text: Камі́ла Марцінке́віч (па мужу Асіпо́віч; 4 сьнежня 1834, Менск — 1900[1], Вільня) — музыка, кампазытарка, пэдагогіца, удзельніца рэвалюцыйнага ру­ху на Беларусі ў 1860-я гады. Дачка В. Дунін-Марцінкевіча.
  Каміла Марцінкевіч
  Дата нараджэньня
  4 сьнежня 1834(1834-12-04)
  Месца нараджэньня
  Менск, Расейская імпэрыя
  Дата сьмерці
  25 ліпеня 1884(1884-07-25) (49 гадоў)
  Месца сьмерці
  Вільня, Расейская імпэрыя
  Месца пахаваньня
  Бэрнардынскія могілкі[d]
  Занятак
  піяністка
  Інструмэнты
  фартэпіяна
  Бацька
  Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч
  Вікіпэдыя мае артыкулы пра іншых асобаў з прозьвішчам Марцінкевіч.
  ЖыцьцяпісРэдагаваць
  Фартэпіяннай ігры вучылася ў менскім пансыёне Мантэграндзі. Адна з вучаніц Дамініка Стафановіча. Выступала з васьмігадовага ўзросту з канцэртамі ў Менску, Слуцку, Кіеве, Варшаве. Побач з творамі Ф. Шапэна і Ф. Ліста выконвала ўласныя варыяцыі на тэму песьні А. Варламава «Чырвоны сарафан». 3ь іншых яе твораў вядома фантазія «У летуценьні мінулага». Уваходзіла ў тэатральную трупу бацькі; у 1852 годзе брала ўдзел у паказе ў Менску першай беларускай опэры «Сялянка». Выкладала музыку ў прыватных пансыёнах.
  Цяжкае матэрыяльнае становішча сям’і не дазволіла Каміле скончыць кансэрваторыю. Асноўным яе заняткам зь сярэдзіны 1850-х гг. стала музычна-пэдагагічная і асьветніцкая дзейнасьць. На пачатку 1860-х гадоў яна арганізавала ў Менску і мястэчку Гарадок на Маладэчаншчыне школы для дзяцей беднаты[2].
  У 1861—1863 - сябра менскай арганізацыі кіраўнічага органу паўстанцаў Літоўскага правінцыяльнага камітэту. Удзельнічала ў вулічных дэманстрацыях, вучыла чальцоў нелегальных гурткоў рэвалюцыйным гімнам, уласным прыкладам натхняла на рэвалюцыйную барацьбу супраць самадзяржаўя. Першы раз была арыштаваная і зьмешчаная ў псыхіятрычную бальніцу ў Менску ў чэрвені 1861. Выпушчаная пасьля маніфэстацыяў пратэсту. Зноў арыштаваная 3 лютага 1863[3]; сасланая ў Салікамск (Пермская губэрня). У ссылцы ўзяла шлюб з лекарам К. Асіповічам[4]. Цяжка хворая, атрымала дазвол вярнуцца на радзіму ў 1880-х гг.
  Памерла ў 1900 годзе. Пахаваная ў Вільні на Бэрнардынскіх могілках[5].
  Могілка Камілы Марцінкевіч (па мужу Асіповіч), Бэрнардынскія могілкі, Вільня, 2021
  ЛітаратураРэдагаваць
  Ахвердава А. Пачынальнікі беларускага піянізму // Мастацтва Беларусі №2. — 1985.
  Барышев Г. Из истории семьи В.И.Дунина-Марцинкевича // Нёман №1. — 1961.
  Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 10: Малайзія — Мугаджары / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Менск: БелЭн, 2000. — 544 с.: іл. ISBN 985-11-0169-9
  Кісялёў Г. Сейбіты вечнага. — Мн.: 1963.
  Маракоў Л.У. Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі, 1794—1991. Энц. даведнік. У 10 т. Т. 2.
  Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 5: М — Пуд / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Менск: БелЭн, 1999. — 592 с.: іл. ISBN 985-11-0141-9.
  КрыніцыРэдагаваць
  ^ У Вільні знойдзена магіла Камілы Марцінкевіч, Дзедзіч,15/05/2011, https://dzedzich.org/2011/05/15/u-vilni-znojdzena-magila-kamily-marcinkevich/
  ^ Zofia Kowalewska, Obrazki Mińskie 1850-1863, Wilno: I.dr.J.Zawadzki, 1912, s. 90.
  ^ Maria Bruchnalska, Ciche bohaterki : udział kobiet w powstaniu styczniowym, t. 1, Miejsce Piastowe: Wydaw. Tow. św. Michała Archanioła, 1933, s. 387- 389.
  ^ Wspomnienia wygnańca, [w:] Goniec Wileński Polityczny, Społeczny i Literacki R.1, 17 kwietnia 1908, s. 2.
  ^ У Вільні знойдзена магіла Камілы Марцінкевіч, Дзедзіч,15/05/2011, https://dzedzich.org/2011/05/15/u-vilni-znojdzena-magila-kamily-marcinkevich/