Aort Anevrizması Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi
Aort anevrizması, ana atardamar olan aort damarında oluşan balon benzeri çıkıntılardır. Aort damarı normalde kan basıncına dayanan kalın duvarlara sahiptir, fakat yüksek tansiyon ve damar kireçlenmesi gibi nedenler bu duvara zarar vererek inceltebilir. Aort anevrizmasının en önemli belirtileri batıcı tarzda göğüs ağrısı, nefes darlığı, karın ve sırt ağrısıdır. Takip edilmediği takdirde çok ciddi sonuçlara ve hayati riske sebep olabilen aort anevrizmasının tedavisine ise anevrizmanın çapına ve yerleşimine göre karar veriliyor. Genellikle 5 cm’nin altındaki anevrizma genişlemelerinde hasta takibe alınırken, daha geniş anevrizmalarda ise açık ve kapalı ameliyat teknikleri kullanılarak anevrizma onarımı yapılabilmektedir. Aort Anevrizması Nedir? Aort anevrizması, ana arter olan aortun normal boyutunun en az 1,5 katından fazla büyümesi veya genişlemesine neden olan, aortta balon benzeri çıkıntılar oluştuğu hastalıktır. Aorttaki bu genişleme arter duvarının katmanlarında incelmeye neden olur ve kan sızabilir. Yine damarda yırtılma ve iç kanama gibi olumsuz durumlarla da sonuçlanabilmektedir. Aort, vücuttaki bütün organ ve dokulara temiz kan sağladığı için, bu damarla ilgili problemler bütün vücudumuzu olumsuz etkileyebilir. Genel olarak genetik yatkınlık, yüksek tansiyon, kolesterol, sigara tüketimi ve kimi zaman stres gibi faktörler aort anevrizmasının oluşumunu tetikleyebilir. Bu faktörlerin ortaya çıkmaması adına kişinin sağlıklı beslenmesi, tansiyon ve kolesterol seviyelerine dikkat edip düzenli kontrol ettirmesi ve mümkün olduğunca stresten uzak durması gerekir. Belirtisiz bir şekilde de ortaya çıkma olasılığı bulunan aort anevrizması, içerde bir büyüme gerçekleştiğinde ciddi belirtilere yol açabilir. Bunların yaşanmaya başlandığı durumlarda vakit kaybetmeden doktora başvurmak, erken teşhis açısından oldukça önemlidir. Aort Anevrizmasının Türleri Nelerdir? Aort anevrizmaları, gerçek ve yalancı anevrizma olarak kategorize edilebilir. Gerçek anevrizma, aort damarının tüm katmanlarını içeren bir genişleme olmasıdır. Yırtılma, organlara pıhtı atması ve balonlaşma çapının kritik seviyelere gelmesi gibi durumlar dışında, çoğu zaman acil bir operasyon gerektirmez. Yalancı anevrizmada ise aort damarında sınırlanmış bir yırtılma söz konusudur ve çoğu zaman acil operasyon gerekir. Bu anevrizma tipleri dışında, aort anevrizmaları yerleşim bölgesine göre de kategorize edilebilir. Anevrizma; göğüs kafesi, karın veya bu bölgelerin ikisini de etkileyecek kadar yaygın olabilir. Anevrizmanın yerleşim bölgesi, yapılacak cerrahi girişimin tipini ve riskini belirleyen en önemli faktördür. Aort Anevrizması Neden Olur? Aort anevrizmalarının en sık sebebi kontrolsüz tansiyon yüksekliği ve aterosklerotik damar hastalığı denilen damar duvarında kireçlenme olmasıdır. Bu sebepler dışında, nadiren travma, bağ dokusu hastalıkları, bazı sistemik ve enfeksiyon hastalıklarına bağlı olarak da gelişebilmektedir. Aort anevrizmasına neden olan durumlar şöyledir: - