Hantavirüs Nedir? Belirtileri Nelerdir?
Hantavirüs, son yıllarda dünya genelinde artan farkındalıkla adını daha sık duyduğumuz, nadir görülen ancak ölümcül olabilen bir enfeksiyon hastalığıdır. Genellikle kemirgenler aracılığıyla insanlara bulaşır ve ciddi solunum veya böbrek sorunlarına yol açabilir. Özellikle kırsal alanlarda yaşayan ya da mesleği gereği doğrudan çevresel temas riski taşıyan bireylerde bu virüse maruz kalma olasılığı daha yüksektir. Hantavirüs enfeksiyonu, aniden gelişebilen klinik tablolarla seyreder ve doğru zamanda müdahale edilmezse hayati tehlike yaratabilir. Her ne kadar diğer viral enfeksiyonlara kıyasla yayılma hızı daha düşük olsa da etkilenen bireylerde ciddi ve ağır klinik tablolara yol açabilmektedir. Hantavirüs Nedir? Hantavirüs, kemirgenler aracılığıyla insanlara bulaşabilen, ciddi solunum ve böbrek rahatsızlıklarına yol açabilen bir RNA virüs türüdür. Bu virüs, enfekte olmuş fare ve sıçanların vücut salgılarıyla çevreye yayılır. İnsanlara genellikle solunum yoluyla bulaşır. Zoonotik hastalıklar arasında yer alan hantavirüs enfeksiyonu, enfekte hayvanlarla doğrudan temas gerekmeksizin çevresel yollarla insanlara bulaşarak ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Hantavirüs, dünyada farklı bölgelerde iki temel klinik tabloyla karşımıza çıkar: Hantavirüs Pulmoner Sendromu (HPS) ve Hemorajik Ateş ve Renal Sendrom (HFRS). Her iki tablo da erken dönemde tanı konulmazsa hayatı tehdit edecek komplikasyonlara neden olabilir. Enfeksiyon hastalıkları arasında özellikle son yıllarda artan farkındalıkla gündeme gelen bu virüs, yüksek risk grubunda yer alan kişiler için ciddi bir tehlike oluşturur. Hantavirüs Nasıl Bulaşır? Hantavirüs enfeksiyonu, temel olarak enfekte kemirgenlerin (özellikle fare ve sıçanların) idrarı, dışkısı ve salyası ile kontamine olmuş alanlardan bulaşır. En yaygın bulaşma şekli, bu salgıların kurumasıyla ortaya çıkan virüs içeren aerosol parçacıklarının solunmasıdır. Bu nedenle kemirgen istilasına uğramış kapalı alanlarda temizlik sırasında risk artar. Bulaşmış yüzeylere dokunduktan sonra ellerin ağız, burun ya da gözle temas etmesi sonucunda virüs vücuda girebilir. Hantavirüs bulaş yolları aşağıdaki gibidir: - Virüs taşıyan kemirgenlerin idrar, dışkı ya da tükürüklerinin bulunduğu ortamlarda havaya karışan parçacıkların solunması - Bu hayvanlarla doğrudan temas (nadir görülür) - Isırık yoluyla (nadir görülür) Hantavirüs, zoonotik hastalıklar sınıfında yer alır; yani hayvanlardan insanlara geçerek onları hasta eder. Ancak insandan insana bulaşma genellikle gözlenmez. Bu da hastalığın yayılımı açısından kontrol edilebilir olmasını sağlasa da yüksek riskli meslek gruplarında (örneğin tarım ve inşaat işçileri) dikkatli olunması gerekir. Hantavirüs Belirtileri Nelerdir? Hantavirüs enfeksiyonları, çoğunlukla kemirgenlerle doğrudan temas edilmesi ya da onların dışkı, idrar ve salyalarıyla kirlenmiş havanın solunması yoluyla insanlara geçer. Enfeksiyon, hastalığın tipine (örneğin Hantavirüs Pulmoner Sendromu - HPS ya da