text: Адносная вільготнасць - стаўленне колькасці вадзянога пара да той колькасці вадзянога пару, якое паветра можа ўтрымліваць пры дадзенай тэмпературы.
  Абсалютная вільготнасць - колькасць вільгаці, якая змяшчаецца ў адным кубічным метры паветра. З-за малой велічыні звычайна вымяраюць у г/м³. Але ў сувязі з тым, што пры пэўнай тэмпературы паветра ў ім можа максімальна ўтрымлівацца толькі пэўная колькасць вільгаці (з павелічэннем тэмпературы гэта максімальна магчымае колькасць вільгаці павялічваецца, з памяншэннем тэмпературы паветра максімальна магчымая колькасць вільгаці памяншаецца), увялі паняцце адноснай вільготнасці.
  Эквівалентнае вызначэнне - стаўленне малярнай долі вадзянога пару ў паветры да максімальна магчымай пры дадзенай тэмпературы. Вымяраецца ў працэнтах і вызначаецца па формуле:
  дзе R H {\displaystyle RH_{\,_{\,}}} - адносная вільготнасць сумесі ці паветра; p ( H 2 O ) {\displaystyle {p_{(H_{2}O)}}} - парцыяльны ціск вадзянога пару у сумесі; p ( H 2 O ) ∗ {\displaystyle {p_{(H_{2}O)}^{*}}} - раўнаважны ціск насычанага пара.
  Ціск насычаных пароў вады моцна расце пры павелічэнні тэмпературы. Таму пры ізабарычнам (гэта значыць, пры пастаянным ціску) астуджэнні паветра з пастаяннай канцэнтрацыяй пара надыходзіць момант (кропка расы), калі пар насычаецца. Пры гэтым «лішні» пар кандэнсуецца ў выглядзе туману або крышталікаў лёду. Працэсы насычэння і кандэнсацыі вадзяной пары гуляюць велізарную ролю ў фізіцы атмасферы: працэсы утварэння аблокаў і утварэнне атмасферных франтоў у значнай часткі вызначаюцца працэсамі насычэння і кандэнсацыі, цеплыня, якая вылучаецца пры кандэнсацыі атмасфернага вадзянога пара, забяспечвае энергетычны механізм ўзнікнення і развіцця трапічных цыклонаў (ураганаў).
  Адносная вільготнасць водна-паветранай сумесі можа быць ацэненая, калі вядомыя яе тэмпература (T) і тэмпература пункту расы (Td). Калі T і Td выяўленыя ў градусах Цэльсія, тады праўдзівы выраз:
  У адсутнасці цэнтраў кандэнсацыі пры зніжэнні тэмпературы магчыма утварэнне перанасычанага стану, гэта значыць адносная вільготнасць становіцца больш за 100%. У якасці цэнтраў кандэнсацыі могуць выступаць іёны або часціцы аэразоляў, менавіта на кандэнсацыі перанасычанага пара на іёнах, якія ўтвараюцца пры праходжанні зараджанай часціцы. Ў такім пары заснаваны прынцып дзеяння камеры Вільсана і дыфузійных камер: кропелькі вады кандэнсуюцца на іёнах і ўтвараюць бачны след (трэк) зараджанай часціцы.
  Іншым прыкладам кандэнсацыі перанасычанага вадзянога пара з'яўляюцца інверсійныя сляды самалётаў, якія ўзнікаюць пры кандэнсацыі перанасычанага вадзянога пара на часціцах сажы выхлапу рухавікоў.
  Для вызначэння вільготнасці паветра выкарыстоўваюцца прыборы, якія называюцца псіхрометрамі і гігрометрамі. Псіхрометр Августа складаецца з двух тэрмометраў - сухога і вільготнага. Вільготны тэрмометр паказвае тэмпературу ніжэй, чым сухі, так як яго рэзервуар абматаны тканінай, змочанай у вадзе, якая, выпараючыся, астуджае яго. Інтэнсіўнасць выпарэння залежыць ад адноснай вільготнасці паветра. Па сведчаннях сухога і вільготнага тэрмометраў знаходзяць адносную вільготнасць паветра па псіхраметрычных табліцах. У апошні час сталі шырока прымяняцца інтэгральныя датчыкі вільготнасці (як правіла, з выхадам па напрузе), заснаваныя на ўласцівасці некаторых палімераў змяняць свае электрычныя характарыстыкі (такія, як дыэлектрычная пранікальнасць асяроддзя) пад дзеяннем пары вады, якая змяшчаецца ў паветры.
  Воблачнасць · Вільготнасць паветра (абсалютная і адносная) · Ціск · Тэмпература паветра · Напрамак ветру
  Хубілай (кіт.: 忽必烈，23 верасня 1215[1] — 18 лютага 1294[2]) — мангольскі хан, заснавальнік мангольскай дзяржавы Юань, у склад якога ўваходзіў Кітай. На Захадзе вядомы дзякуючы Марка Пола пад імем «Кублай-хан»; гэта імя вымаўлялася таксама як «Кубілай», ці «Кубла» (апошняе стала асабліва распаўсюджаным пасля паэмы С. Т. Кольрыджа «Кубла Хан»).
  Чынгізід, унук Чынгісхана, сын Талуя і Сархахтані-бекі. У 1260 годзе перанёс сталіцу Мангольскай імперыі з Каракорума ў мясцовасць побач з былой сталіцай чжурчжэняў Чжунду («Сярэдняя сталіца»). Яе назвалі Даду (кіт.: 大都«Галоўная сталіца»), ці Ханбалык (пазней пераназваны ў Пекін). У 1279 заваяваў паўднёвы Кітай.
  Галоўнаю яго мэтай па ўзыходжанні на прастол стала звяржэнне Сунскай дынастыі ў Кітаі. Пасля зацятай і працяглай барацьбы Хубілай да 1271 годзе авалодаў большай часткай Кітая, дзе вырашыў заснаваць новую дынастыю, даўшы ёй імя Юань, па якім стала звацца яго дзяржава. У 1279 годзе загінуў апошні сунскі імператар, і Хубілай канчаткова далучыў Кітай да Манголіі, заснаваўшы сваю сталіцу ў Ханбалыку.
  Хубілай падпарадкаваў сваёй уладзе і суседнія з Кітаем краіны: Бірму, Камбоджу, Карэю, але яго паходы супраць Японіі і В'етнама скончыліся абсалютнай няўдачай. У справах унутранага кіравання Хубілай адрозніваўся мудрасцю; ім быў уведзены цэлы шэраг карысных рэформаў і паляпшэнняў. У 1291 годзе ён падзяліў усю імперыю на 12 правінцый. Ён быў заступнікам будызму, які зрабіў у Кітаі велічэзныя поспехі, а роўна будыйскіх прапаведнікаў і вучоных, якія карысталіся вялікай пашанай і значнымі палёгкамі.
  Хубілай не забываў свайго мангольскага паходжання, увёў мангольскую мову ў справаводства Кітая, даручыў будыйскаму вучонаму Пагба-ламе вынайсці адмысловы алфавіт, які атрымаў назву, па форме літар, квадратнага пісьма і служыў дзяржаўным пісьмом для моў імперыі, у першую чаргу для мангольскай, падчас валадарання ў Кітаі дынастыі Юань.
  У кітайскай гісторыі Хубілай вядомы пад пасмяротным дынастыйным імем Шы-цзу (кіт.: 始祖，«Заснавальнік дынастыі»).