Tiroid Nedir? Tiroid Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi
Tiroid, vücut için bir çok önemli fonksiyonda rol alan tiroid hormonlarını üreten endokrin sisteminin bir bezidir. Tiroid hormonları vücudun enerjiyi nasıl kullandığını belirleyen metabolizmayı, büyümeyi, gelişimi, kalp, kas ve sindirimi kontrol etme gibi hayati süreçlerde rol alır. Tiroid bezinde oluşabilecek tiroid hastalıkları olarak bilinir ve bunların arasında hipertiroid, hipotiroid, guatr ve tiroid kanseri yer almaktadır. Tiroid Nedir? Tiroid, U veya H harfine benzeyen, boynun ön kısmında adem elmasının hemen altında bulunan, vücudun enerjiyi kullanma şeklini kontrol eden küçük kelebek şeklindeki endokrin bezidir. Endokrin sisteminin bir parçası olan tiroid bezi tiroksin ve triiyodotironin hormonlarının üretiminden sorumludurlar. Tiroid bezinin ana rolü vücudun tükettiği gıdaları enerjiye dönüştürme süresi olan metabolizma hızını kontrol etmek olup, ürettiği T3 ve T4 hormonlarıyla birlikte metabolizmanızın düzenlenmesine yardım eder. Bu hormonlarla birlikte ayrıca hipofiz bezi de, tiroide vücudun bu hormonlardan ne kadarına ihtiyaç duyduğunu söylemekle görevlidir. Metabolizmanın yanı sıra kalbin nasıl attığından kilo alımına, kolesterol seviyesinden adet döngüsüne kadar birçok fonksiyonun düzgün çalışmasına katkı sağlayan tiroid, bozulduğunda ve sorun yaşadığında çeşitli tiroid hastalıklarına neden olur. Tiroid hastalıklarının başında hipertiroid, hipotiroid, guatr ve tiroid kanseri gelir. Hipertiroiod tiroidin çok çalışması durumu iken hipotiroid ise tiroid bezinin olması gerektiğinden daha az çalıştığı durumu ifade eder. Örneğin bir diğer hastalık olan tiroidit de tiroid bezinin iltihaplanmasıdır. Tiroid bezi hangi hormonları üretir? Aynı zamanda bir endokrin bezi olarak bilinen tiroid bezi birçok hormonun üretilip salgılanmasında önemli bir rol üstlenir. Tiroid bezinin ürettiği ve salgıladığı hormonlar şu şekilde ifade edilebilir: Tiroksin (T4): T4 hormonu olarak da bilinen tiroksin, tiroidin ürettiği ve salgıladığı birincil hormondur. Tiroid bezi bu hormondan en iyi şekilde faydalansa da T4 hormonunun metabolizma üzerinde çok fazla etkisi yoktur. Eğer tiroid bezi T4'ü kan dolaşımına salgılarsa, deiyodinasyon adı verilen bir işlemle bu hormon T3'e dönüşebilir. Tiroksin (T4): Triiyodotironin (T3): Tiroid bezi T4'e kıyasla daha az miktarda T3 hormonu üretir ancak T3 hormonu metabolizma üzerinde T4'ten çok daha fazla etkiye sahiptir. Bu sebeple T3 hormonunun işlevsel bir şekilde çalışması metabolizma sağlığı açısından önemlidir. Triiyodotironin (T3): Ters triiyodotironin (RT3): Tiroid bezi T3'ün etkilerini tersine çeviren çok az miktarda ters triiyodotironin RT3 hormonu üretir. Ters triiyodotironin (RT3): Kalsitonin hormonu: kandaki kalsiyum miktarını düzenlemeye yardımcı olan ve tiroid tarafından üretilip salgılanan bir hormondur. Kalsitonin hormonu: Tiroid hormonları üretmek için tiroid bezinin iyot, (en yaygın olarak iyotlu sofra tuzu) ve suda bulunan bir elemente ihtiyacı vardır. Çünkü tiroid