text: Ад часу, калі вымерлі дыназаўры, прайшло каля 66 мільёнаў гадоў, а самыя старыя парэшткі, якія адносяць да старажытных птушак, маюць нават 160-150 мільёнаў гадоў. Таму зразумела, што самы працяглы час сваёй эвалюцыі птушкі былі вымушаныя “дзяліць” Зямлю з дыназаўрамі. Калі улічваць сённяшнюю разнастайнасць птушак, а таксама тую, якой яна была за мінулыя 60 мільёнаў гадоў, цяжка сабе нават уявіць якія птушкі маглі жыць яшчэ раней - побач з дыназаўрамі. Новаапісаны цяпер від старажытных птушак, які атрымаў навуковую назву Jinguofortis perplexus, дапамагае зразумець якімі тыя птушкі былі.
  Першыя гусі-піскулькі (Anser erythropus) раніцай у пятніцу, 21 верасня, прыляцелі на возера Kerkini на поўначы Грэцыі. Сярод амаль 40 птушак, 17 – птушаняты гэтага году. Хутчэй за ўсё разам з гэтай групай ляцеў і самец піскулькі, які атрымаў мянушку Mr. Blue, са сваёй сям’ёй. Гусі-піскулькі – самыя невялікія па памерах і самыя нешматлікія прадстаўнікі атраду Гусепадобныя ў арктычных тундрах Еўразіі. Таму кожнае паведамленне пра сустрэчу з імі – вельмі каштоўнае. Тым больш для нашай краіны, дзе апошнія дзесяцігоддзі невядома пра пацверджаныя дакументацыйна сустрэчы віду.
  Сезонныя адрозненні паміж рознымі пралётнымі шляхамі пад час міграцыі на месца зімоўкі і назад, на месцы гнездавання вясной, былі знойдзены ўжо для многіх відаў птушак з Еўропы - гэта так званыя "петлявыя міграцыі" (loop migrations). Аднак дагэтуль былі вядомыя толькі некалькі відаў, якія выкарыстоўваюць вельмі розныя пралётныя трасы для сваіх сезонных вандровак. Цяпер, дзякуючы выкарыстанню мініатурных геалакатараў на вясковых ластаўках (Hirundo rustica) з Літвы, атрымалася не толькі дадаць від да гэтай нешматлівай групы, але і ўпершыню запісаць і убачыць усе гадавыя пярэмяшчэнні ластавак.
  Параўнальна невялікая гняздуючая ў Шатландыі папуляцыя палявых луней (Circus cyaneus), дзякуючы сучасным метадам вывучэння дапамагла сёлета ўбачыць незвычайныя і раней невядомыя падзеі. Партнёрства ў абарону знікаючых на Брытанскіх астравах палявых луней пад назвай Heads Up for Harriers, разам з праектам Дзеянняў супраць злачынстваў прыродзе (Action Against Wildlife Crime (PAW)) Scotland), выкарыстоўвала на некалькіх гнёздах віду спецыяльныя фота-лавушкі, якія і зарэгістравалі не толькі цікавыя паводзіны аднаго з самцоў, але і паляванне на птушанят луней ажно двух відаў соваў.
  Пасля таго, як раней сёлета былі знойдзены парэшткі ажно 136 клінахвостых арлоў (Aquila audax), пачаліся маштабныя пошукі віноўных, якія скончыліся цяпер арыштам падазраванага. Як аказалася, ён як мінімум на працягу апошніх двух гадоў выкарыстоўваў атручаныя прынады для забойства драпежных птушак у розных маёнтках у наваколлі Tubbut (штат Вікторыя, Аўстралія).
  Аналіз костак эпіорніса, знойдзеных у 2009 годзе ў цэнтральнай частцы Мадагаскара паказаў, што насамрэч людзі былі на востраве задоўга да таго, што меркавалася раней і гэты час адсоўваецца ў мінулае ажно на 6 тысяч гадоў! Сумна, што ўжо тады яны забівалі самых вялікіх на Зямлі птушак.
  Афіцыйныя вынікі XV Адкрытага чэмпіяната па спартовай арніталогіі былі падведзеныя толькі цяпер, бо скончыўся час на магчымую апеляцыю згодна з новымі правіламі.
  Чым далей ад экватара, тым хутчэйшы тэмп жыцця жывёл. Птушкі з больш высокіх шырот хутчэй становяцца дарослымі, хутчэй пачынаюць размнажацца і не жывуць так доўга, як блізкія віды бліжэй да экватару. Магчыма, што адной з прычын гэтага ёсць сезонная даступнасць рэсурсаў. Новае даследаванне амерыканскіх арнітолагаў упершыню паказала, што падобная залежнасць таксама датычыцца развіцця пер’я – паўночныя птушкі заканчваюць сваю ліньку хутчэй.
  На працягу 12 гадзін, з 6.00 да 18.00 у суботу, 8 верасня адбудзецца чарговая Гонка за птушкамі (Birdrace-2018). У ёй бяруць удзел наступныя каманды:
  Каляндарная восень пачалася толькі сёння, але для многіх відаў птушак актыўная восеньская міграцыя ідзе ўжо з канца ліпеня. Таму і паведамленняў пра назіранні цікавых відаў са Спісу Клубу200 было параўнальна многа і яны былі разнастайнымі ў відавым плане: 37 назіранняў 20 відаў – гэта падобна да выніку за папярэднія два месяцы лета (42 назіранні 21 віду) і нашмат больш, чым мы змаглі назіраць у жніўні мінулага году. Тады адбылося 23 паведамленні пра назіранні 12 відаў, прычым амаль палова рэгістрацый (9) тычылася аднаго віду - сокала-шулёнка.
  Новае даследаванне знайшло рэзкае змяншэнне колькасці гняздуючых караткахвостых паморнікаў (Stercorarius parasiticus) і паказчыкаў іх размнажэння на Брытанскіх астравах. Калі сытуацыя не зменіцца ў лепшы бок, навукоўцы нават папярэджваюць пра магчымае знікненне віду як прадстаўніка мясцовай гняздуючай арнітафауны ўжо ў бліжэйшыя гады.
  Доўгі час навукоўцы думалі, што памер кладкі ў птушак абмяжоўваецца толькі даступнасцю адпаведнай для іх птушанят ежы. Аднак арыгінальныя доследы шведзкіх даследчыкаў на гняздуючых сівых сініцах (Poecile palustris) паказалі, што тэмпература цела дарослых птушак пад час пошуку і прыносу корму птушанятам можа павялічвацца нават на 4°C. І такім чынам дасягаць крытычнай для птушак тэмпературы ў 45°C, пасля якой адбываецца незваротнае пашкоджанне многіх бялкоў, несумяшчальнае з жыццём.