Teknoloji Bağımlılığı Nedir? Nedenleri ve Tedavisi
Teknoloji bağımlılığı, başta sosyal medya ve oyun, online alışveriş ve uygulamalarda takıntılı bir şekilde vakit geçirmek ve buna bağlı olarak kişinin kendini sosyal hayattan soyutlamasıdır. Modern çağın en yaygın sorunlarından biri olan teknoloji bağımlılığı özellikle çocuklar arasında hızla yayılmaktadır. Ebeveynler ve eğitimciler için bu durumun belirtileri ve mücadele yöntemleri hayati önem taşır. Sağlıklı teknoloji kullanımı, çocukların gelişiminde dengeli bir rol oynamalıdır. Teknoloji Bağımlılığı Nedir? Teknoloji bağımlılığı, akıllı telefonun ortaya çıkışıyla kişinin sosyal medyada, oyunlarda, online alışveris sitelerinde ve uygulamalarda bilinçsiz, kontrolsüz ve takıntılı bir şekilde zaman harcamasıdır. Bu zaman harcama kişiyi aynı zamanda sosyal hayattan da soyutlar. Teknoloji bağımlılığı ile mücadele eden insan sayısında özellikle internet ve akıllı telefonların ortaya çıkışı ile birlikte ciddi bir artış yaşanmıştır. Bireyler çevrimiçi iken beyinlerinde gelişen nörolojik değişiklikler göz önüne alındığında teknoloji bağımlılığı davranışsal bağımlılıklar başlığı altında incelenir. Davranışsal bağımlılıklar başlığı altında incelenen diğer yaygın alışkanlıklar kumar ve seks bağımlılıklarıdır. Teknoloji bağımlılığı aynı zamanda dijital bağımlılık, internet bağımlılığı ya da internet kullanım bozukluğu olarak da adlandırılır. Teknoloji bağımlılığının, çocukların gelişimine zarar vermemesi adına profesyonel bir destek alınarak gelişim sürecinde dengeli bir role sahip olmalıdır. Teknoloji Bağımlılığı Nedenleri Nelerdir? Başta çocuklarda olmak üzere her yaştan insanda görülen ve bilinçsizse sosyal medya kullanımı olarak da adlandırılan teknoloji bağımlılığının gelişiminde etkili kabul edilen başlıca nedenler çevresel faktör veya depresyon gibi durumlardır. Teknoloji bağımlılığı nedenleri şunlardır: - Çevresel faktörler - Bireyin anksiyete ya da depresyon gibi altta yatan zihinsel sağlık sorunları olması - Genetik faktörler - Kişinin sorunlarından kaçmak için bir sığınak olarak görmesi Teknoloji bağımlılığı tedavisi gören bireylerde çok sık rastlanan bir durum, takıntılı teknoloji kullanımı üzerinde de etkili olabilecek diğer zihinsel sağlık sorunlarına da rastlanılmasıdır. Çocuklarda Teknoloji Bağımlılığı Nedenleri Çocuklarda teknoloji bağımlılığı için araştırma yapılırken, çocukların internet aktivitelerinin çoğu kez yaşlarına uygun ve sağlıklı olduğu unutulmamalıdır. Çocukların arkadaşlarıyla konuşmak, özel ilgi alanlarını keşfetmek, müzik dinlemek ya da oyun oynamak için teknolojiyi kullanmaları belli ölçüler içinde sorun kabul edilmez. Teknolojiyi kullandıktan sonra çocuğun yaşamındaki diğer aktiviteler için yeterli zamanı kalıyorsa sorun yok demektir. Fakat çocuğun video oyunları gibi aktivitelerde çok fazla zaman harcadığı hallerde, bu davranışın altında yatan farklı bir zihinsel problem olabilir. Çocukların çevrimiçi faaliyetlere aşırı yönlenmesinin altında yatan sorunlar arasında kaygı, depresyon, DEHB ve öğrenme bozuklukları olabilir. Teknoloji Bağımlılığı Kimlerde Görülür? Teknoloji bağımlılığı konusunda en