bezi iyotu hapseder ve tiroid hormonlarına dönüştürür. Vücutta çok az veya çok fazla iyot varsa, bu durum tiroidinizin ürettiği ve salgıladığı hormon seviyesini etkileyebilir. Tiroid hormonlarının etkilediği vücut fonksiyonları şöyle sıralanabilir: - Vücudun enerjiyi nasıl kullandığı (metabolizma) - Kalp atış hızı - Nefes alışverişi - Sindirim süreci - Vücut ısısı - Beyin gelişimi ve zihinsel aktivite - Cilt ve kemik sağlığı - Doğurganlık Tiroid bezi ile etkileşime giren diğer organ ve bezler Endokrin sistemi bezlerden ve hormonlardan oluşan karmaşık bir ağ sistemidir. Birçok bez ve hormon, çalışmaya başlamaları için kendilerine sinyaller göndermek üzere diğer bezlere ve hormonlara ihtiyaç duyar. Ayrıca, belirli hormonlar diğer hormonları baskılayabilir. Vücudun tiroid hormonlarının seviyesini kontrol etmek için karmaşık bir sistemi vardır. İlk olarak, hipotalamus (beynin alt yüzeyinde bulunan bir parça) tiroid salgılatıcı hormonu (TRH) salgılar, bu da hipofiz bezinin bir kısmını tiroid uyarıcı hormon (TSH) salgılaması için uyarır. Bu uyarı sürecinden sonra TSH hormonu, vücutta yeterli iyot seviyesi varsa tiroid foliküler hücreleri tiroksin (T4) ve triiyodotironin (T3) salgılaması için uyarır. Tiroid bezi ve hormonları vücudun hemen hemen her organ sistemini etkiler. Bu etki şu şekilde açıklanabilir: Kardiyovasküler sistemi: Tiroid bezi kalbinizin dolaşım sistemi aracılığıyla pompaladığı kan miktarını (kalp debisi), kalp atış hızını, kalbin kasılma gücünü ve kuvvetini düzenlemeye yardımcı olur. Bu bilgiler ışığında tiroid bezinin kalp sağlığı için önemi yadsınamaz. Kardiyovasküler sistemi: Sinir sistemi: Tiroid bezi düzgün çalışmadığında, vücudun etkilenen bölgelerinde uyuşma, karıncalanma, ağrı veya yanma hissi gibi sinir sistemini etkileyen semptomlar ortaya çıkabilir. Bu sorunlar hipotiroid veya hipertiroid durumunda da görülebilir.
Eğer tiroid bezi T4'ü kan dolaşımına salgılarsa, deiyodinasyon adı verilen bir işlemle bu hormon T3'e dönüşebilir. Tiroksin (T4): Triiyodotironin (T3): Tiroid bezi T4'e kıyasla daha az miktarda T3 hormonu üretir ancak T3 hormonu metabolizma üzerinde T4'ten çok daha fazla etkiye sahiptir. Bu sebeple T3 hormonunun işlevsel bir şekilde çalışması metabolizma sağlığı açısından önemlidir. Triiyodotironin (T3): Ters triiyodotironin (RT3): Tiroid bezi T3'ün etkilerini tersine çeviren çok az miktarda ters triiyodotironin RT3 hormonu üretir. Ters triiyodotironin (RT3): Kalsitonin hormonu: kandaki kalsiyum miktarını düzenlemeye yardımcı olan ve tiroid tarafından üretilip salgılanan bir hormondur. Kalsitonin hormonu: Tiroid hormonları üretmek için tiroid bezinin iyot, (en yaygın olarak iyotlu sofra tuzu) ve suda bulunan bir elemente ihtiyacı vardır. Çünkü tiroid bezi iyotu hapseder ve tiroid hormonlarına dönüştürür. Vücutta çok az veya çok fazla iyot varsa, bu durum tiroidinizin ürettiği ve salgıladığı hormon seviyesini etkileyebilir. Tiroid hormonlarının etkilediği vücut fonksiyonları şöyle sıralanabilir: - Vücudun enerjiyi nasıl kullandığı (metabolizma)