Potasyum Nedir? Potasyum Yüksekliği Ne Anlama Gelir?
Kanda çok fazla potasyum olması kalbe zarar vererek kalp çarpıntısı hissedilmesine ve çok hatta çok yüksek potasyum değerleri kalp krizi geçirilmesine yol açabilir. Kalp atışlarının düzensiz olması, kalp çarpıntısı, nefes darlığı , kas güçsüzlüğü, göğüs ağrısı, mide bulantısı ve kusma gibi durumlar kanda potasyumun yüksekliğinin en belirgin semptomları arasında yer alır. Potasyum Yüksekliği Neden Olur? Hiperkalemi olarak adlandırılan potasyum yüksekliği akut böbrek hasarı ya da kronik böbrek rahatsızlığı, fazla potasyum alımı, ilaç yan etkisi, dehidrasyon, tip 1 diyabet gibi nedenlerle gelişen bir durumdur. Potasyum yüksekliği veya diğer adıyla hiperkaleminin nedenleri şöyle sıralanabilir: - Böbreklerde hasar - Addison hastalığı - Kalp yetmezliği - Dehidrasyon - Tip 1 diyabet - Potasyum zengini besinlerin fazla tüketimi - Potasyum tutucu diüretik ilaçlar - Ağır egzersiz - Yanık vakaları veya ciddi yaralanmalar - Genetik koşullar Addison hastalığı Addison hastalığında böbreküstü bezleri yeterince kortizol ve aldosteron üretemez. Aldosteron hormonu, böbreklerde sodyum ve potasyum dengesini düzenler. Eksikliği durumunda ise vücut fazla potasyum tutup fazla potasyumu dışarı atamaz ve bu da hiperkalemiye yol açar. Böbrek yetmezliği Böbrekler, kandaki fazla potasyumu idrar yoluyla atarak potasyum dengesini sağlamakla görevlidir. Böbrek yetmezliği olan kişilerde ise bu işlev bozulduğu için potasyum vücutta birikir ve tehlikeli seviyelere ulaşarak hiperkalemiyi ortaya çıkarabilir. Kalp yetmezliği tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar (örneğin ACE inhibitörleri, potasyum tutucu diüretikler) vücutta potasyumun tutulmasına neden olabilir. Ayrıca, yetersiz kan dolaşımı böbrek fonksiyonlarını etkileyerek potasyum atılımını azaltabilir. Tüm bu faktörler kanda potasyum yüksekliğine neden olabilir. Diyabet hastalığı Kontrolsüz diyabet , potasyumun hücre içine taşınmasını engelleyerek kan seviyelerinin yükselmesine yol açabilir. Özellikle insülin eksikliği durumunda potasyum hücre içine giremez ve hiperkalemi durumu gelişebilir. Potasyum içeren besinlerin aşırı tüketimi Muz, avokado, ıspanak, patates ve kuruyemişler gibi potasyum açısından zengin gıdaların aşırı tüketimi, özellikle böbrek fonksiyonları zayıfsa, vücuttan yeterince atılamayan potasyum birikimine ve hiperkalemiye neden olabilir. Dehidrasyon Vücudun susuz kalması durumu olan dehidrasyonda kandaki su miktarı azalır ve bu durum elektrolit dengesinde değişikliklere yol açar. Dehidrasyon sırasında böbrekler suyu korumak için idrar üretimini azaltır ve potasyumun atılımı da kısıtlanır. Bu da kandaki potasyum seviyesinin yükselmesine neden olabilir. Ayrıca, şiddetli dehidrasyon hücre içindeki potasyumun kana sızmasına yol açarak hiperkalemiye sebep olabilir. Özellikle böbrek fonksiyonları zayıf olan kişilerde bu durum daha belirgin hale gelir. Potasyum Yüksekliği Belirtileri Nelerdir? Kandaki potasyum seviyesi yüksek olursa kalp kaslarının çalışma şekli