text: У сценах гэтай унікальнай духоўнай установы, калі яна была яшчэ толькі кляштарам, узрасталі вялікія сыны беларускай зямлі пачынаючы з XIV стагоддзя! Гэтыя муры прасякнуты малітвай дзясяткаў пакаленняў манахаў, святароў, біскупаў.
  Невыпадкова на пачатку ХХ ст., 90 год таму, менавіта тут Апостальская Сталіца вырашыла арганізаваць вышэйшую духоўную семінарыю. І за невялікі адрэзак міжваеннага перыяду гэтая ўстанова выхавала такое пакаленне святароў, імёны якіх залатымі літарамі ўпісаны ў гісторыю Беларусі і Паўсюднага Касцёла нароўні з найбольш слаўнымі мучанікамі і святымі. Дастаткова ўзгадаць подзвіг веры такіх выпускнікоў пінскай духоўнай семінарыі, як мучаніцтва благаслаўлёнага святара Мечыслава Багаткевіча, гераічнае служэнне ў часы пераследу святароў Зянкевіча, Каласоўскага, кардынала Свёнтка і дзясяткаў іншых.
  Таксама і выкладчыкі гэтай семінарыі адзначаліся не толькі руплівасцю ва ўзорным выкананні сваіх душпастырскіх і навуковых абавязкаў. У крытычныя часы расстрэлаў, пераследу і катаванняў многія з іх паўтарылі лёс мучанікаў першых стагоддзяў хрысціянства.
  Можна тут узгадаць, напрыклад, кандыдата на алтар ксяндза Вітальда Івіцкага, генеральнага вікарыя Пінскай дыяцэзіі, які паўтарыў мучаніцкі подзвіг святога Максімільяна Кольбэ, ахвяраваўшы сваё жыццё дзеля выратавання жыхароў Пінска. Таксама выкладчык і выхаваўца пінскай семінарыі кс. Вацлаў Пянткоўскі ў гады савецкіх пераследаў, калі ўсё было зруйнавана, здолеў арганізаваць на Палессі падпольную духоўную семінарыю і па ўзгадненні з Апостальскай Сталіцай паспеў выхаваць 12 святароў, з якіх двое пазней сталі біскупамі.
  Cучасная адметнасць пінскай духоўнай семінарыі — гэта яе скіраванасць менавіта на надзённыя беларускія рэаліі, а таксама тое, што яна рыхтуе святароў не толькі для Пінскай дыяцэзіі, але і для Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі і Віцебскай дыяцэзіі. Ад пачатку 1990-х, калі ішлі працы па адраджэнні семінарыі, яе галоўным прызначэннем было выхаванне новага пакалення беларускіх каталіцкіх святароў у найпрыгажэйшых традыцыях Касцёла, улічваючы як багатую спадчыну мінулага, так і выклікі сучаснасці.
  — На сённяшні дзень у семінарыі вучыцца 13 чалавек. У апошнія гады колькасць семінарыстаў зменшылася дзесьці ў сярэднім на 10 чалавек. У першыя гады пасля яе адраджэння, на пачатку 2000-х, на вучобу прыйшла даволі значная група. Пасля з кожным годам прыходзіла ўсё менш кандыдатаў, пакуль не засталася стабільная колькасць паступаючых — у сярэднім па 2-3 асобы штогод.
  Вядома, з гэтых 2-3 паступаючых да святарства даходзіць пасля 6 гадоў у сярэднім 1-2 асобы. Гэта характэрна для сучаснай Еўропы.
  Хоць ва ўмовах Беларусі колькасць магла б быць большая. Ведаем, што Касцёл у нашай краіне мае вялікі патэнцыял. Пры нагодзе разнастайных рэкалекцый для моладзі ці пілігрымак прыходзіцца сустракацца з вялікай колькасцю юнакоў, якія адчуваюць пакліканне да святарства і кажуць пра яго, але баяцца вызначыцца, прыняць канчатковае рашэнне.
  — Такім чынам, у Беларусі таксама можна казаць, як і ў многіх краінах Захаду, пра крызіс пакліканняў? У чым, на Ваш погляд, прычыны гэтай з'явы ў Беларусі? Ці можа сама семінарыя штосьці зрабіць, каб выправіць гэтую праблему?
