөр жай сектору менен байланышкан менеджменттин адистештирилген тармагы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3666,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өзгөрүүлөрдү башкаруу боюнча адистешкен инженерлер индустриалдык жана уюштуруу психологиясынын принциптерин жана ыкмаларын колдонууну терең билиши керек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3667,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жасалма интеллект (ЖИ) – бул адамдар же жаныбарларда байкалган табигый интеллекттен айырмаланып, машиналар көрсөткөн интеллект.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3668,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жасалма интеллектти изилдөө өзүнүн өнүгүү тарыхында мээни симуляциялоо, адамдын көйгөй чечүүсүн моделдөө, формалдуу логика, билимдин ири дайындар базалары жана жаныбарлардын жүрүм-турумун тууроо сыяктуу көптөгөн ар кандай ыкмаларды сынап көрүп, алардан баш тарткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3669,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жасалма интеллектти изилдөөнүн салттуу максаттарына ой жүгүртүү, билимди көрсөтүү, пландаштыруу, үйрөнүү, табигый тилди иштетүү, кабыл алуу жана объектилерди жылдыруу жана манипуляциялоо жөндөмдүүлүгү кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3670,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жасалма интеллект ошондой эле компьютердик илимдерге, психологияга, лингвистикага, философияга жана башка көптөгөн тармактарга таянып турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3671,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Механикалык же «формалдуу» ой жүгүртүүнү изилдөө байыркы заманда философтор жана математиктер менен башталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3672,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чёрч-Тьюринг тезиси, нейробиология, маалымат теориясы жана кибернетикадагы бир убактагы ачылыштар менен бирге, изилдөөчүлөрдү электрондук мээ куруу мүмкүнчүлүгүн карап чыгууга түрткү берди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3673,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Катышуучулар Аллен Ньюэлл (CMU), Герберт Саймон (CMU), Жон Маккарти (MIT), Марвин Минский (MIT) жана Артур Сэмюэл (IBM) жасалма интеллектти изилдөөнүн негиздөөчүлөрү жана лидерлери болушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3674,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жасалма интеллекттин негиздөөчүлөрү келечекке оптимисттик көз карашта болушкан: Герберт Саймон: \"Жыйырма жылдын ичинде машиналар адам жасай ала турган бардык ишти аткарууга жөндөмдүү болот\", – деп болжолдогон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3675,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өнүгүү басаңдап, 1974-жылы Сэр Жеймс Лайтхиллдин сынына жана АКШ Конгрессинин бир топ жемиштүү долбоорлорду каржылоо боюнча тынымсыз кысымына жооп катары АКШ менен Британиянын өкмөттөрү жасалма интеллект тармагындагы изилдөө иштерин каржылоону токтотушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3676,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1985-жылга карата, Жасалма интеллект рыногу бир миллиард доллардан ашкан чекке жеткен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3677,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ылдам компьютерлер, алгоритмдик жакшыртуулар жана чоң көлөмдөгү дайындарга жеткиликтүүлүк машиналык окутуунун жана кабылдоонун өнүгүшүнө мүмкүндүк берди; дайындарды көп талап кылган терең окутуу усулдары 2012-жылдын тегерегинде тактык көрсөткүчтөрүндө үстөмдүк кыла баштады.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3678,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жасалма интеллектти изилдөө көбүнчө бири-бири менен байланыша албаган атаандаш тармакчаларга бөлүнгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3679,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Изилдөө үч окуу жайда: Карнеги-Меллон университети, Стэнфорд жана МТИде борборлоштурулган жана төмөндө баяндалгандай, алардын ар бири өзүнүн изилдөө стилин калыптандырган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3680,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар өз ишин бир нече ат менен аташкан: мисалы, тулкуланган, ситуативдик, жүрүм-турумдук же өнүгүүчү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3681,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жалпы математикалык тил математика, экономика же операцияларды изилдөө сыяктуу мурда калыптанган тармактар менен жогорку деңгээлде кызматташууга шарт түздү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3682,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бүгүнкү күндө эксперименттердин натыйжаларын көп учурда так өлчөөгө, ал эми кээде (кыйынчылык менен) кайталоо мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3683,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул алгоритмдер ири ой жүгүртүү маселелерин чечүү үчүн жетишсиз болуп чыкты, анткени алар «комбинатордук жарылууга» дуушар болушкан: маселелер ирилешкен сайын, алардын иштөө ылдамдыгы экспоненциалдуу түрдө төмөндөгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3684,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ар тараптуу турмуштук билимдер базасында төмөнкүлөр бар: объектилер, касиеттер, категориялар жана объектилердин арасындагы байланыштар; кырдаалдар, окуялар, абалдар жана убакыт; себептер менен натыйжалар; билим тууралуу билим (башка адамдардын эмнесин билерин биз билген учурлар); ошондой эле дагы көптөгөн аз изилденген тармактар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3685,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, куш тууралуу сөз болгондо, адамдар адатта муштумдай, сайрап учкан жандыкты элестетишет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3686,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дээрлик эч нерсени, абстракттуу логика талап кылгандай, так кесе чын же жалган деп айтууга болбойт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3687,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жалпы билимдердин толук базасын (мисалы, Cyc) түзүүгө багытталган изилдөө долбоорлору эбегейсиз көп эмгекти талап кылган онтологиялык инженерияны талап кылат – аларды кол менен, ар бир татаал түшүнүктү бир-бирден түзүп чыгуу керек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3688,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аларга келечекти – дүйнөнүн абалынын чагылдырылышын – элестете алуу, өз аракеттери аны кантип өзгөртөрүн божомолдоо жана колдогу тандоолордун пайдалуулугун (же \"баалуулугун\") максималдаштырган чечимдерди кабыл алуу жолу керек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3689,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул өзүнүн чөйрөсүнө баа берип, болжолдорду жасай алган гана эмес, ошондой эле өз болжолдорун баалап, өз чамалоосунун негизинде ыңгайлаша алган агентти талап кылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3690,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Классификация бир нерсенин кайсы категорияга таандык экенин аныктоо үчүн колдонулуп, ал программа бир нече категориядагы нерселердин көптөгөн мисалдарын көргөн соң ишке ашат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3691,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эсептөөчү үйрөнүү теориясы үйрөнүүчүлөрдү эсептөөчү татаалдыгы боюнча, үлгү татаалдыгы (канча дайындар талап кылынат) боюнча, же оптималдаштыруунун башка түшүнүктөрү боюнча баалай алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3692,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Азыркы көптөгөн ыкмалар тексттин синтаксистик репрезентацияларын түзүү үчүн сөздөрдүн чогуу кездешүү жыштыктарын колдонушат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3693,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Заманбап статистикалык NLP ыкмалары бул стратегиялардын баарын, ошондой эле башкаларын да айкалыштырып, көп учурда барак же абзац деңгээлинде алгылыктуу кылдаттыкка жетише алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3694,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Заманбап мобилдик робот кичинекей, статикалык жана көрүнүп турган чөйрөдө өзүнүн жайгашкан жерин оңой эле аныктап, анын картасын түзө алат, бирок (эндоскопиядагы) пациенттин дем алып жаткан денесинин ичи сыяктуу динамикалык чөйрөлөр кыйла чоң кыйынчылык жаратат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3695,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, айрым виртуалдык жардамчылар жөнөкөй сүйлөшүү стилинде, ал тургай тамашалап сүйлөөгө программаланган; бул аларды адамдардын өз ара мамилесинин эмоционалдык динамикасына сезимталдуу кылып көрсөтөт же башка жол менен адам-компьютер өз ара аракеттенүүсүн жеңилдетет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3696,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Акылдуу жүрүм-турумду (логика же оптималдаштыруу сыяктуу) жөнөкөй, көрктүү принциптер менен сүрөттөө мүмкүнбү?","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3697,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Же бизге «акылга сыярлык» чечимди гана (мисалы, ыктымалдык методдор) сунуштай алган, бирок адамдын интуициясына окшоп эле түшүнүксүз каталарга жол бериши мүмкүн болгон алгоритмдерди колдонобузбу?","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3698,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Стюарт Рассел менен Питер Норвиг ЖИ боюнча изилдөөчүлөрдүн көпчүлүгү \"күчтүү ЖИ гипотезасына маани беришпейт – эң башкысы программа иштесе болду, ал эми аны интеллекттин симуляциясы деп атайбызбы же чыныгы интеллектпи, аларга баары бир\" деп белгилешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3699,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошентип, жаңы интеллект экспоненциалдуу түрдө өсүп, адамдардан кескин ашып түшүшү мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3700,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Автоматташтыруу менен жумуштуулук арасындагы байланыш татаал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3701,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тобокелдиктин субъективдүү баалары бири-биринен кыйла айырмаланат: мисалы, Майкл Осборн жана Карл Бенедикт Фрей АКШдагы жумуш орундарынын 47%ы үчүн автоматташтырылып калуу коркунучу жогору деп эсептесе, ЭКӨУнун отчету алардын 9%ын гана «жогорку тобокелдиктеги» топко киргизет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3702,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Узак мөөнөттүү келечекте илимпоздор жаңы технологиялар менен кошо келген мүмкүн болгон коопсуздук тобокелдиктерин минималдаштырып, функцияны оптималдаштырууну улантууну сунушташты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3703,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Философ Ник Бостром өзүнүн «Суперинтеллект» китебинде жасалма интеллект адамзатка коркунуч туудурат деген жүйөнү сунуштайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3704,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бостром ошондой эле адамзаттын баалуулуктарын өркүндөтүлгөн жасалма интеллектке толук жеткирүүнүн кыйынчылыгын баса белгилейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3705,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өзүнүн «Адамга шайкеш» китебинде жасалма интеллект изилдөөчүсү Стюарт Ж. Рассел, Бостромдун айрым кооптонууларына кошулуу менен бирге, пайдалуулугу алдын ала далилденген машиналарды иштеп чыгуунун белгисиздикке жана адамга жол берүүгө негизделген, ошондой эле тескери бекемдөө аркылуу үйрөнүүнү камтышы мүмкүн болгон жаңы бир ыкмасын сунуштайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3706,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жасалма интеллект тармагындагы адистердин пикири аралаш келип, бир кыйла бөлүгү келечектеги супер-адамдык жөндөмдүүлүгү бар жасалма интеллекттин тобокелдигинен кооптонсо, экинчи бир кыйла бөлүгү андан кооптонбойт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3707,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Facebook'тун башкы директору Марк Цукерберг жасалма интеллект \"ооруларды айыктыруу жана автопилот унаалардын коопсуздугун жогорулатуу сыяктуу абдан көп пайдалуу нерселердин жолун ачат\" деп эсептейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3708,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маск ошондой эле DeepMind жана Vicarious сыяктуу жасалма интеллектти иштеп чыккан компанияларды \"жасалма интеллектте эмне болуп жатканына жөн гана көз салып туруу үчүн\" каржылайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3709,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул багыттагы изилдөөлөр машиналык этиканы, жасалма моралдык агенттерди, дос пейил жасалма интеллектти камтыйт, ошондой эле адам укуктарынын алкагын түзүү боюнча талкуулар да жүрүп жатат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3710,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жок эле дегенде айрым машиналарга этикалык өлчөм киргизүүнүн убагы келди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3711,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Машиналык этика жаатындагы изилдөөлөр автономдук системаларга байланыштуу кооптонууларды жеңилдетүү үчүн абдан маанилүү – мындай өлчөмү жок автономдук машиналар түшүнүгү машиналык интеллектке байланыштуу бардык коркунучтардын түпкү себеби деп айтууга болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3712,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адамдар машиналар же роботтор бизге жакшы мамиле кылат деп ойлобошу керек, анткени жасалма интеллекттерде болбогон биздин өзгөчө биологиябыз менен кошо эволюциялашкан моралдуулук системабызга алардын жан тартарына ишенүүгө эч кандай априори негиз жок.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3713,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул маселени чечүүнүн бир сунушу – алгачкы жалпы интеллекттүү жасалма интеллекттин «Дос пейил ЖИ» болушун жана анын кийинки жасалма интеллекттерди башкара алышын камсыз кылуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3714,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Менимче, бул кооптонуунун түпкү себеби – жасалма интеллекттин бир тармагындагы айкын жетишкендиктер менен аң-сезимдүү, эрктүү интеллектти жаратуунун эбегейсиз зордугун жана татаалдыгын айырмалай албагандыкта жатат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3715,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жасалма интеллектти өнүктүрүүгө түрткү берүү жана ага байланыштуу тобокелдиктерди башкаруу үчүн регуляция зарыл деп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3716,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул чыгармалардагы кеңири тараган сюжеттик мотив Мэри Шеллинин «Франкенштейн» чыгармасынан башталат, анда адам жараткан макулук өз кожоюндары үчүн коркунуч туудурат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3717,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айзек Азимов Робототехниканын үч мыйзамын көптөгөн китептеринде жана аңгемелеринде, айрыкча ошол эле аталыштагы супер-акылдуу компьютер жөнүндөгү «Мультивак» сериясында сунуштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3718,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1980-жылдары сүрөтчү Хадзиме Сораяманын чыныгы органикалык адам денесин жандуу, булчуңдуу металл тери менен сүрөттөгөн «Секси роботтор» сериясы Жапонияда тартылып, басылып чыккан, жана кийинчерээк анын «Гиноиддер» китеби жарык көрүп, аны Жорж Лукас баш болгон кинорежиссёрлор жана башка чыгармачыл инсандар колдонушкан же андан таасирленишкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Artificial_intelligence","last_updated":"3.0"}
+{"id":3719,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биотехнология – өнүмдөрдү иштеп чыгуу же жасоо үчүн тирүү системаларды жана организмдерди колдонууну камтыган биологиянын кеңири тармагы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3720,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Америкалык химия коому биотехнологияны – өмүр жөнүндөгү илимди изилдөө жана фармацевтикалык каражаттар, айыл чарба өсүмдүктөрү жана мал сыяктуу материалдардын жана организмдердин баалуулугун жогорулатуу максатында, ар кандай өнөр жай тармактары тарабынан биологиялык организмдердин, системалардын же процесстердин колдонулушу деп аныктайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3721,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биоинженерия – бул инженериянын жана табигый илимдердин принциптерин ткандарга, клеткаларга жана молекулаларга карата колдонуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3722,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алгачкы биотехнологиянын жардамы менен эң алгачкы дыйкандар саны өсүп жаткан калкты бага тургандай жетиштүү азык-түлүк өндүрүү үчүн түшүмдүүлүгү эң жогору, эң ылайыктуу эгиндерди тандап, өстүрүшкөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3723,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул процесстер ошондой эле сыранын алгачкы ачытуусунда камтылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3724,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул процессте дандын курамындагы углеводдор этанол сыяктуу спирттерге ажырайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3725,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ачытуу процесси 1857-жылы Луи Пастердин эмгегине чейин толук түшүнүлбөгөнү менен, ал ошентсе да азык-түлүк булагын башка түргө айландыруу үчүн биотехнологиянын эң алгачкы колдонулушу болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3726,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул баяндамалар Дарвиндин табигый тандалуу теориясына салым кошкон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3727,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1928-жылы Александр Флеминг Пенициллиум көк датын ачкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3728,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"MOSFET'ти (металл-оксид-жарым өткөргүчтүү талаа транзисторун) 1959-жылы Мохамед М. Аталла менен Давон Канг ойлоп табышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3729,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эң биринчи BioFET – бул 1970-жылы Пит Бергвелд ойлоп тапкан ионго сезгич талаа транзистору (ISFET) болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3730,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1980-жылдардын ортосуна карата башка BioFETтер иштелип чыккан, анын ичинде газ сенсордук талаа транзистору (GASFET), басым сенсордук талаа транзистору (PRESSFET), химиялык талаа транзистору (ChemFET), эталондук ISFET (REFET), фермент менен модификацияланган талаа транзистору (ENFET) жана иммунологиялык жактан модификацияланган талаа транзистору (IMFET).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3731,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биоотунга болгон суроо-талаптын өсүшү биотехнология тармагы үчүн жакшы жаңылык болот деп күтүлүүдө, анткени Энергетика министрлигинин эсеби боюнча, этанолду колдонуу 2030-жылга чейин АКШнын мунайдан алынган күйүүчү майды керектөөсүн 30%га чейин азайтууга мүмкүндүк берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3732,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"TCE: Химиялык инженер, (816), 26-31.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3733,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дагы бир мисал – химиялык заттардын катышуусунда (же жоктугунда) белгилүү бир чөйрөдө өсө ала турган трансгендик өсүмдүктөрдү долбоорлоо.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3734,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Экинчи жагынан, жашыл биотехнологиянын айрым колдонууларында калдыктарды тазалоо жана азайтуу үчүн микроорганизмдер колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3735,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондой эле гормондорду, сөңгөк клеткаларын, антитеденелерди, siРНКны жана диагностикалык тесттерди иштеп чыгуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3736,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Колдонуунун бир багыты – кургакчыл аймактардын айлана-чөйрөсүнүн катаал шарттарына туруштук берген жакшыртылган уруктарды түзүү, бул инновация, айыл чарба ыкмаларын иштеп чыгуу жана ресурстарды башкарууга байланыштуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3737,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Фармакогеномиканын максаты – пациенттердин генотибин эске алып, минималдуу терс таасирлер менен максималдуу натыйжалуулукту камсыздап, дары-дармек терапиясын оптималдаштыруунун рационалдуу ыкмаларын иштеп чыгуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3738,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Заманбап биотехнологияны учурдагы дары-дармектерди салыштырмалуу оңой жана арзан өндүрүү үчүн колдонуу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3739,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Генетикалык тестирлөө тукум куучу ооруларга болгон ыктуулукту генетикалык жактан аныктоого шарт түзөт, ошондой эле баланын ата-энесин (генетикалык энесин жана атасын) же жалпысынан адамдын тегин аныктоо үчүн колдонулушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3740,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көпчүлүк учурда тестирлөө тукум куучу оорулар менен байланышкан өзгөрүүлөрдү аныктоодо колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3741,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биотехнологиялык фирмалар шаардык айыл чарбасынын аш болумдуулугун жана жашоого жөндөмдүүлүгүн арттыруу аркылуу келечектеги азык-түлүк коопсуздугуна салым кошо алышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3742,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2010-жылы дүйнө жүзү боюнча айдоо жерлердин 10 пайызына ГМ өсүмдүктөр эгилген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3743,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул технологиялар өсүмдүктөрдүн жаңы өзгөчөлүктөрүн киргизүүгө, ошондой эле селекция жана мутациялык селекция сыяктуу мурдагы ыкмаларга караганда азык-түлүктүн генетикалык түзүлүшүн кыйла жакшыраак көзөмөлдөөгө мүмкүндүк берди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3744,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Булар оору козгогучтарга жана гербициддерге туруктуулугу жана жакшыртылган азыктык профили үчүн иштелип чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3745,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошого карабастан, коомчулук ГМО азыктарын илимпоздорго караганда коопсуз деп кабыл алышы алда канча азыраак.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3746,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, каршылаштар ГМ өсүмдүктөргө түз эле бир нече себептерден улам каршы чыгып келишет – алардын тизмегинде экологиялык кооптонуулар, ГМ өсүмдүктөрүнөн өндүрүлгөн азык-түлүктүн коопсуздугу, дүйнөлүк азык-түлүк талабын камсыз кылууда ГМ өсүмдүктөрүнүн зарылчылыгы жана бул организмдер интеллектуалдык менчик мыйзамынын чегинде корголушунан жаралган экономикалык тынчсыздануулар да бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3747,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"ГМОлорду жөнгө салуу боюнча өлкөлөрдүн ортосунда айырмачылыктар бар, эң чоң айырмачылыктардын бири АКШ менен Европа ортосунда орун алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3748,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Европа Биримдиги Евробиримдиктин аймагында өстүрүүгө уруксат берүү менен импорттоого жана кайра иштетүүгө уруксат берүүнү айырмалайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3749,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ар бир ийгиликтүү өтүнмө адатта беш жылга каржыланат, андан соң конкурстук негизде узартылышы керек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":3750,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Клондоштуруу – бул ДНКсы бирдей же дээрлик бирдей болгон жеке организмдерди табигый же жасалма жол менен алуу процесси.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3751,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул генетикалык дактилоскопиядан баштап, протеинди ири өлчөмдө өндүрүүгө чейинки биологиялык эксперименттердин жана практикалык колдонуулардын кеңири спектринде пайдаланылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3752,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алгач туура келген өлчөмдөгү ДНК сегментин алуу үчүн, изилденүүчү ДНКны бөлүп алуу зарыл.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3753,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Лигациядан кийин максаттуу кыстырмалуу вектор клеткаларга трансфекцияланат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3754,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Клетка линияларынын айырмаланган түрлөрүн клондоштурууга багытталган ткандарды өстүрүүнүн пайдалуу ыкмасында клондоштуруучу шакекчелер (цилиндрлер) колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3755,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул процесс ошондой эле «изилдөө клондоштуруусу» же «терапиялык клондоштуруу» деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3756,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Терапиялык клондоштуруу кант диабети жана Альцгеймер оорусу сыяктуу илдеттерди дарылоо максатында эмбриондук сөңгөк клеткаларын түзүү аркылуу ишке ашырылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3757,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"SCNT'нин клондоштуруу үчүн колдонулушунун себеби – соматикалык клеткаларды оңой эле алууга жана лабораторияда өстүрүүгө мүмкүн болгондугунда.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3758,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ооцит соматикалык клетканын өзөгүнө, сперматозоиддин өзөгүнө кандай реакция кылса, дал ошондой реакция кылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3759,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Соматикалык клеткаларды дароо пайдаланса болот, же кийинчерээк колдонуу үчүн лабораторияда сактаса болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3760,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул бир клеткалуу эмбрионду пайда кылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3761,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ийгиликтүү өнүккөн эмбриондор андан кийин, мал чарбасындагы уй же кой сыяктуу суррогат кабыл алуучуларга жайгаштырылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3762,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дагы бир артыкчылыгы – SCNT тукум курут болуу алдында турган түрлөрдү клондоштуруунун бир чечими катары бааланат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3763,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул эмбриондордун арасынан үчөө гана төрөлгөнгө чейин аман калып, бирөө гана бойго жеткен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3764,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, 2014-жылга карата изилдөөчүлөр клондоштуруунун ийгиликтүүлүк деңгээли ондун ичинен жети-сегизге жеткенин билдиришкен, ал эми 2016-жылы кореялык Sooam Biotech компаниясы күнүнө 500 клондоштурулган эмбрион өндүрүп жатканын кабарланган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3765,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жыныссыз көбөйүү – көптөгөн түрлөрдө, анын ичинде көпчүлүк өсүмдүктөрдө жана кээ бир курт-кумурскаларда табигый түрдө кездешүүчү кубулуш.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3766,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, жүзүмдүн айрым европалык сорттору эки миң жылдан ашык убакыттан бери көбөйтүлүп келген клондор болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3767,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөгөн дарактар, бадалдар, чырмооктор, папоротниктер жана башка көп жылдык чөп өсүмдүктөр табигый түрдө клондук колонияларды түзүшөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3768,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өсүмдүктөрдө партеногенез уруктанбаган жумуртка клеткасынан түйүлдүктүн өрчүшүн билдирет жана апомиксистин курамдык процесси болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3769,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындай клондор так бирдей эмес, анткени соматикалык клеткалар алардын өзөктүк ДНКсында мутацияларды камтышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3770,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жасалма эмбрионду бөлүү же эмбрионду эгиздөө, бир эмбриондон монозиготалуу эгиздерди жараткан техника, клондоштуруунун башка ыкмалары катары бааланбайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3771,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Доллинин эмбриону клетканы алып, аны койдун жумуртка клеткасына салуу аркылуу пайда болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3772,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал Шотландиядагы Рослин институтунда британиялык окумуштуулар сэр Иэн Уилмут жана Кит Кэмпбелл тарабынан клондолгон жана 1996-жылы туулгандан тартып, 2003-жылы алты жашында өлгөнгө чейин ошол жерде жашаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3773,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Доллинин коомчулук үчүн зор маанилүү болгон, анткени бул тажрыйба гендеринин белгилүү бир бөлүгүн гана иштетүүгө адистешкен жетилген клетканын генетикалык материалын кайра программалап, андан таптакыр жаңы организм өстүрүп чыгарууга болорун көрсөткөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3774,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сүт эмүүчүлөрдү алгачкы клондоодо (натыйжасында Долли кою туулган) 277 уруктандырылган жумурткадан 29 түйүлдүк алынып, алардан үч козу туулган, бирок бирөө гана жашап кеткен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3775,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Белгилей кетчү нерсе, биринчи клондор бакалар болгонуна карабастан, бойго жеткен донордун соматикалык клеткасынын өзөгүнөн бир дагы бойго жеткен клондоштурулган бака азырынча алына элек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3776,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошентсе да, башка изилдөөчүлөр, анын ичинде Доллини ийгиликтүү клондоштурган топту жетектеген Иэн Уилмут, Доллинин дем алуу жолдорунун инфекциясынан улам эрте өлүмү клондоштуруу процессиндеги маселелерге байланыштуу эмес деп ырасташат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3777,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Советтик илимпоздор Чайлахян, Вепренцев, Свиридова жана Никитин «Маша» аттуу чычканды клондоштурушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3778,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жасалма ыкма менен эгиздерди түзүүгө көбүрөөк окшош.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3779,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ит: Снаппи аттуу эркек ооган тайганы – биринчи клондоштурулган ит (2005).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3780,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Суу буйволу: Самрупа – клондоштурулган алгачкы суу буйволу болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3781,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Төө: (2009) Инжаз – биринчи клондоштурулган төө.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3782,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эчки: (2001) Түндүк-Батыш A&F университетинин илимпоздору бойго жеткен ургаачынын клеткасынан биринчи эчкини ийгиликтүү клондоштурушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3783,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кытайда 2017-жылы жүргүзүлүп, 2018-жылдын январь айында жарыяланган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3784,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кара буттуу күсөн: (2020) 2020-жылы окумуштуулар тобу 1980-жылдардын аралыгында каза болгон жана артында тирүү тукум калтырбаган Уилла аттуу ургаачыны клондоштурган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3785,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул бир жумурткалуу эгиздердин табигый жол менен бойго бүтүүсүнө жана төрөлүүсүнө байланыштуу эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3786,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Азыркы учурда илимпоздор адамдарды клондоштурууну көздөшпөйт жана алардын жыйынтыктары дүйнөдө клондоштурууну жөнгө салуу үчүн зарыл болгон мыйзамдар жана жоболор боюнча кеңири талкууга түрткү бериши керек деп эсептешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3787,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул көз караштардын көбү диний негизде болгону менен, клондоштуруудан улам келип чыккан суроолорго динчилдиксиз көз караштар да туш келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3788,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Клондоштуруунун каршылаштары технологиянын коопсуз болуу үчүн жетишерлик деңгээлде өнүгө электигине, анын кыянаттык менен пайдаланылышы ыктымалдыгына (натыйжада органдарды жана ткандарды алуу үчүн адамдарды жаратууга алып келиши мүмкүн), ошондой эле клондолгон адамдардын үй-бүлөгө жана жалпы коомго аралашып кетүү боюнча тынчсызданышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3789,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул «Консервациялык клондоштуруу» деп да аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3790,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул ийгиликтер ушул сыяктуу ыкмалар (башка түрдүн суррогат энелерин колдонуу менен) тукум курут болгон түрлөрдү клондоштуруу үчүн колдонулушу мүмкүн деген үмүт жаратты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3791,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2002-жылы Австралия музейинин генетиктери, полимераздык чынжыр реакциясын колдонуп, ошол учурда тукум курут болгонуна 65 жылдай болгон тилациндин (Тасмания жолборсу) ДНКсын репликациялаганын жарыялашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3792,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2003-жылы биринчи жолу жогоруда эскерилген, тукум курут болгон Пиреней текеси Арагондун Азык-түлүк технологиялары жана изилдөөлөр борборунда 2001-жылкы тери үлгүлөрүнүн сакталып тоңдурулган клетка өзөгүн жана үй эчкисинин жумуртка клеткаларын колдонуу менен клондоштурулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3793,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Когда вернутся мамонты (\"Мамонттор качан кайтып келет\"), 2015-жылдын 5-февралы (2015-жылдын 6-сентябрында алынган) Дагы бир маселе – реконструкцияланган мамонттун аман калышы: кепшөөчүлөр тамак сиңирүү үчүн ашказанындагы белгилүү бир микробиота менен симбиоздо болушат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3794,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондуктан, ал кой үчүн салыштырмалуу эрте, алты жашында, өлгөндүктөн, айрымдар аны табигый жол менен туулган башка жаныбарларга караганда тез картайган болушу мүмкүн деп божомолдошкон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3795,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, клондоштурууда кош бойлуулуктун эрте үзүлүшү жана неонаталдык жоготуулар табигый жол менен бойго бүтүүгө же көмөкчү репродукцияга (ЭКУ) караганда дагы эле жогору бойдон калууда.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3796,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Клондоштуруу, өзгөчө адамды клондоштуруу түшүнүгү, көптөгөн илимий-фантастикалык чыгармаларда чагылдырылып келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3797,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөгөн чыгармаларда адамды ткандан же ДНК үлгүсүнөн клеткаларды өстүрүү жолу менен жасалма түрдө жаратуу сүрөттөлөт; мындай көчүрмөлөө заматта ишке ашышы, же болбосо адам түйүлдүктөрүнүн жасалма жатындарда жай өсүшү аркылуу жүрүшү мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3798,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Матрица» жана «Жылдыздар согушу: II эпизод – Клондордун чабуулу» сыяктуу илимий-фантастикалык тасмаларда адам түйүлдүктөрү механикалык резервуарларда өнөр жайлык масштабда өстүрүлүп жаткан көрүнүштөр камтылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3799,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«A Number» Кэрил Черчилл тарабынан Би-Би-Си (BBC) менен HBO Films компанияларынын биргелешкен өндүрүшүндө телекөрсөтүү үчүн ылайыкталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3800,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал ага эч окшобогон жана тогуз жыл мурун каза болгон апасынын сүйүүсүнө дайыма шек санап чоңойду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3801,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1976-жылы Айра Левиндин «Бразилиялык балдар» романында жана анын 1978-жылкы экранизациясында Йозеф Менгеле Адольф Гитлердин көчүрмөлөрүн жаратуу үчүн клондоштурууну колдонот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3802,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Доктор Ким» сериалында Сонтарандар атуу курал-жаракчан, согушчан келгин расасы 1973-жылкы «Убакыт Жоокери» сериялында алгачкы жолу тааныштырылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3803,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Согушуу үчүн атайын чыгарылган клон-жоокерлердин концепциясы «Доктурдун кызы» (2008) сериясында кайрадан көтөрүлгөн, анда Доктурдун ДНКсы Женни аттуу жоокер кызды жаратуу үчүн пайдаланылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3804,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Казуо Ишигуронун 2005-жылкы «Мени эч качан коё бербе» романында жана анын 2010-жылкы экранизациясында, клондолгон адамдардын толук эстүү жана өзүн аңдап-билгенине карабастан, алар табигый жол ��енен төрөлгөн адамдарга орган донору болуу максатында гана жаратылган альтернативдүү тарых баяндалат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3805,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Футуристтик «Клауд Атлас» романында жана андан кийинки тасмада сюжеттик линиялардын бири «инкубациялык капсула» ичинде өстүрүлгөн миллиондогондордун бири, туулгандан баштап кызмат кылууга арналган Сонми~451 аттуу гендик-инженердик фабрикант-клон жөнүндө баяндайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3806,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Биз» фильминде 1980-жылдарга чейинки бир учурда АКШ Өкмөтү, вуду куурчактары сыяктуу түпнускаларын башкаруу үчүн, Америка Кошмо Штаттарынын ар бир жаранынын клондорун жаратат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3807,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Азыркы учурда клондор күтүлбөгөн чабуул жасап, өздөрүнүн эч нерседен кабары жок түп нускаларын жапырт кырып салышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cloning","last_updated":"3.0"}
+{"id":3808,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гендер бир эле түрдүн ичинде, түрлөрдүн арасында (трансгендик организмдерди пайда кылып), атүгүл падышалыктардын ортосунда да өткөрүлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3809,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ген инженерлери реципиент организмге киргизүүнү каалаган генди обочолоп, аны башка генетикалык элементтер, анын ичинде промотор, терминатордук аймак жана көп учурда тандалма маркер менен бириктириши керек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3810,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1973-жылы Герберт Бойер жана Стэнли Коэн генетикалык жактан өзгөртүлгөн алгачкы организмди – канамицин антибиотигине туруктуу бактерияны түзүшкөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3811,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Коммерциялаштырылган генетикалык жактан өзгөртүлгөн биринчи жаныбар GloFish (2003) болсо, ал эми азык катары колдонууга уруксат берилген генетикалык жактан өзгөртүлгөн биринчи жаныбар 2015-жылы AquAdvantage лососу болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3812,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Козу карындар да дээрлик ошондой эле максаттарды көздөп иштелип чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3813,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Вакциналарды жаратуу максатында вирустардан вируленттик гендерди алып салуу сунушталууда.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3814,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көпчүлүгүн гербициддерге чыдамдуу же курт-кумурскаларга туруктуу кылыш үчүн иштеп чыгышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3815,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жаныбарларды трансформациялоо жалпысынан бир топ кыйыныраак, жана алардын басымдуу бөлүгү дагы эле изилдөө баскычында.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3816,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мал өсүү темпи, эттин сапаты, сүттүн курамы, ооруга туруктуулук жана жашоо жөндөмдүүлүгү сыяктуу экономикалык маанилүү сапаттарды жакшыртуу үчүн модификацияланат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3817,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адамдын гендик терапиясы салыштырмалуу жаңы болгонуна карабастан, ал оор айкалышкан иммундук жетишсиздик жана Лебердин тубаса амаврозу сыяктуу тукум куума ооруларды дарылоо максатында колдонулуп келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3818,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башка кооптонууларга төмөнкүлөр кирет: жөнгө салуучу органдардын калыстыгы жана ишинин тактыгы, генетикалык жактан өзгөртүлбөгөн азык-түлүктүн булганышы, азык-түлүк менен камсыздоону көзөмөлдөө, жашоону патенттөө жана интеллектуалдык менчик укуктарын пайдалануу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3819,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өлкөлөр бул маселелерди чечүү максатында жөнгө салуучу чараларды кабыл алышты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3820,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гендик инженериянын кеңири аныктамасы селекцияны жана жасалма тандоонун башка жолдорун да камтыйт. \",","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3821,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, тритикале дан эгини 1930-жылы анын геномун өзгөртүү үчүн ар түрдүү ыкмаларды колдонуу менен лабораторияда толук иштелип чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3822,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Заманбап биотехнология дагы төмөнкүчө аныкталат: «In vitro нуклеин кислоталарынын ыкмалары, анын ичинде рекомбинанттык дезоксирибонуклеин кислотасы (ДНК) жана нуклеин кислотасын клеткаларга же органеллаларга түздөн-түз инъекциялоо, же таксономиялык тукумдан тышкаркы клеткаларды бириктирүү».","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3823,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аныктамалар өнүмгө караганда процесске көбүрөөк басым жасайт, демек, генотиптери жана фенотиптери абдан окшош ГМОлор жана ГМО эместер болушу ыктымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3824,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул дагы жаңы процесстер иштелип чыккан сайын көйгөйлөрдү жара берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3825,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гендик инженерлер реципиент организмге киргизүүнү каалаган генди обочолоп алышы керек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3826,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ген андан соң башка генетикалык элементтер, анын ичинде промотор, терминатор аймагы жана тандалма маркер менен бириктирилет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3827,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"ДНК, адатта, жаныбарлардын клеткаларына микроинъекция аркылуу киргизилет, мында ал клетканын өзөктүк кабыкчасы аркылуу түз өзөктүн ичине, же вирустук векторлордун жардамы менен сайылышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3828,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өсүмдүктөрдө бул ткань культурасы аркылуу жүзүгө ашырылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3829,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Салт боюнча жаңы генетикалык материал ээсинин геномунун ичине туш келди салынчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3830,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Инженердик нуклеазалардын төрт тобу бар: мегануклеазалар, цинк-манжалуу нуклеазалар, транскрипция активаторуна окшош эффектордук нуклеазалар (TALENдер) жана Cas9-багыттоочуРНК системасы (CRISPR-дан ылайыкташтырылып алынган).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3831,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1972-жылы Пол Берг маймыл вирусунун ДНКсын лямбда вирусунун ДНКсы менен бириктирип, алгачкы рекомбинанттык ДНК молекуласын жараткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3832,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Плазмидди ийгиликтүү киргизип алган бактерия андан соң канамициндин шартында жашай алды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3833,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1974-жылы Рудольф Йениш анын эмбрионуна бөтөн ДНКны киргизүү менен трансгендик чычканды жаратып, аны дүйнөдөгү алгачкы трансгендик жаныбарга айланткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3834,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гендери өчүрүлгөн (нокаут-чычкан деп аталган) чычкандар 1989-жылы жаратылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3835,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1983-жылы Майкл В. Беван, Ричард Б. Флавелл жана Мэри-Делл Чилтон тарабынан алгачкы генетикалык жактан өзгөртүлгөн өсүмдүк иштелип чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3836,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2000-жылы А витамини менен байытылган алтын күрүч – бул азыктык баалуулугу жогорулатылып иштелип чыккан биринчи өсүмдүк.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3837,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бактериялар тарабынан өндүрүлгөн, «Хумулин» аттуу инсулинди Азык-түлүк жана дары-дармек башкармалыгы 1982-жылы чыгарууга уруксат берген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3838,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1994-жылы Calgene компаниясы алгачкы генетикалык жактан өзгөртүлгөн азык-түлүк – Flavr Savr помидорун сатыкка чыгарууга уруксат алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3839,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2010-жылы J. Craig Venter институтунун илимпоздору биринчи синтетикалык бактериялык геномду түзгөнүн жарыялашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3840,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал 2003-жылы АКШнын рыногуна чыгарылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3841,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ар түрдүү организмдерден алынган гендер жана башка генетикалык маалымат плазмидага кошулуп, сактоо жана модификациялоо үчүн бактерияларга киргизилиши мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3842,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөгөн атайын плазмиддер бактериялардан алынган ДНКны манипуляциялоону салыштырмалуу жеңил кылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3843,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Илимпоздор бактериялардын ичиндеги гендерди оңой эле манипуляциялап, бириктирип, жаңы же бузулган белокторду жаратып, мунун ар кандай молекулярдык системаларга тийгизген таасирин байкай алышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3844,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бактериялар тамак-аш өндүрүшүндө илгертен бери пайдаланылып келет жана өнөр жайлык масштабда бул иш үчүн алардын атайын штаммдары иштелип чыгып, тандалып алынган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3845,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Азык өндүрүүчү бактериялардын көпчүлүгү сүт кычкыл бактериялары болуп эсептелет, ошондуктан азык өндүрүүчү бактериялардын гендик инженериясы боюнча изилдөөлөрдүн басымдуу бөлүгү да ушул тармакка багытталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3846,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алардын басымдуу бөлүгү АКШда өндүрүлөт, жана Европада өндүрүшкө уруксат берген жоболордун болушуна карабастан, 2015-жылга карата ал жакта бактериялардан келип чыккан эч кандай азык-түлүк өнүмдөрү сатыкта болгон эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3847,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Андан кийин бактериялар жыйналып, алардан керектүү белок тазаланат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3848,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул белоктордун көбүн табигый ыкмалар менен алуу мүмкүн эмес же кыйын, ошондой эле алардын патогендер менен булгануу ыктымалдыгы аз болгондуктан, алар коопсузураак келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3849,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Медицинадан тышкары алар биоотун өндүрүү максатында колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3850,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Идеялардын тизмегине ичеги-карын бактерияларын зыяндуу бактерияларды жок кылалгандай өзгөртүү, же жетишпеген ферменттерди же белокторду алмаштырууга же көбөйтүүгө бактерияларды колдонуу кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3851,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бактериялардын колония түзүшүнө мүмкүндүк берүү узак мөөнөттүү чечим боло алат, бирок ошол эле учурда коопсуздукка байланыштуу кооптонууларды да жаратышы мүмкүн, анткени бактериялар менен адам организминин өз ара аракеттенүүсү салттуу дары-дармектерге караганда анча жакшы изилденген эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3852,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бактериялар бир кылымдан ашык убакыттан бери айыл чарбада колдонулуп келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3853,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гендик инженериянын өркүндөшү менен бул бактериялардын натыйжалуулугу жогорулатылып, таасир этүү чөйрөсү кеңейтилди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3854,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Pseudomonas бактерияларынын штаммдары өздөрүнүн айланасында суунун кристаллдашуусуна өзөк болуп, үшүк зыянын келтирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3855,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гендик жактан модификацияланган бактерияларды колдонуунун башка тармактарына биоремедиация кирет, мында бактериялар булгоочу заттарды азыраак уулуу формага айландыруу максатында колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3856,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1980-жылдары сүрөтчү Жон Дэвис жана генетик Дана Бойд аялзатты белгилеген германдык символду (ᛉ) экилик кодго, андан соң ДНК ырааттуулугуна айландырышкан, ал кийинчерээк Escherichia coli бактериясында экспрессияланган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3857,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Изилдөөчүлөр муну колдонуп, ар кандай факторлорду, анын ичинде бута-тилкени, киргизилген бөлүктүн өлчөмүн жана ген экспрессиясынын узактыгын көзөмөлдөй алышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3858,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Негизинен али сыноо баскычтарында болгонуна карабастан, гендик терапия аркылуу кемтиктүү гендерди алмаштырууда ийгиликтүү учурлар кездешти.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3859,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2018-жылга карата гемофилия, глиобластома, өнөкөт гранулематоздук оору, кистоздук фиброз жана рактын ар кандай түрлөрүн дарылоо боюнча көп сандагы клиникалык сыноолор жүргүзүлүп жатат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3860,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сыйымдуулугу 30кб-дан ашып, узак мөөнөттүү экспрессияны камсыздаган жөнөкөй герпес вирустары келечектүү векторлор болуп эсептелет, бирок алар ген жеткирүүдө башка векторлорго караганда анча натыйжалуу эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3861,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Вектор катары пайдаланылган башка вирустарга альфавирустар, флавивирустар, кызамык вирустары, рабдовирустар, Ньюкасл оорусунун вирусу, чечек вирустары жана пикорнавирустар кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3862,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул вирустун жугуштуулугуна таасир этпейт, табигый иммундук реакцияны пайда кылат жана алардын вируленттүүлүгүн калыбына келтирүү мүмкүнчүлүгү жок, ал эми мындай көрүнүш айрым башка вакциналарда болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3863,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кургак учукка каршы эң натыйжалуу вакцина, Кальметт-Герен бацилласы (БЦЖ) вакцинасы, жарым-жартылай гана коргоону камсыздайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3864,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башка вектордук вакциналар буга чейин жактырылган жана дагы көбү иштелип чыгууда.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3865,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2004-жылы изилдөөчүлөр рак клеткаларынын өзүмчүл жүрүм-турумун колдонгон, генетикалык жактан өзгөртүлгөн вирус шишиктерди жок кылуунун альтернативдүү жолун сунуштай алат деп билдиришкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3866,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Вирус 2005-жылдан бери апельсин түшүмүн 70%га азайткан цитрустардын жашылдоо илдети менен күрөшүү максатында апельсин дарактарына сайылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3867,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Лабораторияда иммуноконтрацепция аркылуу бута болгон жаныбарларды тукумсуз кылган, ошондой эле жаныбардын өнүгүү баскычын бутага алган генетикалык жактан өзгөртүлгөн вирустар иштелип чыкты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3868,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Миксома вирусунун генетикалык модификациясы Иберия жарым аралында европалык жапайы коёндорду сактап калуу жана Австралияда алардын санын жөнгө салууга көмөктөшүү үчүн сунушталды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3869,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бактериофагдарды алардын сырткы бетинде модификацияланган белокторду экспрессиялай тургандай кылып инженериялоого жана аларды белгилүү бир үлгүдө бириктирүүгө болот (бул фагдык дисплей аттуу ыкма).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3870,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өнөр жайлык колдонуу үчүн ачыткылар бактериялардын башкарууга жана өстүрүүгө оңой болгон бир клеткалуу организм катары артыкчылыктары менен эукариоттордо кездешүүчү өркүндөгөн белоктук модификацияларды айкалыштырат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3871,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бири малолактикалык ачытуунун натыйжалуулугун жогорулатса, экинчиси ачытуу учурунда кооптуу этил карбамат кошулмаларынын келип чыгышынын алдын алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3872,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бактериялар менен вирустардан айырмаланып, алардын курт-кумурскаларга тийүү аркылуу эле жугуу артыкчылыгына ээ, бирок натыйжалуулугу боюнча химиялык пестициддерге жетпейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3873,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Безгек, сары безгек жана денге безгеги сыяктуу өлүмгө алып келүүчү бир катар ооруларды таратуучу чиркейлер – биологиялык күрөш үчүн ыңгайлуу бута болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3874,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дагы бир стратегия – безгектин жугушуна бөгөт койгон же плазмодийди таптакыр алып салган белокторду козу карындарга кошуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3875,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөгөн өсүмдүктөр плюрипотенттүү, бул жетилген өсүмдүктүн бир эле клеткасынан тийиштүү шарттарда жаңы өсүмдүк өстүрүп алуу мүмкүн экенин билдирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3876,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өсүмдүктөрдүн көптөгөн түрлөрү боюнча ткань культурасы жана өсүмдүктүн клеткалык механизмдери жаатындагы олуттуу жетишкендиктер тамекиде иштелип чыккан системалардан келип чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3877,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Генетикалык инженерияга тиешеси бар дагы бир маанилүү моделдик организм – Arabidopsis thaliana.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3878,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Изилдөөлөрдө белгилүү бир гендердин функцияларын аныктоого көмөк көрсөтүү үчүн өсүмдүктөр гендик жактан өзгөртүлөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3879,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мутагенезден айырмаланып, гендик инженерия организмдеги башка гендерди бузбастан, максаттуу түрдө алып салууга шарт түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3880,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башка стратегиялар генди күчтүү промоторго кошуп, анын ашыкча экспрессияланышын байкоону жана генди башка жерде же өнүгүүнүн ар түрдүү этаптарында экспрессияланууга мажбурлоону камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3881,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Коммерциялаштырылган алгачкы генетикалык модификацияланган кооздук өсүмдүктөр өзгөртүлгөн өңгө ээ болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3882,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башка генетикалык жактан өзгөртүлгөн кооздук өсүмдүктөрдүн тизмегине Хризантема менен Петуния да кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3883,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Трансгендик папайя өсүмдүктөрүнө козгогучтун негизиндеги туруктуулук берилгенге чейин, жыйырманчы кылымда папайянын шакек так вирусу Гавайидеги папайя дарактарын кыйраткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3884,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Экинчи муундагы эгиндердин сапаты көбүнчө алардын азыктык курамын өзгөртүү аркылуу жакшыртылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3885,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"ГМ өсүмдүктөрү зыянкечтердин басымын азайтуу, азыктык баалуулугун жогорулатуу жана ар түрдүү абиотикалык стресстерге туруктуулугу аркылуу түшүмдүүлүктү жакшыртууга салым кошот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3886,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"ГМ өсүмдүктөрүнүн басымдуу бөлүгүн, адатта, глифосат же глюфосинат негизиндеги тандалган гербициддерге карата туруктуу кылуу максатында модификациялашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3887,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кээ бирөөлөрү вегетативдик инсектициддик белокторду коддогон гендерди колдонушат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3888,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"ГМО өсүмдүктөрүнүн бир пайыздан азы вируска туруктуулукту камсыздоо, соолууну кечеңдетүү жана өсүмдүктүн курамын өзгөртүү сыяктуу башка касиеттерди камтыган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3889,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өсүмдүктөр жана өсүмдүк клеткалары биореакторлордо биофармацевтикалык препараттарды өндүрүү үчүн генетикалык жактан өзгөртүлгөн, бул процесс фарминг катары таанымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3890,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөгөн дары-дармектердин курамында табигый өсүмдүк ингредиенттери да бар, жана аларды көбүрөөк көлөмдө өндүрүү үчүн алардын жаралуу жолдору генетикалык жактан өзгөртүлгөн же өсүмдүктөрдүн башка түрлөрүнө көчүрүлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3891,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондой эле алардын булганып калуу коркунучу төмөнүрөөк.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3892,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Вакциналарды өндүрүү, ташуу жана колдонуу кымбатка турат, ошондуктан аларды жергиликтүү деңгээлде өндүрө алган система жакыр жана өнүгүп келе жаткан аймактарга жеткиликтүүрөөк кылмак.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3893,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өсүмдүктөрдө сакталуусу узак мөөнөттүк чыгымдарды азайтат, анткени аларды муздак сактоосуз эле жайылтууга болот, тазалоону талап кылбайт жана алар туруктуулугун узак убакыт аралыгында сактайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3894,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2018-жылга карата генетикалык жактан өзгөртүлгөн болгону үч гана жаныбар бекитилген, алардын баары АКШда.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3895,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Канада: Брейнвейвинг. Алга��кы трансгендик сүт эмүүчүлөр эмбриондорго вирустук ДНКны инъекциялап, андан кийин аларды ургаачы жаныбарлардын жатынына имплантациялоо аркылуу алынган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3896,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"CRISPR-Cas9 генди редакциялоо системасынын өнүгүшү жыныс клеткаларын түздөн-түз өзгөртүү үчүн арзан жана тез ыкмасы катары, генетикалык жактан өзгөртүлгөн сүт эмүүчүлөрдү өстүрүүгө кеткен убакытты дээрлик эки эсе кыскартты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3897,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Генетикалык жактан модификацияланган чычкандар биомедициналык изилдөөлөрдө колдонулган эң кеңири таралган сүт эмүүчүлөр болуп эсептелет, анткени алар арзан жана манипуляциялоого оңой.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3898,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2009-жылы окумуштуулар биринчи жолу приматтардын бир түрүнө (мармозеттерге) бир генди ийгиликтүү көчүргөнүн жарыялашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3899,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Туруктуу экспрессия койлордо, чочколордо, келемиштерде жана башка жаныбарларда мүмкүн болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3900,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адамдын альфа-1-антитрипсини – эчкилерден алынган жана мындай жетишсиздиктен жабыркаган адамдарды дарылоодо колдонулган дагы бир белок.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3901,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гендик жактан өзгөртүлгөн чочколордун өпкөсүн адамдарга трансплантациялоо маселеси каралып жатат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3902,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жаныбарлар батыраак өсүп, ден соолугу чың болуп, ооруларга туруштук бериши үчүн атайын өзгөртүлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3903,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Enviropig аттуу ГМ чочко кадимки чочколорго караганда өсүмдүк фосфорун натыйжалуураак сиңирүү жөндөмү менен иштелип чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3904,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул эмчек сүтү чыкпаган, бирок балдарына жасалма сүт аралашмасынын ордуна эне сүтүн берүүнү каалаган энелер үчүн пайдалуу болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3905,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гендик инженерияны колдонуп, тукум курут болгон жаныбарларды кайра тирилтүү мүмкүн деген сунуштар бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3906,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал оор айкалышкан иммундук жетишсиздик жана Лебердин тубаса амаврозу сыяктуу генетикалык ооруларды дарылоо үчүн колдонулуп келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3907,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Герминативдик гендик терапия ар кандай өзгөрүүнүн тукум куума болушуна алып келет, бул илимий коомдоштукта кооптонууларды жаратты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3908,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аквакультура – өнүгүп келе жаткан тармак, ал учурда дүйнө жүзү боюнча керектелген балыктын жарымынан ашыгын камсыздайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3909,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бир нече топтор булгоочу заттардын таасиринен активдешкен гендерге флуоресценттик белокторду туташтырып, булганууну аныктоо үчүн зебра балыгын иштеп чыгышууда.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3910,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башында ал топтордун бири тарабынан булганууну аныктоо максатында иштелип чыккан, бирок учурда кооздук балык соодасынын бир бөлүгү болуп, 2003-жылы АКШда сатыкка коюлганда, үй жаныбары катары коомчулукка жеткиликтүү болгон алгачкы генетикалык жактан модификацияланган жаныбар болуп калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3911,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Зебра балыктары – өнүгүү процесстери, регенерация, генетика, жүрүм-турум, оорулардын механизмдери жана уулуулукту текшерүү үчүн колдонулган моделдик организмдер.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3912,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өсүү гормонунун ашыкча өндүрүлүшүн шарттаган промоторлор менен жабдылган ГМ балыктар аквакультура тармагында өсүү ылдамдыгын жогорулатуу жана жапайы балык запастарына болгон басымды азайтуу максатында иштелип чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3913,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал 2015-жылы регулятордук уруксат алып, сатыкка чыгарылган биринчи өсүмдүк эмес ГМО азыгы болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3914,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дрозофила генетиканы жана тукум куучулукту, эмбриондук өнүгүүнү, үйрөнүүнү, жүрүм-турумду жана карууну изилдөө максатында колдонулуп келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3915,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Безгек митесинин өнүгүшүн басаңдатуучу генди киргизип, андан кийин ал генди эркек чиркейлердин популяциясында тез жайылтуу үчүн хоминг-эндонуклеазаларды колдонуу аркылуу лабораторияда безгекке туруктуу чиркейлер иштелип чыкты (бул процесс «гендик драйв» деп аталат).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3916,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башка бир ыкма – бул стерилдүү курт-кумурска техникасын колдонуу, анда генетикалык жактан тукумсуз кылынган эркектер тукумдуу эркектерди сүрүп чыгарып, популяциянын санын азайтат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3917,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул ыкма чиркейлерде сыналган стерилдүү ыкмага окшош, мында гени өзгөртүлгөн эркектин тукуму болгон ургаачылар жетилбей калат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3918,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул учурда нурлануу менен стерилденген пахта көпөлөгүнүн бир штаммы, изилдөөчүлөргө аларга байкоо жүргүзүүнү жеңилдетүү максатында, кызыл флуоресценттүү протеинди бөлүп чыгара тургандай кылып генетикалык жактан өзгөртүлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3919,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондой эле жибек өндүрүүчү механизмди башка баалуу белокторду өндүрүү максатында колдонуу мүмкүнчүлүгү бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3920,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сейрек кездешүүчү ооруну дарылоочу «Канума» ферментин жумурткасында өндүргөн ГМ тоок 2015-жылы АКШнын жөнгө салуучу органдарынын жактыруусунан өткөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3921,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Австралияда тростник курбакаларынын санын көзөмөлдөө үчүн генетикалык инженерияны колдонуу боюнча сунуштар бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3922,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондой эле туруктуу трансгендик нематоддорду алуу салыштырмалуу оңой, жана бул РНК-и менен бирге алардын гендерин изилдөөдө колдонулган негизги куралдар болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3923,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Трансгендик нематоддор вирустарды, токсикологияны, ооруларды изилдөө жана айлана-чөйрөнү булгоочу заттарды аныктоо максатында колдонулуп келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3924,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жалпак курттар бир эле клеткадан регенерацияланып алуу жөндөмүнө ээ.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3925,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Деңиз шакекчелүү курттарынын бир түрү болгон кылчык куртка өзгөртүү киргизилди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3926,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Генетикалык инженерия боюнча жөнгө салуучу ченемдик базаны иштеп чыгуу 1975-жылы Калифорниянын Асиломар калаасында башталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3927,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул генетикалык жактан өзгөртүлгөн организмдерди ташуу, иштетүү жана колдонуу тартибин жөнгө салуучу эл аралык келишим.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3928,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөгөн эксперименттерден улуттук жөнгө салуучу топтон же мыйзамдардан да уруксат алуу талап кылынат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3929,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"ГМОлор жана башка агенттердин лаборатория кызматкерлерине жана коомчулукка тийгизген салыштырмалуу тобокелдиктерин чамалоо үчүн дээрлик универсалдуу система бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3930,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ар кайсы өлкөлөрдө деңгээлдерди сүрөттөө үчүн ар түрдүү номенклатура колдонулат жана ар бир деңгээлде аткарыла турган иштер боюнча түрдүү талаптар болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3931,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, азык-түлүк катары колдонууга арналбаган айыл чарба өсүмдүгү көбүнчө азык-түлүк коопсуздугу үчүн жооптуу органдар тарабынан каралбайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3932,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"ГМОну өстүрүүгө уруксат бербеген өлкөлөрдүн көбү ГМОну колдонуу менен изилдөө жүргүзүүгө мүмкүнчүлүк берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3933,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"ЕБде ГМОнун саналуу гана түрүн өстүрүүгө уруксат берилгени менен, анын бир катар түрлөрүн импорттоого жана кайра иштетүүгө уруксат бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3934,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"АКШнын саясаты башка өлкөлөргө салыштырмалуу процесске анчалык назар салбастан, текшерилүүчү илимий тобокелдиктерди карап, олуттуу эквиваленттүүлүк концепциясын колдонот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3935,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көзөмөлдөөчү органдарды тынчсыздандырган негизги маселелердин бири – ГМ-азыктарды маркалоо керекпи деген суроо.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3936,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул талаш-тартышка керектөөчүлөр, өндүрүүчүлөр, биотехнологиялык компаниялар, мамлекеттик жөнгө салуучулар, өкмөттүк эмес уюмдар жана илимпоздор тартылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3937,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көпчүлүк кооптонуулар ГМОнун ден соолукка жана чөйрөгө тийгизген таасирине байланыштуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3938,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошентсе да, коомчулук ГМ азыктарды илимпоздорго караганда алда канча азыраак коопсуз деп эсептейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3939,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"ГМ өсүмдүктөр менен шайкеш өсүмдүктөрдүн арасындагы ген агымы жана кеңири таасир этүүчү гербициддерди көбүрөөк колдонуу гербицидге туруктуу отоо чөптөрдүн популяцияларынын тобокелдигин арттырышы ыктымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3940,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул кооптонуулардын айрымдарын чечүү үчүн айрым ГМОлор алардын жайылышын көзөмөлдөөгө жардам берүүчү касиеттер менен иштелип чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3941,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башка экологиялык жана агрономиялык көйгөйлөргө биотүрдүүлүктүн азайышы, экинчил��к зыянкечтердин (максаттуу эмес зыянкечтердин) көбөйүшү жана туруктуу зыянкеч курт-кумурскалардын эволюциясы кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3942,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Bt өсүмдүктөрүнүн пайдалуу, бутага алынбаган организмдерге тийгизген таасири 1999-жылы алардын монарх көпөлөктөрүнө уулуу болушу мүмкүн экенин божомолдогон макаладан соң коомдук маселеге айланды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3943,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адамдын генин өзгөртүү мүмкүн болуп калгандыктан, бул технологиянын чеги кайда болушу керек же аны такыр колдонуунун зарылдыгы барбы деген этикалык кооптонуулар пайда болууда.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3944,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2006-жылдын октябры: жөнгө салуу процессинин катаалдыгы, азык-түлүк менен камсыздоо көзөмөлүнүн ГМОну өндүргөн жана саткан компаниялардын колуна топтолушу, генетикалык модификациянын пайдалуулугун апыртып көрсөтүү же курамында глифосат бар гербициддерди колдонууга байланыштуу кооптонуулар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3945,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"ГМОлор Европадагы бодо малдын губка сымал энцефалопатиясы сыяктуу акыркы азык-түлүк чуулары жана өнүмдөрдү мамлекеттик жөнгө салуудагы башка жаңжалдардан улам азык-түлүк коопсуздугуна болгон коомдук ишеним төмөндөгөн кезде жаралган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetically_modified_organism","last_updated":"3.0"}
+{"id":3946,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гендик инженерия, ошондой эле гендик модификация же гендик манипуляция деп да аталат, – бул биотехнологияны колдонуу аркылуу организмдин гендерин түздөн-түз манипуляциялоо.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3947,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул ДНКны кабылдоочу организмге киргизүү үчүн, адатта, конструкция түзүлүп, колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3948,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жаңы ДНК туш келди, же геномдун белгилүү бир бөлүгүнө багытталып киргизилиши мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3949,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Рудольф Яниш 1974-жылы чычканга бөтөн ДНКны киргизип, алгачкы ГМ жаныбарды түзгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3950,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гендик-модификацияланган азык-түлүк 1994-жылы «Флавр Савр» помидору сатыкка чыккандан бери сатылып келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3951,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2016-жылы өсүү гормону менен модификацияланган лосось сатыкка чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3952,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Белгилүү бир абалдарга жооптуу гендерди нокаутка учуратуу менен адам ооруларынын жаныбар моделдик организмдерин түзүү мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3953,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Коммерциялаштырылган гендик-модификацияланган өсүмдүктөрдүн таралышы көптөгөн өлкөлөрдөгү фермерлерге экономикалык пайда алып келди, бирок ошол эле учурда бул технологиянын айланасындагы талаш-тартыштардын көбүнүн себеби да болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3954,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ген агымы, бутага алынбаган организмдерге тийгизген таасири, азык-түлүк менен камсыздоону көзөмөлдөө жана интеллектуалдык менчик укуктары дагы потенциалдуу маселелер катары көтөрүлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3955,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул кыйла тезирээк, муну менен каалаган организмдин (ал тургай башка домендерге таандык) гендерин киргизүүгө мүмкүндүк берет жана башка керексиз гендердин кошулуп калышынын алдын алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3956,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дары-дармектер, вакциналар жана башка продуктулар аларды өндүрүү максатында гендик-инженердик жол менен өзгөртүлгөн организмдерден алынат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3957,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Синтетикалык биология – бул организмге жасалма синтезделген материалды киргизүү аркылуу гендик инженерияны бир кадам алдыга илгерилеткен, жаңыдан калыптанып келе жаткан дисциплина.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3958,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ээ-организмге башка түрдүн генетикалык материалы кошулганда жаралган организм трансгендик деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3959,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1973-жылы Герберт Бойер жана Стэнли Коэн Escherichia coli бактериясынын плазмидине антибиотикке туруктуу гендерди киргизүү менен биринчи трансгендик организмди жаратышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3960,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1976-жылы алгачкы гендик инженерия компаниясы болгон Genentech Герберт Бойер жана Роберт Свонсон тарабынан негизделип, бир жыл өткөн соң E.coli бактериясында адам протеинин (соматостатинди) өндүргөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3961,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бактериялар тарабынан өндүрүлгөн инсулинди 1982-жылы Азык-түлүк жана дары-дармек башкармалыгы (FDA) колдонууга жактырган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3962,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кытай Элдик Республикасы 1992-жылы вируска туруктуу тамекини киргизип, трансгендик өсүмдүктөрдү коммерциялаштырган алгачкы өлкө болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3963,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1995-жылы Bt Potato FDA тарабынан жактырылгандан кийин, Айлана-чөйрөнү коргоо агенттиги аны коопсуз деп таап, АКШда жактырылган биринчи пестицид өндүрүүчү өсүмдүк болуп калды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3964,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Потенциалдуу гендерди аныктоо үчүн генетикалык скрининг жүргүзсө болот, андан соң эң мыкты талапкерлерди аныктоо үчүн андан аркы тесттер колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3965,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Андан соң бул сегменттерди гель-электрофорез аркылуу бөлүп алууга болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3966,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бөлүп алынган ген плазмидге туташтырылып, андан кийин бактерияга киргизилет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3967,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Буга транскрипцияны баштоочу жана аяктоочу промотор жана терминатор аймактары кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3968,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул жөндөмдүүлүктү башка бактерияларда стресс (мисалы, термикалык же электрдик шок) менен индукциялоого болот, бул клетка мембранасынын ДНКга өткөрүмдүүлүгүн жогорулатат; кабыл алынган ДНК геномго интеграцияланышы же экстрахромосомалык ДНК катары жашашы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3969,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өсүмдүктөрдө ДНК көбүнчө Agrobacterium-арачылыгындагы трансформация аркылуу киргизилет, мында генетикалык материалдын өсүмдүк клеткаларына табигый түрдө кирүүсүнө мүмкүнчүлүк берген Agrobacterium'дун Т-ДНК тизмеги колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3970,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өсүмдүктөрдө бул ткань культурасын колдонуу аркылуу жүзүгө ашырылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3971,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тандалуучу маркерлер трансформацияланган клеткаларды трансформацияланбаган клеткалардан оңой айырмалоо максатында колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3972,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул тесттер ошондой эле киргизилген гендин хромосомалык жайгашуусун жана көчүрмө санын тастыктай алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3973,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жаңы генетикалык материал ээ-организмдин геномунун курамына же туш келди жайгашат, же белгилүү бир тилкесине так багытталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3974,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Геномду редакциялоо аркылуу генди бутага алуунун жыштыгын бир кыйла жогорулатуу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3975,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"TALEN жана CRISPR – эң көп колдонулган эки ыкма жана алардын ар биринин өзүнүн артыкчылыктары бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3976,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Коммерциялашкан ГМОлордун көпчүлүгү – курт-кумурскаларга туруктуу же гербициддерге чыдамдуу келген айыл чарба өсүмдүктөрү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3977,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чычкан гибридомалары – моноклоналдык антиденелерди жаратуу үчүн бириктирилген клеткалар – гендик инженерия аркылуу адамдын моноклоналдык антиденелерин түзүү үчүн ыңгайлаштырылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3978,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гендик инженерия ошондой эле адам ооруларынын айбанат моделдерин түзүүдө колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3979,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Потенциалдуу дарыларды бул чычкан моделдеринде сыноодон өткөрсө болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3980,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2015-жылы эпидермолиз буллёза деп аталган сейрек кездешүүчү тери оорусунан жабыркаган баланын тери клеткаларына соо генди киргизүү үчүн вирус колдонулган да, андан соо тери өстүрүлүп, оору каптаган денесинин 80 пайызына которулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3981,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондой эле технология дарылоо үчүн гана эмес, адамдардын сырткы келбетин, ыңгайлашуу жөндөмүн, акыл-эсин, мүнөзүн же жүрүм-турумун жакшыртуу же өзгөртүү үчүн да колдонулушу мүмкүн деген кооптонуулар бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3982,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал Лулу жана Нана аттуу эгиз кыздар бир нече жума эрте төрөлгөнүн айтты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3983,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Азыркы учурда 40 өлкөдө жыныс клеткаларын өзгөртүү тыюу салынган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3984,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бактериялар арзан, өстүрүүгө жеңил, клондолмо, тез көбөйүшөт, салыштырмалуу оңой трансформацияланат жана аларды -80 °C температурада дээрлик чексиз убакытка сактоого болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3985,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул, мисалы, гендин организмдин фенотибине тийгизген таасири, анын экспрессияланган орду же башка гендер менен болгон өз ара аракети болушу ыктымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3986,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жөнөкөй нокаутта керектүү гендин көчүрмөсү иштебей калышы үчүн өзгөртүлөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3987,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул экспериментаторго бул мутация пайда кылган кемчиликтерди талдоого жана ошону менен белгилүү бир гендердин ролун аныктоого шарт түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3988,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эң жөнөкөй жана биринчи болуп колдонулган ыкма – бул «аланин сканери», мында ар бир позиция кезеги менен реактивдүү эмес болгон аланин аминокислотасына айланат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3989,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Процесс нокаут-инженериядагыга абдан окшош, бирок мында конструкция гендин функциясын күчөтүүгө багытталган, бул үчүн адатта гендин кошумча көчүрмөлөрү берилет же белоктун синтези тез-тез индукцияланып турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3990,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Муну ишке ашыруунун бир жолу – жапайы типтеги генди, генетикалык модификациянын натыйжаларын оңой визуалдаштырууга мүмкүндүк берүүчү жашыл флуоресценттүү белок (ЖФБ) сыяктуу кабарлоочу элемент менен жапайы типтеги гендин жанаша жайгашуусу болгон «фузиялык» ген менен алмаштыруу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3991,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Экспрессияны изилдөөлөр белгилүү бир белоктордун кайсы жерде жана качан өндүрүлөрүн аныктоого багытталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3992,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кээ бир гендер бактерияларда жакшы иштебейт, ошондуктан ачыткы, курт-кумурскалардын же сүт эмүүчүлөрдүн клеткалары да колдонула алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3993,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айрым генетикалык жактан өзгөртүлгөн микробдор курчап турган чөйрөдөн оор металлдарды бөлүп алып, аларды оңойураак калыбына келтирилүүчү кошулмаларга айландыра алгандыктан, био-кен иштетүүдө жана био-ремедиацияда да колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3994,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондой эле козу карынга жана вируска туруктуу айыл чарба өсүмдүктөрү иштелип чыккан же иштелүүдө.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3995,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2016-жылы лосось балыгы кадимки жетилген өлчөмүнө кыйла ылдамыраак жетүүсү үчүн өсүү гормондору менен генетикалык жактан өзгөртүлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3996,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Соя жана рапс пайдалуураак майларды өндүрүү максатында генетикалык жактан өзгөртүлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3997,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Вирустук векторлор аркылуу генди өткөрүп берүү инвазивдик түрлөрдү көзөмөлдөөнүн, ошондой эле жоголуу коркунучунда турган фаунаны оорулардан эмдөөнүн каражаты катары сунушталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3998,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жаратылышты коргоодо гендик инженерияны колдонуу азырынча негизинен теориялык гана болуп, практикада колдонула элек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":3999,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Асиломар жыйыны рекомбинанттык технологияны колдонуу боюнча бир катар ыктыярдуу көрсөтмөлөрдү сунуштады.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":4000,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Протоколго бир жүз элүү жети өлкө мүчө болуп саналат жана алар��ын көбү аны өздөрүнүн мыйзамдары үчүн негиз катары колдонушат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":4001,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"ГМОну өстүрүүгө уруксат бербеген өлкөлөрдүн көпчүлүгү изилдөө жүргүзүүгө мүмкүнчүлүк беришет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":4002,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эмили Марден, Тобокелдик жана жөнгө салуу: АКШнын генетикалык жактан өзгөртүлгөн азык-түлүк жана айыл чарба боюнча жөнгө салуу саясаты, 44 B.C.L. Rev. 733 (2003) Ал эми Европа Биримдигинде, тескерисинче, дүйнөдөгү эң катаал ГМО регуляциясы бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":4003,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жөнгө салуучу органдарды тынчсыздандырган негизги маселелердин бири – ГМ азыктары маркалануусу керекпи же жокпу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":4004,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул талаш-тартыштар соттук териштирүүлөргө, эл аралык соода талаштарына, нааразылык акцияларына жана айрым өлкөлөрдө коммерциялык өнүмдөрдү чектөөчү регуляцияга алып келди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":4005,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Күмөндөр айтылганына карабастан, изилдөөлөрдүн басымдуу бөлүгү ГМ өсүмдүктөрдү өстүрүү экономикалык жактан дыйкандарга пайдалуу экенин аныкташкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":4006,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"ГМ өсүмдүктөрүнө байланыштуу экологиялык таасирлердин көбүн түшүнүү үчүн көп жылдар талап кылынышы мүмкүн жана алар салттуу айыл чарба тажрыйбаларында да кездешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":4007,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сабак, демонстрация жана илимий тасманын үзүндүсүн колдонгон 1978-жылкы «Бразилиялык балдар» жана 1993-жылкы «Юра доорунун паркы» фильмдерин эске албаганда, гендик инженерия жөнүндө көрүүчүлөргө маалымат берген тасмалар аз болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Genetic_engineering","last_updated":"3.0"}
