Kanserde hormon (endokrin) tedavileri
Özellikle meme, prostat kanseri ve rahim kanserinin tedavisinde kullanılan hormon (endokrin) tedavisi, hormonla beslenen tümörlerin büyümesini yavaşlatıp durdurabiliyor. Kanser türlerine göre birbirinden farklılık gösteren endokrin tedavilerinin kanserin geri gelmesini önleme, cerrahiden önce tümörün boyutunun küçültme gibi avantajları bulunuyor. Genellikle diğer kanser tedavilerine eklenen endokrin tedavisi, kanser semptomlarını hafifletmek için de kullanılabiliyor. Memorial Ankara Hastanesi Tıbbi Onkoloji Bölümü’nden Doç. Dr. Kübra Aydın , kanserde hormon (endokrin) tedavileri ile ilgili bilgi verdi. Memorial Ankara Hastanesi Tıbbi Onkoloji Bölümü’nden Doç. Dr. Kanserde hormon (Endokrin) tedavisi nedir? Hormon tedavisi, büyümek için hormonları kullanan kanserin büyümesini yavaşlatan veya durduran bir kanser tedavisidir. Bu tedavi yöntemi, büyümek için hormon kullanan bazı prostat kanseri ve meme kanseri gibi kanserleri tedavi etmek amacıyla kullanılır. Hormon tedavisi aynı zamanda endokrin tedavisi olarak da adlandırılmaktadır. Hormon tedavisi hangi kanser türlerinde kullanılır? Meme kanseri, prostat kanseri, nöroendokrin tümörler ve bazı jinekolojik kanserlerde hormonlar üzerinden etki eden endokrin tedavileri uygulanmaktadır. Hormon tedavisi hangi kanserlerde nasıl uygulanır? Hormon tedavisi, meme, prostat, nöroendokrin ve rahim kanserlerinde uygulanır. Bu kanser çeşitlerinde uygulanan hormon tedavileri kanser türlerine göre birbirinden farklılık göstermektedir. 1-Meme Kanserinde uygulanan hormon tedavileri Kadın hormonları olan östrojen ve progesteron bazı meme kanserlerini etkiler. Bu kanserler östrojen reseptörü pozitif (ER+) veya progesteron reseptörü pozitif (PR+) veya her ikisi olarak tanımlanır. Meme kanseri için hormon tedavisi, bu hormonların meme kanseri hücrelerine ulaşmasını durdurarak etki eder. Meme kanserini tedavi etmek için birden fazla hormon tedavisi bulunmaktadır. Hormon tedavisinde kullanılan ilaçlar aşağıdaki gibi 4 sınıfta incelenebilir: Seçici östrojen reseptör düzenleyici: Tamoksifen östrojen reseptörlerini bloke ederek çalışır. Östrojenin kanser hücrelerine büyümesini söylemesini engeller. Tamoksifen, meme kanseri için en yaygın hormon tedavilerinden biridir. Halen adet gören (menopoz öncesi) ve menopozu olan (menopoz sonrası) kadınlar tamoksifen kullanabilir. Yüksek meme kanseri riski taşıyan kişilere hormon tedavisi (tamoksifen veya raloksifen) önerilebilir. Buna kemoprevensiyon denir. Bu her hasta için uygun olmamaktadır. Over baskılama için LHRH agonistleri: goserelin, leuprolid (löprolid) LHRH agonistleri kullanılarak geri dönüşümlü yumurtalık fonksiyonunun baskılanması, çoğu premenopozal meme kanseri hastası için tercih edilen ilk tedavidir. Seçici östrojen downregülatörü: fulvestrant Seçici östrojen reseptörü indirgeyici (SERD), östrojen reseptörüne (ER) bağlanan ve bunu yaparken östrojen reseptörünün bozulmasına ve dolayısıyla aşağı regüle edilmesine neden olan bir ilaç türüdür. Seçici östrojen reseptör modülatörleri östrojen reseptörüne duyarlı veya progesteron reseptörüne duyarlı meme kanserini tedavi etmek için kullanılırlar. Aromataz inhibitörleri: anastrozol, letrozol, eksemestan Aromataz inhibitörleri, menopoz sonrası kadınlarda östrojen üretimini durdurur. Androjen hormonunu vücutta az miktarda östrojene dönüştüren aromataz enzimini bloke ederek çalışan Aromataz inhibitörleri, hormon reseptörü pozitif meme kanseri hücrelerinin büyümesini teşvik etmek için daha az östrojenin mevcut olduğu anlamına gelir. 