Lipaz (LPS) Nedir? Lipaz Yüksekliği ve Düşüklüğü
Sindirim suyu olarak bilinen lipaz, vücutta yağların sindirilmesine yardımcı olan enzimdir. Pankreasta bulunan lipaz, aynı zamanda midede ve tükürük bezlerinde de yer alır. Kanda lipaz görülmesi normal olarak kabul edilir. Pankreasın zarar görmesi durumunda lipaz miktarı artabilir. Lipaz (LPS) testi ile ortaya çıkan değerler pankreatit ve şişmiş pankreas hastalığının göstergesi olarak kabul edilir. Bu test hastalıkların teşhisi için önemlidir. Neden Olur? - Lipaz (LPS) Düşüklüğü Nedir? Neden Olur? - Lipaz (LPS) Hakkında Sık Sorulan Sorular Lipaz (LPS) Nedir? Lipaz (LPS), vücudun, besinlerdeki yağları bağırsaklarda emilebilmesi için parçalayıp kullandığı, pankreas tarafından ince bağırsağa salınan bir enzimdir. Lipaz, yağları küçük yağ asitlerine ve gliserol gibi moleküllere dönüştürerek emilimi kolaylaştırır. Bu da vücuda enerji sağlanmasını ve yağda çözünen vitaminlerin emilmesini sağlar. Kanda lipaz değerinin yüksek olması vücutta bakteriyel bir enfeksiyon olduğunun göstergesidir. Bu değer lipaz (LPS) testi ile ortaya çıkarılarak hastalıklara karşı önlem alınmasına destek olur. Lipaz (LPS) Testi Nasıl Yapılır? Lipaz testi, pankreas hastalıkları, akut (ani) pankreatitlerin teşhisi için kanda bulunan lipaz seviyesini ölçen bir kan testidir. Kistik fibrozis , crohn hastalığı ve çölyak hastalığı gibi hastalıkların tespitinde de lipaz testinden yararlanılır. Uzman doktorun yönlendirdiği kişiden kan alınarak yapılan lipaz testinde 8-12 saatlik bir açlık istenir. Kan alındıktan sonra laboratuvara gönderilerek incelemesi yapılır. Sağlıklı kişilerde kanda lipaz normal değeri 10-140 U/L aralığında olmaktadır. Lipaz (LPS) testi sonucunda normal lipaz aralığı üzerinden inceleme yapılır. Lipaz değerlerinde bir artış varsa pankreatit yani pankreas iltihabının belirtisi olabilir. Teşhis için uzman doktor bu noktada başka testler de talep edebilmektedir. Lipaz (LPS) Testi Hangi Durumlarda Yapılır? Pankreas sorunlarının teşhisinde yararlanılan lipaz testi, bazı belirtiler doğrultusunda uzman doktor tarafından istenilerek yapılır. Özellikle şu belirtiler varsa lipaz (LPS) testi istenebilir: - Şiddetli karın - Sırt ağrısı - Ateş - İştah kaybı - Mide bulantısı Akut ya da kronik pankreatit teşhisi konulan kişilerin takibi için düzenli olarak lipaz testi istenebilir. Böylelikle lipaz değerindeki yükseliş ve düşüş gözlemlenmiş olur. Bunların yanında şu hastalıkların ortaya çıkarılmasında da lipaz testinde yararlanılır: - Peritonit - Bağırsak düğümlenmesi - Pankreas kisti - Kistik fibroz - Crohn hastalığı - Çölyak hastalığı Normal Lipaz Aralığı Nedir? Normal lipaz değeri birim hacimde kanda yer alan miktar 0-160 birim aralığında değişir. 