text: Учора вечарам памёр мой дзед Ян Кісель. Ён не дажыў паўгода да дзевяноста год. Нарадзіўся ў 1927 годзе, «калі жалі аўсы».
  Гэта значыць, недзе ў ліпені. Дакладнай даты ніхто не памятае. Дзе ж запомніш дату нараджэння кожнага дзіцяці, калі ў сям'і было пяцёра братоў, тры сястры, ды яшчэ, здаецца, двое дзяцей памёрлі ў малым узросце.
  Ягоны бацька Ян быў адным з самых заможных гаспадароў ва ўсёй ваколіцы — меў 58 гектараў зямлі, 6 коней, 20 кароў. Пры Саветах, яшчэ перад вайной з немцам, большую частку гаспадаркі і новую хату забралі ўлады, а сям'ю запісалі ў спісы на дэпартацыю.
  Пасля вайны дзед стаў шукаць работу ў Крулеўшчыне. Яму, як «кулацкаму сыну», работы не давалі. Качагарам на паравоз не ўзялі.
  Не ўзялі і майстрам у арганізацыю, што абслугоўвала жыллёвы фонд чыгункі, хоць дзед адвучыўся год на будаўнічых курсах у Вільні.
  У 1962 годзе дырэктар Крулеўскай школы запрасіў дзеда на пасаду намесніка па гаспадарчай частцы. Дзед добра даваў рады сваім абавязкам, дырэктар казаў, што лепшага заўгаспа ён і не бачыў. Так ён і рабіў у школе аж да пенсіі, да 1987 года.
  Дзед быў працавіты і крэпкі. У семдзесят гадоў накошваў касой сена на дзвюх кароў. Колькі памятаю яго, працаваў ад цямна да цямна.
  Уставаў а пятай рана, настройваў на кухні прыймач на радыё «Свабода» ці «Голас Амерыкі» — і ішоў упраўляцца з гаспадаркай. Рознай работай ён займаўся аж да самага вечара, аж пакуль хапала сіл. Яшчэ ў 86 год дзед араў мотаблокам гарод, і толькі ў апошнія гады падупаў на сілах, а мінулай зімой стаў адыходзіць ад памяці.
  Дзед быў запісаны ў пашпарце палякам. Ён мог гаварыць і ліставацца па-польску са сваякамі, якія ўцяклі ад савецкай улады ў Польшчу і Аўстралію. Чытаў польскія малітоўнікі і польскую, выдадзеную перад вайной у Вільні, кніжку па пчалярстве.
  Калі я быў школьнікам, дзед хваліў Лукашэнку. Бо можна было «браць зямлі сколькі хочаш і рабіць», не тое што пры Сталіне, калі за кожную яблыню бралі падатак. А ў 2010 годзе, пасля Плошчы, я прыехаў да маці, а дзед кажа: «Лукашэнка во перад усім светам апазорыўся. Яму тры вакны разбілі, а ён крычыць, што пераварот».
  Вось я тут сяджу, а дзед недзе стаіць перад Божым Судом. Што яму прысудзіць Суддзя? Не ведаю. У Бога заўсёды ён верыў, і людзям нічога благога не рабіў, і ў касцёл хадзіў маліцца, а ў апошнія гады, калі ён занямог, да яго прыязджаў ксёндз — спавядаў і ўдзяляў Прычасце. З іншага боку, ён не быў глыбокім вернікам. Хай жа Гасподзь будзе міласцівы да яго.
  Мастацкі кіраўнік Нацыянальнага акадэмічнага тэатру імя Янкі Купалы Мікалай Пінігін выказаўся пра планы паставіць абноўленых «Тутэйшых».
  «Варта паставіць «Тутэйшых» ізноў. Таму што пакуль не будзе чарговага патопу, не зменіцца цалкам зямля і не змяшаюцца кантыненты, да гэтага моманту паміж лацінскай і візантыйскай цывілізацыямі будзе знаходзіцца Беларусь, і п’еса «Тутэйшыя» будзе актуальная. Можа, да 100-годдзя Купалаўскага і зробім гэту п’есу, але — па-іншаму. Не трэба паўтараць той спектакль, ён быў даўно. Але вось праблема: я не ведаю, дзе знайсці яшчэ аднаго маладога Віктара Манаева…», — расказаў ён у інтэрв'ю «Народнай Волі».
  Мікалай Пінігін — рэжысёр легендарнай пастаноўкі «Тутэйшых» (1992), за якую атрымаў Дзяржаўную прэмію Беларусі. З прыходам да ўлады Аляксандра Лукашэнкі спектакль трапіў у няласку. Пастаноўка некалькі разоў паказвалася з шалёным ажыятажам і аншлагамі ў зале, але ўрэшце канчаткова знікла з рэпертуара. Афіцыйная прычына — састарэлыя дэкарацыі.
