Işın Tedavisi (Radyoterapi) Nedir? Işın Tedavisi Nasıl Yapılır?
Işın tedavisi, kanser hücrelerini yok etmek ve tümörleri küçültmek için X ışınları, gama ışınları, nötronlar, protonlar ve diğer kaynaklardan gelen yüksek enerjili radyasyonun uygulandığı tedavi yöntemidir. Işın tedavisi tüm kanser hastalarının neredeyse % 50- %60’ına uygulanmaktadır. Işın tedavisi, radyoterapi, radyasyon tedavisi ve şua tedavisi olarak da adlandırılmaktadır. Işın Tedavisi (Radyoterapi) Nedir? Işın tedavisi, kanser ile mücadelede en sık başvurulan, Enerjileri yükseltilmiş X ışınlarının yalnızca kanserli dokuların bulunduğu alana yönlendirilere kanserli hücrelerin yapısının bozularak bölünme yeteneklerini kaybetmelerinin sağlandığı kanser tedavi yöntemidir. Işın tedavisi ile hastalığın kontrol altına alınması mümkün olabilmektedir. Işın tedavisi yani radyoterapi farklı amaçlarla (radikal, adjuvan , neoadjuvan, profilaktik, palyatif) kullanılmaktadır. Bu tedavi yöntemi Alman fizikçi Wilhelm Röntgen katot ışınları ile çalışırken daha önce hiç keşfetmediği ve tanımadığı bu ışınlara X- ışınları yani adı bilinmeyen ışınlar adını vermiştir. Işın Tedavisi (Radyoterapi) Hangi Hastalıklarda Kullanılmaktadır? Uygun görülen kanser hastalarında ışın tedavisi uygulanabilmektedir. Özellikle lenfoma (lenf kanseri) ve baş- boyun kanserlerinde radyoterapi birincil kanser tedavisi olarak kullanılabilir. Ulusal Kanser Enstitüsü (NCI) ışın tedavisi kullanıldığı kanser türlerini şöyle sıralamaktadır: - Meme kanseri - Akciğer kanseri - Prostat kanseri - Kolon kanseri - Baş veya boyun kanserleri Brakiterapinin vücudun belirli bölgelerindeki kanserler için özellikle etkili bir tedavi olabileceğini bildirilmektedir. - Serviks kanseri (rahim ağzı kanseri) - Rahim kanseri - Rektum kanseri - Baş ve boyun bölgesi kanserleri - Göz tümörleri - Beyin tümörü - Akciğer kanseri - Cilt kanseri - Meme kanseri - Yemek borusu kanseri - Anüs bölgesi kanserleri - Mesane kanseri Işın Tedavisi (Radyoterapi) Avantajları Nelerdir? Tüm kanser çeşitlerinin %50 - %60’ı ışın tedavisine ihtiyaç duymaktadır. Sağlığına kavuşan bireylerin yaklaşık %25’inde bu tablo ışın tedavisinin etkisiyle gerçekleşmektedir. Kanser tedavisinde uygulanan cerrahi sonrası varlığını devam ettirebilecek kanserli hücrelerden arınmak için ışın tedavisi kullanılmaktadır. Aynı zamanda kanser bulgularını azaltmak amacıyla da radyoterapi uygulanmaktadır. Işın tedavisinin avantajları şöyle sıralanmaktadır: - Erken evrede yakalanan kanserlerde kısa sürede iyileşme sağlanabilir. - Kanserin vücudun başka bölümlerine yayılması durdurulabilir. - Nüks eden kanserlerde etkin tedavi sağlanabilir - İleri evde kanserlerde semptomlar hafifletilebilir - Uygulama sırasında ağzı ve sızı olmaz - Uygulama sırasında radyasyon hissedilmez Işın Tedavisi (Radyoterapi) Nasıl Uygulanır? Işın tedavisi (radyoterapi) eksternal ( external- dış tedavi) ve brakiterapi (iç tedavi) şeklinde ikiye ayrılmaktadır. Genellikle uygulamalar dışarıdan (eksternal) yöntemle gerçekleşmektedir. Tedavi esnasında tedavinin gerçekleştirileceği masada hastanın hareketsiz bir şekilde yatması istenmektedir. Kendine özgü cihazları ve aparatları bulunan radyoterapi çoğu zaman kanser teşhisi konulmuş bireylerde uygulandığı gibi, bazı