+{"id":4008,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Нанотехнология, ошондой эле нанотех деп кыскартылат, – затты өнөр жай максаттарында атомдук, молекулярдык жана супрамолекулярдык деңгээлде пайдалануу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4009,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул аныктама кванттык-механикалык эффекттердин ушул кванттык чөйрөнүн масштабында маанилүү экендигин чагылдыргандыктан, аныктама белгилүү бир технологиялык максаттан, чоңдугу берилген өлчөм чегинен төмөн болгондо келип чыккан заттын өзгөчө касиеттери менен алектенген бардык изилдөө жана технология түрлөрүн камтыган изилдөө категориясына которулду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4010,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тиешелүү изилдөөлөр жана колдонмолор да ошончолук ар кандай: алар кадимки түзүлүштөр физикасынын кеңейтүүлөрүнөн баштап, молекулярдык өз алдынча куралууга негизделген таптакыр жаңы ыкмаларга чейин, ошондой эле наноөлчөмдөгү жаңы материалдарды иштеп чыгуудан баштап, атомдук деңгээлде затты түздөн-түз башкарууга чейинки чөйрөнү камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4011,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Нано-технология» термини 1974-жылы Норио Танигучи тарабынан биринчи жолу колдонулган, бирок ал кеңири таанымал эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4012,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Нанотехнологиянын 1980-жылдары бир тармак катары калыптанышы – нанотехнологиянын концептуалдык негиздерин иштеп чыгып, жайылткан Дрекслердин теориялык жана коомдук иштеринин, ошондой эле материяны атомдук деңгээлде башкаруу келечегине коомчулуктун зор көңүлүн бурган көрүнүктүү эксперименталдык жетишкендиктердин биригүүсүнүн натыйжасында келип чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4013,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"IBM Цюрих изилдөө лабораториясында микроскопту иштеп чыккан Герд Бинниг менен Генрих Рорер 1986-жылы физика боюнча Нобель сыйлыгын алышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4014,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"С60 башында нанотехнология деп сүрөттөлгөн эмес; бул термин кийинчерээк наноөлчөмдөгү электроника жана түзүлүштөр үчүн мүмкүн болгон колдонууларды сунуштаган, ага байланыштуу көмүртек нанотүтүкчөлөрү (кээде графен түтүкчөлөрү же Баки түтүкчөлөрү деп да аталат) боюнча жасалган иштерге карата колдонулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4015,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ондогон жылдар өткөндөн кийин, көп жапкычтуу технологиядагы жетишкендиктер, үч өлчөмдүү, тегиз эмес, кош жапкычтуу MOSFET болгон FinFETтен (канатчалуу талаа транзистору) баштап, металл-оксид-жарым өткөргүч талаа транзистору (MOSFET) түзмөктөрүн жапкычынын узундугу 20 нмден кичирээк наномасштабдык деңгээлге чейин кичирейтүүгө шарт түздү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4016,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Нанотехнологиялардын аныктамаларына жана мүмкүн болуучу кесепеттерине байланыштуу талаш-тартыштар пайда болду, буга Падышалык коомдун нанотехнология боюнча баяндамасы мисал боло алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4017,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул өнүмдөр наноматериалдардын жапырт колдонулушу менен чектелет жана материяны атомдук деңгээлде башкарууну өзүнө камтыбайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4018,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал gate-all-around (GAA) FinFET технологиясына негизделген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4019,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул учурдагы иштерди да, өркүндөтүлгөн концепцияларды да камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4020,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Төмөнкү чек атомдордун өлчө��ү тарабынан коюлган (эң кичинекей атомдор суутектики, алардын кинетикалык диаметри болжол менен нанометрдин төрттөн бир бөлүгүн түзөт), анткени нанотехнология өзүнүн түзүлүштөрүн атомдордон жана молекулалардан кураштырышы керек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4021,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул масштабды башкача мисал менен карасак, нанометрдин метрге катышы айнек топтун Жердин көлөмүнө болгон катышына барабар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4022,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Төмөндөн жогору» ыкмасында материалдар жана түзүлүштөр молекулярдык таануу принциптери боюнча химиялык жол менен өз алдынча куралган молекулярдык компоненттерден куралат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4023,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Буга бир мисал – беттик аянттын көлөмгө болгон катышынын жогорулашы материалдардын механикалык, термикалык жана каталитикалык касиеттерин өзгөртүп жиберүүсү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4024,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Наноматериалдардын каталитикалык активдүүлүгү ошондой эле алардын биоматериалдар менен өз ара аракеттенүүсүндө потенциалдуу тобокелдиктерди жаратат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4025,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Молекулярдык таануу түшүнүгү өзгөчө маанилүү: коваленттик эмес молекулалар аралык күчтөрдүн натыйжасында белгилүү бир конфигурация же уюшуу артыкчылыкка ээ боло тургандай кылып молекулаларды долбоорлоого болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4026,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындай «төмөндөн жогору» ыкмалар түзмөктөрдү параллелдүү өндүрүүгө жөндөмдүү жана «жогорудан төмөн» ыкмаларынан бир топ арзан болушу керек, бирок талап кылынган кураштыруунун өлчөмү менен татаалдыгы өскөн сайын, алар кыйын абалга кабылышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4027,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өндүрүмдүү наносистемалар контекстиндеги өндүрүш көмүртектүү нанотүтүкчөлөр жана нанобөлүкчөлөр сыяктуу наноматериалдарды өндүрүү максатында колдонулган салттуу технологияларга тиешеси жок жана алардан так айырмаланышы керек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4028,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Нанотехнологиядагы өнүгүүлөр аларды башка жолдор менен, балким, биомиметикалык принциптерди колдонуу аркылуу курууга шарт түзөт деп үмүттөнүлөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4029,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жалпысынан, атомдук деңгээлде түзмөктөрдү кураштыруу өтө кыйын, анткени атомдорду салыштырмалуу өлчөмдөгү жана жабышчаактыктагы башка атомдордун үстүнө жайгаштырууга туура келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4030,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул 2003-жылы ACS'тин \"Chemical & Engineering News\" басылмасында кат алмашууга түрткү болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4031,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар кыймылы компьютерден чыңалууну өзгөртүү менен башкарылган, жок дегенде үч түрдүү молекулярдык түзмөктү кураштырышкан: нанотүтүкчөлүү наномотор, молекулярдык кыймылдаткыч жана наноэлектромеханикалык релаксациялык осциллятор.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4032,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Иондорду ылдам ташыган наноматериалдар ошондой эле наноионикага жана наноэлектроникага да байланыштуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4033,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Нанотүркүктөр сыяктуу наноөлчөмдүү материалдар кээде күн батареяларында колдонулат, бул салттуу кремний күн батареяларынын наркын төмөндөткөнгө жардам берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4034,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жалпысынан алганда, молекулярдык өз алдынча куралуу супрамолекулярдык химиянын концепцияларын, өзгөчө молекулярдык таанууну колдонуп, бир молекулалуу компоненттерди автоматтык түрдө кандайдыр бир пайдалуу конформацияга жайгаштырууга умтулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4035,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Учурда сатыкта турган зор магниттик каршылыктын негизиндеги катуу дисктер, ошондой эле атомдук катмарды чөктүрүү (ALD) технологиялары да бул сүрөттөмөгө туура келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4036,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Фокусталган ион шоолалары материалды түздөн-түз алып салууга жөндөмдүү, же ошол эле учурда ылайыктуу прекурсордук газдар колдонулса, атүгүл материалды чөгөрө да алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4037,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Булар андан кийин наноэлектрондук түзүлүштө бир молекулалуу компоненттер катары колдонулушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4038,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Молекулалык нанотехнология – бул жеке молекулаларды кылдат көзөмөлдөнгөн, детерминисттик жолдор менен башкарууга негизделип сунушталган ыкма.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4039,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Медицинада нанороботторду колдонуу боюнча үмүттөр бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4040,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Заттын дискреттик (б.а., атомдук) табиятынан жана экспоненциалдык өсүү мүмкүнчүлүгүнөн улам, бул этап дагы бир өнөр жай революциясынын негизи катары каралат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4041,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өлчөмдүүлүктүн азайышы менен беттик аянттын көлөмгө карата катышынын жогорулашы байкалат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4042,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Концептуалдык жактан 1961-жылы Марвин Минский иштеп чыккан сканерлөөчү конфокалдык микроскопко жана 1970-жылдары Калвин Куэйт менен анын кесиптештери иштеп чыккан сканерлөөчү акустикалык микроскопко (САМ) окшош болсо да, жаңы сканерлөөчү зонддук микроскоптордун ажыратуучулугу кыйла жогору, анткени алар үн же жарык толкунунун узундугу менен чектелбейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4043,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, микроскоптун сканерлөө ылдамдыгы төмөн болгондуктан, бул дагы эле жай жүрүүчү процесс.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4044,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Нанотехнологиялык ыкмалардын дагы бир тобуна нанотүтүкчөлөр менен нанозымдарды даярдоодо колдонулуучу ыкмалар, жарым өткөргүчтөрдү өндүрүүдө колдонулуучу терең ультрафиолет литография, электрон-нурлуу литография, фокусталган ион нуру менен иштетүү, наноимпринт литографиясы, атомдук катмарды чөктүрүү жана молекулярдык бууну чөктүрүү сыяктуу ыкмалар, ошондой эле ди-блоктуу кош-полимерлерди колдонгон молекулярдык өзүн-өзү чогултуу ыкмалары кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4045,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сканерлөөчү зонддук микроскопия наноматериалдарды мүнөздөө үчүн да, синтездөө үчүн да маанилүү ыкма болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4046,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, белгиге багытталган сканерлөө ыкмасын колдонуу менен, сканерлөөчү зонддук микроскопия усулдары аркылуу атомдорду же молекулаларды беттин үстүндө жылдырууга болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4047,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул ыкмаларга химиялык синтез, өзүн өзү кураштыруу жана позициялык кураштыруу кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4048,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Bell Telephone Laboratories'дин Жон Р. Артур сыяктуу изилдөөчүлөрү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4049,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"МБЭ окумуштууларга атомдордун атомардык тактыктагы катмарларын өстүрүүгө жана ушул процессте татаал түзүлүштөрдү курууга мүмкүндүк берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4050,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кесилген жараны тезирээк айыктыруу үчүн таңууларга күмүш нанобөлүкчөлөрү кошулууда.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4051,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Нанотехнология учурдагы медициналык колдонмолорду жалпы практикалык дарыгердин кабинети жана үй сыяктуу жерлерде арзаныраак жана колдонууга жеңил кылышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4052,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Азыркы учурда бул кыймылдаткычтарда дизелдик кыймылдаткычтын катализатору катары платина колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4053,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Андан кийин кычкылдандыруучу катализато�� көмүрсуутек жана углерод кычкылын кычкылдандырып, көмүр кычкыл газын жана сууну пайда кылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4054,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Даниялык InnovationsFonden компаниясы нанотехнологияны колдонуу менен жаңы катализатор алмаштыргычтарды издөөгө 15 миллион даниялык крон инвестициялаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4055,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эгерде пайдаланылган газдар таасир тийгизген катализатордун бетинин аянты максималдуу көбөйтүлсө, катализатордун эффективдүүлүгү да максималдуу болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4056,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошентип, бул нанобөлүкчөлөрдү түзүү алынган дизелдик кыймылдаткычтын катализаторунун натыйжалуулугун жогорулатат, бул өз кезегинде чыккан газдардын тазарышына алып келет жана чыгымды азайтат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4057,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Изилдөөчүлөр каркастарды долбоорлоодо, клетканын дифференциациясын тиешелүү багытка салуу максатында, анын микрочөйрөсүнүн наноөлчөмдүү өзгөчөлүктөрүн тууроого аракет кылышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4058,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"TSMC 2017-жылы 7 нм процессин өндүрө баштаган болсо, Samsung 2018-жылы 5 нм процессин өндүрө баштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4059,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ушул себептерден улам, айрым топтор нанотехнологиянын өкмөттөр тарабынан жөнгө салынуусун жакташат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4060,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кээ бир нанобөлүктөрдү камтыган продуктулардын күтүлбөгөн кесепеттери болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4061,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Абадагы нанобөлүкчөлөр жана нанобулаларды дем менен жутуу бир катар өпкө ооруларына, мисалы, фиброзго алып келиши мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4062,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Nature Nanotechnology» журналында жакында жарыяланган ири бир изилдөөгө ылайык, «нанотехнология революциясынын» символу болуп эсептелген көмүртек нанотүтүкчөлөрүнүн кээ бир түрлөрү, эгер жетиштүү өлчөмдө дем алуу жолу менен организмге кирсе, асбесттей эле зыяндуу болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4063,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дэвис (2008) бул кемчиликтерди жоюунун кадамдарын баяндаган ченемдик жол картасын сунуштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4064,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мунун натыйжасында, кээ бир окумуштуулар нанотехнологиянын айрым түрлөрүнө карата сактык принцибин катуураак колдонууга, сатыкка чыгарууга уруксатты кечиктирүүгө, тамгалоону күчөтүүгө жана коопсуздук боюнча кошумча дайындарды иштеп чыгуу талаптарын киргизүүгө чакырышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nanotechnology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4065,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өзөктүк технология – бул атом өзөктөрүнүн өзөктүк реакцияларын камтыган технология.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nuclear_technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4066,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал, Пьер Кюри жана Мария Кюри бул кубулушту изилдей башташкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nuclear_technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4067,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Радиациянын бул түрлөрүнүн кээ бирлери жөнөкөй материядан өтүп кете алат, жана алардын бардыгы көп өлчөмдө зыяндуу болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nuclear_technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4068,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бара-бара радиоактивдүү ажыроодон пайда болгон радиация иондоштуруучу экени жана анын анын күйүк калтырбай турган өтө аз өлчөмү да узак мөөнөттүү олуттуу коркунуч жаратышы мүмкүн экени аныкталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nuclear_technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4069,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Атом тереңирээк изилденген сайын, радиоактивдүүлүктүн табияты да айкыныраак боло баштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nuclear_technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4070,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Альфа-ажыроо – бул ядронун, курамы эки протон жана эки нейтрондон турган жана гелийдин ядросуна барабар болгон альфа-бөлүкчөнү бөлүп чыгаруу процесси.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nuclear_technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4071,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Радиациянын бул түрү эң коркунучтуу жана бөгөт коюуга эң орчундуусу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nuclear_technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4072,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бир ядродон бөлүнүп чыгып, андан ары башка ядронун ажыроосуна себеп болгон нейтрондордун орточо саны k деп белгиленет. Эгер k-нын мааниси 1ден чоң болсо, бул ажыроо реакциясы сиңиргенине караганда көбүрөөк нейтрон бөлүп чыгарып жатканын билдирет; ошондуктан, ал өзүн-өзү кармап туруучу чынжыр реакциясы деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nuclear_technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4073,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эгер чынжыр реакциясын улантуу үчүн ылдам ажыроолор жетиштүү болсо, анда масса ыкчам критикалык деп эсептелет жана энергиянын бөлүнүп чыгышы тездик менен жана көзөмөлсүз өсүп, бул көбүнчө жарылууга алып келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nuclear_technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4074,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Долбоордун жүрүшүндө биринчи өзөктүк бөлүнүү реакторлору да иштелип чыккан, бирок алар негизинен курал-жарак өндүрүү үчүн арналып, электр энергиясын иштеп чыгарышкан эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nuclear_technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4075,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, эгер масса кечигип чыккан нейтрондор кошулганда гана критикалык абалга жетсе, анда реакцияны, мисалы, нейтрон жутуучу заттарды киргизүү же алып салуу аркылуу башкаруу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nuclear_technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4076,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Пайда болгон өзөк темирдикинен жеңил бо��гондо, адатта энергия бөлүнүп чыгат; ал эми өзөк темирдикинен оор болгондо, энергия жалпысынан жутулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nuclear_technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4077,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Никелден уранга чейинки жана андан аркы оор элементтердин калган молчулугу супернова нуклеосинтези – R-процесси аркылуу пайда болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nuclear_technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4078,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Суутек бомбалары өздөрүнүн эбегейсиз кыйратуучу күчүн термоөзөктүк синтезден алышат, бирок алардын энергиясын башкаруу мүмкүн эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nuclear_technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4079,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, бул эки түзмөк тең таза энергия жоготуу менен иштейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nuclear_technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4080,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өзөктүк синтез алгач Экинчи дүйнөлүк согуш маалында, «Манхэттен долбоорунун» (жетекчиси Эдвард Теллер) окумуштуулары аны бомба жасоо ыкмасы катары изилдегенде, теориялык баскычта гана каралган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nuclear_technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4081,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Атүгүл кичинекей өзөктүк түзмөктөр да жарылуу, өрт жана радиация менен шаарды кыйратышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nuclear_technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4082,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындай курал жайгаштыруу үчүн бир же бир нече субкритикалык бөлүнүүчү массаны туруктуу кылып кармап турушу, андан кийин жардыруу үчүн критикалык абалды (критикалык массаны түзүү) пайда кылышы керек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nuclear_technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4083,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Урандын бир изотобу, тактап айтканда уран-235, табигый түрдө кездешет жана жетишерлик туруксуз, бирок ал дайыма кыйла туруктуу уран-238 изотобу менен аралашкан абалда учурайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nuclear_technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4084,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Же болбосо, плутоний элементинин бул процессте колдонуу үчүн жетишерлик деңгээлдеги туруксуз изотобу бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nuclear_technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4085,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар 1945-жылдын 16-июлунда Нью-Мексиконун Аламогордо шаарына жакын жерде «Тринити» код-аттуу сыноодо биринчи өзөктүк куралды жардырышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nuclear_technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4086,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бир эле курал алып келген болуп көрбөгөндөй кыйроодон жана курмандыктардан соң, Жапон өкмөтү көп өтпөй багынып берип, Экинчи дүйнөлүк согушту аяктады.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nuclear_technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4087,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Төрт жылдан ашык убакыт өткөндөн кийин, 1949-жылдын 29-августунда Советтер Союзу өзүнүн алгачкы атомдук куралын жардырган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nuclear_technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4088,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Радиологиялык курал – душмандын аймактарына кооптуу өзөктүк материалды жайылтуу үчүн иштелип чыккан өзөктүк куралдын бир түрү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nuclear_technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4089,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кадимки аскерлер тарабынан пайдасыз деп эсептелгени менен, мындай курал өзөктүк терроризм боюнча кооптонууларды жаратат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nuclear_technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4090,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Келишим жер астындагы өзөктүк сыноолорду өткөрүүгө уруксат берген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nuclear_technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4091,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1996-жылы «Өзөктүк сыноолорго ар тараптуу тыюу салуу» жөнүндө келишимге кол койгондон кийин (ал 2011-жылга карата күчүнө кире элек болчу), бул мамлекеттердин баары бардык өзөктүк сыноолорду токтотууга милдеттенме алышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nuclear_technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4092,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кансыз согуш мезгилинде каршылашкан державалардын жүз миллиондогон адамды жок кылууга жетиштүү, эбегейсиз зор өзөктүк арсеналдары болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nuclear_technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4093,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Азыркы учурда атомдук энергия дүйнөдөгү электр энергиясынын болжол менен 15,7% камсыздайт (2004-жылы) жана авианосецтерди, муз жаргычтарды жана суу астындагы кайыктарды кыймылга келтирүүдө колдонулат (азырынча экономикалык себептер жана айрым порттордогу кооптонуулар атомдук энергияны транспорттук кемелерде колдонууга тоскоол болуп келет).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nuclear_technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4094,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Медициналык жана стоматологиялык рентген аппараттары кобальт-60ты же башка рентген булактарын пайдаланышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nuclear_technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4095,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Экөөндө тең кичинекей туруктуу токту жараткан 241Am'дин кичинекей булагы бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nuclear_technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4096,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Курт-кумурскалар менен күрөшүүнүн дагы бир ыкмасы – тукумсуз курт-кумурска ыкмасы, мында эркек курт-кумурскалар нурлануу менен тукумсуздандырылып, популяцияны азайтуу максатында коё берилет, натыйжада алар тукум калтырбайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nuclear_technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4097,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Колдонулган нурлануу булактарына радиоизотоптук гамма-нурлануу булактары, рентген генераторлору жана электрон тездеткичтери кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nuclear_technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4098,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондуктан ал азык-түлүк эмес буюмдарга карата да колдонулат: медициналык жабдуулар, пластмассалар, газ түтүктөрү, полду жылытуучу шлангдар, тамак-аш таңгактоочу тартылма плёнкалар, унаа тетиктери, зымдар жана кабелдер (изоляциясы), шиналар, жада калса асыл таштар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nuclear_technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4099,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Микроорганизмдер мындан ары көбөйө да, зыяндуу же оору козгоочу иш-аракеттерин уланта да алышпайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nuclear_technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4100,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өсүмдүктөр табигый бышуу же картаюу процессин уланта алышпайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nuclear_technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4101,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тамак-ашты иондоштуруучу нурлануу менен иштетүүнүн өзгөчөлүгү атомдук өтүүдөгү энергия тыгыздыгынын өтө жогору болгондугунда, ал молекулаларды ыдыратып, иондошууну (аталышы да ушундан) жарата алат, мындай натыйжага жөн гана ысытуу менен жетүү болбойт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nuclear_technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4102,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, нурландырылган азыктарды сүрөттөө үчүн «муздак пастеризация» терминин колдонуу талаш-тартыштуу, анткени кээ бир учурларда көздөлгөн акыркы натыйжалары окшош болушу мүмкүн болсо да, пастеризация жана нурлантуу түп-тамырынан бери ар башка процесстер болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nuclear_technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4103,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мария Кюри жогорку деңгээлдеги нурлануунун таасиринен улам келип чыккан апластикалык анемиядан каза болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nuclear_technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4104,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Хиросима менен Нагасакидеги курмандыктардын дээрлик жарымы эки-беш жылдан кийин нурланууга кабылуу кесепетинен каза болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nuclear_technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4105,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өзөктүк эрүү ядролук материалдардын курчап турган чөйрөгө таралышынын олуттуураак коркунучун билдирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nuclear_technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4106,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Окшош кырсыктарга туш болгон аскердик реакторлор – Улуу Британиядагы Уиндскейл жана Америка Кошмо Штаттарындагы SL-1 болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Nuclear_technology","last_updated":"3.0"}
+{"id":4107,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Трансгуманисттик изилдөөлөрдүн дагы бир темасы – адамзатты ядролук согуш же астероиддин кагылышуусу сыяктуу экзистенциалдык тобокелдиктерден коргоо.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Transhumanism","last_updated":"3.0"}
+{"id":4108,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул ырастоо британ философ Макс Мордун 1990-жылы трансгуманизмдин принциптерин футуристтик философия катары туюндуруп башташына жана Калифорнияда ошондон бери бүткүл дүйнөлүк трансгуманисттик кыймылга айланган ой мектебин уюштуруусуна интеллектуалдык пайдубал түптөгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Transhumanism","last_updated":"3.0"}
+{"id":4109,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Ой жүгүртүүсүндө» Декарт физикалык өлбөстүккө да, күчтүү акыл-эске да жеткирүүчү медицинанын жаңы түрүн элестеткен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Transhumanism","last_updated":"3.0"}
+{"id":4110,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Сент-Леон» өзүнүн кызы Мэри Шеллинин «Франкенштейн» романына шыктануу берген болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Transhumanism","last_updated":"3.0"}
+{"id":4111,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айрыкча, аны евгеника илиминин өнүгүшү, эктогенез (жасалма чөйрөдө өмүр жаратуу жана анын жашоосун камсыздоо) жана ден соолук менен акыл-эс сыяктуу адамдык касиеттерди жакшыртуу максатында генетиканы колдонуу кызыктырган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Transhumanism","last_updated":"3.0"}
+{"id":4112,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондон бери бул идеялар трансгуманизмдин кеңири тараган темалары болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Transhumanism","last_updated":"3.0"}
+{"id":4113,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Манифесттин «Материал жана Адам» бөлүмүндө Нобору Кавадзоэ мындай деп божомолдойт: бир нече ондогон жылдардан кийин, байланыш технологияларынын тез өнүгүшү менен, ар бир адамдын кулагында башка адамдардын ал жөнүндө жана тескерисинче ал башкалар тууралуу эмне деп ойлогонун түздөн-түз жана так жеткирип турган «мээ толкундарын кабыл алгыч» болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Transhumanism","last_updated":"3.0"}
+{"id":4114,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1966-жылы, Нью-Йорк калаасындагы The New School'до «адамдын жаңы концепциялары» боюнча сабак берген футурист FM-2030 (мурдагы аты Ф. М. Эсфандиари), пост-адамзатка өткөөл болгон технологияларды, жашоо образын жана дүйнө таанымды кабыл алган адамдарды «трансадам» деп атай баштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Transhumanism","last_updated":"3.0"}
+{"id":4115,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"FM-2030 жана Вита-Мор көп өтпөй Лос-Анжелесте трансгуманисттер үчүн жолугушууларды өткөрө башташкан, ага FM-2030дун курстарынын студенттери жана Вита-Мордун көркөм чыгармаларынын көрүүчүлөрү кирген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Transhumanism","last_updated":"3.0"}
+{"id":4116,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өзгөчө тынчсыздандырган маселе – адамдын мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүүчү технологиялардын социалдык класстарга жана чек араларга карабастан бирдей жеткиликтүүлүгү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Transhumanism","last_updated":"3.0"}
+{"id":4117,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Натыйжада Дүйнөлүк Трансгуманисттик Ассоциация алдыңкы эл аралык трансгуманисттик уюм бойдон калды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Transhumanism","last_updated":"3.0"}
+{"id":4118,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мормон Трансгуманисттик Ассоциациясы 2006-жылы түзүлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Transhumanism","last_updated":"3.0"}
+{"id":4119,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Трансгуманизм эволюциялык көз карашты, анын ичинде кээде когнитивдик жакшыртуу (башкача айтканда, биологиялык жакшыртуу) аркылуу жогорку интеллекттүү жаныбар түрүн жаратууну баса белгилейт, бирок катышуучу эволюциясынын акыркы максаты катары «пост-адамдык келечекти» бекем карманат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Transhumanism","last_updated":"3.0"}
+{"id":4120,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындай «маданий постгуманизм» адамдар менен улам өнүккөн машиналардын арасындагы байланышты кайра ойлонууга мүмкүнчүлүк берсе да, бул көз карашта трансгуманизм жана ага тектеш постгуманизмдер «автономдуу либералдык субъекттин» эскирген түшүнүктөрүн четке какпастан, анын «прерогативдерин» постгуманизм чөйрөсүнө карай кеңейтип жатат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Transhumanism","last_updated":"3.0"}
+{"id":4121,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, башка прогрессивдер постгуманизм, мейли ал философиялык, мейли активисттик формасында болсун, социалдык адилеттүүлүк маселелеринен, адам институттарын реформалоодон жана Агартуу доорунун башка негизги түйшүктөрүнөн алыстап, жашоонун андан да кылдат жолдорун издеп, адам денесинин чегинен чыгууну көздөгөн нарциссисттик умтулууларга карай бурулууну билдирет деп ойлошот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Transhumanism","last_updated":"3.0"}
+{"id":4122,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөгөн трансгуманисттер бүткүл жашоонун сапатын жакшыртуу максатында келечектеги технологиялардын жана инновациялык коомдук системалардын потенциалын жигердүү баалап, тубаса акыл-эс жана денелик тоскоолдуктарды жоюу аркылуу адамдын материалдык жашоо-шартын укуктук жана саясий теңчилик убадасына шайкеш келтирүүгө умтулушат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Transhumanism","last_updated":"3.0"}
+{"id":4123,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Рэй Курцвейл сыяктуу айрым теоретиктер технологиялык инновациянын темпи тездеп баратат жана жакынкы 50 жылда радикалдуу технологиялык жетишкендиктер гана эмес, балким, адамзаттын табиятын түп-тамырынан бери өзгөртө турган технологиялык сингулярдуулук да болушу мүмкүн деп эсептешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Transhumanism","last_updated":"3.0"}
+{"id":4124,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, Бостром адамзаттын келечектеги бакубаттуулугуна коркунуч туудурган экзистенциалдык тобокелдиктер, анын ичинде жаңыдан пайда болгон технологиялар жаратышы мүмкүн болгон коркунучтар жөнүндө кеңири жазган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Transhumanism","last_updated":"3.0"}
+{"id":4125,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Буга каршы туруу үчүн Хокинг адамдын акылын жогорулатуу жана агрессияны азайтуу максатында же адам геномун өз алдынча долбоорлоону, же механикалык жакшыртууну (мисалы, мээ-компьютер интерфейси) баса белгилеп, мындай чараларсыз адамзат цивилизациясы жамааттык түрдө өтө эле акылсыз болуп, барган сайын туруксуздашып бараткан системадан аман кала албай, натыйжада коом кыйроого учурай турганын баса көрсөтөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Transhumanism","last_updated":"3.0"}
+{"id":4126,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул ойчулдардын пикири боюнча, жалганга чыгарууга негиздеп талкуулай алуу жөндөмү – бул инсанга сырткы божомолдордон көз карандысыз түрдө өз атынан сүйлөөгө шарт түзгөн, жөнү жок эмес бир босогону түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Transhumanism","last_updated":"3.0"}
+{"id":4127,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ушуга ылайык, Дэн Агин сыяктуу көптөгөн көрүнүктүү трансгуманист жактоочулар трансгуманизмдин саясий оң жана сол канаттагы сынчыларын жалпысынан \"биоконсерваторлор\" же \"биолуддиттер\" деп аташат; акыркы термин адамдын кол эмгегинин машиналар ме��ен алмаштырылышына каршы чыккан 19-кылымдагы индустриялаштырууга каршы коомдук кыймылга шилтеме кылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Transhumanism","last_updated":"3.0"}
+{"id":4128,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адамдарга жумушта жана билим алууда артыкчылык берген белгилүү бир нейрондук импланттар орнотулганда да, ушундай эле жагдай кайра орун алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Transhumanism","last_updated":"3.0"}
+{"id":4129,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Иммортализм – радикалдуу өмүрдү узартуу жана технологиялык өлбөстүк мүмкүн жана абзел деген ишенимге негизделген, жана муну ишке ашырууну камсыздоо максатында изилдөө жана өнүктүрүүнү жактаган моралдык идеология.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Transhumanism","last_updated":"3.0"}
+{"id":4130,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Математика (грек тилинен: ) сан (сандар теориясы), түзүлүш (алгебра), мейкиндик (геометрия) жана өзгөрүү (анализ) сыяктуу темаларды изилдөөнү өзүнө камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4131,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Математикалык структуралар чыныгы кубулуштардын жакшы моделдери болгондо, математикалык ой жүгүртүүнү колдонуп, жаратылыш жөнүндө терең түшүнүк алууга же божомолдорду айтууга болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4132,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Математикалык маселелерди чыгаруу үчүн талап кылынган изилдөөлөр жылдарга, атүгүл кылымдарга созулган үзгүлтүксүз иликтөөнү талап кылышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4133,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Математика Ренессанс дооруна чейин салыштырмалуу жай темпте өнүккөн, андан соң математикалык инновациялар жаңы илимий ачылыштар менен айкалышып, бүгүнкү күнгө чейин уланып келе жаткан математикалык ачылыштардын жасалуу ылдамдыгынын кескин жогорулашына алып келди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4134,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сөөктөрдө табылган эсеп кертиктери күбөлөндүргөндөй, тарыхка чейинки адамдар физикалык буюмдарды саноодон тышкары, убакыт – күндөр, мезгилдер же жылдар сыяктуу абстрактуу чоңдуктарды да эсептөөнү билишкен болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4135,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Б.з.ч. 6-кылымда пифагорчулардан тарта, байыркы гректер грек математикасынын алкагында математиканы өз алдынча предмет катары системалуу изилдей башташкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4136,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көп учурда байыркы доордун эң улуу математиги деп Сиракузалык Архимед (б.з.ч. 287–212-жж.) таанылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4137,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бүгүнкү күндө бүткүл дүйнөдө колдонулган индус-араб сан системасы жана анын амалдарын колдонуу эрежелери биздин замандын биринчи миң жылдыгында Индияда калыптанып, ислам математикасы аркылуу Батыш дүйнөсүнө жайылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4138,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ислам математикасынын эң көрүнүктүү жетишкендиги – алгебраны өнүктүрүүсү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4139,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эрте жаңы доордо Батыш Европада математика ылдамдашкан темп менен өнүгө баштады.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4140,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"19-кылымдын эң залкар математиги, кыязы, немис окумуштуусу Карл Фридрих Гаусс болгон. Ал алгебра, анализ, дифференциалдык геометрия, матрицалар теориясы, сандар теориясы жана статистика сыяктуу тармактарга зор салым кошкон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4141,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Математикалык ачылыштар бүгүнкү күндө да жасалып жатат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4142,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Атап айтканда, mathēmatikḗ tékhnē «математикалык өнөр» деген түшүнүктү билдирген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4143,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Англис тилиндеги көптүк түр катары жазылган «mathematics» зат атоочу жекелик сандагы этишти талап кылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4144,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок Аристотель жалаң гана сандык чоңдукка басым жасоо математиканы физика сыяктуу илимдерден айырмалай албашы мүмкүн экенин белгилеген. Анын пикиринде, математиканы өзгөчөлөнтүп турган нерсе – бул абстракция жана санды чыныгы кубулуштардан \"ой жүзүндө ажыратылуучу\" касиет катары изилдөө.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4145,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Интуиционизмдин өзгөчөлүгү – анын башка аныктамалар боюнча туура деп эсептелген айрым математикалык идеяларды четке каккандыгында.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4146,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Хаскелл Карри математиканы жөн гана \"формалдуу системалардын илими\" деп аныктаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4147,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Поппер ошондой эле мындай деп белгилеген: «Мен бир системаны, эгерде аны тажрыйба аркылуу текшерүүгө мүмкүн болсо гана, эмпирикалык же илимий деп сөзсүз кабыл алам».","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4148,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Интуиция менен эксперимент да математикада, ошондой эле башка илимдерде да жоромолдорду түзүүдө роль аткарат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4149,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, физик Ричард Фейнман математикалык ой жүгүртүү менен физикалык интуицияны айкалыштырып, кванттык механиканын траекториялар боюнча интегралдоо ыкмасын иштеп чыккан. Ал эми бүгүнкү кылдар теориясы – табияттын төрт фундаменталдык күчүн бириктирүүгө умтулган жана али калыптанып жаткан илимий теория – жаңы математикага дем берип келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4150,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көбүнчө таза математика менен колдонмо математика арасында айырма жасалат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4151,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Изилдөөнүн көпчүлүк тармактарындагыдай эле, илим доорундагы билимдин дүркүрөп өсүшү адистешүүгө алып келди: азыркы учурда математикада жүздөгөн адистештирилген тармактар бар жана эң акыркы «Математикалык предметтердин классификациясы» 46 бетке жайылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4152,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөгөн математиктер математиканын көркөмдүгү, анын тубаса эстетикасы жана ички сулуулугу тууралуу айтышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4153,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Г. Х. Харди «Математиктин апологиясы» аттуу эмгегинде бул эстетикалык ой-жүгүртүүлөр таза математиканы изилдөөнү актоого өзү эле жетиштүү деген ишенимин билдирген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4154,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Объектти бул касиеттери аркылуу мүнөздөгөн теорема – башкы сыйлык.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4155,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эйлер (1707–1783) бүгүнкү күндө колдонулуп жаткан көптөгөн белгилерди киргизген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4156,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Табигый тилде адамдар сөздү (мисалы, уй) ага туура келген физикалык объектке байланыштыра алса, математикалык символдор болсо – абстрактуу, аларда эч кандай физикалык аналогдор жок.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4157,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Математикалык тил, ошондой эле, математикадан тышкары эч кандай мааниси жок гомеоморфизм жана интегралдануучу сыяктуу көптөгөн техникалык терминдерди да өзүнө камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4158,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Математиктер тилдин жана логиканын мындай тактыгын «катаалдык» деп аташат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4159,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул – жаңылыш интуицияларга негизделген \"теоремалардан\" сактануу чарасы, анткени алардын көптөгөн мисалдары бул илимдин тарыхында кездешкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4160,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Математикалык катаалдыкты туура эмес түшүнүү – математикадагы кеңири таралган жаңылыш пикирлердин айрымдарынын себеби.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4161,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Экинчи жагынан, далилдөө жардамчылары кол менен жазылган далилде берүүгө мүмкүн болбогон бардык деталдарды текшерүүгө шарт түзөт жана Файт-Томпсон теоремасынын далили сыяктуу узун далилдердин тууралыгына кепилдик берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4162,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул негизги маселелерден тышкары, математиканын өзөгүнүн башка тармактар менен болгон байланыштарын изилдөөгө арналган бөлүмдөр да бар: логика, көптүктөр теориясы (негиздер), ар кандай илимдердин эмпирикалык математикасы (колдонмо математика) жана соңку учурда, белгисиздикти так изилдөө.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4163,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Математиканын негиздери тууралуу айрым пикир келишпестиктер бүгүнкү күнгө чейин уланып келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4164,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Демек, бул Гёделдин толук эместик жөнүндөгү теоремаларына негиз болуп, алар (формалдуу эмес түрдө) негизги арифметиканы камтыган ар кандай эффективдүү формалдуу системанын, эгер ал негиздүү болсо (башкача айтканда, далилденүүчү бардык теоремалар чыныгы болсо), сөзсүз түрдө толук эмес болорун (башкача айтканда, ошол системада далилденбей турган, бирок чындык болгон теоремалар бар экендигин) билдирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4165,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Заманбап логика рекурсия теориясы, модель теориясы жана далилдөө теориясы деп бөлүнөт жана теориялык компьютер илими, ошондой эле категориялар теориясы менен тыгыз байланышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4166,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эсептелгичтик теориясы компьютердин ар кандай теориялык моделдеринин, анын ичинде эң белгилүү модель – Тьюринг машинасынын да чектөөлөрүн изилдейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4167,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Натуралдык сандарды кароо, «чексиздик» түшүнүгүн формалдаштырган трансфиниттик сандарга да алып келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4168,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошентип, топторду, шакектерди, талааларды жана башка абстракттуу системаларды изилдөөгө болот; мындай изилдөөлөр (алгебралык амалдар менен аныкталган структуралар үчүн) биргеликте абстракттуу алгебра тармагын түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4169,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тригонометрия – бул математиканын үч бурчтуктардын жактары менен бурчтарынын арасындагы байланышты жана тригонометриялык функцияларды изилдеген бөлүмү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4170,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Томпок жана дискреттик геометрия алгач сандар теориясы менен функционалдык анализдеги маселелерди чечүү максатында иштелип чыккан, бирок учурда оптималдаштырууда жана компьютердик илимде колдонудушуна багытталып өнүктүрүлүүдө.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4171,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ли топтор мейкиндикти, түзүлүштү жана өзгөрүүнү изилдөөдө колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4172,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Функциялар бул жерде өз��өрмө чоңдукту мүнөздөгөн негизги түшүнүк катары пайда болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4173,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Функционалдык анализдин сансыз колдонууларынын бири – кванттык механика.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4174,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Изилдөө долбоорунун алкагында иштеген статистиктер кокустук тандалманын жана рандомдоштурулган эксперименттердин жардамы менен \"маңыздуу дайындарды түзүшөт\"; статистикалык тандалманын же эксперименттин дизайны дайындарды талдоону (дайындар жеткиликтүү боло электе) аныктайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4175,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сандык анализ функционалдык анализди жана жакындатуу теориясын колдонуп, анализдеги маселелердин методдорун изилдейт; сандык анализ тегеректөө каталарына өзгөчө көңүл буруп, жакындатууну жана дискреттештирүүнү кеңири изилдөөнү да өзүнө камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4176,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Черн медалы 2010-жылы өмүрлүк салымдарды ардактоо үчүн негизделген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4177,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул тизме математиктердин арасында чоң атак-даңкка ээ болуп, андагы маселелердин жок дегенде тогузу азыркы учурда чечилген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":4178,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Пи санынын мааниси биринчи жолу ал тарабынан чыгарылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematician","last_updated":"3.0"}
+{"id":4179,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Математика» терминин пифагорчулар киргизишкен жана аны илимдин өзү үчүн изилдөө да ошолордон башталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematician","last_updated":"3.0"}
+{"id":4180,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Саясий жаңжалдын айынан Александриядагы христиан коомдоштугу анын катыштыгы бар деп шектеп, аны жылаңачтап, деңиз үлүлдөрүнүн кабыктары менен терисин сыйрышкан (айрымдар чатырдын черепицасы менен дешет).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematician","last_updated":"3.0"}
+{"id":4181,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айрым халифтердин башкаруусунун тушунда илимий тексттерди башка тилдерден которууну каржылоо үзгүлтүксүз жүрүп тургандыктан, айрым аалымдар өздөрү которгон эмгектердин мыкты адисине айланып, өз кезегинде белгилүү бир илимдерди андан ары өнүктүрүү үчүн кошумча колдоо алышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematician","last_updated":"3.0"}
+{"id":4182,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Орто кылымдарда мусулман бийлигинин тушунда эмгектенген көптөгөн аалымдардын көрүнүктүү өзгөчөлүгү – алардын көбүнчө эрудит болгондугу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematician","last_updated":"3.0"}
+{"id":4183,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Негизинен феодалдык жана диний маданияттан көбүнчө секулярдуу маданиятка өтүү доорунда көптөгөн белгилүү математиктердин башка да кесиптери болгон: Лука Пачоли (бухгалтердик эсептин негиздөөчүсү); Никколо Фонтана Тарталья (атагы чыккан инженер жана эсепчи); Жероламо Кардано (ыктымалдуулук теориясы жана биномдук ажыратуунун алгачкы негиз салуучусу); Роберт Рекорд (дарыгер) жана Франсуа Виет (юрист).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematician","last_updated":"3.0"}
+{"id":4184,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул доордогу британ университеттери италиялык жана германиялык университеттерге мүнөздүү айрым ыкмаларды өздөштүрүшкөн, бирок алар ансыз да олуттуу эркиндикке жана автономияга ээ болгондуктан, бул жактагы өзгөрүүлөр Гумбольдтка дем берген Агартуу доорунан тартып башталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematician","last_updated":"3.0"}
+{"id":4185,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Студенттер семинарларда же лабораторияларда изилдөө иштерин жүргүзүп, илимий мазмуну көбүрөөк болгон доктордук диссертацияларды жаза баштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematician","last_updated":"3.0"}
+{"id":4186,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Математиктер жана колдонмо математиктер STEM (илим, технология, инженерия жана математика) багытындагы кесиптердин экөөсү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematician","last_updated":"3.0"}
+{"id":4187,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Актуарийлер, ошондой эле, белгилүү бир пенсиялык кирешени камсыздоодо зарыл болгон пенсиялык төгүмдөрдүн деңгээли жана компаниянын мүмкүн болуучу тобокелдиктерди эске алуу менен инвестициядан түшкөн кирешени максималдаштыруу үчүн ресурстарды кантип инвестициялоо керектиги сыяктуу каржылык маселелерди да чечишет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematician","last_updated":"3.0"}
+{"id":4188,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Египет сандарынын иероглифтик системасы, кийинки Рим сандарындай эле, саноо үчүн колдонулган эсеп белгилеринен өнүккөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Arithmetic","last_updated":"3.0"}
+{"id":4189,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Позициялык белгилөөнү камтыган алгачкы сан системалары ондук болгон эмес, анын ичинде Вавилон сандары үчүн алтымыштык (негизи 60) система жана Майя сандарын аныктаган жыйырмалык (негизи 20) система колдонулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Arithmetic","last_updated":"3.0"}
+{"id":4190,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Б.з.ч. 300-жылдардагы Евклиддин эмгектерине чейин, гректердин математикалык изилдөөлөрү философиялык жана мистикалык ишенимдер менен тыгыз байланышта болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Arithmetic","last_updated":"3.0"}
+{"id":4191,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Байыркы гректерде Эллинизм дооруна чейин нөл үчүн белгилүү бир символ болгон эмес жана алар цифра катары символдордун үч өзүнчө топтомун колдонушкан: бир топтомун бирдиктер ордуна, экинчисин ондуктар ордуна жана үчүнчүсүн жүздүктөр ордуна.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Arithmetic","last_updated":"3.0"}
+{"id":4192,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алардын узун бөлүү алгоритми бирдей болгон, ал эми ХХ кылымга чейин эле кеңири колдонулуп келген цифра-цифралап квадраттык тамыр чыгаруу алгоритми Архимедге белгилүү эле (аны ал ойлоп тапк��н болушу мүмкүн).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Arithmetic","last_updated":"3.0"}
+{"id":4193,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Байыркы кытайлар Шан династиясынан баштап, Тан династиясына чейинки мезгилде жөнөкөй сандардан тартып, жогорку алгебрага чейинки өркүндөтүлгөн арифметиканы окушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Arithmetic","last_updated":"3.0"}
+{"id":4194,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жүздүктөр үчүн алар андан кийин бирдиктердин белгилерин кайра колдонушкан, жана ушул сыяктуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Arithmetic","last_updated":"3.0"}
+{"id":4195,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Терс сандарды биринчи болуп толук кандуу ачып, түшүнүп, колдонгондор байыркы кытайлар болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Arithmetic","last_updated":"3.0"}
+{"id":4196,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын замандашы, сириялык епископ Северус Себохт (б.з. 650-ж.) мындай деген: \"Индиялыктарда сөз жеткис мактоого татыктуу эсептөө ыкмасы бар\".","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Arithmetic","last_updated":"3.0"}
+{"id":4197,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Арабдар да бул жаңы ыкманы үйрөнүп алып, аны хесаб деп аташкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Arithmetic","last_updated":"3.0"}
+{"id":4198,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Орто кылымдардагы ислам дүйнөсүндө, ошондой эле Кайра жаралуу доорундагы Европада алгебранын гүлдөп өнүгүшү ондук белгилөө системасы аркылуу эсептөөлөрдүн эбегейсиз жөнөкөйлөшүнөн келип чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Arithmetic","last_updated":"3.0"}
+{"id":4199,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Арифметикалык туюнтмалар амалдардын белгиленген тартибине ылайык эсептелиши зарыл.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Arithmetic","last_updated":"3.0"}
+{"id":4200,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, санариптик компьютерлер кошумча схемаларды колдонбостон, азыркы кошуу схемаларын эле кайра пайдалануу менен кемитүү операциясын ишке ашыра алышат – бул үчүн, аппараттык камсыздоодо абдан оңой колдонулчу аддитивдик тескерилерди көрсөтүүнүн экинин толуктоочу коду ыкмасын (терстөө) колдонушат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Arithmetic","last_updated":"3.0"}
+{"id":4201,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көбөйтүү ошондой эле эки санды көбөйтүндү деп аталган бир санга айландырат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Arithmetic","last_updated":"3.0"}
+{"id":4202,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эгер сандарды сан огунда жайгашкан деп элестетсек, 1ден чоң санга, маселен x'ке, көбөйтүү – бул 1 саны x турган жерге көчкөндөй, бүт нерсени 0дөн бир калыпта созуу менен бирдей.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Arithmetic","last_updated":"3.0"}
+{"id":4203,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Каалаган бөлүнүүчү нөлгө бөлүнгөндө аныкталбай калат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Arithmetic","last_updated":"3.0"}
+{"id":4204,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Арифметиканын негизги теоремасын алгач Карл Фридрих Гаусс далилдеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Arithmetic","last_updated":"3.0"}
+{"id":4205,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Позициялык белгилөө (ошондой эле \"орундук белгилөө\" деп да аталат) – бул сандарды ар кандай чоңдуктагы разряддар (мисалы, \"бирдиктер разр��ды\", \"ондуктар разряды\", \"жүздүктөр разряды\") үчүн бирдей символдор менен жазууну же коддоону, жана үтүрдүн жардамы менен ошол эле символдорду бөлчөктөрдү (мисалы, \"ондук үлүштөр разряды\", \"жүздүк үлүштөр разряды\") туюнтууну билдирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Arithmetic","last_updated":"3.0"}
+{"id":4206,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"0 санын орун толтургуч катары, демек, позициялык белгилөө системасын колдонуу биринчи жолу биздин замандын 458-жылына таандык болгон Индиянын «Локавибхага» аттуу жайн текстинде тастыкталган, жана бул концепциялар араб дүйнөсүнүн илими аркылуу берилип, Европага Фибоначчи тарабынан индус-араб цифралар системасын колдонуу аркылуу 13-кылымдын башында гана киргизилген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Arithmetic","last_updated":"3.0"}
+{"id":4207,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Натыйжа ар бир сандын бирдей позициядагы цифраларын оңдон солго карай кайталап кошуу менен эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Arithmetic","last_updated":"3.0"}
+{"id":4208,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эң оң жактагы сан – бул учурдагы орундун чоңдугу, ал эми сол жактагы сандарды андан ары кошуунун натыйжасы дайыма бирге барабар болгон (эгер нөл болбосо) экинчи (эң сол жактагы) сандын чоңдугуна көбөйөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Arithmetic","last_updated":"3.0"}
+{"id":4209,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Он саптан жана он мамычадан турган көбөйтүү жадыбалы цифралардын ар бир жубунун натыйжаларын көрсөтөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Arithmetic","last_updated":"3.0"}
+{"id":4210,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кемитүү жана бөлүү үчүн да ушундай эле ыкмалар колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Arithmetic","last_updated":"3.0"}
+{"id":4211,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Математикалык терминологияда бул касиет туюктук деп аныкталат, ал эми мурунку тизме ... катары сүрөттөлөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Arithmetic","last_updated":"3.0"}
+{"id":4212,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Пенс мамычасындагы жалпы сумма 25ти түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Arithmetic","last_updated":"3.0"}
+{"id":4213,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул операция шиллингдер мамычасындагы чоңдуктарды колдонуу менен кайталанат, ага кошумча кадам катары пеннилер мамычасынан которулган чоңдук да кошулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Arithmetic","last_updated":"3.0"}
+{"id":4214,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"150 беттен турган типтүү китепчелердин биринде «бир фартингден бир фунтка чейинки ар кандай баалар боюнча бирден он миңге чейинки» көбөйтүндүлөр жадыбал түрүндө берилген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Arithmetic","last_updated":"3.0"}
+{"id":4215,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул изилдөө кээде алгоризм катары таанымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Arithmetic","last_updated":"3.0"}
+{"id":4216,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондой эле, арифметика Ислам аалымдары тарабынан зекет жана ирске байланыштуу өкүмдөрдүн колдонулушун үйрөтүү максатында колдонулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Arithmetic","last_updated":"3.0"}
+{"id":4217,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кошуу (адатта плюс белгиси менен көрсөтүлөт) – арифметиканын төрт негизги амалынын бири, ал эми калган үчөө – кемитүү, көбөйтүү жана бөлүү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Addition","last_updated":"3.0"}
+{"id":4218,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Математиканын дагы бир тармагы болгон алгебрада векторлор, матрицалар, мейкиндикчелер жана топчолор сыяктуу абстракттуу объектилер менен да кошуу амалын аткаруу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Addition","last_updated":"3.0"}
+{"id":4219,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"-nd герундив мүчөсүн колдонуунун натыйжасында «addend», «кошулуучу нерсе» пайда болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Addition","last_updated":"3.0"}
+{"id":4220,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Сумма» жана «кошулуучу» сөздөрү латын тилиндеги «эң жогорку, чоку» маанисин туюнткан summa зат атоочунан жана ага байланыштуу summare этишинен келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Addition","last_updated":"3.0"}
+{"id":4221,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кийинки орто кылымдагы англис тилинин «adden» жана «adding» терминдери Чосер аркылуу кеңири тараган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Addition","last_updated":"3.0"}
+{"id":4222,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, a + b + c туюнтмасын (a + b) + c деп аныктоо керекпи же a + (b + c) деп түшүнүү зарылбы?","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Addition","last_updated":"3.0"}
+{"id":4223,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кээ бир жаныбарлар деле, өзгөчө приматтар, кошууга болгон чектелген жөндөмүн көрсөтүшөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Addition","last_updated":"3.0"}
+{"id":4224,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кошумча тажрыйба топтогон сайын, балдар кошуунун орун алмаштыруу касиетин пайдаланып, саноону чоң сандан баштоо менен ылдамыраак кошууга үйрөнүшөт, бул учурда үчтөн баштап, «төрт, беш» деп санашат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Addition","last_updated":"3.0"}
+{"id":4225,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Нөл: Нөл аддитивдик бирдейлик болгондуктан, нөлдү кошуу оңой.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Addition","last_updated":"3.0"}
+{"id":4226,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эки ондук бөлчөк үтүрлөрү бир сызыкка туура келгидей кылып, бири-биринин үстүнө коюлат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Addition","last_updated":"3.0"}
+{"id":4227,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эгерде кошулуучулар эки валдын айлануу ылдамдыктары болсо, аларды дифференциалдын жардамы менен кошуу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Addition","last_updated":"3.0"}
+{"id":4228,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анда тартылуу күчүнүн жардамы менен ташуу механизми колдонулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Addition","last_updated":"3.0"}
+{"id":4229,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кемитүү үчүн операторго Паскалдын калькуляторунун толуктоочу кодун колдонууга туура келген, ал кошуу амалы сыяктуу көп кадамды талап кылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Addition","last_updated":"3.0"}
+{"id":4230,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"XOR да, AND да вентилдери санариптик логикада оңой ишке ашырылат, бул өз кезегинде татаалыраак логикалык операцияларга бириктирилиши мүмкүн болгон толук сумматорлордун схемаларын түзүүгө шарт түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Addition","last_updated":"3.0"}
+{"id":4231,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөгөн ишке ашыруулар, иш жүзүндө, ушул акыркы үч дизайндын гибриддери болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Addition","last_updated":"3.0"}
+{"id":4232,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Күтүлбөгөн арифметикалык толуп кетүү – программалык каталардын абдан кеңири таралган себеби.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Addition","last_updated":"3.0"}
+{"id":4233,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сөзмө-сөз алганда, жогорудагы аныктама рекурсия теоремасынын N2 жарым-жартылай иреттелген көптүгүнө карата колдонулушу болуп эсетелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Addition","last_updated":"3.0"}
+{"id":4234,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эгер a же bнын бири нөл болсо, аны бирдейлик катары кабыл алыңыз.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Addition","last_updated":"3.0"}
+{"id":4235,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул жерде жарым группа натуралдык сандар менен түзүлөт, ал эми группа бүтүн сандардын аддитивдик группасы болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Addition","last_updated":"3.0"}
+{"id":4236,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анык сандарды кошуунун коммутативдүүлүгү жана ассоциативдүүлүгү айкын; 0 анык санын терс рационалдык сандардын көптүгү деп аныктасак, анын аддитивдик бирдейлик экенин оңой эле көрүүгө болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Addition","last_updated":"3.0"}
+{"id":4237,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ко-Коши ырааттуулуктарын карап чыгып, бул амалдын корректтүү аныкталганын далилдөө керек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Addition","last_updated":"3.0"}
+{"id":4238,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2 модулу боюнча бүтүн сандардын көптүгү эки гана элементтен турат; андагы кошуу амалы Булдук логикада «чыгарып салуучу ЖЕ» функциясы катары таанымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Addition","last_updated":"3.0"}
+{"id":4239,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Булар натуралдык сандарды кошуунун трансфиниттикке эки башка жалпылоону берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Addition","last_updated":"3.0"}
+{"id":4240,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кошууга караганда көбөйтүүнүн жалпылоолору андан да арбын.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Addition","last_updated":"3.0"}
+{"id":4241,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чындыгында, эгерде эки терс эмес a жана b сандарынын чоңдук тартиптери ар кандай болсо, анда алардын суммасы болжол менен алардын максимумуна барабар болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Addition","last_updated":"3.0"}
+{"id":4242,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул жалгыз сандын суммасы сандын өзүнө, ал эми бош сумма нөлгө барабар деген идеяны камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Addition","last_updated":"3.0"}
+{"id":4243,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Интегралдоо – бул континуум боюнча, же тагыраак жана жалпылап айтканда, дифференциалдануучу көп түспөлдүүлүк боюнча «суммалоонун» бир түрү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Addition","last_updated":"3.0"}
+{"id":4244,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сызыктык комбинациялар жөнөкөй кошуу кандайдыр бир нормалаштыруу эрежесин буза турган, оюн теориясындагы стратегияларды аралаштыруу же кванттык механикадагы абалдардын суперпозициясы сыяктуу контексттерде өзгөчө пайдалуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Addition","last_updated":"3.0"}
+{"id":4245,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бөлүү – жаңы сандарды түзүү үчүн сандарды бириктирген арифметиканын төрт негизги амалынын бирөөсү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Division_(mathematics)","last_updated":"3.0"}
+{"id":4246,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Евклиддик (калдыктуу) бөлүү аныкталгандар Евклиддик домендер деп аталат жана аларга бир белгисиздүү көп мүчөлөрдүн шакектери кирет (алар бир белгисиздүү формулалар үчүн көбөйтүүнү жана кошууну аныктайт).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Division_(mathematics)","last_updated":"3.0"}
+{"id":4247,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул бөлүү белгиси бөлүү амалынын өзүн билдирүү максатында да өзүнчө колдонулат, мисалы, калькулятордун баскычындагы белги катары.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Division_(mathematics)","last_updated":"3.0"}
+{"id":4248,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бөлүштүрүүнүн ар бир айлампасында буюмдарды ар бир үлүшкө бир нечеден таратуу «бөлүктөп алуу» идеясына алып келет, бул – бөлүнүүчүнүн өзүнөн бөлүүчүнүн эселиктерин кайра-кайра кемитүүгө негизделген бөлүү амалынын бир түрү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Division_(mathematics)","last_updated":"3.0"}
+{"id":4249,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адам логарифмдик таблицаларды пайдаланып, эки сандын логарифмдерин кемитип, андан соң натыйжанын антилогарифмин карап, аларды бөлө алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Division_(mathematics)","last_updated":"3.0"}
+{"id":4250,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"C сыяктуу кээ бир программалоо тилдери бүтүн сандарды бөлүүнү жогорудагы 5-учурдагыдай карашат, ошондуктан жообу бүтүн сан болуп чыгат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Division_(mathematics)","last_updated":"3.0"}
+{"id":4251,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошол сыяктуу эле, b'ны a'га оң жактан бөлүү ( деп жазылат) – бул теңдемедеги y чечими.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Division_(mathematics)","last_updated":"3.0"}
+{"id":4252,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалдарына матрицалык алгебралар жана кватерниондук алгебралар камтылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Division_(mathematics)","last_updated":"3.0"}
+{"id":4253,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындай туюнтманы көпчүлүк калькуляторлорго киргизгенде ката билдирүүсүн чыгарат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Division_(mathematics)","last_updated":"3.0"}
+{"id":4254,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул алмаштыруу эки сандын чоңун кичирейткендиктен, бул процессти кайталоо эки сан теңелгенге чейин сандардын жуптарын улам кичирейте берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Euclidean_algorithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":4255,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"ЭЧЖБны дайыма ушундай жол менен туюнтууга боло тургандыгы Безунун бирдейлиги деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Euclidean_algorithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":4256,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул жакшыртуу менен алгоритм эч качан кичинекей сандын (ондук эсептөө тутумундагы) цифраларынын санынан беш эседен ашык кадамды талап кылбайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Euclidean_algorithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":4257,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эвклиддин алгоритминин теориялык жана практикалык колдонулуштары арбын.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Euclidean_algorithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":4258,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Евклид алгоритми Кытайдын калдыктар жөнүндөгү теоремасына ылайык бир нече салыштырууну канааттандырган сандарды табуу сыяктуу Диофант теңдемелерин чыгаруу, үзгүлтүксүз бөлчөктөрдү түзүү жана анык сандарга так рационалдык жакындатууларды табуу үчүн колдонулушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Euclidean_algorithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":4259,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эң чоң орток бөлүүчү көбүнчө gcd(a, b) же, жөнөкөйрөөк жол менен, (a, b) деп жазылат, бирок соңку нотация ача маанилүү, анткени ал ЭЧОБ менен тыгыз байланышкан бүтүн сандар шакегиндеги идеал сыяктуу түшүнүктөр үчүн да колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Euclidean_algorithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":4260,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, 6 да, 35 да жөнөкөй сан эмес, себеби экөөнүн тең экиден жөнөкөй көбөйтүүчүсү бар: 6 = 2 × 3 жана 35 = 5 × 7.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Euclidean_algorithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":4261,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чоң бүтүн сандарды көбөйтүүчүлөргө ажыратуу эсептөө жагынан өтө татаал маселе деп саналат, жана кеңири колдонулган көптөгөн криптографиялык протоколдордун коопсуздугу анын ишке ашырылгыстыгына негизделген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Euclidean_algorithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":4262,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"a жана b'нын бардык бүтүн сандык сызыктуу комбинацияларынын көптүгү чындыгында g'нын бардык эселиктеринин көптүгү (mg, мында m - бүтүн сан) менен дал келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Euclidean_algorithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":4263,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башкача айтканда, rk калдыгы rk-1ден кичине болгуча, чоңураак rk-2 санынан кичирээк rk-1 санынын эселиктери кемитилип турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Euclidean_algorithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":4264,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Демек, c r0 баштапкы калдыгын бөлөт, себеби r0 = a – q0b = mc – q0nc = (m – q0n)c.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Euclidean_algorithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":4265,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биз алгач тик бурчтукту өлчөмү b-га b болгон чарчы плиткалар менен каптоого аракет кылабыз; бирок мунун натыйжасында өлчөмү r0-го-b болгон калдык тик бурчтук капталбай калат, бул жерде r0 < b болот. Андан кийин биз калдык тик бурчтукту өлчөмү r0-го r0 болгон чарчы плиткалар менен каптоого аракет кылабыз.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Euclidean_algorithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":4266,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Евклиддик бөлүү аныктамасынын негизинде жаткан теорема мындай тийинди менен калдыктын дайыма бар болоорун жана жалгыз экендигин кепилдейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Euclidean_algorithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":4267,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Циклдин итерациясынын аягында b өзгөрмөсүндө rk калдыгы сакталат, ал эми a өзгөрмөсүндө анын мурункусу rk-1 сакталып калат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Euclidean_algorithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":4268,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Математик жана тарыхчы Б. Л. ван дер Варден VII китеп Пифагор мектебинин математиктери тарабынан жазылган сандар теориясы боюнча окуу китебинен келген деп эсептейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Euclidean_algorithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":4269,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кылымдар өткөндөн кийин, Евклиддин алгоритми Индияда да, Кытайда да, негизинен астрономияда жана так календарларды түзүүдө пайда болгон Диофанттык теңдемелерди чечүү үчүн өз алдынча ачылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Euclidean_algorithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":4270,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Евклид алгоритми биринчи жолу сан түрүндө сүрөттөлүп, Европада Башенин «Problèmes plaisants et délectables» (Жагымдуу жана кызыктуу маселелер, 1624) китебинин экинчи басылышында кеңири тараган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Euclidean_algorithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":4271,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"19-кылымда Евклиддин алгоритми Гаусстун бүтүн сандары жана Эйзенштейндин бүтүн сандары сыяктуу жаңы сандар системаларынын өнүгүшүнө шарт түзгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Euclidean_algorithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":4272,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Петер Густав Лежён Дирихле Евклид алгоритмин сандар теориясынын көпчүлүгүнүн негизи катары биринчи болуп сүрөттөгөнү байкалат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Euclidean_algorithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":4273,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, Дедекинд Гаусс сандарынын бир маанилүү көбөйтүүчүлөргө ажыратуусун колдонуп, Ферманын эки квадрат тууралуу теоремасын биринчи болуп далилдеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Euclidean_algorithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":4274,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Евклиддин алгоритминин башка колдонмолору 19-кылымда иштелип чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Euclidean_algorithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":4275,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бүтүн сандардын катышынын бир нече жаңы алгоритми иштелип чыккан, атап айтканда, аларга Хеламан Фергюсон менен Р.В. Форкейддин (1979) алгоритми жана LLL алгоритми кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Euclidean_algorithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":4276,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Оюнчулар кезек менен чоңураагынан кичирээгинин m эсесин кемитип турушат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Euclidean_algorithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":4277,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"u'ну бардык бүтүн сандар боюнча өзгөртүп, (x1, y1) бир эле чыгарылышынан чыгарылыштардын чексиз топтомун түзүү болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Euclidean_algorithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":4278,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул талаада ар кандай математикалык амалдын (кошуу, кемитүү, көбөйтүү же бөлүү) натыйжасы 13 модулу боюнча келтирилет; башкача айтканда, натыйжа 0-12 диапазонуна келгенге чейин 13кө эселүү сандар кошула же кемитиле берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Euclidean_algorithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":4279,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эми натыйжа N'дин M – 1'ге чейинки бардык маанилери үчүн аткарылат дейли.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Euclidean_algorithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":4280,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисал катары, тийинди 1, 2, 3 же 4 болгондогу ыктымалд��улук тиешелүү түрдө болжол менен 41,5%, 17,0%, 9,3% жана 5,9%ды түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Euclidean_algorithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":4281,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"a жана b эки натуралдык сандын ЭЧЖБсын табуунун натыйжасыз бир ыкмасы – алардын бардык жалпы бөлүүчүлөрүн эсептөө; андан соң ЭЧЖБ эң чоң жалпы бөлүүчү болуп калат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Euclidean_algorithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":4282,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жогоруда белгиленгендей, ЭЧЖБ a жана b эки санына жалпы келген жөнөкөй көбөйтүүчүлөрдүн көбөйтүндүсүнө барабар. Жөнөкөй көбөйтүүчүлөргө ажыратуунун азыркы ыкмалары да натыйжасыз; көптөгөн заманбап криптография системалары дал ошол натыйжасыздыкка таянат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Euclidean_algorithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":4283,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Лемердин ЭЧЖБ алгоритми каалаган негиздерде ЭЧЖБны эсептөөнү ылдамдатуу үчүн экилик алгоритмдегидей эле жалпы принципти колдонот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Euclidean_algorithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":4284,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Евклид алгоритмин сызыктуу Диофант теңдемелерин жана көп мүчөлөр үчүн калдыктар жөнүндөгү кытай маселелерин чечүү максатында колдонсо болот; ошондой эле көп мүчөлөрдүн үзгүлтүксүз бөлчөктөрүн да аныктоого болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Euclidean_algorithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":4285,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ар бир Евклиддик шакек факториалдык шакек болуп эсептелет, бирок тескериси туура эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Euclidean_algorithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":4286,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Евклид шакеги дайыма башкы идеалдар шакеги (БИШ) болуп саналат – бул ар бир идеалы башкы идеал болгон бүтүндүк шакеги.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Euclidean_algorithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":4287,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алымдар жана бөлүмдөр жайылбаган бөлчөктөрдө, анын ичине кирген курама бөлчөктөрдө, татаал бөлчөктөрдө жана аралаш сандарда да колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fraction","last_updated":"3.0"}
+{"id":4288,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Термин башында бөлчөктүн бул түрүн астрономияда колдонулуучу сексагезималдык бөлчөктөн айырмалоо максатында колдонулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fraction","last_updated":"3.0"}
+{"id":4289,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул 17-кылымдагы «The Ground of Arts» окуу китебинде түшүндүрүлүп берилген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fraction","last_updated":"3.0"}
+{"id":4290,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бөлчөктүн жана анын тескери санынын көбөйтүндүсү 1ге барабар, демек, тескери сан бөлчөктүн мультипликативдик тескериси болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fraction","last_updated":"3.0"}
+{"id":4291,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Калдык бөлчөк бөлүгүнүн алымы болуп калат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fraction","last_updated":"3.0"}
+{"id":4292,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"5×17 (= 85) 4×18 (= 72)ден чоң болгондуктан, салыштыруунун жыйынтыгы .","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fraction","last_updated":"3.0"}
+{"id":4293,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чейректин үчтөн бири он экиден бир болгондуктан, чейректин үчтөн экиси он экиден экиге барабар болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fraction","last_updated":"3.0"}
+{"id":4294,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кээде ошол эле тактыкка жетүү үчүн мезгилдүү чексиз ондук бөлчөк керек болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fraction","last_updated":"3.0"}
+{"id":4295,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Египеттиктер биздин заманга чейин египеттик бөлчөктөрдү колдонушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fraction","last_updated":"3.0"}
