Kolestaz Nedir? Gebelik Kolestazı Belirtileri ve Tedavisi
Kolestaz, vücudun safra sisteminde safra akışının yavaşlaması ve durmasıyla görülen durumdur. Bu durum genellikle karaciğer ya da safra kanallarında bir problem olduğu durumda görülür. Akmakta güçlük çeken safra, kan dolaşımına sızarak organların iltihaplanmasına yol açar. Zaman içerisinde bağırsaklarda yer edinemeyen safra sindirim sistemi problemlerine neden olur. Sarılık, kaşıntı, mide bulantısı ve kusma kolestazın belirtileri arasındadır. Kolestaz tedavisi nedenine bağlı olarak farklılık gösterir. Kolestaz Nedir? Kolestaz, karaciğerden ince bağırsağa safra akşının azalması veya durması sonucu safranın karaciğerde birikmesine neden olan bir durumdur. Safra vücutta karaciğer tarafından üretilerek besinlerin sindirimine yardımcı olan önemli bir sıvıdır. Karaciğere normal safra akışı sağlandığı durumda bilirubin, sindirim sisteminden vücuttan atılır. Bilirubin kanda yer alan zayıflamış kırmızı kan hücrelerinin parçalanması ile meydana gelen sarımsı bir pigment olarak bilinir. Safra akışı azaldığı ya da değiştiği durumda bilirubin birikmesine sebep olur. Kolestaz genellikle rahatsız edici semptomlara ve hastalıklara neden olur. Kişiden kişiye değişerek geçici bir sorun veya devam eden bir problem halini de alabilir. Gebelik Kolestazı Nedir? Gebelik kolestazı, hamilelik döneminde ortaya çıkan karaciğerden gelen safra akışının sağlıklı şekilde sağlanmamasına bağlı olarak görülen durumdur. Gebelik kolestazında karaciğerde biriken safra asitleri kana karışarak kaşıntı gibi belirtiler gösterir. Ciltte görülen döküntüler de gebelik kolestazı belirtileri arasında yer alır. Kolestaz Belirtileri Nelerdir? Kolestazın en belirgin belirtileri arasında kaşıntı, sarılık, koyu renkli idrar, halsizlik, mide bulantısı ve kusma yer alır. Altta yatan nedenlere bağlı olarak kolestaz belirtileri de farklılık gösterir. Özellikle gebelik kolestazında kaşıntı en önemli belirtisi olarak görülür. Bu durum hamilelik esnasında görüldüğünde mutlaka takip edilmesi gerekir. Kolestaz belirtileri şöyle sıralanabilir: - Sarılık - Koyu renkli idrar - Açık renkli dışkı - Kaşıntı (pruritus) - Karın ağrısı - Mide bulantısı ve kusma - Halsizlik Sarılık Vücutta fazla miktarda bilirubin biriktiği durumda kişide sarılık görülür. Sarılık safranın kana karıştığının en önemli işaretlerinden biridir. Bu da kişide kolestaz olduğunu gösterebilir. Koyu renkli idrar İdrarda normal oranda bulunan bilirubin, safra akışı azaldığı durumda vücuttan atılamayacağı için birikme gösterebilir. Bu da koyu renkli idrara neden olur. Görülen koyu renkli idrar kolestazın bir belirtisi olarak görülür. Açık renkli dışkı Bağırsaklara safra akışının kesilmesi nedeniyle dışkıda değişiklikler meydana gelebilir. Safra, yağları parçalamaya yardımcı olur ve bağırsaklara akamadığı durumda bu yağlar dışkıda ortaya çıkar. Yağlı dışkılar beyazımsı veya kil rengin olduğundan kolestaz belirtisi olarak görülür. Kaşıntı (pruritus) Kolestazın en yaygın ve özellikle gebelerde görülen belirtileri arasında yer alan kaşıntı, el ve ayaklarda görülür. Safra ile ilişkilendirilen bu kaşıntı, kanda safra tuzlarının birikmesinden kaynaklanır. Safra asitleri, periferik sinir sistemindeki sinirleri tahriş ederek kaşıntıya sebep olur. Karın ağrısı Kolestazın bir diğer belirtisi olarak karın ağrısı görülebilir. Özellikle karaciğer bölgesinde ağrı, safran akışında bozukluk olduğunun göstergeleri arasındadır. Bu belirtileri yanında kişide mide bulantısı, kusma, halsizlik ya da yorgunluk şeklinde semptomlar ortaya çıkar. Kolestazın nedenine bağlı olarak kişiye uygun tedavi yöntemi seçilebilir. Kolestaz Neden Olur? Kolestaz, karaciğerden safra kanallarına akışın engellenmesi, yavaşlaması ya da fiziksel olarak kısıtlanması nedeniyle görülür. Bu duruma genetik bozukluklar, karaciğer hastalıkları, hormonlar ve safra taşları sebep olabilir. Kolestaz nedeninin belirlenmesinin ardından kişiye uygulanacak tedavi yöntemi şekillenir. Kolestaza neden olan durumlar şöyle sıralanır: - Karaciğer siroz, hepatit gibi karaciğer hastalıkları - Genetik bozukluklar - Antibiyotik gibi uzun yıllar tüketilen ilaçlar - Gebelik hormonları - Safra kanallarını tıkayan safra taşları - Safra yollarının doğuştan dar olması - Pankreas hastalıkları Kolestaz Nasıl Teşhis Edilir? Kolestaz belirtileri görüldüğü durumda uzman doktor kişiye kan testi yapılmasını ve görüntüleme testlerin uygulanmasını isteyebilir. Kan testinin ardından kanda görülen bilirubin ve safra tuzu seviyesine bakılarak kolestaz teşhisi konulabilir. Bunun yanında gama-glutamil transferaz (GGT) ve alkalin fosfataz (ALP) gibi kolesterol, karaciğer enzimlerinin yüksek seviyeleri de gözlemlenir. Kan testi pozitif çıktığı durumda ise uzman doktor safra sistemini görüntüleyen görüntüleme testleriyle detaylı inceleme yapabilir.
Kolestazın nedenine bağlı olarak kişiye uygun tedavi yöntemi seçilebilir. Kolestaz Neden Olur? Kolestaz, karaciğerden safra kanallarına akışın engellenmesi, yavaşlaması ya da fiziksel olarak kısıtlanması nedeniyle görülür. Bu duruma genetik bozukluklar, karaciğer hastalıkları, hormonlar ve safra taşları sebep olabilir. Kolestaz nedeninin belirlenmesinin ardından kişiye uygulanacak tedavi yöntemi şekillenir. Kolestaza neden olan durumlar şöyle sıralanır: - Karaciğer siroz, hepatit gibi karaciğer hastalıkları - Genetik bozukluklar - Antibiyotik gibi uzun yıllar tüketilen ilaçlar - Gebelik hormonları - Safra kanallarını tıkayan safra taşları - Safra yollarının doğuştan dar olması - Pankreas hastalıkları Kolestaz Nasıl Teşhis Edilir? Kolestaz belirtileri görüldüğü durumda uzman doktor kişiye kan testi yapılmasını ve görüntüleme testlerin uygulanmasını isteyebilir. Kan testinin ardından kanda görülen bilirubin ve safra tuzu seviyesine bakılarak kolestaz teşhisi konulabilir. Bunun yanında gama-glutamil transferaz (GGT) ve alkalin fosfataz (ALP) gibi kolesterol, karaciğer enzimlerinin yüksek seviyeleri de gözlemlenir. Kan testi pozitif çıktığı durumda ise uzman doktor safra sistemini görüntüleyen görüntüleme testleriyle detaylı inceleme yapabilir.