text: Я стала думаць, чаму існуе досыць выразны ў пляне герархіі лад унутры мужчынскай турмы, і чаму яго няма ў жанчын. Мужчынская герархія — гэта фактычна каставая фэадальная сыстэма, у якой ёсьць вярхі, так званыя аўтарытэты. Ёсьць нізы, «апушчаныя» і «петухі», зь якімі ты ня можаш побач нават есьці, бо станеш такі самы.
  Чаму існуе гэты фэадальны лад, але які можа даць адпор адміністрацыі, і абсалютна гарызантальная размытая сыстэма ў жанчын, якая ў выпадку вострых сытуацыяў ня здольная сабрацца і пратэставаць?
  Па-першае, я прыйшла да высновы, што жанчына выбірае думаць, што яна не сядзіць. Жанчына выбірае максымальна выцясьняць гэты момант са свайго жыцьця і думаць пра тое, што яна як бы жыве вызваленьнем. Яна ўжо ў думках напалову там. Яна робіць усё магчымае, парушаючы нейкія свае маральныя ўстаноўкі, уяўленьні, прынцыпы наконт таго, што такое добра і што такое кепска, для таго каб як мага хутчэй сысьці «ўмоўна-датэрмінова», напрыклад. Для яе не існуе асобнага жыцьця ў калёніі.
  У мужчын наадварот. Шмат у чым таму, што ўсё крымінальнае ці паўкрымінальнае жыцьцё абсалютна патрыярхальнае. Гэта мачысцкая супольнасьць, у якой месца жанчыны — альбо маці, якую трэба паважаць, альбо прастытутка. Жанчыны ня ўдзельнічаюць у самадзейных судах, рашэньнях праблемаў. Жанчына там — ніхто. І многія прымаюць гэтую ролю «нікога», не разумеюць, як выбудоўваць альтэрнатыўную мадэль.
  І я стварала мадэль пратэсту. Я судзілася з турэмшчыкамі, дабівалася іх звальненьня, дабівалася рамонту баракаў, скарачэньня працоўнага дня. Такія клясычныя дысыдэнцкія рэчы, толькі зробленыя жанчынай.\
  — У маёй першай калёніі, у Бярэзьніках, былі жорсткія ўмовы. Да мяне ўвогуле нельга было падыходзіць. Была толькі адна дзяўчына з тысячы зьняволеных, якая сказала, што ёй напляваць і што яна хоча і будзе са мной камунікаваць. Я лічу, што менавіта так і трэба паводзіць сябе ў турме. Яе спрабавалі караць, пагражалі новым тэрмінам за дэзарганізацыю.