  Зрабіце, калі ласка! Тутэйшыя - гэта лепшае, што было ў Купалаўскім! Саўнд, дэкарацыі...гэта проста непараўнальна!
  Калі раней зарэгістраваць шлюб можна было толькі па месцы рэгістрацыі аднаго з маладых або па месцы прапіскі бацькоў, то сёння такая ўмова ўжо не абавязковая: вас могуць распісаць у любым ЗАГСе краіны. Галоўнае — наяўнасць вольнай даты і часу.
  Па законе мінімальны тэрмін з моманту падачы заявы да рэгістрацыі шлюбу — тры дні (зразумела, пры наяўнасці вольнага для рэгістрацыі часу). У некаторых выпадках гэты перыяд можна зменшыць нават да аднаго дня: напрыклад, праз цяжарнасць, наяўнасць агульнага дзіцяці ці па іншых абставінах, якія могуць трапіць пад катэгорыю «асаблівы выпадак». Каб паскорыць заключэнне шлюбу, будуць патрэбныя адпаведная заява і дакументы, якія з’яўляюцца падставай для скарачэння (павестка з ваенкамата, даведка аб цяжарнасці і іншае).
  Што датычыць максімальнага тэрміну, то вам трэба асабіста падаць дакументы і заяву за тры месяцы да абранай даты. Для тых, хто жадае падаць заяву загадзя (нават за паўгода), існуе варыянт папярэдняй электроннай рэгістрацыі на сайце ЗАГСа, дзе ўказваюцца дзень і час рэгістрацыі, а таксама асабістая інфармацыя. Але дайсці да ЗАГСа вам усё ж прыйдзецца. Пасля афармлення анлайн-заяўкі вы атрымаеце адказ з адной ці дзвюма датамі, калі вам трэба падысці ў аддзел ЗАГСа для падачы заявы ў рукапіснай форме.
  Перад падачай заявы звярніце асаблівую ўвагу на дату і час роспісу. Лепш падрыхтаваць некалькі варыянтаў, каб пазбегнуць рознага кшталту форс-мажораў.
  Для таго, каб аформіць заяву на шлюб у Беларусі, не трэба даставаць усе дакументы з шафы ці бегаць па юрыдычна завераныя копіі. Спатрэбяцца толькі наступныя:
  У неардынарных сітуацыях могуць спатрэбіцца пасведчанне пра скасаванне папярэдняга шлюбу, дакумент аб змене прозвішча або іншых дадзеных грамадзяніна, заява аб зніжэнні шлюбнага ўзросту (калі ўзрост грамадзяніна менш за 18 гадоў), медыцынская даведка пра цяжарнасць, заява на скарачэнне тэрміну рэгістрацыі шлюбу з указаннем прычыны.
  Не забывайце, што за некалькі дзён да святочнага мерапрыемства (вам пра гэта скажуць у дзень падачы заявы) неабходна будзе прынесці ў ЗАГС пашпарты, каб паставіць у іх адпаведныя штампы.
  даведку пра сямейнае становішча (не жанаты, не замужам), прывезеную са сваёй радзімы або з дзвюх краін, калі замежнік з’яўляецца грамадзянінам дзвюх дзяржаў;
  Усе дакументы павінны быць перакладзеныя і натарыяльна завераныя беларускімі юрыстамі. Толькі пасля ўсіх працэдур з гэтымі дакументамі можна ісці ў ЗАГС.
  Падаць у ЗАГС запоўненую і падпісаную дома заяву можа і нехта адзін. Але толькі калі на тое ёсць важкія прычыны (цяжкая хвароба, вайсковая служба, аддаленасць месца жыхарства і іншае). У гэтым выпадку грамадзянін, які не будзе прысутнічаць, мае папярэдне засведчыць свой подпіс у супрацоўніка ЗАГСа або натарыуса.
  Перад падачай заявы неабходна вырашыць пытанне з будучым прозвішчам. Фармальна існуе тры варыянты: пакінуць сваё прозвішча, узяць прозвішча мужа/жонкі ці аб’яднаць іх. Улічыце, што пасля змены прозвішча ўсе старыя дакументы (пашпарт, працоўная кніжка, страхоўка, пасведчанне кіроўцы, дакументы на нерухомасць і г.д.) будуць лічыцца сапраўднымі толькі адзін месяц. Неабходна іх перааформіць.
  Дарэчы, падача заявы ў ЗАГС лічыцца афіцыйнымі заручынамі. Таму не забудзьце адсвяткаваць гэтую важную падзею!