text: Палітычная камісія для перагляду расейска-беларускага слоўніка і новых правілаў правапісу беларускай мовы — Вікіпэдыя
  Палітычная камісія для перагляду расейска-беларускага слоўніка і новых правілаў правапісу беларускай мовы
  «Палітычная камісія для перагляду руска-беларускага слоўніка і новых правілаў правапісу беларускай мовы» — адмысловая палітычная структура, створаная ЦК КП(б)Б 5 траўня 1933 году[1]. Галоўнай мэтай камісіі была перапрацоўка акадэмічнага праекту рэформы беларускага правапісу 1933 году[2], які, на думку партыйнага кіраўніцтва, недастаткова збліжаў беларускую мову з расейскай[3].
  Вынікі дзейнасьці Палітычнай камісіі былі зацьверджаныя Саўнаркамам БССР у загадным парадку без грамадзкага і навуковага абмеркаваньня.
  Паказальна, што ў камісію не патрапіў ніводны лінгвіст, пераважная большасьць яе сяброў — палітыкі:
  Мікалай Галадзед — старшыня СНК БССР;
  Аляксандар Чарвякоў — сябар ЦВК БССР;
  Васіль Шаранговіч — 2-гі сакратар ЦК КП(б)Б;
  Аляксандар Чарнушэвіч — народны камісар асьветы БССР;
  Тамаш Домбаль — віцэ-прэзыдэнт БАН, эканаміст, з паходжаньня — галіцкі паляк;
  Андрэй Александровіч — дзіцячы пісьменьнік, крытык, сябар ЦВК БССР.
  Дзейнасьць Чарвякова і Чарнушэвіча напярэдадні іх запрашэньня ў камісію рэзка крытыкавалася на партыйным узроўні, з чаго можна зрабіць выснову пра пэўны палітычны ціск на гэтых асобаў[2].
  Як мяркуецца, праца камісіі працягвалася да 21 ліпеня 1933 году, у гэты дзень Бюро ЦК КП(б)Б пастанавіла: «Згадзіцца з прапановай т. Чарнушэвіча аб перасылцы проэктаў новага беларускага правапісу на разгляд культпропа ЦК УсеКП(б)». 26 жніўня 1933 году дакумэнт быў зацьверджаны пастановай Саўнаркаму БССР, а 27 — рашэньнем беларускага ЦК.
  Найбольш істотныя зьмены, унесеныя Палітычнай камісіяй у першапачатковы акадэмічны праект:
  Перадача складоў [л'а], [л'о], [л'у]) празь цьвёрдае «л». (напрыклад: маналог замест маналёг).
  Зьмякчэньне зычных [з], [с], [б], [п], [в], [ф], [м], [н] перад галосным [е] (напрыклад: кааперацыя, фанетыка замест каапэрацыя, фанэтыка).
  Замена спалучэньняў -тар, -дар на -тр, -др на канцы словаў (напрыклад: літр, цэнтр замест літар, цэнтар).
  Скасаваньне напісаньня мяккага знаку паміж падоўжанымі зычнымі [з], [с], [ц], [н], [л] (напрыклад: насенне, галлё, ззяе, рыззё, калоссе, суддзя, жыццё замест насеньне, гальлё, зьзяе, рызьзё, калосьсе, судзьдзя, жыцьцё) — акадэмічны праект прапаноўваў сьцягненьне падвоеных зычных на манер заходнебеларускіх гаворак (напрыклад: насене, галё, зяе, рызё, калосе, судзя, жыцё).
  Увядзеньне нязьменнага напісаньня часьціцы і прыназоўніка «не» (напрыклад: без нас, не руш замест бяз нас, ня руш).
  ^ Гісторыя беларускага мовазнаўства, 1918—1941: Хрэстаматыя для студэнтаў філалагічнага факультэта. Ч. 1—2. Мінск: БДУ, 2005—2008. Ч. 2. 2008. С. 156.
  ^ Клімаў І. Два стандарты беларускай літаратурнай мовы // Мова і соцыум. (TERRA ALBA. Том III). — Магілёў: ГА МТ «Брама», 2004.
  Пастанова Савету Народных Камісараў БССР «Аб зьменах і спрашчэньні беларускага правапісу», г. Менск, 26 жніўня 1933 г.
  Атрымана з «https://be-tarask.wikipedia.org/w/index.php?title=Палітычная_камісія_для_перагляду_расейска-беларускага_слоўніка_і_новых_правілаў_правапісу_беларускай_мовы&oldid=2187218»