text: Дата 21 сакавіка была выбрана не выпадкова. Гэта сімвалічнае абазначэнне паколькі сіндром Дауна звязаны з 3 копіямі 21-й храмасомы (трысамія па 21-й храмасоме). Па вызначэнні французскага вучонага Жэрома Лежена, сіндром Дауна не з'яўляецца хваробай. Гэта генетычны стан, які існуе з моманту зачацця і пазначаны наяўнасцю ў клетках чалавека дадатковай храмасомы. Прыкметы гэтага стану ўпершыню апісаў англійскі лекар Джон Лэнгдон Даун ў 1866 годзе. Людзі з сіндромам Дауна маюць 47 храмасом у карыатыпе замест звыклых 46. Ім ўласцівая характэрная знешнасць, павышана магчымасць з'яўлення пэўнага спектру захворванняў, разумовыя асаблівасці.
  Па статыстыцы САЗ у свеце з сіндромам Дауна нараджаецца кожнае 700-ае дзіця. Гэтыя суадносіны аднолькавыя ў розных краінах, кліматычных зонах і сацыяльных пластах. Генетычны збой адбываецца незалежна ад ладу жыцця бацькоў, іх здароўя, звычак і адукацыі. Вядома, што рызыка нараджэння дзіцяці з сіндромам Дауна залежыць ад узросту маці. Для жанчын ва ўзросце да 25 гадоў верагоднасць нараджэння такога дзіцяці роўная 1/1400, да 30 - 1/1000, у 35 гадоў рызыка ўзрастае да 1/350, у 42 гады - да 1/60, а ў 49 гадоў - да 1/12. Аднак, паколькі маладыя жанчыны ў цэлым нараджаюць значна больш дзяцей, большасць (80%) усіх дзяцей з сіндромам Дауна на самай справе нарадзілі менавіта маладыя жанчыны ва ўзросце да 30 гадоў. 50 адсоткаў немаўлятаў маюць прыроджаныя заганы сэрца, страўніка і кішачніка. Раней яны жылі да 40 гадоў, таму што гэтыя захворвання не лячылі. Зараз працягласць жыцця складае 60-65 гадоў. Людзі з сіндром Дауна таксама ствараюць сем'і. Дзеці ў такіх сем'ях не нараджаюцца, так як амаль усе мужчыны з сіндромам Дауна бясплодныя, а ў жанчын цяжарнасць сканчаецца выкідкам ці заўчаснымі родамі.
  З-за немагчымасці поўнага лячэння праблем дадзенага стану спецыялісты ставяць мэтай не пастаяннае лячэнне, а забеспячэнне нармальнага сацыяльнага статусу. Аптымальнай якасці жыцця для дзяцей з сіндром Дауна можна дасягнуць, перш за ўсё, праз бацькоўскi клопат, задавальненне медыцынскіх патрэбаў, праз магчымасці інклюзіўнай адукацыі і падтрымку супольнасці ў цэлым. Створаныя ўмовы для ўдзелу людзей з сіндромам Дауна ў грамадскім жыцці садзейнічаюць паспяховай сацыялізацыі і дазваляюць максімальна развіць асобасны патэнцыял. Людзі з сіндромам Дауна могуць рабіць многае, але толькі ў сваім уласным рытме. У Еўропе і ЗША ствараюць спецыяльныя вакансіі для людзей з сіндромам Дауна. Такія людзі працуюць афіцыянтамі ў кафэ, ім выгадна даручаць працу, якая патрабуе далікатнага падыходу - раскладваць літаратуру ў бібліятэцы, разносіць пошту.
