Kolon Kanserinde Patolojinin Önemi
Bunlar arasında ailesel polipozis koli (“familial adenomatous polyposis” sendromu veya FAP) ve herediter nonpolipozis kolorektal kanser (“hereditary nonpolyposis colorectal cancer” sendromu -HNPCC- veya Lynch sendromu) başta gelmektedir. Bu genetik sendromların var olduğu bilinen bireylerin birinci derece akrabaları arasına kolorektal kanser görülme sıklığı ve kendilerinde yaşam boyu kolon kanseri gelişme riski, toplumun geri kalanına göre belirgin derecede artmaktadır. Bu nedenle, bu genetik yatkınlığa sahip ailelerde rutin kolonoskopi taramaları çok önemlidir. Kalın Bağırsak (Kolon) Kanserinin Tanısı Nasıl Konulur? Kalın bağırsak kanserleri genellikle erken dönemde belirti vermezler. Kanserin geliştiği kalın bağırsak bölgesine bağlı olarak, yavaş gelişen tıkanma ve bunun bir yansıması olarak kronik kabızlık (tuvalete çıkma alışkanlıklarının değişmesi), dışkılama problemleri (tuvalet sonrasında bile dışkılama ihtiyacı hissinin devam etmesi) ve kanama gibi belirtilere ek olarak, açıklanamayan kilo kaybı, peklik hissi ve karın ağrısı gibi belirtiler görülebilir. Bu şikayetlerle başvuran hastalar, gastroenteroloji uzmanı hekimler tarafından muayene edilmelerini müteakip, kolonoskop adı verilen ve kalın bağırsağın tamamı ile ince bağırsağın son kısmını incelemek üzere tasarlanmış bir endoskop aracılığı ile değerlendirilir. Bu işlem sırasında, kalın bağırsağın iç yüzeyindeki doğal olmayan oluşumlar doğrudan görülür ve özel aletler yardımıyla buralardan patolojik inceleme yapılması amacıyla doku örnekleri alınır. Bu işlem duruma göre büyük bir lezyondan küçük doku parçalarının elde edilmesi (endoskopik biyopsi) veya anormal özellikteki dokunun tümüyle çıkarılması (endoskopik rezeksiyon) şekillerinde olabilir. Hastadan elde edilen doku örnekleri, gastroenteroloji uzmanının endoskopi raporunda tespit ettiği bulguları içeren raporla ve hastanın diğer muayene / tetkik sonuçları ile birlikte, kesin tanı konulması amacıyla patoloji laboratuvarına gönderilir. Patoloji uzmanları tarafından önce makroskopik olarak değerlendirilen doku örnekleri, doku takibi adı verilen ve bir dizi kimyasal solüsyonun kullanıldığı bir işlemden sonra mikroskop altında incelenebilecek duruma getirilir. Bu aşamada patoloji uzmanı, endoskopi raporunda belirtilen verilerin ışığında, mikroskobik yapı ve bu yapıdaki anormallikleri saptayarak bulgularını içeren bir rapor yazar. Patoloji raporu adı verilen bu belge, hemen her zaman hastalığın kesin tanısını içeren tek belge olma özelliğini taşımaktadır. İşlevsel bir patoloji laboratuvarı olmayan ve patolojik incelemelerin yapılamadığı bir sağlık kuruluşunda, ne kadar büyük ve gelişmiş görünürse görünsün, tanı konulması mümkün değildir ve tanılar tahmin düzeyinde kalırlar. Kalın Bağırsak (Kolon) Kanserinde Patolojik İnceleme Neden Çok Önemlidir? Tüm kanser türlerinde olduğu gibi, kolon kanserinde de doğru ve başarılı tedavinin ilk adımı, tanının doğru konulmasıdır. Kolon kanserinde, patoloji uzmanı tarafından incelenen dokunun kanser içerip içermediği, varsa tipi ve muhtemel biyolojik davranışı hakkında önemli bilgiler elde edilir. Çoğu kolon kanserinde