iyi huylu tümör saptanmış bireylerde de uygulanmaktadır. Özel cihazların konumlandırıldığı bu oda içerisinde tedaviler seanslar şeklinde gerçekleştirilmektedir. Işın tedavisi (radyoterapi) için kanser oluşumunun varlık gösterdiği nokta hedef alınmaktadır. Farklı bir oda içerisinden kameralarla durum kontrol edilerek radyasyon verilmesi gereken süre ve radyasyon verilen bölgenin doğruluğu teyit edilir. Işın tedavisi (radyoterapi) uygulaması esnasında acı, yanma veya çarpma hissedilmez. Kişiler radyasyon aldıklarını fark etmezler. Bazı anatomik bölgelerde radyoterapi uygulanırken hareketi azaltabilmek adına maske ve aksesuarlar kullanılmaktadır. Işın Tedavisi (Radyoterapi) ile İlgili Sık Sorulan Sorular Işın tedavisi (radyoterapi) aşamaları nelerdir? Her hastalıkta olduğu gibi kanserin tedavisinde de belli bir şema ya da yol izlenmektedir. Işın tedavisi (radyoterapi) uygulaması için şu şekilde bir yol haritası planlanmaktadır: - Temel adım hastanın değerlendirilmesidir. (evrelenmesi, tedavi endikasyonu konulması) - Simülasyon (planlanma, CT çekimi) - Hedef dokunun ve korunması gereken organların bilgisayar programları aracılığı ile çizimleri ve 3 boyutlu yapılarının oluşturulması ( tümör boyutu, yerleşimi, sağlam, çevre, doku) - Tedavi planlanması ( ışın tipleri, doz hesapları, tekniklerin karşılaştırılması) Işın tedavisi ve kemoterapi arasındaki fark nedir? Kanser hücrelerinin oluşum gösterdiği alanı hedef alarak ışınlar aracılığıyla tedavi sağlanması ışın tedavisi veya radyoterapi olarak adlandırılmaktadır. Bölge odaklı olan bu tedavi, o bölgedeki kanser hücresini ortadan kaldırarak tekrar aynı bölgede kanserli hücre oluşmasını engellemeyi amaçlar. Tüm vücudu hedef alarak kanserli hücreleri yok etmeyi hedefleyen ve ilaçlar yolu ile uygulanan tedavi yöntemi ise kemoterapi olarak adlandırılmıştır. Kanser türü ve evresine göre tedavi seçeneği ise uzman hekimler tarafından belirlenmektedir.
Işın tedavisi, kanser hücrelerini yok etmek ve tümörleri küçültmek için X ışınları, gama ışınları, nötronlar, protonlar ve diğer kaynaklardan gelen yüksek enerjili radyasyonun uygulandığı tedavi yöntemidir. Işın tedavisi tüm kanser hastalarının neredeyse % 50- %60’ına uygulanmaktadır. Işın tedavisi, radyoterapi, radyasyon tedavisi ve şua tedavisi olarak da adlandırılmaktadır. Işın Tedavisi (Radyoterapi) Nedir? Işın tedavisi, kanser ile mücadelede en sık başvurulan, Enerjileri yükseltilmiş X ışınlarının yalnızca kanserli dokuların bulunduğu alana yönlendirilere kanserli hücrelerin yapısının bozularak bölünme yeteneklerini kaybetmelerinin sağlandığı kanser tedavi yöntemidir. Işın tedavisi ile hastalığın kontrol altına alınması mümkün olabilmektedir. Işın tedavisi yani radyoterapi farklı amaçlarla (radikal, adjuvan , neoadjuvan, profilaktik, palyatif) kullanılmaktadır. Bu tedavi yöntemi Alman fizikçi Wilhelm Röntgen katot ışınları ile çalışırken daha önce hiç keşfetmediği ve tanımadığı bu ışınlara X- ışınları yani adı bilinmeyen ışınlar adını vermiştir. Işın Tedavisi (Radyoterapi) Hangi Hastalıklarda Kullanılmaktadır? Uygun görülen kanser hastalarında ışın tedavisi uygulanabilmektedir. Özellikle lenfoma (lenf kanseri) ve baş- boyun kanserlerinde radyoterapi birincil kanser tedavisi olarak kullanılabilir.