  У Беларусі дзеці з сіндромам Дауна могуць наведваць інтэграваныя групы ў дзіцячых дашкольных установах і навучацца ў інтэграваных класах у школах. Для сем'яў, якія выхоўваюць дзяцей з сіндромам Дауна, прадугледжаны паслугі спецыялістаў вузкага профілю ў Цэнтрах карэкцыйна-развіваючага навучання і рэабілітацыі (міністэрства адукацыі), цэнтрах/кабінетах ранняга ўмяшання (міністэрства аховы здароўя) і інш. Дзейнічаюць бацькоўскія аб'яднанні, якія аказваюць ўсебаковую падтрымку сем'ям, дзе жывуць дзеці і маладыя людзі з сіндромам Дауна:
  З ініцыятывы генеральнага мэнэджара гатэля «Рэнесанс-Мінск» Йеспера Франсла, ураджэнца Даніі, у Беларусі пачаўся унікальны вопыт па працаўладкаванні супрацоўнікаў з сіндромам Дауна. Йеспер Франсл хацеў бачыць сярод персаналу людзей з асаблівасцямі развіцця. Досвед працы ў гатэлі атрымалі Мгер Мінасян, Мікалай Воўк, Васіль Паўлікаў.
  Калісьці даўно дыягназ «сіндром Дауна» гучаў як прысуд. Да гэтага часу існуе памылковае меркаванне аб няздольнасці дзяцей народжаных з сіндромам Дауна да навучання, навыкам дагляду за сабой, сацыяльнай адаптацыі. Аднак жыццёвыя прыклады абвяргаюць падобныя стэрэатыпы. Людзі з сіндромам Дауна становяцца мастакамі, адвакатамі, акцёрамі, мадэлямi, спартсменамі і, у цэлым, паспяховымі людзьмі. Галоўнае - асабістае жаданне, надзея, вытрымка, сіла, і, вядома ж, клопат і падтрымка сям'і і неабыякавых людзей.
  У Іспаніі жыве выкладчык, акцёр і грамадскі дзеяч Пабла Пінеда. Ён першы ў Еўропе чалавек з сіндромам Дауна, які атрымаў універсітэцкую адукацыю: мае дыплом выкладчыка, бакалаўра мастацтваў і дыплом у галіне педагагічнай псіхалогіі. У 2009 годзе Пабла Пінеда атрымаў «Сярэбраную ракавіну» кінафестывалю ў Сан-Себасцьяне за лепшую мужчынскую ролю ў фільме «Я таксама» - роля універсітэцкага выкладчыка з сіндромам Дауна.
  У Каліфорніі, ЗША, жыве 30-гадовы мастак Рэйманд Ху. Ён малюе, выкарыстоўваючы кітайскую методыку, тушшу і акварэллю на рысавай паперы. Малюе Райманд партрэты жывёл - львоў, тыграў, яшчарак, сланоў, рыб, чарапах, сабак. Яго працы карыстаюцца попытам, іх нават выстаўляюць на розных аўкцыёнах.
  Паўле Саж, якая нарадзілася ў Шатландыі ў 1980 годзе, сіндром не перашкодзіў зняцца ў некалькіх фільмах. За ролю ў брытанскім фільме «Пасля жыцця» яна атрымала прэмію BAFTA у катэгорыі «Лепшы дэбют у кіно». Паула прафесійна гуляе ў нетбол і стала паспяховым адвакатам: аказвае юрыдычную падтрымку двум міжнародным фондам - Ann Craft і Mancap.
  Паспяховы музыкант і кампазітар Рональд Джэнкінс з 2003 года пад псеўданімам «Big Cheez» пачаў выкладваць свае мелодыі ў сетку, а з 2006 пачаў выкладаць відэа на YouTube і цяпер з'яўляецца зоркай YouTube. Яго ролікі ў сетцы хутка набралі папулярнасць, але пераломным момантам стала запрашэнне ад спартовага сайта ESPN.com запісаць тэму для подкаста. Праз год у Рональда выйшаў першы студыйны альбом - Ronald Jenkees.
  Цім Харыс - паспяховы рэстаратар. Яму належыць «самы прыязны рэстаран у свеце» Tim's Place, у якім наведвальнікам акрамя традыцыйных страў прапануюцца бясплатныя абдымкі Ціма. З моманту адкрыцця рэстарана ў 2010 годзе Цім абняў больш за 23 тысяч чалавек.