60 yaş ve altı yetişkinler için normal aralık 10-140 U/L, 60 yaş ve üzeri için ise 24-151 U/L arasında yer alır. Değerler laboratuvarlar arasında farklılık gösterebilir. Lipaz (LPS) Yüksekliği Nedir? Neden Olur? Test sonucunda değerin 140 U/L üstü olduğu lipaz yüksekliği, akut pankreatit, pankreas iltihaplanması, safra sorunları veya enfeksiyon bulunduğu anlamına gelir. Sindirim sisteminde yer alan bakterilerin neden olduğu enfeksiyonlar kandaki lipaz seviyesini yükselterek lipaz yüksekliğine neden olur. Bunun yanında kandaki lipaz, normal değerden 3 ila 10 katı yüksekse akut (ani gelişen) pankreatit atağının belirtisi olabilir. Böbrek yetmezliği, bağırsak sorunları ve siroz gibi sağlık sorunları da lipoz değerini yükselten nedenler arasında sayılır. Lipaz yüksekliği nedenleri şöyle sıralanabilir: - Pankreas kanseri dahil olmak üzere pankreas hastalıkları - Kronik böbrek hastalığı - Ülser - Safrakesesi rahatsızlıkları - Tıkalı bağırsak gibi bağırsak sorunları - Diyabet - Tükürük bezi bozuklukları - Alkol kullanım bozukluğu Lipaz Yüksekliği Nasıl Önlenir? Lipaz değerine etki ederek yükselmesine neden olan bazı faktörler bulunur. Lipaz yüksekliğine karşı şu önlemleri alabilirsiniz: - Gün içerisinde bol sıvı tüketimine dikkat edin - Düzenli olarak lipaz testi yaptırın ve doktor kontrolüne gidin - Alkol tüketmeyin - Size dokunan ilaçları tespit ederek kullanımını durdurun - Sağlıklı beslenerek az yağlı besinler tüketin ve sebze, meyveden yararlanın Lipaz (LPS) Düşüklüğü Nedir? Neden Olur? Lipaz düşüklüğü, kanda enfeksiyon olmadığının bir göstergesi olarak kabul edilir. Sağlıklı bireylerde lipaz değerleri düşük olmaktadır. Fakat bazı durumlarda lipaz düşüklüğü semptomlarla birlikte görülebilir. Halsizlik, midede bulantı, ishal ve karın ağrısı lipaz (LPS) düşüklüğün göstergesidir. Bunların yanında pankreastaki lipaz yapan hücrelerde kalıcı hasarın bir işareti olarak lipaz düşüklüğü görülebilir. Lipaz (LPS) Hakkında Sık Sorulan Sorular Neden bir lipaz testine ihtiyacım var?
Akut ya da kronik pankreatit teşhisi konulan kişilerin takibi için düzenli olarak lipaz testi istenebilir. Böylelikle lipaz değerindeki yükseliş ve düşüş gözlemlenmiş olur. Bunların yanında şu hastalıkların ortaya çıkarılmasında da lipaz testinde yararlanılır: - Peritonit - Bağırsak düğümlenmesi - Pankreas kisti - Kistik fibroz - Crohn hastalığı - Çölyak hastalığı Normal Lipaz Aralığı Nedir? Normal lipaz değeri birim hacimde kanda yer alan miktar 0-160 birim aralığında değişir. 60 yaş ve altı yetişkinler için normal aralık 10-140 U/L, 60 yaş ve üzeri için ise 24-151 U/L arasında yer alır. Değerler laboratuvarlar arasında farklılık gösterebilir. Lipaz (LPS) Yüksekliği Nedir? Neden Olur? Test sonucunda değerin 140 U/L üstü olduğu lipaz yüksekliği, akut pankreatit, pankreas iltihaplanması, safra sorunları veya enfeksiyon bulunduğu anlamına gelir. Sindirim sisteminde yer alan bakterilerin neden olduğu enfeksiyonlar kandaki lipaz seviyesini yükselterek lipaz yüksekliğine neden olur. Bunun yanında kandaki lipaz, normal değerden 3 ila 10 katı yüksekse akut (ani gelişen) pankreatit atağının belirtisi olabilir. Böbrek yetmezliği, bağırsak sorunları ve siroz gibi sağlık sorunları da lipoz değerini yükselten nedenler arasında sayılır.