Sirkadiyen Ritim Bozukluğu Nedir? Neden Olur, Belirtileri Nelerdir?
Bununla birlikte 60 yaş üzeri olan bireyler ileri uyku-uyanıklık evresi bozukluğu modelini takip etme eğilimindedir. Ayrıca otizm spektrum bozukluğu veya dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu (DEHB) gibi nörogelişimsel farklılıklar da risk faktörleri arasında yer alır. Sirkadiyen Ritim Bozukluğu Belirtileri Nelerdir? Sirkadiyen ritim bozukluğunun meydana geldiğini gösteren en belirgin semptomlar uykuya dalmakta güçlük, çok erken uyuma veya uyanma, gün içinde uyku hali, baş ağrısı ve tükenmişliktir. Ayrıa uyku saatinde görülen anormal değişiklikler, ruh hali dalgalanmaları veya enerji seviyelerinde düşüş de önemli göstergelerdir. Tüm bunlarla birlikte aşağıdaki belirtiler de sirkadiyen ritmin bozulduğuna işaret eder: - Uykuya dalmada güçlük - Tükenmişlik - Çok erken uyuma ya da uyanma - Gün içinde uyku hali - Uyanık kalmakta zorlanma - Gündüzleri sık sık uyuma - Baş ağrısı - Ayakta durmakta güçlük çekme - İstenilen saatten daha erken ya da geç uyanma - Depresyon ve sinirlilik Sirkadiyen Ritim Bozukluğu Nasıl Teşhis Edilir? Sirkadiyen ritim bozukluğunun teşhis edilmesi için bu durumu en az 3 aydır yaşıyor olmak gerekir. Bu gerekliliğe Jet Lag uyku bozukluğu dahil değildir. Sirkadiyen ritmin bozukluğuna dair teşhis için birçok yöntem kullanılır. Öncelikle başvurulan nörolog, bireyin uyku alışkanlıklarına dair kapsamlı bilgi toplamak için kişisel yaşam öyküsünü dinler. Ardından belirtileri gözlemlemek için fiziksel ve nörolojik muayene eder. Söz konusu olan rahatsızlığın hormonal ya da farklı biyolojik nedenini anlamak için laboratuvar testleri yapar. Uyku bozukluğunun gelişimine neden olabilecek diğer faktörleri tespit etmek için görüntüleme taramaları yapar. Teşhis koyma sürecinde bireyin uyku günlüğü tutması ve belirli süre boyunca uyku alışkanlığını takip etmesi istenir. Ayrıca aktigrafi ile dinlenme ve uyku aktivitelerinin izlenmesi sağlanır. Tüm teşhis yöntemlerinden alınan sonuca göre tanı koyulur ve uygun tedavi gerçekleştirilir. Sirkadiyen Ritim Bozukluğu Tedavisi Sirkadiyen ritim düzenlenmesi için özel tedavi yöntemleri kullanılır. En yaygın olarak kullanılan ışık terapisi, uyku ve uyanıklık döngüsünü sağlamayı hedefler. Bunun için güneş ışığını taklit eden parlak ışık kaynakları tercih edilir. Uyanmayı sağlayan parlak ışıklar sabah, gevşemeyi ve uyumayı teşvik eden loş ışıklar gece saatlerinde kullanılır. Bu nedenle aydınlatma sisteminde gündüz mavi, akşam saatlerinde site sarı ışığa maruz kalmak gerekir. Sirkadiyen ritmi düzenleyen diğer bir tedavi yöntemi kronoterapidir. Uyku düzenini sağlamak için melatonin takviyeleri veya uyku ilaçlarının kullanılması gerekebilir. Aynı zamanda uyku davranışı düzenlemeleri ve çevresel faktörlerin iyileştirilmesi de kronoterapi kapsamında ele alınır. Bunun için davranış terapisi uygulanır ve kişinin uyumasını ya da uyanmasını engelleyen faktörlerin durdurulmasına yönelik egzersizlerin yapılmasını içerir. Sirkadiyen Ritim Bozukluğu Hakkında Sık Sorulan Sorular Sirkadiyen ritim ne demek? Sirkadiyen ritim, vücudun 24 saatlik bir döngüde geçirdiği fiziksel, zihinsel ve davranışsal değişikliklerin doğal döngüsü ve aynı zamanda vücudun iç saatidir. Sirkadiyen ritim nasıl düzenlenir? Sirkadiyen ritmi düzenlemek için davranışsal müdahalelerde bulunmak ve yeme alışkanlıklarını gözden geçirmek gerekir. Bunun için bireyin gün içinde kısa süreli uykulardan kaçınması, akşam saatlerinde TV ve bilgisayardan gelen mavi ışıklara maruz kalmaması önemlidir. Aynı zamanda düzenli egzersiz yapma, doğru aydınlatmalar kullanma ve yeme-içme alışkanlıklarına dikkat edilmelidir. Sirkadiyen ritim ve beslenme de ilişkili olduğu için kafeinli ve ağır yemeklerden ve uyarıcı içeceklerden kaçınmak gerekir. Sirkadiyen ritim hangi hormon? Sirkadiyen ritim hormonları arasında melatonin baştadır ve görevi uyku yapmaktır. Diğer hormon olan kortizol , uyanmayı sağlar ve gündüz çalışır. Bununla birlikte insülin, vazopresyon, leptin ve asetilkolin de metabolizma, enerji ve uyku düzenini dengeleyen diğer hormonlardır.
Bununla birlikte 60 yaş üzeri olan bireyler ileri uyku-uyanıklık evresi bozukluğu modelini takip etme eğilimindedir. Ayrıca otizm spektrum bozukluğu veya dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu (DEHB) gibi nörogelişimsel farklılıklar da risk faktörleri arasında yer alır. Sirkadiyen Ritim Bozukluğu Belirtileri Nelerdir? Sirkadiyen ritim bozukluğunun meydana geldiğini gösteren en belirgin semptomlar uykuya dalmakta güçlük, çok erken uyuma veya uyanma, gün içinde uyku hali, baş ağrısı ve tükenmişliktir. Ayrıa uyku saatinde görülen anormal değişiklikler, ruh hali dalgalanmaları veya enerji seviyelerinde düşüş de önemli göstergelerdir. Tüm bunlarla birlikte aşağıdaki belirtiler de sirkadiyen ritmin bozulduğuna işaret eder: - Uykuya dalmada güçlük - Tükenmişlik - Çok erken uyuma ya da uyanma - Gün içinde uyku hali - Uyanık kalmakta zorlanma - Gündüzleri sık sık uyuma - Baş ağrısı - Ayakta durmakta güçlük çekme - İstenilen saatten daha erken ya da geç uyanma - Depresyon ve sinirlilik Sirkadiyen Ritim Bozukluğu Nasıl Teşhis Edilir? Sirkadiyen ritim bozukluğunun teşhis edilmesi için bu durumu en az 3 aydır yaşıyor olmak gerekir. Bu gerekliliğe Jet Lag uyku bozukluğu dahil değildir.