text: Будзьма беларусамі! » Метамарфоза Сан Су Чжы
  21.09.2017 | Грамадства
  На мінулым тыдні сусветная і найаўтарытэтнейшая праваабарончая арганізацыя "Міжнародная амністыя" выступіла з асуджэннем заявы былой палітзняволенай і лаўрэаткі Нобелеўскай прэміі міру Аун Сан Су Чжы "за негвалтоўную барацьбу за правы чалавека і дэмакратыю".
  У 2011 годзе ў Бірму прыйшоў час пераменаў і хунта ў выніку шматгадовых эканамічных і палітычных санкцыяй з боку краінаў Захаду была вымушаная перадаць уладу цывільным і самараспусціцца. У 2012 годзе палітычны блок "Нацыянальная ліга за дэмакратыю" на чале з Аун Сан Су Чжы выйграла парламенцкія выбары. Дзяржаўны дарадца і міністр замежных справаў, яна з'яўляецца фактычным кіраўніком краіны.
  Справа ў тым, што нягледзячы на сусветную падтрымку праваабрончых арганізацый, сама Аун Сан Су Чжы ўласна праваабаронцам не з'яўлялася. Яна была палітычным дзеячам і ўзначальвала апазіцыйны рух, мэтай якога быў прыход да ўлады. Так, мэта апазіцыі – прыход да ўлады, і ў гэтым няма нічога дзіўнага. Прыход да ўлады павінен быць мэтай любога палітыка і палітычнай сілы. У гэтых мэтах апазіцыйныя палітыкі вельмі часта выкарыстоўваюць праваабарончую рыторыку і вельмі часта забываюцца на яе, атрымаўшы ўладу. Чаму так адбываецца? Прычынаў таму можа быць шмат: і слабасць дзяржаўных дэмакратычных інстытутаў, і адстунасць дэмакратычных традыцый у краіне, і ўласна палітычныя погляды атрымаўшага ўладу.
  А яшчэ, мне падаецца, сам жанр палітычнай барацьбы змушае палітыкаў думаць, так бы мовіць, глабальна – не з пазіцый нейкага індывіда ці групы індывідаў, а з пазіцыі дзяржавы, яе інтарэсаў. Вось і Сан Су Чжы, прыйшоўшы да ўлады, пачала думаць катэгорыямі нацыянальных інтарэсаў – барацьбы з тэрарызмам, сепаратызмам і г. д. Нацыянальная бяспека – рэч важная, але часам палітыкі даюць вельмі простыя адказы на складаныя пытанні, і тады пачынаецца пошук вінаватых, скрайніх і падазроных. У іх ролі могуць апынуцца як палітычныя апаненты, так і прадстаўнікі нацыянальных ці рэлігійных меншыняў.
  Праваабарончая дзейнасць, у адрозненні ад іншых відаў грамадзянскага актывізму, грунтуецца на шэрагу прынцыпаў, якія былі сфармуляваныя і замацаваныя ў міжнародных нормах у галіне правоў чалавека. Адзін з асноўных – прынцып універсальнасці правоў чалавека, які азначае, што мы прызнаем правы чалавека за ўсімі без якіх-небудзь выключэнняў па прыкметах расы, колеру скуры, рэлігійнай прыналежнасці, сэксуальнай арыентацыі і гендарнай ідэнтычнасці, сацыяльнага становішча, палітычных і іншых перакананняў, іншых адрозненнях. Мы, праваабаронцы, лічым непрымальнай любую дыскрымінацыю, а яе абгрунтаванне асаблівасцямі нацыянальнай прававой сістэмы ці сацыякультурнымі асаблівасцямі грамадства – недапушчальным.
  Улада можа і павінна мяняцца, прынцыпы праваабароны – ніколі. Пры любой уладзе праваабаронцы павінны заставацца праваабаронцамі. Гэта азначае казаць праўду, нават калі ўладзе яна не падабаецца. У тым ліку ўладзе ўчорашніх апазіцыянераў і былых палітвязняў.