etkilenebilir, buna bağlı olarak kalp atışında düzensizlik, çarpıntı, solunum güçlüğü, kas krampları, kardiyak aritmi gibi belirtiler ortaya çıkar. Daha kötü senaryoda kalp krizi ve felçte potasyum yüksekliğinin bir sonucu olarak yaşanabilir. Potasyum yüksekliği belirtileri şöyledir: - Kalp atış hızında düzensizlik - Kalp çarpıntısı - Nefes darlığı - Göğüs ağrısı - Kas krampları - Mide bulantısı - Kaslarda uyuşma - Ciddi yükselmelerde felç veya kalp krizi Potasyum Yüksekliği Nasıl Tedavi Edilir? Potasyum yüksekliğinin tedavisi kandaki potasyumun seviyesine bağlı olarak değişebilir. Ancak genel olarak hiperkalemi durumunda kişiye potasyum atımını sağlayacak ilaçlar ve potasyumdan kısıtlı diyet verilmektedir. Diüretikler sodyum ve potasyum gibi daha fazla elektrolit idrar yapılmasını sağlar, bu da daha sık idrara çıkılmayı getirir. Diüretiklerin bir diğer adı su haplarıdır. İlaç yönetimi Tansiyon ilaçları ve diğer bazı ilaçlar potasyum seviyesini yükseltebilir. İlaçları bırakmak veya farklı bir ilaç türü almak kandaki potasyum seviyelerini düşürebilir. Doktor, hangi ilaçların kullanılması gerektiğine karar verir. Potasyum bağlayıcılar vücuttan çıkan dışkıya ekstra potasyum bağlayarak potasyum seviyelerinin düşmesine yardımcı olur. Diğer tedaviler seviyeleri düşürmezse potasyum bağlayıcıları önerilebilir. İntravenöz (IV) tedavi Potasyum seviyeleri aşırı yüksekse IV tedavisi (damar yoluyla verilir) uygulanabilir. Bu süreçte kalbi korumaya yardımcı olan kalsiyum glukonat IV infüzyonu verilir. Daha sonra, potasyumun kan hücrelerine taşınmasına yardımcı olan insülin infüzyonuna geçilir. Ayrıca potasyum seviyelerini düşürmeye yardımcı olan astım ilacı da tedaviye eklenebilir. Diyaliz Diğer tedaviler potasyum seviyesini düşürmezse veya böbrek yetmezliğiniz varsa diyalize ihtiyaç olabilir.
Eksikliği durumunda ise vücut fazla potasyum tutup fazla potasyumu dışarı atamaz ve bu da hiperkalemiye yol açar. Böbrek yetmezliği Böbrekler, kandaki fazla potasyumu idrar yoluyla atarak potasyum dengesini sağlamakla görevlidir. Böbrek yetmezliği olan kişilerde ise bu işlev bozulduğu için potasyum vücutta birikir ve tehlikeli seviyelere ulaşarak hiperkalemiyi ortaya çıkarabilir. Kalp yetmezliği tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar (örneğin ACE inhibitörleri, potasyum tutucu diüretikler) vücutta potasyumun tutulmasına neden olabilir. Ayrıca, yetersiz kan dolaşımı böbrek fonksiyonlarını etkileyerek potasyum atılımını azaltabilir. Tüm bu faktörler kanda potasyum yüksekliğine neden olabilir. Diyabet hastalığı Kontrolsüz diyabet , potasyumun hücre içine taşınmasını engelleyerek kan seviyelerinin yükselmesine yol açabilir. Özellikle insülin eksikliği durumunda potasyum hücre içine giremez ve hiperkalemi durumu gelişebilir. Potasyum içeren besinlerin aşırı tüketimi Muz, avokado, ıspanak, patates ve kuruyemişler gibi potasyum açısından zengin gıdaların aşırı tüketimi, özellikle böbrek fonksiyonları zayıfsa, vücuttan yeterince atılamayan potasyum birikimine ve hiperkalemiye neden olabilir.