  — Як паўтарае і Папа, і нашы біскупы, у Бога няма праблем з пакліканнем, ёсць праблема з адказам чалавека на яго. Таму, калі гаворым пра крызіс, то ён датычыць не пакліканняў, але грамадства, канкрэтных людзей, а дакладней — канкрэтных сем’яў. Існуе пэўная сузалежнасць паміж шчаслівай веруючай сям’ёй і далейшым духоўным лёсам выходзячых з яе дзяцей. Чым больш абездухоўленае грамадства, сем’і, тым менш яны адкрытыя на ахвярнасць, служэнне, прысвячэнне. А гэта тыя якасці, без якіх няма ні манаства, ні святарства.
  Быць святаром — гэта велікадушна прысвяціць сябе служэнню людзям з любові да Бога. Чым мацнейшы ў сем’ях дух служэння і глыбокай веры, тым больш шанцаў, што з яе выйдзе святар.
  Усе мы родам з дзяцінства. Немагчыма даросламу чалавеку закласці тое, што павінна быць закладзена ў заранні яго жыцця. Таму нельга перабольшваць ролю семінарыі. Яна не можа вярнуць чалавека ў дзяцінства і закласці новы фундамент яго асобы. Але яна можа (і гэта робіць) дапамагчы развіць найлепшыя якасці душы, якія мае кандыдат да святарства.
  Семінарыя — гэта шанец, дар, прастора для фарміравання будучага святара паводле Божай думкі і чаканняў Касцёла. І ёсць нямала шляхетных юнакоў, якія адчуваюць пакліканне да святарства, але ім не хапае адвагі пайсці за Хрыстом, не хапае ўнутранага пераканання, што варта пазмагацца за гэты шлях.
  І вось тут семінарыя можа падтрымаць, выйсці насустрач такім людзям. Для гэтага арганізоўваюцца разнастайныя сустрэчы, рэкалекцыі на тэму паклікання, святары і семінарысты праводзяць сустрэчы з моладдзю.
  — Як вы ацэньваеце сітуацыю са адукацыяй святароў у Беларусі ў цэлым? Большасці святароў у Беларусі, якія атрымліваюць парафію, неабходна быць адначасова і мэнеджэрамі, і будаўнікамі, а часам і юрыстамі. Можа, ксяндзу варта мець не толькі святарскую, але і свецкую адукацыю?
  — Абсалютная большасць святароў, асабліва маладое пакаленне, не толькі мае вышэйшую адукацыю, але і выходзіць з семінарыі са ступенню магістра тэалогіі. Гэта значыць, што яны маюць сур’ёзны інтэлектуальны патэнцыял і прэзентуюць высокі ўзровень адукацыі.
  Праблема толькі ў тым, што на плечы гэтых маладых людзей часта ўскладаецца цяжар заданняў, далёкіх ад іх паклікання: вырашэнне вельмі складаных будаўнічых, юрыдычных, бухгалтарскіх, эканамічных і шматлікіх іншых спраў.
  Трэба быць вельмі моцнай асобай, каб вытрымаць такую нагрузку. Добра, калі ёсць зычлівыя парафіяне, на якіх можна пакладацца. Але і ў гэтым плане не ўсё проста. Мы жывём у сітуацыі, калі мінулае пакаленне духавенства на 99% было фізічна знішчана, а новае пакаленне сілай факту — гэта на 90% людзі маладога і сярэдняга ўзросту. Касцёл узняты з руінаў. З чалавечага пункту гледжання яго хочацца як найхутчэй адрадзіць, адбудаваць, пабудаваць чаканае дзесяцігоддзямі. Патрэбы ў дзясяткі разоў перавышаюць магчымасці.
  І тут нельга чакаць ад святара, каб ён быў супермэнам і ўніверсальным чалавекам з усімі магчымымі адукацыямі і прафесіямі, але пачаць разумна размяркоўваць працу паміж усімі парафіянамі.
  Гэта вялікае заданне для нашых лакальных супольнасцяў. Гэта выклік для пэўных нездаровых тэндэнцый у ментальнасці нашага грамадства, дзе многія чакаюць, што нехта павінен ім і за іх зрабіць.
  На маю думку, варта перастаць думаць толькі пра рэформу святарства, неабходна заняцца сур’ёзным выхаваннем духу ўзаемнай адказнасці, пачынаючы з малых парафіяльных супольнасцяў.
  
  Без уяўлення вобразу жаданай будучыні немагчыма выбудаваць стратэгію развіцця. Але адсутнасць вобразу будучыні — гэта яшчэ паўбяды. У беларускай эліты за два дзесяцігоддзі так і не склаўся вобраз сучаснасці.
