text: Нягледзячы на маладыя гады, юнака не прыцягвалі гучныя рыцарскія забавы. Калі кс. Ян Длугаш запытаў Казіміра, што прыносіць яму самую вялікую асалоду, той адказаў: «... малітва ў касцёле пры алтары, дзе я хацеў бы заставацца як мага даўжэй». Для св. Казіміра гэта было больш прыемным, чым паляванне, танцы ці іншыя забавы, характэрныя для таго часу.
  Казімір ведаў, што вера без учынкаў мёртвая. Кіруючыся любоўю да бліжняга, ён ахвотна ішоў да бедных, раздаваў ім свае асабістыя зберажэнні, бараніў іх і заўсёды заступаўся за іх. Не зносіў, каб пры ім знаходзіліся махляры альбо кар'ерысты. Калі яму зрабілі заўвагу, што ён, каралевіч, не павінен прыніжаць, сябе да таго, каб служыць убогім, Казімір адказаў, што не можа ўчыніць нічога больш прыстойнага, як толькі служыць самому Хрысту ў жабраках. Гісторыкі пісалі пра Казіміра, што «ўдовы называлі яго сваім апекуном, сіроты — бацькам, а няшчасныя — суцяшальнікам».
  Прыродныя здольнасці, набытая ўсебаковая адукацыя, здольнасць яднаць людзей — усе гэтыя якасці спрыялі таму, што маладога каралевіча паступова прыцягвалі да ўдзелу ў вырашэнні справаў па кіраванні краінай, а таксама звязаных з інтарэсамі дынастыі. Яго бацька, кароль Казімір ІV Ягелончык, бачыў у ім свайго наступніка. Малады Казімір не цураўся ўлады, але хацеў напоўніць яе духам Евангелля.
  У 1471 г. старэйшы брат Казіміра стаў каралём Чэхіі. У гэты ж час у Венгрыі пачалося паўстанне супраць караля Мацея Корвіна і на венгерскі трон запрасілі Казіміра, які наследаваў яго па мацярынскай лініі (яго маці Альжбеце венгерскі трон дастаўся пасля смерці яе брата Уладыслава V, Паграбоўца), Казімір выязджае з невялікім атрадам у Венгрыю, дзе яму абяцана карона. Аднак выправа заканчваецца няўдачай: перад самай венгерскай сталіцай дарогу нечакана загарадзіў Мацей Корвін з 16-тысячным войскам, таму Казімір быў вымушаны вярнуцца ў Польшчу.
  У 1472 г. каралевіч разам з усёй сям'ёй здзейсніў пілігрымку ў Ясную Гуру, дзе перад цудадзейным абразом Маці Божай Чэнстахоўскай склаў шлюб вечнай чыстасці. Пасля гэтага каралевіч прымае актыўны ўдзел у палітычным жыцці. Ён спадарожнічае бацьку ў паездках па краіне, прымае ўдзел у нарадах і нават застаецца падчас двухгадовага побыту бацькі на Літве ягоным намеснікам і кіруе краінай з замка Радомін. Св. Казімір умеў спалучаць дзяржаўныя абавязкі з глыбокім і насычаным духоўным жыццём. Паказаў сябе справядлівым уладаром, разважлівым і прадбачлівым кіраўніком, які клапоціцца пра бедных. Быў ашчадным, эфектыўна ліквідаваў разбойніцкія шайкі, пазбавіўся ад несумленных людзей пры каралеўскім двары. Казімір імпанаваў усім сваёю мудрасцю, справядлівасцю і дабрынёю. Калі б не яго заўчасная смерць, то, без сумніву, ён стаў бы адным з найбольш выдатных уладароў.
  Тым часам суровы стыль жыцця падарваў яго сілы — Казімір захварэў на сухоты. Каб выратаваць яго, летам 1483 г. Казіміра адправілі ў Літву з надзеяй, што тутэйшы клімат яго аздаравіць. Аднак каралевічу не станавілася лепш, тады лекары прыйшлі да высновы, што палепшыць яго здароўе могуць інтымныя адносіны з жанчынай, аднак каралевіч рашуча адмовіўся ад гэтай прапановы, кажучы: «Лепш страчу сваё кароткае зямное жыццё тут, чым праз грэх не траплю ў вечнае райскае жыццё. Не ведаю іншага жыцця і іншага здароўя, як толькі ў Езусе Хрысце».
  Калі яму стала крыху лепш, ён змог паехаць на Божае Нараджэнне да бацькоў у Гродна, каб разам святкаваць гэтае радаснае свята. У студзені 1484 г. кароль адправіўся на сейм у Люблін, але ў хуткім часе прыйшла вестка аб тым, што здароўе каралевіча пагоршылася, таму кароль вярнуўся і яшчэ застаў Казіміра жывым. У нядзелю 4 сакавіка 1484 г. у прысутнасці святароў і законнікаў, якія нястомна маліліся, у поўнай свядомасці, трымаючы ў руках крыж і медалік з выявай Маці Божай, каралевіч Казімір адышоў у вечнасць ва ўзросце 26 гадоў. Св. Казімір быў пахаваны ў віленскай катэдры св. Станіслава. У труну паклалі яго любімы гімн «Omni Dei dic Mariae».
  Кананізаваны св. Казімір у 1604 г. Калі падчас кананізацыйнага працэсу (у 1602 г.) адчынілі труну каралевіча, то выявілася, што нягледзячы на вялікую вільготнасць у склепе, дзе нават цэгла наскрозь прамокла, праз 118 гадоў са дня смерці святога яго цела захавалася ў непарушным стане.
  «У 1953 г. рэліквіі св. Казіміра былі перанесены ў віленскі касцёл св. Пятра і Паўла, а ў 1989 г. былі зноў вернуты ў катэдру. У 1950 г. св. Казімір абвешчаны галоўным апекуном Літвы. Ён таксама з'яўляецца апекуном моладзі, многіх дыяцэзій, у тым ліку Гродзенскай дыяцэзіі на Беларусі.
  На абразах св. Казімір прадстаўлены ў каралеўскім адзенні, з лілеяй у руках (бо галоўнай цнотай для яго была чыстасць), альбо адлюстраваны сюжэт, калі ён стаіць на каленях перад дзвярыма касцёла. Прадстаўляюць св. Казіміра таксама са скруткам у руках, на якім напісаны словы лацінскага гімна «Omni Dei dic Mariae» («На хвалу Маці Божай»).
  У некаторых мясцовасцях захавалася даўняя традыцыя пасвячаць у дзень св. Казіміра лекавыя травы. У Віленскай дыяцэзіі да гэтага часу захаваўся звычай прадаваць у дзень св. Казіміра (Казюкаса) прыгожа аздобленыя вербачкі, абаранкі, пернікі.