Kolon Kanserinde Patolojinin Önemi
Erken dönemde belirti vermeyen kolon kanseri, dünya genelinde yeni kanser vakaları arasında görülme sıklığı bakımından üçüncü sıradadır. Kolon kanserinde, patoloji uzmanı tarafından incelenen dokuların kanser içerip içermediği, varsa kanserin tipi ve biyolojik davranışı hakkında önemli bilgiler elde edilir. Ankara Memorial Hastanesi konsültan hekimlerimizden, patoloji uzmanı Prof. Dr. Yıldırım Karslıoğlu kolon kanserinde patolojik incelemenin önemi hakkında bilgiler verdi.​ - Kalın Bağırsağın Anatomik Yapısı - Kalın Bağırsak (Kolon) Kanserleri/ Kolorektal Kanserler - Kalın Bağırsak (Kolon) Kanseri/ Kolorektal Kanser Denilince Ne Anlaşılmalıdır? - Kalın Bağırsak (Kolon) Kanserinin Tanısı Nasıl Konulur? - Kalın Bağırsak (Kolon) Kanserinde Patolojik İnceleme Neden Çok Önemlidir? - Memorial Patoloji Laboratuvarı’nda Kolon Kanseri Tanısı ve İleri İncelemeler Kalın Bağırsağın Anatomik Yapısı Kalın bağırsak (kolon), sindirim sisteminde ince bağırsak ve anüs arasında yer alır. Erişkin insanlarda 1,5 - 2 metre uzunluğundadır. İnce bağırsağın son kısmı olan ileumdan itibaren, çekum, çıkan kolon, transvers kolon, inen kolon, sigmoid kolon ve rektum adı verilen bölümlerden oluşur. Rektumdan sonra anal kanal ve anüs adı verilen yapılar ile sonlanır. Karın boşluğunun sağ alt köşesinden başlayarak önce karaciğere doğru, sonra yatay biçimde dalağa doğru, en sonunda da aşağı yönelerek kıvrımlı (S harfi biçiminde) bir seyir gösterir. Karın içi ve karın zarının arkasında kalan organlardan böbrekler, böbrek üstü bezleri, ana atar ve toplardamarlar, karaciğer, dalak, pankreas, mide ve genital organlarla yakın komşulukları bulunur. Kalın Bağırsak (Kolon) Kanserleri/ Kolorektal Kanserler Diğer organ ve organ sistemlerinde olduğu gibi, kalın bağırsakta da doğumsal, enfeksiyöz, inflamatuar hastalıklar ile tümörler görülmektedir. Gerek görülme sıklığı, gerek hayati öneme sahip olması, gerekse getirdiği psikososyal stres nedeniyle, kalın bağırsak kanserleri dünya genelinde önemli sağlık problemleri arasında ilk sıralarda yer almaktadır. Dünya genelinde, her iki cinsiyette de yeni kanser vakaları arasında görülme sıklığı bakımından üçüncü sırada olan kolon kanseri, kansere bağlı ölüm nedenleri arasında, akciğerden sonra ikinci sırada yer alır. Kolorektal kanserlerde tanı kolonoskopi sırasında alınan biyopsilerin patolojik incelemesi ile konulabilir. Kalın Bağırsak (Kolon) Kanseri/ Kolorektal Kanser Denilince Ne Anlaşılmalıdır? Kolon kanseri tek bir hastalık gibi düşünülmemelidir. Diğer organlarda olduğu gibi, kolonda da birbirinden farklı kanser türleri görülebilmektedir. Ancak, kolonda en sık görülen kanser türü, bağırsağın en iç katmanı olan mukozayı oluşturan örtücü epitel ve bez epiteli hücrelerinden gelişen adenokarsinomlardır. Adenokarsinomların da farklı biyolojik davranış gösteren, dolayısıyla farklı tedavi ve takip stratejileri gerektiren alt tipleri bilinmektedir. Kolon adenokarsinomları, tümöral kitle oluşmadan önce “displazi” adı verilen kanser öncüsü hücresel anomaliler şeklinde