Guillain-Barre Sendromu (GBS) Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi
Guillain-Barre sendromu, vücudun bağışıklık sisteminin sinirlere saldırdığı, kol ve bacaklarda güçsüzlük ile karıncalanmaya neden olan, vücudu felç edebilme riski taşıyan bir nörolojik hastalıktır. Guillain-Barre sendromunda immün sistemin hedefi periferik sinirlerin miyelin kılıfıdır. Hastaların büyük kısmında sendromun gelişmesinden önceki 1-4 haftalık süre içerisinde geçirilen bir üst solunum yolu ya da gastrointestinal sistem enfeksiyonu, cerrahi girişim ya da aşılanma gibi bir olay vardır. Öncesinde hastalığı tetikleyen enfeksiyonlardan en sık görüleni ise Campylobacter Jejuni enfeksiyonudur. Guillain-Barre Sendromu Nedir? Guillain Barre Sendromu (GBS), kişinin bağışıklık sisteminin periferik sinir sistemine saldırması sonucu, vücutta kas güçsüzlüğüne, refleks kaybına, uyuşma ve karıncalanmaya sebep olarak geçici felç hali yaratabilen nörolojik bir hastalıktır. Hastalığın en sık yerleşme şekli, simetrik olarak bacaklardan başlayıp kollara, daha sonra yüze, orofaringeal kaslara ve ağır olgularda solunum kaslarına doğru yükselen kas kuvvetsizliği ile olur. Hastalarda eşlik eden duyusal yakınmalar genel olarak daha geri plandadır ve ekstremite uçlarında uyuşma, karıncalanma ya da sırt, bel ve bacak ağrıları şeklindedir. Çocukluktan ileri yaşlara kadar her yaş grubunda meydana gelebilen otoimmün kökenli bir hastalıktır. Guillain-Barre Sendromu Neden Olur? Guillain-Barre Sendromunu bağışıklık sisteminin sinir hücrelerine saldırması sonucu ortaya çıkan bir hastalıktır ancak bu otoimmün durumun neden gerçekleştiği tam olarak bilinmemektedir. Hastalığın ortaya çıktığı vakalarda genel olarak karşılaşılan yaygın tetikleyicinin akut bakteriyel veya viral bir enfeksiyona yakanılması olduğu görülmektedir. Guillain-Barre Sendromu hastalığında periferik duyusal sistemin bağışıklık sistemi kaynaklı yıkımı söz konusudur. Periferik sinir sisteminde miyelin kılıflarının geçici iltihabı ve demiyelinizasyonuna neden olan GBS hastalığı, u da aksonal dejenerasyonla sonuçlanır ve duyusal, motor ve otonomik sinirleri de içerebilir. Daha nadir olarak bazı aşılar bu hastalığa yakalanma riskini artırabilmektedir. hatta bazen bazı ameliyatlarda GBS hastalığına neden olabilmektedir. Hastalığa neden olan faktörler genel olarak şunlardır: - Epstein-Barr virüsü - Pnömoni - Koronavirüs - HIV ya da AIDS - Influenza - Zika virüsü - Aşı Guillain-Barre Sendromunun Belirtileri Nelerdir? Guillain-Barre Sendromu ayaklardan başlayarak bacaklara ve vücudun üst kısımlarına yayılım gösteren karıncalanma, güçsüzlük ve duyusal bozukluk belirtisi ile ortaya çıkar. Yorgunluk, yutma güçlüğü, nefes almada zorluk, ciddi kas güçsüzlüğü semptomlarda görülebilmektedir. Hastalığın belirtileri günler içinde ve yaklaşık 4 haftaya kadar ilerleyici seyir gösterebilir. Guillain-Barre Sendromu belirtileri şunlardır: - Bacaklardan başlayarak vücudun üst kısmına yayılan, simetrik kas güçsüzlüğü - Ellerde ve bacaklarda karıncalanma, iğne batma ve uyuşukluk hissi - Yürüme güçlüğü - Konuşma bozukluğu - Yutma güçlüğü - İdrar yapmada ya da tutmada güçlük yaşama - Hiptansiyon ya da hipertansiyon. - Kalp ritim bozuklukları - Solunum sıkıntısı - Fasial paralizi (yüz felci) Guillain-Barre Sendromunun Risk Faktörleri Nelerdir? Guillain-Barre Sendromu hastalarının %90 kadarında hastalığın 1-3 hafta öncesinde geçirilmiş bir üst solunum yolu enfeksiyonu ya da gastrointestinal sistem enfeksiyonu söz konusudur. En sık olarak belirlenen enfeksiyon ajanı Campylobacter jejuni’dir. Guillain-Barre sendromunu tetikleyen nedenler şunlardır: - Campylobacter (Kampilobakter) Jejuni bakterisi - Sitomegalovirus (CMV) adı verilen bir virüs - Epstein Barr Virüsü (EBV) - Sitomegalovirüs (CMV) - Haemophilus İnfluenza virüsü - Mikoplazma pnömonisi ( bakteriyel bir pnömoni şekli) - Hepatit A ,B,C,E - HIV ve Herpesvirüs enfeksiyonları - Aşılanma (influenza, kuduz , tetanoz vs.) - Cerrahi girişimler - Bazı ilaçların kullanımı - Koronavirus enfeksiyonu ve aşıları Aşılar ile Guillain-Barre sendromu arasında ilişki bulunuyor gibi görünse de, riskin çok düşük olduğu akılda bulundurulmalıdır. Örneğin influenza ya da Covid aşıları ile GBS gelişme riskinde küçük bir artış olabileceği düşünülse de, bunun hastalığın kendisi ile oluşabilecek tüm sağlık risklerine oranla daha düşük olduğu bilinmelidir. Ayrıca bu aşılardan ziyade mevcut hastalığın geçirilmesi GBS oluşması açısından daha yüksek risklidir. Ancak aşılama sonrası GBS gelişen durumlarda, aşılamanın tetikleyici olduğu düşünülüyor ise nüks riskini düşürmek için aynı aşının uygulanılmasından kaçınmak gerekir.
Guillain-Barre Sendromu hastalarının %90 kadarında hastalığın 1-3 hafta öncesinde geçirilmiş bir üst solunum yolu enfeksiyonu ya da gastrointestinal sistem enfeksiyonu söz konusudur. En sık olarak belirlenen enfeksiyon ajanı Campylobacter jejuni’dir. Guillain-Barre sendromunu tetikleyen nedenler şunlardır: - Campylobacter (Kampilobakter) Jejuni bakterisi - Sitomegalovirus (CMV) adı verilen bir virüs - Epstein Barr Virüsü (EBV) - Sitomegalovirüs (CMV) - Haemophilus İnfluenza virüsü - Mikoplazma pnömonisi ( bakteriyel bir pnömoni şekli) - Hepatit A ,B,C,E - HIV ve Herpesvirüs enfeksiyonları - Aşılanma (influenza, kuduz , tetanoz vs.) - Cerrahi girişimler - Bazı ilaçların kullanımı - Koronavirus enfeksiyonu ve aşıları Aşılar ile Guillain-Barre sendromu arasında ilişki bulunuyor gibi görünse de, riskin çok düşük olduğu akılda bulundurulmalıdır. Örneğin influenza ya da Covid aşıları ile GBS gelişme riskinde küçük bir artış olabileceği düşünülse de, bunun hastalığın kendisi ile oluşabilecek tüm sağlık risklerine oranla daha düşük olduğu bilinmelidir.