Hemorajik Ateş ve Renal Sendrom - HFRS) ve bireyin bağışıklık sistemine bağlı olarak hafif seyreden grip benzeri semptomlardan, yaşamı tehdit eden ağır klinik tablolara kadar geniş bir yelpazede belirtiler gösterebilir. Hafif ve Erken Belirtiler (İnkübasyon sonrası ilk günler) Hantavirüs enfeksiyonunun ilk evresi genellikle grip benzeri belirtilerle başlar ve bu belirtiler çoğu zaman diğer viral hastalıklarla karıştırılabilir. Bu dönem genellikle enfeksiyondan sonraki 1 ila 2 hafta içinde başlar. En sık görülen Hantavirüs belirtileri şunlardır: - Yüksek ateş (38–40 °C) - Şiddetli baş ağrısı - Kas ve eklem ağrıları (özellikle sırt, kalça ve uyluklarda) - Halsizlik , yorgunluk - İştahsızlık - Mide bulantısı ve kusma - Karın ağrısı - İshal (bazı vakalarda) Bu belirtiler birkaç gün sürebilir ve bu süreçte hastalık, sıradan bir grip ya da mide-bağırsak enfeksiyonu gibi algılanabilir. Ancak bazı hastalarda tablo hızla ilerleyebilir. İleri Dönem Bulgular (Komplikasyonlar evresi) Erken dönem belirtilerin ardından hastalığın ikinci evresi başlar. Bu dönemde belirtiler daha ağır hale gelir ve hayati risk oluşturabilecek organ tutulumları gelişebilir. İki ana klinik form gözlemlenir. Bu klinik formlar şu belirtilerle kendisini gösterir: HantavirüsPulmoner Sendromu (HPS) – Akciğer Tutulumu Ağırlıklı HantavirüsPulmoner Sendromu (HPS) – Akciğer Tutulumu Ağırlıklı Genellikle Amerika kıtasında görülen bu formda belirtileri şu şekilde sıralamak mümkündür: - Şiddetli nefes darlığı - Kuru öksürük - Göğüste sıkışma veya dolgunluk hissi - Akciğerlerde sıvı birikimi (pulmoner ödem) - Solunum yetmezliği - Düşük tansiyon ve şok Bu formda hastalar genellikle birkaç saat içinde yoğun bakım gerektiren solunum sıkıntısı yaşayabilir.
Hantavirüs, dünyada farklı bölgelerde iki temel klinik tabloyla karşımıza çıkar: Hantavirüs Pulmoner Sendromu (HPS) ve Hemorajik Ateş ve Renal Sendrom (HFRS). Her iki tablo da erken dönemde tanı konulmazsa hayatı tehdit edecek komplikasyonlara neden olabilir. Enfeksiyon hastalıkları arasında özellikle son yıllarda artan farkındalıkla gündeme gelen bu virüs, yüksek risk grubunda yer alan kişiler için ciddi bir tehlike oluşturur. Hantavirüs Nasıl Bulaşır? Hantavirüs enfeksiyonu, temel olarak enfekte kemirgenlerin (özellikle fare ve sıçanların) idrarı, dışkısı ve salyası ile kontamine olmuş alanlardan bulaşır. En yaygın bulaşma şekli, bu salgıların kurumasıyla ortaya çıkan virüs içeren aerosol parçacıklarının solunmasıdır. Bu nedenle kemirgen istilasına uğramış kapalı alanlarda temizlik sırasında risk artar. Bulaşmış yüzeylere dokunduktan sonra ellerin ağız, burun ya da gözle temas etmesi sonucunda virüs vücuda girebilir. Hantavirüs bulaş yolları aşağıdaki gibidir: - Virüs taşıyan kemirgenlerin idrar, dışkı ya da tükürüklerinin bulunduğu ortamlarda havaya karışan parçacıkların solunması - Bu hayvanlarla doğrudan temas (nadir görülür) - Isırık yoluyla (nadir görülür) Hantavirüs, zoonotik hastalıklar sınıfında yer alır; yani hayvanlardan insanlara geçerek onları hasta eder.