+{"id":4296,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алардын ыкмалары азыркы ыкмалар менен бирдей жыйынтык берди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fraction","last_updated":"3.0"}
+{"id":4297,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бөлчөктөрдүн бхиннараси деп аталган заманбап туюнтулушу Индияда Ариабхата, Брахмагупта жана Бхаскаранын эмгектеринен келип чыккан сыяктуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Fraction","last_updated":"3.0"}
+{"id":4298,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Математикада модулдук арифметика – бул бүтүн сандар үчүн арифметикалык система, мында сандар модуль деп аталган белгилүү бир чоңдукка жеткенде, кайра \"айланып кетет\".","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Modular_arithmetic","last_updated":"3.0"}
+{"id":4299,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Абдан практикалык колдонуу – сериялык номер идентификаторлорунун ичиндеги текшерүү суммаларын эсептөө.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Modular_arithmetic","last_updated":"3.0"}
+{"id":4300,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"RSA жана Diffie-Hellman модулдук даражага көтөрүүнү пайдаланышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Modular_arithmetic","last_updated":"3.0"}
+{"id":4301,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал бүтүн жана рационалдык сандардын үстүндөгү көп мүчөлөрдүн эң чоң жалпы бөлүүчүсүнүн, так сызыктуу алгебранын жана Грёбнер базисинин алгоритмдеринин эң натыйжалуу ишке ашырууларында пайдаланылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Modular_arithmetic","last_updated":"3.0"}
+{"id":4302,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөгөн программалоо тилдеринде жана калькуляторлордо ишке ашырылгандай, модуль боюнча бөлүү операциясы – бул контекстте көп колдонулуучу модулдук арифметиканын колдонулушунун бир түрү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Modular_arithmetic","last_updated":"3.0"}
+{"id":4303,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тогуздарды чыгаруу ыкмасы кол менен аткарылган ондук арифметикалык эсептөөлөрдү ыкчам текшерүүгө шарт түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Modular_arithmetic","last_updated":"3.0"}
+{"id":4304,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сызыктуу салыштыруулар системасын полиномиалдык убакытта Гаусс методунун бир түрүнүн жардамы менен чечүүгө болот, чоо-жайын билүү үчүн сызыктуу салыштыруу теоремасын караңыз.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Modular_arithmetic","last_updated":"3.0"}
+{"id":4305,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бүтүн сандардын (терс сандарды кошкондо), рационалдык сандардын (бөлчөктөрдүн) жана анык сандардын көбөйтүүсү бул негизги аныктаманын системалуу жалпылоосу менен аныкталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Multiplication","last_updated":"3.0"}
+{"id":4306,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эки өлчөмдүн көбөйтүндүсү өлчөмдүн жаңы түрүн пайда кылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Multiplication","last_updated":"3.0"}
+{"id":4307,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көбөйтүүнүн тескери амалы бөлүү болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Multiplication","last_updated":"3.0"}
+{"id":4308,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Нөлдөн башка санды өзүнө бөлүү 1ге барабар болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Multiplication","last_updated":"3.0"}
+{"id":4309,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көбөйтүүнү мындай кыйыр колдонуу, жанаша жазылган өзгөрмөлөр башка бир өзгөрмөнүн аталышына дал келип калганда, кашаанын алдындагы өзгөрмөнүн аталышы функциянын аталышы менен чаташтырылганда, же амалдардын аткарылуу тартибин туура аныктоодо түшүнүксүздүктөргө алып келиши ыктымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Multiplication","last_updated":"3.0"}
+{"id":4310,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көбөйтүлүүчү сандар адатта «көбөйтүүчүлөр» деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Multiplication","last_updated":"3.0"}
+{"id":4311,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондой эле, көбөйтүүнүн натыйжасы көбөйтүүчүлөрдүн ордунан көз каранды болбогондуктан, «көбөйтүлүүчү» менен «көбөйтүүчүнүн» ортосундагы айырма эң жөнөкөй деңгээлде жана мамыча түрүндө көбөйтүү сыяктуу кээ бир көбөйтүү алгоритмдеринде гана пайдалуу болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Multiplication","last_updated":"3.0"}
+{"id":4312,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көбөйтүүнүн натыйжасы көбөйтүндү деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Multiplication","last_updated":"3.0"}
+{"id":4313,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Логарифмдик сызгыч сандарды болжол менен үч орундуу кылдаттык менен тез көбөйтүүгө мүмкүндүк берген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Multiplication","last_updated":"3.0"}
+{"id":4314,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жалпы теория өлчөмдүүлүк анализи менен берилет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Multiplication","last_updated":"3.0"}
+{"id":4315,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Комплекстүү сандарда иреттүүлүк жок.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Multiplication","last_updated":"3.0"}
+{"id":4316,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кошуу амалы боюнча бирдейлик адатта 0 болгон группалардан айырмаланып, бул жерде бирдейлик – бул 1.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Multiplication","last_updated":"3.0"}
+{"id":4317,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Муну көрүү үчүн, берилген талаанын үстүндөгү берилген өлчөмдөгү инверттелинүүчү квадраттык матрицалардын көптүгүн карап көрөлү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Multiplication","last_updated":"3.0"}
+{"id":4318,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Белгилей кетчү дагы бир жагдай – бүтүн сандар, нөлдү эсепке албаганда да, көбөйтүү амалы боюнча топ түзбөйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Multiplication","last_updated":"3.0"}
+{"id":4319,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Математикада пайыз (латынча *per centum* – «жүз боюнча») – 100дүн үлүшү катары көрсөтүлгөн сан же катыш.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Percentage","last_updated":"3.0"}
+{"id":4320,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул бөлчөктөрдү колдонуп эсептөө пайыздарды эсептөө менен бирдей болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Percentage","last_updated":"3.0"}
+{"id":4321,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Пайызды тууралуу сөз болгондо, анын эмнеге карата алынганын көрсөтүү маанилүү (башкача айтканда, 100%га эмне туура келерин көрсөтүү зарыл).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Percentage","last_updated":"3.0"}
+{"id":4322,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чоңдуктун «10%га өсүшү» же «10%га азайышы» жөнүндө сөз болгондо, бул көбүнчө ошол чоңдуктун баштапкы маанисине карата деп түшүндүрүлөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Percentage","last_updated":"3.0"}
+{"id":4323,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Пайыз» жана «пайыздык пункт» деген ар башка түшүнүктөрдү чаташтыруу, мисалы, журналисттер шайлоонун жыйынтыктарын жарыялап, жаңы жыйынтыктарды да, мурдагылары менен болгон айырманы да пайыз менен көрсөткөндө, олуттуу түшүнбөстүккө себепкер болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Percentage","last_updated":"3.0"}
+{"id":4324,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул терминдин пайда болушун латындын per centum сөзү менен байланыштырышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Percentage","last_updated":"3.0"}
+{"id":4325,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Грамматика жана стиль колдонмолору пайыздардын кантип жазылышы керектиги боюнча көп учурда айырмаланат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Percentage","last_updated":"3.0"}
+{"id":4326,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Пайыздык чендер абдан төмөн болгондо, эгерде пайыздык чен 1%дан аз болсо, 0 саны кошулат (мис., «% Казыналык акция» эмес, «% Казыналык акция» деп).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Percentage","last_updated":"3.0"}
+{"id":4327,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошол сыяктуу эле, команданын жеңиш пайызы, б.а. клуб уткан матчтардын үлүшү, көбүнчө ондук үлүш катары да көрсөтүлөт; .500 жеңиш пайызы бар команда өз матчтарынын 50%ын уткан болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Percentage","last_updated":"3.0"}
+{"id":4328,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кемитүү ошондой эле кошуу жана көбөйтүү сыяктуу байланыштуу амалдарга карата белгилүү эрежелерге баш ийет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Subtraction","last_updated":"3.0"}
+{"id":4329,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Натуралдык сандарды кемитүү – эң жөнөкөй эсептик тапшырмалардын бири.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Subtraction","last_updated":"3.0"}
+{"id":4330,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Формалдуу түрдө, кемитиле турган сан кемитүүчү, ал эми азайтылуучу сан кемүүчү катары таанымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Subtraction","last_updated":"3.0"}
+{"id":4331,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Subtraction – латындын subtrahere этишинен келген англис сөзү, ал өз кезегинде «астынан» маанисиндеги sub жана «тартуу» маанисиндеги trahere сөздөрүнөн куралган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Subtraction","last_updated":"3.0"}
+{"id":4332,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"3-позициядан 3тө калуу үчүн солду көздөй нөл кадам жасалат, ошондуктан .","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Subtraction","last_updated":"3.0"}
+{"id":4333,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындай амалды көрсөтүү үчүн, сызык узартылышы керек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Subtraction","last_updated":"3.0"}
+{"id":4334,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Андан кийин жыйынтыктын башкы «1» цифрасы өчүрүлөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Subtraction","last_updated":"3.0"}
+{"id":4335,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ондуктар ордунда, 0 бирден кичине болгондуктан, нөлгө 10 кошулуп, 1ден кемиткендеги айырма 9 болуп, ал ондуктар ордуна жазылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Subtraction","last_updated":"3.0"}
+{"id":4336,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Андан соң кемитүү жүздүктөр разрядында уланат, бул жерде 6 бештен кичине эмес, ошондуктан айырма жыйынтыктын жүздүктөр разрядына жазылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Subtraction","last_updated":"3.0"}
+{"id":4337,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тескерисинче, ал кемиткичтин жүздүк разрядын бирге жогорулатат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Subtraction","last_updated":"3.0"}
+{"id":4338,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жообу 1 болуп, ал жыйынтыктын жүздүк ордуна жазылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Subtraction","last_updated":"3.0"}
+{"id":4339,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул теореманы биринчи жолу 1637-жылы Пьер де Ферма «Арифметика» китебинин бир нускасынын четинде гипотеза катары айтып, анын далили бар экенин, бирок ал алкакка батпай тургандай өтө чоң экенин ырастаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Conjecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4340,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кыска, жөнөкөй далили бар Беш өң теоремасы картаны боёо үчүн беш өң жетиштүү экенин ырастайт жана 19-кылымдын аягында далилденген; бирок, төрт өң жетиштүү экенин далилдөө кыйла татаалыраак болуп чыкты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Conjecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4341,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул компьютердин жардамы менен далилденген биринчи чоң теорема болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Conjecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4342,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындан тышкары, каршы мисал боло алчу каалаган картада ушул 1936 картанын бирине окшогон бир бөлүк болушу зарыл.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Conjecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4343,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аны алгач 1908-жылы Штейниц жана Титце туюндурмалаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Conjecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4344,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"q элементтен турган чектелген талаанын үстүндөгү V көп түрдүүлүгү чектелген сандагы рационалдуу чекиттерге ээ, ошондой эле ошол талааны камтыган qk элементтен турган ар бир чектелген талаанын үстүндөгү чекиттерге ээ.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Conjecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4345,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алгач Анри Пуанкаре жоромолдогон теорема локалдуу түрдө кадимки үч өлчөмдүү мейкиндиктей көрүнгөн, бирок туташ, өлчөмү чектүү жана эч кандай чеги жок (туюк 3-көптүктүүлүк) мейкиндик тууралуу баяндайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Conjecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4346,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Математиктердин дээрлик бир кылымга созулган аракетинен кийин, Григорий Перельман 2002- жана 2003-жылдары arXiv'ге жайгаштырылган үч макаласында гипотезанын далилин сунуштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Conjecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4347,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Перельман далилдөөнүн ушул бөлүгүн аяктады.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Conjecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4348,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бейрасмий түрдө, ал компьютер аркылуу чечими ылдам текшериле турган ар бир маселени, компьютер өзү да ылдам чече алабы деген суроону коёт; бул суроонун жообу «жок» деген божомол кеңири таралган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Conjecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4349,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кайсынысы жалган экени далилденген эмес, бирок жалпысынан алганда биринчи божомол туура, ал эми экинчиси жалган деп ишенишет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Conjecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4350,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, бүтүн сандардын белгилүү бир ырааттуулугунун токтоор-токтобосуна байланыштуу Коллатц гипотезасы 1,2 × 10¹²ге (бир триллиондон ашык) чейинки бардык бүтүн сандарга карата текшерилген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Conjecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4351,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул далил анын натыйжаларын текшерүү же белгилүү натыйжалар менен тыгыз байланыштар сыяктуу ар кандай болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Conjecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4352,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Каршы мисалдар келип чыгышы мүмкүн болгон учурлардын саны чектүү болгондо гана колдонулуучу далилдөөнүн бир ыкмасы «толук карап чыгуу» деп аталат: бул ыкмада мүмкүн болгон бардык учурлар каралып, алардын каршы мисалдарды бербестиги көрсөтүлөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Conjecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4353,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айрым чексиз көптүктөрдүн салыштырмалуу кубаттуулугун аныктоого аракет кылган континуум гипотезасы, жыйынтыгында көптүктөр теориясынын жалпы кабыл алынган Цермело-Френкел аксиомалар топтомунан көз каранды эместиги көрсөтүлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Conjecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4354,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Риман гипотезасынын тууралыгына күмөн санаган сандар теоретиктери аз.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Conjecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4355,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Логистикалык чагылдыруу – бул полиномиалдык чагылдыруу, ал көбүнчө өтө жөнөкөй сызыктуу эмес динамикалык теңдемелерден хаостук жүрүм-турумдун кантип пайда болорунун архетиптик мисалы катары келтирилет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematical_constant","last_updated":"3.0"}
+{"id":4356,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кеплер анын удаалаш Фибоначчи сандарынын катышынын чеги экенин далилдеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematical_constant","last_updated":"3.0"}
+{"id":4357,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул чагылдыруу эки себептен улам көйгөйлөрдү жаратышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematical_constant","last_updated":"3.0"}
+{"id":4358,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, 0.999... жана 1 деген эки чагылдыруу бир эле санды туюнтканы жагынан барабар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematical_constant","last_updated":"3.0"}
+{"id":4359,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Компьютерлердин жана суперкомпьютерлердин жардамы менен π, e жана 2нин квадраттык тамыры сыяктуу айрым математикалык туруктуу сандар жүз миллиарддан ашык цифрага чейин эсептелген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematical_constant","last_updated":"3.0"}
+{"id":4360,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кээ бир константалар кадимки түрүнөн ушунчалык айырмалангандыктан, аларды ыңгайлуу түрдө көрсөтүү үчүн жаңы белгилөө ойлоп табылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematical_constant","last_updated":"3.0"}
+{"id":4361,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кээде, константаны чагылдырган белги бүтүн бир сөз болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mathematical_constant","last_updated":"3.0"}
+{"id":4362,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"0 (нөл) – сан, жана ошол санды чагылдыруу үчүн колдонулган цифра.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/0","last_updated":"3.0"}
+{"id":4363,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Англис тилинде 0 санынын бир нече аталышы бар: zero, nought (UK), naught (US; ), nil, же – жанындагы жок дегенде бир цифра аны «O» тамгасынан айырмалап турган контексттерде – oh же o.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/0","last_updated":"3.0"}
+{"id":4364,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жоктуктун жөнөкөй маанисин берүү үчүн «эч нерсе» жана «эч бирөө» деген сөздөр көп пайдаланылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/0","last_updated":"3.0"}
+{"id":4365,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал телефон номерлеринде көбүнчө «о» деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/0","last_updated":"3.0"}
+{"id":4366,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Сулуу» деген маанини билдирген nfr белгиси күмбөздөрдүн жана пирамидалардын чиймелеринде базалык деңгээлди көрсөтүү үчүн да колдонулуп, аралыктар ошол негизги сызыктан жогору же төмөн экендигине жараша өлчөнгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/0","last_updated":"3.0"}
+{"id":4367,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Вавилондук орун толтургуч чыныгы нөл болгон эмес, себеби ал жалгыз да, сандын аягында да колдонулган эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/0","last_updated":"3.0"}
+{"id":4368,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биздин замандын 150-жылында Птолемей, Гиппархтын жана вавилондуктардын таасири менен, «Альмагест» катары дагы таанымал болгон «Синтаксис Математика» аттуу математикалык астрономия боюнча өз эмгегинде нөлдүн белгисин колдонгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/0","last_updated":"3.0"}
+{"id":4369,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул колдонуу б.з. 525-жылы эквиваленттүү жадыбалда кайталанган, аны Дионисий Кичи nulla же «эч нерсе» деп латынча аркылуу Рим цифралары менен бирге которгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/0","last_updated":"3.0"}
+{"id":4370,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биздин күндөргө пракрит тилиндеги түп нускасынын орто кылымдагы санскриттик котормосу аркылуу жеткен, ички датасы биздин замандын 458-жылы (Сака доорунун 380-жылы) деп көрсөтүлгөн космология боюнча жайн тексти болгон Локавибхагада нөлдү камтыган ондук позициялык эсептөө тутуму колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/0","last_updated":"3.0"}
+{"id":4371,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"813-жылы аль-Хорезми өзүнүн астрономиялык жабыбалдарында индус сандарын колдонгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/0","last_updated":"3.0"}
+{"id":4372,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул китеп кийинчерээк, 12-кылымда, «Algoritmi de numero Indorum» деген ат менен латын тилине которулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/0","last_updated":"3.0"}
+{"id":4373,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мен окуумду терең изилдеп, талаш-тартыштын жол-жобосун үйрөндүм.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/0","last_updated":"3.0"}
+{"id":4374,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мен бул китепти толугу менен он беш бөлүмгө бөлүп, колумдан келишинче түшүнүктүү кылып жазууга умтулдум.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/0","last_updated":"3.0"}
+{"id":4375,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Индиянын тогуз цифрасы: 9 8 7 6 5 4 3 2 1.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/0","last_updated":"3.0"}
+{"id":4376,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"254–255-беттерде 0 натуралдык сан катары каралат, бул учурда ал оң эмес жалгыз натуралдык сан болуп калат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/0","last_updated":"3.0"}
+{"id":4377,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сан же чоңдук катары нөл, позициялык саноо системаларында колдонулган нөл цифрасы менен бирдей эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/0","last_updated":"3.0"}
+{"id":4378,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"0 саны натуралдык сан катары каралышы да, каралбашы да мүмкүн, бирок ал бүтүн сан, ошондуктан рационалдык сан жана анык сан (ошондой эле алгебралык сан жана комплекстүү сан) болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/0","last_updated":"3.0"}
+{"id":4379,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал жөнөкөй сан боло албайт, анткени анын бөлүүчүлөрү чексиз көп, жана курама сан да боло албайт, анткени аны жөнөкөй сандардын көбөйтүндүсү катары жазуу мүмкүн эмес (себеби 0 сөзсүз көбөйтүүчүлөрдүн бири болушу керек).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/0","last_updated":"3.0"}
+{"id":4380,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул эрежелер, эгер башкасы көрсөтүлбөсө, ар кандай анык же комплекстүү x саны үчүн колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/0","last_updated":"3.0"}
+{"id":4381,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кубаттуулук функциясы бош көптүккө колдонулганда, 0 чоңдугун кайтарып, ага 0 элементти ыйгарат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/0","last_updated":"3.0"}
+{"id":4382,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Абстракттуу алгебрада 0 көбүнчө нөлдүк элементти белгилөө үчүн колдонулат, ал (эгер каралып жаткан структурада аныкталса) кошуу амалы үчүн нейтралдуу элемент жана (эгер аныкталса) көбөйтүү амалы үчүн жутуучу элемент болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/0","last_updated":"3.0"}
+{"id":4383,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кээ бир чоңдуктар үчүн нөлдүк деңгээл башка бардык деңгээлдерден табигый түрдө айырмаланат, ал эми башкалары үчүн ал аздыр-көптүр шарттуу түрдө белгиленет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/0","last_updated":"3.0"}
+{"id":4384,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Төрт нейтрондон турган кластердин өз алдынча атом катары каралгыдай жетишерлик туруктуу болушу мүмкүн экени аныкталды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/0","last_updated":"3.0"}
+{"id":4385,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, C тилинде массивдин элементтери 0дөн тартып номерленет, ошентип n элементтүү массивдин индекстеринин ырааттуулугу 0дөн ... чейин созулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/0","last_updated":"3.0"}
+{"id":4386,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дайындар базаларында талаанын чоңдугу болбошу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/0","last_updated":"3.0"}
+{"id":4387,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тексттик талаалар бош да, куру сап да болбошу зарыл.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/0","last_updated":"3.0"}
+{"id":4388,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Null чоңдугун камтыган ар кандай эсептөө null натыйжасын берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/0","last_updated":"3.0"}
+{"id":4389,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Формула-1де, эгерде учурдагы Дүйнө чемпиону титулдук жарыштагы жеңишинен кийинки жылы Формула-1ге катышпай калса, чемпион титулду утуп алган команданын айдоочуларынын бирине 0 номери ыйгарылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/0","last_updated":"3.0"}
+{"id":4390,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башында басма машинкаларында О тамгасы менен 0 санынын формасы айырмаланган эмес, ал түгүл кээ бир моделдеринде 0 саны үчүн өзүнчө баскыч да жок болчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/0","last_updated":"3.0"}
+{"id":4391,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ортосунда чекити бар 0 цифрасы алгач IBM 3270 дисплейлеринде бир опция катары пайда болгон сыяктуу жана Andalé Mono сыңарындай кээ бир заманбап компьютердик ариптерде, ошондой эле айрым авиакомпаниялардын билет ээлеп коюу системаларында колдонулуп келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/0","last_updated":"3.0"}
+{"id":4392,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1 (бир, ошондой эле бирдик же биримдик деп да аталат) – бул сан жана ошол санды чагылдыруучу цифра.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/1","last_updated":"3.0"}
+{"id":4393,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Нөл оң да, терс да сан катары каралбаган белгилердин конвенциясында, 1 – биринчи жана эң кичинекей оң бүтүн сан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/1","last_updated":"3.0"}
+{"id":4394,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1дин көбүнчө касиеттерин, балким баарын мындан алса болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/1","last_updated":"3.0"}
+{"id":4395,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Демек, бул нөлдөн кийин турган бүтүн сан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/1","last_updated":"3.0"}
+{"id":4396,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал Орто кылымдарда Европага Магриб жана Андалусия аркылуу, араб тилинде жазылган илимий эмгектер аркылуу тараган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/1","last_updated":"3.0"}
+{"id":4397,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1 цифрасында узун өйдө кеткен штрихти колдонбогон стилдер, көбүнчө, 7 цифрасынын ортосундагы туурасынан кеткен сызыкты да колдонушпайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/1","last_updated":"3.0"}
+{"id":4398,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аныктама боюнча, 1 – бирдик комплекстүү сандын, бирдик вектордун жана бирдик матрицанын (көбүнчө бирдейлик матрицасы деп аталат) чоңдугу, абсолюттук чоңдугу же нормасы болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/1","last_updated":"3.0"}
+{"id":4399,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Категориялар теориясында, 1 кээде категориянын терминалдык объектисин белгилөө максатында колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/1","last_updated":"3.0"}
+{"id":4400,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Негизи 1 болгон экспоненциялдуу функция (1x) дайыма 1ге барабар б��лгондуктан, анын тескери функциясы жок (эгер ал бар болгондо, ал негизи 1 болгон логарифм деп аталмак).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/1","last_updated":"3.0"}
+{"id":4401,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошо сыяктуу эле, векторлор көбүнчө бирдик векторлорго (башкача айтканда, узундугу бирге барабар векторлор) нормалаштырылат, анткени алар көбүнчө кыйла артыкчылыктуу касиеттерге ээ.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/1","last_updated":"3.0"}
+{"id":4402,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал ошондой эле Фибоначчи ырааттуулугундагы (0 нөлүнчү деп эсептелгенде) биринчи жана экинчи сан, жана башка көптөгөн математикалык ырааттуулуктардын да биринчи саны болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/1","last_updated":"3.0"}
+{"id":4403,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анткен менен, абстракттуу алгебра жалгыз нерсе болбогон жана такыр көптүк болуп эсептелбеген бир элементтүү талааны карашы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/1","last_updated":"3.0"}
+{"id":4404,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Экилик код – бул компьютерлерде ар кандай дайындарды көрсөтүү үчүн колдонулган 1 жана 0 сандарынан турган ырааттуулук.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/1","last_updated":"3.0"}
+{"id":4405,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"+1 — позитрондордун жана протондордун электр заряды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/1","last_updated":"3.0"}
+{"id":4406,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Неопифагорчул философ Никомах Герасалык бирди сан эмес, тескерисинче, сандардын булагы деп ырастаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/1","last_updated":"3.0"}
+{"id":4407,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"We Are Number One – \"Жалкоолуу\" балдар телешоусунун 2014-жылкы ыры, мем катары таанымалдыкка жеткен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/1","last_updated":"3.0"}
+{"id":4408,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Футболдо 1-номер адатта дарбазачыга берилет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/1","last_updated":"3.0"}
+{"id":4409,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1 – Улуттук хоккей лигасынын (УХЛ) оюнчуларына колдонууга уруксат берилген эң төмөнкү номер; 1990-жылдардын аягында лига 00 жана 0 номерлерин колдонууга тыюу салган (эң жогорку уруксат берилген номер – 98).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/1","last_updated":"3.0"}
+{"id":4410,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чексиз маймылдар теоремасына ылайык, каалагандай кокустук сандардын ырааттуулугу кокустук эместей көрүнгөн каалагандай узундуктагы ички ырааттуулуктар орун алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pi","last_updated":"3.0"}
+{"id":4411,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Экинчиден, эч бир трансценденттик сан циркуль жана сызгыч менен чийилбегендиктен, «тегеректи квадраттоо» ишке ашпайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pi","last_updated":"3.0"}
+{"id":4412,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Индиялык астроном Ариабхата өзүнүн «Ариабхатия» (б.з. 499-ж.) эмгегинде 3,1416 чоңдугун колдонгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pi","last_updated":"3.0"}
+{"id":4413,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Перс астроному Жамшид ал-Каши 1424-жылы жактары 3×228 болгон көп бурчтукту колдонуп, болжол менен 16 ондук разрядга барабар болгон 9 алтымыштык разрядды эсептеп чыккан, бул жетишкендик дүйнөдө 180 жылдай рекорд болуп турган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pi","last_updated":"3.0"}
+{"id":4414,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Булар чексиз катарларга таянуудан качат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pi","last_updated":"3.0"}
+{"id":4415,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Саламин жана Брент өзгөрткөн нускасында ал Брент-Саламин алгоритми деп да аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pi","last_updated":"3.0"}
+{"id":4416,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул, акыркы натыйжа чыкканга чейин бардык аралык цифраларды сактап, колдонгон чексиз катарлардан же итеративдик алгоритмдерден айырмаланып турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pi","last_updated":"3.0"}
+{"id":4417,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындай жаттоону жеңилдетүүчү каражаттар мнемоника деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pi","last_updated":"3.0"}
+{"id":4418,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Цифралар – күмбөз сымал шыпка кадалган чоң жыгач тамгалар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pi","last_updated":"3.0"}
+{"id":4419,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Цифра – бул позициялык эсептөө системасында сандарды белгилөө үчүн өз алдынча (мисалы, «2») же айкалыштарда (мисалы, «25») колдонулган жалгыз символ.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Numerical_digit","last_updated":"3.0"}
+{"id":4420,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Позициялык саноо системасында нөлдөн баштап, системанын негизинен чейин (аны камтыбайт) болгон ар бир бүтүн санды белгилөө үчүн уникалдуу цифра каралган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Numerical_digit","last_updated":"3.0"}
+{"id":4421,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түпнуска сандар азыркыларга кыйла окшош болгон, ал эмес цифраларды туюнткан белгилерине чейин.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Numerical_digit","last_updated":"3.0"}
+{"id":4422,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Майялар нөлдү белгилөө үчүн үлүл кабык белгисин колдонушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Numerical_digit","last_updated":"3.0"}
+{"id":4423,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тай эсептөө системасы, цифраларды белгилөө үчүн колдонулган символдордон тышкары, индус-араб эсептөө системасы менен бирдей.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Numerical_digit","last_updated":"3.0"}
+{"id":4424,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алардын экөө тең үчтүк системалар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Numerical_digit","last_updated":"3.0"}
+{"id":4425,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Акыркы 300 жыл ичинде бир катар авторлор позициялык белгилөөнүн өзгөртүлгөн ондук чагылдырууга барабар ыңгайлуулугун байкашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Numerical_digit","last_updated":"3.0"}
+{"id":4426,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, 1111 (бир миң бир жүз он бир) – бул репюнит.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Numerical_digit","last_updated":"3.0"}
+{"id":4427,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айрым маданияттарда он бармактарды саноодон тышкары, бармак муундарын, бармактардын арасын, ошондой эле колдун жана буттун манжаларын да санашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Numerical_digit","last_updated":"3.0"}
+{"id":4428,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Таш доорунун маданияттары, анын ичинде байыркы америкалык түпкүлүктүү элдердин топтору, кумар ою��дары, жеке кызматтар жана соода-сатык товарлары үчүн эсеп таякчаларын пайдаланышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Numerical_digit","last_updated":"3.0"}
+{"id":4429,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биздин заманга чейинки болжол менен 3500-жылдан баштап, чопо токендер акырындык менен, (башында токендер үчүн контейнер болгон) андан соң бышырылган чопо көрөнөкчөлөргө тегерек стилус менен ар кандай бурчта басылган сан белгилери менен алмаштырылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Numerical_digit","last_updated":"3.0"}
+{"id":4430,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул шынаа сымал сан белгилери өздөрү алмаштырган тегерек сан белгилерине окшош болуп, тегерек сан белгилеринин аддитивдик белги-чоңдук нотациясын сактап калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Numerical_digit","last_updated":"3.0"}
+{"id":4431,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алтымыштык сандар шынаа жазуусундагы тик шынаалар жана шеврондордун ырааттуулугунда кезектешкен 10 жана 6 негиздерин сактаган аралаш негиздүү система болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Numerical_digit","last_updated":"3.0"}
+{"id":4432,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аскерлердин уникалдык сандары жана күрүчтүн өлчөмдөрү бул эсеп белгилеринин кайталангыс айкалыштары катары чагылдырылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Numerical_digit","last_updated":"3.0"}
+{"id":4433,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кадимки эсеп таякчаларын колдонуп көбөйтүү жана бөлүү кыйла кыйын.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Numerical_digit","last_updated":"3.0"}
+{"id":4434,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жөөттөр ушуга окшош системаны (иврит сандарын) колдоно башташкан, анын бизге белгилүү эң байыркы үлгүлөрү биздин заманга чейинки 100-жылдар чамасындагы тыйындарда кездешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Numerical_digit","last_updated":"3.0"}
+{"id":4435,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Борбордук Американын майялары, кыязы, ольмектерден мураска калган, позициялык белгилөө жана нөл сыяктуу өркүндөтүлгөн өзгөчөлүктөрдү камтыган, 18 жана 20 негиздүү аралаш системаны колдонушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Numerical_digit","last_updated":"3.0"}
+{"id":4436,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түйүндөрдүн жана өңдөрдүн коддолушу жөнүндөгү билим 16-кылымда испан конкистадорлору тарабынан жок кылынган жана биздин күндөргө чейин сакталган эмес, бирок Анд аймагында кипу сыяктуу жөнөкөй каттоочу шаймандар дагы деле колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Numerical_digit","last_updated":"3.0"}
+{"id":4437,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Нөл биздин замандын 7-кылымында Индияда Брахмагупта тарабынан биринчи жолу колдонулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Numerical_digit","last_updated":"3.0"}
+{"id":4438,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Араб математиктери системаны ондук бөлчөктөр менен кеңейтишкен, жана Мухаммед ибн Муса аль-Хорезми 9-кылымда бул жөнүндө маанилүү эмгек жазган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Numerical_digit","last_updated":"3.0"}
+{"id":4439,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Экилик системаны (негиз 2) 17-кылымда Готфрид Лейбниц тараткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Numerical_digit","last_updated":"3.0"}
+{"id":4440,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Теңдеме чечиле турган өзгөрмөлөр ошондой эле белгисиздер деп аталышат, ал эми белгисиздердин барабардыкты канааттандырган чоңдуктары теңдеменин чечилиши деп аталышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Equation","last_updated":"3.0"}
+{"id":4441,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Шарттуу теңдеме өзгөрмөлөрдүн айрым чоңдуктарында гана туура болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Equation","last_updated":"3.0"}
+{"id":4442,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көп учурда теңдеменин оң жагы нөлгө барабар деп кабыл алынат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Equation","last_updated":"3.0"}
+{"id":4443,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Теңдемени тараза таштары коюлуучу таразага окшоштурса болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Equation","last_updated":"3.0"}
+{"id":4444,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул математиканын маанилүү тармагы катары эсептелген алгебралык геометриянын баштапкы идеясы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Equation","last_updated":"3.0"}
+{"id":4445,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эки түркүмдүн бириндеги теңдемелерди чыгаруу үчүн сызыктуу алгебрадан же математикалык анализден келген алгоритмдик же геометриялык ыкмалар колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Equation","last_updated":"3.0"}
+{"id":4446,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул теңдемелер жалпысынан татаал; көбүнчө чечимдин бар же жок экенин гана издешет, жана, эгер алар бар болсо, чечимдердин санын санашат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Equation","last_updated":"3.0"}
+{"id":4447,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сүрөттө x, y жана z – тегерек салмактар катары көрсөтүлгөн ар башка чоңдуктар (бул учурда анык сандар), жана x, y, жана z'нын ар биринин салмагы ар башка.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Equation","last_updated":"3.0"}
+{"id":4448,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Демек, R'ы аныкталбаган теңдеме – айлананын жалпы теңдемеси болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Equation","last_updated":"3.0"}
+{"id":4449,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чечилиштерди табуу, же параметрлер болгон учурда белгисиздерди параметрлер аркылуу туюунтуу процесси теңдемени чыгаруу деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Equation","last_updated":"3.0"}
+{"id":4450,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Теңдеменин эки жагын тең нөлгө барабар эмес санга көбөйтүү же бөлүү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Equation","last_updated":"3.0"}
+{"id":4451,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эгерде алгебралык теңдемеде бир гана өзгөрмө бар болсо, ал бир өзгөрмөлүү деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Equation","last_updated":"3.0"}
+{"id":4452,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Математикада сызыктуу системалар теориясы азыркы математиканын көпчүлүк тармактарында колдонулган сызыктуу алгебранын негизи жана фундаменталдык бөлүгү болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Equation","last_updated":"3.0"}
+{"id":4453,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул формализм конустук кесилиштин фокустарынын орундарын жана касиеттерин аныктоого шарт түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Equation","last_updated":"3.0"}
+{"id":4454,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Декарт баяндаган бул көз караш байыркы грек математиктери ойлоп ��апкан геометриянын түрүн байытат жана өзгөртөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Equation","last_updated":"3.0"}
+{"id":4455,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көрсөткүчтүү диофанттык теңдеме – бул мүчөлөрүнүн даража көрсөткүчтөрү белгисиз боло алган теңдеме.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Equation","last_updated":"3.0"}
+{"id":4456,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Азыркы алгебралык геометрия геометриянын тилин жана маселелерин колдонуу менен абстракттуу алгебранын, өзгөчө коммутативдик алгебранын, абстрактуураак ыкмаларына таянат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Equation","last_updated":"3.0"}
+{"id":4457,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эгерде тегиздиктин чекитинин координаттары берилген көп мүчөлүү теңдемени канааттандырса, анда ал чекит алгебралык ийри сызыкка таандык деп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Equation","last_updated":"3.0"}
+{"id":4458,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Таза математикада дифференциалдык теңдемелер бир нече ар кандай өңүттөн изилденип, негизинен алардын чыгарылыштарына – теңдемени канааттандырган функциялардын топтомуна – көңүл бурулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Equation","last_updated":"3.0"}
+{"id":4459,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чыгарылыштарын кошууга жана коэффициенттерге көбөйтүүгө боло турган сызыктуу дифференциалдык теңдемелер жакшы аныкталган жана түшүнүктүү болушат, жана так жабык формадагы чыгарылыштары алынат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Equation","last_updated":"3.0"}
+{"id":4460,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жекече туундулуу теңдемелер үн, жылуулук, электростатика, электродинамика, суюктуктун агымы, серпилмелүүлүк же кванттык механика сыяктуу көптөгөн кубулуштарды сүрөттөө үчүн колдонулушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Equation","last_updated":"3.0"}
+{"id":4461,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чечилиш – бул теңдемедеги теңдикти туура кылган белгисиз өзгөрмөлөрдүн чоңдуктары.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Equation_solving","last_updated":"3.0"}
+{"id":4462,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Теңдеменин бардык чыгарылыштарынын көптүгү анын чыгарылыштар көптүгү деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Equation_solving","last_updated":"3.0"}
+{"id":4463,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Контекстке жараша, теңдемени чыгаруу анын кандайдыр бир чыгарылышын (бир эле чыгарылышын табуу жетиштүү), бардык чыгарылыштарын, же берилген аралыкка таандык болуу сыяктуу кошумча шарттарды канааттандырган чыгарылышын табуудан тура алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Equation_solving","last_updated":"3.0"}
+{"id":4464,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул учурда чыгарылыштарды тизмектөө мүмкүн эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Equation_solving","last_updated":"3.0"}
+{"id":4465,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Теңдемелердин түрлөрү көп болгондой эле, ага ылайыктуу ыкмалары да түрлүү болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Equation_solving","last_updated":"3.0"}
+{"id":4466,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул математикалык билимдин жетишсиздигинен улам болушу мүмкүн; кээ бир маселелер кылымдарга созулган аракеттерден кийин гана чечилген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Equation_solving","last_updated":"3.0"}
+{"id":4467,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көп мүчөлөр математиканын жана илимдин көптөгөн тармактарында учурайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Polynomial","last_updated":"3.0"}
+{"id":4468,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөгөн авторлор бул эки сөздү бири-биринин ордуна пайдаланышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Polynomial","last_updated":"3.0"}
+{"id":4469,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Расмий түрдө, көп мүчөнүн аталышы P(x) эмес, P болуп саналат, бирок P(x) функционалдык белгисин колдонуу көп мүчө менен ага байланыштуу функциянын ортосундагы айырма бүдөмүк болгон мезгилден бери колдонулуп келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Polynomial","last_updated":"3.0"}
+{"id":4470,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, аны кошуу жана көбөйтүү амалдары аныкталган каалаган областта (башкача айтканда, каалаган шакекчеде) колдонсо болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Polynomial","last_updated":"3.0"}
+{"id":4471,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кичине даражадагы көп мүчөлөргө атайын аталыштар ыйгарылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Polynomial","last_updated":"3.0"}
+{"id":4472,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"0 көп мүчөсү, аны эч кандай мүчөсү жок деп кароого болот, нөл көп мүчө деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Polynomial","last_updated":"3.0"}
+{"id":4473,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Нөл эмес көп мүчөнүн даражасы анын каалаган бир мүчөсүнүн эң чоң даражасы болгондуктан, бул көп мүчө экинчи даражага ээ болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Polynomial","last_updated":"3.0"}
+{"id":4474,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көп мүчөлөр нөлдөн айырмаланган коэффициенттүү мүчөлөрүнүн саны боюнча классификацияланып турат: бир мүчөлүүсү моном, эки мүчөлүүсү бином, ал эми үч мүчөлүүсү трином деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Polynomial","last_updated":"3.0"}
+{"id":4475,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Функцияны аныктоо үчүн колдонулганда, областы анчалык чектелген эмес","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Polynomial","last_updated":"3.0"}
+{"id":4476,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бир эле өзгөрмөсү бар көп мүчө бир өзгөрмөлүү көп мүчө деп, ал эми бирден көп өзгөрмөсү бар көп мүчө көп өзгөрмөлүү көп мүчө деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Polynomial","last_updated":"3.0"}
+{"id":4477,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Комплекстүү сандардын тармагында келтирилгис көбөйтүүчүлөр сызыктуу болот","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Polynomial","last_updated":"3.0"}
+{"id":4478,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эгерде даражасы бирден жогору болсо, графиктин эч кандай асимптотасы жок болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Polynomial","last_updated":"3.0"}
+{"id":4479,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Элементардык алгебрада бир өзгөрмөлүү бардык биринчи жана экинчи даражадагы көп мүчөлүк теңдемелерди чыгаруу үчүн квадраттык формула сыяктуу ыкмалар үйрөтүлөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Polynomial","last_updated":"3.0"}
+{"id":4480,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, тамыр табуу алгоритмдери каалаган даражадагы көп мүчөлүү туюнтманын тамырларынын сандык жакындатууларын табуу максатында колдонулушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Polynomial","last_updated":"3.0"}
+{"id":4481,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"16-кылымдан бери ушуга окшош, бирок алда канча татаал формулалар (квадрат тамырлар менен катар куб тамырларды колдонгон) үчүнчү жана төртүнчү даражадагы теңдемелери менен таанымал (кубдук теңдеме жана төртүнчү даражадагы теңдеме макалаларын караңыз).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Polynomial","last_updated":"3.0"}
+{"id":4482,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1830-жылы Эварист Галуа даражасы төрттөн жогору болгон теңдемелердин көпчүлүгү радикалдарда чечилбестигин далилдеп, ар бир теңдеменин радикалдар менен чечилер-чечилбесин аныктап, ал чечилүүчү болсо, аны чыгаруу мүмкүн экенин көрсөткөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Polynomial","last_updated":"3.0"}
+{"id":4483,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошентсе да, 5- жана 6-даражадагы чечилүүчү теңдемелердин формулалары жарыяланган (мындан көрүңүз: бешинчи даражадагы функция жана алтынчы даражадагы теңдеме).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Polynomial","last_updated":"3.0"}
+{"id":4484,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эң натыйжалуу алгоритмдер даражасы 1000ден жогору болгон көп мүчөлүү теңдемелерди (компьютерде) оңой чечүүгө шарт түзөт (караңыз: Тамыр табуу алгоритми).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Polynomial","last_updated":"3.0"}
+{"id":4485,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бир нече белгисизи бар көп мүчөлүү теңдемелердин топтому үчүн алардын комплекстүү чечилиштеринин саны чектүү экендигин аныктаган, жана эгер бул сан чектүү болсо, ошол чечилиштерди эсептеген алгоритмдер бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Polynomial","last_updated":"3.0"}
+{"id":4486,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бүтүн сан берген чечилиштер гана каралган полиномдук теңдеме Диофанттык теңдеме деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Polynomial","last_updated":"3.0"}
+{"id":4487,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чыныгы маанидеги функциялар үчүн коэффициенттер анык сандар катары алынса болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Polynomial","last_updated":"3.0"}
+{"id":4488,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул теңдик эмне үчүн сызыктуу комбинациялар «көп мүчөлөр» деп аталганын түшүндүрөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Polynomial","last_updated":"3.0"}
+{"id":4489,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Шакектеги коэффициенттер маселесинде, \"константа эмес\" дегенди \"константа эмес же бирдиктүү эмес\" деп алмаштыруу керек (эки аныктама тең талаадагы коэффициенттер маселесинде дал келет).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Polynomial","last_updated":"3.0"}
+{"id":4490,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Коэффициенттер бүтүн сандарга, рационалдык сандарга же чектүү тармакка таандык болгондо, келтирилбестикти текшерүүчү жана келтирилбес көпмүчөлөргө ажыратууну эсептөөчү алгоритмдер бар (караңыз: Көп мүчөлөрдү көбөйтүүчүлөргө ажыратуу).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Polynomial","last_updated":"3.0"}
+{"id":4491,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Матрицанын же сызыктуу оператордун мүнөздөмө көп мүчөсү оператордун өздүк маанилери тууралуу маалыматты камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Polynomial","last_updated":"3.0"}
+{"id":4492,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, биз бүгүн колдонгон жарашыктуу жана ыңгайлуу нотация 15-кылымдан баштап гана өнүккөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Polynomial","last_updated":"3.0"}
+{"id":4493,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул сол тарабын толук квадратка айландыруу менен «квадратты толуктайт».","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Quadratic_equation","last_updated":"3.0"}
+{"id":4494,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Декарттын теоремасына ылайык, бири-бирине жанашкан ар бир төрт айлананын радиустары белгилүү бир квадраттык теңдемени канааттандырат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Quadratic_equation","last_updated":"3.0"}
+{"id":4495,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Б.з.ч. 400-жылдар чамасындагы вавилондук жана б.з.ч. 200-жылдардагы кытай математиктери оң тамырлуу квадраттык теңдемелерди чечүү үчүн бөлүктөргө ажыратуунун геометриялык ыкмаларын колдонушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Quadratic_equation","last_updated":"3.0"}
+{"id":4496,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Грек математиги Евклид биздин заманга чейинки 300-жылдары абстракттуураак геометриялык ыкманы иштеп чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Quadratic_equation","last_updated":"3.0"}
+{"id":4497,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аль-Хорезми жалпы квадраттык теңдеменин толук чечилишин сунуштоодо андан ары кадам шилтеп, ар бир квадраттык теңдеме үчүн бир же эки сандык жоопту кабыл алуу менен бирге, процесстин жүрүшүндө геометриялык далилдерди да келтирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Quadratic_equation","last_updated":"3.0"}
+{"id":4498,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Абу Камил Шужа ибн Аслам (Египет, 10-кылым) айрыкча иррационалдык сандарды (көбүнчө квадраттык тамыр, кубдук тамыр же төртүнчү даражадагы тамыр түрүндө) квадраттык теңдемелердин чыгаруулар же теңдемедеги коэффициенттери катары биринчи болуп кабыл алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Quadratic_equation","last_updated":"3.0"}
+{"id":4499,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал Канар аралдары аркылуу өткөн башкы меридианды колдонгон, ошентип бардык узундуктун чоңдуктары оң болушу үчүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Longitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":4500,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Индус жана мусулман астрономдору бул идеяларды андан ары өрчүтүп, көптөгөн жаңы жерлерди кошуп, Птолемейдин дайындарын көп учурда жакшыртып турушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Longitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":4501,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Соңку Орто кылымдарда саякаттар көбөйүп, Испания жана Түндүк Африка менен байланыштар аркылуу араб илими тааныла баштагандыктан, Батышта географияга болгон кызыгуу кайрадан жанданды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Longitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":4502,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Христофор Колумб өзүнүн узундугун аныктоо үчүн ай тутулуусун пайдаланып, эки жолу аракет жасаган: биринчиси 1494-жылдын 14-сентябрында Саона аралында (экинчи саякаты), экинчиси 1504-жылдын 29-февралында Ямайкада (төртүнчү саякаты).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Longitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":4503,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башында байкоочу түзүлүш болсо, кийинки жарым кылым ичиндеги өнүгүүлөр аны так өлчөөчү аспапка айландырды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Longitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":4504,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кургактыкта телескоптор менен маятник сааттардын өнүгүшүнөн 18-кылымдын ортосуна чейинки мезгилде, узундуктары жетиштүү кылдаттык менен, көбүнчө бир градустан аз ката менен, дээрлик дайыма 2-3° чегинде аныкталган жерлердин санынын туруктуу өсүшү байкалган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Longitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":4505,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Океандын толкунунда так байкоо жүргүзүү кургактыкка караганда кыйла кыйын, жана мындай шарттарда маятниктүү сааттар жакшы иштебейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Longitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":4506,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анда 1° жана 0.5° чегиндеги чечилиштер үчүн сыйлыктын эки деңгээли сунушталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Longitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":4507,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул эмгек Узундуктар боюнча кеңеш тарабынан миңдеген фунт стерлинг менен колдоого алынып, сыйланган, бирок ал 20 000 фунт стерлинг өлчөмүндөгү эң жогорку сыйлыкка чейин акча алуу үчүн күрөшүп, акырында 1773-жылы парламенттин кийлигишүүсүнүн натыйжасында кошумча төлөм алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Longitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":4508,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ай аралыктары 1790-жылдан соң жалпы колдонууга кирди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Longitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":4509,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Телеграфты аралыкты аныктоо үчүн убакыт сигналын берүүгө колдонсо болору тез эле түшүнүктүү болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Longitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":4510,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Изилдөө 1874–1890-жылдары Борбордук жана Түштүк Америка, Вест-Индия аркылуу өтүп, ошондой эле Жапония менен Кытайга чейин барган картага түшүрүлгөн жерлердин чынжырчаларын түзгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Longitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":4511,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул 20-кылымдын башында зымсыз телеграф пайда болгондо өзгөрдү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Longitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":4512,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Радионавигация системалары Экинчи дүйнөлүк согуштан кийин кеңири колдонууга алынды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Longitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":4513,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Магниттик деклинациядан тышкары, бардык ыкмалар жарактуу болуп чыкты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Longitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":4514,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Белгилүү бир чекиттеги узундук анын жайгашкан жериндеги убакыт менен Бүткүл дүйнөлүк координацияланган убакыттын (БДКУ) ортосундагы убакыт айырмасын эсептөө аркылуу аныкталышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Longitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":4515,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жакын деген сөз чекит убакыт алкагынын борборунда жайгашпасы мүмкүн болгондуктан колдонулат; ошондой эле убакыт алкактары саясий жактан аныкталгандыктан, алардын борборлору жана чек аралары көбүнчө 15° эселенген меридиандарга туура келбейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Longitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":4516,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эл аралык стандарттык конвенция (ISO 6709) – Чыгыштын оң багыт экендиги – Түндүк уюл жогору караган оң колдуу Декарттык координаттар системасына туура келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Longitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":4517,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар ошондон баштап стандарттык ыкмага өтүшкөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Longitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":4518,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Геоид – бул шамал жана ташкын-тартылуу сыяктуу башка таасирлер жок болгондо, Жердин гравитациясынын (анын ичинде гравитациялык тартылуу жана Жердин айлануусу) таасири астында океан бети ээлечү форма.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geoid","last_updated":"3.0"}
+{"id":4519,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аны кеңири гравитациялык өлчөөлөр жана эсептөөлөр аркылуу гана билүү мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geoid","last_updated":"3.0"}
+{"id":4520,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Физикалык Жердин +8,848 м (Эверест) жана –10,984 м (Мариана кобулу) сыяктуу бийиктик жана тереңдиктери болсо да, геоиддин эллипсоидден четтөөсү +85 м (Исландия) менен –106 м (түштүк Индия) аралыгында өзгөрүп, жалпысынан 200 метрден ашпайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geoid","last_updated":"3.0"}
+{"id":4521,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эгерде континенттик жер массалары бир катар туннелдер же каналдар менен тордолуп турса, ал каналдардагы деңиз деңгээли да геоид менен дээрлик дал келмек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geoid","last_updated":"3.0"}
+{"id":4522,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Демек, кемеде саякаттап баратканда, геоиддин дөңсөө-оюктары байкалбайт; жергиликтүү вертикаль (тик жип) геоидге дайыма перпендикуляр, ал эми жергиликтүү горизонт ага жанма болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geoid","last_updated":"3.0"}
+{"id":4523,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Себеби, Жердин оордук борборунун айланасында айланган GPS жандоочтору бийиктиктерди геоборбордук референц-эллипсоидге карата гана өлчөй алышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geoid","last_updated":"3.0"}
+{"id":4524,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Заманбап GPS кабылдагычтар программалык камсыздоосунда ишке ашырылган торчонун жардамы менен учурдагы жайгашкан ордунан Бүткүл дүйнөлүк геодезиялык система (WGS) эллипсоидине карата геоиддин (мисалы, EGM-96 геоидинин) бийиктигин алышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geoid","last_updated":"3.0"}
+{"id":4525,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эгер ал шарды суу каптап турса, суу бардык жеринде бирдей бийиктикте болмок эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geoid","last_updated":"3.0"}
+{"id":4526,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ушул себептен көптөгөн кол GPS кабылдагычтарында деңиз деңгээлинен бийиктикти аныктоо үчүн камтылган ондуляцияны издөө жадыбалдары бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geoid","last_updated":"3.0"}
+{"id":4527,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"GOCE жандоочунун дайындарына негизделген алгачкы продуктулар 2010-жылдын июнь айында Европа космос агенттигинин (ESA) Жерди байкоо боюнча колдонуучуларды тейлөө куралдары аркылуу онлайн жеткиликтүү болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geoid","last_updated":"3.0"}
+{"id":4528,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Геоид – белгилүү бир эквипотенциалдык бет, жана аны эсептөө бир топ татаал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Geoid","last_updated":"3.0"}
+{"id":4529,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Глобус – бул Жердин, кандайдыр бир башка асман денесинин же асман сферасынын сфералык модели.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Globe","last_updated":"3.0"}
+{"id":4530,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Асман сферасынын модели асман глобусу деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Globe","last_updated":"3.0"}
+{"id":4531,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анда өлкөлөр, чоң шаарлар жана кеңдик менен узундук сызыктарынын тармагы көрсөтүлүшү мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Globe","last_updated":"3.0"}
+{"id":4532,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адатта ал ошондой эле асман сферасын топ жылдыздарга ажыратат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Globe","last_updated":"3.0"}
+{"id":4533,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Глобустун биринчи белгилүү айтылышы Страбонго таандык, ал биздин заманга чейинки болжол менен 150-жылдагы Кратеттин глобусун сүрөттөгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Globe","last_updated":"3.0"}
+{"id":4534,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөгөн глобустардын айланасы бир метр кылып жасалат, ошондуктан алар Жердин 1:40 миллион масштабындагы моделдери болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Globe","last_updated":"3.0"}
+{"id":4535,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көпчүлүк заманбап глобустарга параллелдер да, меридиандар да түшүрүлгөн, ошентип белгилүү бир жердин болжолдуу координаталарын аныктоо мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Globe","last_updated":"3.0"}
+{"id":4536,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эски Дүйнөнү бүтүндөй чагылдырган алгачкы жер глобустары Ислам дүйнөсүндө куралган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Globe","last_updated":"3.0"}
+{"id":4537,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бехайм немис картографы, навигатору жана соодагери болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Globe","last_updated":"3.0"}
+{"id":4538,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Глобусту жасаганга чейин Бехайм көп саякаттачу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Globe","last_updated":"3.0"}
+{"id":4539,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дагы бир алгачкы глобус – болжол менен 1510-жылдарга таандык Hunt–Lenox глобусу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Globe","last_updated":"3.0"}
+{"id":4540,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул Жаңы Дүйнөнү көрсөткөн эң байыркы глобус болушу ыктымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Globe","last_updated":"3.0"}
+{"id":4541,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Америка сүрөттөлгөн факсимиле глобусту 1507-жылы Мартин Вальдземюллер жасаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Globe","last_updated":"3.0"}
+{"id":4542,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Глобус IMP, курамына беш дюймдук глобустар кирген электр-механикалык түзүлүштөр, 1961-жылдан 2002-жылга чейин советтик жана россиялык космос кемелеринде навигациялык аспаптар катары колдонулуп келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Globe","last_updated":"3.0"}
+{"id":4543,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул глобус жасоонун ыкмасы 1802-жылы Джордж Кирслинин «Англис энциклопедиясындагы» гравюрасында сүрөттөлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Globe","last_updated":"3.0"}
+{"id":4544,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул дискти жарым шар калыбына келтирүүчү машинага салынат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Globe","last_updated":"3.0"}
+{"id":4545,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул глобустар «килейген» жана абдан кымбат болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Globe","last_updated":"3.0"}
+{"id":4546,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Соңку айтылганда Германия аркылуу өткөн советтик октун изи бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Globe","last_updated":"3.0"}
+{"id":4547,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ортодромия деп да белгилүү болгон сферанын чоң тегереги, сферанын борбордук чекити аркылуу өткөн тегиздик менен сферанын кесилиши болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_circle","last_updated":"3.0"}
+{"id":4548,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сферанын айланасынын бул өзгөчө учуру кичине айланага карама-каршы коюлат – бул сферанын борбору аркылуу өтпөгөн тегиздик менен кесилиши.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_circle","last_updated":"3.0"}
+{"id":4549,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өзгөчөлүк – антиподдук чекиттердин жуптары, алар үчүн чексиз көп чоң айланалар бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_circle","last_updated":"3.0"}
+{"id":4550,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Риман геометриясында сферанын бетиндеги эки чекиттин арасындагы аралык катары чоң айлананын кичине жаасынын узундугу эсептелет, ал эми мындай чоң айланалар римандык айланалар деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_circle","last_updated":"3.0"}
+{"id":4551,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дагы бир чоң айлана – бул кургактык жана суу жарым шарларын бөлүп турган айлана.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_circle","last_updated":"3.0"}
+{"id":4552,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Картографияда карталык проекция – бул карта түзүү максатында глобустун бетин тегиздикке жаюу ыкмасы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Map_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4553,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Картанын максатына жараша айрым бурмалоолор алгылыктуу, ал эми башкалары андай эмес; ошондуктан, шар сымал нерсенин башка касиеттеринин эсебинен айрым касиеттерин сактап калуу үчүн ар кандай карталык проекциялар бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Map_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4554,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Проекциялар – таза математиканын бир нече тармагына таандык предмет, алардын тизмегине дифференциалдык геометрия, проективдүү геометрия жана көп түспөлдүктөр кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Map_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4555,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тескерисинче, координаттарды ийри беттен тегиздикке так жана жылмакай чагылдырган ар кандай математикалык функция проекция болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Map_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4556,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жерди жана башка ири асман денелерин жалпысынан кысыңкы сфероид катары модел��ештирүү ыңгайлуу, ал эми астероиддер сыяктуу кичинекей объекттер көбүнчө туура эмес формада болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Map_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4557,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жердин ийри бети тегиздикке изометриялык болбогондуктан, формаларды сактоо сөзсүз түрдө өзгөрүлмө масштабга жана натыйжада аянттардын пропорционалдуу эмес чагылдырылышына себеп болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Map_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4558,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Картанын максаты ага негиз боло турган проекцияны аныктап берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Map_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4559,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дайындар топтомдору – бул географиялык маалымат; аларды чогултуу Жердин тандалган датумунан (моделинен) көз каранды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Map_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4560,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тиссонун индикатрисасы сыяктуу эле, Голдберг-Готтун индикатрисасы чексиз кичинелерге негизделип, ийилүү жана кыйшаюу (майышуу жана бир жактуулук) бурмалоолорун чагылдырат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Map_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4561,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кээде сфералык үч бурчтуктар пайдаланылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Map_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4562,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жергиликтүү бурмаланууну элестетүүнүн дагы бир жолу – бурчтук деформациянын же аянттык кеңейүүнүн чоңдугун билдирген боз түстөгү же түстүү градациялар аркылуу болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Map_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4563,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жердин чыныгы формасы туура эмес болгондуктан, бул кадамда маалымат жоголот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Map_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4564,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Салыштыруу үчүн айтсак, апельсиндин кабыгын жыртпастан жана бырыштырбастан жаюу мүмкүн эмес.)","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Map_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4565,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жанма – беттин шарга тийип, бирок аны кесип өтпөгөнү; кесүүчү – беттин шарды кесип өткөнү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Map_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4566,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эгер бул сызыктар, конустук проекциялардагы сыяктуу, кеңдик параллели болсо, анда ал стандарттык параллель деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Map_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4567,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул нормалдуу багыттыгы ар кандай цилиндрдик же псевдоцилиндрдик проекцияга тиешелүү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Map_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4568,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Масштаб белгилүү бир географиялык чекиттен тараган бардык түз сызыктар боюнча туруктуу сакталып турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Map_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4569,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сфералык болобу, же эллипсоиддик болобу, каралган принциптер жалпылыгын жоготпостон күчүндө калат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Map_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4570,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эллипсоиддик модель көбүнчө топографиялык карталарды, ошондой эле жер бетин так чагылдырууну талап кылган башка чоң жана орто масштабдуу карталарды түзүү үчүн колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Map_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4571,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эң ылайыктуу эллипсоидге салыштырганда, геоиддик модель аралык, конформдуулук жана эквиваленттүүлүк сыяктуу маанилүү касиеттердин мүнөздөмөсүн өзгөртмөк.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Map_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4572,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, астероиддер сыяктуу формасы туура эмес планетардык денелердин карталарын проекциялоо үчүн кээде геоидге окшош моделдер колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Map_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4573,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Проекциялар эбегейсиз зор бетти Жерге тийгизип жайгаштыруу, андан кийин кыйытылган масштабдоо операциясын жүргүзүү катары сүрөттөлөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Map_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4574,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул акыркы чектөөдө сүрөттөлгөн сызыктын багытында жарык булагы чыккан жер ар түрдүү \"табиги\" цилиндрдик проекциялардын арасындагы айырмачылыктарын жаратат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Map_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4575,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул цилиндр Жердин тегерегине оролуп, ага проекцияланып, андан соң жазылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Map_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4576,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түндүк-түштүк аралыктар созулбайт да, кысылбайт да (1): тең тик бурчтуу проекция же «plate carrée».","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Map_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4577,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул проекция түндүк-түштүк аралыктарын чыгыш-батыш созулуусунун тескери чоңдугу менен масштабдагандыктан, ал формалардын эсебинен аянтты сактап калат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Map_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4578,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башка меридиандар борбордук меридиандан узунураак жана андан сыртка карай ийилген болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Map_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4579,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондуктан, меридиандар берилген параллель боюнча алганда бирдей аралыкта жайгашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Map_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4580,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Натыйжада алынган конустук картанын ошол стандарттык параллелдерге жакын жерлерде масштабы, формасы жана аянты боюнча бурмалануусу аз болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Map_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4581,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жанашуу чекитинен чексиз аралыкта жайгашкан перспектива чекитинен түзсө болот; r(d) = c sin .","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Map_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4582,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чектелген аралыктагы космостук көрүнүштү окшоштурган жакынкы аралыктагы перспективалык проекция, толук жарым шардан азыраагын көрсөтөт (мисалы, «The Blue Marble 2012»-де колдонулгандай).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Map_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4583,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Проекцияланганда өзгөчө чекит же чекиттер созулуп, сызыкка же ийри кесиндиге айланышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Map_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4584,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Азимуттук тең аралыктуу: Борбордон жана четинен кеткен аралыктар сакталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Map_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4585,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошентип, карталардын көптөгөн колдонулуштарын жана алардын масштабынын кең диапазонун камсыз кылуу үчүн көптөгөн проекциялар бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Map_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4586,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дүйнөнүн маалымдама карталары көбүнчө компромисстик проекцияларда көрсөтүлөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Map_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4587,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Меркатордун проекциясы – 1569-жылы фламанд географ жана картограф Герардус Меркатор тарабынан сунушталган цилиндр түрдөгү карта проекциясы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mercator_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4588,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кошумча таасир катары, Меркатор проекциясы экватордон алыстаган сайын объектилердин өлчөмүн чоңойтуп көрсөтөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mercator_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4589,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, күндүк сааттын геометриясын эске алганда, күндүк сааттын негизин түзгөн гномоникалык проекциянын чектөөчү учуру болгон, бул карталар окшош келген борбордук цилиндрлик проекцияга негизделген болушу толук ыктымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mercator_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4590,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, бул жөнөкөй жана кеңири таралган жаңылыш таануу жагдайы болчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mercator_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4591,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Меркатор картаны: «Деңизчилердин колдонуусу үчүн түзөтүлгөн Жердин жаңы жана толукталган сүрөттөлүшү» деп аталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mercator_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4592,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жылдар бою ар түрдүү божомолдор айтылып келген, бирок кандай болгон күндө да, Меркатордун Педро Нуньес менен болгон достугу жана анын Нуньес түзгөн локсодромиялык таблицаларды колдоно алуусу, кыязы, анын иштерине жардам берген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mercator_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4593,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, анда колдонулган математика болжол менен 1589-жылдан тартып математик Томас Харриот тарабынан иштелип чыккан, бирок эч качан жарыяланган эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mercator_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4594,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын дароо колдонулушуна эки негизги көйгөй тоскоол болду: деңизде узундукту жетиштүү кылдаттыкта аныктоонун мүмкүн эместиги жана навигацияда географиялык багыттардын ордуна магниттик багыттардын колдонулгандыгы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mercator_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4595,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, ал 19-кылымда жайгашкан жерди аныктоо маселеси негизинен чечи��генде гана дүйнөлүк карталар жаатында үстөмдүк кыла баштады.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mercator_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4596,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ушул кысымдардын таасиринен, басып чыгаруучулар 20-кылымдын ичинде проекцияны колдонууну бара-бара азайтышты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mercator_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4597,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Буга жетишүү үчүн, Меркатордун проекциясында экватордон алыстаган сайын күчөгөн картанын болбой койбос келген чыгыш-батыш багытындагы чоюлушу, ага тиешелүү түндүк-түштүк багытындагы чоюлуу менен коштолуп, ар бир чекитте чыгыш-батыш масштабы түндүк-түштүк масштабына барабар болуп, бул аны конформдук карта проекциясына айландырат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mercator_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4598,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"70° түндүк же түштүк кеңдиктен жогору Меркатордун проекциясы иш жүзүндө колдонууга жараксыз, анткени уюлдарда сызыктуу масштаб чексиз чоң болуп калат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mercator_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4599,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Канаданын Арктикалык архипелагынын түндүгүндөгү Элсмир аралынын чоңдугу Австралия менен дээрлик бирдей көрүнгөнү менен, чындыгында Австралия андан 39 эседен ашык чоң.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mercator_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4600,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гренландиянын чыныгы аянтын бир гана Конго Демократиялык Республикасыныкына салыштырууга болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mercator_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4601,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аляска Австралия менен бирдей көрүнгөнү менен, чынында Австралия андан төрт жарым эсе чоң.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mercator_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4602,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Швеция Мадагаскарга салыштырмалуу кыйла чоңураак көрүнөт","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mercator_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4603,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гномондук проекция менен туура икосаэдрге түшүрүлгөн Дүйнө картасы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mercator_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4604,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул сын-пикирлердин натыйжасында заманбап атластар, башка цилиндрлик проекцияларды же тең аянттуу проекциянын формаларын артык көрүп, дүйнөнүн карталарына же экватордон алыс жайгашкан аймактарга карата Меркатор проекциясын эми колдонушпайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mercator_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4605,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Арно Петерс 1972-жылдан тартып, Меркатордун көйгөйлөрүн чечүү үчүн азыркы учурда Галл-Петерс проекциясы деп аталган проекцияны сунуштап, аны 1855-жылкы Галлдын эмгеги сыяктуу картографтардын мурунку иштерине шилтеме кылбастан, өзүнүн оригиналдуу эмгеги деп ырастап, талаш-тартыш жараткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mercator_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4606,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«а» үчүн мүмкүн болгон тандоолордун арасындагы диапазон болжол менен 35 км түзөт, бирок кичине масштабдуу (чоң аймак) колдонуулар үчүн бул өзгөрүүнү эске албай, радиус үчүн 6,371 км, ал эми айлананын узундугу үчүн 40,030 км орточо чоңдуктарын алууга болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mercator_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4607,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Цилиндрлик карта проекциясы φ кеңдигинин жана λ узундугунун географиялык координаталарын, башталышы экватордо, ал эми x огу экваторду бойлогон картадагы Декарттык координаталар менен байланыштырган формулалар менен аныкталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mercator_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4608,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Цилиндр глобуска экватор боюнча жанашкандыктан, глобус менен цилиндрдин арасындагы масштабдык коэффициент экватордо бирге барабар, ал эми башка эч бир жеринде андай эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mercator_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4609,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"(λ – λ0) айырмасы радиан менен берилген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mercator_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4610,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Андан дагы кескин кыскартуулар колдонулган: финляндиялык мектеп атласы болжол менен 76° түндүк кеңдик жана 56° түштүк кеңдик боюнча кесилип, тараптардын катышы 1,97 болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mercator_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4611,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ичкерээк тилкелер жакшыраак: sec 8° = 1,01, ошондуктан туурасы 16° болгон (экватор боюнча борборлоштурулган) тилкенин тактыгы 1% же 100дөн 1 бөлүктүн арасында болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mercator_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4612,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"e2нин чоңдугу бардык референц-эллипсоиддер үчүн болжол менен 0,006ны түзөт.)","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mercator_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4613,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жогорудагы модель үчүн 60° кеңдикте 1 см 1500 кмге туура келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mercator_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4614,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул хордага туура келген борбордук бурч 2arcsin(cos φ sin )-га барабар болот, ал эми А жана В ортосундагы чоң тегерек боюнча аралык 2a arcsin(cos φ sin )-га барабар болот.)","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mercator_projection","last_updated":"3.0"}