tedavi için kullanılacak yöntemler ve bunların sıralaması patoloji raporundaki bilgiler yardımıyla belirlenir. Bazı hastalarda endoskopik mukozal rezeksiyon, bazı hastalarda cerrahi rezeksiyon (ameliyatla hastalıklı bağırsak bölümünün çıkarılması), bir kısım hastalarda ise bu işlemlerden önce ve sonra kemoterapi, radyoterapi ve/veya immünoterapi - hedefe yönelik ilaçların (akıllı ilaçlar) kullanılması gerekebilmektedir. Kolon kanserlerinin çoğunu oluşturan adenokarsinomların dışında kalan ve daha az sıklıkta görülen kanser türlerinde ise, bu tedavi seçeneklerinin bazıları gereksiz veya sakıncalı olabilir. Örneğin kalın bağırsaktan köken alan veya kalın bağırsağı da tutan lenfomalarda (lenfositlerin kötü huylu tümörleri), özel durumlar hariç cerrahi tedavi veya endoskopik müdahalelerin yeri yoktur. Bu kararların verilmesi ancak ve ancak dünyadaki güncel gelişmeleri yansıtan patolojik değerlendirmelerle mümkündür. Memorial Patoloji Laboratuvarı’nda Kolon Kanseri Tanısı ve İleri İncelemeler Memorial Patoloji Laboratuvarı, halihazırda Memorial Sağlık Grubu çatısı altında faaliyet gösteren 11 hastane ve 2 tıp merkezine hizmet vermektedir. Her hastanede çalışmakta olan uzman gastroenterologlar ve gastrointestinal hastalıkların tedavisi ile ilgili genel cerrahi gibi diğer branşlardan gönderilen doku örnekleri, klinik, laboratuvar ve endoskopik değerlendirme verileri ile birlikte alanında yetkin, ulusal düzeyde tanınırlıkları yüksek patoloji uzmanları tarafından incelenmektedir. Kolonoskopi ile elde edilen endoskopik biyopsi ve mukozal rezeksiyon gibi küçük örneklerde displazi, kanser ve kanser dışı hastalıklar yönünden ayrıntılı morfolojik değerlendirme yapılmakta, bu değerlendirmeler, gerektiğinde histokimyasal, immünohistokimyasal ve moleküler patoloji / genetik testlerle genişletilmektedir.
Bunlar arasında ailesel polipozis koli (“familial adenomatous polyposis” sendromu veya FAP) ve herediter nonpolipozis kolorektal kanser (“hereditary nonpolyposis colorectal cancer” sendromu -HNPCC- veya Lynch sendromu) başta gelmektedir. Bu genetik sendromların var olduğu bilinen bireylerin birinci derece akrabaları arasına kolorektal kanser görülme sıklığı ve kendilerinde yaşam boyu kolon kanseri gelişme riski, toplumun geri kalanına göre belirgin derecede artmaktadır. Bu nedenle, bu genetik yatkınlığa sahip ailelerde rutin kolonoskopi taramaları çok önemlidir. Kalın Bağırsak (Kolon) Kanserinin Tanısı Nasıl Konulur? Kalın bağırsak kanserleri genellikle erken dönemde belirti vermezler. Kanserin geliştiği kalın bağırsak bölgesine bağlı olarak, yavaş gelişen tıkanma ve bunun bir yansıması olarak kronik kabızlık (tuvalete çıkma alışkanlıklarının değişmesi), dışkılama problemleri (tuvalet sonrasında bile dışkılama ihtiyacı hissinin devam etmesi) ve kanama gibi belirtilere ek olarak, açıklanamayan kilo kaybı, peklik hissi ve karın ağrısı gibi belirtiler görülebilir. Bu şikayetlerle başvuran hastalar, gastroenteroloji uzmanı hekimler tarafından muayene edilmelerini müteakip, kolonoskop adı verilen ve kalın bağırsağın tamamı ile ince bağırsağın son kısmını incelemek üzere tasarlanmış bir endoskop aracılığı ile değerlendirilir.