  Аўстралійка Мадлен Сцюарт дэбютавала на вялікім подыуме ў якасці мадэлі ў верасні 2015 года. З тых часоў дзяўчына з сіндромам Дауна стала папулярнай мадэллю: яе пастаянна запрашаюць ўдзельнічаць у паказах вядомыя дызайнеры, а папулярныя брэнды прапануюць мадэлі здымацца ў іх рэкламе. У 2016 годзе Мадлен стала зоркай Нью-Йоркскага тыдня моды.
  Варта адзначыць, што за лагоднасць, адкрытасць, непасрэднасць людзей з сіндромам Дауна называюць «сонечнымі людзьмі». Яны хутка прывязваюцца, давяраюць, лёгка ўлюбляюцца і ніколі не здраджваюць.
  Генеральная Асамблея ААН прапанавала 21 сакавіка павышаць узровень інфармаванасці грамадскасці пра сіндром Дауна. У гэты дзень у многіх краінах свету праходзяць розныя дабрачынныя і асветніцкія акцыі, мерапрыемствы і канцэрты, канферэнцыі і семінары.
  
  Рыта Леві-Мантальчыні, італьянскі нейрабіёлаг, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне (1986)
  
  Стары́ Све́ржань[1] (трансліт.: Stary Svieržań, руск.: Старый Свержень) — аграгарадок у Беларусі, у Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці. З 24 снежня 2011 года з’яўляецца цэнтрам Старасвержанскага сельсавета.
  Знаходзіцца за 6 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Стоўбцы, за 81 км ад Мінска, за 6 км ад чыгуначнай станцыі Стоўбцы[2]. Каля аграгарадка пралягае аўтамабільная дарога Р2 і працякае рака Залужка.
  Двор Свержань (старабел.: Свержно) у Новагародскім павеце быў цэнтрам павета ў другой палове XV стагоддзя. Побач да канца XVI стагоддзя існаваў замак.
  Назву двор атрымаў ад ракі Свержанкі, што побач. Каля двара існавала вёска Свержань, якая пазней стала сучасным Старым Свержанем. Мястэчка Свержань (з XVIII стагоддзя — Новы Свержань) сфармавалася пазней, у сярэдзіне XVI стагоддзя, за 3 км на ўсход ад вёскі, на левым беразе Нёмана.
  Першы ўспамін Свержаня адносіцца да 1428 года, калі вялікі князь Вітаўт падараваў яго, разам з іншымі дварамі павету жонцы Юліяніі[3]. Пры вялікім князю Казіміры двор належаў князю Андрэю Мажайскаму, потым пэўны час належаў вялікаму князю Аляксандру, а ў 1495 годзе — маршалку літоўскаму Яну Літавору Храптовічу. У 1568 годзе ўладальніца Ганна Осцікава Любецкая прадала частку двара і замка Астафію Валовічу.
  У 2009 годзе Стары Свержань быў перададзены з Навасвержанскага сельсавета ў склад Залужскага сельсавета[4], які ў 2011 годзе быў перайменаваны ў Старасвержанскі.
  Старасвержанская царква Нараджэння Найсвяцейшай Багародзіцы пабудавана на месцы страчанага ў 1989 годзе храма другой паловы XVIII стагоддзя[5]. Каля царквы размешчаны валун, на якім выдзеўбаны надпіс «Старая Свержень, 1482» — дата першай згадкі мястэчка ў летапісах[6][7].
  ↑ Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Мінская вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2003. — 604 с. ISBN 985-458-054-7. (DJVU). Сустракаецца таксама варыянт Стары́ Све́ржан, Стары́ Све́ржынь
  ↑ 2,0 2,1 Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.. — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 15: Следавікі — Трыо.
  
  ЗША ўвялі візавыя санкцыі супраць 39 беларускіх чыноўнікаў Агулам Дзярждэпартамэнт ЗША ўвёў візавыя абмежаванні ў дачыненні да 63…
  ЗША пашырылі санкцыйны спіс супраць уладаў Беларусі Абмежавальныя захады распаўсюдзілі на сілавікоў і прадстаўнікоў ЦВК.