+{"id":4615,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башка асман денелери үчүн адатта бетинин туруктуу бир белгиси негиз катары алынат, ал эми Марс үчүн бул – Эйри-0 кратери аркылуу өткөн меридиан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Reference_ellipsoid","last_updated":"3.0"}
+{"id":4616,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жер, Ай жана Күн үчүн кабыл алынган эреже боюнча, ал –180°тан +180°ка чейинки диапазондогу градустар менен туюнтулат. Башка денелер үчүн 0°тан 360°ка чейинки диапазон колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Reference_ellipsoid","last_updated":"3.0"}
+{"id":4617,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Картанын масштабы – бул картадагы аралык менен жер бетиндеги тиешелүү аралык арасындагы катыш.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scale_(map)","last_updated":"3.0"}
+{"id":4618,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биринчи ыкма – түзүүчү глобустун өлчөмүнүн Жердин өлчөмүнө болгон катышын аныктоо.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scale_(map)","last_updated":"3.0"}
+{"id":4619,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөгөн карталарда номиналдык масштаб көрсөтүлүп, аны чагылдыруу үчүн сызыктуу масштаб (кээде жөн гана «масштаб» деп аталат) да берилиши мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scale_(map)","last_updated":"3.0"}
+{"id":4620,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул учурда «масштаб» масштабдык коэффициентти (= чекиттик масштаб = жеке масштаб) түшүндүрөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scale_(map)","last_updated":"3.0"}
+{"id":4621,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Карталык проекция масштабдын карта боюнча кантип өзгөрөрүн түшүнүүдө чечүүчү мааниге ээ болуп калат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scale_(map)","last_updated":"3.0"}
+{"id":4622,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул байыркы доордон 1993-жылга чейинки дээрлик бардык таанымал проекциялардын сереби.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scale_(map)","last_updated":"3.0"}
+{"id":4623,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кичине масштабга дүйнөнүн карталары же континенттер же ири мамлекеттер сыяктуу чоң аймактардын карталары кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scale_(map)","last_updated":"3.0"}
+{"id":4624,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ири масштабдуу карталар чакан аймактарды чоо-жайына чейин көрсөтөт, мисалы, райондук карталар же шаар пландары сыяктуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scale_(map)","last_updated":"3.0"}
+{"id":4625,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, жогоруда түшүндүрүлгөндөй, картографтар «ири масштаб» терминин азыраак аймакты камтыган, башкача айтканда, кичирээк жерди көрсөткөн карталарга карата пайдаланышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scale_(map)","last_updated":"3.0"}
+{"id":4626,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул көбүнчө апельсиндин кабыгын жыртып, формасын бузбастан, жалпак бетке тегиздеп жаюу мүмкүн эместиги менен түшүндүрүлөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scale_(map)","last_updated":"3.0"}
+{"id":4627,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тескерисинче, карта боюнча изотроптук масштабдык коэффициенттер конформдук проекцияны көрсөтөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scale_(map)","last_updated":"3.0"}
+{"id":4628,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Кичинекей» деген квалификация өлчөөнүн берилген кылдаттыгында элемент боюнча масштабдык коэффициентте эч кандай өзгөрүү байкалбай турганын билдирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scale_(map)","last_updated":"3.0"}
+{"id":4629,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул координаталар логикалык жактан чыныгы басылып чыгарылган (же көрүлгөн) карталардан айырмалануусу керек болгон проекциялык картаны аныктайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scale_(map)","last_updated":"3.0"}
+{"id":4630,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чекиттик масштаб ордуна жана багытына карай өзгөргөндүктөн, айлананын проекциясы бурмаланат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scale_(map)","last_updated":"3.0"}
+{"id":4631,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул бурмалоо эллипстерин картанын проекциясына жайгаштыруу болсо чекиттик масштабдын карта боюнча кандайча өзгөрүп жатканын көрсөтөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scale_(map)","last_updated":"3.0"}
+{"id":4632,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чоң октун кичин�� окко катышы .","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scale_(map)","last_updated":"3.0"}
+{"id":4633,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Масштаб экватордо так (k=1) сакталат, ошондуктан анын басылып чыккан картадагы узундугун RF'тин (же негизги масштабдын) тескери чоңдугуна көбөйтсө, Жердин чыныгы айланасынын узундугу чыгат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scale_(map)","last_updated":"3.0"}
+{"id":4634,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жогорку график Меркатордун изотроптук масштаб функциясын көрсөтөт: параллелдеги масштаб меридиандагы масштабга барабар келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scale_(map)","last_updated":"3.0"}
+{"id":4635,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондуктан, тангенциалдык Меркатор проекциясы экватордо борборлошкон, туурасы 3,24 градус болгон тилкеде тактыгы жогору болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scale_(map)","last_updated":"3.0"}
+{"id":4636,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул байкоолор, меридианды проекциянын «экватору» катары карап, ошол меридианга жакын кууш аралыкта так карта алууга шарт түзгөн туурасынан кеткен Меркатор проекцияларын иштеп чыгууга түрткү берди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Scale_(map)","last_updated":"3.0"}
+{"id":4637,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дүйнөнүн төрт кардиналдык багыты же чекити – бул компастын төрт негизги багыты: түндүк, чыгыш, түштүк жана батыш, алар адатта тиешелүү түрдө N, E, S, W баш тамгалары менен белгиленет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cardinal_direction","last_updated":"3.0"}
+{"id":4638,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чыгышка же Батышка саякаттап бара жатканда, бир гана Экватордо Чыгыш же Батыш багытын карманып, (рулду буруу зарылчылыгысыз) түз жүрүүгө болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cardinal_direction","last_updated":"3.0"}
+{"id":4639,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Магниттик жебенин түндүк уюлу Жердин географиялык түндүк уюлун көрсөтөт, жана тескерисинче болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cardinal_direction","last_updated":"3.0"}
+{"id":4640,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал чак түштө Түндүк жарым шарындагы, Чаяндын тропигинин түндүк жагында жашаган байкоочулар үчүн түштүктө болуп, Түштүк жарым шарындагы, Текечер тропигинин түштүк жагында жашагандарга түндүктө болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cardinal_direction","last_updated":"3.0"}
+{"id":4641,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул жерлерде туруп, алгач күндүн кыймылына байкоо жүргүзүп, анын чыгыштан батышка карай түндүк же түштүк аркылуу өтүп жатканын аныктоо керек – солдон оңго жылышы анын түштүк аркылуу, ал эми оңдон солго жылышы түндүк аркылуу өтүп жатканын билдирет; же күндүн көлөкөлөрүнө байкоо жүргүзсө да болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cardinal_direction","last_updated":"3.0"}
+{"id":4642,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жердин огунун жантаюусунан улам, байкоочунун жайгашкан жерине карабай, жыл сайын Күн дал чыгыштан чыккан эки гана күн болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cardinal_direction","last_updated":"3.0"}
+{"id":4643,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул ыкма түштүк жарым шарда иштеши үчүн, 12 санын Күнгө каратыш керек, ошондо саат жебеси менен 12нин ортосундагы чекит түндүктү көрсөтөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cardinal_direction","last_updated":"3.0"}
+{"id":4644,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул ок Асман сферасын Түндүк жана Түштүк асман уюлдарында кесип өтөт, алар байкоочуга горизонттогу, тиешелүүлүгүнө жараша, так Түндүк менен Түштүктүн дал үстүндө жайгашкандай көрүнөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cardinal_direction","last_updated":"3.0"}
+{"id":4645,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Натыйжадагы сүрөттө көптөгөн концентрдик жаалар (кынтыксыз тегеректердин өкүлдөрү) көрсөтүлгөн, жана алардан так борборду оңой эле аныктоого болот жана ал чыныгы уюлдун (Түндүк же Түштүк) горизонттогу ордунун так үстүндө жайгашкан Асман уюлуна туура келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cardinal_direction","last_updated":"3.0"}
+{"id":4646,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Уюлдун так орду күн-түн теңелүүлөрдүн прецессиясынын себебинен миңдеген жылдар бою өзгөрүп келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cardinal_direction","last_updated":"3.0"}
+{"id":4647,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алтын Казыкты «Чоң чөмүч» топ жылдызын колдонуп тапса болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cardinal_direction","last_updated":"3.0"}
+{"id":4648,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал магниттик эмес, чыныгы түндүктү тапкандыктан, жергиликтүү же кемедеги магниттик талаалардын таасирине карата туруктуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cardinal_direction","last_updated":"3.0"}
+{"id":4649,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, орто кылымдагы Европанын көпчүлүк карталарында чыгыш (Ч) жогору жакта коюлган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cardinal_direction","last_updated":"3.0"}
+{"id":4650,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Топографиялык карталарда бийиктик, көбүнчө, контурдук сызыктар аркылуу көрсөтүлөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cardinal_direction","last_updated":"3.0"}
+{"id":4651,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондо лимбдин Түндүк асман уюлуна эң жакын чекити Түндүк чекити деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cardinal_direction","last_updated":"3.0"}
+{"id":4652,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түндүк чекитинен баштап дискти саат жебеси боюнча айланганда, ирети менен Батыш чекитин, Түштүк чекитин, анан Чыгыш чекитин учуратуу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cardinal_direction","last_updated":"3.0"}
+{"id":4653,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жалпысынан, азыркы заманга чейинки Европада компастын сегизинчиден 32-чекиттер арасындагы – негизги жана аралык багыттарга аттар берилген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cardinal_direction","last_updated":"3.0"}
+{"id":4654,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Беш негизги тарапты (төрт багыт жана борбор) камтыган системаларга байыркы Кытай, ошондой эле салттуу түрк, тибет жана айну маданияттары кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cardinal_direction","last_updated":"3.0"}
+{"id":4655,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айрымдар «жогору» жана «төмөн» дегенди да багыттарга кошуп, ошол себептен жети багыттуу космологияга көнүл бурушат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cardinal_direction","last_updated":"3.0"}
+{"id":4656,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түндүк тарап Гималай жана бейиш менен байланыштырылса, түштүк тарап жер астындагы дүйнө же ата-бабалар жери (Питр лока) менен байланыштырылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Cardinal_direction","last_updated":"3.0"}
+{"id":4657,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түндүк – компастын төрт чекитинин же негизги багыттарынын бири.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/North","last_updated":"3.0"}
+{"id":4658,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Септентрионалис «septentriones» сөзүнөн алынган, ал «жети соко өгүз» дегенди билдирип, Чоң Жетигендин аталышы болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/North","last_updated":"3.0"}
+{"id":4659,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, лезгин тилинде «кефер» сөзү «каапырчылыкты» да, «түндүктү» да билдириши мүмкүн, анткени мусулман лезгиндердин мекенинин түндүгүндө мурда мусулман эмес кавказ жана түрк элдери жашаган аймактар орун алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/North","last_updated":"3.0"}
+{"id":4660,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айлануучу ар кандай астрономиялык объектте түндүк деп, көп учурда, айлануу огу боюнча алыстан караганда саат жебесине каршы айланып жаткандай көрүнгөн тарабы белгиленет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/North","last_updated":"3.0"}
+{"id":4661,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок бул тема боюнча жөнөкөй жалпылоолорду негизсиз жана жердин магнетизми тууралуу кеңири тараган жаңылыш түшүнүктөрдү чагылдырышы мүмкүн деп кабыл алуу керек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/North","last_updated":"3.0"}
+{"id":4662,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул шарттуулук түндүктү жогоруга жайгаштырган компасты колдонуудан келип чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/East","last_updated":"3.0"}
+{"id":4663,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Глобалдык Түндүктүн 95 пайызынын жетиштүү тамак-ашы, баш панеги жана иштеген билим берүү системасы бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/South","last_updated":"3.0"}
+{"id":4664,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Түштүк» термининин колдонулушу, айрыкча байкаларлык экономикалык же маданий бөлүнүү болгон учурларда, өлкөгө жараша да болушу ыктымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/South","last_updated":"3.0"}
+{"id":4665,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мааниси сейрек учурда гана Боливияга чейин кеңейип, эң тар маанисинде Чили, Аргентина жана Уругвайды гана өзүнө камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/South","last_updated":"3.0"}
+{"id":4666,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Батыш – Жердин өз огунда айлануусуна карама-каршы багыт, ошондуктан ал Күндүн тынымсыз жылып, акырында баткандай көрүнгөн жалпы багыты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/West","last_updated":"3.0"}
+{"id":4667,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Байыркы Египетте Батыш тиги дүйнөнүн дарбазасы деп эсептелип, өлүм менен байланышкан негизги багыт катары каралган, бирок бул дайыма эле терс мааниге ээ болчу эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/West","last_updated":"3.0"}
+{"id":4668,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Иудаизмде батыш Кудайдын Шхинасы (катышуусу) жайгашкан тарап катары каралат, себеби жөөт тарыхында Жыйын чатыры жана андан кийинки Иерусалим ибадатканасы чыгышты карап турса, Кудайдын катышуусу Ыйыктардын ыйыгында, тепкичтер менен жогору, батыш тарапта болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/West","last_updated":"3.0"}
+{"id":4669,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Арктикалык айлана – эки уюлдук тегеректин бири жана Жердин карталарында көрсөтүлгөн беш негизги кеңдик тегерегинин эң түндүктөгүсү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Arctic_Circle","last_updated":"3.0"}
+{"id":4670,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жердеги кендик айланасы же кендик сызыгы – бул берилген бир кендиктеги бардык жерлерди (бийиктигин эске албаганда) туташтырган абстрактуу чыгыш–батыш кичинекей айлана.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Circle_of_latitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":4671,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кеңдик тегеректери, бардыгы Жердин борбору аркылуу өткөн чоң айланалар болгон узундук тегеректеринен айырмаланып, Экватордон алыстаган сайын улам кичирейе берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Circle_of_latitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":4672,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кеңдик айланасы бардык меридиандарга карата перпендикулярдуу болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Circle_of_latitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":4673,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Экватор – кеңдик сызыктарынын арасынан эң узуну жана чоң айлана болуп саналган жападан жалгызы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Circle_of_latitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":4674,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жердин бетин тегиздикке карта түрүндө түшүрүү үчүн колдонулган проекцияга жараша, картада кеңдик сызыктары параллель болушу да, болбошу да мүмкүн, ошондой эле алардын аралыгы ар кандай болушу ыктымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Circle_of_latitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":4675,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, Меркатордун проекциясында жергиликтүү масштабдарды жана формаларды сактоо үчүн параллелдер уюлдарга жакын жерде кеңирээк жайгашкан, ал эми Галл-Петерстин проекциясында аянттарды салыштыруу так болушу үчүн параллелдер уюлдарга жакын жерде тыгызыраак жайгашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Circle_of_latitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":4676,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөгөн майда мүчөлөр бар, натыйжада ар кандай багытта күн сайын кубулуучу, бир нече метрлик жылыштар болуп турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Circle_of_latitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":4677,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"54°40' т.к. – түндүктөгү 19-кылымдагы орус территориялары менен Түндүк Американын батышындагы талаштуу америкалык жана британдык жер дооматтарынын ортосундагы чек ара.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Circle_of_latitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":4678,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"43°30'N АКШдагы Миннесота жана Айованын ортосундагы чек ара.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Circle_of_latitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":4679,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"42°N Башында болгон Жаңы Испаниянын түндүк чеги.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Circle_of_latitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":4680,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"АКШда 41°N – Вайоминг менен Ютанын ортосундагы чек аранын бир бөлүгү, Вайоминг менен Колорадонун ортосундагы чек ара жана Небраска менен Колорадонун ортосундагы чек аранын бир бөлүгү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Circle_of_latitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":4681,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"38°N 1945-жылдан Корея согушуна (1950–1953) чейин Кореядагы Советтик жана Америкалык оккупациялык аймактардын, кийинчерээк Түндүк Корея жана Түштүк Кореянын ортосундагы чек ара.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Circle_of_latitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":4682,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Географиялык жактан бул – Виргиния менен Түндүк Каролинанын ортосундагы чек аранын батышка карай кетчү уландысы жана Кентукки менен Теннессинин ортосундагы чек аранын бир бөлүгү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Circle_of_latitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":4683,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондой эле, Түндүк Каролина менен Жоржиянын ортосундагы чек аранын бир бөлүгү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Circle_of_latitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":4684,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"32°N АКШ, Нью-Мексико менен Техастын ортосундагы чек аранын бөлүгү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Circle_of_latitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":4685,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"25°N Мавритания менен Малинин ортосундагы чек аранын бөлүгү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Circle_of_latitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":4686,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"17°N Вьетнам согушу учурундагы Вьетнам Республикасы (Түштүк Вьетнам) менен Вьетнам Демократиялык Республикасынын (Түндүк Вьетнам) ортосундагы ажыратуучу сызык.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Circle_of_latitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":4687,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"8°N Сомали жана Эфиопиянын ортосундагы чек аранын бир бөлүгү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Circle_of_latitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":4688,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"7°S Конго Демократиялык Республикасы менен Анголанын ортосундагы чек аранын кыска бөлүгү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Circle_of_latitude","last_updated":"3.0"}
+{"id":4689,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Искусство – бул адамзаттын чыгармачыл билдирүү, окуя айтуу жана маданий катышууну камтыган иш-аракеттеринин өтө кең диапазону.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/The_arts","last_updated":"3.0"}
+{"id":4690,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар чеберчилигин жана элестетүүсүн колдонуп, буюмдарды, спектаклдерди жаратып, терең ойлорду жана тажрыйбаларды жеткирип, жаңы чөйрөлөрдү жана мейкиндиктерди түзө алышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/The_arts","last_updated":"3.0"}
+{"id":4691,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар ошондой эле, кинематографиядагыдай, татаалыраак искусство түрүнүн белгилүү бир аспектисин өнүктүрө же ага салым кошо алышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/The_arts","last_updated":"3.0"}
+{"id":4692,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Art» сөзүнүн биринчи мааниси – «жасоо ыкмасы».","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/The_arts","last_updated":"3.0"}
+{"id":4693,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Искусство, эң жөнөкөй абстракттуу аныктамасы боюнча – бул ар ким көрүп, угуп же сезе алышы үчүн, сезим-туюмдуу жандыктын жеткиликтүү медиум аркылуу же анын бетинде чагылдырылган документтелген экспрессиясы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/The_arts","last_updated":"3.0"}
+{"id":4694,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындай коомдук рейти��г ар түрдүү субъективдүү факторлорго көз каранды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/The_arts","last_updated":"3.0"}
+{"id":4695,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Байыркы Грецияда болгон исскусство жана кол өнөрчүлүктүн баары «техне» деген бир эле сөз менен аталчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/The_arts","last_updated":"3.0"}
+{"id":4696,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Байыркы Рим искусствосунда кудайлар идеалдаштырылган адамдар катары, мүнөздүү айырмалоочу белгилери (мисалы, Зевстин чагылганы) менен чагылдырылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/The_arts","last_updated":"3.0"}
+{"id":4697,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул стилдин өзгөчөлүгү – жергиликтүү түс көп учурда контур менен белгиленет (азыркы аналогу – мультфильм).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humanities","last_updated":"3.0"}
+{"id":4698,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Заманбап академияда искусство көп учурда гуманитардык илимдер менен бирге же алардын бир тармагы катары топтоштурулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/The_arts","last_updated":"3.0"}
+{"id":4699,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Архитектура сөзү грек тилиндеги αρχι- (arkhi) – «башкы» жана τεκτων (tekton) – «куруучу, жыгач уста» деген сөздөрдөн куралган «архитектон» («башкы куруучу, иштердин жетекчиси») сөзүнөн келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/The_arts","last_updated":"3.0"}
+{"id":4700,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Заманбап колдонууда, архитектура – бул татаал объектинин же тутумдун кыйыр же айкын планын түзүүнүн же аныктоонун искусствосу жана дисциплинасы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/The_arts","last_updated":"3.0"}
+{"id":4701,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Пландалган архитектура жагымдуу эстетикага жетишүү максатында мейкиндикти, көлөмдү, текстураны, жарыкты, көлөкөнү же абстрактуу элементтерди манипуляциялайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/The_arts","last_updated":"3.0"}
+{"id":4702,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кээ бир керамикалык буюмдар көркөм өнөр деп саналса, башкалары жасалгалык, өнөр жайлык же колдонмо өнөр буюмдары деп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/The_arts","last_updated":"3.0"}
+{"id":4703,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Карапа же керамика заводунда бир топ адамдар карапа буюмдарын долбоорлошот, жасап чыгарышат жана кооздошот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/The_arts","last_updated":"3.0"}
+{"id":4704,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул негизинен аспап менен басым жасоо же аны беттин үстү менен жылдыруу аркылуу бетке белги калтырууну камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Humanities","last_updated":"3.0"}
+{"id":4705,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сүрөт тартууда колдонулган негизги ыкмалар – сызык менен тартуу, штрихтөө, кайчылаш штрихтөө, иретсиз штрихтөө, чиймелөө, чекит түшүрүү жана жуурулуштуруу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/The_arts","last_updated":"3.0"}
+{"id":4706,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Картиналар натуралисттик жана репрезентативдик (натюрморт же пейзаж сыяктуу), фотографиялык, абстракттуу, нарративдик, символисттик (символизм өнөрүндөгүдөй), эмоционалдык (экспрессионизмдегидей) же саясий мүнөздө (артивизм сыяктуу) болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/The_arts","last_updated":"3.0"}
+{"id":4707,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адабият сөзү латындын \"жекече жазылган белги (тамга)\" деген маанини туюнткан \"littera\" сөзүнөн алынган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/The_arts","last_updated":"3.0"}
+{"id":4708,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аткаруучулук өнөрүнүн ар бир тармагы темпоралдык болот, демек, андагы чыгарма белгилүү бир убакыт аралыгында аткарылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/The_arts","last_updated":"3.0"}
+{"id":4709,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Бий» ошондой эле адамдар же жаныбарлар ортосундагы вербалдык эмес баарлашуу ыкмаларын (мисалы, аары бийи, жупташуу бийи; караңыз: дене тили), жансыз объектилердин кыймылын (мисалы, жалбырактар шамалда бийледи), жана белгилүү бир музыкалык формаларды же жанрларды сүрөттөө үчүн пайдаланылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/The_arts","last_updated":"3.0"}
+{"id":4710,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Музыканын жаралышы, аткарылышы, мааниси, ал тургай аныктамасы да маданиятка жана социалдык контекстке карата айырмаланат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/The_arts","last_updated":"3.0"}
+{"id":4711,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Композитор Рихард Вагнер кыйла көп дисциплиналар жалгыз бир опера чыгармасына келип биригип калышын белгилеген жана өзүнүн «Der Ring des Nibelungen» («Нибелунгдун шакеги») цикли ага мисал болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/The_arts","last_updated":"3.0"}
+{"id":4712,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"19-кылымдын аягындагы, 20- жана 21-кылымдардагы башка чыгармалар перформанс өнөрү сыяктуу башка дисциплиналарды уникалдуу жана чыгармачыл жолдор менен айкалыштырышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/The_arts","last_updated":"3.0"}
+{"id":4713,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көпчүлүк Жон Кейжди композитор катары эмес, перформанс-артист катары таанышат, бирок ал өзү соңку айтылган терминди артык көргөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/The_arts","last_updated":"3.0"}
+{"id":4714,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Колдонмо искусствосу өнөр жай дизайны, иллюстрация жана коммерциялык искусство өңдүү тармактарды камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/The_arts","last_updated":"3.0"}
+{"id":4715,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Социалдык илимдерде, маданият экономисттери видео оюндарды ойноо салттуу искусство формаларына жана маданий иш-чараларга катышууга өбөлгө түзөрүн көрсөтүшөт, бул видео оюндар менен искусствонун бири-бирин толуктаарын айгинелейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/The_arts","last_updated":"3.0"}
+{"id":4716,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Архитектура (лат. architectura, грек. ἀρχιτέκτων arkhitekton – «архитектор», ал өзү ἀρχι- «башкы» жана τέκτων «жаратуучу» деген сөздөрдөн куралган) – бул имараттарды же башка имараттарды пландаштыруунун, долбоорлоонун жана куруунун процесси да, өнүмү да.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4717,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тарыхка чейинки доордо башталган бул практика жети континенттин баарындагы цивилизациялар үчүн маданиятты чагылдыруунун бир ыкмасы катары колдонулуп келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4718,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"19-кылымда Луис Салливан \"Форма функцияны ээрчийт\" деп жарыялаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4719,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Архитектура адегенде айылдык, оозеки элдик архитектура катары башталып, сыноо-жаңылуу жолу менен ийгиликтүү кайталоого чейин өнүккөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4720,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Европалык Орто кылымдарда соборлор менен аббаттыктардын жалпы европалык роман жана готика стилдери калыптанса, Кайра жаралуу доору аттары белгилүү болгон архитекторлор ишке ашырган классикалык формаларга артыкчылык берген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4721,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Заманбап ыкмаларга, материалдарга жана жөнөкөйлөтүлгөн геометриялык формаларга басым жасалып, бийик курулуштарга жол ачылды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4722,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бириктирүүчү же ырааттуу форма же структура.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4723,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Демек, кооздуктун эң маанилүү жагы – буюмга тыштан кошулган нерсе эмес, анын ажырагыс ички бөлүгү болуп, жалпыга таанымал, ааламдык чындыктарга негизделген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4724,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"16-кылымда италиялык маньерист архитектор, сүрөтчү жана теоретик Себастьяно Серлио «Tutte L’Opere D’Architettura et Prospetiva» (Архитектура жана перспектива боюнча чыгармалардын толук жыйнагы) аттуу эмгек жазган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4725,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Пьюжиндин ишениминде, готикалык архитектура – архитектуранын бирден бир «чыныгы христиандык формасы» болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4726,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Заманбап архитекторлорго жана алардын имараттарды долбоорлоо ыкмаларына таасирин тийгизген философиялардын катарына Рационализм, Эмпиризм, Структурализм, Постструктурализм, Деконструкция жана Феноменология кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4727,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Грек жана римдик сыяктуу классикалык цивилизациялардын архитектурасы жана шаар куруусу диний же эмпирикалык эмес, жарандык идеалдардан улам өнүгүп, имараттардын жаңы типтери пайда болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4728,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Архитектура тууралуу тексттер байыркы доордон бери жазылып келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4729,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Буддисттик архитектура, айрыкча, чоң аймактык ар түрдүүлүгү менен айырмаланган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4730,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Архитектордун ролу адатта чебер таш устанын милдети менен бирдей болуп, замандаш документтерде алар кээде Magister lathomorum деп да сыпатталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4731,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Имараттар конкреттүү архитекторлорго – Брунеллески, Альберти, Микеланджело, Палладиого – таандык деп эсептелип, инсан культу башталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4732,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"19-кылымдагы расмий архитектуралык билим берүүдө, мисалы, Франциядагы École des Beaux-Arts мектебинде, кооз чиймелерди түзүүгө көп басым жасалып, контекстке жана ишке ашыруу мүмкүнчүлүгүнө аз көңүл бурулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4733,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Булардын арасындагы көрүнүктүүсү – 1907-жылы машинада жасалган сапаттуураак буюмдарды өндүрүүгө арналган Deutscher Werkbund.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4734,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Заманбап архитектура алгач колдонула баштаган кезде, ал моралдык, философиялык жана эстетикалык негиздерге ээ авангарддык кыймыл болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4735,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Модернист архитекторлордун ыкмасы – функционалдык деталдардын пайдасына тарыхый шилтемелер менен жасалгалардан баш тартып, имараттарды таза формаларга чейин жөнөкөйлөтүү болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4736,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мис ван дер Роэ, Филип Жонсон жана Марсель Брюер сыяктуу архитекторлор салттуу тарыхый формаларды жөнөкөйлөтүлгөн геометриялык формалар менен алмаштырып, Өнөр жай революциясы алып келген жаңы каражаттар менен ыкмаларды, анын ичинде бийик имараттардын жаралышына түрткү берген болот каркастуу курулушту даңазалап, курулуш материалдарынын ички сапаттарына жана заманбап курулуш ыкмаларына таянган сулуулукту жаратуу үчүн иштешкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4737,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ар кандай ири имаратты долбоорлоонун даярдык процесстери улам татаалдашып, бышыктык, туруктуулук, сапат, каражат жана жергиликтүү мыйзамдарга шайкештик сыяктуу маселелер боюнча алдын ала изилдөөлөрдү талап кылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4738,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Экологиялык туруктуулук негизги маселеге айланып, архитектура тармагына терең таасирин тийгизип жатат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4739,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Архитектурадагы бул чоң өзгөрүү архитектуралык мектептердин да курчап турган чөйрөгө көбүрөөк көңүл буруусуна себепкер болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4740,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"АКШнын Жашыл курулуш кеңешинин LEED (Энергетика жана экологиялык долбоорлоо боюнча лидерлик) баалоо системасы бул иште чоң мааниге ээ болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4741,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул ошондой эле колдонууга арналган баштапкы долбоор жана план болуп, кийинчерээк өзгөргөн максатка ылайыкташтырылып кайра долбоорлонушу, же имараттын кабыгын адаптациялап кайра пайдалануу үчүн олуттуу түрдө кайра каралып чыккан долбоор болушу ыктымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4742,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кемени алдын ала долбоорлоо, деталдуу долбоорлоо, куруу, сыноодон өткөрүү, эксплуатациялоо жана техникалык тейлөө, сууга түшүрүү жана кургак докко жайгаштыруу негизги иш-чаралар болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4743,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тескерисинче, сакралдык архитектура мета-ынактыктын жайы катары монолиттүү эмес, эфемердик жана өтө купуя, жеке жана коомдук эмес болушу да ыктымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sacral_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4744,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Христиан жана ислам диндеринин жайылышы менен диний имараттар сыйынуунун, дуба кылуунун жана медитациянын борборлоруна айлана баштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sacral_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4745,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Индия алыскы Сираф жана Кытайдан бери келген соодагерлердин соода жолдору менен кесилишип, ошону менен катар чет элдиктердин басып кирүүлөрүн да башынан өткөргөн. Ушундан улам жергиликтүү стилдерге чет элдик элементтер нечелеген таасирин тийгизген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sacral_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4746,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сакталып калган мисал Наландада (Бихар) орун ээлеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sacral_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4747,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Диний каада-салттардын өзгөрүшүнө ылайык, ступалар бара-бара чайтья-грихалардын (ступа залдарынын) курамына кошулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sacral_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4748,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Буддисттик ибадатканалар кыйла кийинчерээк жана Түштүк Азиянын сыртында өнүккөн, ал эми ал жакта буддизм биздин замандын алгачкы кылымдарынан баштап акырындык менен алсыздап кеткен, бирок анын алгачкы үлгүсү Бихардагы Бодх-Гаяда жайгашкан Махабодхи ибадатканасы болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sacral_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4749,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Индус ишениминде ибадаткана ааламдын макрокосмосун, ошондой эле ички дүйнөнүн микрокосмосун чагылдырат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sacral_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4750,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал эки миң жылдан ашык убакыт ичинде калыптанган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sacral_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4751,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындан тышкары, таштын ордуна кыш колдонулуп, классикалык тартип анча катуу сакталбай, оюп жасалган жасалгалар мозаика менен алмаштырылып, татаал кумпалар салынган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sacral_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4752,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ислам архитектурасынын эң алгачкы стилдери Умейяддар династиясынын доорунда «араб пландагы» же гипостилдүү мечиттерди жараткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sacral_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4753,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айван мечиттеринде бир же андан көп айван намазкана катары кызмат өтөгөн борбордук короого карап жайгашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sacral_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4754,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мунаранын чокусу мунарасы бар мечиттерде дайыма эң бийик чекит, ал эми көп учурда жакынкы аймактагы да эң бийик жер катары белгиленет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sacral_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4755,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Натыйжада, мечит архитекторлору өздөрүнүн мунаралары үчүн коңгуроо мунарасынын формасын өздөштүрүшкөн, алар да негизинен ошол эле максатта – момундарды намазга чакыруу үчүн пайдаланылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sacral_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4756,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Күмбөздөр адатта жарым шар формасында болсо да, Индиядагы Моголдор Түштүк Азия менен Персияда пияз сымал күмбөздөрдү таанымал кылышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sacral_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4757,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адатта намазкананын кире беришине карама-каршы кыбыла дубалы жайгашкан, ал – намазкананын ичиндеги визуалдык жактан өзгөчөлөнгөн аймак болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sacral_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4758,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кыбыла дубалында, адатта анын ортосунда, кыбыла дубалын белгилеген оюк же чуңкурча – михраб турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sacral_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4759,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Михраб – имам дайыма беш убак намазды жетектей турган жер.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sacral_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4760,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал нефтен, трансепттерден жана чыгыш тарабында орун алган алтардан турат (собордун схемасын караңыз).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sacral_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4761,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көпчүлүк архитектура тарыхчылары Микеланжелонун Римдеги Ыйык Пётр соборунун долбоорун барокко стилине жол ачкан деп эсептешет; аны (узун, тар нефтердин ордуна) кеңири ички мейкиндиктер, жарык менен көлөкөнүн чебер ойношу, мол жасалгалар, ири фрескалар, ички жасалгаларга басым жасоо жана көп учурда имараттын сырткы бетиндеги таасирдүү борбордук чыгыңкы бөлүк аркылуу таанууга болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sacral_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4762,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Заманбап архитектуранын өнүгүшүнө светтик курулуштардын таасири айкын көбүрөөк болгону менен, 20-кылымдагы диний имараттардын арасынан модерн архитектурасынын бир нече мыкты үлгүлөрү кездешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sacral_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4763,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аны куйруктарына тургузулуп, асманды ти��теген «согушкерлердин фалангасы» деп сүрөттөшкөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sacral_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4764,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Миссури штатынын Индепенденс шаарындагы Ибадаткананы жапон архитектору Гё Обата камералуу наутилустун концепциясына таянып долбоорлогон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sacral_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4765,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал эми Лихендеги Кудай Эненин Базиликасы болсо, алда канча салттуураак имарат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Sacral_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4766,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Архитектуралык стиль – бул имаратты же башка курулушту көрүнүктүү же тарыхый жактан таанымал кылган мүнөздөмөлөр менен өзгөчөлүктөрдүн жыйындысы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architectural_style","last_updated":"3.0"}
+{"id":4767,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Архитектуранын көпчүлүгүн убакыттын өтүшү менен алмашып турган моданы, ишенимдерди жана диндерди, же жаңы стилдердин жаралышына жол ачкан жаңы идеялардын, технологиянын же материалдардын пайда болушун сүрөттөгөн стилдердин хронологиясы боюнча жиктөөгө болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architectural_style","last_updated":"3.0"}
+{"id":4768,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Каалаган убакта бир нече стиль модада болуп турушу мүмкүн, ал эми стиль өзгөргөндө, бул көбүнчө акырындык менен болот, анткени архитекторлор жаңы идеяларды өздөштүрүп, аларга көнүшөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architectural_style","last_updated":"3.0"}
+{"id":4769,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, Ренессанс идеялары 1425-жылдары Италияда пайда болуп, кийинки 200 жылдын ичинде бүткүл Европага тараган, ал эми француз, немис, англис жана испан Ренессанстары жалпысынан бирдей стилди көрсөткөнү менен, ар бири өздөрүнө таандык кайталангыс өзгөчөлүктөрүнө ээ болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architectural_style","last_updated":"3.0"}
+{"id":4770,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Архитектуралык стиль модадан чыккандан кийин, кайра жандануулар жана кайра интерпретациялар орун алышы ыктымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architectural_style","last_updated":"3.0"}
+{"id":4771,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Испандык миссионердик стиль 100 жылдан кийин Миссионердик кайра жаралуу катары кайра жанданып, көп өтпөй ал Испандык колониялык кайра жаралуу стилине айланып кеткен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architectural_style","last_updated":"3.0"}
+{"id":4772,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маньеризм архитектурасынын мисалы – Римдин сыртындагы адырлуу жердеги Капрароладагы Вилла Фарнезе.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architectural_style","last_updated":"3.0"}
+{"id":4773,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Антверпен аркылуу Ренессанс жана маньеризм стилдери Англияга, Германияга жана жалпысынан Түндүк жана Чыгыш Европага кеңири тараган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architectural_style","last_updated":"3.0"}
+{"id":4774,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ренессанс доорундагы гармония идеалы эркинирээк жана элестүүрөөк ритмдерге жол берди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architectural_style","last_updated":"3.0"}
+{"id":4775,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Архитектура теориясы – архитектура жөнүндө ой жүгүртүү, талкуу жүргүзүү жана жазуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architectural_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":4776,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Архитектуралык теория көбүнчө дидактикалык келет, жана теоретиктер мектептерге жакын болууга же алардын ичинде жайгашып иштөөгө ыкташат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architectural_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":4777,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анткен менен, көптөгөн чыгармалар байыркы доордон сакталып калбаганын эске алганда, бул андай эмгектер болбогон дегенди билдирбейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architectural_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":4778,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал болжол менен биздин заманга чейинки 27-23-жылдары жазылган, жана классикалык архитектура боюнча сакталып, өз убагынан бизге жеткен бирден бир ири булак.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architectural_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":4779,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анда ошондой эле, архитектура болуп саналышы үчүн, ал баш ийүүгө тийиш болгон үч негизги мыйзам сунушталат: firmitas, utilitas, venustas. Бул сөздөрдү 17-кылымда сэр Генри Уоттон англис тилине «бекемдик, пайдалуулук жана көркөмдүк» деп которгон (мааниси: структуралык бекемдик, функционалдык ылайыктуулук жана сулуулук).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architectural_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":4780,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Архитектуралык теориялар курулуштар жөнүндө болгондуктан, алардын азыраагы транскрипцияланып жазылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architectural_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":4781,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул теориялар заманбап архитектурадагы Функционализмдин өнүгүшүнө шарт түзгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architectural_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":4782,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул өз кезегинде Улуу Британиядагы, Чарльз Ренни Макинтоштун эмгектеринде мисалданган \"Ар-нувонун\" негизин түзүп, Вена сецессионуна таасир берген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architectural_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":4783,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"19-кылымдын орто ченинде туулган муун Земпердин таң каларлык тарыхый масштабы менен методологиялык кылдаттыгынын айкалышы тартуулаган мүмкүнчүлүктөргө негизинен суктанган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architectural_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":4784,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Модерн кыймылы бул ойлорду четке кагып, Ле Корбюзье ал ишти жигердүү түрдө четке каккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architectural_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":4785,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул мезгилдин дагы бир таасирдүү пландаштыруу теоретиги шаар-бак кыймылын түптөгөн Эбенизер Ховард болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architectural_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":4786,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Модерн архитектурасы» термини басма сөздө алгачкылардан болуп Отто Вагнердин китебинин аталышында колдонулган – анда ал өзүнүн Вена Сецессионуна таандык эмгектеринен ар-нуво стилдеги иллюстрациялары менен мисалдарды келтирип, студенттерине дидактикалык сабактарды өткөргөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architectural_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":4787,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Франк Ллойд Райт тарыхый кайра жаралуучулукту четке какканы менен заманбап болсо да, өзүнүн теориясында өзгөчөлөнүп, аны көптөгөн эмгектеринде чагылдырган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architectural_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":4788,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Райт поэтикалуураак болуп, чыгармачыл инсанды кайталангыс гений деп эсептеген 19-кылымдын көз карашын бекем туткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architectural_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":4789,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул көрүнүш Далибор Весели же Альберто-Перес Гомес сыяктуу академиялык чөйрөдөгү окутуучуларга да мүнөздүү болгон, жана соңку жылдары бул философиялык багыт теоретиктердин жаңы муунунун (мисалы, Жеффри Кипнис же Сэнфорд Квинтер) изилдөөлөрү аркылуу дагы да бекемделди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architectural_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":4790,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Беатрис Коломина жана Мэри Маклеод сыяктуу башкалар убакыттын өтүшү менен архитектуралык идеялардын калыптанышына таасир эткен анча маанилүү эмес же экинчи даражадагы дискурстарды кошуу менен архитектура жөнүндөгү тарыхый түшүнүктөрдү кеңейтишет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architectural_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":4791,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алардын теорияларында архитектура ар бир жолу колдонулган сайын ойлоп табылып, кайра жарала турган тилге салыштырылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architectural_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":4792,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2000-жылдан бери архитектуралык теория да урбанизм менен ааламдашуунун ыкчам өсүшүнө каршы беттешүүгө туура келди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architectural_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":4793,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Соңку он жылдыкта «Санариптик» архитектура деп аталган багыт жаралды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architectural_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":4794,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Архитекторлор ошондой эле жаңы формалдык тилди иштеп чыгуу максатында органикалык көрүнгөн имараттарды долбоорлошот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architectural_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":4795,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул жаңы архитектуралык тенденциялар пайда болгондон бери, көптөгөн теоретиктер жана архитекторлор Патрик Шумахердин Параметрицизм сыяктуу теорияларды жана идеяларды иштеп чыгуу менен бул маселелер боюнча иш жүргүзүп келишет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Architectural_theory","last_updated":"3.0"}
+{"id":4796,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Византия архитектурасы – Византия империясынын, же Чыгыш Рим империясынын архитектурасы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Byzantine_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4797,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кереметтүү алтын мозаикалар өзүнүн графикалык жөнөкөйлүгү менен чиркөөлөрдүн жүрөгүнө жарык жана жылуулук алып келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Byzantine_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4798,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айрым мамылар да мрамордон жасалган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Byzantine_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4799,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Керебеттер, отургучтар, табуреткалар, столдор, китеп текчелери сыяктуу баалуу жыгач эмеректери жана кооз рельефтүү күмүш же алтын чөйчөктөр Византиянын ички бөлмөлөрүн жасалгалаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Byzantine_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4800,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Классикалык ибадатканаларда негизинен сырткы көрүнүшү маанилүү болгон, анткени анын ичине дин кызматкерлери гана кире алган – ал жакта ибадаткана арналган кудайдын айкели сакталчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Byzantine_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4801,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Венециядагы Ыйык Марк соборундагылар (1071) Жон Раскинди өзгөчө кызыктырган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Byzantine_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4802,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чыгыш мамыларында кээде бүркүт, арстан жана козу чегилет, бирок алар шарттуу формада түшүрүлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Byzantine_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4803,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Курама колонналар неф мейкиндигинин негизин бойлой тизилген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Byzantine_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4804,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Колонналар түрлүү жалбырактар менен капталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Byzantine_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4805,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башка курулуштарга Константинополдун Улуу сарайынын урандылары, 192 мунаралуу инновациялык Константинопол дубалдары жана жүздөгөн кайрадан колдонулган классикалык мамылары бар Базилика цистернасы кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Byzantine_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4806,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Палеологдор доору Стамбулдагы мурдагы ондогон чиркөөлөрдө, өзгөчө Хорадагы Ыйык Куткаруучу жана Ыйык Мария Паммакаристос чиркөөлөрүндө жакшы чагылдырылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Byzantine_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4807,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ыйык Апостолдор чиркөөсү (Салоники) – соңку мезгилдин үлгүлүү курулушу катары айтылып келет, анын сырткы дубалдары татаал кирпич оймо-чиймелери же жылтыратылган керамикалар менен кооздолгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Byzantine_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4808,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Константинополдогу Ыйык Сергий жана Равеннадагы Сан-Витале сыяктуу борбордук типтеги чиркөөлөрдө күмбөздүн алдындагы аянт сегиз бурчтукка апсида түрүндөгү кошумчаларды кошуу аркылуу кеңейтилген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Byzantine_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4809,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Болжол менен 260 фут (80 м) узундукка ээ, ал эми негизги бөлүгүнүн туурасы 100 футтан (30 м) кең болгон бул тынымсыз аймак толугу менен купол сыяктуу беттердин тутуму менен капталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Byzantine_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4810,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ыйык Апостолдор чиркөөсүндө (6-кылым) крест формасындагы планда беш купол колдонулган – алардын ичинен борбордук купол эң бийиги болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Byzantine_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4811,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кээде борбордук мейкиндик төрт бурчтуу, кээде сегиз бурчтуу болуп, же жок дегенде күмбөздү төрт түркүктүн ордуна сегиз түркүк тиреп турган, ал эми неф менен трансепттердин пропорциясы да куушураак болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Byzantine_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4812,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дагы алдында чарчы аянт коюлган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Byzantine_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4813,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Куполдун так ортосунун алдында амвон жайгашкан – ал жерден Ыйык Жазуулар окулуп турган, ал эми амвондун астында, эден деңгээлинде, ырчылар хору жайгашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Byzantine_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4814,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Апсиданын ийри формасын бойлоп көтөрүлүп жайгашкан орундуктар катарлары, орто чыгыш тарабында патриархтын тагы менен, синтрононду түзгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Byzantine_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4815,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Куполдордун жана тогошмолордун тышы коргошун же рим үлгүсүндөгү черепица менен жабылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Byzantine_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4816,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сириядагы (709–715) өзгөчө алгачкы ислам эстеликтеринде Византиянын олуттуу таасири билинет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Byzantine_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4817,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өлчөмү 70 см × 35 см × 5 см болгон кирпичтер пайдаланылып, алар болжол менен 5 см калыңдыктагы ылай менен бири-бирине чапташтырылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Byzantine_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4818,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кыязы, Ая-Иринанын эң так айырмалаган өзгөчөлүгү – анын ички жана сырткы дизайндарынын арасындагы кескин карама-каршылык.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Byzantine_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4819,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул стиль Ыйык Пётрдун Базиликасы сымал бир нече башка имараттардын курулушуна таасирин тийгизген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Byzantine_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4820,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бүгүнкү күнгө чейин сакталып келе жаткан Айя-Софиянын акыркы үлгүсүнүн курулушуна император Юстиниан көз салып турган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Byzantine_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4821,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Готикалык архитектура (же учтуу архитектура) – жогорку жана соңку Орто кылымдар мезгилинде, 12-кылымдын аягынан тартып 16-кылымга чейин гүлдөгөн, Европада өзгөчө кеңири тараган архитектуралык стиль болуп саналат. Айрым аймактарда бул стиль 17–18-кылымдарга чейин жашап келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4822,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал учурда бул стиль кээде «opus Francigenum» деп аталчу (сөзмө-сөз.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4823,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Негизги инженердик инновация жана башка өзгөчөлөгөн конструкциялык элементтеринин бири – аркбутан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4824,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, армян архитектурасы менен Батыш Европадагы готика стилинин калыптанышынын ортосунда байланыш бар экенин көрсөткөн эч кандай далилдер жок.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4825,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошентип, готика стили классикалык архитектурага каршы келгендиктен, ошол көз караш менен алганда, өнүгүү менен өркүндөөнүн бузулушу катары эсептелген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4826,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Сарацин» термини 18-кылымда деле колдонулган жана ал, адатта, маврлар менен арабдарды кошуп, бардык мусулман баскынчыларын билдирген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4827,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын бул стилге болгон жийиркеничи ушунчалык күчтүү болгон, кысым болгонуна карабай, ал жаңы Ыйык Павел чиркөөсүнө готикалык чатыр жабуудан баш тарткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4828,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айрым изилдөөчүлөр бул дооматка каршы чыгып, готика стили Европага, балким, башка жолдор менен, мисалы, Испания же Сицилия аркылуу өтүп келиши мүмкүн деп эсептешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4829,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ага көбүрөөк жарыкты талап кылган теологиялык окуулар, ошондой эле бир кыйла бийик курууга жана терезелерди чоңойтууга мүмкүндүк берген тогошмолор менен контрфорстордогу техникалык өркүндөтүүлөр да таасир эткен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4830,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кабыргалуу тогошмолор Даремдеги собордун (1093–) кээ бир бөлүктөрүндө жана Нормандиядагы Лессей аббаттыгында (1098) пайдаланылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4831,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"13-кылымга чейин Анжуй империясынын курамына кирген Нормандия герцогдугу готиканын өзүнүн үлгүсүн иштеп чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4832,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эрте нормандиялык готиканын бир мисалы – Байё собору (1060–70), анда роман стилиндеги собордун нефи жана хору готика стилинде кайрадан курулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4833,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кутанс собору болжол менен 1220-жылдан баштап готика стилинде кайрадан курулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4834,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сугерий дубалдарды алып, терезелер үчүн көбүрөөк орун жаратуу максатында эски роман чиркөөсүнүн айрым бөлүктөрүн кабыргалуу тогошмо менен кайра түзгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4835,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондой эле, ал фасаддагы порталдын үстүнө тегерек роза терезесин орноткон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4836,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1093-1104-жылдар аралыгында курулган Дарем собору – кабыргалуу тогошмо колдонулган биринчи собор.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4837,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Санс соборунда иштеген деп эсептелген куруучулардын бири, Санстык Уильям, кийинчерээк Англияга сапар алып, 1175-1180-жылдар арасында Кентербери соборунун хорун жаңы готика стилинде реконструкциялаган архитектор болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4838,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Француз готикалык чиркөөлөрүнө Сен-Денидеги хордун айланасындагы амбулатория менен капталдагы капеллалар, ошондой эле батыш фасадындагы кош мунара менен үч эшик чоң таасир тийгизген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4839,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Нотр-Дамдын куруучулары андан да ары кадам шилтеп, дубалдардын сыртындагы оор тирөөч мамыларын жогорку дубалдарга аркалар менен туташтырган аркбутанды киргизишкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4840,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын ишин 1178-жылы өзүнүн француз ысымдашын алмаштырган Англиялык Уильям уланткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4841,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тьерсерондор – тогошмонун кооздук кабыргалары – биринчи жолу болжол менен 1200-жылы Линкольн соборуна орнотулган тогошмолордо колдонулган деп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4842,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жогорку готикадагы эң алгачкы курулуш – Париждин түштүк тарабында жайгашкан маанилүү зыярат чиркөөсү болгон Шартр собору.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4843,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дубалдардагы витраждар негизинен Бүбү Мариямдын баянын чагылдырса да, ар бир терезенин кичинекей бурчунда аларды тартуулаган гильдиялардын кол өнөрчүлүгү да чагылдырылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4844,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Борбордук Европада Жогорку готика стили Ыйык Рим империясында, биринчи Туль шаарында (1220-ж.) пайда болуп, анын роман стилиндеги собору Реймс соборунун стилинде кайра курулган; кийин Трирдеги Либфрауэнкирхе чиркөөсүндө (1228-ж.), анан Марбургдагы Элизабеткирхеден (1235-ж.) жана Мецтеги собордон (болжол менен 1235-ж.) баштап, бүткүл Рейхке таркаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4845,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ланцет терезелеринин ордуна геометриялык чыбык таш-чийме менен бөлүнгөн көп бөлүктүү терезелер келди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4846,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жогорку готиканын башка мүнөздүү белгилерине чыбык таш-чийме менен жасалгаланган ири роза терезелеринин өнүгүшү, эң бийик терезелерге чейин жеткен бийик жана узун аркбутандар, ошондой эле фасад менен трансепттин маңдайын толтурган, библиялык окуяларды чагылдырган айкелдүү дубалдар кирген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4847,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аркбутандардын жардамы менен мүмкүн болгон француз нурлуу готиканын бийик жана ичке дубалдары темир менен бекемделип, барган сайын кеңейген айнек мейкиндиктерин жана кооздолгон таш-чийме жасоого өбөлгө түзгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4848,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Таш усталар ланцет терезесин алмаштырган терезе таш-чиймелеринин ар кыл үлгүлөрүн – негизги геометриялык, торчолуу жана ийри-сызыктуу формаларда – иштеп чыгышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4849,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул стилге таандык чиркөөлөргө Вестминстер аббаттыгы (1245–), Личфилд (1257-жылдан кийин–) жана Эксетерде (1275–) жайгашкан соборлор, Бат аббаттыгы (1298–) жана Уэллс соборундагы ретрохор (болжол менен 1320–) кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4850,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Огилерди колдонуу өзгөчө кеңири жайылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4851,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Француз фламбоянт стилиндеги курулуштардын мисалдарына Руан соборунун батыш фасады, айрыкча Венсендеги Сент-Шапелдин (1370-жылдар) фасаддары жана Мон-Сен-Мишель аббаттык чиркөөсүнүн хору (1448-жыл) кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4852,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал алгачкы жолу (болжол менен 1332-ж.) Лондондогу Эски Ыйык Павел соборунун клуатрларында жана капитул залында Уильям де Рамси тарабынан колдонулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4853,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Перпендикуляр стили кээде Үчүнчү учтуу деп да аталып, үч кылымдан ашуун убакыт колдонулган; 1640-жылы чамасында курулган Оксфорддогу Крайст-Черчтеги желпүүр-күмбөздүү тепкич буга мисал боло алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4854,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Франция падышаларынын жаңы италиялык стиль менен түздөн-түз тааныштыгы болгон. Буга, биринчиден, Карл VIIIнин Неаполго жана Миланга жасаган аскердик жортуулдары (1494), экинчиден, жана эң негизгиси, Людовик XII менен Франциск Iнин Милан жана Генуядагы француз бийлигин калыбына келтирүү максатындагы жортуулдары (1500–1505) себеп болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4855,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Блуа сепили (1515–24) Ренессанс ложиясын жана ачык тепкичти алып келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4856,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Генрих VIIIнин жана Елизавета Iнин тушунда Англия континенттеги архитектуралык өнүгүүлөрдөн кыйла обочолонуп турган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4857,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Шут 1570-жылы классикалык архитектура тууралуу англис тилиндеги биринчи китепти басып чыгарган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4858,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Учтуу арка готикалык архитектурада пайда болгон эмес; алар Жакынкы Чыгышта исламга чейинки, ошондой эле ислам архитектурасында да кылымдар бою аркалар, аркадалар жана кабыргалуу тогошмолор үчүн колдонулуп келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4859,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар ошондой эле кээде 1093-жылы курулган Дарем соборунун нефи менен каптал өтмөктөрүндөгүдөй, туурасынан кеткен тогошмолорду диагоналдык тогошмолор менен бирдей бийиктикке келтирүү сыяктуу көбүрөөк практикалык максаттар үчүн да колдонулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4860,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Салмагы түз ылдый басып, калың дубалдарды жана кичинекей терезелерди талап кылган Рим жана роман стилиндеги имараттардын жарым тегерек цилиндрдик тогошмосунан айырмаланып, готикалык кабыргалуу тогошмо диагоналдуу кайчылашкан аркалуу кабыргалар менен курулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4861,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дубалдарга сыртты көздөй багытталган күч контрфорстордун, кийинчерээк аркбутандардын салмагы менен теңделген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4862,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аларды куруу абдан кыйын болгон жана чектелүү гана аралыкты кесип өтө алышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4863,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тогошмолордун салмагын көтөргөн кезектешкен катарларда жайгашкан кезектешкен мамылар менен тирөөчтөр ар бирине бирдей салмак түшкөн жөнөкөй түркүктөр менен алмаштырылды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4864,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул жаңы тогошмолордун биринчисинде тогошмонун ортосунан өткөн, тьерсерон деп аталган кошумча кабырга болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4865,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул тогошмолор көбүнчө Соңку готика стилдеринин татаал таш-чийме формаларын кайталашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4866,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Экинчи түрү тордуу тогошмо деп аталган, анда туурасынан кеткен кабыргалардын арасына же үстүнө үч бурчтук жана башка геометриялык формалардагы кошумча декоративдик кабыргалардын тору орнотулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4867,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисал катары Глостер соборунун клоистерин (болж. 1370-ж.) келтирсе болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4868,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар ��ийинчерээк Санста, Париждеги Нотр-Дамда жана Англиядагы Кентербериде пайдаланылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4869,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жогорку готика доорунда тогошмолорго чейин созулган бир нече ичке, туташкан колонналар (же колонеткалар) менен курчалган борбордук өзөктөн турган жаңы форма киргизилген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4870,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Англияда топтошкон мамылар көп учурда таш шакектер менен жасалгаланып, ошондой эле оюп жасалган жалбырактуу мамылар да кездешкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4871,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Коринф капителинин ордуна айрым колонналарда катуу жалбырактуу жасалга колдонулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4872,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кийинки курулуштарда контрфорстордун көп учурда бир нече аркасы болгон, алардын ар бири имараттын ар кандай деңгээлине чейин жеткен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4873,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аркалардын кошумча практикалык максаты да болгон; алар чатырдан жамгыр суусун агызуучу коргошун ноолорун камтыган; ал суу контрфорсторго катар-катар орнотулган таш гаргульялардын ооздорунан сыртка чыгарылып турган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4874,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алардын ошондой эле практикалык максаты да болгон: алар көбүнчө коңгуроо мунарасы катары кызмат кылып, анын коңгуроолору диний кызматтарды жарыялоо менен убакытты билдирип, өрт же душмандын кол салуусу тууралуу айгайлап, аскердик жеңиштер жана таажы кийгизүү аземдери сыяктуу өзгөчө учурларды белгилеп турган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4875,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Собордун курулушу адатта көп жылга созулуп, өтө кымбат болгондуктан, мунара тургузулууга келгенде элдин шыктануусу басаңдап, табиттери өзгөрүп кетчү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4876,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Экинчи план ишке ашып, ага ылайык трансепт менен сыйынуучу жайдын айланасына жети мунара тургузулганда, Шартр мындан да салтанаттуу көрүнмөк.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4877,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эрте жана Жогорку готикалык Лаон соборунун трансепттин кесилишинин үстүндө чарчы чыгак мунарасы, батыш фасадында эки мунарасы жана трансепттеринин учтарында эки мунарасы бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4878,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Нормандияда кылымдар бою курулган соборлордо жана ири чиркөөлөрдө адатта бир нече мунара болгон; Кан шаарындагы Аббе-о-Зомдун (Abbaye aux Hommes) (курулушу 1066-жылы башталган) фасадында, трансепттеринде жана ортосунда жайгашкан тогуз мунарасы жана шпилдери бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4879,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Шпилдин бир түрү – флеш болгон: ал адатта трансепт неф менен кесилишкен жерге орнотулган ичке, найзага окшогон шпиль болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4880,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Амьен собору шпилдүү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4881,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал 1786-жылы соборду модернизациялоо программасынын алкагында алынып, бирок Эжен Виолле-ле-Дюк долбоорлогон жаңы формада кайрадан орнотулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4882,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Англис готикасында башкы мунара көбүнчө трансепт менен нефтин кесилишинде жайгаштырылып, башкаларынан бир топ бийик болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4883,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кентербери соборундагы ортолук мунара 1493–1501-жылдары, мурун Кембридждеги Кингс-колледжинин курулушунда иштеген Жон Уэстелл тарабынан тургузулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4884,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мунарага зарыл болгон кошумча таянычты берүү максатында, имараттын кайчылашкан жеринин борборуна өзгөчө кош арка курууга туура келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4885,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алгач 1710-жылы Кристофер Рен долбоор сунуштагандан кийин, курулуш Николас Хоксмурдун долбоору боюнча 1724-жылы кайра башталып, бирок 1727-жылы кайрадан токтотулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4886,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кёльн соборунун курулушу 13-кылымда Амьен соборунун планы боюнча башталган, бирок готика доорунда анын апсидасы менен бир мунарасынын негизи гана аягына чыгарылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4887,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ульм соборунун мунарасынын тарыхы да ушудай: анын курулушу 1377-жылы башталып, 1543-жылы токтотулган жана XIX кылымда гана аяктаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4888,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бургос собору Түндүк Европадан көбүрөөк шык алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4889,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Табак таш-чийме – иштелип чыккан таш-тордун алгачкы түрү болуп, ал Эрте готика же Биринчи учтуу доорунун соңку этабында пайда болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4890,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Таш-чийме кооздук эле эмес, практикалык да жактан маанилүү, анткени готикалык имараттардын барган сайын чоңойгон терезелери шамалга каршы эң бекем таянычка муктаж болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4891,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Табак таш-чиймеси өз өнүгүүсүнүн туу чокусуна 12-кылымдагы Шартр соборунун терезелеринде жана Линкольн соборундагы «Деканд��н көзү» аттуу роза терезесинде жеткен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4892,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Таштан жасалган чыбык таш-чийме, готика стилдеринин маанилүү жасалгалоочу элементи, биринчи жолу 1211-жылдан көп өтпөй Реймс соборунда, Жан д'Орбе курган шеветте колдонулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4893,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чыбык таш-чийме 1240-жылдардан кийин бара-бара татаалдашып, салмагы жеңилдеп, кеңири тараган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4894,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Районнант стили дагы таш-чиймелеринде эки түрдүү көрнөктү колдонгон, ал эми мурдагы стилдерде түрлүү өлчөмдөгү ортолуктар менен бирге бир эле өлчөмдөгү көрнөк колдонулчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4895,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Геометриялык стилдеги терезе ортолуктарынын капителдеринен адатта ийри тилкелер чыгып турган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4896,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Натыйжада терезенин терезе ортолуктары Y-формасында бутактанып, андан ары учтуу тиштер менен кооздолгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4897,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Экинчи учтуу (14-кылым) доору кесилишкен торчолорду оживалар менен толуктап, Тор сымал таш-чийме деп аталган татаал, ретикулярдык (торго окшош) дизайнды жаратты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4898,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул формалар – канжарлар, балык табарсыктары же мушеттер деп аталышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4899,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Перпендикулярдуулук вертикалдуулукка умтулуп, Ийри сызыктуу стилдин ийри-буйру сызыктарынан баш тартып, анын ордуна жогорудан төмөн карай үзгүлтүксүз кеткен, горизонталдуу трансомалар жана ригелдер менен кесилишкен түз ортолуктар колдонулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4900,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Трансомалардын үстү көбүнчө майда тиштер менен кооздолчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4901,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал көп учурда фасаддарды жаап, ал эми неф менен хордун ички дубалдары туюк аркадалар менен кооздолгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4902,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2 Цилиндрлик Тогошмолор же айкаш Кабыргалуу Кабыргалуу тогошмолор роман доорунда пайда болуп, готика доорунда өркүндөтүлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4903,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чиркөөнүн тулкусун түзгөн, сыйынуучулар сыйынган узун неф; трансепт деп аталган туурасынан кеткен бөлүк жана анын артында, чыгыш тарапта, адатта динбашылар үчүн бөлүнгөн, ошондой эле канцел же пресвитерий деп да белгилүү болгон хор орун алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4904,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Амбулаторий деп аталган өткөөл хорду курчоого алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4905,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Нотр-Дам сыяктуу алгачкы соборлордо алмашып турган колонналар жана тирөөчтөр менен алты бөлүктүү кабыргалуу тогошмолор болсо, кийинки соборлордо бирдей колонналар менен курулган, андан жөнөкөй жана бекемирээк төрт бөлүктүү тогошмолор колдонулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4906,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алгачкы француз готикалык архитектурасында трансепттер көбүнчө кыска болгон, бирок Районнант доорунда узарып, аларга ири роза-терезелер орнотулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4907,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Англияда трансепттерге көбүрөөк маани берилген, жана пландары, адатта, француз соборлоруна караганда кыйла татаалыраак эле: аларга улай салынган Леди-чапелдер, сегиз бурчтуу Капитул залы жана башка имараттар кошулган (Төмөндөгү Солсбери собору менен Йорк минстеринин пландарын караңыз).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4908,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Фасад, көбүнчө, төрт деңгээлден турган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4909,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын үстүндө трифорий деп аталган бир аз куушураак галерея жайгашкан, ал кошумча калыңдыкты жана тирөөчтү камсыз кылууга да жардам берген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4910,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул система Нуайон соборунда, Санс соборунда жана башка алгачкы имараттарда пайдаланылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4911,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Трибуна жоголду, бул аркадалар бийигирээк боло алат дегенди түшүндүргөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4912,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ушундай эле түзүлүш Англияда, Солсбери соборунда, Линкольн соборунда жана Или соборунда пайдаланылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4913,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул чатырдын салмагынын басымын дубалдардын сыртындагы тирөөчтөргө өткөрүп берген аркбутандын (учуучу контрфорстун) өнүгүшү менен ишке ашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4914,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бове собору готикалык технология менен мүмкүн болгон нерсенин чегине келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4915,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Готикалык фасаддар романдык фасаддардын үлгүсүнөн ылайыкташтырылып алынган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4916,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Борбордук тимпандын скульптурасы Акыркы Сотко, сол жактагысы Бүбү Мариямга, ал эми оң жактагысы ошол собордо урматталган ыйыктарга ба��ышталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4917,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар Ыйык Томас Аквиналыктын сулуулук – бул «карама-каршылыктардын гармониясы» деген окуусун тутунушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4918,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Англияда роза-терезе көбүнчө бир нече ланцет терезелер менен алмаштырылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4919,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Порталдар скульптура менен толтурулган концентрдик аркалардан куралган бийик аркалуу фронтондор менен жасалгаланган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4920,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мунаралар өздөрүнүн аркалары менен кооздолуп, алардын үстүнө көбүнчө чокучалар коюлган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4921,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Француз соборлору фасадынын бийиктигине басым жасаса, англис соборлору, айрыкча алгачкы готика доорунда, адатта кеңдигине басым жасашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4922,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал француз архитектурасындагы бийиктикке басым жасоодон баш тартып, аркалуу босогодогу колонна-айкелдерди жана статуяларды жок кылган да, фасадды библиялык көрүнүштөр чагылдырылган түстүү мозаикалар менен жапкан (учурдагы мозаикалар кийинчерээк жасалган).