text: На днях сталі вядомыя імёны пераможцаў конкурсу рэжысёрскіх эксплікацый, зладжанага Міністэрствам культуры краіны, Беларускай дзяржаўнай акадэміяй мастацтваў і Беларускім саюзам тэатральных дзеячаў з мэтай выяўлення і падтрымкі цікавых ідэй у сцэнічным мастацтве.
  Якім быў 2017 год у беларускай культуры? Мяркуючы па ацэнках журналістаў “К”, даволі насычаным. Можа, ён і не надта багаты на перамогі і здзяйсненні, вартыя гучных эпітэтаў, але адметных падзей у ім не бракавала. І гэта, бадай, самае важнае.
  Паводле дадзеных ІСОМ, у 202 краінах свету ў наш час існуе 55 тысяч музеяў. І кожны год іх колькасць павялічваецца ў геаметрычнай прагрэсіі. На розных рэгіянальных, нацыянальных і сусветных форумах прадстаўнікі музейнай супольнасці працягваюць абмяркоўваць розныя мадэлі ўстаноў будучыні. Прэваліруе разуменне музея не як інстытуцыі, якая абцяжарвае нацыянальную эканоміку, але як лакаматыва культурнага і сацыяльна-эканамічнага развіцця. Парасткі будучыні можна ўбачыць у сённяшніх наватарскіх праектах, аўтары якіх спрабуюць пашырыць паняцце “музейная архітэктура”, зразумець запыты наведвальніка, выкарыстаць інфармацыйна-камунікацыйныя тэхналогіі. Нарэшце, стаць арганічнай часткай сучаснага жыцця, а не толькі захавальнікам мінулага.
  Каляндарны год у Нацыянальным акадэмічным Вялікім тэатры оперы і балета Беларусі завяршылі, паводле традыцыі, дзве значныя падзеі. Абедзве — з грыфам “Мінскі міжнародны Калядны”: конкурс вакалістаў і оперны форум.
  Чым адрозніваецца выбітны рэжысёр ад рэжысёра-рамесніка? Моцны пастаноўшчык робіць класічны пераказ вядомай казкі, майстар жа шукае нестандартныя рэжысёрскія рашэнні ў збітай, здавалася б, гісторыі, пра якую кожны сярэднестатыстычны глядач дакладна ведае, “як павінна быць”. Ігар Казакоў якраз з тых, хто вынаходзіць нестандартныя магчымасці ў пацёртым да дзір рэпертуары.
  Напрыканцы года мы вырашылі звярнуцца па тэлефоне да кіраўнікоў абласной культуры і пацікавіцца, чым адметны быў для іх 2017-ты. Атрымалася, як нам падаецца, выразная мазаіка падзей, фактаў і дасягненняў, якая сваёй яскравасцю яшчэ раз пацвердзіла: наша нацыянальная культура развіваецца імкліва, і кожны год гэтага руху не падобны на папярэдні.
  Хочацца лёгкага марозчыку і нетаропкага прыгожага снегападу. Без гэтага якая казка Новага года? Спрэс проза дажджлівага золкага снежня. Дзятва на двары разы тры спрабавала вылепіць снегавіка, атрымлівалася нешта бруднае, сюррэалістычнае. І так па ўсёй Беларусі. Вось у якіх умовах даводзіцца працаваць нашым работнікам культуры. Але трэба аддаць ім належнае: з абавязкамі сваімі яны спраўляюцца на “выдатна”: ствараюць казачны навагодні настрой.
  Сёлета адбыліся дзве знакавыя падзеі ў культурным і рэлігійным жыцці краіны: з друку выйшлі першыя поўныя афіцыйныя пераклады Новага Запавету Беларускай Праваслаўнай Царквы і Каталіцкага Касцёла на Беларусі. Асабліва важна, што адбылося гэта ў год, калі Беларусь і ўвесь свет адзначаюць 500-годдзе ўсходнеславянскага кнігадрукавання, якое таксама колісь распачалося з друкавання біблійных тэкстаў. Пра цяжкасці перакладчыцкай працы, карпатлівы пошук тэрміналагічных адпаведнікаў і немінучыя спрэчныя моманты “К” пагутарыла са спецыялістамі, якія адказвалі за пераклады Новага Запавету на беларускую мову.
  У дзяцінстве мне было вельмі прыемна атрымліваць навагоднія паштоўкі ад цёці з Амерыкі — яны заўсёды былі такімі прыгожымі, што я хавала іх у вялікія кнігі, каб выпадкова не пакамечыць. Цяпер жа, здаецца, усе дасылаюць электронныя віншаванні праз Facebook ці Viber. Або амаль усе, бо нехта перад святамі карпее ў сваіх студыях, друкуючы адмысловыя паштоўкі — PF. Для кагосьці гэта проста дзве літары, а для кагосьці — асобны від мастацтва. Спецыяльна для “К” напярэдадні Новага года фатограф Аляксей Ільін пашукаў у сваім архіве самыя цікавыя PF-віншаванні, якія рабіў сам ці атрымаў у падарунак.
  Я перакананы, што гэты чалавек — асоба ўнікальная. Шчыры патрыёт зямлі беларускай — без дэманстрацыі напаказ; мужны партызан Вялікай Айчыннай; бліскучы жывапісец і педагог-прафесар, з-пад крыла якога выйшлі некалькі пакаленняў творцаў; суразмоўца, з якім можна гаварыць бясконца не толькі ўласна пра “справу жыцця” — выяўленчую культуру, а і наогул пра “філасофію быцця”: ад таямніц космасу да сутнасці ваеннай прозы Васіля Быкава, партрэт якога мастак калісьці намаляваў з натуры. А яшчэ ён здольны мемуарыст і сумленная ды прынцыповая асоба з моцным маральным стрыжнем. Не буду інтрыгаваць чытача: гэты чалавек — народны мастак краіны Віктар Аляксандравіч ГРАМЫКА, якому 2 студзеня 2018 года спаўняецца 95!