Pulmoner Fibrozis (Akciğer Sertleşmesi) Bedir? Belirtileri ve Tedavisi
Pulmoner fibrozis (akciğer sertleşmesi), akciğerlerin hava kesecikleri olan alveollerin, hasar görmesi sonucu, kalınlaşıp akciğerlerde yara izi oluşmasıdır. Bu yaralar sertleştikçe, nefes almak daha zor hale gelir. Belirli toksinlere maruz kalınması, kullanılan bazı ilaçlar, radyasyon tedavisi gibi durumlar nedeniyle ortaya çıkmaktadır.. Nefes darlığı ve kuru öksürüğün başlıca belirtileri arasında yer alan akciğer sertleşmesinde meydana gelen akciğer hasarı geri döndürülememekle birlikte, yeni geliştirilen ilaç tedavileri ile hastalığın ilerlemesi yavaşlatılabiliyor. Pulmoner Fibrozis (Akciğer Sertleşmesi) Nedir? Halk arasında akciğer sertleşmesi olarak da bilinen pulmoner fibrozis, çeşitli hastalıklar nedeni ile akciğer dokusu hasar gördüğünde ve yaralandığında ortaya çıkan bir akciğer hastalığıdır. Süngerimsi bir yapıya sahip olan akciğer dokusunda kalınlaşma ve sertleşme oluşur ve akciğerlerdeki hava keseciklerinin (alveoller) içindeki oksijen, keseciklerin etrafındaki damarlara yeterince geçemez ve hasta nefes darlığı yaşar. Pulmoner Fibrozis (Akciğer Sertleşmesi) Neden Olur? Akciğer sertleşmesi, akciğerlerdeki hava keseciklerinin normalde ince, dantel gibi olan duvarlarının kalınlaşarak, sertleşmesi ve yara izi oluşmasıdır. Pulmoner fibrozisin çoğu türünde belirli bir neden bulunamaz. Bir neden bulunamadığı durumlara 'İdiopatik pulmoner fibrozis” denilmektedir. Bunun dışında pulmoner fibrozis nedenleri arasında; belirli toksinlere uzun süreli maruz kalma, belirli tıbbi durumlar, radyasyon tedavisi ve bazı ilaçlar dahil olmak üzere birçok farklı faktör bulunabilmektedir. Mesleki ve çevresel faktörler: - Silika tozu - Asbest lifleri - Sert metal tozları - Kömür tozu - Tahıl tozu - Kuş ve hayvan pislikleri Radyasyon tedavileri: Akciğer veya meme kanseri için radyasyon tedavisi alan bazı kişiler, ilk tedaviden aylar veya bazen yıllar sonra akciğer hasarı belirtileri gösterebilirler. Hasarın ciddiyeti şunlara bağlı olabilir: Radyasyon tedavileri: - Akciğerin ne kadarı radyasyona maruz kaldığı - Uygulanan toplam radyasyon miktarı - Beraberinde ilaç tedavisi de ( kemoterapi ) de kullanılıp kullanılmadığı - Başka bir akciğer hastalığının varlığı İlaçlar: - Bazı kanser tedavisinde kullanılan (kemoterapi ilaçları) - Kalp ritmini düzenleyen bazı ilaçlar - Çeşitli antibiyotikler - Romatizmal hastalıklarda kullanılan ve mikrobik olmayan iltihaplanmayı gidermek için kullanılan (antiinflamatuar) bazı ilaçlar Bazı hastalıklar: - Dermatomiyozit ( Cilt ve kasları etkileyebilen bir rahatsızlık) - Polimiyozit ( Bir kas rahatsozlığı) - Mix bağ dokusu hastalığı - Sistemik lupus eritematoz ( kelebek hastalığı ) - Romatoid artrit - Sarkoidoz ( bağışıklık sistemi rahatsızlığı) - Skleroderma ( cilt ve bağ dokularda sertleşme) - Zatürre Pulmoner