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4923,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Скульптор Андреа Пизано Флоренция баптистерийинин атактуу коло эшиктерин жараткан (1330–1336).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4924,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адатта хордун жана чиркөөнүн чыгыш тарабынын тегерегинде бир же кош айланма өтмөк болот, бул чиркөөгө келүүчүлөргө жана зыяратчыларга имараттын чыгыш бөлүгүн эркин-кеңири айланып өтүүгө шарт түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4925,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аббат Сугерий биринчи жолу нервюралык тогошмолор менен контрфорстордун жаңы айкалышын колдонуп, калың дубалдарды витраждар менен алмаштырып, чиркөөнүн ал бөлүгүн өзү «кудайдын нуру» деп эсептеген жарыкка ачкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4926,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Шартр соборунда ушул сымал үч капелла, Париждеги Нотр-Дам, Амьен, Прага жана Кёльн соборлорунда жетиден, ал эми Италиядагы Падуа Ыйык Антоний базиликасында тогуз капелла бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4927,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"787-жылкы Экинчи Никей соборунун жарлыгында мындай деп жарыяланган: «Диний сүрөттөрдү жаратуу сүрөтчүлөрдүн эргүүсүнө тапшырылбайт; бул иш Католик чиркөөсү жана диний салт бекиткен принциптерге таянат».","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4928,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бара-бара стил�� өнүккөн сайын, скульптура улам көрүнүктүү болуп, порталдын мамыларын ээлеп, аз-аздан порталдардан жогору көтөрүлүп, акыры Уэллс соборундагыдай оюктардагы айкелдер бүтүндөй фасадды трансепттерге чейин, ал эми Амьен соборундагыдай жада калса фасаддын ички бетин да каптаганга чейин барган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4929,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Муну менен башка чиркөөлөрдө да пайдаланылган татаал иконографиянын үлгүсү калыптанды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4930,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Париждеги Нотр-Дам соборунун батыш фасадындагы борбордук порталынын үстүндөгү тимпанда күнөөкөрлөрдүн тозокко жетеленип, ал эми жакшы христиандардын бейишке алынып бара жаткан Акыркы соттун көрүнүшү жандуу сүрөттөлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4931,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тозок азаптары мындан дагы элестүүрөөк сүрөттөлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4932,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар сабатсыз сыйынуучулар үчүн визуалдык билдирүүнүн бир бөлүгү, чиркөөнүн окууларын карманбагандарга сес көрсөткөн каардын жана коркунучтун символдору болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4933,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар 19-кылымдагы реставрация учурунда Эжен Виолле-ле-Дюк долбоорлогон готика стилиндеги фигуралар менен алмаштырылды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4934,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Орто кылымдардагы диний окуулар, өзгөчө «De Coelesti Hierarchia» аттуу китеби Франциядагы кечилдердин арасында кеңири таанымал болгон 6-кылымдагы мистик Псевдо-Дионисий Ареопагиттин жазмалары, жарыктын баар кудайдан деп үйрөтүшкөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4935,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көбүнчө көлөкөдө турган түндүк тарабындагы терезелерде Эски Келишим чагылдырылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4936,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Майда-чүйдөлөр айнекке эмаль менен тартылып, андан соң эмалды айнекке сиңирүү үчүн меште бышырылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4937,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сент-Шапель бүткүл Европадагы башка кичи чиркөөлөр үчүн үлгү болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4938,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тунук айнек түстүү айнекке малынып, андан соң дал керектүү өңдү чыгаруу үчүн түстүү айнектин бөлүктөрү сүргүлөнүп алынып салынган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4939,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Фламбоянт стилиндеги эң белгилүү имараттардын бири – дубалдары эденден шыпка чейин айнектен турган Сент-Шапель де Венсен (1370-ж.) болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4940,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Витраж терезел��рди жасоо өтө татаал жана кымбат болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4941,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бүбү Мариямдын символу болгон роза өзгөчө ага арналган чиркөөлөрдө, анын ичинде Париждин Нотр-Дам чиркөөсүндө да колдонулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4942,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Париждеги Нотр-Дам де Паринин жанындагы, курулушу 1119-жылы башталган Пале-де-ла-Сите 1417-жылга чейин француз падышаларынын негизги резиденциясы болуп келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4943,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, көп узабай, артиллериянын өнүгүшү менен ал эскирип, 15-кылымда ыңгайлуу турак жай сарайына айландырылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4944,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Англиядагы ушул күнгө чейин сакталып калган эң эски үлгү – бул, кыязы, 1288-жылдан 1378-жылга чейин курулган Оксфорд университетинин Мертон коллежиндеги Моб Квад.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4945,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1140-жылдары Оксфорддогу Куинз коллежинде ушуга окшош академиялык клуатр уюштурулган, аны, кыязы, Реджинальд Эли долбоорлогон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4946,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кээ бир коллеждер, мисалы, Оксфорддогу Баллиол Коллежи, готикалык сепилдерден аскердик стилди алып, дубалдарын мунаралуу жана тиштүү кылып курушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4947,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал 1447-жылы өз чиркөөсүнүн «өтө кылдат оюма иштердин жана татаал жасалгалардын ашыкчалыгынан баш тартып, ири формада, таза жана бекем курулушун» каалаганын жазган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4948,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дубалдардын ич жагында эки кабаттуу өтмөктөрү, тиштүү коргончосу жана курчоого алгандарга снаряд ыргытуу үчүн алдыга чыгарылган машикулдар болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4949,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сепилдер терең чуңкур менен курчалган, анын үстүнө жалгыз көтөрмө көпүрө салынган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4950,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жакшы сакталып калган мисалдардын бири – Немурдун жанындагы Дурдан сепили.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4951,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Имаратты кайра куруу компромисстерди шарттаган, себеби латын чиркөөлөрү чыгышка, ал эми мечиттер Меккеге карай багытталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4952,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түндүк Кипрдеги Фамагуста шаарындагы Лала Мустафа Паша мечити.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4953,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Готикалык стиль эскирген, көрксүз, ал тургай варвардык деп сыпаттала баштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4954,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ирландия 17-18-кылымдарда готикалык архитектуранын аралы болгон; Дерри соборунун (1633-жылы бүткөрүлгөн), Слайго соборунун (болжол менен 1730-ж.) жана Даун соборунун (1790–1818-жж.) курулушу – буга кошумча мисалдар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4955,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1722-1745-жылдардын аралыгында Вестминстер аббаттыгынын эки батыш мунарасын Николас Хоксмур куруп, готикалык кайра жаралуунун жаңы доорун ачкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4956,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1855–1885-жылдарды камтыган, кеңири таанымал бул доор Британияда «Жогорку Викториан готикасы» деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4957,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"19-кылымдын экинчи жарымынан тартып, Британияда диний эмес жана мамлекеттик эмес имараттардын түрлөрүнүн долбоорунда неоготика стили кеңири колдонулуп баштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gothic_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4958,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ландшафт архитекторлору экологиялык туруктуулукту интеграциялоо менен, дизайндын ландшафттык жаатында чоң же кичине, шаардык, шаар четиндеги жана айылдык курулмалар, тышкы мейкиндиктер, ошондой эле \"катуу\" (курулган) жана \"жумшак\" (эгилген) материалдар менен иш алып барышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Landscape_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4959,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар ошондой эле курулуш иштерине байланыштуу келишимдерди бекитүү жана көзөмөлдөө боюнча сунуштарды карап чыга алышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Landscape_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4960,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Пейзаж түзүү тууралуу биринчи болуп жазып чыккан адам 1712-жылы Жозеф Аддисон болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Landscape_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4961,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"19-кылымдын аягында кесипкөй пейзаж дизайнерлери «ландшафт архитектору» терминин колдоно башташкан жана ал Фредерик Лоу Олмстед (кенже) менен Беатрикс Жонс (кийинчерээк Фарранд) жана башкалар 1899-жылы Америкалык Ландшафт Архитекторлорунун Коомун (ASLA) негиздегенден соң биротоло калыптанган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Landscape_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4962,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алардын долбоорлору жайгашууларды изилдөөдөн тартып, пландаштыруу же башкаруу максаттары үчүн кеңири аймактарды экологиялык баалоого чейин жетиши ыктымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Landscape_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4963,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алардын иши саясат жана стратегия боюнча жазуу түрүндөгү жоболордо чагылдырылып, ыйгарым укуктарына жаңы курулуштарды генералдык пландаштыруу, ландшафтты баалоо, ошондой эле айыл аймактарын башкаруу же саясат пландарын иштеп чыгуу кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Landscape_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4964,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Акыркы жылдары терапиялык бакчаларга болгон муктаждык жана кызыгуу барган сайын артууда.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Landscape_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4965,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алардын арасында Нью-Йорк шаарындагы «Борбордук парк», Нью-Йорктун Бруклиндеги «Проспект паркы» жана Бостондун «Эмералд Неклейс» парк системасы бар эле.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Landscape_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4966,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал ондон ашуун университетте дизайн-консультант болуп иштеген, алардын катарында: Нью-Джерси штатынын Принстон шаарындагы Принстон университети; Коннектикут штатынын Нью-Хейвен шаарындагы Йель университети; жана Массачусетс штатынын Бостон шаарындагы Гарвард университетинин Арнольд дендрарийи.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Landscape_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4967,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Шаар пландоочулар ландшафт архитекторлорунан көз карандысыз иш аткарууга квалификациясы жетет, жана жалпысынан, ландшафт архитектурасы багытындагы окуу программалар студенттерди шаар пландоочулукка даярдабайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Landscape_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4968,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Роберто Бурле Маркс Бразилияда жаңы эстетиканы түзүү үчүн Эл аралык стилди Бразилиянын жергиликтүү өсүмдүктөрү жана маданияты менен айкалыштырган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Landscape_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4969,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал бир жердин сапаттык касиеттери жөнүндө толук түшүнүк түзүү максатында, анын катмарларын талдоо системасын жайылткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Landscape_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4970,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"AILA тарабынан таанылгандан кийин, ландшафт архитекторлору Австралиядагы алты штат жана аймак боюнча «Катталган ландшафт архитектору» деген наамды колдоно алышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Landscape_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4971,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жаңы Зеландиянын ичинде, NZILA мүчөлөрү кесиптик статусуна жеткенде, «Катталган ландшафт архитектору NZILA» наамын колдонууга укуктуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Landscape_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4972,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"ILASAнын миссиясы – ландшафттык архитектура кесибин өнүктүрүү, мүчөлөрүнө кесиптик кызмат көрсөтүүнүн жогорку стандарттарын кармануу жана институттун мүчөлөрүнүн кызыкчылыктарына таасир тийгизиши мүмкүн болгон ар кандай маселеде ландшафттык архитектура кесибинин өкүлү болуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Landscape_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4973,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Учурда Улуу Британияда аккредитацияланган он беш программа бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Landscape_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4974,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2008-жылы Ландшафт институту (LI) ландшафттык архитектура окуусуна кызыктыруу максатында \"Мен ландшафт архитектору болгум келет\" аттуу ири өнөктүктү баштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Landscape_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4975,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бир нече штат мамлекеттик экзаменден өтүүнү да талап кылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Landscape_architecture","last_updated":"3.0"}
+{"id":4976,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биздин заманга чейинки 6-кылымда эле кум башкы ибадаткананын айкелдерин тизесине чейин жаап калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Abu_Simbel","last_updated":"3.0"}
+{"id":4977,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ибадатканаларды сактап калуу схемаларынын бири Уильям Маккуиттинин идеясына негизделген. Ага ылайык, ибадатканалардын айланасына тунук, таза суу толтурулган дамба курулуп, андагы суунун деңгээли Нил дарыясындагыдай бирдей бийиктикте сакталып турмак.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Abu_Simbel","last_updated":"3.0"}
+{"id":4978,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар ибадатканаларды көтөрүү чөл шамалдарынын кумдук ташты эрозияга учураткан таасирин эске албайт деп эсептешкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Abu_Simbel","last_updated":"3.0"}
+{"id":4979,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1964-1968-жылдардын аралыгында бүткүл жай кылдаттык менен салмагы 30 тоннага чейин жеткен, орточо 20 тонналык ири блокторго кесилип, бөлүктөргө ажыратылып, көтөрүлүп, дарыядан 200 метр алыс жана 65 метр бийиктиктеги жаңы жерге кайра кураштырылган, жана бул тарыхтагы археологиялык инженериянын эң зор сыноолорунун бири болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Abu_Simbel","last_updated":"3.0"}
+{"id":4980,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөгөн туристтер ибадаткана комплекси үчүн атайын курулган аэродромго учак менен, же эң жакын шаар болгон Асуандан унаа жол аркылуу да келишет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Abu_Simbel","last_updated":"3.0"}
+{"id":4981,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сол тараптагы дубалдын боюндагы зор айкелдер Жогорку Египеттин ак таажысын кийип турса, бет маңдайындагылар Жогорку жана Төмөнкү Египеттин кош таажысын (пшент) кийип турушат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Abu_Simbel","last_updated":"3.0"}
+{"id":4982,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эң белгилүү рельефте падышанын майдан арабасында туруп, качып бара жаткан душмандарына жаа атканы жана алардын туткунга алынып жатканы сүрөттөлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Abu_Simbel","last_updated":"3.0"}
+{"id":4983,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Рамсес менен Нефертаринин Амун жана Ра-Хорахтынын ыйык кайыктары менен тартылган сүрөттөрү чагылдырылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Abu_Simbel","last_updated":"3.0"}
+{"id":4984,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул даталар тиешелүү түрдө падышанын туулган күнү жана такка отуруу күнү деп айтылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Abu_Simbel","last_updated":"3.0"}
+{"id":4985,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чындыгында, Сириус (Сотис) жылдызынын гелиактык чыгышына жана археологдор тапкан жазууларга негизделген эсептөөлөр боюнча, бул дата 22-октябрь болгон болушу ыктымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Abu_Simbel","last_updated":"3.0"}
+{"id":4986,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чындыгында, бул байыркы Египеттин тарыхында ханышага ибадаткана арналганынын экинчи учуру болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Abu_Simbel","last_updated":"3.0"}
+{"id":4987,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Салтка ылайык, ханышалардын айкелдери фараондукунун жанында коюлган, бирок эч качан анын тизесинен бийик болгон эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Abu_Simbel","last_updated":"3.0"}
+{"id":4988,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Колонналардын капителдеринде Хатор кудайынын жүзү чагылдырылган; колоннанын бул түрү Хатордук деп белгилүү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Abu_Simbel","last_updated":"3.0"}
+{"id":4989,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул бөлмөнүн түштүк жана түндүк дубалдарында падыша менен анын жубайынын, жыш өскөн папирустардын арасында кайыкта сүзүп бараткан уй элесинде сүрөттөлгөн Хаторго папирус өсүмдүктөрүн сый катары тартуулап жатканын чагылдырган эки көркөм жана поэтикалык барельеф бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Abu_Simbel","last_updated":"3.0"}
+{"id":4990,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Азыркы имараттардын эч бири 17-кылымга чейин курулган деп эсептелбейт, бирок алар, кыязы, буга чейин кылымдар бою колдонулуп келген ошол эле курулуш ыкмалары жана долбоорлору менен тургузулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Aït_Benhaddou","last_updated":"3.0"}
+{"id":4991,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башка касбалар жана ксур да бул жолдун боюнда жайгашкан, мисалы, түндүктөгү жакын жайгашкан Тамдагт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Aït_Benhaddou","last_updated":"3.0"}
+{"id":4992,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айылдын имараттары бурчтук мунаралары жана дарбазасы бар коргондун ичинде чогултулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Aït_Benhaddou","last_updated":"3.0"}
+{"id":4993,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айылда мечит, кербен сарай, касба (сепил сымал чеп) жана Сиди Али же Амердин марабуту сыяктуу бир нече коомдук же коомдоштукка тиешелүү имараттар да бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Aït_Benhaddou","last_updated":"3.0"}
+{"id":4994,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал жабышуусун арттыруу үчүн адатта башка материалдар кошулган ныкталган топурактан жана ылайдан жасалган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Aït_Benhaddou","last_updated":"3.0"}
+{"id":4995,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Асуан дамбасы, тактап айтканда 1960-жылдардан берки Асуан Жогорку дамбасы – 1960-1970-жылдар аралыгында Египеттин Асуан шаарында Нил дарыясын бөгөп курулган дүйнөдөгү эң ири үймө дамба.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Aswan_Dam","last_updated":"3.0"}
+{"id":4996,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мурдагы ишке ашырылышы сыяктуу, Жогорку дамба Египеттин экономикасына жана маданиятына олуттуу таасир тийгизген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Aswan_Dam","last_updated":"3.0"}
+{"id":4997,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, бул табигый суу ташкыны өзгөрүп турган, себеби суусу мол жылдары бүт түшүмдү жок кылып салса, ал эми суусу аз жылдары катуу кургакчылыкка, натыйжада ачарчылыкка алып келчү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Aswan_Dam","last_updated":"3.0"}
+{"id":4998,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын ордуна британ гидролог Гарольд Эдвин Хёрсттун Нил өрөөнү боюнча планына артыкчылык берилген, анда буулануу бир топ төмөн болгон Судан менен Эфиопияда сууну сактоо сунуш кылынган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Aswan_Dam","last_updated":"3.0"}
+{"id":4999,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башында дамбанын курулушуна көмөк берүүгө Америка Кошмо Штаттары да, СССР да кызыкдар болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Aswan_Dam","last_updated":"3.0"}
+{"id":5000,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошол учурда АКШ коммунизм Жакынкы Чыгышка тарайт деп коркуп, Насерди антикоммунисттик, прокапиталисттик Араб Лигасынын табигый жетекчиси катары көргөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Aswan_Dam","last_updated":"3.0"}
+{"id":5001,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1955-жылы БУУ Израилдин Газадагы египеттик күчтөргө каршы чабуулун сынга алган соң, Насер эгер өз өлкөсүн Израилден аскердик жактан коргой албаса, өзүн панарабизмдин лидери катары көрсөтө албастын түшүнгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Aswan_Dam","last_updated":"3.0"}
+{"id":5002,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Насер бул шарттарды кабыл албай, жардам сурап СССРге кайрылды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Aswan_Dam","last_updated":"3.0"}
+{"id":5003,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Даллестин коммунизмди ооздуктоо саясатына түздөн-түз карама-каршы келген Насердин Кытайды дипломатиялык жактан таанышы Даллестин кыжырлануусун ого бетер күчөттү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Aswan_Dam","last_updated":"3.0"}
+{"id":5004,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал ошондой эле Насердин бейтараптуулугуна жана Кансыз согушта эки тарапта тең ойноого аракеттенгенине кыжырланды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Aswan_Dam","last_updated":"3.0"}
+{"id":5005,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эбегейсиз таш-чопо дамбасы Советтик гидропроект институту тарабынан айрым египеттик инженерлер менен биргеликте долбоорлонгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Aswan_Dam","last_updated":"3.0"}
+{"id":5006,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тескерисинче, чоң аймакты суу каптап, дамба 100 000ден ашуун адамдын көчүрүлүшүнө алып келди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Aswan_Dam","last_updated":"3.0"}
+{"id":5007,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дамбанын курулушу аяктаганына ондогон жылдар өтсө да, анын чыгымдары менен пайдасын баалоо маселеси талаш-тартыш бойдон калууда.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Aswan_Dam","last_updated":"3.0"}
+{"id":5008,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дамбанын экологиялык жана социалдык жактан тийгизген терс таасирлерин эске албаганда, анын чыгымдары ошентип болгону эки жылдын ичинде акталды деп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Aswan_Dam","last_updated":"3.0"}
+{"id":5009,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башка бир байкоочу буга макул болбой, дамбаны бузуп салууну сунуштады.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Aswan_Dam","last_updated":"3.0"}
+{"id":5010,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дамба 1964, 1973 жана 1988-жылдардагыдай суу ташкындарынын кесепеттерин жумшартты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Aswan_Dam","last_updated":"3.0"}
+{"id":5011,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Насер көлүнүн айланасында жаңы балык чарбасы түзүлгөн, бирок ал ири базарлардан алыс жайгашкандыктан, кыйынчылыктарга кабылууда.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Aswan_Dam","last_updated":"3.0"}
+{"id":5012,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул жаңы аймактарга жарым миллионго жакын үй-бүлө отурукташтырылды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Aswan_Dam","last_updated":"3.0"}
+{"id":5013,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мурун сугат болгон башка жерлерде, суунун агымы аз болгон критикалык мезгилдерде суу жеткирүүгө мүмкүн болгондуктан, түшүмдүүлүк жогорулады.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Aswan_Dam","last_updated":"3.0"}
+{"id":5014,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Суданда 50 000ден 70 000ге чейинки судандык нубиялыктар Вади-Хальфа аттуу эски шаардан жана анын айланасындагы айылдардан көчүрүлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Aswan_Dam","last_updated":"3.0"}
+{"id":5015,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өкмөт пахта, дан эгиндери, кант камышы жана башка айыл чарба өсүмдүктөрүн өстүрүү максатында «Жаңы Халфа айыл чарбасын өнүктүрүү схемасы» аттуу сугат долбоорун иштеп чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Aswan_Dam","last_updated":"3.0"}
+{"id":5016,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бири-бирине карата жайгашуусу Эски Нубиядагыга окшоштурулган 47 конуш үчүн турак жай жана инфраструктуралык имараттар салынган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Aswan_Dam","last_updated":"3.0"}
+{"id":5017,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чөкмөлөр аркылуу жерге кошулган азыктык баалуулугу болгону 6000 тонна калийди, 7000 тонна фосфор пентоксидин жана 17000 тонна азотту түздү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Aswan_Dam","last_updated":"3.0"}
+{"id":5018,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Топурактын туздуулугу дагы жогорулаган, анткени жер бети менен жер астындагы суулардын деңгээлинин ортосундагы аралык (топурактын шарттарына жана температурага жараша 1–2 м) суунун буулануусу аркылуу жогору тартылышына мүмкүндүк бергидей кыска болгон, ошентип жер астындагы суулардагы туздун салыштырмалуу аз концентрациялары жылдар бою топурактын бетинде жыйнала берген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Aswan_Dam","last_updated":"3.0"}
+{"id":5019,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1950-жылдарга карата Жогорку Египеттин аз гана бөлүгү бассейндик (төмөн өткөрүмдүү) сугаруудан көп жылдык (жогорку өткөрүмдүү) сугарууга өтпөй калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Aswan_Dam","last_updated":"3.0"}
+{"id":5020,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондон бери S. haematobium толук жок болуп кетти.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Aswan_Dam","last_updated":"3.0"}
+{"id":5021,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул, эгерде чөкмө көлдүн бардык аймагында бирдей ылдамдыкта топтолсо, анын өлүк көлөмү 300–500 жылдан кийин толуп каларын түшүндүрөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Aswan_Dam","last_updated":"3.0"}
+{"id":5022,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дамба курулган соң, суу отоо чөптөрү тунугураак сууда, жер семирткичтердин калдыктарынын таасиринен улам алда канча тез өсө баштады.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Aswan_Dam","last_updated":"3.0"}
+{"id":5023,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дамба курулуп бүткөндөн кийин, Жер Ортолук деңизиндеги балык уулоо жана шор суулуу көлдөрдөгү балык чарбалары начарлаган, анткени Нил аркылуу Жер Ортолук деңизине аккан азык заттар дамбанын артында кармалып калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Aswan_Dam","last_updated":"3.0"}
+{"id":5024,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бийик дамбанын курулушуна чейинки кооптонуу – бул чөкмөсүз суунун агымынан келип чыккан эрозиянын натыйжасында дамбанын төмөн жагында дарыя нугунун деңгээлинин төмөндөшүнүн ыктымалдуулугу болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Aswan_Dam","last_updated":"3.0"}
+{"id":5025,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дарыя боюндагы Нилдин чөкмөлөрүн колдонгон жүздөгөн заводдордон турган кызыл кирпич өнөр жайы да терс таасирге кабылды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Aswan_Dam","last_updated":"3.0"}
+{"id":5026,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Суунун ылайлуулугу аз болгондуктан, күн нурлары Нил суусуна тереңирээк өтөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Aswan_Dam","last_updated":"3.0"}
+{"id":5027,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Курулуш иштери 1995-жылы башталып, ага 220 миллионго жакын АКШ доллары сарпталгандан кийин, комплекс 2002-жылдын 16-октябрында расмий түрдө ачылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Bibliotheca_Alexandrina","last_updated":"3.0"}
+{"id":5028,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Байыркы китепкананы кайра куруу демилгесин башка жеке жактар жана мекемелер гана колдобостон, ал египеттик саясатчылардын да колдоо ээ болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Bibliotheca_Alexandrina","last_updated":"3.0"}
+{"id":5029,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1986-жылдан тарта ЮНЕСКОнун катышуусу долбоордун чыныгы мааниде эл аралык багытта болушуна зор мүмкүнчүлүк ачты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Bibliotheca_Alexandrina","last_updated":"3.0"}
+{"id":5030,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул архитектуралык тайпа алты өлкөдөн келген он мүчөдөн турган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Bibliotheca_Alexandrina","last_updated":"3.0"}
+{"id":5031,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Долбоорду каржылоо боюнча биринчи милдеттенмелер 1990-жылы Асуан шаарында өткөрүлгөн конференцияда кабыл алынган: 65 миллион АКШ доллары, анын негизги бөлүгү Жакынкы Чыгыш жана Түндүк Африка мамлекеттеринен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Bibliotheca_Alexandrina","last_updated":"3.0"}
+{"id":5032,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2010-жылы китепкана Франциянын Улуттук китепканасы – Bibliothèque nationale de France (BnF) тарабынан 500 000 китепти белек катары алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Bibliotheca_Alexandrina","last_updated":"3.0"}
+{"id":5033,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Негизги окуу залы бийиктиги 32 метр болгон, күн сааты сыяктуу деңизди карай жантайган жана диаметри болжол менен 160 метрди түзгөн айнек панелдүү чатырдын астында орун алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Bibliotheca_Alexandrina","last_updated":"3.0"}
+{"id":5034,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Болжол менен 1316 артефактты камтыган Антиквариат музейинин коллекциясы Фараондор доорунан баштап, Александр Македонскийдин басып алуусу аркылуу Мисирге Ислам дини келгенге чейинки Рим цивилизацияларынын дооруна чейинки Мисир тарыхына көз чаптырууга шарт түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Bibliotheca_Alexandrina","last_updated":"3.0"}
+{"id":5035,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Микрофильм: Бул бөлүмдө 30 000ге жакын сейрек кездешүүчү кол жазманын жана 50 000 документтин микрофильмдери, ошондой эле Европадагы эң ири жыйнак деп эсептелген Британ китепканасынын 14 000ге жакын араб, фарс жана түрк кол жазмаларынан турган жыйнагы камтылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Bibliotheca_Alexandrina","last_updated":"3.0"}
+{"id":5036,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, 2010-жылы китепкана Bibliothèque nationale de France тарабынан кошумча 500 000 китеп алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Bibliotheca_Alexandrina","last_updated":"3.0"}
+{"id":5037,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Женненин Улуу мечити – көптөгөн архитекторлор Судан-Сахел архитектуралык стилинин эң улуу жетишкендиктеринин бири деп эсептеген, банкодон же чопо кыштан тургузулган ири имарат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Mosque_of_Djenné","last_updated":"3.0"}
+{"id":5038,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мечит жөнүндө эскерилген эң биринчи документ – Абд ас-Садинин «Тарих ас-Судан» эмгеги. Анда баяндалган илгерирээк тарых, кыязы, он жетинчи кылымдын ортосунда жашап келген оозеки салттан алынган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Mosque_of_Djenné","last_updated":"3.0"}
+{"id":5039,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын мураскери мечиттин мунараларын курган болсо, ал эми кийинки султан анын айланасындагы дубалды тургузган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Mosque_of_Djenné","last_updated":"3.0"}
+{"id":5040,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул Кайе көргөн имарат болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Mosque_of_Djenné","last_updated":"3.0"}
+{"id":5041,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жаңы мечит – эч кандай мунарасы же оймо-чиймелери жок, чоң, жапыз имарат болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Mosque_of_Djenné","last_updated":"3.0"}
+{"id":5042,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кайра куруу 1907-жылы Женненин таш усталар гильдиясынын башчысы Исмаила Траоренин жетекчилиги менен мажбурлап иштетүү аркылуу бүткөрүлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Mosque_of_Djenné","last_updated":"3.0"}
+{"id":5043,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кайра курулган мечиттин дизайнына француз таасири кандай деңгээлде тийгендиги тууралуу талаш-тартыштар болуп келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Mosque_of_Djenné","last_updated":"3.0"}
+{"id":5044,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал конустар имаратты суппозиторийлердин кудайына арналган барокко стилиндеги ибадатканага окшоштуруп койгон деп ойлогон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Mosque_of_Djenné","last_updated":"3.0"}
+{"id":5045,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал ошондой эле жергиликтүү калк жаңы имаратка ушунчалык нааразы болгондуктан, аны тазалоодон баш тартып, түрмөгө камайбыз деп коркутканда гана тазалашканын белгилейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Mosque_of_Djenné","last_updated":"3.0"}
+{"id":5046,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түштүктөгү чоңураак күмбөздө 18-кылымдын маанилүү имамы Алмани Исмаиланын сөөгү жаткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Mosque_of_Djenné","last_updated":"3.0"}
+{"id":5047,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айрым учурларда мечиттин баштапкы беттери ал тургай кафель менен капталып, анын тарыхый көрүнүшүн бузган, ал эми кээде имараттын түзүмдүк бүтүндүгүнө да зыян тийгизген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Mosque_of_Djenné","last_updated":"3.0"}
+{"id":5048,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1996-жылы Vogue журналы мечиттин ичинде модага арналган фотосессия өткөргөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Mosque_of_Djenné","last_updated":"3.0"}
+{"id":5049,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ага ар бири мунарачалар менен жасалгаланган алты тепкич аркылуу жетүү мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Mosque_of_Djenné","last_updated":"3.0"}
+{"id":5050,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Улуу мечиттин кыбыла дубалы чыгыш тараптагы Меккеге багытталган жана шаар базарын көздөй карайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Mosque_of_Djenné","last_updated":"3.0"}
+{"id":5051,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ар бир мунаранын конус сымал чокусуна төө куштун жумурткалары коюлган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Mosque_of_Djenné","last_updated":"3.0"}
+{"id":5052,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түндүк жана түштүк дубалдарындагы майда, иретсиз жайгашкан терезелер залдын ичине табигый жарыктын аз жетишине себепкер.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Mosque_of_Djenné","last_updated":"3.0"}
+{"id":5053,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Имам чоңураак келген борбордук мунарадагы михрабдан намазды жетектейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Mosque_of_Djenné","last_updated":"3.0"}
+{"id":5054,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Борбордук мунарадагы михрабдын оң тарабында экинчи оюк – имам жума насаатын окуй турган кафедра же минбар жайгашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Mosque_of_Djenné","last_updated":"3.0"}
+{"id":5055,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Короо тарапка караган галереялардын дубалдарына арка сымал оюктар жасалган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Mosque_of_Djenné","last_updated":"3.0"}
+{"id":5056,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бир эле борбордук оюктун ордуна, Михраб мунарасында алгач түндүк дубалдагы кире бериш аркаларынын формасын кайталаган эки чоң оюк болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Mosque_of_Djenné","last_updated":"3.0"}
+{"id":5057,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын катып калышына бир нече күн кетет, бирок аны маал-маалы менен аралаштырып туруу зарыл. Бул иш көбүнчө аралашманын ичинде ойноп, анын ичиндегилерин козгоп турган жаш балдарга тапшырылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Mosque_of_Djenné","last_updated":"3.0"}
+{"id":5058,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Фестивалдын башында мечитке шыбакты ким биринчи жеткирерин аныктоо үчүн жарыш уюштурулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Mosque_of_Djenné","last_updated":"3.0"}
+{"id":5059,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1930-жылы Франциянын түштүгүндөгү Фрежюс шаарында Женне мечитинин так эмес көчүрмөсү тургузулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Mosque_of_Djenné","last_updated":"3.0"}
+{"id":5060,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түпнуска мечит орто кылымдарда Африкадагы эң маанилүү ислам билим берүү борборлорунун бири болуп, Женненин медреселерине Куранды үйрөнүү максатында миңдеген студенттер агылып келип турган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Mosque_of_Djenné","last_updated":"3.0"}
+{"id":5061,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2006-жылдын 20-январында бир топ кишинин мечиттин чатырын талкалап жатканы шаарда башаламандыкты тутанткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Mosque_of_Djenné","last_updated":"3.0"}
+{"id":5062,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мечитте Ирак согушу маалында АКШ элчилиги белекке берген желдеткичтерди топтошкон эл жулуп алып, андан соң шаарды аралап тополоң салышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Mosque_of_Djenné","last_updated":"3.0"}
+{"id":5063,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гизанын Улуу Сфинкси – көп учурда Гиза сфинкси же жөн гана Сфинкс деп да аталат, ал – мифологиялык жандык болуп эсептелген жаткан сфинкстин акиташтан курулган айкели.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Sphinx_of_Giza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5064,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындан тышкары, короонун түштүк дубалынын бурчу жана жайгашкан орду Хафренин пирамидасы менен Өрөөндөгү ибадаткананы бириктирген жол Сфинкс пландала электе эле бар болгонун көрсөтүп турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Sphinx_of_Giza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5065,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1925-жылы Стела кайрадан казылып алынганда, Хафка тиешелүү тексттин саптары үбөлөнүп түшүп, жок болуп кеткен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Sphinx_of_Giza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5066,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сфинкстин культу орто кылымдарга чейин уланып келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Sphinx_of_Giza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5067,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Александрия, Розетта, Дамиетта, Каир жана Гиза пирамидалары кайра-кайра сүрөттөлөт, бирок сөзсүз түрдө толук кандуу эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Sphinx_of_Giza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5068,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гизага баргандан жети жылдан кийин Андре Теве (Cosmographie de Levant, 1556) Сфинксти «Юпитердин сүйүктүүсү болгон Инахтын кызы Исида жасаткан колоссалдуу баш» деп сүрөттөгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Sphinx_of_Giza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5069,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Йоханнес Хелферихтин (1579) Сфинкси – кысыңкы беттүү, тегерек төштүү, түз чачтуу парик кийген аял; Теветке салыштырмалуу жападан жалгыз өзгөчөлүгү – чач жасалгасы баш кийимдин кеңейген салпынчактарын элестетет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Sphinx_of_Giza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5070,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Стеладагы айрым жазуулар чындыкка жакын болушу ыктымал, бирок бул үзүндү археологиялык далилдерге каршы келет. Ошондуктан, ал Соңку доордун тарыхый ревизионизми, жергиликтүү дин кызматчылары тарабынан ошол кездеги Исида ибадатканасына эч качан таандык болбогон байыркы тарыхты таңуулоо аракети катары жасалган атайын жасалмасы деп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Sphinx_of_Giza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5071,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, акыркы ачылыштар анын төртүнчү династиядагы Хафренин башкаруусунан мурда курулбаганын айкын көрсөтүп турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Sphinx_of_Giza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5072,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Масперо Сфинксти «Египеттеги эң байыркы эстелик» деп ойлогон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Sphinx_of_Giza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5073,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эрозиянын кесепетинен 1926-жылы анын баш кийиминин бир бөлүгү түшүп калып, мойну да терең оюлуп кеткен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Sphinx_of_Giza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5074,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Баш чапталып жасалган катмар кыйла катуураак.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Sphinx_of_Giza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5075,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башка уламыштар муну Мамлюктардын колунан келген иш дешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Sphinx_of_Giza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5076,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аль-Макризинин айтымында, аймакта жашаган көп адамдар Гиза платосун каптаган кумдун көбөйүшүн ад-Дахрдын бүлдүрүүсү үчүн жаза деп эсептешкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Sphinx_of_Giza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5077,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аль-Минуфинин айтымында, 1365-жылкы Александр жортуулу Саиддин ханакасындагы сопу шейхинин мурунду сындырганы үчүн кудайдын жазасы болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Sphinx_of_Giza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5078,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул пикирди академиялык чөйрө псевдоархеология деп билет, себеби Сфинкстин караган багыты ушул себептен экенин ырастаган эч кандай тексттик же археологиялык далилдер жок.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Sphinx_of_Giza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5079,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Х. Спенсер Льюис сыяктуу эзотерикалык ишмерлердин Сфинкстин астында жашыруун бөлмөлөр бар деген жоромолдордун тарыхы узакка созулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Sphinx_of_Giza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5080,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал зыяратчылардын саны боюнча Египеттеги экинчи тарыхый жай деп эсептелет; андан көп киши Каирдин жанындагы Гиза пирамидалар комплексине барышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Karnak","last_updated":"3.0"}
+{"id":5081,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башка үч бөлүгү – Мут комплекси, Монту комплекси жана IV Аменхотептин талкаланган ибадатканасы – коомчулук үчүн жабык.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Karnak","last_updated":"3.0"}
+{"id":5082,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Баштапкы ибадаткана талкаланып, Хатшепсут тарабынан жарым-жартылай калыбына келтирилген, бирок башка фараон ыйык аймактын багытын же огун өзгөртүү максатында анын айланасына курулуш тургузган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Karnak","last_updated":"3.0"}
+{"id":5083,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ибадатканалардын курулушу Орто падышачылыкта башталып, Птолемейлер дооруна чейин созулуп кеткен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Karnak","last_updated":"3.0"}
+{"id":5084,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сүрөттөлгөн кудайлар Байыркы Египет маданиятынын тарыхындагы эң алгачкылардан тартып, кыйла кийинчерээк сыйынууга алынгандарына чейинкилерди камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Karnak","last_updated":"3.0"}
+{"id":5085,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул архитравдар мындай бийиктикке рычагдардын жардамы менен көтөрүлгөн болушу ыктымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Karnak","last_updated":"3.0"}
+{"id":5086,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эгерде пандус��ар үчүн таш колдонулганда, алар кыйла азыраак материал сарптай алышмак.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Karnak","last_updated":"3.0"}
+{"id":5087,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Акыркы оюу, орнотулуп жатканда зыянга учурабаш үчүн, тилкелер ордуна коюлган соң жасалган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Karnak","last_updated":"3.0"}
+{"id":5088,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Фивы шаары Он биринчи династияга чейин анча маанилүү болгон эместей, ал жердеги мурунку ибадатканалар салыштырмалуу кичинекей болуп, андагы ыйык жайлар Фивынын алгачкы кудайлары – Жер кудайы Мутка жана Монтуга арналган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Karnak","last_updated":"3.0"}
+{"id":5089,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Амун (кээде Амен деп да аталат) көптөн бери Фивынын жергиликтүү колдоочу кудайы болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Karnak","last_updated":"3.0"}
+{"id":5090,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Амун-Ра комплексиндеги ири курулуш иштери Он сегизинчи династиянын доорунда, Фивы бириккен Байыркы Египеттин борбору болгондо, жүргүзүлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Karnak","last_updated":"3.0"}
+{"id":5091,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын бул жердеги дагы бир долбоору, Карнактын Кызыл Чатыры же Chapelle Rouge, ыйык кайык ибадатканасы катары арналып, башында анын эки обелискинин арасында турган болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Karnak","last_updated":"3.0"}
+{"id":5092,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бүтпөгөн обелиск катары белгилүү болгон бул эстелик обелисктердин кандайча казылып алынганын далилдейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Karnak","last_updated":"3.0"}
+{"id":5093,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Амун-Ра комплексинин жайгашуусундагы акыркы ири өзгөртүү – Отузунчу династиянын башкаруучусу Нектанеб I тарабынан тургузулган Биринчи Пилондун жана бүткүл аймакты тегерете курчаган зор дубалдарынын кошулушу болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Karnak","last_updated":"3.0"}
+{"id":5094,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Карнак ибадаткана комплекси 1589-жылы белгисиз бир венециялык тарабынан алгач ирет сүрөттөлгөн, бирок анын жазмаларында комплекстин аталышы көрсөтүлгөн эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Karnak","last_updated":"3.0"}
+{"id":5095,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Протаистин саякаты жөнүндөгү жазгандары Мельхиседек Тевенонун «Relations de divers voyages curieux» (1670–1696-жылдардагы басылмалары) жана Иоганн Михаэль Ванслебдин «The Present State of Egypt» (1678-ж.) аттуу эмгектеринде басылып чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Karnak","last_updated":"3.0"}
+{"id":5096,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бетси Брайан (төмөндө караңыз) жетектеген Джонс Хопкинс университетинин тайпасы жүргүзгөн казуу жана калыбына келтирүү иштеринен кийин Мут комплекси коомчулук үчүн ачык болуп калды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Karnak","last_updated":"3.0"}
+{"id":5097,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2006-жылы Бетси Брайан алкоголдук ичимдиктерди, сыягы, атайылап чектен ашыкча ичүүнү камтыган бир фестиваль боюнча изилдөөсүнүн жыйынтыктарын жарыялады.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Karnak","last_updated":"3.0"}
+{"id":5098,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул табылгалар Муттун ибадатканасынан ачыкталган, себеби Фивы гүлдөп-өнүккөндө, Мут согуш кудайлары Сехмет менен Бастты өзүнүн кээ бир касиеттерине сиңирип алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Karnak","last_updated":"3.0"}
+{"id":5099,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жыл сайын өтүүчү мас Сехмет фестивалына байланыштуу кийинчерээк пайда болгон бир уламышта, ошол кездеги Жогорку Египеттин күн кудайы Ра, өзүнө каршы кутум уюштурган (Төмөнкү Египеттеги) пенделерди жок кылуу үчүн, аны энесинен алган жалындаган көзүнүн жардамы менен жараткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Karnak","last_updated":"3.0"}
+{"id":5100,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Луксор ибадатканасы – бул Нил дарыясынын чыгыш жээгинде, азыркы Луксор (байыркы Фивы) аттуу шаарда жайгашкан жана болжол менен биздин заманга чейинки 1400-жылы курулган Байыркы Египеттин ири ибадаткана комплекси.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Luxor_Temple","last_updated":"3.0"}
+{"id":5101,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алгачкы саякатчылар барган төрт негизги көмүү ибадатканлары: Гурнадагы Сети I ибадатканасын, Дейр-эль-Бахридеги Хатшепсут ибадатканасын, Рамсес II ибадатканасын (Рамессеум) жана Мединет-Хабудагы Рамсес III ибадатканасын камтыган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Luxor_Temple","last_updated":"3.0"}
+{"id":5102,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ибадаткананын арткы бөлүгүндө 18-династиядан Аменхотеп III жана Александр тарабынан курулган кичинекей чиркөөлөр орун алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Luxor_Temple","last_updated":"3.0"}
+{"id":5103,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул кумдук Нубия кумдугу деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Luxor_Temple","last_updated":"3.0"}
+{"id":5104,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Александр Бадави, «Египет архитектурасындагы иллюзионизм», Байыркы Чыгыш цивилизациясынын изилдөөлөрү, 35 (1969): 23-б.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Luxor_Temple","last_updated":"3.0"}
+{"id":5105,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Проспекттин боюнда ибадатканага маанилүү болгон Опет майрамы сыяктуу аземдерди өткөзүү үчүн атайын жайлар уюштурулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Luxor_Temple","last_updated":"3.0"}
+{"id":5106,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Лалибела – Эфиопиянын Амхара аймагындагы Түндүк Уолло зонасынын Ласта районунда жайгашкан калаа.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lalibela","last_updated":"3.0"}
+{"id":5107,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Христиандар үчүн Лалибела – Эфиопиянын Аксумдан кийинки экинчи ыйык калаасы жана зыярат кылуучу борбор.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lalibela","last_updated":"3.0"}
+{"id":5108,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Азыркы шаардагы айрым жерлердин аттары жана аскадан оюлуп жасалган чиркөөлөрдүн жалпы жайгашуусу Лалибеланын жаш кезиндеги Иерусалимде жана Ыйык Жерде көргөн аталыштар менен оймолорду кайталайт деп айтылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lalibela","last_updated":"3.0"}
+{"id":5109,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Христиан дини көптөгөн жерлердин Ыйык Китептеги аталыштар менен коюлушуна себеп болгон, жада калса Лалибеланын дарыясы да Иор��ан дарыясы деп белгилүү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lalibela","last_updated":"3.0"}
+{"id":5110,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Португалиялык дин кызматкери Франсиско Альварес (1465–1540) 1520-жылдары Португалиянын элчисин Давит IIге болгон сапарында коштогон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lalibela","last_updated":"3.0"}
+{"id":5111,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Лалибелага келген андан кийинки европалык – Криштован да Гаманын кол алдында аскер катары кызмат өтөп, 1544-жылы Эфиопиядан кайткан Мигель де Кастанхозо болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lalibela","last_updated":"3.0"}
+{"id":5112,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын түркүктөрү да тоодон оюлган. \"),","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lalibela","last_updated":"3.0"}
+{"id":5113,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чиркөөлөрдүн айрымдарынын курулган убактысы боюнча кээ бир талаш-тартыштар бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lalibela","last_updated":"3.0"}
+{"id":5114,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын отчётунда ушул аймакта кездешкен жергиликтүү турак жайдын эки түрү баяндалган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Lalibela","last_updated":"3.0"}
+{"id":5115,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ыйык Екатерина монастыры, расмий аталышы Кудай баскан Синай тоосундагы Ыйык монастырь – Египеттин Ыйык Екатерина шаарына жакын, Синай тоосунун этегиндеги капчыгайдын оозунда, Синай жарым аралында турган Чыгыш православ монастыры.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Saint_Catherine's_Monastery","last_updated":"3.0"}
+{"id":5116,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ыйык Екатерина монастыры Рас-Суфсафех (балким \"Хорив тоосу\", батышка болжол менен 1 км алыс), Жебел-Аррензиеб жана Жебел-Муса, \"Библияда айтылган Синай тоосу\" (чокусу түштүк тарапта болжол менен 2 км аралыкта) аттуу үч тоо тоомунун көлөкөсүндө орун алган:","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Saint_Catherine's_Monastery","last_updated":"3.0"}
+{"id":5117,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Екатерина өзү өлүм жазасын баштоо буйругун берген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Saint_Catherine's_Monastery","last_updated":"3.0"}
+{"id":5118,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Монастырь император Юстиниан Iнин (527–565-жылдары башкарган) буйругу менен курулган. Анын курманына улуу Константиндин энеси, императрица Елена, Муса пайгамбар күйбөгөн бадалды көргөн деп болжолдонгон жерге курдурган Күйбөгөн бадал капелласы («Ыйык Еленанын капелласы» деп да белгилүү) кирген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Saint_Catherine's_Monastery","last_updated":"3.0"}
+{"id":5119,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул жер Христианчылык, Ислам жана Иудаизм үчүн ыйык болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Saint_Catherine's_Monastery","last_updated":"3.0"}
+{"id":5120,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жетинчи кылымда Синайда обочо жашаган христиан кечилдери жок кылынып, жалгыз гана бекемделген монастырь аман калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Saint_Catherine's_Monastery","last_updated":"3.0"}
+{"id":5121,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биринчи крест жүрүшүнөн тартып, 1270-жылга чейин кресттүүлөрдүн Синайда болушу европалык христиандардын кызыгуусун өрчүтүп, монастырга келген тайманбас зыяратчылардын санын өстүрг��н.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Saint_Catherine's_Monastery","last_updated":"3.0"}
+{"id":5122,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чиркөөнүн Чыгыш Православ чиркөөсүндөгү так административдик макамысы анык эмес: айрымдар, анын катарында чиркөөнүн өзү да, аны автокефалдык деп эсептесе, башкалары Иерусалимдеги Грек Православ чиркөөсүнүн юрисдикциясына баш ийген автономдуу чиркөө деп эсептешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Saint_Catherine's_Monastery","last_updated":"3.0"}
+{"id":5123,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок 2003-жылы орус окумуштуулары 1869-жылдын 13-ноябрында Каир Метохионунун Кеңеши жана Архиепископ Каллистрат тарабынан кол коюлган кол жазманы белекке берүү актысын табышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Saint_Catherine's_Monastery","last_updated":"3.0"}
+{"id":5124,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Палимпсесттер кылымдар аралыгында бир же бир нече жолу кайрадан колдонулганы менен белгилүү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Saint_Catherine's_Monastery","last_updated":"3.0"}
+{"id":5125,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ар бир баракты толугу менен сканерлөөгө болжол менен сегиз мүнөт кеткен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Saint_Catherine's_Monastery","last_updated":"3.0"}
+{"id":5126,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Иконалардын ири коллекциясы 5- (сыягы) жана 6-кылымдарга таандык бир нече иконадан башталат; алар уникалдуу сакталып калган үлгүлөр, себеби монастырь византиялык икона кыйратуусунан жабыркаган эмес жана эч качан тонолгон эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Saint_Catherine's_Monastery","last_updated":"3.0"}
+{"id":5127,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Фонддун негизги максаты, анын архитектуралык курулуштарын, сүрөттөрүн жана китептерин сактап калуудан турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Saint_Catherine's_Monastery","last_updated":"3.0"}
+{"id":5128,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын көлөмү ал мезгилдин салыштырмалуу бакубаттыгын чагылдырат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Temple_of_Edfu","last_updated":"3.0"}
+{"id":5129,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал ошондой эле Хоруска арналган мурдагы, кичине ибадаткананын ордуна курулган, бирок мурунку имарат азыркыдай түндүк–түштүк эмес, чыгыш–батыш багытында болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Temple_of_Edfu","last_updated":"3.0"}
+{"id":5130,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"391-жылы Феодосий I тарабынан будпарастар куугунтукталып, Рим империясында христиандык эмес сыйынууга тыюу салган жарлык чыгаргандан кийин, Эдфу ибадатканасы диний эстелик катары колдонулбай калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Temple_of_Edfu","last_updated":"3.0"}
+{"id":5131,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кылымдар бою ибадаткана көчмө чөл кумунун жана Нил ташыган ылай катмарларынын астында 12 метр (39 фут) тереңдигинде көмүлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Temple_of_Edfu","last_updated":"3.0"}
+{"id":5132,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1860-жылы француз египтологу Огюст Мариетт Эдфу ибадатканасын кумдан бошотуу иштерин баштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Temple_of_Edfu","last_updated":"3.0"}
+{"id":5133,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Улуу Зимбабве – Мутирикве көлү менен Масвинго шаарына жакын, Зимбабвенин түштүк-чыгыш ад��рларында орун алган орто кылымдагы шаар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Zimbabwe","last_updated":"3.0"}
+{"id":5134,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Улуу Зимбабве жергиликтүү падышанын сарайы болгон деп ишенишет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Zimbabwe","last_updated":"3.0"}
+{"id":5135,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар ылайсыз (кургак таш) курулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Zimbabwe","last_updated":"3.0"}
+{"id":5136,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Европалыктардын биринчи тастыкталган сапарлары 19-кылымдын аягында болгон, ал эми ошол аймактагы изилдөөлөр 1871-жылы башталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Zimbabwe","last_updated":"3.0"}
+{"id":5137,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Улуу Зимбабве аймагында биздин замандын 4-кылымында эле эл жашаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Zimbabwe","last_updated":"3.0"}
+{"id":5138,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дэвид Бич шаар жана анын мамлекети болгон Зимбабве Падышалыгы 1200-жылдан 1500-жылга чейин гүлдөп-өскөн деп ойлойт, бирок 1500-жылдардын башында Жуан де Баррушка берилген сыпаттамада анын кыйрашы бир аз эртерээк болгону кыйытылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Zimbabwe","last_updated":"3.0"}
+{"id":5139,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар Дөбө комплекси, Өрөөн комплекси жана Улуу Коргон катары таанымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Zimbabwe","last_updated":"3.0"}
+{"id":5140,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өрөөн комплекси Жогорку жана Төмөнкү өрөөн урандыларына бөлүнөт, аларга ар башка мезгилдерде эл отурукташкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Zimbabwe","last_updated":"3.0"}
+{"id":5141,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бийликтин борбору 12-кылымда Дөбө комплексинен Улуу Коргонго, Жогорку Өрөөнгө жана акырында 16-кылымдын башында Төмөнкү Өрөөнгө жылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Zimbabwe","last_updated":"3.0"}
+{"id":5142,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башка артефакттарга стеатиттен жасалган айкелчелер (алардын бири Британ музейинде), карапа буюмдары, темир гонгдор, кылдаттык менен иштелген пил сөөгү, темир жана жез зымдар, темир кетмендер, коло найзалардын учтары, жез куймалары жана тигелдер, ошондой эле алтын мончоктор, билериктер, кулондор жана кындар кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Zimbabwe","last_updated":"3.0"}
+{"id":5143,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал эл аралык соода жергиликтүү айыл чарба соодасына кошумча болгон, анда бодо мал өзгөчө маанилүү болчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Zimbabwe","last_updated":"3.0"}
+{"id":5144,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Португалиялык соодагерлер 16-кылымдын башында орто кылымдагы шаардын урандылары тууралуу угушкан жана алардын айрымдарынын Улуу Зимбабвени алтын өндүрүү жана алыскы аралыктагы соода менен байланыштырган маектери менен жазуулары сакталып калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Zimbabwe","last_updated":"3.0"}
+{"id":5145,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал айкелченин, тескерисинче, Александрияда жайгашкан грек соодагерлери египеттик антиквариаттарды жана жасалма антиквариаттарды түштүк Африкага экспорттоп турган кийинки Птолемейлер дооруна (болжол менен б.з.ч. 323–30-жж.) таандык экенин ырастады.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Zimbabwe","last_updated":"3.0"}
+{"id":5146,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бенттин расмий археологиялык билими болгон эмес, бирок ал Арабияны, Грецияны жана Кичи Азияны кыйла көп кыдырган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Zimbabwe","last_updated":"3.0"}
+{"id":5147,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алардын байыркы жөөттөргө же Түштүк Арабиялыктарга барып такалган ата-теги аркылуу келген салты бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Zimbabwe","last_updated":"3.0"}
+{"id":5148,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Лембалардын дооматы Уильям Болтс (1777-жылы Австриянын Габсбург бийлигине) жана А.А. Андерсон (19-кылымда Лимпопо дарыясынын түндүгүндөгү саякаттары тууралуу жазган) тарабынан да кабарланган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Zimbabwe","last_updated":"3.0"}
+{"id":5149,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал алгач дөбөлөр комплексинин жогорку тектирчелериндеги мурунку таштанды үймөктөрүнө үч сыноочу чуңкур казып, эч өзгөчөлүксүз карапа менен темир буюмдарынын аралашмасын тапкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Zimbabwe","last_updated":"3.0"}
+{"id":5150,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Катон Томпсон дароо Йоханнесбургдагы Британиялык Ассоциациянын жыйынында бантулардын келип чыгышы жөнүндө өзүнүн теориясын жарыялаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Zimbabwe","last_updated":"3.0"}
+{"id":5151,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Радиокөмүртектик далилдер – бул 28 өлчөөдөн турган жыйынды. Алардын ичинен, ал ыкма колдонула баштаган алгачкы күндөрдө жасалган жана азыр так эмес деп эсептелген биринчи төртөөнөн башкасынын баары 12-15-кылымдардагы хронологияны тастыктайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Zimbabwe","last_updated":"3.0"}
+{"id":5152,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алгачкы колониялык антикварлардын ышкыбоздук казууларында алтын менен артефакттарды алып кетиши чоң зыянга учураткан, айрыкча Ричард Никлин Холлдун казуулары.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Zimbabwe","last_updated":"3.0"}
+{"id":5153,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Пребен Каарсхолм колониялык да, кара улутчул топтор да өлкөнүн бүгүнкү күнү тууралуу өз көз караштарын колдоо үчүн Улуу Зимбабвенин өтмүшүнө популярдуу тарых жана көркөм адабият каражаттары аркылуу таянышкан деп жазат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Zimbabwe","last_updated":"3.0"}
+{"id":5154,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Пикирайи менен Каарсхолм Улуу Зимбабвенин мындай сүрөттөлүшү аймакка отурукташууну да жана инвестиция салууну да шыктандыруу максатын көздөгөн деп божомолдошот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Zimbabwe","last_updated":"3.0"}
+{"id":5155,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1980-жылы жаңы, эл аралык деңгээлде таанылган көз карандысыз өлкө ошол жайдын атынан кайра аталып, анын атактуу самын таштан чегилген куш айкелдери Родезиянын желеги менен гербинен улуттук символ катары сакталып, жаңы Зимбабвенин желегинде көрсөтүлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Zimbabwe","last_updated":"3.0"}
+{"id":5156,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мурункусунун мисалы Кен Муфуканын китепчеси боло алат, бирок бул эмгек катуу сынга алынган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Zimbabwe","last_updated":"3.0"}
+{"id":5157,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал ааламдашуудан улам караңгы келечекке туш болгон бул өлкөнүн бай тарыхын сактап калуу үчүн түзүлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Zimbabwe","last_updated":"3.0"}
+{"id":5158,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул жай борбордук Мексиканын, ошондой эле Түндүк Майя ойдуңдарынын Пуук жана Ченес стилдерин эске салган ар түрдүү архитектуралык стилдерди чагылдырат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5159,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Шаардын Майя дүйнөсүндөгү эң түрлүү калкка ээ болгону, бул жердеги архитектуралык стилдердин көп түрдүүлүгүнө негиз түзгөн болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5160,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ица сөзүнүн мүмкүн болгон бир котормосу – «суунун сыйкырдаган (же суу сыйкыры)». Ал (itz) – «сыйкырчы» жана ha – «суу» деген сөздөрдөн куралган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5161,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул форма chʼ жана ch тыбыштарынын арасындагы фонемалык айырманы сактайт, анткени негизги сөз болгон chʼeʼen (бирок ага майя тилинде басым жасалбайт) постальвеолярдык эжективдүү аффриката үнсүз тыбышы менен башталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5162,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул сеноттордун ичинен эң атактуусу – «Сеноте Саградо» же Ыйык Сенот (ал Ыйык Кудук же Курмандык Кудугу катары да белгилүү).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5163,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын ордуна, шаардын саясий түзүлүшү элиталык башкаруучу тукумдардын мүчөлөрүнөн куралган кеңеш аркылуу башкаруу деп сүрөттөлгөн «мультепаль» системасы менен түзүлгөн болушу ыктымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5164,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошентсе да, Кеч Классикалык доордун аягында жана Терминалдык Классикалык доордун башында бул жай ири аймактык борборго айланып, түндүк Майя ойдуңдарындагы саясий, социалдык-маданий, экономикалык жана идеологиялык турмушту борборлоштуруп, ага үстөмдүк кылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5165,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Хунак Кеел өзүнүн бийликке келишин алдын ала айтканы имиштелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5166,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чичен-Ицанын бир кезде таланып-тонолгонун көрсөткөн кээ бир археологиялык далилдер болгонуна карабастан, мунун Маяпан тарабынан жасалышы мүмкүн эместигине, жок дегенде Чичен-Ица жигердүү шаар борбору болуп турган учурда, бир топ ишенимдүүрөөк далилдер бар көрүнөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5167,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чичен-Ица элитасынын ишмердүүлүгү токтогондон кийин, шаар ээн калган эмес болушу ыктымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5168,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Монтехо 1531-жылы Юкатанга кошумча күчтөр менен кайтып келип, батыш жээгиндеги Кампечеде өзүнүн негизги базасын түптөгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5169,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кичүү Монтехо акыры Чичен-Ицага келип, анын аталышын Сьюдад-Реаль деп өзгөрткөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5170,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айлар өттү, бирок кошумча күч келбеди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5171,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1535-жылга чейин бардык испандар Юкатан жарым аралынан сүрүлүп чыгарылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5172,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1860-жылы Дезире Шарне Чичен-Ицаны изилдеп, көптөгөн сүрөттөрдү тарткан жана аларды Cités et ruines américaines (1863) китебинде басып чыгарган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5173,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Августус Ле Плонжон аны «Чаакмол» деп атаган (кийинчерээк бул ат «Чак-Моол» деп өзгөртүлүп, бул термин Мезоамерикада табылган ушул сыяктуу айкелдердин бардык түрлөрүн билдирүү үчүн колдонулуп келет).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5174,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1894-жылы АКШнын Юкатандагы консулу Эдвард Герберт Томпсон курамына Чичен-Ицанын урандылары бар «Чичен-Асьендасын» сатып алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5175,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Томпсон 1904-жылдан 1910-жылга чейин Сеноте Саградонун (Ыйык сенот) түбүн тазалап, ал жерден алтын, жез жана оймолуу нефрит буюмдарын, ошондой эле Колумбга чейинки доордогу майялардын кездемелери жана жыгач куралдары деп эсептелген эң алгачкы үлгүлөрдү тапканы менен эң белгилүү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5176,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мексика революциясы жана андан кийинки өкмөттүн туруксуздугу, ошондой эле Биринчи дүйнөлүк согуш долбоорду он жылга кармады.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5177,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошол эле убакта Мексика өкмөтү Эль-Кастильону (Кукулькан храмын) жана Улуу Топ аянтчасын казып, кайра калыбына келтирген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5178,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошол учурда Америка Кошмо Штаттарында жүргөн Томпсон Юкатанга кайтып келген эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5179,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1944-жылы Мексиканын Жогорку Соту Томпсон эч кандай мыйзам бузбаган деп чечип, Чичен-Ицаны анын мураскорлоруна кайтарып берген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5180,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биринчиси Нэшнл Географик тарабынан, ал эми экинчиси жеке кызыкчылыктар тарабынан каржылаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5181,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Шаар ойдуң-дөңдүү жерге курулуп, ири архитектуралык топторду салуу үчүн ал жер жасалма түрдө тегизделген, мында эң зор күч-аракет Кастильо пирамидасы, Лас-Монхас, Осарио жана Башкы Түштүк-Батыш топторунун аймактарын тегиздөөгө жумшалган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5182,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул таш имараттардын көбү алгач кызыл, жашыл, көк жана кызгылт көк түстөргө боёлгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5183,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Европадагы готикалык соборлор сыяктуу эле, түстөр бүтүндүк сезимин ого бетер күчөтүп, имараттардын символдук таасирине чоң салым кошкон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5184,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Пуук стилиндеги имараттарга бул стилге мүнөздүү болгон мозаика менен кооздолгон жогорку фасаддар таандык, бирок алар накта Пуук аймагындагы кылдат каптамалардан айырмаланып, блок менен кышталган дубалдары аркылуу Пууктун негизги аймагындагы архитектурадан айрымаланып турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5185,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түндүк-чыгыш тепкичтин тосмолорунун түп жагында жыландын баштары оюлган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5186,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бир нече ийгиликсиз аракеттен соң, алар пирамиданын түндүк тарабынын астынан тепкич табышты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5187,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мексика өкмөтү түндүк тепкичтин түп жагынан баштап, мурунку пирамиданын тепкичтери аркылуу жашыруун ибадатканага чейин туннель казып, аны туристтер үчүн ачты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5188,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бир сүрөттө оюнчулардын биринин башы алынган; жараатынан ийрелеңдеген жыландар сымал кан агып чыгат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5189,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түштүк тарабында дагы бир, кыйла чоңураак ибадаткана бар, бирок ал урап калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5190,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ичинде согуш көрүнүшүн чагылдырган, көп жери бузулган чоң дубал сүрөтү жайгашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5191,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал майя жана толтек стилдеринин айкалышында, төрт тарабына тең чыгуучу тепкичтери менен салынган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5192,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын ичинен археологдор таштан чегилип алынган чоң конустардын топтомун табышкан, алардын максаты белгисиз.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5193,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын аталышы курулуштун чокусундагы, «атланттар» деп аталган, колдорун жогору көтөргөн эркектердин майда, оюп жасалган фигуралары тиреп турган бир катар алтарлардан улам келип ч��ккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5194,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул комплекс толтектердин борбору Туладагы Б храмына окшош жана эки аймактын ортосунда кандайдыр бир маданий байланыш болгонун көрсөтүп турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5195,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул ибадаткана «Чак-Моол ибадатканасы» деп аталган мурунку курулушту өз ичине камтып турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5196,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Миң Колонналар Тобунун түштүгүндө кичирээк, бири-бири менен байланышкан үч имараттан турган топ орун алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5197,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Имараттын алдында фасаддын х жана о мотивден турган жогорку бөлүгү чагылдырылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5198,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Штолок ибадатканасы – Осарио платформасынын сыртындагы жакында реставрацияланган ибадаткана.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5199,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Штолок храмы менен Осарионун арасында бир нече катарлашкан курулуштар жайгашкан: Венера платформасы, ал Кукулькандын (Эль Кастильонун) жанындагы ушул эле аталыштагы курулушка дизайны боюнча окшош, Мүрзөлөр платформасы жана аталышсыз кичинекей, тегерек курулуш.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5200,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Каса-Колорада (испанча «Кызыл үй») – Чичен-Ицадагы эң жакшы сакталып калган имараттардын бири.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5201,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2009-жылы INAH Каса Колораданын арткы дубалына жанаша турган кичинекей топ аянтчасын калыбына келтирди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5202,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул имараттын аталышын жергиликтүү майялар көптөн бери колдонуп келишкен, ал эми айрым авторлор ал азыр сакталбай калган шыбактагы бугунун сүрөтүнүн урматына аталган дешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5203,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Испандар бул комплексти Лас-Монхас (\"Кечил аялдар\" же \"Аялдар монастыры\") деп аташкан, бирок чындыгында ал өкмөттүк сарай болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5204,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул тексттерде Кʼакʼупакал аттуу башкаруучу көп эскерилет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5205,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын аталышы ичиндеги таш бурама тепкичтен келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5206,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Узун, батыш тарапты караган фасаддын жети эшиги бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5207,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Имараттын түштүк тарабында бир кире бериш жайгашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5208,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бөлмөлөрдүн биринин ичинде, шыпка жакын жерде, боёлгон колдун изи бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5209,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Учурда үңкүрдүн жайгашкан жери белгилүү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5210,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Э. Уиллис Эндрюс IV дагы 1930-жылдары үңкүрдү изилдеп чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5211,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1959-жылдын 15-сентябрында жергиликтүү гид Хосе Умберто Гомес үңкүрдөн жалган дубалды тапкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5212,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Китеп жарыкка чыга электе эле, Бенжамин Норман менен барон Эмануэль фон Фридрихсталь Стивенс менен жолугушкандан кийин Чиченге барып, экөө тең эмне тапкандарынын жыйынтыгын басып жарыялашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5213,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1923-жылы губернатор Каррильо Пуэрто Чичен-Ицага баруучу трассаны расмий түрдө ачкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5214,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1930-жылы Карнеги институтунун карамагына өткөн Чичен-Ица Хасиендасынын түндүгүндө Майяланд мейманканасы ачылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5215,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1972-жылы Мексика өлкөнүн Колумбка чейинки бардык эстеликтерин, анын ичинде Чичен-Ицадагы эстеликтерди да федералдык менчикке өткөргөн «Ley Federal Sobre Monumentos y Zonas Arqueológicas, Artísticas e Históricas» (Монументтер жана археологиялык, көркөм жана тарыхый зоналар жөнүндө федералдык мыйзам) мыйзамын кабыл алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5216,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гиддер ошондой эле Чичен-Ицадагы уникалдуу акустикалык эффектти көрсөтүшөт: Эль-Кастильо пирамидасынын тепкичинин алдында кол чапканда, Деклерк изилдегендей, кетцаль кушунун кыйкырыгына окшош жаңырык чыгат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5217,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жайды башкарган INAH бир катар эстеликтерди коомчулуктун кирүүсүнөн коруган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chichen_Itza","last_updated":"3.0"}
+{"id":5218,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башында кыймылсыз мүлк куруучу жана Нью-Йорк штатынын мурдагы сенатору Уильям Х. Рейнольдстун долбоору болгон имаратты Chrysler Corporation компаниясынын башчысы Уолтер Крайслер тургузган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chrysler_Building","last_updated":"3.0"}
+{"id":5219,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1952-жылы кошумча имарат курулуп бүтүп, кийинки жылы аны Крайслердин үй-бүлөсү сатып жиберген, андан соң имараттын көптөгөн ээлери алмашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chrysler_Building","last_updated":"3.0"}
+{"id":5220,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Доор терең коомдук жана технологиялык өзгөрүүлөр менен мүнөздөлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chrysler_Building","last_updated":"3.0"}
+{"id":5221,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кийинки жыл�� Крайслер «Тайм» журналы тарабынан «Жылдын адамы» деп аталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chrysler_Building","last_updated":"3.0"}
+{"id":5222,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биринчи дүйнөлүк согуш аяктаган соң европалык жана америкалык архитекторлор жөнөкөйлөтүлгөн дизайнды заманбап доордун туу чокусу, ал эми Арт-деко стилиндеги асман тиреген имараттарды прогресстин, инновациянын жана заманбаптыктын символу катары көрүшкөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chrysler_Building","last_updated":"3.0"}
+{"id":5223,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Имаратты пландаштырууга катышканга чейин, Рейнольдс Кони-Айленддеги \"Дримленд\" оюн-зоок паркын иштеп чыкканы менен көбүрөөк белгилүү болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chrysler_Building","last_updated":"3.0"}
+{"id":5224,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1927-жылы, бир нече жылдык кечигүүлөрдөн кийин, Рейнольдс ал жерге кырк кабаттуу имаратты долбоорлоо үчүн архитектор Уильям Ван Аленди жумушка алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chrysler_Building","last_updated":"3.0"}
+{"id":5225,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ван Ален жана Северанс бири-бирин толуктап турушкан: Ван Ален оригиналдуу, кыялдуу архитектор болсо, Северанс фирманын каржысын башкарган кыраакы ишкер болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chrysler_Building","last_updated":"3.0"}
+{"id":5226,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эки аптадан кийин сунуш кайра өзгөртүлүп, 63 кабаттуу имараттын расмий долбоору сунушталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chrysler_Building","last_updated":"3.0"}
+{"id":5227,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жанындагы 56 кабаттуу Чанин имараты да курулуп жаткан болчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chrysler_Building","last_updated":"3.0"}
+{"id":5228,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул пландар 1928-жылдын июнь айында бекитилген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chrysler_Building","last_updated":"3.0"}
+{"id":5229,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал анын ордуна 1928-жылдын августунда жарыяланган Рейнольдс имаратынын башка долбоорун иштеп чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chrysler_Building","last_updated":"3.0"}
+{"id":5230,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Келишим 28-октябрда түзүлүп, 9-ноябрда талкалоо иштери толук аяктады.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chrysler_Building","last_updated":"3.0"}
+{"id":5231,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1928-жылдын аягынан 1929-жылдын башына чейин куполдун долбооруна өзгөртүүлөрдү киргизүү улантылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chrysler_Building","last_updated":"3.0"}
+{"id":5232,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Төмөндө, дизайнга Уолтер Крайслердин имаратты Chrysler Corporation компаниясынын башкы кеңсеси кылууну көздөгөн максаты таасирин тийгизип, ар кандай архитектуралык деталдар Plymouth унаасынын капотундагы жасалгалар (караңыз) сыяктуу Chrysler автоунааларынын үлгүсүндө жасалган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chrysler_Building","last_updated":"3.0"}