  Хто сказаў, што на вяршыні ўладнай «вертыкалі» не здольныя ўсвядоміць маштаб праблем, якія насоўваюцца на нас? Здавалася б, яшчэ ў пачатку ліпеня адзіны палітык (АП) адмаўляўся прызнаваць наяўнасць у краіне эканамічнага крызісу. Ён супакойваў панікёраў: «Цяжкасці гэтыя часовыя і абсалютна пераадольныя. У нашай нядаўняй гісторыі мы годна вытрымлівалі і не такія выпрабаванні!»
  Часовыя цяжкасці — гэта як часовая цяжарнасць. Але іншай цяжарнасць у прадстаўнікоў Homo sapiens і не бывае. Ёсць і яшчэ адна аналогія: цяжарнасць выклікаецца ваганнямі, адказнасць за якія нясе знешняя крыніца. Без адкрытасці навакольнаму свету зацяжарыць нельга. Вось як гэту аналогію АП патлумачыў у ліпені: «Сусветны і рэгіянальны эканамічныя крызісы ў апошні час моцна ўдарылі не толькі па нас. Але наша адкрытая эканоміка, адчувальная да ваганняў (выдзелена. — С.Н.) знешніх рынкаў, пакутуе і ад санкцыйных войнаў, якія праводзяцца Захадам і Расіяй».
  Прайшло два месяцы. 6 жніўня, прымаючы прэм’ер-міністра Андрэя Кабякова, АП загаварыў на мове вайны: «Я разумею — складанасці і цяжкасці. Але лічыце, што ў нас ідзе ў эканоміцы вайна, ваеннае становішча. І мы павінны зрабіць усё для таго, каб вось у гэтых ваенных эканамічных умовах выканаць тыя задачы, якія перад сабой паставілі, і мы павінны іх вырашыць у гэтым годзе».
  Вось такія перамены ва ўспрыманні рэальнасці! І яны былі дасягнутыя ў такія сціслыя тэрміны без тэарэтычнай рэфлексіі. Гэта не наш метад. Наш мае на мэце ўменне «ісці ад жыцця», што і было ў чарговы раз публічна прадэманстравана.
  Жыццё дыктуе простыя рашэнні. Калі склады затавараныя, то «першая задача — гэта прадаваць тое, што мы вырабляем».
  Д’ябал, як вядома, мае схільнасць хавацца ў дэталях. Таму задача «прадаваць», пастаўленая ў агульным выглядзе, распадаецца на задачы ніжэйшага рангу: «куды прадаваць», «па якім кошце прадаваць» і г. д. Але ўся гэтая сукупнасць падзадач павінна ў выніку дазволіць ураду адказаць на галоўнае пытанне АП: «Грошы, дзе грошы?»
  «Усё праходзіць, і гэта пройдзе», — супакойваў нецярплівых і мітуслівых цар Саламон. 22 мая, выступаючы на VII з’ездзе Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі, АП надаў біблейскай прыпавесці сучаснае гучанне: «Крызісы прыходзяць і сыходзяць», таму нам варта любой цаной заха­ваць працоўныя месцы.
  Аднак 6 жніўня прэм’ер-міністру давялося выслухоўваць не чарговую прытчу, а жорсткі загад: «Чакаць, што будуць лепшыя часы ў нашых суседзяў, на нашых рынках, не даводзіцца, вы бачыце, як развіваюцца падзеі. Таму давядзецца ісці, праломвацца, канкурыраваць на іншыя рынкі. Гэта задача кожнага».
  Пры гэтым АП падкрэсліў, што «праломвацца» варта выключна за кошт мер, якія прымаюцца ў пажарным парадку. А «падсунуць нейкія вялікія крокі ў будучыні, і прытым крокі не заўтрашняга дня» ні сабе, ні грамадству ён не дазволіць.
  6 жніўня прагучала і такое нязвыклае для лексікону АП слова, як «рэформа». Але не спяшайцеся радавацца. Рэінкарнацыі палітыкі лібералізацыі не плануецца. Мне ўжо даводзілася адзначаць раней, што на выклікі гісторыі палітычныя эліты адказваюць альбо распрацоўкай інавацыйных ідэй, якія адкрываюць новыя творчыя магчымасці, альбо вяртаннем да старых каштоўнасцяў, што апраўдалі сябе ў мінулым, г. зн. «архаізацыяй».