Fibrozis (Akciğer Sertleşmesi) Belirtileri Nelerdir? Pulmoner fibrozisin belirti ve semptomları şunları içerebilir: - Nefes darlığı (dispne) , - Çabuk yorulma - Balgam çıkarmaksızın giderek artan kuru öksürük - Nedeni bilinemeyen kilo kaybı - Kaslar ve eklem ağrıları - El veya ayak parmak uçlarının genişlemesi ve yuvarlaklaşması (çomaklaşma) Bu belirtiler kişiden kişiye önemli ölçüde değişiklik gösterebilir ama genellikle giderek artar. Pek çok kişinin fark ettiği ilk semptom, çoğunlukla merdiven gibi bir yere tırmanırken nefes kesilmesi olmaktadır. Farklı pulmoner fibroz türlerinde benzer semptomlar görülebilir. Pulmoner fibroz ile ilişkili rahatsızlıkları olan bazı kişilerde; kilo kaybı, ateş, eklem ve kas ağrısı ile sertleşmesi olabilir. Bazı hastalarda da ağız ve göz kuruluğu ya da el ve ayak parmaklarında dolaşım bozukluğu ortaya çıkabilir. Pulmoner fibrozisin bir başka belirtisi de, parmak ve ayak tırnağının çomaklaşmasıdır. Kişinin kendisi ya da uzman hekim tırnakların şekil değiştirdiğini bariz bir şekilde fark edebilir. Bu belirtide parmak uçları büyük ve tırnaklar parmak uçlarına doğru kıvırılır. Pulmoner Fibrozis (Akciğer Sertleşmesi) Nasıl Teşhis Edilir? Akciğer sertleşmesi olan pulmoner fibrozis tanısı konulurken öncelikle uzman hekim tarafından hasta fiziki olarak muayene edilir. Fiziki muayenenin ardından şüphe oluşması durumunda akciğer röntgeni çekilir. Akciğer röntgeni, hastalığın seyrini ve tedavisini izlemede yarar sağlamakla birlikte çoğunlukla tanı için yeterli olmaz. Bu durumda hasta için bilgisayarlı tomografi (BT) ile taraması gerekir. Çözünürlüğü yüksek bir bilgisayarlı tomografi, pulmoner fibrozisin neden olduğu akciğer hasarının derecesini belirlemede büyük fayda sağlar.
- Kuş ve hayvan pislikleri Radyasyon tedavileri: Akciğer veya meme kanseri için radyasyon tedavisi alan bazı kişiler, ilk tedaviden aylar veya bazen yıllar sonra akciğer hasarı belirtileri gösterebilirler. Hasarın ciddiyeti şunlara bağlı olabilir: Radyasyon tedavileri: - Akciğerin ne kadarı radyasyona maruz kaldığı - Uygulanan toplam radyasyon miktarı - Beraberinde ilaç tedavisi de ( kemoterapi ) de kullanılıp kullanılmadığı - Başka bir akciğer hastalığının varlığı İlaçlar: - Bazı kanser tedavisinde kullanılan (kemoterapi ilaçları) - Kalp ritmini düzenleyen bazı ilaçlar - Çeşitli antibiyotikler - Romatizmal hastalıklarda kullanılan ve mikrobik olmayan iltihaplanmayı gidermek için kullanılan (antiinflamatuar) bazı ilaçlar Bazı hastalıklar: - Dermatomiyozit ( Cilt ve kasları etkileyebilen bir rahatsızlık) - Polimiyozit ( Bir kas rahatsozlığı) - Mix bağ dokusu hastalığı - Sistemik lupus eritematoz ( kelebek hastalığı ) - Romatoid artrit - Sarkoidoz ( bağışıklık sistemi rahatsızlığı) - Skleroderma ( cilt ve bağ dokularda sertleşme) - Zatürre Pulmoner Fibrozis (Akciğer Sertleşmesi) Belirtileri Nelerdir?