+{"id":5233,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Имараттын өзүнүн курулушу 1929-жылдын 21-январында башталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chrysler_Building","last_updated":"3.0"}
+{"id":5234,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Асман тиреген имараттын болот каркасын куруу иштери жумасына болжол менен төрт кабаттан жогору болгон тез темп менен жүргөнүнө карабастан, бир дагы жумушчу каза тапкан эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chrysler_Building","last_updated":"3.0"}
+{"id":5235,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Уолл-стрит 40 жана Крайслер-билдинг «дүйнөдөгү эң бийик имарат» наамы үчүн атаандаша баштады.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chrysler_Building","last_updated":"3.0"}
+{"id":5236,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1929-жылдын 23-октябрында, Вулворт имаратынын бийиктигинен ашкандан бир жума өткөндөн кийин жана 1929-жылдагы Уолл-стриттин алааматтуу кыйроосу башталарына бир күн калганда, шпиль орнотулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chrysler_Building","last_updated":"3.0"}
+{"id":5237,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал эмес, мунаранын курулушун дээрлик үзгүлтүксүз чагылдырып турган New York Herald Tribune гезити да, шпиль көтөрүлгөндөн бир нече күн өткөнгө чейин анын орнотулганы тууралуу кабарлабай турган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chrysler_Building","last_updated":"3.0"}
+{"id":5238,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Имараттын фойесинде «Крайслер мырзанын жарандык өнүгүүгө кошкон салымы үчүн» деген жазуусу бар коло такта ачылды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chrysler_Building","last_updated":"3.0"}
+{"id":5239,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Крайслер Билдинг 14 миллион долларга бааланган, бирок Купер Юнионго таандык аймактарга салыктан бошотууну камсыз кылган 1859-жылкы мыйзамга ылайык шаардык салыктардан бошотулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chrysler_Building","last_updated":"3.0"}
+{"id":5240,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ван Алендин бул жетишкендиктерине болгон канааттануусу Уолтер Крайслердин кийинчерээк архитектуралык акысынын калдыгын төлөөдөн баш тартканынан улам, сыягы, басаңдаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chrysler_Building","last_updated":"3.0"}
+{"id":5241,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, Chrysler'ге каршы сот иши Ван Алендин архитектор катары кадыр-баркын кыйла төмөндөтүп, Улуу депрессиянын кесепеттери жана терс сын-пикирлер менен бирге анын карьерасын биротоло талкалаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chrysler_Building","last_updated":"3.0"}
+{"id":5242,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1944-жылы корпорация имараттын чыгыш тарабында, Үчүнчү авеню, 666 дарегине 38 кабаттуу кошумча имарат куруу боюнча пландарын тапшырган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chrysler_Building","last_updated":"3.0"}
+{"id":5243,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Баштапкы имараттын ташы өндүрүштөн чыгып калгандыктан, аны атайын кайрадан репликациялоого туура келди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chrysler_Building","last_updated":"3.0"}
+{"id":5244,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Үй-бүлө 1953-жылы имаратты Уильям Зекендорфко анын бааланган наркына, 18 миллион долларга, саткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chrysler_Building","last_updated":"3.0"}
+{"id":5245,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошол мезгилде бул Нью-Йорк шаарынын тарыхындагы эң чоң кыймылсыз мүлк сатуусу деп кабарланган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chrysler_Building","last_updated":"3.0"}
+{"id":5246,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1961-жылы имараттын дат албас болоттон жасалган элеме��ттери, анын ичинде ийнеси, таажысы, гаргульялары жана кире бериш эшиктери биринчи жолу жылмаланган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chrysler_Building","last_updated":"3.0"}
+{"id":5247,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Компания имаратты 35 миллион долларга сатып алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chrysler_Building","last_updated":"3.0"}
+{"id":5248,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Шпилдин реставрациясы 1995-жылы аяктаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chrysler_Building","last_updated":"3.0"}
+{"id":5249,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тазалоо иштери 1997-жылы New York Landmarks Conservancy уюмунун Люси Г. Мозес атындагы Сактоо сыйлыгына татыктуу болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chrysler_Building","last_updated":"3.0"}
+{"id":5250,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2008-жылдын июнь айында Абу-Дабинин Инвестициялык кеңеши TMW компаниясынын 75% экономикалык үлүшүн, Tishman Speyer Properties компаниясынын имараттагы 15% үлүшүн жана коңшу турган Trylons соода структурасынын бир үлүшүн 800 миллион АКШ долларына сатып алуу боюнча сүйлөшүүлөрдү жүргүзүп жатканы кабарланган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chrysler_Building","last_updated":"3.0"}
+{"id":5251,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мунун натыйжасында имараттын жалпы энергия керектөөсү 21%га, сууну керектөө 64%га азайып, таштандылардын 81%ы кайра иштетүүгө жиберилди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Chrysler_Building","last_updated":"3.0"}
+{"id":5252,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Философиялык практиканын этикалык маселелери.\"","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5253,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Философия – бул дүйнөнүн жалпы жаратылышы (метафизика же экзистенция теориясы), ишенимдин негизделиши (эпистемология же гносеология), жана турмушту жүргүзүү (этика же баалуулуктар теориясы) тууралуу көбүнесе системалуу, рационалдуу сынчыл ой жүгүртүү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5254,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Метафизика мындай концепцияда орун алган негизделбеген жоромолдордун ордуна дүйнө тууралуу рационалдуу жана иреттүү ишенимдердин тутумун сунуштайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5255,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"19-кылымда заманбап изилдөө университеттеринин өсүшү академиялык философиянын жана башка тармактардын кесипкөйлөшүп, адистешишине өбөгө түздү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5256,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Логиктерге каршы» эмгегинде пиррончул философ Секст Эмпирик байыркы грек ойчулдары философияны кандай жолдор менен бөлүшкөнүн кеңири сүрөттөп, бул үч бөлүктөн турган бөлүнүүнү Платон, Аристотель, Ксенократ жана стоиктер да макулдашканын баса белгилеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5257,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сократтын таасири астында өнүккөн башка байыркы философиялык агымдарга Цинизм, Киренаизм, Стоицизм жана Академиялык Скептицизм да кирген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5258,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Орто кылымдардагы башкы ��йчулдар катарына Ыйык Августин, Томас Аквиналык, Боэций, Ансельм жана Рожер Бэкон киришет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5259,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жаңы доор философиясынын көрүнүктүү өкүлдөрү Спиноза, Лейбниц, Локк, Беркли, Юм жана Кант болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5260,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Вавилон астрономиясы космология тууралуу көптөгөн философиялык ой-толгоолорду да өзүнө камтыган – булар байыркы гректерге таасир берген болушу ыктымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5261,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кийинчерээк жөөт философиясы Батыштын олуттуу интеллектуалдык таасирине дуушар болгон жана анын курамына Хаскала (жөөт агартуучулугуна), жөөт экзистенциализми менен реформалык иудаизмге жол ачкан Мозес Мендельсондун эмгектери кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5262,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ислам философиясы – Ислам салттарынан келип чыккан жана негизинен араб тилинде жазылган философиялык эмгектер.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5263,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алгачкы ислам философиясы грек философиялык салттарынын өнүгүшүнө жаңы инновациялык багыт берди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5264,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аристотелдин эмгектери IX кылымда жашаган Аль-Кинди, 980–1037-жылдары жашаган Авиценна жана XII кылымдагы Аверроэс сыяктуу бир нече философтордун арасында өтө чоң таасирге ээ болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5265,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ибн Халдун тарых философиясында таасирдүү философ катары таанылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5266,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Индиянын философиялык салттарында бир катар жалпы негизги концепциялар жана идеялар бар – алар ар кыл агымдарда ар кандайча аныкталып, айрымдары кабыл алынып, айрымдары четке кагылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5267,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Индия философиясы, негизинен, Ведаларга жана аларда камтылган идеяларга болгон мамилесине ылайык топтоштурулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5268,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Упанишаддардын окутуусуна негизделген, «ортодоксалдуу» же «индуисттик» салттар деп аталган мектептер, адатта, алты даршанага же философиялык агымга бөлүнөт: Санкхья, Йога, Ньяя, Вайшешика, Миманса жана Веданта.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5269,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондой эле алар бирдиктүү негизге таянуу менен, индуизмдеги философиялык чечмелөөлөрдүн ар түрдүүлүгүнө болгон сабырдуулукту чагылдырат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5270,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көп учурда \"индуисттик\" деп эсептелгени менен, сөзсүз түрдө ортодоксалдуу болбогон (себеби алар Шайва Агамалар жана Тантралар сыяктуу башка ыйык жазууларды негизги катары кабыл алышы мүмкүн) башка ой мектептери да бар. Булардын катарына Пашупата, Шайва Сиддханта, дуалисттик эмес тантрикалык Шайвизм (б.а., Трика, Каула жана башкалар) деген сыяктуу Шайвизмдин түрдүү агымдары кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5271,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адамда «мен» же «жан» бар экенин четке кагуу – бул, балким, буддизмдин эң белгилүү окуусу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5272,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жайндын философиясы – буддизм менен катар ушул күнгө чейин сакталып калган «ортодоксалдуу эмес» эки салттын бири болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5273,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жайндын окуусуна ылайык, бүтүндөй экзистенция циклдүү, түбөлүктүү жана жаратылбаган болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5274,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул аймактарда буддисттик окуу ар түрдүү философиялык салттарга айланып, тибет, кытай жана пали сыяктуу ар кандай тилдерде колдонулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5275,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тхеравада мектебинин философиясы Шри-Ланка, Бирма жана Таиланд сыяктууТүштүк-Чыгыш Азия өлкөлөрүндө үстөмдүк кылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5276,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Будда дүйнөдөн кайткан соң, ар кандай топтор анын негизги окууларын тартипке салып, жыйынтыгында Абхидхарма деп аталган ар тараптуу философиялык системаларды иштеп чыгышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5277,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Байыркы жана орто кылымдардагы Индияда буддист философиясынын ар түрдүү мектептери, мектепчелери жана салттары болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5278,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул философиялык салттар Дао, Ин жана Ян, Жэнь жана Ли сыяктуу метафизикалык, саясий жана этикалык теорияларды иштеп чыкканга түрткү берген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5279,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Нео-конфуцийчилик Сун династиясынын (960–1297) доорунда билим берүү тармагында үстөмдүк кылып, анын идеялары окумуштуу-чиновниктер катмары үчүн императордук экзамендеринин философиялык негизин камсыздаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5280,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кийинки кытай династиялары өкүм сүргөн учурда – мисалы, Мин династиясында (1368–1644), ошондой эле Кореянын Чосон династиясында (1392–1897) Ван Янмин (1472–1529) сыяктуу ойчулдар жетектеген кайрадан жандана баштаган нео-конфуцийчилик үстөмдүк кылган ой мектеби болуп, императордук мамлекет тарабынан колдоого алынган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5281,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Заманбап доордун кытай ойчулдары болсо Батыш философиясынын идеяларын кабыл алышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5282,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, Сюн Шили сыяктуу инсандардын жетекчилигинде Жаңы конфуцийчилик олуттуу таасирге ээ болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5283,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Азыркы япон философиясынын багыттарынын бири – «Улуттук изилдөөлөр» (Кокугаку) салты болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5284,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"17-кылымда Эфиопия философиясы, Зера Якобдун мисалында чагылдырылгандай, бекем жана жемиштүү адабий салтын калыптандырган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5285,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Американын түпкү элдеринин дүйнө таанымына мүнөздүү дагы бир өзгөчөлүк – алар этикалык мамилени өз ара гана сактабастан, жаныбарлар менен өсүмдүктөргө да жайылтуусу болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5286,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Теотлдун теориясы пантеизмдин бир түрү катары да каралышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5287,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошентсе да, АКШнын Билим берүү департаментинин 1990-жылдардагы отчеттору философия тармагында аялдардын саны өтө аз болгонун, жана философия гуманитардык илимдердин ичинен гендердик жактан эң аз пропорционалдуу тармактардын бири экенин көрсөтөт. Айрым изилдөөлөргө ылайык, аялдар философия окутуучуларынын болгону 17%дан 30%га чейинки бөлүгүн гана түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5288,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондой эле «Гуманитардык илимдердеги профессордук-окутуучулук курамдын жана кызматкерлердин мүнөздөмөлөрү жана көз караштары» дегенге көңүл буруңуз.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5289,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын негизги изилдөөлөрү жакшы жашоонун жолдорун жана адеп-ахлактын стандарттарын аныктоону камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5290,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эпистемологдор билимдин болжолдуу булактарын жана анын ичиндеги туюмдук тажрыйба, ой жүгүртүү, эс тутум жана күбөлүктү изилдешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5291,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал Сократка чейинки философияда эрте пайда болуп, философиялык скептицизмдин эң биринчи Батыш мектебинин негиздөөчүсү Пиррон тарабынан калыптанган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5292,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эмпиризм сезимдик тажрыйбаны жана андан алынган байкоолорду билимдин негизги фундаменти катары белгилейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5293,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Рационализм априордук билим менен байланышкан – логика жана математика сыяктуу тажрыйбага таянбаган билим.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5294,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Метафизика ааламды бүтүндөй изилдеген космология жана болуунун табиятын изилдеген онтология сыяктуу тармактарды камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5295,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маңыз объектти аныктаган жана ансыз ал өзүнүн инсандыгын жогото турган негизги атрибуттарды билдирет, ал эми кокустук объекттин ээ болушу мүмкүн болгон, бирок ансыз дагы өзүнүн инсандыгын сактап кала турган өзгөчөлүк.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5296,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Туура ой жүгүртүү ар бир илимдин, анын ичинде коомдук жана гуманитардык илимдердин негизин түзгөндүктөн, логика акыры формалдуу илимге айланган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5297,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Нью-Йорк: Оксфорд университетинин басмаканасы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5298,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошого карабастан, көптөгөн философия студенттери кийинчерээк укук, журналистика, дин, илим, саясат, бизнес же искусство тармактарына өз салымын кошушат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5299,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аналитикалык философиянын алкагында тил философиясы тилдин өзүнүн табиятын, анын колдонуучулары жана тышкы дүйнө менен болгон байланышын изилдейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5300,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул салт кийинчерээк Людвиг Витгенштейн (Tractatus Logico-Philosophicus), Вена чөйрөсү жана логикалык позитивисттер, ошондой эле Виллард Ван Орман Квин сыяктуу ойчулдар тарабынан калыптанган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5301,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал конвенционализмди сынга алган, анткени ал каалаган нерсе каалаган ат менен шарттуу түрдө аталса болот деген акылга сыйбаган натыйжага алып келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5302,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аны аткарыш үчүн, ал татаал сөздөрдүн жана сөз айкаштарынын тууралыгынын диапазону бар экенин белгиледи.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5303,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, «Кратилдин» соңунда, ал кээ бир социалдык шарттарды да эске алуу керектигин жана фонемалардын өз алдынча мааниси бар деген ойдо кээ бир кемчиликтер бар экенин мойнуна алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5304,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал бардыгын түр жана уруу категорияларына бөлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5305,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, Аристотель бул окшоштуктарды форманын чыныгы жалпылыгына негизделген деп кабыл алгандыктан, ал көбүнчө «ченемдүү реализмдин» жактоочусу катары каралат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5306,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул лектон ар бир терминдин мааниси (же маңызы) болуп эсептелген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5307,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Орто кылымдарда тил жаатында бир нече көрүнүктүү философтор өмүр сүргөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5308,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жогорку орто кылымдардагы Оккам жана Иоанн Дунс Скот сыяктуу схоласттар, логиканы *scientia sermocinalis* (тил илими) деп эсептешкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5309,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бүдөмүктүк жана эки ача маанилүүлүк кубулуштары терең изилденип, бул «жана», «же», «эмес», «эгер», «ар бир» өндүү синкатегоремалык сөздөрдүн колдонулушуна байланыштуу маселелерге болгон кызыгуунун артышына алып келди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5310,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Терминдин суппозициясы – анын белгилүү бир контекстте кандайча чечмелене тургандыгын билдирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5311,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындай классификация – колдонуу менен атоонун жана тил менен метатилдин ортосундагы заманбап айырмалоолордун башаты болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5312,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Стандарттуу сүйлөмгө зат атооч, этиш жана сын атоочтордон турган лексикалык сөздөр кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5313,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Философиялык семантика маанилүү бөлүктөр менен бүтүн сүйлөмдөрдүн ортосундагы байланышты түшүндүрүү үчүн композициялуулук принцибине көңүл буруп келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5314,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Функциялар идеясын лексикалык маанилердин кандайча иштээрин түшүндүрүү үчүн гана эмес, бүтүндөй сүйлөмдөрдүн кандай мааниге ээ экендигин тактоо үчүн да колдонсо болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5315,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сунуштоо функциясы – бул бир затты (мисалы, жылкыны) киргизүү катары кабыл алып, семантикалык натыйжаны берген тилдик операция – \"Ат кызыл менен туюнтулган сунуш.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5316,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тилди үйрөнүү акыл-эстеги өзгөчө жөндөмбү?","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5317,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биринчиси – тилдин негизги бөлүгү үйрөнүлүп эле тим болбостон, ал шарттоо жолу менен да өздөштүрүлөт деп белгилеген жүрүм-турумдук көз караш.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5318,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Нативисттик моделдер мээде тилди өздөштүрүүгө арналган адистештирилген түзмөктөр бар деп ырасташат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5319,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сепир менен Уорф аттуу лингвисттер тил «лингвистикалык коомдоштуктун» мүчөлөрүнүн белгилүү бир темалар боюнча ой жүгүртүү мүмкүнчүлүгүн чектейт деген ойду айтышкан (бул гипотеза Жорж Оруэллдин «1984» романында да чагылдырылган).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5320,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сепир–Уорф көз карашына кескин карама-каршы болгон ой – бул ой жүгүртүү (же кененирээк айтканда, менталдык мазмун) тилден жогору орунда турат деген түшүнүк.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5321,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дагы бир жүйө – эгерде акыл-эстин мазмуну аркылуу кандайдыр бир маани сиңирилбесе, кагаздагы белгилер менен символдордун кантип маани туюнта аларын түшүндүрүү кыйын.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5322,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Философтордун дагы бир салты тил менен ойдун бири-бири менен тыгыз байланышта экенин - бирин экинчисисиз түшүндүрүүгө болбой турганын көрсөтүүгө аракет жасаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5323,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Белгилүү бир деңгээлде, когнитивдик семантиканын теориялык негиздери (анын ичинде семантикалык фреймдөө түшүнүгү да) тилдин ой жүгүртүүгө тийгизген таасирин көрсөтүп турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5324,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тилдер адамдардын себеп-натыйжа жөнүндө түшүнүгүн калыптандырарын далилдеген изилдөөлөр бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5325,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок испан же жапон тилдеринде көпчүлүк учурда \"ваза өзү сынып калды\" деп айтылышы ыктымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5326,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Испан жана жапон тилдүүлөр кокустук окуяларынын себепкерлерин англис тилдүүлөрдөй жакшы эстеп калышкан жок.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5327,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бир изилдөөдө немис жана испан тилдеринде сүйлөгөндөрдөн ошол эки тилде карама-каршы жыныстагы объектилерди сүрөттөө талап кылынган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5328,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Немис тилинде аялдык, ал эми испан тилинде эркектик болгон «көпүрөнү» сүрөттөө үчүн немис тилдүүлөр «көркөм», «келбеттүү», «морт», «тынч», «сулуу» жана «ичке» дешсе, испан тилдүүлөр «чоң», «коркунучтуу», «узун», «күчтүү», «бекем» жана «заңкайган» дешкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5329,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ар бир келгиндин достук же кастык ниетте экени айрым көзгө урунбас белгилер аркылуу аныкталган, бирок катышуучуларга ал белгилердин эмне экени айтылган эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5330,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Калгандар үчүн, кел��индердин ысымдары белгисиз бойдон калды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5331,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Нерселерди атоо бизге аларды топтоштурууга жана эстеп калууга жардам берет деген тыянакка келинди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5332,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул чөйрөдө төмөнкү маселелер каралат: синонимиянын табияты, маанинин өзүнүн пайда болушу, маанини кабыл алуубуз жана композициянын табияты (тилдин маанилүү бирдиктери кичирээк маанилүү бөлүктөрдөн кантип түзүлөрү жана бүтүндүн мааниси анын бөлүктөрүнүн маанисинен кантип келип чыгары деген маселе).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5333,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көбүнчө британиялык эмпирик Жон Локк менен байланыштырылган маанинин идеялык теориясы маанилер белгилер аркылуу козголгон менталдык репрезентациялар деп эсептейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5334,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"(Ошондой эле, Витгенштейндин тилдин сүрөт теориясына да көз салыңыз.)","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5335,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кембридж, Массачусетс: Гарвард университетинин басмаканасы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5336,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жалпысынан семантикалык экстернализм деп да белгилүү болгон маанинин шилтеме теориясы, маанини дүйнөдөгү белгилер менен иш жүзүндө байланышкан нерселерге барабар деп карайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5337,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындай теориянын салттуу туюндурмасына ылайык, сүйлөмдүн мааниси – анын верификациялоо же фальсификациялоо ыкмасы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5338,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул версияда сүйлөмдүн түшүнүгү (ошондуктан мааниси) угуучунун сүйлөмдүн чындыгын далилдөөгө (математикалык, эмпирикалык же башка) жөндөмдүүлүгүнөн турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5339,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маанинин прагматикалык теориясы – бул ар кандай теория, анда сүйлөмдүн мааниси (же түшүнүүсү) аны колдонуудан улам пайда болгон натыйжалары менен аныкталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5340,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Готтлоб Фреге ортомчулук референция теориясынын жактоочусу болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5341,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындай ой абстрактуу, универсалдуу жана объективдүү болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5342,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Референттер – сөздөр шилтеме кылган дүйнөдөгү объектилер.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5343,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал жогоруда сүрөттөлгөн түрдөгү энчилүү аттарды «к��скартылган анык сыпаттамалар» деп эсептеген (караңыз: Сыпаттамалар теориясы).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5344,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындай фразалар сүрөттөмөгө ылайык келген объект бар деп билдирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5345,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Фрегенин пикирине ылайык, ар кандай референттүү туюнтманын референти менен катар мааниси да болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5346,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Фреге менен Расселдин көз караштарындагы айырмачылыктарга карабастан, аларды энчилүү аттар жөнүндө маселеде дескриптивисттер деп жалпылап коюшат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5347,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аристотель деген атты жана «Платондун эң улуу шакирти», «логиканын негиздөөчүсү» жана «Александрдын мугалими» деген сүрөттөмөлөрдү карап чыгалы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5348,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал жашап, бирок кийинки муундарга таптакыр белгилүү болбой калганы, же наристе кезинде чарчап калышы ыктымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5349,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок бул такыр эле акылга сыйбайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5350,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тиешелүү темалар боюнча суроолор сөзсүз пайда болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5351,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дэвид Келлогг Льюис конвенцияны жүрүм-турумдагы рационалдуу, өзүн-өзү уланткан мыйзам ченемдүүлүк катары түшүндүрүү менен биринчи суроого татыктуу жооп сунуш кылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5352,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ноам Хомский тилди изилдөөнү I-тилдин, же инсандын ички тилинин негизинде жүргүзүүгө болорун сунуш кылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5353,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Изилдөөнүн жемиштүү багыттарынын бири – маанилер менен тилдердин жаралышына мүмкүнчүлүк түзгөн же алар менен байланышкан социалдык шарттарды иликтөө.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5354,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ар бир теориялык көз карашты тиреп турган жоромолдор тил философун кызыктырат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5355,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Риторика – бул адамдардын угуучуга ынандыруу, козутуу, жактыруу же үйрөтүү максатында тиешелүү эмоционалдык жана рационалдык таасир тийгизүү үчүн колдонгон өзгөчө сөздөрдү изилдөө.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5356,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал ошондой эле укукту изилдөө жана чечмелөө үчүн колдонулат, жана дискурс чөйрөсүнүн логикалык концепциясын түшүнүүгө жардам берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5357,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тил түшүнүгү көбүнчө логика түшүнүгү менен, анын «сөз» же «диалектика» дегенди туюнткан грекче «логос» маанисинде байланыштырылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5358,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Хайдеггер феноменологияны Вильгельм Дильтейдин герменевтикасы менен айкалыштырат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5359,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, Sein (болмуш) деген сөздүн өзү түрлүү маанилерге мол келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5360,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Хайдеггер жазуу – кептин кошумчасы гана деп ырастайт, себеби атүгүл окурмандар да окуп жатканда өздөрүнүн «сүйлөөсүн» жаратып же толуктап турушат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5361,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Чындык жана Метод» эмгегинде Гадамер тилди «эки адамдын ортосунда маңыздуу түшүнүү жана макулдашуу орун алган ортомчу» катары сүрөттөйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5362,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал эми Поль Рикёр терминдин түпкү грек маанисине кайрылып, жөнөкөй тилдин көп маанилүү терминдериндеги (же «символдорундагы») жашыруун маанилерди ачууну баса белгилеген герменевтиканы сунуш кылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5363,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул аларга өздөрү үчүн маани жаратып, аны башкаларга жеткирүү максатында тышкы дүйнөнү пайдаланууга жана натыйжалуу башкарууга шарт түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5364,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Семиотиканын тарыхындагы кээ бир маанилүү инсандар – Чарльз Сандерс Пирс, Ролан Барт жана Роман Якобсон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5365,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"19-кылымдагы романтизм маани жаратууда адамдын өз алдынчалыгына жана эркиндигине өзгөчө көңүл бурган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5366,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тилдерди табигый кубулуш катары караган тилдин биологиялык теориялары гуманисттик көз караштарды талкууга салат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5367,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Нео-Дарвинизмде Ричард Докинз жана маданий репликаторлор теориясынын башка жактоочулары тилдерди акыл-эс вирустарынын популяциясы деп эсептешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5368,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кээ бирөөлөр бул туюнтма дүйнөдө бар болгон, «таштар» деп аталган кандайдыр бир чыныгы, абстрактуу универсалийди билдирет деп эсептешкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5369,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Сократ – адам» деген ырастоону карап чыксак, бул маселени чечмелөө мүмкүн болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5370,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул эки нерсе кандайдыр бир жол менен байланышат же бири-бирин каптап өтөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5371,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башка бир көз караш – «адам» дегенди «Сократ» субъектисинин касиети деп эсептөө.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5372,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Формалдык семантиканын бул салтынын эң көрүнүктүү өкүлдөрүнүн арасына Тарский, Карнап, Ричард Монтегю жана Дональд Дэвидсон кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5373,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар тилдик маанинин социалдык жана практикалык өлчөмдөрүн логиканын аспаптары менен формалдаштыруунун ар кандай аракеттери аркылуу камтууга болоруна ишенишкен эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5374,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын көптөгөн идеялары Кент Бах, Роберт Брэндом, Пол Хорвич жана Стивен Нил сыяктуу теоретиктер тарабынан өздөштүрүлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5375,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Сөз жана объект» эмгегинде Куайн окурмандарга мурда документтелбеген жергиликтүү элдин тобуна туш болуп, анын мүчөлөрүнүн айткан сөздөрү менен жаңсоолорунун маанисин түшүнүүгө аракет кылышы керек болгон кырдаалды элестетүүнү сунуштайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5376,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айтылган сөздү инсандын жалпы тилдик жүрүм-турумунун бир бөлүгү катары иликтөп, ошол байкоолорду колдонуу менен башка бардык айтылган сөздөрдүн маанисин чечмелөө гана калат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5377,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Витгенштейн жана Остин сыяктуу эле, Куайндын оюнчу, маани жеке сөз же сүйлөм менен байланышкан нерсе эмес, тескерисинче, эгер аны дегеле бир нерсеге таандык кылуу мүмкүн болсо, ал бүтүндөй бир тилге гана таандык кылынышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5378,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тил философторун эң көп кызыктырган бүдөмүктүктүн конкреттүү учурлары – бул «чек арадагы абалдардын» болушу предикаттын чын же жалгандыгын айтууга дээрлик мүмкүн кылбаган жагдайлар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_language","last_updated":"3.0"}
+{"id":5379,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Математиканын философиясы – математиканын өбөлгөлөрүн, негиздерин жана натыйжаларын изилдеген философиянын тармагы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5380,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бүгүнкү күндө айрым математика философтору бул иликтөө формасын жана анын натыйжаларын болгон абалында түшүндүрүп берүүнү максат кылышса, башкалары өздөрүнүн ролу жөнөкөй чечмелөөдөн ашып, критикалык талдоого өтөрүн баса белгилешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5381,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гректердин математикалык философиясына алардын геометрияны изилдөөлөрү чоң таасир берген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5382,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондуктан, мисалы, 3 бирдиктердин кандайдыр бир көптүгүн билдирип, «чыныгы» сан катары эсептелген эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5383,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гректердин сандар тууралуу бул мурунку түшүнүктөрү кийинчерээк экинин квадраттык тамырынын иррационалдуулугу ачылганда жокко чыгарылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5384,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Уламыш боюнча, пифагорчу жолдоштору бул ачылыштан ушунчалык нес болушкандыктан, анын адашкан идеясын жайылтууга жол бербөө үчүн Гиппасты өлтүрүп салышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5385,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бир жагынан математикалык чындыктар ынандырарлык сөзсүздүккө ээ сыяктуу туюлса, экинчи жагынан алардын «чындыктуулугунун» келип чыгышы түшүнүксүз бойдон калганы – бул терең табышмак.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5386,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошол мезгилде формализм, интуиционизм жана логицизм деген үч агымдын пайда болушуна, бир чети, ошол кездеги математика, айрыкча анализ, буга чейин кадыресе катары кабыл алынып келген аныктык жана тактык талаптарына жооп бербейт деген, барган сайын кеңири жайылган тынчсыздануу себеп болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5387,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кылымдын жүрүшүндө, алгачкы көңүл чордону математиканын негизги аксиомаларын ачык изилдөөгө чейин кеңейди, анткени аксиомалык ыкма биздин заманга чейинки 300-жылдар чамасындагы Евклиддин доорунан бери математиканын табигый негизи катары шексиз кабыл алынып келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5388,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Математикада, физикадагыдай эле, жаңы жана күтүлбөгөн идеялар жаралып, маанилүү өзгөрүүлөр келе жаткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5389,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Менин оюмча, бүгүнкү күндө философиянын классикалык математикадан тапкан кыйынчылыктары чыныгы кыйынчылыктар эмес; ошондой эле бизге ар тараптан сунушталып жаткан математиканын философиялык чечмелөөлөрү да жаңылыш, жана «философиялык чечмелөө» – бул математикага такыр керек эмес нерсе деп эсептейм.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5390,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөгөн иштеп жаткан математиктер математикалык реалисттер болушкан; алар өздөрүн табигый жол менен пайда болгон объектилердин ачуучулары катары көрүшөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5391,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кээ бир принциптер (мисалы, каалаган эки объект үчүн дал ошол эки объекттен турган объекттердин жыйындысы бар) чын экени түздөн-түз көрүнүп турушу мүмкүн, бирок континуум гипотезасы дал ушундай принциптердин негизинде эле чечилбес деп далилдениши мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5392,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Платондун үңкүрү менен платонизмдин ортосунда үстүртөн гана эмес, терең маанилүү байланыш бар, анткени Платондун идеяларына андан мурда жашап, Байыркы Грецияда зор популярдуулукка ээ болгон жана дүйнө сөзмө-сөз сандардан жаралган деп эсептеген пифагорчулар, кыязы, таасир эткен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5393,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул көз караш Гуссерлдин математика жөнүндө айткан көптөгөн ойлоруна окшошуп, Канттын математика синтетикалык априори деген идеясын колдойт.)","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5394,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Толук кандуу платонизм – бул, колдонулган аксиомаларга жана корутунду чыгаруу эрежелерине (мисалы, үчүнчүсүн жокко чыгаруу мыйзамы жана тандоо аксиомасы) жараша математикалык объектилердин ар кандай топтомдорунун бар экенин далилдөөгө мүмкүн болгондугуна реакция катары пайда болгон платонизмдин заманбап вариациясы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5395,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптүктөр теориялык реализм (же көптүктөр теориялык платонизм) – Пенелопа Мэдди жактаган позиция, бул көптүктөр теориясы көптүктөрдүн бирдиктүү ааламы тууралуу көз караш.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5396,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар парадоксту «бузуку айлампалуулук» менен байланыштырышкан жана аны чечүү үчүн өздөрү «тармактанган типтер теориясы» деп атаган теорияны түзүшкөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5397,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Расселдин өзү дагы бул аксиома чынында логикага жатпайт деп айткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5398,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Фреге сандарга так аныктама берүү үчүн V негизги мыйзамын талап кылган, бирок сандардын бардык касиеттерин Юмдун принцибинен чыгарууга болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5399,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок бул иштеп жаткан математикке өз ишин улантып, мындай маселелерди философко же окумуштууга калтырууга шарт түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5400,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гильберт «финиттик арифметика» (философиялык жактан талашсыз деп тандалган бүтүн оң сандардын кадимки арифметикасынын ички системасы) ырааттуу деген божомолго таянып, математикалык системалардын ырааттуулугун көрсөтүүнү көздөгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5401,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Демек, математиканын ар кандай аксиомалык системасы чындыгында ырааттуу экенин көрсөтүү үчүн, ырааттуулугу далилденүүчү системага караганда белгилүү бир мааниде күчтүүрөөк болгон математикалык системанын ырааттуулугун алдын ала кабыл алуу керек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5402,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Рудольф Карнап, Альфред Тарский жана Хаскелл Карри сыяктуу башка формалисттер математиканы формалдуу аксиома тутумдарынын изилдөөсү деп эсептешкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5403,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Канчалык көп оюндарды изилдесек, ошончолук жакшы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5404,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Формализмдин негизги сыны – математиктерди алек кылган чыныгы математикалык идеялар жогоруда айтылган саптарды башкаруу оюндарынан кыйла алыс турганында.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5405,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кыймылдын негиздөөчүсү Брауэр, математикалык объектилер эмпирикалык объектилерди кабыл алууну калыптандырган эрктин априори формаларынан пайда болот деп эсептеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5406,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тандоо аксиомасы интуиционисттик көптүктөр теорияларынын көпчүлүгүндө да кабыл алынбайт, бирок айрым версияларында ал кабыл алынат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5407,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул көз карашта, математика – адамдын интуициясынын көнүгүүсү, ал маанисиз символдор менен ойнолуучу оюн эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5408,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошол сыяктуу эле, калган бардык бүтүн сандар сан сызыгындагы орду менен аныкталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5409,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, анын негизги ырастоосу математикалык объектилердин же структуралардын бар болуусунун түрүнө (башкача айтканда, алардын онтологиясына) эмес, математикалык объекттин кандай болмуш экенине гана тиешелүү суроо.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5410,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Структуралар реалдуу, бирок абстрактуу жана материалдык эмес болмушка ээ деп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5411,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түзүмдөр кандайдыр бир конкреттүү системада чагылдырылган учурда гана бар деп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5412,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Номинализмге окшоп, «post rem» мамилеси да абстракттуу математикалык объекттердин реляциялык структурадагы ордунан башка касиеттери бар экенин танат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5413,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Математика универсалдуу эмес жана ал адамдын мээсинен тышкары чыныгы мааниде жок деп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5414,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анткен менен, адам акылынын реалдуулукка же математикага негизделген ыкмаларына карата өзгөчө укугу жок.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5415,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул көз караштын эң жеткиликтүү, белгилүү жана талаштуу чечмелениши – Джордж Лакофф менен Рафаэль Э. Нуньестин «Where Mathematics Comes From» аттуу эмгеги.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5416,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Франклин, Жеймс (2014), «Математиканын аристотелдик реалисттик философиясы», Palgrave Macmillan, Бейзингсток; Франклин, Жеймс (2021), «Математика абстрактуу эмес реалдуулуктун илими катары: математиканын аристотелдик реалисттик философиялары», Foundations of Science 25.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5417,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жон Пенн Мейберринин «Көптүктөр теориясындагы математиканын негиздери» аттуу китебинде иштеп чыккан Евклиддик арифметика дагы Аристотелдик реалисттик салтка кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5418,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эдмунд Гуссерль өзүнүн «Логикалык изилдөөлөр» эмгегинин «Таза логиканын пролегоменасы» деп аталган биринчи томунда психологизмди ар тарабынан сындап, андан өзүн алыстатууга умтулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5419,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Демек, физика электр лампаларынын кандай иштээрин түшүндүрүү үчүн электрондор тууралуу айтууга муктаж болгондуктан, электрондор да бар болушу керек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5420,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул математикалык объектилердин бар экендигин тажрыйбанын эң мыкты түшүндүрмөсү катары ырастап, ошону менен математиканы башка илимдерден айырмаланган өзгөчөлүгүнөн бөлөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5421,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул 20-кылымдын аягында математиканын бирдиктүү бир да негизинин бар экенин эч качан далилдөө мүмкүн эмес деген, барган сайын кеңири жайылган көз караштан улам пайда болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5422,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Математикалык жүйө чындыкты өбөлгөлөрдөн корутундуга кандай өткөрө алса, жалгандыкты да корутундудан өбөлгөлөргө дал ошондой өткөрө алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5423,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал «New Directions» басылмасында буга чоо-жайлуу жүйө келтирди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5424,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эгерде математика башка илимдер сыяктуу эле эмпирикалык болсо, анда бул анын жыйынтыктары да алардыкындай эле жаңылма жана ошондой эле шарттуу экенин көрсөтөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5425,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Куайн менен Гёделдин мамилелеринин айрым кемчиликтерин алардын ар биринин өңүттөрүн эске алуу менен жеңүүгө аракет кылган математика философиясы үчүн Пенелопа Мэддинин «Математикадагы реализм» эмгегине кайрылыңыз.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5426,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал мейкиндикти координаттарга бөлбөстөн мүнөздөө үчүн Гильберттин аксиомаларындагы «ортосунда жатуу» менен баштап, андан соң мурун вектордук талаалар аткарып келген милдетти аткаруу максатында чекиттердин ортосуна кошумча катыштарды киргизген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5427,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул көз караш боюнча, бир гана математикага таандык метафизикалык же эпистемологиялык маселелер жок.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5428,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, эмпиристтик көз карашта баалоо «чындык» менен кандайдыр бир салыштыруу болсо, социалдык конструктивисттер математикалык изилдөөнүн багыты аны ишке ашырган социалдык топтун модасы же аны каржылаган коомдун муктаждыктары менен шартталат деп баса белгилешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5429,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок социалдык конструктивисттер математика чындыгында зор белгисиздикке негизделген деп ырасташат: математикалык тажрыйба өнүккөн сайын, мурунку математиканын статусу күмөн пайда кылып, ал азыркы математикалык коомчулук талап кылган же каалаган деңгээлде түзөтүлүп турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5430,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Математиканын социалдык табияты анын субмаданияттарында баса белгиленип турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5431,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Социалдык конструктивисттер \"математика менен алектенүү\" процессин маанини жаратуу катары карашса, социалдык реалисттер математикалык объектилердин чыныгы ааламын түшүнүүгө же адамдын абстракциялоо жөндөмүнүн, же анын когнитивдик бир жактуулугунун, же математиктердин жамааттык акылынын кемчилиги тоскоолдук кылат деп эсептешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5432,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жакында эле Пол Эрнест математиканын социалдык-конструктивисттик философиясын так жана ачык-айкын тутумдаштырган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5433,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, лингвистиканын аспаптары математиканын символдук системаларына карата жалпысынан колдонулбайт, башкача айтканда, математика башка тилдерден кыйла айырмаланган жол менен изилденет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5434,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, Фреге жана Тарскийдин математикалык тилди изилдөө үчүн иштеп чыккан ыкмалары, математикалык тил менен табигый тилдин ортосундагы айырма көрүнгөндөй анчалык чоң эмес болушу мүмкүн экенин көрсөтүү үчүн, Тарскийдин окуучусу Ричард Монтегю жана формалдуу семантика тармагында иштеген башка лингвисттер тарабынан бир кыйла кеңейтилген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5435,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Илимий теорияларда постулатталган «бардык» субъекттер, анын ичинде сандар да, реалдуу деп кабыл алынышы керек деген ырастоо тастыктоо холизми менен акталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5436,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Филд өз көз караштарын фикционализмге чейин өрчүткөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5437,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жүйө, башка бардык нерселер менен катар, математикалык ой жүгүртүүнү да мээ процесстери аркылуу канааттандырарлык түрдө натуралисттик жактан түшүндүрүүгө болот деген идеяга таянат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5438,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Коргонуунун дагы бир жолу – абстракттуу объекттер математикалык ой жүгүртүүгө себепкер эмес жана кабыл алууга окшошпогон жол менен тиешелүү деп ырастоо.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5439,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисал катары алар √2нин иррационалдуулугунун эки далилин сунушташат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5440,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Пауль Эрдёш эң жарашыктуу же эң кооз математикалык далилдерди камтыган гипотетикалык «Китеп» жөнүндөгү идеясы менен кеңири таанымал болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5441,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошону менен бирге, математиканын философтору эки далил тең логикалык жактан кынтыксыз болгон учурда, бир далилди экинчисинен эмнеси артык кыларын мүнөздөөгө аракеттенишкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mathematics","last_updated":"3.0"}
+{"id":5442,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аң-сезим философиясы – аң-сезимдин онтологиясы менен жаратылышын жана анын дене менен болгон байланышын изилдөөчү философиянын бир тармагы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5443,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дуализм жана монизм – акыл-эс менен дене маселеси боюнча эки негизги ой агымы, бирок бул эки категориянын бирине да так дал келбеген кылдат көз караштар да пайда болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5444,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Харт, У.Д. (1996) «Дуализм», Сэмюэл Гуттенплан (org) Аң-сезим философиясы боюнча жыйнак, Блэквелл, Оксфорд, 265-7-б.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5445,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Пинел, Ж. Психобиология, (1990) Prentice Hall, Inc. Леду, Ж. (2002) Синаптикалык Мен: Мээбиз кантип ким экенибизди калыптандырат, Нью-Йорк: Viking Penguin.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5446,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Психологиялык предикаттар», У. Х. Капитан жана Д. Д. Мерриллдин редакторлугу алдында,","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5447,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Экинчиден, аң-сезимдин интенционалдык абалдары редукцияланбаган физикализмде мааниге ээ эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5448,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, бирөөнүн бир кесим пиццага болгон каалоосу аны каалаган нерсесин алуу үчүн денесин белгилүү бир түрдө жана белгилүү бир багытта кыймылдатууга түрткү болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5449,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Робинсон, Х. (1983): «Аристотелдик дуализм», Байыркы философия боюнча Оксфорд изилдөөлөрү 1, 123-44.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5450,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар мында бир эле онтологиялык маңыз бар деген идеяны өтө механикалык же түшүнүксүз деп таап, акыл жөн гана мээ экенин, же тескерисинче деп айтууну дээрлик сөзсүз четке кагышмак.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5451,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, күйгөн манжа кандай сезилерин, көк асман кандай көрүнөрүн, же жакшы музыка адамга кандай угуларын жүйөлүү суроо мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5452,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул акыл-эс кубулуштарында кандайдыр бир физикалык нерсеге редукциялоо өзгөчө кыйын сезилген квалиалар бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5453,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Демек, дуализм аң-сезимдин физикалык реалдуулукка кандайча таасир тийгизерин түшүндүрүүгө тийиш.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5454,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Билим болсо, негизден жыйынтык чыгаруу аркылуу аңдалат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5455,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Негизги идея мына ушунда: адам өз денесин элестете алат, демек, бул дене менен эч кандай аң-сезимдик абалдарды байланыштырбастан анын бар экенин да элестетет,","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5456,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Деннетт сыяктуу башкалар «философиялык зомби» түшүнүгү карама-каршылыктуу, же ыктымалсыз концепция деп эсептешкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5457,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул – ишенимдер жана каалоолор сыяктуу психикалык абалдар физикалык абалдар менен себептик түрдө өз ара аракеттенет деген көз караш.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5458,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Декарттын жүйөсү Сеттин аң-сезиминдеги «даана жана так» деп эсептеген идеялары сөзсүз түрдө чындык деген түшүнүккө негизделет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5459,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кембридж, Массачусетс: MIT Press (Брэдфорд) Мисалы, Жозеф Агасси 20-кылымдын башынан бери жасалган бир нече илимий ачылыштар адамдын өз идеяларына артыкчылыктуу жетки алуу идеясынын негизин солгундаткан деп эсептейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5460,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул көз карашты Готфрид Лейбниц эң көрүнүктүү түрдө жактаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5461,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул эмердженттик касиеттер көз карандысыз онтологиялык статуска ээ жана алар пайда болгон физикалык субстратка чейин редукцияланбайт же анын негизинде түшүндүрүлбөйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5462,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эпифеноменализм – Томас Генри Гексли биринчи жолу туюндурмаланган доктрина.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5463,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул көз карашты Фрэнк Жэксон коргогон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5464,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Панпсихизм – бул бардык материянын менталдык жагы бар деген көз караш, же, башкача айтканда, бардык объекттердин бирдиктүү тажрыйба борбору же көз карашы бар деп эсептөө.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5465,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул ар түрдүү эркиндик даражаларынын мисалын Аллан Уоллес келтирет, ал «тажрыйба жүзүндө адамдын денесине ыңгайсыз болгону менен – мисалы, оор физикалык көнүгүү жасап жатканда – көңүлү шайыр болушу мүмкүн экени; тескерисинче, денесинде комфорт сезгени менен, психикалык жактан кыйналып турушу мүмкүн экени айкын» деп белгилейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5466,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Психикалык абалдар физикалык абалдардын өзгөрүшүнө себеп болушу мүмкүн жана тескерисинче да болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5467,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тажрыйбалык дуализм Мадхьямака буддизминин концептуалдык негизи катары кабыл алынган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5468,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биздин тажрыйба дүйнөбүздү түзгөн бардык кубулуштардын көз карандысыз өз алдынча болмушун тануу менен, Мадхьямака көз карашы Декарттын субстанциялык дуализминен да, азыркы илимге мүнөздүү болгон субстанциялык монизмден – тактап айтканда, физикализмден – да айырмаланып турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5469,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чындыгында, физикализм, же материя – реалдуулуктун бирден-бир негизги субстанциясы деген түшүнүк, буддизмде ачык-айкын кабыл алынбайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5470,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биринчиси көбүнчө массага, жайгашкан ордуна, ылдамдыкка, формага, өлчөмгө жана башка көптөгөн физикалык касиеттерге ээ болсо, булар жалпысынан психикалык кубулуштарга мүнөздүү эмес болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5471,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Болмуштун түпкү маңызынын ар түрдүүлүгү эки миң жылдан ашуун убакыттан бери чыгыш философия багыттарынын өзөгүн түзүп келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5472,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Физикалисттик монизм, бирден-бир субстанция биздин эң мыкты илимибиз тарабынан такталуучу кандайдыр бир мааниде физикалык экенин ырастайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5473,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жордж Берклиники сыяктуу таза идеализм азыркы Батыш философиясында сейрек учураганы менен, психикалык тажрыйба жана касиеттер физикалык тажрыйбанын жана касиеттердин негизин түзүшү мүмкүн деп эсептеген панпсихизм аттуу кыйла өркүндөтүлгөн вариантты Альфред Норт Уайтхед жана Дэвид Рэй Гриффин сыяктуу айрым философтор жактап келишет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5474,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Үчүнчү мүмкүнчүлүк – физикалык да, менталдык да болбогон негизги субстанциянын бар экенин таануу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5475,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адамдын өзүнүн ички психикалык турмушу жөнүндөгү интроспективдик баяндамаларынын кылдаттыгы ынталуу текшерүүгө тийиштүү эмес жана прогноздоочу жалпылоолорду түзүү үчүн колдонулушу мүмкүн эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5476,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Психологиядагы мындай өнүгүүлөр менен катар, философиялык бихевиоризм (кээде логикалык бихевиоризм деп аталган) иштелип чыкты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5477,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул философтор, эгер психикалык абалдар материалдык, бирок жүрүм-турумдук эмес нерсе болсо, анда алар, кыязы, мээнин ички абалдарына теңдеш болот деп ойлошкон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5478,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Токендик кимдик теорияларына ылайык, мээнин белгилүү бир абалынын адамдын бир гана менталдык абалы менен байланыштуу болгондугу, менталдык абалдардын түрлөрү менен мээ абалдарынын түрлөрүнүн ортосунда абсолюттук корреляция бар экендигин сөзсүз эле билдирбейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5479,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Акырында, Витгенштейндин «маани – бул колдонуу» деген идеясы маани теориясы катары функционализмдин бир версиясынын жаралышына алып келди, аны кийин Уилфрид Селларс жана Гилберт Харман андан ары өрчүтүшкөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5480,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындан улам, редуктивдүү эмес физикализм дагы деле учурашы мүмкүнбү деген суроо туулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5481,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дэвидсон супервенттүүлүк тезисин колдонот: менталдык абалдар физикалык абалдарга супервенттүү келет, бирок аларга редукцияланбайт. \"","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5482,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мээ мезгилдин бир учурунан экинчисине өтө берет; ошентип мээ убакыттын агымында кимдикке ээ болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5483,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өздүктүн же «Мендин» аналогиясы – бул шамдын жалыны.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5484,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Шам күйүп турганда өчпөгөнү жалындын уланмалуулугун көрсөтсө да, убакыттын өтүшү менен бир учурдан экинчи учурга анын чыныгы кимдиги сакталбайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5485,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондой эле, адамдын бүгүн эртең менен сабакка кирип келгени ошол эле киши экени – иллюзия.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5486,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мунун окшоштугу – мээнин физикалык касиеттеринен психикалык абалдын пайда болушу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5487,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чёрчленддер көп учурда тарыхта пайда болуп, кийин туура эмес экени аныкталган элдик теориялар менен онтологиялардын тагдырын мисал иретинде келтиришет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5488,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айрым философтор мунун себеби түпкү концептуалдык чаташууда деп эсептешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5489,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тескерисинче, адамдын тажрыйбасын ар кандай ыкмалар менен – мисалы, менталдык жана биологиялык лексика аркылуу – сүрөттөй алууга болорун жөн гана кабыл алуу зарыл.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5490,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мээ жөн гана психикалык лексиканы колдонуу үчүн туура эмес контекст болуп саналат – ошондуктан мээнин психикалык абалын издөө аракети категориялык ката же ой жүгүртүүдөгү жаңылыштыктын бир түрү болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5491,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ар кандай психикалык абалдын өзгөчөлүгү анын кандайдыр бир тажрыйбалык сапатка ээ болушунда – мисалы, оору дайыма азапты пайда кылган нерсе катары сезилет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5492,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мээдеги процесстердин бар экендиги жөнүндө маалымат өзүнөн-өзү эмне үчүн алар тиешелүү сапаттуу тажрыйбалар менен коштолорун түшүндүрө албайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5493,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул редуктивдик түшүндүрмөлөрдүн мүмкүнчүлүгү жөнүндөгү жоромолдон улам келип чыгат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5494,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"20-кылымдагы немис философу Мартин Хайдеггер мындай редукционисттик моделдин негизинде жаткан онтологиялык жоромолдорду сынга алып, бул түшүнүктөр менен тажрыйбаны аңдап билүү мүмкүн эместигин айткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5495,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Психикалык абалдардын жана жалпысынан аң-сезимдин интроспективдүү, биринчи жактан сезилүүчү жактарын үчүнчү жактын сандык нейробиологиясы аркылуу түшүндүрүү маселеси – түшүндүрмө ажырымы деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5496,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул эки категория бири-биринен айырмаланып турат жана бири-бирин экинчисине кыскартууга болбойт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5497,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Нагелдин ою боюнча, илим субъективдүү тажрыйбаны азырынча түшүндүрө албайт, себеби ал талап кылынган билимдин деңгээлине же түрүнө али жете элек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5498,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Менталдык абалдардын бул касиети алардын мазмуну жана семантикалык референттери бар экенин, ошондуктан аларга чындык чоңдуктарын ыйгарууга болорун шарттайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5499,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок акыл-эстеги идеялар же ой-пикирлер чын же жалган болот, анда акыл-эс абалдары (идеялар же ой-пикирлер) кантип табигый процесстер боло алышат?","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5500,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эгерде факт чын болсо, анда идея дагы чын; болбосо, ал жалган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5501,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Акыл-эс процесстери дене процесстери менен тыгыз байланышта болгондуктан, табигый илимдердин адамдар тууралуу сыпаттамалары акыл-эс философиясында маанилүү роль ойнойт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5502,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Нейробиология тармагында психикалык жана физикалык абалдар менен процесстердин ортосундагы байланыштарды караган көптөгөн субдисциплиналар бар: сенсордук нейрофизиология кабылдоо жана стимулдаштыруу процесстеринин ортосундагы байланышты изилдейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5503,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Акырында, эволюциялык биология адамдын нерв системасынын пайда болушун жана өнүгүүсүн изилдейт, жана бул акыл-эстин негизи болгондуктан, ошондой эле психикалык кубулуштардын эң жөнөкөй баскычтарынан баштап, алардын онтогенетикалык жана филогенетикалык өнүгүүсүн сүрөттөйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5504,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көбөйтүүнү жөнөкөй мисал катары келтирсек болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5505,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул суроо жасалма интеллект (AI) жаатындагы изилдөөлөрдөн улам философиялык талаш-тартыштардын чордонуна чыкты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5506,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Күчтүү ЖИнин максаты болсо, тескерисинче, адамдыкына окшогон аң-сезимге ээ компьютер жасоо болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5507,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тьюринг тести ар кандай сын-пикирлерге дуушар болгон, алардын арасынан эң кеңири белгилүү болгону, балким, Сёрл иштеп чыккан «Кытай бөлмөсү» ой эксперименти.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5508,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Психология- психикалык абалдарды бири-бири менен же адам организмине кирген-чыккан сигналдарды байланыштырган мыйзам ченемдүүлүктөрдү изилдейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5509,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Формалар психологиясынын мыйзамдарынын бири бир багытта кыймылдаган объекттер бири-бири менен байланышы бар деп айтат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5510,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул интеллект жана жүрүм-турум боюнча изилдөөлөрдү камтыйт – өзгөчө дайындар нерв системаларында (адамдардын же жаныбарлардын) жана машиналарда (мисалга, компьютерлерде) кабылдоо, тил, эс тутум, ой жүгүртүү жана эмоция сыяктуу жөндөмдөр аркылуу кантип чагылдырылып, иштетилип жана өзгөртүлөрүнө көңүл бурулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5511,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошону менен катар, Гегелдин жасаган эмгеги англо-америкалык акыл-эс философия стилинен түп-тамыры менен айырмаланат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5512,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адамдын аң-сезиминин мазмунуна (ноэмага көңүл буруңуз) жана процесстер тажрыйбабызды кандайча калыптандырышына Эдмунд Гуссерль тарабынан негизделген феноменология көңүл бурат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5513,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Материалисттик детерминисттер үчүн – жагдай дал ушундай.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5514,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айрымдар бул ой жүгүртүүнү мындан да ары тереңдете түшүшөт: адамдар эмнени каалап, эмне кылууну өз алдынча чече алышпайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5515,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул пикирдеги адамдар «Биз эркинбизби?» деген суроону көтөрүшөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5516,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эркиндик менен аныкталбастыкты теңдештирүү туура эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5517,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дэвид Юм – философия тарыхындагы эң көрүнүктүү компатибилист болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5518,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул философтор дүйнөнүн өнүгүшү а) жаратылыш мыйзамына физикалык жактан көз карандысыз агенттик аралашканда, дүйнөнүн жүрүшү толугу менен жаратылыш мыйзамы аркылуу аныкталбайт; б) дүйнө бир гана индетерминисттик жаратылыш мыйзамы аркылуу аныкталат; же в) дүйнө физикалык жактан редукцияланбаган агенттиктин субъективдүү аракети менен шайкеш келген индетерминисттик жаратылыш мыйзамынын негизинде аныкталат деп айтышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5519,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар төмөндөгүдөй ой жүгүртүшөт: эгер биздин эрк эч нерсе тарабынан аныкталбаса, анда биз каалаган нерсебизди жөн гана кокустуктан каалайбыз.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5520,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өзгөрбөй турган маңыздуу өзөк катары «мен» жөнүндө идея материалдык эмес жан идеясынан келип чыгат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Philosophy_of_mind","last_updated":"3.0"}
+{"id":5521,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мантранга, бул мамлекеттердин башкы башкаруучу органы падышадан, башкы вазирден, армиянын башкы кол башчысынан жана падышанын башкы дин кызматкеринен турган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5522,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Артхашастра акылман башкаруучу үчүн саясат илимини, тышкы иштер жана согуштар боюнча саясаттарды, тыңчылык мамлекеттин системасы жана мамлекеттин көзөмөлү жана экономикалык туруктуулугун баяндалат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5523,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошол доордогу негизги философиялар – Конфуцийчилик, Легизм, Моизм, Аграризм жана Даосизмдин ар бири өзүнүн философиялык мектептеринин саясий тарабы болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5524,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Катаал мыйзамдарга жана жазаларга негизделген өтө авторитардык башкарууну Легизм жактаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5525,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, соңку байыркы доордун аягында Исламдын «салтчыл» ашариттик көз карашы жалпысынан үстөмдүк кылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5526,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, Батыш ой-жүгүртүүсүндө, бул Исламдын улуу философтору: ал-Кинди (Алькиндус), ал-Фараби (Абунасер), Ибн Сина (Авиценна), Ибн Бажжа (Авемпаце) жана Ибн Рушд (Аверроэс) үчүн гана мүнөздүү болгон өзгөчө бир тармак деп жалпысынан эсептешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5527,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, Ислам тарыхынын эң алгачкы жылдарындагы харижийлердин Халифат жана Үммөт жөнүндөгү идеялары, же шиизмдин Имамдык концепциясы саясий ой-жүгүртүүнүн далилдери катары карал��т.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5528,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Исламдын Алтын доорунда Аристотелдин идеяларын ислам дүйнөсүнүн алкагында ишке ашырган перипатетик философтордун жолун улантуучулар пайда болуп, аристотелизм гүлдөп-өнүккөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5529,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошол доордун башка белгилүү саясий философторунун катарына Низам ал-Мүлк кирет – ал Перс илимпозу жана Сельжук империясынын вазири, ал \"Сиясатнама\" же англисче айтканда «Book of Government» чыгармасын жазган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5530,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Балким, орто кылымдардагы Европанын эң таасирдүү саясий философу – католиктик Европага мусулман Испаниясы аркылуу Аверроэстин комментарийлери менен бирге гана жеткирилген Аристотелдин эмгектерин кайра тааныштырууга көмөктөшкөн Ыйык Томас Аквиналык болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5531,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал эми башкалар, мисалы, Николь Орем өзүнүн «Livre de Politiques» эмгегинде адилетсиз башкаруучуну кулатуу укугун кескин түрдө танышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5532,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул эмгек, ошондой эле классикалык антикалык доорду терең талдаган «Ой жүгүртүүлөр» да, Батыштын заманбап саясий ой-жүгүртүүсүнө зор таасир эткен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5533,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кандай болгон күндө да, Макиавелли саясатка карата прагматикалык жана бир аз консеквенциалисттик көз карашты сунуштайт, анда жакшылык менен жамандыкты жөн гана абсолюттук бийликти алуу жана сактоо сыяктуу максатка жетүү үчүн колдонулган жөн гана каражаттар болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5534,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул теоретиктерди эки негизги суроо жетелеген: биринчиси, адамдар кандай укук же муктаждык менен мамлекеттерди түзүшөт; экинчиси, мамлекет үчүн эң жакшы форма кандай болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5535,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Өкмөт» термини мамлекеттик институттарды ээлеген жана аларга эл, анын ичинде өздөрү дагы, баш ийүүгө милдеттүү болгон мыйзамдарды жана токтомдорду чыгарган адамдардын белгилүү бир тобун түшүндүрөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5536,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул концепцияны эл аралык соодада ишке ашырылган эркин рынок принциби катары да кароо мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5537,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Францияда чиркөөнүн эң катуу сынчысы Франсуа Мари Аруэ болгон, ал Агартуу доорунун борбордук ишмери Вольтер деген ат менен белгилүү болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5538,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Менин өлүм алдындагы жалгыз өкүнүчүм – бул адам акылы көтөрө ала турган эң сонун жана кадыр-барктуу ишке жардам бере албаганым.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5539,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Локк сэр Роберт Филмердин патриархалдык саясий теориясына каршы чыгып, анын ордуна берилген алкакта табияттын принциптерине негизделген табигый системаны колдогон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5540,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аквиналыктын жандын тубаса күнөөдөн куткарылышы жөнүндөгү үстөмдүк кылган көз карашынан айырмаланып, Локк адамдын аң-сезими бул дүйнөгө tabula rasa катары келет деп эсептейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5541,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кайрымдуу монархтар же аристократтар учурунда эркиндик боюнча чектөөлөр жөнүндө кооптонуу мүмкүн болсо да, салттуу түрдө саясий жоопкерчилиги жок башкаруучулар элдин жыргалчылыгы үчүн эмес, өздөрүнүн кызыкчылыгы үчүн башкарат деген терең тынчсыздануу болуп келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5542,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адилеттүүлүк кемчиликсиз милдеттерди, башкача айтканда, укуктарга түздөн-түз байланышкан милдеттерди камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5543,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал коомдогу гендердик теңдик маселесин талкуулоо максатында «On Liberty» чыгармасын колдонот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5544,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Байыркылардын эркиндиги – бул жарандарга коомдук чогулуштардагы талкуулар жана добуш берүүлөр аркылуу саясатка түздөн-түз таасир тийгизүү укугун берген катышуучулук республикалык эркиндик болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5545,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Байыркы эркиндик ошондой эле салыштырмалуу кичинекей жана бир тектүү коомдор менен чектелген, аларда эл коомдук иштерди жүргүзүү үчүн бир жерге ыңгайлуу түрдө чогула алчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5546,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын ордуна, шайлоочулар элдин атынан парламентте маселелерди талкуулай турган жана жарандарды күнүмдүк саясий иштерге аралашуу зарылдыгынан куткара турган өкүлдөрдү шайлашат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5547,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гоббс «Левиафанда» мамлекеттердин жана мыйзамдуу өкмөттөрдүн негизделиши, ошондой эле адеп-ахлактын объективдүү илимин түзүү тууралуу өз доктринасын баяндаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5548,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындай шартта ар бир адам дүйнөдөгү бардык нерсеге укуктуу болмок же талап кылууга уруксат берилмек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5549,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1762-жылы жарык көрүп, ал Батыш салтындагы саясий философиянын эң маанилүү чыгармаларынын бирине айланган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5550,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өздөрүн башкалардын кожоюну деп ойлогондор, чындыгында, алардан да өткөн кулдар.\"","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5551,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өнөр жай революциясы саясий ой жүгүртүүдө параллелдүү революцияны жаратты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5552,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"XIX кылымдын ортосунда марксизм өнүгүп, жалпысынан социализм калктын, негизинен шаардык жумушчу табынын арасында барган сайын көбүрөөк колдоого ээ болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5553,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маркстан айырмаланып, ал тарыхый материализмге ишенген, Гегель рухтун феноменологиясына ишенген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5554,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Англо-америка дүйнөсүндө антиимпериализм жана плюрализм 20-кылымдын башында популярдуулукка ээ боло баштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5555,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул Жан-Поль Сартр менен Луи Альтюссердин заманы эле, ал эми Мао Цзэдундун Кытайдагы жана Фидель Кастронун Кубадагы жеңиштери, ошондой эле 1968-жылдын май айындагы окуялар революциялык идеологияга, өзгөчө \"жаңы солчулдар\" тарабынан кызыгуунун артышына алып келди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5556,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Оторчулук жана расизм пайда болгон маанилүү маселелердин катарына кирген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5557,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Феминизмдин, ЛГБТ социалдык кыймылдарынын өсүшү, ошондой эле колониялык башкаруунун аякташы жана өнүккөн өлкөлөрдөгү афроамерикалыктар жана сексуалдык азчылыктар сыяктуу азчылыктардын саясий обочолонуусу феминисттик, постколониялык жана мультимаданий ой жүгүртүүнүн маанилүүлүгүнө алып келди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5558,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Роулз «баштапкы абал» деп аталган ой экспериментин колдонгон, анда өкүл тараптар «билбестик пардасынын» артында туруп, коомдун негизги түзүлүшү үчүн адилеттик принциптерин тандашат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5559,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Англо-америкалык ой жүгүртүүдө аналитикалык этиканын көтөрүлүшү менен бир убакта, Европада 1950–1980-жылдары учурдагы коомдорду сынга алууга багытталган бир нече жаңы философиялык багыттар пайда болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5560,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бир аз башка нукта, бир катар башка континенталдык ойчулдар – азыр деле негизинен марксизмдин таасиринде болгон – структурализмге жана «Гегелге кайтууга» жаңы басым жасашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5561,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Майкл Уолцер, Майкл Сэндел жана Чарльз Тейлор тарабынан айтылган либералдык саясий теорияга (өзүнчө) сын пикирлердин тегерегинде дагы бир талкуу жаралды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5562,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Коммунитаристтер жергиликтүү башкарууну күчөтүүнү, ошондой эле социалдык капиталдын өсүшүнө шарт түзгөн экономикалык жана социалдык саясаттарды колдошот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5563,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"20-кылымдын аягында пайда болгон эки кесилишкен саясий көз караш – республикачылык (же нео- же жарандык республикачылык) жана мүмкүнчүлүктөргө негизделген мамиле.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5564,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Республикачыл үчүн кулдун статусу, ага кандай мамиле жасалбасын, кабыл алынгыс.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5565,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мүмкүнчүлүктөргө негизделген ыкма да, республикачылык да тандоону ресурстар менен камсыздалышы керек болгон нерсе катары карашат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5566,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адамдардын коомдук жаныбарлар экени жана полис (байыркы грек калаа-мамлекети) мындай жаныбарларга ылайыктуу татыктуу жашоону камсыз кылуу үчүн жашаган деген теориялары менен белгилүү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5567,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Берк Америка революциясынын эң жалындуу жактоочуларынын бири болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5568,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Хомский – АКШнын тышкы саясатын, неолиберализмди жана азыркы мамлекеттик капитализмди, израил-палестин жаңжалын жана негизги маалымат каражаттарын катуу сынга алуучу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5569,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Уильям Э. Коннолли: постмодерн философияны саясий теорияга киргизүүгө жардам берген жана плюрализм менен агонисттик демократиянын жаңы теорияларын алдыга жылдырган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5570,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Томас Хилл Грин: азыркы либералдык ойчул жана позитивдүү эркиндиктин алгачкы жактоочуларынын бири.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5571,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын алгачкы эмгектерине Франкфурт мектеби зор таасир көрсөткөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5572,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал мамлекеттин негизги ролу мыйзам үстөмдүгүн камсыз кылуу жана стихиялуу тартиптин өнүгүшүнө жол берүү болгон эркин рынок капитализмин жактаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5573,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дэвид Юм: Юм Джон Локктун жана башкалардын коомдук келишим теориясын кандайдыр бир чыныгы макулдашуу тууралуу мифке негизделген деп сынга алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5574,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Америка Кошмо Штаттарынын көз карандысыздык декларациясы менен кеңири белгилүү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5575,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дүйнө жүзүндө тынчтыкты сактоо үчүн эл аралык уюм зарыл деп айтылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5576,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал Гоббстон айырмаланып, адеп-ахлактык баалуулуктар мамлекеттик бийликтен көз карандысыз жана кеңири жайылган коом тууралуу божомолго таянып, бийлиги жеке менчикти коргоо менен чектелген өкмөттү жактаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5577,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Батыш марксизминин негиздөөчүлөрүнүн бири.