başlar. Displazi, genellikle “polip” adı verilen ve endoskopik incelemede gastroenteroloji uzmanı tarafından fark edilen ufak çıkıntılar şeklindeki yapılarda gözlenen bir bulgudur. Bu polipler, kolonoskopi sırasında farkedilir. Kanser gelişmeden tedavisi için kolorektal kanser taramaları çok önem arz etmektedir. Displazi gösteren poliplerde, anormal hücrelerin DNA’sına eklenen yeni mutasyonlar nedeni ile zaman içinde bu displazinin derecesi artar. Yüksek dereceli displazi gösteren poliplerde, önce poliplere sınırlı kanser gelişir, daha sonra kanser hücrelerinin çoğalması ile polibin tutunduğu kalın bağırsak duvarına yayılma (invazyon) görülür. Bu nedenle endoskopik incelemede (kolonoskopi) gastroenteroloji uzmanı tarafından poliplerin tanımlanması ve çıkarılması, hastayı genellikle yıllar, bazen de aylar içinde gelişmesi muhtemel bir kanserden, dolayısıyla kanser tedavisi ve ilişkili yüklerden kurtarmaktadır. Displazinin, bazen “polip” biçiminde olmayan ve bu nedenle gastroenteroloji uzmanları tarafından daha zor fark edilen mukoza alanlarında görülmesi de mümkündür. Kalın bağırsak (kolon) kanserlerinin büyük çoğunluğu, kalın bağırsağın son kısımları olan sigmoid kolon ve rektum bölgelerinde görülür. Bu bölgeden gelişen tümörlerin eksiksiz muayene ve endoskopik incelemelerle erken dönemde fark edilmeleri mümkündür. Kalın bağırsağın başlangıç bölümlerine yakın tümörler (sağ kolon tümörleri) genellikle daha geç dönemde bulgu vermektedir. Toplumsal eğitim ile yüksek düzeyde farkındalık sağlanması, rutin kontroller ve tarama yöntemlerinin (kolonoskopi taraması) akılcı kullanımı etkin bir şekilde hayata geçirilirse, kolon kanserinin büyük ölçüde önlenebilir bir hastalık olduğunu söylemek mümkündür. Kolon kanseri hastalarının görece küçük bir kısmında genetik faktörlerin (ailesel geçiş) etkin oldukları bilinmektedir.
İnce bağırsağın son kısmı olan ileumdan itibaren, çekum, çıkan kolon, transvers kolon, inen kolon, sigmoid kolon ve rektum adı verilen bölümlerden oluşur. Rektumdan sonra anal kanal ve anüs adı verilen yapılar ile sonlanır. Karın boşluğunun sağ alt köşesinden başlayarak önce karaciğere doğru, sonra yatay biçimde dalağa doğru, en sonunda da aşağı yönelerek kıvrımlı (S harfi biçiminde) bir seyir gösterir. Karın içi ve karın zarının arkasında kalan organlardan böbrekler, böbrek üstü bezleri, ana atar ve toplardamarlar, karaciğer, dalak, pankreas, mide ve genital organlarla yakın komşulukları bulunur. Kalın Bağırsak (Kolon) Kanserleri/ Kolorektal Kanserler Diğer organ ve organ sistemlerinde olduğu gibi, kalın bağırsakta da doğumsal, enfeksiyöz, inflamatuar hastalıklar ile tümörler görülmektedir. Gerek görülme sıklığı, gerek hayati öneme sahip olması, gerekse getirdiği psikososyal stres nedeniyle, kalın bağırsak kanserleri dünya genelinde önemli sağlık problemleri arasında ilk sıralarda yer almaktadır. Dünya genelinde, her iki cinsiyette de yeni kanser vakaları arasında görülme sıklığı bakımından üçüncü sırada olan kolon kanseri, kansere bağlı ölüm nedenleri arasında, akciğerden sonra ikinci sırada yer alır.