2-Prostat kanserinde uygulanan hormon tedavileri Prostat kanserinde androjen düzeylerini azaltan hormon tedavileri uygulanır: -Androjen düzeylerini azaltan tedaviler a. Orşiektomi (cerrahi kastrasyon): a. Orşiektomi (cerrahi kastrasyon): Testisler, androjenlerin en önemli kaynağını oluşturmaktadır. Bu cerrahi yöntemde hastanın testisleri ameliyatla çıkarılmaktadır. Günübirlik uygulanan bu cerrahi, hormon tedavisinin en basit ve ucuz yöntemidir. b. LHRH agonistleri: b. LHRH agonistleri: testislerde testosteron yapımını azaltır. Bu ilaçlarla yapılan tedaviye bazen kimyasal kastrasyon veya tıbbi kastrasyon da denilmektedir. Çünkü androjen düzeylerini orşiektomi (cerrahi kastrasyon) kadar etkili bir şekilde azaltmaktadırlar. LHRH agonistleri çoğunlukla ayda bir veya 3 ayda bir enjeksiyon şeklinde uygulanmaktadır. c. LHRH antagonistleri c. LHRH antagonistleri Degarelix (Firmagon) bir LHRH antagonistidir. LHRH agonistleri gibi çalışır, fakat testosteron düzeylerini daha hızlı düşürür ve flare etkisine neden olmaz. İleri evre prostat kanseri tedavisinde kullanılır. Aylık olarak cilt altı enjeksiyon şeklinde uygulanır. Degarelix (Firmagon) d. CYP17 baskılayıc ı d. CYP17 baskılayıc LHRH agonistleri ve antagonistleri testislerde androjen yapımını engellemeye çalışır. Fakat prostat kanseri vücuda yayılmışsa, bu hücreler hala az da olsa kanser büyümesini tetikleyen androjen üretmeye devam ederler.
Over baskılama için LHRH agonistleri: goserelin, leuprolid (löprolid) LHRH agonistleri kullanılarak geri dönüşümlü yumurtalık fonksiyonunun baskılanması, çoğu premenopozal meme kanseri hastası için tercih edilen ilk tedavidir. Seçici östrojen downregülatörü: fulvestrant Seçici östrojen reseptörü indirgeyici (SERD), östrojen reseptörüne (ER) bağlanan ve bunu yaparken östrojen reseptörünün bozulmasına ve dolayısıyla aşağı regüle edilmesine neden olan bir ilaç türüdür. Seçici östrojen reseptör modülatörleri östrojen reseptörüne duyarlı veya progesteron reseptörüne duyarlı meme kanserini tedavi etmek için kullanılırlar. Aromataz inhibitörleri: anastrozol, letrozol, eksemestan Aromataz inhibitörleri, menopoz sonrası kadınlarda östrojen üretimini durdurur. Androjen hormonunu vücutta az miktarda östrojene dönüştüren aromataz enzimini bloke ederek çalışan Aromataz inhibitörleri, hormon reseptörü pozitif meme kanseri hücrelerinin büyümesini teşvik etmek için daha az östrojenin mevcut olduğu anlamına gelir. 2-Prostat kanserinde uygulanan hormon tedavileri Prostat kanserinde androjen düzeylerini azaltan hormon tedavileri uygulanır: -Androjen düzeylerini azaltan tedaviler a. Orşiektomi (cerrahi kastrasyon): a.