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5578,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мамлекеттик башкарууга идеализмге таянбастан, реалдуу көз караш менен мүнөздөмө берген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5579,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Саясий теоретик катары ал бийликтин бөлүнүшүнө ишенген жана көпчүлүктүн тираниясынан жеке адамдын укуктарын коргоо үчүн зарыл болгон тең салмактуулуктун жана каршылык көрсөтүүнүн кеңири топтомун сунуш кылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5580,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Репрессивдүү десублимация түшүнүгү киргизилген, анда социалдык көзөмөл түз башкаруу жолу менен гана эмес, каалоону манипуляциялоо жолу менен да ишке ашырылышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5581,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Идеология түшүнүгүн социалдык аракеттерди калыптандыруучу жана көзөмөлдөөчү ишенимдер (чын же жалган) катары жараткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5582,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мэн-цзы: Конфуцийчилик мектебинин эң маанилүү ойчулдарынын бири, ал башкаруучулардын башкарылуучулар алдындагы милдети жөнүндө ырааттуу аргумент келтирген биринчи теоретик.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5583,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Монтескье: Мамлекеттик түзүлүштүн алкагында \"бийликтердин тең салмактуулугу\" аркылуу элди коргоону талдаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5584,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын жорумчулары анын саясий философиясынын мазмуну жөнүндө талкуулашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5585,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Платон: «Мамлекет» аттуу көлөмдүү диалогун жазып, анда өзүнүн саясий философиясын баяндаган: жарандар үч категорияга бөлүнүшү зарыл.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5586,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айн Рэнд: объективизмдин негиздөөчүсү жана 20-кылымдын ортосунда Америкадагы объективисттик жана либертариандык кыймылдардын кыймылдаткыч күчү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5587,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өкмөт динден ажыратылгандай эле, экономикадан да ошондой эле жол менен жана ошол эле себептер менен ажыратылышы керек болчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5588,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адам Смит: Көбүнчө заманбап экономиканын негиздөөчүсү деп айтылат; кол өнөрчүлөр менен соодагерлердин жеке кызыкчылыгын көздөгөн жүрүм-турумунан («көрүнбөгөн кол») экономикалык пайда кантип жараларын түшүндүргөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5589,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сократ: Афиналык замандаштарына тийгизген оозеки таасири аркылуу Батыш саясий философиясынын негиздөөчүсү деп эсептелет; Сократ өзү эч нерсе жазып калтырбагандыктан, ал жана анын окуусу жөнүндөгү маалыматтын көбү бизге анын эң атактуу окуучусу Платон аркылуу жеткен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5590,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Макс Штирнер: анархизмдеги маанилүү ойчул жана индивидуалисттик анархизм катары таанымал анархисттик агымдын негизги өкүлү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Political_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5591,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Социалдык философиянын башка формаларына саясий философия жана юриспруденция кирет, алар негизинен мамлекеттик жана өкмөттүк коомду жана анын иштешин изилдейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Social_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5592,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алгачкы грек философиясы катары да таанымал болгон сократка чейинки философия – бул Сократка чейинки байыркы грек философиясы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5593,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алардын эмгектери жана чыгармалары дээрлик толугу менен жоголгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5594,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сократка чейинки философия биздин заманга чейинки 6-кылымда Фалес, Анаксимандр жана Анаксимен аттуу үч милеттик аркылуу пайда болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5595,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ксенофан кудайлардын антропоморфизмин сынга алганы менен таанымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5596,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Б.з.ч. 5-кылымда Элей школасы пайда болгон (Парменид, Элейлик Зенон жана Мелисс).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5597,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анаксагор менен Эмпедокл Ааламдын кантип жаралганына плюралисттик түшүндүрмө беришкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5598,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул тер��ин биринчи жолу XVIII кылымдын аягында немис философу Й. А. Эберхард тарабынан \"vorsokratische Philosophie\" деген ат менен колдонулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5599,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул терминдин кемчиликтери бар, себеби сократка чейинки ойчулдардын бир нечеси этикага жана эң мыкты өмүр сүрүү жолдоруна терең кызыгышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5600,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Джеймс Уоррендин пикиринде, Сократка чейинки философтор менен классикалык доордун философторунун айырмасы Сократтын өзүнө эмес, географияга жана сакталып калган тексттерге байланыштуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5601,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Окумуштуу Андре Лакс классикалык доордон башталып, бүгүнкү күнгө чейин уланып келе жаткан сократка чейинкилерди жана сократчыларды бөлүү боюнча эки салтты айырмалайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5602,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көпчүлүк чыгармалары «Peri Physeos» же «Табият тууралуу» деп аталат, бул аталышты, кыязы, кийинчерээк башка авторлор ыйгарган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5603,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алардын чечмеленишиндеги дагы бир кыйынчылык - алар колдонгон түшүнүксүз тил.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5604,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аристотелдин мураскери Теофраст байыркы доордо Сократка чейинки ойчулдар тууралуу негизги эмгек катары саналган «Физиктердин пикирлери» аттуу энциклопедиялык китепти жазган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5605,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эми окумуштуулар Дилс-Кранц нумерациясы деп аталган коддоо схемасын колдонуп, үзүндүлөргө шилтеме кылуу үчүн бул китепти колдонушат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5606,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Төмөндө \"А\" же \"В\" деп белгиленген үзүндүнүн философтун түздөн-түз цитатасы экендигин көрсөтүүчү код келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5607,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сократка чейинки доор эки кылымга жакын созулуп, анын ичинде кеңейип жаткан Ахемениддердин Персия империясы батышка карай созулуп, гректер Кипрге жана Сирияга жетүү менен соода жана деңиз жолдору аркылуу алдыга жылышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5608,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гректер б.з.ч. 499-жылы көтөрүлүшкө чыгышкан, бирок акыры б.з.ч. 494-жылы жеңилишкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5609,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Байыркы Грецияда сократка чейинки философиянын жаралышына бир нече факторлор өбөлгө түзгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5610,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дагы бир фактор гректер арасында саяка��тын жеңилдиги жана жыштыгы болгон, бул идеялардын аралашуусуна жана салыштырылышына алып келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5611,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көз карандысыз полистердин демократиялык саясий тутуму да философиянын өнүгүшүнө шарт түзгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5612,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Философтордун идеялары белгилүү бир деңгээлде Гомер менен Гесиоддун чыгармаларында кыйыр түрдө камтылган суроолорго жооп болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5613,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар дүйнөнүн келип чыгышын изилдөөгө жана салттуу фольклорду жана уламыштарды системалуу түрдө иретке келтирүүгө умтулгандыктан, Сократка чейинкилердин илгеркилери деп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5614,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сократка чейинки алгачкы философтор да башка өлкөлөргө көп саякат кылышкан, бул сократка чейинки ой жүгүртүүнүн тамыры чет өлкөдө да, өз өлкөсүндө да болгондугун билдирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5615,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сократка чейинки философтор бүтүндүктүн көп түрдүүлүгүн да, бирдиктүүлүгүн да түшүндүрө ала турган бирдиктүү түшүндүрмө бар деген интуицияны бөлүшүшкөн жана бул түшүндүрмө кудайлардын түздөн-түз аракеттеринен турбайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5616,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көптөр нерселердин материалдык башатын (архе) жана алардын келип чыгышы менен жок болушунун ыкмасын издешкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5617,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар космосту аңдап-билүү аракетинде ритм, симметрия, аналогия, дедукционизм, редукционизм, жаратылышты математикалаштыруу жана башкалар сыяктуу жаңы терминдер менен түшүнүктөрдү киргизишкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5618,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул, андан аркы окуяларга таасири болорун кыйытып, башталышты же пайда болууну билдириши мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5619,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул аспаптардын жетишсиздигинен, же дүйнөнү бирдиктүү, бөлүнбөс бүтүндүк катары кароо тенденциясынан улам болушу ыктымал, ошондуктан сырткы көзгө жаратылыштын эң майда бөлүкчөлөрүн эксперименталдык көзөмөл астында байкоо мүмкүн эмес эле.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5620,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Системалуу, себеби алар өз жыйынтыктарын универсалдаштырууга аракет кылышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5621,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сократка чейинки философтор атеисттер болгон эмес; бирок алар кудайлардын күн күркүрөө сыяктуу табигый кубулуштарга катышуу даражасын төмөндөтүшкөн, же болбосо кудайларды табият дүйнөсүнөн толугу менен чыгарып салышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5622,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сократка чейинки философиянын биринчи кадамы, негизинен милеттиктер, Ксенофан жана Гераклит, салттуу космогонияны четке кагуудан жана жаратылышты эмпирикалык байкоолордун жана интерпретациялардын негизинде түшүндүрүү аракеттеринен турган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5623,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Элеаттар дагы монисттер болушкан (алар бир гана нерсе бар, ал эми калганынын баары – анын эле өзгөргөн түрү деп ишенишкен).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5624,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал биринчи батыш философу деп эсептелет, анткени ал биринчилерден болуп акыл-эсти колдонгон, далилдерди келтирген жана жалпылаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5625,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Фалестин теги финикиялык болушу ыктымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5626,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Фалес болсо, өзүнүн абстрактуу дедуктивдүү ой жүгүртүүсү аркылуу жалпылоолорго жетип, геометрияны өркүндөткөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5627,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Фалес, ошол кездеги көптөгөн гректер сыяктуу эле, астрономиялык жазуулар жүргүзүлгөн Сардыга барган жана астрономиялык байкоолорду практикалык максаттарда (май жыйноо үчүн) колдонгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5628,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал дүйнөнүн келип чыгышын Кудайга эмес, кандайдыр бир элементке таандык кылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5629,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал Милет элитасынын өкүлү, бай жана мамлекеттик ишмер болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5630,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Фалеске жооп иретинде ал түпкү негиз катары, андан алгачкы карама-каршылыктар: ысык менен суук, нымдуу менен кургак айырмаланып чыккан, аныкталбаган, чексиз, сапатсыз субстанцияны (апейронду) сунуш кылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5631,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал адамзаттын келип чыгышы жөнүндө жоромол айтканы менен да белгилүү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5632,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал жаратылыш тууралуу прозада китеп да жазган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5633,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал көп саякаттаган акын болгон, анын теология жана эпистемология сыяктуу кызыктуу кызыкчылыктары бар эле.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5634,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал айтты, эгерде өгүздөр, аттар же арстандар сүрөт тарта алса, анда алар өздөрүнүн кудайларын өгүздөрдүн, аттардын же арстандардын кейпинде сүрөттөшмөк.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5635,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ксенофан күн, асан-үсөн жана Ыйык Эльмдин оттору сыяктуу кубулуштарга да натуралисттик түшүндүрмөлөрдү сунуштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5636,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ксенофан адамдардын таанып-билүү жөндөмдүүлүгүнө пессимисттик көз карашта болсо да, ал сыни ой жүгүртүү аркылуу акырындык менен прогресске ишенген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5637,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гераклит жаратылыштагы бардык нерселер түбөлүктүү өзгөрүүдө болот деп ырастаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5638,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"От сууга жана жерге айланат, жана тескерисинче болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5639,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гераклит бир эле дарыяга эки жолу кирүүгө болбойт деп ырастайт жана бул позиция ta panta rhei (баары агат) деген ураанга жалпыланган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5640,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гераклиттин дагы бир негизги түшүнүгү – карама-каршылыктар кандайдыр бир жол менен бири-бирин чагылдырат, – бул карама-каршылыктардын биримдиги деп аталган окуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5641,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гераклиттин карама-каршылыктардын биримдиги жөнүндөгү окуусуна ылайык, дүйнөнүн жана анын ар кандай бөлүктөрүнүн биримдиги карама-каршылыктардан пайда болгон чыңалуу аркылуу сакталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5642,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гераклиттин негизги идеясы логос болуп саналат – байыркы грек сөзү, анын көптөгөн маанилери бар; Гераклит өз китебинде бул сөздүн ар бир учурда ар кандай маанисин колдонгон болушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5643,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бир нече ондогон жылдар өткөндөн кийин ал Кротондон качып, Метапонтумга көчүп кетүүгө аргасыз болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5644,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар анын идеяларын андан ары өркүндөтүп, бардык нерсе сандардан турат, аалам сандар менен жаралган жана бардыгы аналогиялар менен геометриялык катыштардын чагылышы деген ырастоого жетишкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5645,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алардын жашоо образы аскеттик болгон, алар ар кандай ырахаттардан жана тамак-аштан баш тартышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5646,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башка Сократка чейинки философтор Пифагорду анын реинкарнацияга ишенгени үчүн шылдыңдашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5647,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Пифагореизм кийинки христиандык агымдарга жана неоплатонизмге таасир эткен, ал эми анын педагогикалык ыкмаларын Платон ылайыкташтырган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5648,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аристотелдин жана Диоген Лаэртскийдин пикири боюнча, Ксенофан Пармениддин мугалими болгон жана Ксенофанды элеат деп эсептөө керекпи же жокпу деген талаш-тартыштар бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5649,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал биринчи болуп Жердин шар формасында экенин аныктаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5650,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Парменид кийинки грек философиясына олуттуу таасирин тийгизген, «Жаратылыш тууралуу» же «Бар нерсе жөнүндө» деп аталган, чечмелөөгө татаал поэма жазган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5651,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Поэма үч бөлүктөн турат: проэма (б.а. кириш сөз), чындык жолу жана пикир жолу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5652,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чындык Жолу ошол кезде да, бүгүнкү күндө да алда канча маанилүү деп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5653,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Демек, биз чындык деп ойлогон нерселердин баары, ал тургай өзүбүз да, жалган элестер.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5654,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Пири Куросту сезимдерди жалган деп четке кагып, ар кандай ырастоолордун чындыгын же жалгандыгын түшүнүү үчүн акылын колдонууга үйрөтөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5655,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Зенон менен Мелисс Пармениддин космология тууралуу ойлорун улантышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5656,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал биз ар кандай жок объекттер бар деп эмне үчүн ойлой турганыбызды түшүндүрүүгө аракет кылды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5657,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анаксагор Ионияда төрөлгөн, бирок Афинага көчүп келген биринчи ири философ болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5658,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анаксагор ошондой эле Сократка зор таасирин берген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5659,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын эмнени айткысы келгени ар кандай чечмеленет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5660,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бардык объекттер аба, суу жана башкалар сыяктуу ар кандай элементтердин аралашмасынан турган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5661,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Нус ааламдын түзүүчү бөлүгү деп да эсептелген, бирок ал жандуу нерселерде гана учурайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5662,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анаксагор бардык табигый кубулуштарга жалпыга жарактуу түшүндүрмө түзүүгө умтулуп, эпистемология боюнча Милеттик ойду өркүндөткөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5663,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Диоген Лаэртийдин айтымында, Эмпедокл поэма түрүндөгү эки китеп жазган: Peri Physeos («Жаратылыш жөнүндө») жана Katharmoi («Тазалануу»).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5664,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал ошондой эле Анаксагордун төрт «башат» (башкача айтканда, классикалык элементтер) бири-бири менен аралашып, бизди курчап турган бардык нерселерди жаратат деген оюн улайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5665,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул эки карама-каршы күч төрт тамырдын затына таасир тийгизип, аларды гармонияда бириктирет же бөлүп-жарат, ал эми натыйжадагы аралашмадан бардык нерселер жаралат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5666,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алардын ой-жүгүртүүсү философиянын этика, математика, эстетика, саясат, жада калса эмбриология сыяктуу көптөгөн башка тармактарын камтыганына карабастан, алар өзүлөрүнүн атомдук космологиясы менен таанымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5667,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Демокрит жана Левкипп биздин сезимдердин ишенимдүүлүгү боюнча скептик болушкан, бирок кыймылдын бар экендигине бекем ишенишкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5668,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Атомдор боштукта кыймылдап, бири-бири менен өз ара аракеттенишип, биз жашаган дүйнөнүн көп түрдүүлүгүн таза механикалык жол менен түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5669,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Демокрит баары атомдордон жана боштукта тургандан кийин, кээ бир сезимдерибиз чыныгы эмес, шарттуу деген тыянакка келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5670,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар кудайлардан баштап, адеп-ахлакка чейинки салттуу ой жүгүртүүнү сынга алып, философиянын, ошондой эле драма, коомдук илимдер, математика жана тарых сыяктуу башка дисциплиналардын андан ары өркүндөөсүнө жол ачышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5671,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Софисттер риторикага жана маселелерди ар кандай көз караш менен кароого үйрөтүшкөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5672,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Горгий «Жаратылыш тууралуу» аттуу китебинде Элеаттардын «бар нерсе» жана «жок нерсе» деген түшүнүктөрүн сынга алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5673,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Антифон табигый укукту калаанын мыйзамына каршы койгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5674,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал космостун көп түрдүүлүгүн да, биримдигин да түшүндүрүүгө аракет кылды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5675,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Диоген Аполлониялык милеттик монизмге кайтып келген, бирок бир аз татаал ой менен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5676,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Пифагор менен Эмпедокл өздөрүнүн акылмандыгын кудайдан шыктанган макамы менен байланыштырышса да, алар пенделерди жаратылыш дүйнөсү жөнүндө чындыкты издөөгө үйрөтүүгө же үндөөгө аракет кылышкан: Пифагор – математика жана геометрия аркылуу, ал эми Эмпедокл – тажрыйбага кабылуу аркылуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5677,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар Гомер менен Гесиод жараткан кудайлар жөнүндөгү салттуу түшүнүктөрдү сынга алышып, грек элдик динин да сындап, натурфилософия менен теологиянын ортосунда ажырымдын башталышына алып келишкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5678,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Теологиялык ойлом Милеттик философтордон башталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5679,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ксенофан Кудайга үч шарт койгон: ал ашкан жакшы, өлбөс-өчпөс жана сырткы келбети боюнча адамга окшобоого тийиш эле, бул батыштын диний ой-жүгүртүүсүнө чоң таасирин берген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5680,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анаксагор космостук акыл (нус) нерселерге жан берет деп ырастаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5681,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дал ушул Гиппократ (көбүнчө медицинанын атасы деп аталат) бул эки тармакты – толук болбосо да – бөлүп чыгарган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5682,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дайыма өзгөрүп туруучу табият Гераклиттин panta rhei (баары өзгөрүү абалында) аксиомасы менен жалпыланган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5683,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сократка чейинки ойчулдар рационализм, байкоолор жана илимий деп эсептелүүчү түшүндүрмөлөрдү сунуштоо менен жаратылыштын ар кыл жактарын таанып-билүүгө умтулуп, Батыш рационализмине пайдубал салышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5684,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анаксимандр жетиштүү негиз принцибин сунуштаган, бул ошондой эле «эч нерсе жок нерседен пайда болбойт» деген принципке да жол ачкан революциялык аргумент болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5685,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ксенофан ошондой эле гректердин элдик дининдеги кудайлардын сүрөттөлүштөрүнүн карама-каршылыгын рационалдуу түрдө баса белгилөө аркылуу антропоморфтук диндин сынга алынышын өркүндөткөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5686,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сократка чейинки башка ойчулдар да архе маселесине жооп издеп, ар кандай жоопторду сунушташкан, бирок илимий ой жүгүртүүгө карай алгачкы кадам эбак эле шилтелген болчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5687,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сократка чейинкилердин философиялык ою кийинки философторго, тарыхчыларга жана драматургдарга чоң таасир берген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5688,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Натурфилософтор жаш Сократка таасир тийгизип, ал ааламдын маңызын издөөгө кызыккан, бирок табигый дүйнөгө караганда гносеологияга, жакшылыкка жана этикага барган сайын көбүрөөк көңүл бура баштагандыктан, анын кызыгуусу солгундап кеткен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5689,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Цицерон өзүнүн «Тускула маектеринде» Сократка чейинки ойчулдардын ой жүгүртүүсүнүн теориялык мүнөзүн кыйла практикалык маселелерге кызыккан мурдагы «даанышмандардан» айырмалап, пресократиктерге карата көз караштарын талдап чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5690,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аристотель «Метафизиканын» биринчи китебинде өзүнүн философиясына жана архени издөөгө киришүү катары сократчыларга чейинкилерди талкуулаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5691,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Илимий методду өнүктүргөнү менен белгилүү 16-кылымдагы философ Фрэнсис Бэкон, кыязы, өз тексттеринде Сократка чейинки аксиомаларды кеңири пайдаланган жаңы доордун алгачкы философу болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5692,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Фридрих Ницше сократчыларга чейинкилерди жогору баалап, аларды Сократ менен анын жолун жолдоочуларына карама-каршы коюп, өз артыкчылыгын көрсөтүү үчүн «рухтун тирандары» деп атаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5693,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын көптөгөн китептеринде баяндалган аңгемесине ылайык, Сократка чейинки доор Грециянын даңктуу доору болгон, ал эми андан кийинки Ницшенин айтымында, Алтын кылым деп аталган доор төмөндөө доору болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Pre-Socratic_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5694,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алгачкы бөлүгү Жаз жана Күз, ал эми кийинкиси Согушкан мамлекеттердин доору деп аталган бул мезгил башаламандык жана кандуу салгылашуулар менен коштолгонуна карабастан, ар түрдүү ой-пикирлер менен идеялар эркин иштелип чыгып, талкуулангандыктан, кытай философиясынын Алтын доору катары да таанымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ancient_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5695,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Даосизм (Таоизм деп да аталат) – Даонун үч асыл ташына көңүл бурат: бооруке��дикке, ченемдүүлүккө жана кичи пейилдикке басым жасаган философия, ал эми даосисттик ой-пикир негизинен жаратылышка, адамзат менен космостун байланышына, ден соолукка жана узак өмүргө, жана у-вэйге (аракетсиздик аркылуу аракет).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ancient_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5696,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аграрианизм, же дыйканчылык укугунун школасы, ал дыйкандардын утопиялык коммунизациясын жана эгалитаризмди жактаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ancient_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5697,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул школанын окумуштуулары жакшы чечен, талашкер жана тактик болушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ancient_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5698,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Майда кептер» мектеби – бул өзгөчө бир ой мектеби эмес, тескерисинче, көчөдөгү карапайым эл арасында пайда болуп, талкууланган ой-пикирлерден куралган философия.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ancient_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5699,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Конфуцийчилик, өзгөчө Хань династиясынын доорунда күчтүү болгон, анын эң улуу ойчулу Дун Чжуншу конфуцийчиликти Чжуншу школанын идеялары жана беш элемент теориясы менен бириктирген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ancient_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5700,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айрыкча, алар Конфуцийди кудайга теңеген пикирди четке кагып, аны эң улуу даанышман, бирок катардагы, өлүмчүл пенде деп эсептешкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ancient_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5701,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Буддизм Кытайга биздин замандын 1-кылымынын тегерегинде келген, бирок Түндүк жана Түштүк, Суй жана Тан династияларынын доорунда гана зор таасирге жана таанылууга жетишкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ancient_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5702,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул эмпирикалык кубулуштардын ар түрдүүлүгүнүн негизинде жаткан бирдиктүү болмушту жана бардык нерселердин келип чыгышын изилдөөгө алып келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ancient_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5703,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жети Риши – бул Атри, Бхарадваджа, Гаутама, Джамадагни, Кашьяпа, Васиштха, Вишвамитра.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ancient_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5704,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Байыркы грек философиясы биздин заманга чейинки 6-кылымда пайда болуп, Грециянын Караңгы кылымдарынын аякташын белгилеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ancient_Greek_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5705,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал астрономия, эпистемология, математика, саясий философия, этика, метафизика, онтология, логика, биология, риторика жана эстетика сыяктуу ар кандай темаларды камтыган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ancient_Greek_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5706,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Байыркы грек жана эллинисттик философтордун таасиринин айкын, үзгүлтүксүз издери Рим философиясына, алгачкы ислам философиясына, орто кылымдагы схоластикага, европалык Кайра жаралуу дооруна жана Агартуу дооруна жетет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ancient_Greek_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5707,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок алар ой жүгүртүүнү үйрөнүштү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ancient_Greek_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5708,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Фалес Милет философиялык мектебине дем берип, анын жолун Анаксимандр улаган, ал субстрат же архе суу да, классикалык элементтердин бири да боло албайт, тескерисинче, ал «чексиз» же «аныксыз» бир нерсе (грекче апейрон) деп белгилеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ancient_Greek_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5709,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Архе катары бир туруктуу элементти эсептеген Милет мектебине карама-каршы, Гераклит panta rhei («баары агат») деп үйрөтүп, бул түбөлүк агымга эң жакын элемент катары отту көргөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ancient_Greek_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5710,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал өзүнүн айтымында, Болмуш аныктамасы боюнча түбөлүктүүлүктү билдирет, ал эми ойлоп табууга мүмкүн болгон нерсе гана бар; бар болгон нерсе андан ашык да, кем да боло албайт, ошондуктан милеттиктердин суюлушу жана коюуланышы Болмушка карата мүмкүн эмес; акырында, кыймыл кыймылдаган нерседен өзүнчө бир нерсенин болушун талап кылат (так эле","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ancient_Greek_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5711,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул көз карашты колдоо үчүн Пармениддин шакирти Элеялык Зенон кыймыл түшүнүгү акылга сыйбас нерсе жана ошондуктан кыймыл жок деп далилдөөгө аракет кылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ancient_Greek_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5712,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Левкипп дагы онтологиялык плюрализмди сунуштаган, анын космогониясы эки негизги элементке: вакуумга жана атомдорго негизделген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ancient_Greek_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5713,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Философия Сократка чейин эле калыптанган багыт болгонуна карабастан, Цицерон аны «философияны асмандан жерге түшүргөн, шаарларга жайгаштырган, үй-бүлөлөргө киргизген жана аны жашоо менен адептүүлүктү, жакшылык менен жамандыкты изилдөөгө милдеттендирген биринчи адам» деп эсептеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ancient_Greek_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5714,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сократ катышкан көптөгөн маектердин (Платон жана Ксенофонт баяндагандай) так бир жыйынтыкка келбестен, же апория менен аякташы Сократтык методдун мааниси жөнүндө талаш-тартыштарды жараткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ancient_Greek_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5715,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сократ эч ким жамандыкты каалабайт деп үйрөткөн, ошондуктан, эгер кимдир бирөө чындап эле жаман нерсе жасаса, анда ал муну аргасыздан же билбестиктен улам жасайт; демек, ар кандай жакшылык – бул билим.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ancient_Greek_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5716,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Улуу мамлекеттик ишмер Перикл бул жаңы окуу менен тыгыз байланышта жана Анаксагордун досу болгон, бирок анын саясий каршылаштары философторго каршы консервативдик реакциядан пайдаланып, ага сокку урушкан; кудайга акарат келтирүү деп каралган асмандагы же жер астындагы нерселерди изилдөө кылмышка айланган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ancient_Greek_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5717,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок Сократ бул мыйзам боюнча айыпталган, соттолгон жана б.з.ч. 399-жылы өлүм жазасына тартылган жалгыз адам болгон (Сократтын сотуна караңыз).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ancient_Greek_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5718,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Платон өзүнүн диалогдорунда Сократты негизги сүйлөшүүчү кылып, алардан платонизмдин (жана анын кесепетинен неоплатонизмдин) негизин чыгарат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ancient_Greek_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5719,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Зенон Китиондук өз кезегинде кинизмдин этикасын стоицизмди калыптандыруу үчүн ылайыкташтырган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ancient_Greek_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5720,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ксенофонт менен катар, Платон Сократтын өмүрү жана көз караштары жөнүндө негизги маалымат булагы болуп саналат жана экөөнү айырмалоо дайыма эле оңой эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ancient_Greek_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5721,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Акылмандын башкаруусу мыйзам үстөмдүгүнөн артык болсо да, акылмандар сөзсүз наадандардын сынына кабылгандыктан, иш жүзүндө мыйзам үстөмдүгү зарыл деп табылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ancient_Greek_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5722,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Платондун диалогдорунда метафизикалык темалар да бар, алардын эң белгилүүсү анын формалар теориясы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ancient_Greek_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5723,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал көпчүлүк адамдарды үңкүрдө байланган, дубалдагы көлөкөлөрдү гана караган жана чындык тууралуубашка түшүнүгү жок адамдарга окшоштурат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ancient_Greek_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5724,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эгер бул саякатчылар үңкүргө кайра кирсе, ичтеги (дагы эле көлөкөлөрдү гана билген) адамдар бул «тышкы дүйнө» тууралуу кабарларга ишене алышмак эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ancient_Greek_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5725,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бертран Рассел, Батыш философиясынын тарыхы (Нью-Йорк: Simon & Schuster, 1972).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ancient_Greek_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5726,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал Платондун «Мамлекет» жана «Мыйзамдар» эмгектеринде сүрөттөлгөн режимдерди сындайт жана формалар теориясын «кургак сөздөр жана поэтикалык метафоралар» деп атап өтөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ancient_Greek_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5727,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Антисфен Сократтын аскетизминин таасиринде болуп, Платонду текебердикке жана менменсинүүгө айыптаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ancient_Greek_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5728,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аны Сократтын шакирттеринин бири болгон Мегаралык Евклид негиздеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ancient_Greek_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5729,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Пирронизм атараксияга (жан дүйнөнүн бейпилдиги) жетишүүнү эвдемонияга жетүүнүн жолу катары баалайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ancient_Greek_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5730,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын этикасы \"ырахатка умтулуу жана азаптан качуу\" принцибине негизделген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ancient_Greek_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5731,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алардын логикалык салымдары азыркы пропозиционалдык эсептөөдө азыр деле колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ancient_Greek_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5732,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Байыркы платонизмдин Аркесилайдан Лариссалык Филонго чейинки бул скептикалык доору Жаңы Академия катары таанымал болуп калган, бирок айрым байыркы авторлор Ортоңку Академия сыяктуу кошумча бөлүмдөрдү да кошкон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ancient_Greek_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5733,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Пиррончулардын максаты атараксияга жетүү болсо, Аркесилайдан кийин академиялык скептиктер атараксияны негизги максат катары көрсөтүшкөн эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ancient_Greek_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5734,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Византия империясында грек идеялары сакталып, изилденип турган, ал эми исламдын биринчи ири жайылышынан көп өтпөй Аббасиддер династиясынан чыккан халифтер өздөрүнүн кадыр-баркын көтөрүү үчүн грек кол жазмаларын чогултууга жана котормочуларды жалдоого уруксат беришкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Ancient_Greek_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5735,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Орто кылым философиясы – Батыш Рим империясы 5-кылымда кулагандан тартып, 15-кылымдагы Ренессанс дооруна чейинки аралыкты болжол менен камтыган орто кылымдар мезгилинде жашаган философия.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Medieval_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5736,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Балким, Авиценна менен Аверроэсти эске албаганда, орто кылымдагы ойчулдар өздөрүн такыр философ деп эсептешкен эмес: алар үчүн философтор – Платон жана Аристотель сыяктуу байыркы бутпарас жазуучулар болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Medieval_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5737,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошол мезгилдеги эң кызуу талкууга алынган маселелердин бири – ишеним менен акыл-эстин тиреши болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Medieval_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5738,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жалпысынан ал так классикалык доорго таандык Августин (354–430) менен башталып, жогорку орто кылымдар доорунун башы болгон он биринчи кылымдын аягындагы илим-билимдин туруктуу кайра жаралуусу менен соңуна чыгат деп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Medieval_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5739,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кийинчерээк кечилдерди администраторлорду жана дин кызматкерлерин даярдоо үчүн колдонушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Medieval_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5740,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул мезгилде Батышта Аристотелдин эмгектеринин көбү бейтааныш болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Medieval_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5741,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Августин Чиркөө Аталарынын эң улуусу катары каралат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Medieval_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5742,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Миң жылдан ашык убакыттан бери теология же философия боюнча латын тилиндеги эмгектердин арасында анын эмгектеринен цитата келтирилбеген же анын авторитетине шилтеме жасалбаган бир дагы эмгек жок болсо керек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Medieval_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5743,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал 510-жылы Остготтордун падышалыгында консул болуп дайындалган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Medieval_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5744,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал бул эмгектерге жана Порфирийдин «Исагоге» эмгегине карата («Категориялар» боюнча комментарий) комментарийлерди жазган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Medieval_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5745,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул мезгилдин ары жак бери жагында Кудай айрымдарды куткарылууга, ал эми башкаларын тозокко калууга алдын ала белгилеп койгонбу деген сыяктуу бир нече доктриналык талаш-тартыштар пайда болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Medieval_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5746,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гостия Ыйсанын тарыхый денеси менен бирдейби?","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Medieval_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5747,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул мезгил илимдин кайра жаралышына да күбө болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Medieval_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5748,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кийинчерээк, аббаттык мектептин реформаланган жетекчиси, ыйык Флери аббатынын тушунда (аббат 988–1004-жж.), Флери экинчи алтын доорун башынан өткөрдү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Medieval_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5749,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"13-кылымдын башталышы грек философиясынын кайра жаралуусунун туу чокусу болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Medieval_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5750,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кубаттуу норманд падышалары өз кадыр-баркын көрсөтүү үчүн Италиядан жана башка аймактардан келген окумуштууларды өз сарайларына чогултушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Medieval_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5751,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул мезгилде Европанын ири калааларында университеттер өнүгүп, Чиркөөнүн ичиндеги атаандаш диний ордендер бул билим берүү борборлоруна саясий жана интеллектуалдык көзөмөл жүргүзүү үчүн күрөшө башташкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Medieval_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5752,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул доордогу доминикандык ой жүгүртүүнүн улуу өкүлдөрү Альбертус Магнус жана (өзгөчө) Томас Аквиналык болгон, алардын грек рационализминин жана христиан доктринасынын чебер айкалышы акырында католик философиясын аныктап калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Medieval_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5753,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аквиналык Комментатор Аверроэстин «каталарына» жол бербестен, Аристотелдин философиясынын көп бөлүгүн кантип киргизүүгө болорун көрсөткөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Medieval_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5754,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жамандык көйгөйү: Классикалык философтор жамандыктын табияты жөнүндө ой толгошкон, бирок кудурети күчтүү, баарын билүүчү, мээримдүү Кудай жамандык орун алган дүйнө түзүлүшүн кантип жараткан деген маселе биринчи жолу орто кылымдарда пайда болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Medieval_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5755,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, он төртүнчү кылымдан баштап, табигый философияда математикалык ой жүгүртүүнүн кеңири колдонулушу алгачкы жаңы доордо илимдин өнүгүшүнө шарт түздү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Medieval_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5756,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алгачкы мезгилде Питер Абеляр сыяктуу жазуучулар Эски логиканын (Аристотелдин «Категориялары», «Түшүндүрүү тууралуу» жана Порфирийдин «Исагогу») чыгармаларына комментарийлерди жазышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Medieval_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5757,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"(«Ниеттенүү» деген сөздү Франц Брентано кайрадан жандандырган, ал орто кылымдардагы колдонууну чагылдырууну көздөгөн).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Medieval_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5758,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Ренессанс философиясы» деген термин интеллектуалдык тарых боюнча илимпоздор тарабынан Европада болжол менен 1355-жылдан 1650-жылга чейин созулган мезгилдеги ой-жүгүртүүнү белгилөө үчүн колдонулат (бул даталар борбордук жана түндүк Европа, ошондой эле Европанын таасири астындагы Испан Америкасы, Индия, Жапония жана Кытай сыяктуу аймактар үчүн кийинкиге жылат).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5759,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ренессанс доорунда Аристотелдин эмгектери философияны түшүнүүнүн негизи деген көз караш басаңдаган жок, себеби бул доордо анын чыгармаларынын латын тилинде да, жергиликтүү тилдерде да жаңы котормолору, комментарийлери жана башка чечмелөөлөрү гүлдөп-өнүккөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5760,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Акыркылары, көп жагынан азыркы дебаттарга окшош, айрым философиялык позициялардын же интерпретациялардын жакшы жана жаман жактарын караштырган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5761,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Орто кылымдарда эки жарым диалогу аркылуу гана түздөн-түз таанымал болгон Платон, он бешинчи кылымда Италиядагы көп сандаган латынча котормолор аркылуу таанымал боло баштаган жана бул процесс 1484-жылы Флоренцияда Марсилио Фичино тарабынан анын толук чыгармаларынын зор таасирдүү котормосу менен туу чокусуна жеткен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5762,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кайра жаралуу доорунун бардык эле гуманисттери бардык жагынан анын үлгүсүн ээрчишкен эмес, бирок Петрарка өз доорунун «канонунун» кеңейишине салым кошкон (буга чейин бутпарастык поэзия жеңил ойлуу жана кооптуу деп кабыл алынган), бул көрүнүш философияда да орун алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5763,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Байыркы философиянын башка агымдары дагы негизги агымга кайрадан кирди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5764,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ренессанс доорунда бул көз караш барган сайын оорлой баштаган, себеби ар кандай ойчулдар Томастын классификациялары так эмес жана этика адеп-ахлактын эң маанилүү бөлүгү деп ырасташкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5765,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биз көргөндөй, алар философияны риториканын канатынын астына коюуга болот деп эсептешкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5766,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1416–1417-жылдары Леонардо Бруни, өз заманынын көрүнүктүү гуманисти жана Флоренциянын канцлери, Аристотелдин \"Этикасын\" кыйла жылмакай, идиомалуу жана классикалык латын тилине которгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5767,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Философияны көбүрөөк адамдар окушу үчүн, аны техникалык жаргондон арылтуу керек деген негизги ишеним болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5768,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Улуу голланд гуманисти Дезидерий Эразм атүгүл Аристотелдин грекче басылышын даярдаган, акырында университеттерде философиядан сабак бергендер жок дегенде грек тилин билген түр көрсөтүүгө аргасыз болушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5769,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, италян тилинин адабий баалуулугу бар экени жана ал философиялык талкуулардын салмагын көтөрө алары аныкталгандан кийин, бул багыттагы көптөгөн аракеттер, айрыкча 1540-жылдардан тарта чыга баштады.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5770,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биз эркин эрк жөнүндөгү талаш-тартыштар күчөгөнүн билебиз (мисалы, Эразм менен Мартин Лютердин атактуу кат алышуусунда), испан ойчулдары тектүүлүк идеясына барган сайын көбүрөөк көңүл бурушкан, XVI кылымда дуэлдер кеңири адабиятты жараткан практика болгон (бул жол берилгенби же жокпу?).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5771,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биз ошол кездеги философтордун көбү, жок дегенде аты боюнча, эгерде ынталуу христиандар болбосо да, XVI кылымда протестанттык да, католиктик да реформациялар болгонун жана Ренессанс философиясы Отуз жылдык согуштун (1618–1648) мезгилинде өзүнүн туу чокусуна жеткенин унутпашыбыз керек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5772,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жыйынтыктап айтканда, ой жүгүртүү тарыхындагы башка учурлар сыяктуу эле, Ренессанс философиясы да таптакыр жаңы нерсени сунуштады же кылымдар бою өзүнөн мурункулардын тыянактарын кайталады деп эсептелбейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Renaissance_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5773,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Заманбап философия – бул жаңы доордо өнүгүп жаткан жана заманбаптык менен байланышкан философия.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Modern_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5774,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"17 жана 18 кылымдарга карата аң-сезим философиясынын, эпистемологиянын жана метафизиканын негизги ишмерлери шарттуу түрдө эки негизги топко бөлүнгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Modern_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5775,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Эмпириктер», тескерисинче, таанып-билүү сезимдик тажрыйбадан башталышы керек деп эсептешкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Modern_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5776,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Саясий философиянын башка маанилүү ишмерлери Томас Гоббс жана Жан-Жак Руссо болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Modern_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5777,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кант он тогузунчу кылымдын башында Германияда философиялык эмгектердин бороонун жаратып, немис идеализминин башталышын койгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Modern_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5778,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Карл Маркс Гегелдин тарых философиясын да, Британияда үстөмдүк кылган эмпирикалык этиканы да өздөштүрүп, Гегелдин идеяларын катуу материалисттик формага трансформациялап, коом жөнүндөгү илимдин өнүгүшүнө негиз салган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Modern_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5779,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Артур Шопенгауэр идеализмди дүйнө – бул чексиз пайдасыз образдардын жана каалоолордун оюну деген тыянакка чейин жеткирген жана атеизмди, пессимизмди жактаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Modern_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5780,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Декарт көпчүлүк үстөмдүк кылган схоластикалык метафизикалык доктриналар маанисиз же жалган деп ырастаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Modern_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5781,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал өзүнүн эмнени так билерин аныктоо үчүн мүмкүн болушунча көп ишенимдеринен арылууга аракет кылууда.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Modern_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5782,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ушул негизде ал өзүнүн билимин кайрадан курат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Modern_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5783,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тарыхчылык тажрыйбанын ролун моюнга алганы менен, байкоолор жүргүзүлгөн тарыхый жана маданий шарттарды эске алмайынча сезимдик дайындарды түшүнүү мүмкүн эмес деп эсептегендиги менен эмпиризмден айырмаланат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Modern_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5784,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошентип, эмпиризм биринчи кезекте байкоо дайындарына \"өз алдынча сүйлөөгө\" мүмкүнчүлүк берүү идеалы менен мүнөздөлөт, ал эми атаандаш көз караштар бул идеалга каршы турушат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Modern_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5785,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башкача айтканда: эмпиризм концепциясы заманбап илимдин негизинде жаткан ар кандай идеалдардын ортосунда маанилүү айырмачылыктарды жүргүзүүгө мүмкүндүк берген башка концепциялар менен бирге курулушу керек.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Modern_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5786,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эпистемологиялык идеализм акылдан көз карандысыз нерсени таанып-билүү мүмкүнчүлүгүнө карата скептицизм катары көрүнөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Modern_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5787,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал теория практикадан алынып, кайрадан практикага колдонулуп, интеллектуалдык практика деп аталган нерсени калыптандыруу процессин сүрөттөйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Modern_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5788,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Брайан Лейтердин веб-баракчасы (2006) «Аналитикалык» жана «континенталдык» философия.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Modern_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5789,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Заманбап философия – бул дисциплинанын кесипкөйлүгүнүн өсүшү жана аналитикалык жана континенталдык философиянын өнүгүшү менен XX кылымдын башында башталган батыш философиясынын тарыхындагы учурдагы мезгил.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Contemporary_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5790,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Германия философияны кесип деңгээлге чыгарган биринчи өлкө болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Contemporary_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5791,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Андан тышкары, илимди кеңири жайылтууга жана ар кандай илимий тармактардагы техникалык жыйынтыктарды элге жеткирүүгө багытталган китептердин, журналдардын жана телешоулордун бүтүндөй индустриясы калыптанган көптөгөн илимдерден айырмаланып, кесипкөй философтордун кесиптен тышкаркы аудиторияга арналган эмгектери дагы деле сейрек кездешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Contemporary_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5792,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ар бир бөлүм жыл сайын чоң конференция уюштурат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Contemporary_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5793,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кесиптин көптөгөн жогорку сыйлыктарын тапшыруу да ассоциациянын милдеттерине кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Contemporary_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5794,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул өнүгүү Готлоб Фреге менен Бертран Расселдин эмгектерине болжол менен дал келди, алар заманбап логика аркылуу тилди талдоого негизделген жаңы философиялык ыкманы башташкан (ошондуктан \"аналитикалык философия\" термини).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Contemporary_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5795,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ричард Рорти жана Саймон Глендиннинг ��ыяктуу айрым философтор бул \"аналитикалык-континенталдык\" бөлүнүү дисциплинага жалпысынан зыян келтирет деп ырасташат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Contemporary_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5796,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Андан кийин, аналитикалык жана континенталдык философтор кийинки философтордун тиешелүү салттарына тийгизген мааниси жана таасири боюнча пикир келишпестиктерге дуушар болушат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Contemporary_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5797,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, аналитикалык жана континенталдык философия Канттан кийинки философияга ушунчалык кескин түрдө башкача көз карашта болгондуктан, континенталдык философия көбүнчө кеңири мааниде, континенталдык философия үчүн маанилүү болгон, бирок аналитикалык философияга кирбеген бардык постканттык философторду же кыймылдарды камтыйт деп түшүнүлөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Contemporary_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5798,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошентип, континенталдык философия тарыхыйлыкка ыктаса, аналитикалык философия философияны анын тарыхый келип чыгышы менен байланышсыз талданууга мүмкүн болгон айрым маселелердин көз карашынан кароого умтулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Contemporary_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5799,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Негизги ортодоксалдык школалар биздин замандын башталышы менен Гупттар империясынын ортосунда пайда болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Eastern_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5800,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул диний-философиялык салттар кийинчерээк индуизм деген ат менен бириктирилген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Eastern_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5801,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Батыш окумуштуулары индуизмди ар кандай тамырларга ээ жана бирдиктүү негиздөөчүсү жок, ар кандай индиялык маданияттардын жана салттардын биригүүсү же синтези катары карашат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Eastern_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5802,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Индиялык философтор эпистемологиялык ой жүгүртүү (прамана) жана логика системасын иштеп чыгып, онтология (метафизика, Брахман-Атман, Шуньята-Анатта), ишенимдүү таанып-билүү каражаттары (эпистемология, Праманас), баалуулуктар системасы (аксиология) жана башка темалар сыяктуу маселелерди изилдешкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Eastern_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5803,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кийинчерээк тантранын өнүгүшү жана иран-ислам таасирлери кошулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Eastern_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5804,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ньяя салттуу түрдө билим алуунун ишенимдүү каражаттары катары төрт прамананы кабыл алат: пратьякша (кабылдоо), анумана (корутунду), упамана (салыштыруу жана аналогия) жана шабда (сөз, өткөн же азыркы ишенимдүү эксперттердин күбөлүгү).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Eastern_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5805,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул философия аалам жок кылынбас (анитья), б��лүнбөс жана \"кичинекей\" (ану) деп аталган өзгөчө өлчөмгө ээ болгон парамандардан (атомдордон) турат деп ырастаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Eastern_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5806,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кийинчерээк вайшешиктер (Шридхара, Удаяна жана Шивадитья) дагы бир категорияны – абхаваны (болмуштун жоктугу) кошушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Eastern_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5807,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тексттерди изилдөөгө жана чечмелөөгө басым жасагандыктан, Миманса школасы филология жана тил философиясы боюнча теорияларды да иштеп чыккан, алар башка индиялык мектептерге таасир эткен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Eastern_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5808,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Джайнизм философиясынын өзгөчөлүктөрү акыл менен дененин дуализми, жаратуучу жана кудуреттүү Кудайды четке кагуу, карма, түбөлүктүү жана жаралбаган аалам, зордук-зомбулуксуздук, чындыктын көп кырдуулугу жана жанды бошотууга негизделген адеп-ахлак теориясы болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Eastern_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5809,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аны ошондой эле философиялык либерализмдин модели деп аташат, анткени ал чындык салыштырмалуу жана көп кырдуу деп чечкиндүү түрдө ырастайт, ошондой эле атаандаш философиялардын бардык мүмкүн болгон көз караштарын эске алууга даяр.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Eastern_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5810,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чарвака мектебинин философтору, мисалы, Брихаспати, ошол кездеги башка философиялык мектептерди катуу сынга алышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Eastern_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5811,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул Тибетте жана Шри-Ланка менен Бирма сыяктуу Түштүк-Чыгыш Азия өлкөлөрүндө үстөмдүк кылган философиялык салт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Eastern_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5812,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кийинки буддисттик философиялык салттар \"Абхидхарма\" деп аталган татаал феноменологиялык психологияны иштеп чыгышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Eastern_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5813,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул салт индиялык философияда \"эпистемологиялык бурулуш\" деп аталган нерсеге өбөлгө түзгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Eastern_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5814,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Буддисттик модернизмдин маанилүү өкүлдөрү болуп Анагарика Дхармапала (1864–1933) жана буддизмди кабыл алган америкалык Генри Стил Олкотт, кытайлык модернисттер Тайсюй (1890–1947) жана Инь Шунь (1906–2005), дзэн окумуштуусу Д. Т. Судзуки жана тибеттик Гендун Чопел (1903–1951) саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Eastern_philosophy","last_updated":"3.0"}
+{"id":5815,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Антропология – бул адамзатты илимий изилдөө, анын жүрүм-турумун, биологиясын, маданиятын жана коомун азыркы жана өткөн чакта, анын ичинде адамдын өткөн түрлөрүн изилдейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5816,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биологиялык же физикалык антропология адамдын биологиялык өнүгүүсүн изилдейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5817,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошол убакта антропологдордун ар кандай кыска мөөнөттүү уюмдары түзүлгөн болчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5818,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Францияда кулчулук 1848-жылы жоюлгандан кийин, Société өз ишин токтоткон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5819,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чарльз Дарвиндин \"Түрлөрдүн келип чыгышы жөнүндө\" эмгегинин жарыяланышы алар буга чейин эле шек санап баштаган нерселердин баарына ачык түшүнүк бергендей болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5820,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул пикирди социалдык илимдер чөйрөсүнө тез арада киргизүү зарылчылыгы келип чыкты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5821,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эми анын аныктамасы \"адамдардын тобун бир бүтүн катары, анын майда-чүйдөсүнө чейин жана калган жаратылыш менен байланышында изилдөө\" болуп калды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5822,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал адамдын мээсиндеги сүйлөө борборун ачкан, ал бүгүнкү күндө анын урматына Брока аймагы деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5823,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Акыркы эки том автор каза болгондон кийин жарык көргөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5824,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал салыштыруу дайындары эксперимент аркылуу чогултулган, эмпирикалык болушу керек экенин баса белгилейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5825,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Уэйц британ этнологдорунун арасында таасирдүү болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5826,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Француз Sociétéсинин өкүлдөрү катышты, бирок Брока катышкан эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5827,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эдвард мурда өзүн этнолог, андан кийин антрополог деп атачу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5828,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Белгилүү өзгөчөлүктөрдүн бири Рудольф Вирхов тарабынан негизделген Берлин антропология, этнология жана тарыхка чейинки коом (1869) болгон, ал эволюционисттерге катуу кол салуулары менен белгилүү болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5829,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ири теоретиктер бул уюмдарга кирген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5830,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Колдонмо антропология пайда болду – конкреттүү маселелерди чечүү үчүн антропологиялык билимдерди жана ыкмаларды колдонуу; мисалы, көмүлгөн курмандыктардын болушу соттук археологду акыркы көрүнүштү кайра жаратууга түртүшү мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5831,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул өзгөчө Америка Кошмо Штаттарында байкалды: Боастын 19-кылымдагы расалык идеологияга каршы аргументтеринен жана Маргарет Миддин гендердик теңчилик жана сексуалдык эркиндик боюнча пропагандасынан баштап, постколониялык эзүүнү сынга алуу жана мультикультурализмди жайылтууга чейин.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5832,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Улуу Британияда жана Шериктештик өлкөлөрүндө социалдык антропологиянын британдык салты үстөмдүк кылууга умтулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5833,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маданий антропология – бул адамдардын айлана-чөйрөнү түшүнүүнүн ар кандай жолдорун салыштырмалуу изилдөө, ал эми социалдык антропология – бул жеке адамдар менен топтордун ортосундагы мамилелерди изилдөө.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5834,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алардын ортосунда так айырма жок жана бул категориялар көп жагынан бири-бирине дал келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5835,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул долбоор көбүнчө этнография тармагында ишке ашырылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5836,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кошулуп байкоо – социалдык жана маданий антропологиянын негизги ыкмаларынын бири болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5837,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тууганчылыкты жана социалдык уюмду изилдөө социомаданий антропологиянын негизги багыты болуп саналат, анткени тууганчылык адамзаттын универсалдуу көрүнүшү болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5838,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Этнография жеке тажрыйбаны жана социалдык контекстти маанилүү деп билдирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5839,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Этномузыкология окутуу, саясат, маданият антропологиясы жана башка көптөгөн тармактарда колдонулушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5840,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Экономикалык антропология көбүнчө алмашууга багытталган бойдон калууда.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5841,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул аймактардын биринчиси эволюциялык \"уруулук\" стереотиптерге дуушар болгон \"капитализмге чейинки\" коомдорго тиешелүү болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5842,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өнүктүрүү жаатындагылар эмне себептен тарыхты жана анын үйрөтө турган нерселерин четке кагышат?","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5843,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тууганчылыкта эки айрым үй-бүлө кездешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5844,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Антропология Батыштан башка ��алттардын феминисттери менен тыгыз кызматташат, алардын дүйнө таанымы жана тажрыйбасы Европа, Америка жана башка аймактардагы ак феминисттердикинен айырмаланып турушу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5845,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Саясий антропология негизинен мамлекетсиз коомдордогу саясатка байланыштуу дисциплина катары өнүккөн. 1960-жылдардан баштап жаңы өнүгүү башталган жана ал дагы деле уланууда: антропологдор мамлекеттердин, бюрократиялардын жана рыноктордун болушу этнографиялык баяндарга жана жергиликтүү көрүнүштөрдү талдоого кирген \"татаал\" социалдык шарттарды көбүрөөк изилдей башташты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5846,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Экинчиден, антропологдор мамлекеттерге жана алардын институттарына (жана формалдуу жана формалдуу эмес саясий институттардын өз ара байланышына) карата дисциплинардык кызыгууну акырындап өрчүтө башташкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5847,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал кээде социалдык-маданий антропологияга бириктирилип, кээде материалдык маданияттын бир бөлүгү деп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5848,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул ошондой эле азыркы учурда жашаган же жашаган эмес тарыхта калган түрдүү этностордун тарыхын изилдөө болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5849,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Батыш дүйнөсүндө, ошондой эле «Үчүнчү дүйнөдө» (антропологдордун көңүл чордону болуп келген) орун алган ар кандай социалдык процесстер, «башка маданияттар боюнча адистердин» кызыгуусун өз мекенине бурду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5850,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул – антропология, этология, медицина, психология, ветеринария жана зоология өңдүү бир катар башка тармактар менен ажырагыс байланышы бар дисциплиналар аралык багыт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5851,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул – ташка айланган сөөктөр, бут издери өңдүү казылып алынган гоминид калдыктары аркылуу табылган байыркы адамдарды изилдөө.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5852,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1989-жылы антропология чөйрөсүндөгү европалык жана америкалык илимпоздор тобу Социалдык антропологдордун Европалык Ассоциациясын (EASA) жараткан, ал Европада эмгектенген антропологдор үчүн башкы кесиптик бирикме болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5853,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маданияттарды башкалардын баалуулуктары же көз караштары менен эмес, өз алкагында калыс изилдөө керек деген түшүнүк бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5854,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Франц Боас АКШнын Биринчи дүйнөлүк согушка катышуусуна ачык каршы чыккан, ал эми согуштан кийин окумуштуу катары жамынып, Мексикада тыңчылык кылган айрым америкалык археологдорду ашкерелеп, айыптаган кыскача макаласын жарыялаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5855,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошол эле учурда, Дэвид Х. Прайстын Кансыз согуш доорундагы америкалык антропология жөнүндөгү эмгегинде бир нече антропологдун коммунисттик көз караштарды жактагандыгы үчүн куугунтукка алынып, жумушунан бошотулган учурлар кеңири сүрөттөлөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5856,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Америкалык антропологиялык ассоциациясынын (ААА) жылдык жыйындарында согушту бүт жагынан айыптаган көптөгөн резолюциялар басымдуу көпчүлүк добуш менен кабыл алынган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5857,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Улуу Британия жана Шериктештиктин социалдык антропологдор ассоциациясы (ASA) айрым илимий иштерди этика жагынан кооптуу деп эсептеди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5858,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Негизги мүнөздөмөлөрүнүн бири – антропологиянын кубулуштарды салыштырмалуу түрдө кыйла толук чагылдырып, өтө эмпирикалык болууга ыктагандыгында.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5859,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жеринде байкала тургандар менен көптөгөн жергиликтүү байкоолорду жыйнап чыкканда алынган байкоолордун ортосундагы бул динамикалык байланыштар, маданий, биологиялык, лингвистикалык же археологиялык болсун, антропологиянын бардык түрүндө негизги бойдон калууда.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5860,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биологиялык же физикалык жагынан адамдын чен-өлчөмдөрү, генетикалык үлгүлөрү, азыктануу боюнча дайындар чогултулуп, макалалар же монографиялар түрүндө жарыяланышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5861,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Олдувай, Мустье же Леваллуа сыяктуу эмгек куралдарынын түрлөрүнө карата маданий катмарларды мындан ары бөлүү археологдорго жана башка антропологдорго адамзаттын өткөн тарыхындагы негизги тенденцияларды түшүнүүгө жардам берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5862,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маданий норма коомдогу алгылыктуу жүрүм-турумду бекитет; ал белгилүү бир жагдайдагы жүрүм-турум, кийим, тил жана өзүн алып жүрүү үчүн жол көрсөткүч катары багыт берип, социалдык топтогу күтүүлөрдүн үлгүсү болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Culture","last_updated":"3.0"}
+{"id":5863,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Буга искусство, музыка, бий, ырым-жырым, дин сыяктуу экспрессивдүү формалар, ошондой эле курал колдонуу, тамак жасоо, баш калкалоочу жай жана кийим-кече сыяктуу технологияларды камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Culture","last_updated":"3.0"}
+{"id":5864,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маданий өнүгүүнүн деңгээли ошондой эле кээде цивилизацияларды анча татаал эмес коомдордон айырмалоодо колдонулуп жүрөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Culture","last_updated":"3.0"}
+{"id":5865,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Массалык маданият – бул 20-кылымда пайда болгон керектөө маданиятынын массалык түрдө өндүрүлгөн жана массалык маалымат каражаттары аркылуу таратылган түрлөрү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Culture","last_updated":"3.0"}
+{"id":5866,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кеңири коомдук илимдерде маданий материализмдин теориялык көз карашы адамдын символикалык маданияты, адамдар физикалык жашоо үчүн шарттарды түзгөндүктөн, турмуштун материалдык шарттарынан келип чыгарын жана маданияттын негизи эволюцияланган биологиялык ыктардан табылат деп эсептейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Culture","last_updated":"3.0"}
+{"id":5867,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул мааниде көп маданияттуулук бир планетада жашаган ар түрдүү маданияттардын тынчтыкта жанаша жашоосун жана өз ара сый-урматын баалайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Culture","last_updated":"3.0"}
+{"id":5868,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1986-жылы философ Эдвард С. Кейси мындай деп жазган: «\"Маданият\" деген сөздүн өзү орто кылымдагы англис тилинде \"айдалган жер\" дегенди билдирип, түпкү теги латын тилиндеги colere (\"жашоо, кам көрүү, иштетүү, сыйынуу\") жана cultus (\"культ, айрыкча диний\") деген сөздөргө барып такалат».","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Culture","last_updated":"3.0"}
+{"id":5869,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошентип, бул авторлордо «маданият» менен «цивилизациянын» ортосундагы карама-каршылык, ачык айтылбаса дагы, адатта кыйыр түрүндө көрсөтүлөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Culture","last_updated":"3.0"}
+{"id":5870,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул жөндөм болжол менен 50 000 жыл мурун адамдардагы жүрүм-турумдук заманбаптыктын эволюциясы менен пайда болуп, көбүнчө адамдарга гана мүнөздүү деп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Culture","last_updated":"3.0"}
+{"id":5871,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Рейн Рауд, Умберто Эко, Пьер Бурдьё жана Жеффри К. Александердин эмгектерине таянып, когнитивдик адекваттуулугу боюнча бааланган жана тиешелүү маданий коомдоштуктун символикалык бийлиги тарабынан колдоо тапкан же жактырылбаган дооматтарга жана сунуштарга негизделген маданий өзгөрүүнүн моделин сунуштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Culture","last_updated":"3.0"}
+{"id":5872,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маданиятты кайра жайгаштыруу коомдун маданий концепциясын кайра түзүүнү билдирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Culture","last_updated":"3.0"}
+{"id":5873,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Коомдук жаңжал жана технологиялардын өнүгүүсү коомдук динамиканы өзгөртүү, жаңы маданий моделдерди илгерилетүү, ошондой эле жаратман аракеттерге түрткү болуу же шарт түзүү аркылуу коомдо өзгөрүүлөрдү жаратышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Culture","last_updated":"3.0"}
+{"id":5874,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айлана-чөйрөнүн шарттары да факторлор катары кириши ыктымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Culture","last_updated":"3.0"}
+{"id":5875,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Согуш же ресурстар үчүн атаандаштык технологиялык өнүгүүгө же социалдык динамикага таасир тийгизиши мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Culture","last_updated":"3.0"}
+{"id":5876,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, 20-кылымдын аягында Кытай экономикасын эл аралык соодага ачканда, Батыштын ресторан тармактары менен кулинардык бренддери кытайлыктарда кызыгуу жана суктануу пайда кылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Culture","last_updated":"3.0"}
+{"id":5877,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал бул жетиле эместик түшүнүктүн жетишсиздигинен эмес, өз алдынча ой жүгүртүүгө кайраттын жоктугунан келип чыгат деп ырастаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Culture","last_updated":"3.0"}
+{"id":5878,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындан тышкары, Гердер Bildung'дун жамааттык формасын сунуштаган: «Гердер үчүн Bildung – бул элге ырааттуу кимдик менен орток тагдыр сезимин берген тажрыйбалардын толук жыйындысы».","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Culture","last_updated":"3.0"}
+{"id":5879,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул ой мектебине ылайык, ар бир этностук топтун башка топтордун дүйнө таанымдары менен айкалышпас өз алдынча дүйнө таанымы бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Culture","last_updated":"3.0"}
+{"id":5880,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал бардык адам коомдорун илимий салыштыруу айырмаланган дүйнө таанымдар бирдей негизги элементтерден түзүлөрүн ачып берерин сунуштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Culture","last_updated":"3.0"}
+{"id":5881,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Белгилүү бир элдин, доордун же топтун жашоо-турмушу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Culture","last_updated":"3.0"}
+{"id":5882,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башкача айтканда, 18-кылымда жана 19-кылымдын башында Европада калыптанган «маданият» түшүнүгү Европа коомундагы теңсиздиктерди көрсөткөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Culture","last_updated":"3.0"}
+{"id":5883,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул ой жүгүртүүгө ылайык, айрым өлкөлөрдү жана улуттарды башкаларга караганда цивилизациялуураак, ал эми кээ бир адамдарды маданияттуураак деп бөлүүгө болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Culture","last_updated":"3.0"}
+{"id":5884,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Руссонун жолун жолдогон XIX кылымдагы башка сынчылар жогорку жана төмөнкү маданияттын ортосундагы бул айырмачылыкты кабыл алышкан, бирок жогорку маданияттын асылдыгы менен татаалдыгын адамдардын түпкү табиятын көмүскөлөп, бурмалаган бузуучу жана жасалма өнүгүүлөр деп баалашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Culture","last_updated":"3.0"}
+{"id":5885,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1870-жылы антрополог Эдвард Тайлор (1832–1917) жогорку жана төмөнкү маданият тууралуу бул идеяларды колдонуп, диндин эволюциясы тууралуу теориясын негиздеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Culture","last_updated":"3.0"}
+{"id":5886,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Социолог Георг Зиммелдин (1858–1918) пикири боюнча, маданият – бул «тарыхтын жүрүшүндө объективдешкен тышкы формалардын жардамы менен инсандарды тарбиялоо».","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Culture","last_updated":"3.0"}
+{"id":5887,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Материалдык эмес маданият – бул адамдардын өз маданияты жөнүндөгү баалуулуктар, ишенимдер системасы, эрежелер, нормалар, адеп-ахлак, тил, уюмдар жана институттар сыяктуу физикалык эмес идеялары, ал эми материалдык маданият – алар жараткан же мураска калтырган буюмдарда жана архитектурада чагылдырылган маданияттын физикалык далили.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Culture","last_updated":"3.0"}
