text: У гэтай пляцоўцы Вікіпедыя моўныя спасылкі знаходзяцца ўверсе старонкі насупраць загалоўка артыкула. Перайсці ўверх.
  Змест
  перанесці да бакавой панэлі
  схаваць
  Пачатак
  1Гісторыя
  2Дэмаграфія
  3Геаграфія
  4Ураднікі
  5Зноскі
  6Літаратура
  Пераключыць змест
  Віленскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)
  3 мовы
  Беларуская (тарашкевіца)
  Lietuvių
  Polski
  Правіць спасылкі
  Артыкул
  Размовы
  беларуская
  Чытаць
  Правіць
  Правіць зыходнік
  Паказаць гісторыю
  Больш
  Чытаць
  Правіць
  Правіць зыходнік
  Паказаць гісторыю
  З пляцоўкі Вікіпедыя
  Віленскі павет
  Краіна
  Вялікае Княства Літоўскае
  Уваходзіць у
  Віленскае ваяводства
  Адміністрацыйны цэнтр
  Вільня
  Дата скасавання
  1795
  Кашталяны
  Кашталяны віленскія
  Насельніцтва
  гл. Дэмаграфія
  Плошча
  6,3 тыс. км²
  Час існавання
  XV ст. — 1795
  невядома
  У паняцця ёсць і іншыя значэнні, гл. Віленскі павет.
  Віленскі павет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Віленскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. Плошча 6,3 тыс. км². Сталіца — горад Вільня.
  Месты і мястэчкі: Астравец, Быстрыца, Варняны, Гедройцы, Гервяты, Дубінкі, Кернаў, Лаварышкі, Майшагола, Меднікі, Міхалішкі, Рудаміна, Салечнікі, Трокенікі, Шырвінты, Яшуны.
  Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]
  Узнік па Крэўскай уніі (1385) на аснове колішняга Віленскага княства[1], уваходзіў у склад Віленскага ваяводства.
  Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай (1565—1566) утварыўся наноў шляхам аб’яднання шэрагу валасцей, якія раней падпарадкоўваліся беспасярэдне ваяводу віленскаму: Гедройцкай, Кернаўскай, Медніцкай, Майшагольскай, Меміскай, Няменчынскай, Рудамінскай. У склад павету ўвайшлі таксама магнацкія маёнткі (Дубінкі, Муснікі, Упнікі, Астравец, Вялькія, Малыя Салечнікі і інш.) і ўладанні касцёла (Веркі, Гервяты, Маляты, Панары, Рукойны, Шашолы).
  У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) спыніў сваё існаванне, яго тэраторыя апынулася ў складзе Расійскай імперыі.
  Дэмаграфія[правіць | правіць зыходнік]
  У сяр. XVII ст. налічваў 16 501[2] дым (каля 100—115 тыс. жыхароў). Па Трынаццацігадовай вайне (1654—1667) колькасць дымоў скарацілася да 8,5 тыс.
  У апошняй чвэрці XVIII ст. насельніцтва павету дасягала 125—160 тыс. чал. (20,7 тыс. дымоў[3])
  Геаграфія[правіць | правіць зыходнік]
  У склад Віленскага павета ўваходзіла тэрыторыя Быстрыцкага, Інтурскага і Кернаўскага старостваў (дзяржаўных валасцей), 40 вялікакняжацкіх дзяржаў[4], а таксама прылеглыя прыватнаўласніцкія маёнткі.
  Плошча павету складала каля 6,3 тыс. км², з іх каля 0,5 тыс. км² знаходзіліся на тэрыторыі сучаснай Беларусі. За ўвесь час існавання яго межы практычна не змяняліся — асобныя прыгранічныя маёнткі перадаваліся з павету ў павет[5].
  Адметнасцю павету была адсутнасць буйных лаціфундый, пераважалі дробныя і сярэднія памерам (да 500 дымоў) маёнткі. Дамінавала шляхецкая ўласнасць (да 74 % дымоў). Дзяржаве належала каля 13 % дымоў, касцёлу — таксама 13 %[6].
  Ураднікі[правіць | правіць зыходнік]
  Асноўны артыкул: Кашталяны віленскія
  Мясцовая шляхта абірала двух паслоў на Вальны сойм і двух дэпутатаў на Галоўны Трыбунал.
  Першым падкаморыем быў Я. Лявон, суддзёй земскім — Ю. Белазор, падсудкам — С. Касінскі, пісарам — А.Мацкевіч, павятовым харунжым — С. Нарбут.
  Павятовую шляхту ўзначальваў кашталян віленскі[5].
  Зноскі
  ↑ Мікалай Камінскі. Віленскі павет // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 2: Беліцк — Гімн / Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1994. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-142-0. С. 286.
  ↑ Насельніцтва Беларусі ў сярэдзіне ХVII ст. па паветах // Сагановіч Г. Невядомая вайна: 1654—1667 / Генадзь Сагановіч. — Мн.: Навука і тэхніка, 1995.
  ↑ Powiat wileński // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom V: Kutowa Wola — Malczyce. — Warszawa, 1884. S. 337.
  ↑ Powiat wileński // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom V: Kutowa Wola — Malczyce. — Warszawa, 1884. S. 338.
  ↑ 5,0 5,1 ЭнцВКЛ, 2005, с. 432
  ↑ ЭнцВКЛ, 2005, с. 433
  Літаратура[правіць | правіць зыходнік]
  Насевіч В. Віленскі павет // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; маст. З. Э. Герасімовіч. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. — Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч. — С. 432—433. — 792 с. — ISBN 985-11-0378-0 (т. 2), ISBN 985-11-0315-2.
  Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 2: Беліцк — Гімн / Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн. : БелЭн, 1994. — 20 000 экз. — ISBN 5-85700-142-0.
  Узята з "https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Віленскі_павет_(Вялікае_Княства_Літоўскае)&oldid=3730804"
  Катэгорыі:
  Адміністрацыйны падзел Віленскага ваяводства
  Віленскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)
  Гісторыя Вільнюса
  Схаваныя катэгорыі:
  Старонкі з нелікавымі аргументамі formatnum
  Артыкулы з праблемамі ў параметрах шаблонаў
  Вікіпедыя:Спасылкі на Энцыклапедыю гісторыі Беларусі без нумароў старонак
  Вікіпедыя:Спасылкі на Энцыклапедыю гісторыі Беларусі без назвы артыкула
  Вікіпедыя:Спасылкі на Энцыклапедыю гісторыі Беларусі без аўтара
  Старонкі, на якіх ужыты чароўныя спасылкі ISBN
  Вікіпедыя:Артыкулы з пераазначэннем значэння з Вікіданых
  Апошняе змяненне старонкі адбылося 18:17, 15 лістапада 2020.
  Тэкст даступны на ўмовах ліцэнзіі Creative Commons Attribution-ShareAlike, у асобных выпадках могуць дзейнічаць дадатковыя ўмовы. Падрабязней гл. Умовы выкарыстання.