yüksek risk altında bulunan bireyler ergenlik döneminde olan erkeklerdir. Yapılan bilimsel çalışmalarda ergenlik döneminde olmanın teknoloji bağımlılığı için bir risk faktörü olduğu değerlendirilir. Adölesan dönem olarak da geçen ergenlik, insan gelişiminde çeşitli biyolojik, psikolojik ve sosyal değişimleri kapsayan bir dönemdir. Bu kadar fazla değişiklikle başa çıkmak hem ergenler, hem de aileleri için sorun yaratabilir. Ergenlik çoğu kez sosyal bağlantıların sürdürülmesi konusundaki eksikliği destekleyen bir dönem olarak da karşınıza çıkar. Teknoloji Bağımlılığı Türleri Teknoloji bağımlılığı genel olarak 4 ana başlık altında incelenir. Bu başlıklar şöyledir: Oyun Bağımlılığı İnternet oyun bozukluğu ya da internet oyun bağımlılığı, bireyin oyun alışkanlıkları üzerindeki kontrolünün azalması ile tanımlanır. Video- İçerik tüketimi bağımlılığı Video-içerik tüketimi bağımlılığında kullanıcılar çeşitli kanallarda kişisel zevklerine hitap eden sürekli bir video akışı ile karşı karşıya kalırlar. Kullanıcılar söz konusu videolarla karşılaştıkça beyinlerinden dopamin salınımı nedeniyle oluşan ödül ve zevk duygusuna bağımlı hale gelmeye başlıyorlar. Sosyal medya bağımlılığı yaşayan bireylerin ruh sağlığı ve ilişkileri olumsuz yönde etkilenir Sosyal medya bağımlılığı da davranışsal bağımlılıklar altında incelenir. Online alışveriş bağımlılığı Online anlık satın alma bir bağımlılık haline geldiğinde, durum birey için zorunluluk halini alır. Kompulsif alışveriş genellikle daha fazla şey edinme yönündeki derin ihtiyaçtan kaynaklanır. Kompulsif biçimde çevrimiçi alışveriş yapan bireyler, bunu üzüntü, sosyal izolasyon ve güvensizlik gibi duygularıyla başa çıkabilmek için yaparlar. Teknoloji Bağımlılığı Belirtileri Nelerdir? Zamanın geçtiğini fark etmemek, agresif davranışlar, sosyal hayattan soyutlanmak gibi durumlar teknoloji bağımlılığı belirtileri arasında gösterilir. Genel olarak teknoloji bağımlılığı şu durumları içerir: - Çevrimiçi olunduğunda zamanın nasıl geçtiğinin farkında olamamak - Çevrimiçi olunmadığında sinirli ya da öfkeli olmak - İş ya da okul vb. sorumluklar için ayrılması gereken zamanı internette tüketmek - Çevrimiçi iken coşku hissetmek - Sosyal hayattan soyutlanmak - Gün içinde teknolojik cihazları zorunlu olarak kontrol etmeyi istemek - Sevdikleri ile birlikte olmak yerine çevrimiçi olmayı tercih etmek - İnterneti sığınak ya da kaçış alanı olarak görmek - Çevrimiçi olunan süre konusunda yalan söylemek - Aşırı internet kullanımından önce sevdiği şeylerle ilgilenmek istememek - Çevrimiçi faaliyetlere çok fazla para harcamak - Çevrimiçi olunan zamanı kontrol edememek, söz konusu süreyi azaltma ya da çevrimiçi olmayı bırakma çabalarında başarısız olmak
- Sevdikleri ile birlikte olmak yerine çevrimiçi olmayı tercih etmek - İnterneti sığınak ya da kaçış alanı olarak görmek - Çevrimiçi olunan süre konusunda yalan söylemek - Aşırı internet kullanımından önce sevdiği şeylerle ilgilenmek istememek - Çevrimiçi faaliyetlere çok fazla para harcamak - Çevrimiçi olunan zamanı kontrol edememek, söz konusu süreyi azaltma ya da çevrimiçi olmayı bırakma çabalarında başarısız olmak