+{"id":5888,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маданий социология ошондо англис тилдүү дүйнөдө 1960-жылдардагы \"маданий бурулуштун\" натыйжасы катары \"кайрадан жаралып\", коомдук илимге структуралисттик жана постмодернисттик ыкмаларды киргизген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Culture","last_updated":"3.0"}
+{"id":5889,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маданият ошондон бери социологиянын көптөгөн тармактарында, анын ичинде социалдык стратификация жана социалдык тармактарды талдоо сыяктуу чөйрөлөрдө да – маанилүү түшүнүк болуп калды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Culture","last_updated":"3.0"}
+{"id":5890,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар керектөө жана эс алуу үлгүлөрүн өндүрүш мамилелери менен аныкталат деп эсептешкендиктен, таптык мамилелерге жана өндүрүштү уюштурууга басым жасашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Culture","last_updated":"3.0"}
+{"id":5891,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондон бери ал мүдүр катары Хоггарттын ордун баскан Стюарт Холл менен тыгыз байланышта болуп калды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Culture","last_updated":"3.0"}
+{"id":5892,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул иш-аракеттер белгилүү бир маданияттагы адамдардын айрым нерселерди (мисалы, сыналгы көрүү же сырттан тамактануу) кандайча жасоо ыкмаларын камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Culture","last_updated":"3.0"}
+{"id":5893,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маданий жактан тандалышы мүмкүн болгон телевизор каражатынын өзү жөнүндө сөз болбосо, тарыхый окуя боюнча коомдук көз карашты көрүү үчүн телевизор көрүүнү маданият деп эсептөөгө болбойт; ал эми мектеп окуучуларынын сабактан кийин достору менен \"ортого аралашуу\" максатында телевизор көрүшү сөзсүз түрдө маданият деп саналат, анткени бул ишке катышуунун эч кандай негиздүү себеби жок.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Culture","last_updated":"3.0"}
+{"id":5894,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маданият таануучу үчүн «маданият» салттуу жогорку маданиятты (башкаруучу коомдук топтордун маданиятын) жана популярдуу маданиятты эле эмес, ошондой эле күнүмдүк маанилерди жана практикаларды да өзүнө камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Culture","last_updated":"3.0"}
+{"id":5895,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Улуу Британиядагы жана Америка Кошмо Штаттарындагы окумуштуулар 1970-жылдардын аягынан кийин маданий изилдөөлөрдүн бири-биринен бир аз айырмаланып турган версияларын иштеп чыгышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Culture","last_updated":"3.0"}
+{"id":5896,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анткен менен, америкалык жана британиялык багыттардын ортосундагы айырмачылык бүдөмүк болуп калды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Culture","last_updated":"3.0"}
+{"id":5897,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ортодоксалдык марксисттик ыкманын негизги басымы маанини өндүрүүгө топтолгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Culture","last_updated":"3.0"}
+{"id":5898,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маданий изилдөөлөрдүн башка ыкмалары, мисалы, феминисттик маданий изилдөөлөр жана бул тармактын кийинки америкалык өнүгүүлөрү, өздөрүн бул көз караштан өздөрүн обочолонтууга аракет кылышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Culture","last_updated":"3.0"}
+{"id":5899,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маданий психологдор эмоциялар менен маданияттын ортосундагы байланышты изилдеп, адамдын аң-сезими маданияттан көз карандысызбы деген суроого жооп берүүгө аракеттене башташкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Culture","last_updated":"3.0"}
+{"id":5900,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Экинчи жагынан, айрым изилдөөчүлөр ар кайсы маданияттагы адамдардын инсандык сапаттарындагы айырмачылыктарды издөөгө умтулушат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Culture","last_updated":"3.0"}
+{"id":5901,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, эсеп тактасы бар маданиятта өскөн адамдар өзгөчө ой жүгүртүү стилине үйрөтүлөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Culture","last_updated":"3.0"}
+{"id":5902,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Негизинен, Куралдуу жаңжал учурунда маданий баалуулуктарды коргоо боюнча Гаага конвенциясы жана ЮНЕСКОнун Маданий түрдүүлүктү коргоо боюнча конвенциясы маданиятты коргоого багытталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Culture","last_updated":"3.0"}
+{"id":5903,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эл аралык укуктун алкагында БУУ жана ЮНЕСКО бул үчүн эрежелерди иштеп чыгып, алардын аткарылышын камсыздоого аракеттенишет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Culture","last_updated":"3.0"}
+{"id":5904,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чабуулдун бутасы – каршылаштын кимдиги, ошондуктан символикалык маданий байлыктар негизги бутага айланат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Culture","last_updated":"3.0"}
+{"id":5905,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Майрам – бул адатта коомдоштук тарабынан белгиленүүчү жана ошол коомдоштуктун мүнөздүү өзгөчөлүгүнө, динине же маданиятына негизделген иш-чара.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Festival","last_updated":"3.0"}
+{"id":5906,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дин жана фольклор менен катар, маанилүү башаттардын бири – айыл чарбачылык.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Festival","last_updated":"3.0"}
+{"id":5907,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Фестивалдар көбүнчө кудайларды, кудай-энелерди же олуяларды эскерүү же аларга ыраазычылык билдирүү сыяктуу белгилүү бир коомдоштуктун максаттарын аткарууга кызмат кылат: мындай майрамдар колдоочу майрамдар деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Festival","last_updated":"3.0"}
+{"id":5908,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Байыркы Грецияда жана Римде Сатурналия сыяктуу майрамдар дин менен гана эмес, коомдук түзүлүш жана саясий процесстер менен да тыгыз байланышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Festival","last_updated":"3.0"}
+{"id":5909,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Орто англис тилинде «festival dai» диний майрам болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Festival","last_updated":"3.0"}
+{"id":5910,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Той» термини ошондой эле күнүмдүк турмушта ар кандай чоң же шаан-шөкөттүү тамактануунун синоними катары колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Festival","last_updated":"3.0"}
+{"id":5911,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Рождество, Рош Ха-Шана, Дивали, Орозо айт жана Курман айт сыяктуу эң маанилүү диний майрамдар жылдын белгилүү учурларын аныктайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Festival","last_updated":"3.0"}
+{"id":5912,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эң алгачкы мисалдардын бири – Байыркы Египеттин фараону III Рамсестин ливиялыктарды жеңишин белгилөө үчүн негиздеген фестивалы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Festival","last_updated":"3.0"}
+{"id":5913,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дүйнө жүзүндө майрамдардын көптөгөн түрлөрү бар жана көпчүлүк өлкөлөр маанилүү окуяларды же салттарды салттуу маданий иш-чаралар менен белгилешет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Festival","last_updated":"3.0"}
+{"id":5914,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Байыркы Египеттин майрамдары диний да, саясий да мүнөзгө ээ болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Festival","last_updated":"3.0"}
+{"id":5915,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, Сед майрамы египеттик фараондун башкаруусунун отузунчу жылын, андан соң үч (же бир учурда төрт) жыл сайын белгилеп турган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Festival","last_updated":"3.0"}
+{"id":5916,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Христиандык литургиялык календарда Кудайыбыздын туулган күнүнүн майрамы (Рождество) жана Кайра тирилүү майрамы (Пасха) деп аталган эки негизги майрам бар, бирок христианчылык таасир эткен дээрлик бардык өлкөлөрдө жергиликтүү колдоочу олуялардын урматына анча чоң эмес майрамдар да белгиленет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Festival","last_updated":"3.0"}
+{"id":5917,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эсала Перахера өңдүү буддисттик диний майрамдар Шри-Ланкада жана Таиландда өткөрүлөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Festival","last_updated":"3.0"}
+{"id":5918,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кинофестивалдар түрлүү фильмдердин көрсөтүүлөрүн камтып, адатта жыл сайын өткөрүлөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Festival","last_updated":"3.0"}
+{"id":5919,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондой эле, мисалы, Германиядагы сырага арналган атактуу Октоберфест сыяктуу, атайын суусундуктарга арналган фестивалдары да бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Festival","last_updated":"3.0"}
+{"id":5920,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Байыркы египеттиктер эгин эккенге түшүмдүү жерди камсыз кылган, сугаруунун бир түрү болгон Нил дарыясынын мезгилдүү ташкынына таянышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Festival","last_updated":"3.0"}
+{"id":5921,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аруначал-Прадештин Төмөнкү Субансири районунда жашаган Апатанилердин Дри фестивалы мол түшүм тилөө менен жыл сайын 4-июлдан 7-июлга чейин майрамдалат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Festival","last_updated":"3.0"}
+{"id":5922,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Майрам – бул салт же мыйзам боюнча белгиленип, кадимки иш-аракеттер, атайын бизнес, жумуш же окуу токтотулган же убакыт-сааты чектелген күн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Holiday","last_updated":"3.0"}
+{"id":5923,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Майрам күндөрү кадимки иш-аракеттердин канчалык деңгээлде азайганы жергиликтүү мыйзамдарга, каада-салттарга, жасаган иштин түрүнө же жеке тандоолорго көз каранды болушу ыктымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Holiday","last_updated":"3.0"}
+{"id":5924,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок көпчүлүк заманбап коомдордо майрамдар, башка дем алыш күндөрү же иш-чаралар сыяктуу эле, эс алуу күн болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Holiday","last_updated":"3.0"}
+{"id":5925,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айрым учурларда майрам аты үчүн эле белгилениши ыктымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Holiday","last_updated":"3.0"}
+{"id":5926,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Азыркы колдонулушу географиялык жактан айырмаланып турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Holiday","last_updated":"3.0"}
+{"id":5927,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, Маймылдар күнү 14-декабрда, Эл аралык каракчылардай сүйлөө күнү 19-сентябрда, ал эми Акарат келтирүү күнү 30-сентябрда өтөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Holiday","last_updated":"3.0"}
+{"id":5928,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жахабанын Күбөлөрү жыл сайын «Ыйса Машайактын өлүмүн эскерүү күнүн» белгилешет, бирок Пасха, Төрөлүү же Жаңы жыл сыяктуу диний мааниге ээ болгон башка майрамдарды белгилешпейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Holiday","last_updated":"3.0"}
+{"id":5929,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ахмади мусулмандары ошондой эле Убада кылынган Мессия күнүн, Убада кылынган Реформатор күнүн жана Хилафат күнүн да белгилешет, бирок кеңири тараган ишенимге карама-каршы, булардын бири да майрам деп эсептелбейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Holiday","last_updated":"3.0"}
+{"id":5930,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кельт, скандинавиялык жана жаңы бутпарастык майрамдар Жыл дөңгөлөгүнүн тартибин карманат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Holiday","last_updated":"3.0"}
+{"id":5931,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биоархеология жаатындагы изилдөөчүлөр адам остеологиясы, палеопатология жана археология боюнча көндүмдөрдү бириктирип, көбүнчө сөөктөрдүн маданий жана көмүү контекстин эске алышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biological_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5932,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эволюциялык психология – бул психологиялык түзүмдөрдү заманбап эволюциялык көз караш менен изилдөө.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biological_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5933,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адамдын жүрүм-турумдук экологиясы эволюциялык жана экологиялык көз караштар менен жүрүм-турумдук адаптацияларды (тамак табуу, көбөйүү, онтогенез) изилдейт (караңыз: жүрүм-турумдук экология).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biological_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5934,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Палеоантропология – бул адам тукумундагы морфологиялык жана жүрүм-турумдук өзгөрүүлөрдү, ошондой эле адам эволюциясы жүргөн чөйрөнү аныктоо максатында, негизинен, тукум курут болгон гомининдердин жана башка примат түрлөрүнүн казылып алынган калдыктарын пайдалануу менен адам эволюциясын изилдөө.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biological_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5935,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аталышы да салыштырмалуу жаңы, ал бир кылымдан ашуун убакыт бою «физикалык антропология» деп аталып келген, ал эми айрым адистер ал терминди азыр деле колдонуп келишет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biological_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5936,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Төмөндө көрүп тургандай, айрым редакторлор бул чөйрөнү формалдуу илимге караганда да тереңирээк тамырлашты.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biological_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5937,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул кийинки болжол менен 2000 жыл бою окумуштуулар жаратылыш тууралуу ой жүгүрткөн негизги системага айланды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biological_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5938,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал физиогномика жөнүндө да жазган, бул ой Гиппократ корпусундагы эмгектерден алынган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biological_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5939,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"19-кылымда Поль Брока (1824-1880) жетектеген француздук физикалык антропологдор краниометрияга көңүл бурушса, Рудольф Вирхов (1821–1902) жетектеген немис мектеби айлана-чөйрөнүн жана оорулардын адам денесине тийгизген таасирин баса белгилеген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biological_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5940,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал көнүлүн расалык типологиядан адамдын эволюциясын изилдөөгө буруп, классификациядан эволюциялык процесске багыт алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Biological_anthropology","last_updated":"3.0"}
+{"id":5941,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Раса – бул адамдардын жалпы физикалык же социалдык сапаттарына жараша, коомчулук тарабынан айырмаланган деп эсептелген категорияларга бириктирилиши.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5942,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Заманбап илим расаны социалдык конструкт – коом тарабынан түзүлгөн эрежелердин негизинде дайындалуучу кимдик катары карайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5943,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айрымдар болсо, адамдар арасында расанын таксономиялык мааниси жок деп эсептешет, себеби азыркы адамдардын баары бир эле түрчөгө – Homo sapiens sapiens – катарына кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5944,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Түштүк Африкада 1950-жылдагы «Калкты каттоо жөнүндө» мыйзам калкты актар, каралар жана түстүүлөр деп гана тааныган, кийинчерээк аларга индиялыктар да кошулган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5945,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"АКШнын Калкты каттоо бюросу 2020-жылдагы эл каттоосуна Жакынкы Чыгыш жана Түндүк Африка элдери үчүн жаңы категория кошууну сунуштаган, бирок бул классификация ак расага кирген этнос катары каралышы керекпи же өзүнчө раса катарыбы деген талаштан улам кийинчерээк ал планынан баш тарткан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5946,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Расалык чек белгилөө, 19-кылымда Америка Кошмо Штаттарында аз да болсо африкалык теги бар адамдарды «ак» деп аныкталган үстөмдүк кылуучу расалык топтон бөлүп чыгаруу үчүн колдонулган «бир тамчы кан» эрежесиндегидей, расалык жактан төмөн деп аныкталган топторду баш ийдирүү менен коштолот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5947,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Генетик Дэвид Райхтын айтымында, \"раса социалдык конструкт болушу мүмкүн, бирок бүгүнкү күндөгү көптөгөн расалык конструкттар менен дал келген генетикалык тектеги айырмачылыктар чыныгы\".","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5948,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Расалык топтордун башка чен-өлчөмдөрүнө орток тарых, каада-салттар жана тил кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5949,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Социалдык-экономикалык факторлор, расага карата эрте калыптанып, бирок турукташып калган көз караштар менен бирге, аярлуу расалык топтордун олуттуу азап чегүүсүнө себеп болду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5950,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Расизм көптөгөн кайгылуу окуяларга, анын ичинде кулчулукка жана геноцидге алып келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5951,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Айрым коомдордо расалык топтор социалдык катмарлашуунун үлгүлөрү менен тыгыз байланышта болгондуктан, социалдык теңсиздикти изилдеген коом таануучулар үчүн раса маанилүү өзгөрмө боло алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5952,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, 2008-жылы кенже Жон Хартиган раса маселесин негизинен маданиятка таянып түшүндүргөн, бирок ошол эле учурда биологиянын же генетиканын мүмкүн болгон тиешесин да эске алган көз карашты жактаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5953,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ушундайча, биз бүгүн түшүнгөн раса түшүнүгү европалыктарды башка континенттердеги топтор менен карым-катнашка алып келген изилдөө жана басып алуу тарыхый процессинин, ошондой эле табигый илимдерге мүнөздүү болгон классификация жана типология идеологиясынын негизинде калыптанган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5954,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Топтордун арасындагы тукум кууган физикалык айырмачылыктарды тукум куума интеллектуалдык, жүрүм-турумдук жана моралдык сапаттарга байланыштырган бир катар элдик ишенимдер түзүлгөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5955,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Зоологиялык таксономияны негиздеген Карл Линнейдин 1735-жылкы классификациясында Homo sapiens адам түрү europaeus, asiaticus, americanus жана afer деп аталган континенталдык түрлөргө бөлүнүп, алардын ар бири тиешелүү түрдө сангвиник, меланхолик, холерик жана флегматик темпераменттери менен байланыштырылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5956,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Блюменбах ошондой эле бир топтун сырткы көрүнүшү коңшулаш топтордукуна акырындык менен өтөрүн белгилеп, \"адамзаттын бир түрү экинчисине ушунча жылмакай өткөндүктөн, алардын арасындагы чекти так ажыратуу мүмкүн эмес\" деп болжолдогон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5957,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындан сырткары, айрым топтор мурда айырмаланган популяциялардын аралашуусунун натыйжасы болушу мүмкүн, бирок кылдат изилдөө аркылуу аралаш топторду түзгөн түпкү расаларды айырмалоо мүмкүн деп да жүйө келтирилген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5958,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маданият жаатындагы жаңы изилдөөлөр жана эми жаңы калыптанып келе жаткан популяциялык генетика тармагы расалык эссенциализмдин илимий беделин солгундатып, раса антропологдорун фенотиптик вариациянын булактары жөнүндөгү тыянактарын кайра карап чыгууга түрткү берди.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5959,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Адамдын генетикалык түрдүүлүгүн изилдөөлөр адам популяцияларынын географиялык жактан обочолонбогонун, жана алардын генетикалык айырмачылыктары салыштырмалуу түрчөлөрдүн арасындагыга караганда алда канча аз экенин көрсөтүп турат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5960,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Андреасен адам расаларынын филогенетикалык дарагынын негизи катары Луижи Кавалли-Сфорца жарыялаган популяциялар ортосундагы салыштырмалуу генетикалык аралыктардын дарак түрдүү диаграммаларын келтирген (661-б.).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5961,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Маркс, Темплтон жана Кавалли-Сфорца генетика адам расаларынын бар экенине далил боло албайт деген натыйжага келишкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5962,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, Европадагы жана Африкадагы тери түсү боюнча, Брейс мындай деп жазат: \"Бүгүнкү күнгө чейин теринин түсү Европадан түштүктү карай, Жер Ортолук деңизинин чыгыш тарабын бойлоп, андан ары Нилди бойлоп, Африкага чейин дээрлик байкалбас болуп өзгөрүп отурат\".","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5963,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал андан ары, эгер «расалык айырмачылыктар» жана «раса түшүнүгүн» айырмаласа, «раса» терминин колдонсо болорун белгиледи.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5964,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кыскасы, Ливингстон менен Добжанский адамдардын ортосунда генетикалык айырмачылыктар бар экенине макул; ошондой эле алар адамдарды классификация кылыш үчүн раса түшүнүгүн колдонуу жана анын кантип колдонулары коомдук шарттуулуктун маселеси экени деген бир пикирди колдошот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5965,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Антропологдор Леонард Либерман жана Фатима Линда Жексон айткандай, «Гетерогендүүлүктүн шайкеш келбеген үлгүлөрү популяцияны генотиптик, атүгүл фенотиптик жактан бир тектүү деген түрлүү сыпаттаманы төгүндөйт».","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5966,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"20-кылымдын ортосундагы антрополог Уильям К. Бойд раса аныктамасын мындайча берген: \"Өзүндөгү бир же бир нече гендин кездешүү жыштыгы боюнча башка популяциялардан олуттуу айырмаланган популяция\".","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5967,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындан тышкары, антрополог Стивен Молнар клиндердин шайкеш болбосу сөзсүз түрдө расалардын көбөйүшүнө алып келип, бул түшүнүктүн өзүн жараксыз кылат деп сунуштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5968,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жоанна Маунтин жана Нил Риш генетикалык кластерлер качандыр бир кезде топтордун ортосундагы фенотиптик айырмачылыктарга шайкештиги далилдениши мүмкүн болгону менен, гендер менен татаал белгилердин ортосундагы байланыш толук изилденбеген үчүн, мындай божомолдорду жасоо али эрте экенин эскертишкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5969,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кандай гана категорияны ойлоп таппагыла, ал баары бир кемчиликтүү болот, бирок бул анын пайдалуулугун жана колдонууга жарамдуулугун четка какпайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5970,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул чоң географиялык аралык менен ажыраган үч популяциялык топ (европалык, африкалык жана чыгыш азиялык) бар деп болжолдогон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5971,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"К. Лоринг Брейс сыяктуу антропологдор, философтор Джонатан Каплан жана Расмус Винтер жана генетик Жозеф Грейвс, адатта «континенталдык расалар» деп аныкталган топторго болжол менен шайкеш келген биологиялык жана генетикалык вариацияны табуу, албетте, мүмкүн болсо да, бул дээрлик бардык географиялык жактан айырмаланган популяциялар үчүн да туура келет деп ырасташкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5972,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Вайс менен Фуллертон белгилешкендей, эгерде исланддардан, майялардан жана маорилерден гана үлгү алынса, үч бөлөк кластер түзүлмөк да, калган бардык популяцияларды маори, исланд жана майя генетикалык материалдарынын кошулмаларынан клиналдык түрдө түзүлгөн деп мүнөздөсө болмок.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5973,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындан тышкары, геномдук дайындар бөлүнүүлөрдү (б.а., бөлүүчүлөр) же үзгүлтүксүздүктү (б.а., бириктирүүчүлөр) кароо керектигин так аныктоого мүмкүндүк бербейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5974,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Раса» түшүнүгү менен байланышкан эмпирикалык жана концептуалдык көйгөйлөр менен катар, Экинчи дүйнөлүк согуштан кийин эволюциялык жана коомдук илимдердин окумуштуулары раса жөнүндөгү ишенимдердин дискриминацияны, апартеидди, кулчулукту жана геноцидди актоо үчүн кантип колдонулганын жакшы аңдашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5975,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2000-жылы Крейг Вентер жана Улуттук саламаттыкты сактоо институтунан Фрэнсис Коллинз адам геномунун картага түшүрүлгөнүн чогуу жарыялашкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5976,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул илимий мүнөздүү эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5977,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Антрополог Стефан Пальмие раса \"бул нерсе эмес, социалдык мамиле\" деп сыпаттаган; же Катя Гибел Меворахтын сөзү менен айтканда, «метоним», \"айырмалоо критерийлери универсалдуу да, туруктуу да болбогон, бирок айырмачылыктарды жөнгө салуу үчүн ар дайым колдонулуп келген адамзаттын ойлоп тапканы\".","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5978,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошол жерде расалык кимдик, Америка Кошмо Штаттарындагыдай, «бир тамчы эрежеси» сыяктуу теги боюнча катаал эрежеге баш ийген эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5979,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул түрлөр спектрдин түстөрү сыяктуу бири-бирине өтүп, бир да категория калгандарынан кескин бөлүнүп турбайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5980,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Нью-Жерси: Прентис Холл Инк., 1984.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5981,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Европалык контекстте «раса» түшүнүгүнүн тарыхый жаңырыгы анын көйгөйлүү мүнөзүн айкын көрсөтөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5982,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Расалык теги жөнүндөгү түшүнүк адамдарды биологиялык жактан айырмаланган «расаларга» бөлүүгө болот деген идеяга түптөлгөн, бирок илимий коомчулук бул көз карашты негизинен четке кагат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5983,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кошмо Штаттарда өзүн африкалык-америкалык деп тааныган адамдардын көпчүлүгүнүн ата-тегинде европалыктар бар, ал эми өзүн европалык-америкалык деп тааныган көптөгөн адамдардын ата-тегинде африкалыктар же түпкү америкалыктар бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5984,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул расаларга мүчө болуу критерийлери 19-кылымдын аягында айырмалана баштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5985,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Америндейлер азыркыга чейин «индей канынын» белгилүү бир пайызына («кан квантуму» деп аталат) жараша аныкталып келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5986,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул эреже боюнча, теги аралаш, бирок африкалык түпкү теги байкалгандардын расасы кара деп аныкталган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5987,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"«Хиспан» термини этноним катары 20-кылымда Латын Америкасынын испан тилдүү өлкөлөрүнөн Америка Кошмо Штаттарына жумушчулардын көчүп келүүсү күч алганда пайда болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5988,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жоопторду айырмалоодо үч фактор: академиялык билим алган өлкөсү, адистик багыты жана жаш курагы маанилүү деп аныкталды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5989,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2007-жылы Энн Морнинг 40тан ашуун америкалык биолог жана антрополог менен маектешим, расанын табияты боюнча олуттуу пикир келишпестиктер бар экенин жана эки топтун биринде да бир дагы көз караш көпчүлүккө ээ болбогонун аныктаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5990,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал эки тараптын тең жакшы аргументтерин көрүп турса да, карама-каршы далилдерди толугу менен четке кагуу такыр илимден эмес, негизинен социалдык-саясий жүйөлөрдөн улам келип чыккандай сезилет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5991,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гиллдин билдирүүсүнө жарым-жартылай жооп иретинде, биологиялык антропология профессору К. Лоринг Брейс карапайым адамдардын жана биологиялык антропологдордун кайсы бир адамдын географиялык тегин аныктай алуусунун себеби биологиялык өзгөчөлүктөрдүн планета боюнча клиналдык түрдө бөлүштүрүлүшү менен түшүндүрүлөрүн, жана бул раса түшүнүгүн билдирбей турганын белгилейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5992,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Физикалык антропология боюнча эмгектерде 1970-жылдарга чейин биологиялык расалар бар деп ырасталып келсе, ошондон кийин расалар жок деп жүйөөлөнө баштаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5993,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2001-жылдын февралында Archives of Pediatrics and Adolescent Medicine журналынын редакторлору авторлордон \"биологиялык, илимий же социологиялык негиз жок болгон учурда рас��ны жана этносту колдонбоону\" суранышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5994,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Морнинг (2008) 1952–2002-жылдар ортосундагы жогорку класстардын биология окуу китептерин изилдеп, башында алардын 92%ы раса маселесин козгосо, 1983-92-жылдар аралыгында 35%ы гана түздөн-түз талкуулаган ушундай эле тенденцияны аныктаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5995,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жалпысынан, раса жөнүндөгү материалдар сырткы белгилерден генетикага жана эволюциялык тарыхка өттү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5996,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эң жакшы дегенде, биологдор жана антропологдор азыр расанын табияты тууралуу ишенимдери боюнча тең экиге бөлүнүп калгандай көрүнөт деген тыянакка келсе болот, – деп айтат ал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5997,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"2008-жылкы изилдөөдө ар кандай географиялык аймактардан келген саламаттыкты сактоо кызматтары боюнча 33 изилдөөчү маектешүүдөн өткөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5998,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошол кезде негрлер деп аталган афроамерикалыктарга көптөгөн социологдор көңүл буруп, алар актардан төмөн турат деп ырасташкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Race_(human_categorization)","last_updated":"3.0"}
+{"id":5999,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын чечими көбүнчө Аль-Хорезминин эмгегине негизделген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Quadratic_equation","last_updated":"3.0"}
+{"id":6000,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, кайсы бир учурда квадраттык формула тегеректөө катасынан улам кылдат болбой баштайт, ал эми болжолдуу метод жакшыра берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Quadratic_equation","last_updated":"3.0"}
+{"id":6001,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көбөйтүү, даражага көтөрүү жана тамырдан чыгаруу сыяктуу көп убакытты талап кылган амалдарды жеңилдеткен, простаферезис деп аталган сандык жакындатуу методтору болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Quadratic_equation","last_updated":"3.0"}
+{"id":6002,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чечимдерди табуунун эсептөө алгоритмдери сандык сызыктуу алгебранын маанилүү бөлүгү болуп саналат жана инженерияда, физикада, химияда, информатикада жана экономикада маанилүү орунга ээ.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/System_of_linear_equations","last_updated":"3.0"}
+{"id":6003,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бүтүн сандар шакеги сыяктуу бүтүндүк домениндеги же башка алгебралык структуралардагы чечимдер үчүн башка теориялар жарыяланган, караңыз: «Шакек үстүндөгү сызыктуу теңдеме».","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/System_of_linear_equations","last_updated":"3.0"}
+{"id":6004,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул вектордук мейкиндиктердин (же жалпысынан, модулдардын) бардык тилин жана теориясын колдонууга шарт берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/System_of_linear_equations","last_updated":"3.0"}
+{"id":6005,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындай система ьлоук эмес аныкталган система деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/System_of_linear_equations","last_updated":"3.0"}
+{"id":6006,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Экинчи системанын бир эле чыгарылышы бар, ал – эки сызыктын кесилиши.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/System_of_linear_equations","last_updated":"3.0"}
+{"id":6007,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул теңдемелердин экөөнүн бирөөсүнүн жалпы чыгарылышы бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/System_of_linear_equations","last_updated":"3.0"}
+{"id":6008,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сол жактары сызыктуу бир бирине тиешеси жок болгон теңдемелер системасы дайыма биргелешкен болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/System_of_linear_equations","last_updated":"3.0"}
+{"id":6009,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошентип теңдемеси да, белгисизи да бирге аз болгон теңдемелер системасы алынат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/System_of_linear_equations","last_updated":"3.0"}
+{"id":6010,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"3-түрү: Бир жакка башка саптын скалярдык эселигин кошуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/System_of_linear_equations","last_updated":"3.0"}
+{"id":6011,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, симметриялуу оң аныкталган матрицалуу системаларды Холецкийдин ажыратуусу менен эки эсе батырак чыгарса болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/System_of_linear_equations","last_updated":"3.0"}
+{"id":6012,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Өтө чоң системалар үчүн көп учурда таптакыр башка методика колдонулат, болбосо алар өтө көп убакытты же эстутумду ээлейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/System_of_linear_equations","last_updated":"3.0"}
+{"id":6013,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул итерациялык ыкмалардын методикасынын классына алып келет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/System_of_linear_equations","last_updated":"3.0"}
+{"id":6014,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Математикада катар – бул, болжол менен айтканда, берилген баштапкы чоңдукка чексиз көп сандагы чоңдуктарды биринин артынан бирин кошуу амалынын берилиши.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Series_(mathematics)","last_updated":"3.0"}
+{"id":6015,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чексиз катарлар математикада кеңири таралганынан сырткары, физика, информатика, статистика жана финансы сыяктуу башка сандык дисциплиналарда да ири колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Series_(mathematics)","last_updated":"3.0"}
+{"id":6016,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ахиллес жана таш бака тууралуу Зенондун парадоксу чексиз суммалардын бул интуицияга каршы келген касиетин көрсөтөт: Ахиллес таш баканын артынан кууйт, бирок ал жарыштын башындагы таш баканын ордуна жеткенде, таш бака экинчи бир орунга жетип калган болот; ал бул экинчи орунга жеткенде, таш бака үчүнчү орунда болот, жана ушул сыяктуу улана берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Series_(mathematics)","last_updated":"3.0"}
+{"id":6017,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул аргумент сумманын 2ге барабар экенин далилдебейт (бирок ал чындыгында ошондой), бирок анын эң көп дегенде 2 болорун көргөзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Series_(mathematics)","last_updated":"3.0"}
+{"id":6018,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бир калыпта жыналуунун белгилерине Вейерштрасстын M-белгиси, Абелдин бир убакытта жыналуу белгиси, Дининин белгиси жана Кошинин критерийи кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Series_(mathematics)","last_updated":"3.0"}
+{"id":6019,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жыналышы жыналуу тегерегинин ички аймагынын туюк жана чектелген (башкача айтканда, компакттуу) көптүкчөлөрүндө бир калыпта болот: негиздеп айтканда, ал компакттуу көптүктөрдө бир калыпта жынакталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Series_(mathematics)","last_updated":"3.0"}
+{"id":6020,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гильберт–Пуанкаре катары – градуирленген алгебраларды изилдөө үчүн колдонулган үстүртөдөн болгон даражалуу катар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Series_(mathematics)","last_updated":"3.0"}
+{"id":6021,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"17-кылымда Жеймс Грегори жаңы ондук системада чексиз катарлар менен иштеп, бир нече Маклорен катарын жарыкка чыгарган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Series_(mathematics)","last_updated":"3.0"}
+{"id":6022,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Коши (1821) жыйналуучулуктун так критерийлерин талап кылган; ал эки катар жыйналуучу болсо, алардын көбөйтүндүсү да сөзсүз түрдө жыйнала бербестигин көрсөткөн, жана натыйжалуу критерийлерди иштеп чыгуу дал ушул окумуштуунун ишинен башталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Series_(mathematics)","last_updated":"3.0"}
+{"id":6023,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Суммалоо методу – бул жыйналуунун классикалык түшүнүгүн туура кеңейтүүчү, жыйналбас катарлар көптүгүнүн бир ички көптүгүнө аякы чекти ыйгаруу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Series_(mathematics)","last_updated":"3.0"}
+{"id":6024,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Индиялык окумуштуулар факториал формулаларын болжол менен 12-кылымдан бери колдонуп келишкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Factorial","last_updated":"3.0"}
+{"id":6025,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Функционалдык тилдерде рекурсивдүү функцияларды көрсөтүү үчүн көбүнчө рекурсивдүү теориясы өзү колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Factorial","last_updated":"3.0"}
+{"id":6026,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башка ишке ашыруулар (мисалы, электрондук жадыбалдар сыяктуу программалык камсыздоо) көбүнчө чоңураак маанилерди колдоно алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Factorial","last_updated":"3.0"}
+{"id":6027,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Суперфакториалдын Пиковер аныктамасы менен салыштырганда, гиперфакториал салыштырмалуу жай көбөйөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Factorial","last_updated":"3.0"}
+{"id":6028,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Салыштырмалуу айтканда, факториалдар үчүн мындай жөнөкөй чечимдер жок; аны туюнтуу үчүн кошуунун, көбөйтүүнүн, даражалардын, экспоненциалдык функциялардын же логарифмдердин эч бир чектелген айкалышы жетишсиз; бирок математикалык анализдин интегралдар жана лимиттерге окшош куралдарын колдонуп, факториалдар үчүн жалпы формуланы табууга мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gamma_function","last_updated":"3.0"}
+{"id":6029,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биз буга чейин талкуулаган интегралдар трансценденттик функциялары кирет, бирок гамма-функция жалаң гана алгебралык функциялардын интегра��дарынан да пайда болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gamma_function","last_updated":"3.0"}
+{"id":6030,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Пределге өтүү менен чексиз көп көбөйтүүчүлөрү бар айрым рационалдык көбөйтүндүлөрдү гамма-функциясы аркылуу да эсептеп тапса болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gamma_function","last_updated":"3.0"}
+{"id":6031,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анын тарыхы, айрыкча Филип Ж. Дэвистин ага 1963-жылы Шовене сыйлыгын алып келген макаласында баяндалгандай, 18-кылымдан берки математикадагы көптөгөн негизги өнүгүүлөрдү көргөзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gamma_function","last_updated":"3.0"}
+{"id":6032,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ар бир формула үчүн өзүнчө далил издегенден көрө, гамма-функцияны аныктоонун жалпы бир ыкмасы болсо сонун болмок.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gamma_function","last_updated":"3.0"}
+{"id":6033,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, гамма-функциясы эч кандай жөнөкөй дифференциалдык теңдемени туура келбейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gamma_function","last_updated":"3.0"}
+{"id":6034,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бор–Моллеруп теоремасы пайдалуу, анткени гамма-функцияны аныктоочу ар кандай формулалардын баары үчүн логарифмдик томпоктукту далилдөө салыштырмалуу жеңил.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gamma_function","last_updated":"3.0"}
+{"id":6035,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1950-жылдары таблицаларды түзүү үчүн электрондук компьютерлер баары колдонуп калганда, суроо-талапты канааттандыруу максатында комплекстүү гамма-функциясынын бир нече кеңири таблицалары жарыяланган, анын ичинде АКШнын Улуттук стандарттар бюросунун 12 ондук белгиге чейинки тактыкты түзгөн таблицасы да болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Gamma_function","last_updated":"3.0"}
+{"id":6036,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Илимде формула – бул математикалык же химиялык формулалар сыяктуу маалыматты символдор менен кыскача туюнтуунун ыкмасы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Formula","last_updated":"3.0"}
+{"id":6037,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Математикада формула – бул, жалпысынан, бир математикалык туюнтманы экинчисине теңеген теңдештик, алардын эң маанилүүлөрү математикалык теоремалар болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Formula","last_updated":"3.0"}
+{"id":6038,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул конвенция, салыштырмалуу жөнөкөй формулада анча маанилүү болбосо да, математиктерге чоңураак жана татаалыраак формулаларды тезирээк өзгөртүп түзүүгө мүмкүнчүлүк түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Formula","last_updated":"3.0"}
+{"id":6039,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, H2O – суунун химиялык формуласы, ал ар бир молекула эки суутек (H) жана бир кычкылтек (O) атомунан турарын көргөзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Formula","last_updated":"3.0"}
+{"id":6040,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эмпирикалык формулаларда бул катыштар негизги элементтен башталып, андан соң бирикмедеги башка элементтердин атомдорунун саны негизги элементке карата тиешеси бар катары берилет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Formula","last_updated":"3.0"}
+{"id":6041,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, иондук бирикмелердин айрым түрлөрүн бир гана бүтүн сандарды камтыган эмпирикалык формулалар түрүндө кабыл алып, жазууга болбойт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Formula","last_updated":"3.0"}
+{"id":6042,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул формулалардын молекулалык жана кыскартылган формулалар сыяктуу көптөгөн түрү бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Formula","last_updated":"3.0"}
+{"id":6043,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Функциялар алгач өзгөрүлмө чоңдуктун башка чоңдуктан көз карандылыгынын идеалдаштырып кабыл алуу болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Function_(mathematics)","last_updated":"3.0"}
+{"id":6044,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Графтын бул аныктамасы объекттердин жуптарынын топтомун билдирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Function_(mathematics)","last_updated":"3.0"}
+{"id":6045,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аныктоо областы жана маанилер областы чыныгы сандардын көптүктөрү болгондо, ар бир ушундай жупту тегиздиктеги чекиттин Декарттык координаталары катары колдонсо болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Function_(mathematics)","last_updated":"3.0"}
+{"id":6046,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кээде ал функция менен теңдештирилиши мүмкүн, бирок бул функциянын процесс катары кабыл алынган жалпы чечмеленишин көмүскөдө калтырат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Function_(mathematics)","last_updated":"3.0"}
+{"id":6047,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чагылдыруунун кодомени каалаган көптүк боло алса, айрым контексттерде, көбүнчө эски китептерде, функциянын кодомени катары чыныгы же комплекстүү сандардын көптүгү гана колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Function_(mathematics)","last_updated":"3.0"}
+{"id":6048,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дагы бир баары билген таралган мисал – ката функциясы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Function_(mathematics)","last_updated":"3.0"}
+{"id":6049,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Даражалуу катарларды алардын жыйналуу областында функцияларды билиш үчүн колдонсо болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Function_(mathematics)","last_updated":"3.0"}
+{"id":6050,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анда, даражалуу катар функциянын аныкталуу областын айкын ачуу үчүн колдонулса болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Function_(mathematics)","last_updated":"3.0"}
+{"id":6051,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мунун бөлүктөрү функциянын өзүн же анын бөлүктөрүн көргөзгөн график түзүшү мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Function_(mathematics)","last_updated":"3.0"}
+{"id":6052,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул .нын канондук ажыратуусу болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Function_(mathematics)","last_updated":"3.0"}
+{"id":6053,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошол кезде чыныгы өзгөрмөнүн чыныгы маанилүү функциялары гана каралган, жана бардык функциялар кынтыксыз деп эсептелген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Function_(mathematics)","last_updated":"3.0"}
+{"id":6054,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Функциялар азыркы учурда математиканын бардык жерлерде колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Function_(mathematics)","last_updated":"3.0"}
+{"id":6055,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тескери тригонометриялык функциялар тригонометриялык функциялар ��ркылуу ушундайча аныкталат, ал жакта алар монотондуу болушат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Function_(mathematics)","last_updated":"3.0"}
+{"id":6056,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көп маанилүү функциялар түшүнүгүнүн пайдалуулугу комплекстик, адатта аналитикалык функцияларды, караганда сыедыкка окшош болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Function_(mathematics)","last_updated":"3.0"}
+{"id":6057,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындай функция функциянын негизги мааниси деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Function_(mathematics)","last_updated":"3.0"}
+{"id":6058,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Функционалдык программалоо – бул математикалык функциялар окош иштеген подпрограммаларды гана колдонуунун негизинде программаларды түзүү парадигмасы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Function_(mathematics)","last_updated":"3.0"}
+{"id":6059,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Компьютердик тилдердин терминологиясын эске албаганда, информатикада \"функция\" кадимки математикалык маани менен аныкталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Function_(mathematics)","last_updated":"3.0"}
+{"id":6060,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Терминдер кээ бир эрежелер (α-эквиваленттүүлүк, β-редукция жана η-конверсия) аркылуу өзгөртүлөт, алар теориянын аксиомалары болуп саналат жана эсептөө эрежелери катары берилиши мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Function_(mathematics)","last_updated":"3.0"}
+{"id":6061,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Николас Шюке 15-кылымда даражалык белгилөөнүн бир түрүн колдонгон, аны кийинчерээк 16-кылымда Генрикус Грамматеус жана Михаэль Штифель дагы пойдаланышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Exponentiation","last_updated":"3.0"}
+{"id":6062,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошентип алар көп мүчөлөрдү, мисалы, x³ + 2x² - 5x + 3 деп колдонушчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Exponentiation","last_updated":"3.0"}
+{"id":6063,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Натыйжа дайыма оң чыныгы сан болот, жана бүтүн даража көрсөткүчтөрү үчүн жогоруда көрсөтүлгөн теңдештиктер жана касиеттер бул аныктамалар менен чыныгы даража көрсөткүчтөрү үчүн да сакталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Exponentiation","last_updated":"3.0"}
+{"id":6064,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул функция оң чыныгы радиканттар үчүн ошол эле n-даражадагы тамырга барабар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Exponentiation","last_updated":"3.0"}
+{"id":6065,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул жарым группалардын математикалык теориясынын баштапкы учугу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Exponentiation","last_updated":"3.0"}
+{"id":6066,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биз N көптүгүн кайрадан n кардиналдык саны менен алмаштырып, Vn'ди ала алабыз, бирок n кубаттуулугуна ээ болгон белгилүү бир стандарттуу көптүк тандалбаса, бул изоморфизмге чейинки тактыкта гана көргөзүлөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Exponentiation","last_updated":"3.0"}
+{"id":6067,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Николя Бурбаки – Математиканын элементтери, Көптүктөрдүн теориясы, Springer-Verlag, 2004, III.§3.5.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Exponentiation","last_updated":"3.0"}
+{"id":6068,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Тетрацияны кайталоо кийинки операцияга, жана башкаларга алып келип, гипероперация деп аталган түшүнүктү көргөзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Exponentiation","last_updated":"3.0"}
+{"id":6069,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Колдонмодо экспоненциалдык функциялар көз каранды эмес өзгөрмөдөгү туруктуу өзгөрүү көз каранды өзгөрмөдөгү бирдей пропорционалдык өзгөрүүгө (башкача айтканда, пайыздык өсүүгө же азаюуга) алып келген байланышты билдирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Exponential_function","last_updated":"3.0"}
+{"id":6070,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Функциянын бул касиети экспоненциалдык өсүүгө же экспоненциалдык азаюуга дуушар болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Exponential_function","last_updated":"3.0"}
+{"id":6071,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошол сыяктуу эле, сюръективдүү функциялардын композициясы такай сюръективдүү болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Function_composition","last_updated":"3.0"}
+{"id":6072,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анда, чогуу болгон трансформациялардын чынжырчаларын түзүүгө болот, мисалы.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Function_composition","last_updated":"3.0"}
+{"id":6073,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул окшош кылып жазуу постфикстик нотация деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Function_composition","last_updated":"3.0"}
+{"id":6074,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Морфизмдери функциялар болуп эсептелген көптүктөр категориясы – прототиптик категория.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Function_composition","last_updated":"3.0"}
+{"id":6075,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, децибел (дБ) – бул негизинен сигналдын кубаттуулугун жана амплитудасын (анын кеңири белгилүү мисалы – үн басымы) логарифм катары туюнткан катыш бирдиги.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Logarithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":6076,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алар музыкалык интервалдардын жыштык катыштарын сүрөттөөгө жардам берет, жөнөкөй сандарды эсептеген же факториалдарды жакындаткан формулаларда кездешет, психофизикадагы айрым моделдерге негиз болот жана соттук-бухгалтердик эсепте жардам бере алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Logarithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":6077,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кийинки бүтүн сан – 4, бул 1430 санындагы цифралардын саны.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Logarithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":6078,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Непердин ойлоп табуусуна чейин, 1600-жылдары Йост Бүрги тарабынан кеңири иштелип чыккан простаферез же прогрессиялар таблицаларын колдонуу сыяктуу окшош максатты көздөгөн башка ыкмалар да бар болчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Logarithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":6079,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сандын канча цифрадан тургандыгын айтуу – ондук логарифмге болжолдуу шилтеме, жана аны Архимед «сандын тартиби» деп атаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Logarithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":6080,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындай ыкмалар простаферез деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Logarithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":6081,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, наутилустун кабыгынын ар бир камерасы кийинкисинин туруктуу коэффициент менен масштабдалган болжолдуу көчүрмөсү болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Logarithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":6082,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Логарифмдер ошондой эле өзүнө-өзү окшоштук менен да байланыштуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Logarithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":6083,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал электр сигналдарды өткөрүүдө чыңалуу деңгээлдеринин жоготууларын сандык жактан баалоо, акустикада үндүн кубаттуулук деңгээлдерин сүрөттөө, ошондой эле спектрометрия жана оптика тармактарында жарыктын жутулушун өлчөө максатында колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Logarithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":6084,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Уксустун рН көрсөткүчү адатта болжол менен 3 болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Logarithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":6085,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, бул \"мыйзам\" Стивенстин даража мыйзамы сымал жаңыраак моделдерге салыштырганда анча реалдуу эмес).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Logarithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":6086,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Кокустук чоңдуктун логарифми нормалдуу бөлүштүрүүгө ээ болгондо, ал чоңдук лог-нормалдуу бөлүштүрүүгө ээ деп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Logarithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":6087,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мындай модель үчүн, окшоштук функциясы болжолдонууга тийиш болгон, жок дегенде, бир параметрден көз каранды.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Logarithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":6088,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошол сыяктуу эле, бириктирип сорттоо алгоритми иреттелбеген тизмени экиге бөлүп, натыйжаларды бириктирүү алдында адегенде ошол бөлүктөрдү сорттойт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Logarithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":6089,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ляпунов көрсөткүчтөрү динамикалык системанын хаостуулук даражасын өлчөө үчүн логарифмдерди пайдаланышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Logarithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":6090,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Серпинскийдин үч бурчтугун (сүрөттө) ар биринин жактары баштапкы узундугунун жарымына тең болгон өзүнүн үч көчүрмөсү менен жабуу мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Logarithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":6091,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Дагы бир мисал – p-адикалык экспонентанын тескери функциясы деп каралган p-адикалык логарифм.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Logarithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":6092,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Даражага көтөрүүнү натыйжалуу аткарса болот, бирок дискреттик логарифмди айрым топтордо эсептөө абдан оор деп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Logarithm","last_updated":"3.0"}
+{"id":6093,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Терс сандардын квадраттык тамырлары жыйналган сандардын алкагында каралышы мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Square_root","last_updated":"3.0"}
+{"id":6094,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Байыркы Индияда квадраттын жана квадраттык тамырдын теориялык жана колдонмо аспектилери боюнча билим, жок дегенде, болжол менен биздин заманга чейинки 800–500-жылдар менен даталанган (балким, андан да мурдараак) Шулба Сутралардай сыяктуу байыркы болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Square_root","last_updated":"3.0"}
+{"id":6095,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жим тамгасы азыркы квадраттык тамырдын белгисиндей жазылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Square_root","last_updated":"3.0"}
+{"id":6096,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул ыктымалдуулук теориясы менен статистикада колдоно туурган стандарттык четтөөнүн маанилүү түшүнүгүн аныктайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Square_root","last_updated":"3.0"}
+{"id":6097,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Көпчүлүк чөнтөк калькуляторлордо квадраттык тамыр баскычын көрсө болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Square_root","last_updated":"3.0"}
+{"id":6098,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"n орундуу тактык менен квадраттык тамырды эсептөөдөгү убакыт татаалдыгы n орундуу эки санды көбөйтүүнүн татаалдыгына барабар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Square_root","last_updated":"3.0"}
+{"id":6099,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гильберттин маселелери – бул 1900-жылы немис математиги Дэвид Гильберт тарабынан жазылган математикадагы жыйырма үч маселе.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Hilbert's_problems","last_updated":"3.0"}
+{"id":6100,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Башка маселелер, мисалы, 5-маселе боюнча, эксперттер салттуу түрдө бирдиктүү чечмелөөгө келишкен жана кабыл алынган чечмелөөгө чечим берилген, бирок ага тыгыз байланыштуу, чечиле элек суроолор да бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Hilbert's_problems","last_updated":"3.0"}
+{"id":6101,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чечилбеген гана эмес, чындыгында заманбап стандарттар боюнча чечкенге мүмкүн болгон эки суроо бар.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Hilbert's_problems","last_updated":"3.0"}
+{"id":6102,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Калган жыйырма бир маселенин баарына катуу көңүл бурулуп, жыйырманчы кылымдын аягына чейин да бул маселелер боюнча иш эң чоң мааниге ээ деп эсептелип келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Hilbert's_problems","last_updated":"3.0"}
+{"id":6103,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гильберт Курт Гёдель өзүнүн теоремасын жазгандан кийин 12 жыл жашаса да, Гёделдин эмгегине эч кандай расмий жооп жазгандай көрүнбөйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Hilbert's_problems","last_updated":"3.0"}
+{"id":6104,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ар бир математикалык маселенин чечими болушу керек деген пикирин талкуулап, Гильберт чечимдин өзү баштапкы маселенин чечилбей турган экендигин далилдеши мүмкүн экенине жол берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Hilbert's_problems","last_updated":"3.0"}
+{"id":6105,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Булардын биринчиси Бернард Дворк тарабынан далилденген; ал эми алгачкы экөөнүн ℓ-адикалык когомология аркылуу келтирилген таптакыр башка далили Александр Гротендик тарабынан жазылып чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Hilbert's_problems","last_updated":"3.0"}
+{"id":6106,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок Вейлдин гипотезалары өзүнүн өлчөмү боюнча бир Гильберт маселесине көбүрөөк окшош болгон, жана Вейл аларды эч качан бүткүл математика үчүн программа катары караган эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Hilbert's_problems","last_updated":"3.0"}
+{"id":6107,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эрдёш көбүнчө акчалай сыйлыктарды сунуштачу, сыйлыктын өлчөмү маселенин оордугуна жараша болчу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Hilbert's_problems","last_updated":"3.0"}
+{"id":6108,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жок эле дегенде негизги медиада, Гильберттин маселелеринин 21-кылымдагы де-факто аналогу 2000-жылы Клэй математика институту тарабынан тандалган Миң жылдык сыйлыгынын жети маселесинин тизмеси болуп саналат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Hilbert's_problems","last_updated":"3.0"}
+{"id":6109,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Риман гипотезасы Гильберт проблемаларынын, Смейлдин, Миң жылдыктын сыйлык маселелеринин тизмелерине, жада калса геометриялык көрүнүшүндө Вейл гипотезаларына киргендиги менен айырмаланат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Hilbert's_problems","last_updated":"3.0"}
+{"id":6110,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1931, 1936 3-чү: Чоңдугу бирдей болгон каалаган эки көп грандык берилсе, биринчисин чектүү сандагы көп грандуу бөлүктөргө бөлүп, алардан экинчисин кайра курап алуу ар дайым мүмкүнбү?","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Hilbert's_problems","last_updated":"3.0"}
+{"id":6111,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"– 12- Рационалдык сандардын үстүндөгү абелдик кеңейтүүлөр тууралуу Кронекер-Вебердин теоремасын каалаган базалык сан талаасына жайылтуу.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Hilbert's_problems","last_updated":"3.0"}
+{"id":6112,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1959 15- Шуберттин санап чыгуучу эсептөөсүнүн анык негиздемеси.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Hilbert's_problems","last_updated":"3.0"}
+{"id":6113,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1927 18-чи (a) Үч өлчөмдүү мейкиндикте бир гана анизоэдрдик толтурууну түзө алган көп грандык барбы?(b) Шарлардын эң жыш жайгашуусу кайсы?","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Hilbert's_problems","last_updated":"3.0"}
+{"id":6114,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сан – бул саноо, өлчөө жана белгилөө үчүн колдоно турган математикалык объект.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6115,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жалпысынан айтканда, айрым сандарды символдор менен туюнтууга болот, алар цифралар деп аталат; мисалы, \"5\" – бул беш санын туюнткан цифра.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6116,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Сандар менен эсептөөлөр арифметикалык амалдар менен аткарылат, алардын эң белгилүүлөрү: кошуу, кемитүү, көбөйтүү, бөлүү жана даражага көтөрүү.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6117,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гилсдорф, Томас Э. Маданий математикага киришүү: Отомилер жана инктердин мисалында, John Wiley & Sons, 24-февраль, 2012-ж. Рестиво, С. Математика коомдо жана тарыхта , Springer Science & Business Media, 1992-жылдын 30-ноябры.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6118,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"19-кылымда математиктер сандардын кандайдыр бир касиеттерине ээ болгон жана түшүнүктү кеңейтүү катары каралышы мүмкүн болгон көптөгөн ар кандай абстракцияларды иштеп чыгара башташкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6119,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эсеп таякчалар системасында (азыркы ондук эсептөө системасындагыдай) категория түшүнүгү жок, бул анын чоң сандарды белгилөө мүмкүнчүлүгүн чектейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6120,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Брахмагуптанын «Брахмаспхутасиддхантасы» – нөлдү сан катары эсептеген биринчи китеп, ошондуктан Брахмагупта көбүнчө нөл түшүнүгүн биринчи болуп иштеп чыккан деп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6121,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошол сыяктуу эле, Панини (б.з.ч. 5-кылым) санскрит тилинин алгебралык грамматикасынын алгачкы мисалдарынын бири болгон «Аштадхьяи» эмгегинде нөлдүк (нөл) операторун колдонгон (ошондой эле Пингаланы караңыз).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6122,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Б.з. 130-жылына карата Птолемей, Гиппархтын жана вавилондуктардын таасиринде, негизинен алфавиттик грек цифраларын колдонгон алтымыштык эсептөө системасынын ичинде 0 үчүн символду (үстүндө узун сызыгы бар кичинекей тегерек) пайдаланган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6123,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Диофанттын буга чейинки эмгегин 628-жылы индиялык математик Брахмагупта «Брахма-спхута-сиддханта» эмгегинде кеңирирээк талкуулап, азыркыга чейин колдонулуп келе жаткан квадраттык теңдеменин жалпы формуласын чыгаруу үчүн терс сандарды пайдаланган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6124,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошол эле мезгилде, кытайлар терс сандарды тиешелүү оң сандын эң оң жактагы нөл эмес цифрасынын үстүнөн кыйгач сызык чийүү менен көрсөтүшкөн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6125,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Классикалык грек жана индиялык математиктери сандар теориясын жалпы изилдөөнүн алкагында рационалдык сандардын теориясын изилдешкен.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6126,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ондук бөлчөктөр түшүнүгү ондук позициялык система менен бекем байланышта – экөө бирге өркүндөгөнү байкалат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6127,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, Пифагор сандардын абсолюттуу экенине ишенип, иррационалдуу сандардын бар экендигин кабыл ала алган эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6128,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"17-кылымга карата математиктер ондук бөлчөктөрдү заманбап белгилөө менен жалпы колдонушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6129,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1872-жылы Карл Вейерштрасстын (окуучусу Э. Коссак тарабынан), Эдуард Гейненин, Георг Кантордун жана Рихард Дедекинддин теориялары жарыяланган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6130,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Вейерштрасс, Кантор жана Гейне өз теорияларын чексиз катарларга негиздешсе, Дедекинд өзүнүкүн чыныгы сандар системасындагы бардык рационалдык сандарды белгилүү бир мүнөздүү касиеттерге ээ эки топко бөлүүчү кесилиш (Schnitt) түшүнүгүнө таянып негиздейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6131,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошондуктан алгебралык сандардын (көп мүчөлүү теңдемелердин бардык чечимдери) кеңирирээк жыйынын эске алып, кароо зарыл болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6132,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аристотель математикалык чексиздиктин көнүмүш болгон Батыш түшүнүгүн аныктаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6133,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок теориядагы андан кийинки негизги жылышты Георг Кантор жасаган; 1895-жылы ал өзүнүн жаңы көптүктөр теориясы жөнүндө китебин жарыялап, анда башка нерселер менен катар трансфиниттик сандарды киргизип, континуум гипотезасын формулировкалаган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6134,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Проективдик геометрия чексиздиктин заманбап геометриялык версиясын берип, ар бир мейкиндик багытына жараша \"чексиздиктеги идеалдуу чекиттерди\" киргизет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6135,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Андыктан, комплекстүү сандарды графикалык түрдө чагылдыруу идеясы 1685-жылы эле Уоллистин «De algebra tractatus» эмгегинде пайда болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6136,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Б.з.ч. 240-жылы Эратосфен жөнөкөй сандарды тез бөлүп алуу үчүн Эратосфендин элегин пайдаланган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6137,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жөнөкөй сандардын бөлүштүрүлүшүнө тиешеси бар башка натыйжаларга жөнөкөй сандардын тескери чоңдуктарынын суммасы чексиздикке умтуларын далилдеген Эйлердин далили жана ар кандай жетишерлик чоң жуп сан эки жөнөкөй сандын суммасына барабар деген Гольдбахтын гипотезасы кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6138,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Салттуу түрдө, натуралдык сандардын катары 1ден башталган (0 байыркы гректер үчүн сан катары да эсептелген эмес).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6139,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул ондук эсептөө системасында натуралдык сандын эң оң жактагы цифрасынын разряддык мааниси 1ге барабар, ал эми калган ар бир цифранын категориялык мааниси анын оң жагындагы цифранын категориялык маанисинен он эсе чоң болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6140,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Терс сандар көнүмүш боюнча терс белги (минус белгиси) менен жазылат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6141,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул жерде Z тамгасы туш болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6142,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бөлчөктөр 1ден чоң, кичине же ага барабар, ошондой эле оң, терс же нөл болушу ыктымал.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6143,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул абзацта негизинен оң чыныгы сандарга басым жасалат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6144,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисал катары алсак, экиден бир – 0,5, бештен бир – 0,2, ондон бир – 0,1, жана элүүдөн бир – 0,02.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6145,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул көзгө илинген мисалдар гана эмес, дээрлик бардык чыныгы сандар иррационалдык болгондуктан, алардын мезгилдүү кайталанмалары жок, демек, тиешелүү ондук жазуусу да болбойт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6146,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Үтүрдөн кийинки экинчи сан да сакталбагандыктан, кийинки сандар мааниге ээ эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6147,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисал катары алсак, 0.999..., 1.0, 1.00, 1.000, ... баары 1 натуралдык санын билдирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6148,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Акырында, эгер сандын бардык цифралары 0 болсо, анда ал сан 0гө барабар болот, ал эми эгер сандын бардык цифралары чексиз кайталанган тогуздардан турса, анда үтүрдүн оң жагындагы тогуздарды алып салып, үтүрдүн сол жагындагы тогуздардын катарына бирди кошуп коюуга мүмкүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6149,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ошентип, чыныгы сандар комплекстүү сандардын бөлүкчө көптүгү болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6150,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Алгебранын негизги теоремасы комплекстүү сандар алгебралык жабык талааны түзөрүн ырастайт, башкача айтканда, комплекстүү коэффициенттүү ар бир көп мүчөнүн комплекстүү тамыры бар дегенди түшүндүрөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6151,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жөнөкөй сандар 2000 жылдан ашык убакыттан бери ар тараптуу изилденип, көптөгөн суроолорду жараткан, алардын айрымдарына гана жооп табылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6152,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Рационалдык эмес чыныгы сандар иррационалдык сандар деп аталат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6153,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эсептелүүчү сандар, көп мүчөнүн тамырларын эсептөөнү чогуу алганда, бардык кадимки арифметикалык амалдар үчүн туруктуу жана ошентип чыныгы алгебралык сандарды камтыган чыныгы жабык талааны түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6154,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бир себеби – эки эсептелүүчү сандын теңдигин текшерүүчү алгоритмдин жок болгондугунда.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6155,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Натыйжадагы эсептөө системасы сандар үчүн кандай негиз колдонулганына жараша болот: каалаган негизди колдонсо болот, бирок жөнөкөй сан негизи эң мыкты математикалык касиеттерди камсыздайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6156,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биринчиси көптүктүн иретин көрсөтсө, экинчиси – анын өлчөмүн.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6157,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул стандарттуу базис комплекстүү сандарды комплекстүү тегиздик деп аталган Декарттык тегиздикке айландыырганга жардам берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Complex_number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6158,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Модулу бирге барабар болгон комплекстүү сандар бирдик айлананы пайда кылышат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Complex_number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6159,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Домендик боёодо чыгыш өлчөмдөрү таандык түрдө түс жана жарыктык менен көрсөтүлөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Complex_number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6160,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жалпы көп мүчөлөрдүн маселесин изилдөө, жыйынтыгында, комплекс сандар менен даражасы бир же андан жогору болгон ар бир көп мүчөлүү теңдеменин чыгарылышы бар экенин көрсөткөн алгебранын негизги теоремасын далилдейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Complex_number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6161,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Весселдин эмгеги Копенгаген академиясынын Эмгектеринде жарыяланган, бирок дээрлик көңүл бурулбай калган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Complex_number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6162,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Жалпы теория боюнча кийинки классикалык авторлордун катарына Рихард Дедекинд, Отто Гёльдер, Феликс Клейн, Анри Пуанкаре, Герман Шварц, Карл Вейерштрасс жана башка көптөгөн илимпоздор кирет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Complex_number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6163,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Элестетүүчү сандарды колдонуу Леонард Эйлердин (1707–1783) жана Карл Фридрих Гаусстун (1777–1855) эмгектерине чейин олуттуу кабыл алынган эмес.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Imaginary_number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6164,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бүтүн сандар натуралдык сандарды камтыган эң кичинекей топту жана эң кичинекей шакекти камтыйт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Integer","last_updated":"3.0"}
+{"id":6165,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Ал мындай алгебралык структуранын бардык объекттеринин прототиби болуп эсептелет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Integer","last_updated":"3.0"}
+{"id":6166,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бир катар программалоо тилдеринде (мисалы, Algol68, C, Java, Delphi, ж.б.) туруктуу узундуктагы бүтүн сандык берилиштердин типтери (же алардын бөлүкчөлөрү) int же Integer деп берилет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Integer","last_updated":"3.0"}
+{"id":6167,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Булар – рационалдык сандардын жана позициялык эсептөө системаларынын далилденүүчү касиеттери, жана математикада аныктама катары пайдаланылбайт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Irrational_number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6168,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Үч бурчтук тең капталдуу болгондуктан, a = b десе болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Irrational_number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6169,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"c жуп болгондуктан, аны 2-ге бөлгөндө бүтүн сан чыгат десе болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Irrational_number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6170,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Биринчи теңдемедеги (c² = 2b²) c²'тын ордуна 4y²'ты коюп, 4y²= 2b²'ны алабыз десек болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Irrational_number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6171,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"b² жуп болгондуктан, b да жуп болууусу шарт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Irrational_number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6172,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок бул алардын жалпы бөлүүчүлөрү жок деген божомолго карама-каршы болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Irrational_number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6173,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Анткен менен, Гиппас өз эмгеги үчүн даңкталган эмес: бир уламыкка ылайык, ал бул ачылышын деңизде жасап, андан соң «...ааламдагы бардык кубулуштарды бүтүн сандарга жана алардын катыштарына келтирүүгө болот деген... доктринаны жок кылган ааламдагы элементти жараткандыгы үчүн» пифагорчу жолдоштору аны кемеден сууга ыргытып салышкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Irrational_number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6174,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Мисалы, кесиндини алалы: бул кесиндини экиге, анын жарымын дагы экиге, жарымдын жарымын дагы экиге бөлүүгө болот жана ушул сыяктуу уланта берсе болот.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Irrational_number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6175,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Зенон дал ушуну далилдөөнү көргөзгөнгө аракет кылган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Irrational_number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6176,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Гректердин түшүнүгүндө, бир көз караштын туура эместигин далилдөө экинчисинин тууралыгын сөзсүз эле далилдечү эмес, ошондуктан кошумча изилдөө жүргүзүү маанилүү болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Irrational_number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6177,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чоңдук сан болгон эмес, бирок биз айткандай, үзгүлтүксүз өзгөрө алган кесиндилер, бурчтар, аянттар, көлөмдөр жана убакыт сыяктуу түшүнүктөрдү камтыган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Irrational_number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6178,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чоңдуктарга сандык маанилер берилбегендиктен, Евдокс катышты анын чоңдугу аркылуу, ал эми пропорцияны эки катыштын барабардыгы катары аныктап, ченемдеш да, ченемдеш эмес да катыштарды негиздеп бере алган.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Irrational_number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6179,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул өлчөмдөш эместик Евклиддин «Негиздеринин» X китебинин 9-сунушунда да берилет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Irrational_number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6180,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Чындыгында, көп учурларда алгебралык түшүнүктөр геометриялык терминдер менен кайрадан берилген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Irrational_number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6181,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Учурдагы теориядагы айрым негизги түшүнүктүн чындыкка дал келбестиги ошол теориянын негизин түзгөн аксиомалар менен божомолдорду толук жана кылдат иликтөөнү талап койду.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Irrational_number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6182,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бирок, тары��чы Карл Бенжамин Бойер «мындай дооматтар жакшы негизделген эмес жана чындыкка дал келиши күмөн» деп жазып келген.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Irrational_number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6183,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Брахмагупта (б.з. 628-жылы) жана Бхаскара I (б.з. 629-жылы) сыяктуу математиктер, ошондой эле алардан кийинки башка математиктер да бул тармакка өз салымын кошушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Irrational_number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6184,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"1872-жылы Карл Вейерштрасстын (анын окуучусу Эрнст Коссак тарабынан), Эдуард Гейненин (Крелле журналы, 74), Георг Кантордун (Аннален, 5) жана Рихард Дедекинддин теориялары жарыка чыккан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Irrational_number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6185,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Вейерштрасс, Кантор жана Гейне өз теорияларын чексиз катарларга негиздешсе, Дедекинд өз теориясын бардык рационалдык сандардын системасын белгилүү бир мүнөздүү касиеттери бар эки топко бөлгөн кесилиш (Schnitt) идеясына негиз берет.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Irrational_number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6186,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул тармактын колдонмолорун иштеп чыгууга көптөгөн авторлор катышканы сыяктуу эле, Дирихле да жалпы теорияга өз салымын негиздеп кошушкан.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Irrational_number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6187,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул ар бир бүтүн сандын жөнөкөй сандарга бирден-бир ажыратылышы бар экенин белгилейт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Irrational_number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6188,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Аны аныкташ үчүн, n бүтүн санын m'ге бөлөбүз дейли (мында m нөлгө барабар эмес).","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Irrational_number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6189,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Эгерде нөл эч качан болбосо, анда алгоритм бир дагы калдыкты бирден ашык жолу колдонбостон, эң көп дегенде m – 1 кадам таштай алат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Irrational_number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6190,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Математикада натуралдык сандар саноо («үстөлдө алты тыйын бар» деген сыяктуу) жана иреттөө («бул өлкөдөгү чоңдугу боюнча үчүнчү шаар» деген сыяктуу) максатында колдонулат.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6191,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Бул кеңейтүү чынжырлары натуралдык сандардын башка сан системаларына канондук түрдө камтылышына (теңдештирилишине) шарт түзөт.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_number","last_updated":"3.0"}
+{"id":6192,"iso_639_3":"kir","iso_15924":"Cyrl","glottocode":"kirg1245","text":"Абстракциядагы биринчи ири жетишкендик – сандарды белгилөө үчүн цифралар менен белгилөө болгон.","url":"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Natural_number","last_updated":"3.0"}