Ketamin Nedir? Ketamin Faydaları ve Zararları
Ketamin, anestezi etkisi göz önüne alınarak ve aynı zamanda ağrı yönetiminde kullanılan etkili bir ilaç ve anesteziktir. Özellikle diğer anestezik ilaçlara karşı alerjisi olan veya yan etkileri yaşayan hastalarda tercih edilir. Anestezik ilaç olarak yıllardır yardımcı tedavi olarak kullanıldığı görülür. Dünyanın ilaç kurullarından FDA bu maddeyi 1970'lerde onaylı ilaç olarak kabul etmesiyle kullanımı yıllar içinde daha çok artmıştır. Hatta ketamin yan etkilerinden olan halüsinasyon durumu yanlış değerlendirilip kötüye kullanılarak eğlence amaçlı kullanıma da yol açtığı gözlemlenir. Ketamin Nedir? İlk kez 1962'de laboratuvarda sentezlenerek bulunan ketamin, ağrı kesici ve merkezi sinir sistemini yavaşlatan etkisinin fark edilmesiyle anestezik etkisi düşünülüp aynı zamanda tıpta ağrı kesici ilaç olarak kullanılmasına karar verilen bir ilaçtır. Aynı zamanda dozunda kullanıldığı takdirde depresyon tedavisinde de faydalı olduğu ortaya çıkmıştır. Ketaminin özellikle anestezik ilaç olarak yıllardır yardımcı tedavi olarak kullanıldığı görülür. Dünyanın ilaç kurullarından FDA bu maddeyi 1970'lerde onaylı ilaç olarak kabul etmesiyle kullanımı yıllar içinde daha çok artmıştır. Hatta ketamin yan etkilerinden olan halüsinasyon durumu yanlış değerlendirilerek eğlence amaçlı kullanıma da yol açtığı gözlemlenir. Günümüzde ise yapılan bilimsel çalışmalarda ketaminin anti-depresan özellikleri dikkat çeker. Depresyon tedavisi sırasında kullanılan bazı ilaçlar bireyde ciddi yan etkiler oluşturabilmektedir. Ketamin ilaç olarak bu hastalarda uygun dozlarda kullanıldığında belirgin bir yan etki olmadığı tespit edilmesi umut vericidir. Genel olarak bu maddenin anti-depresan özellikleri hücre düzeyinde NMDA reseptörünü bloke etmesi, dentritlerin aktivitesini olumlu etkileyen glutamat ve G proteinlerinin salgısının arttırması ile ilişkili olduğu vurgulanır. Bunun yanında bu madde ağrı hissini düşüren opioid reseptörleri ile sinerjik etki oluşturarak ağrıyı azalttığı uzmanlar tarafından belirtilir. Ketamin Ne İşe Yarar? Ketamin ilacının temel faydası anesteziyi başlatması ve ağrı kesici etkisidir. Bununla birlikte güvenli dozda kullanıldığında depresyon tedavisinde de ketamine başvurulabilir. Ketaminin potansiyel faydaları şöyledir: - Ketamin anesteziyi başlatır - Ağrı kesici özelliği vardır - Sakinleştirici bir ilaçtır - Depresyon tedavisinde kullanılabilir - Anksiyete , panik atak ve TSSB için fayda sağlayabilir Ketaminin tıpta bazı hastalıkların tedavisinde kullanım amacı artmıştır. İlk kullanım amacının anestezi özelliklerinden faydalanmak olduğu bilinen ketamin, geçmişten günümüze ise psikiyatrik hastalıklarda öne çıkmasıyla dikkat çeker. Bu doğrultuda bipolar bozukluk , lohusalık depresyonu ya da majör depresyonu , obsesif kompulsif bozukluk , anksiyete, panik atak ve travma sonrası stres bozukluğu gibi hastalıklarda maddenin çalışmaları devam etmektedir. Yapılan bu bilimsel çalışmalar faz 3 ilaç çalışmaları için de umut veren sonuçlardır. Bunun yanında oluşum nedeni bilinmeyen bazı ağrı odaklı hastalıkların da semptomlarını hafifletmek için bu maddenin kullanıldığı görülür. Bu doğrultuda kronik dirençli ağrılar arasında olan fibromiyalji, migren ya da nöropati semptomları için kullanıldığı gözlemlenir. Bu süreçte FDA tarafından ilaç reçetelerinde sadece anestetik açıdan kullanımı mümkündür. Ancak klinik çalışmalarda verdiği olumlu sonuçlar belirtilen hastalıklar için gelecek vaat etmektedir. Tüm bu bilgilerle birlikte ketamin vücuda farklı yollarla alınabilir. Bu doğrultuda madde vücuda ilaç, damar içi infüzyon, burun spreyi ya da kasa uygulanan enjeksiyon yoluyla gerçekleştirilebilir. Ayrıca hastane koşullarında ketamin uygulanması ağırlıkla intravenöz (damar içi) yöntemle yapılır. Doktor kontrolünde planlanan ilaç prosedürü 2-3 haftalık süreçlerde infüzyon olarak verilebilir. Ketaminin Zararları Nelerdir? Ketamin ilacı genel olarak anestezik etki veya ağrı kesici özelliğiyle kullanılsa da aşırı dozda alındığından kişiyi trans bir duruma sokabilir. Sakinleştirici etkisi düşünülerek alınan ketamin bireyi bilinçsizleştirebilir, mide bulantısı-kusma ortaya çıkarabilir, baş dönmesi yaratabilir ve kişinin halüsinasyon görmesine neden olabilir. Ketamin zararları şu şekilde sıralanabilir: - Ketamin kişiyi transa geçirebilir - Bilinçsizlik yaratabilir - Mide bulantısı ve kusma görülebilir - Baş dönmesi yaratabilir - Kişinin halüsinasyon görmesine yol açabilir - Kalp ritmini yükseltebilir - Tansiyonu yükseltebilir - Tükürük salgısını artırabilir Tedavi anında ya da sonrasında madde hastalarda yan etki oluşturabilir. Bu yan etkilerin bazıları ise baş dönmesi, kusma, mide bulantısı, halsizlik, kalp ritminin yükselmesi, terleme, tansiyon yükselmesi, tükürük salgısında artışı ya da halüsinasyonlar şeklindedir. Yapılan klinik çalışmalarda bu yan etkilerin birçoğunun geçici olduğu ifade edilmiştir. Ketamin İnfüzyon Tedavisi Nasıl Olur? Ketamin infüzyon tedavisine geçilmeden önce geleneksel uygulamalara hastanın cevap verip vermediği dikkate alınır. Ayrıca ağır psikolojik hastalıklar ya da önüne geçilmeyen kronik ağrılar için göz önünde bulundurulur. Bu süreçte hasta tedavi protokolleri uygulandıktan sonra sonuç alınamıyorsa ya da ağrı dayanılamayacak boyuta gelmişse bir seçenek olarak düşünülebilir.
Ketamin İnfüzyon Tedavisi Nasıl Olur? Ketamin infüzyon tedavisine geçilmeden önce geleneksel uygulamalara hastanın cevap verip vermediği dikkate alınır. Ayrıca ağır psikolojik hastalıklar ya da önüne geçilmeyen kronik ağrılar için göz önünde bulundurulur. Bu süreçte hasta tedavi protokolleri uygulandıktan sonra sonuç alınamıyorsa ya da ağrı dayanılamayacak boyuta gelmişse bir seçenek olarak düşünülebilir.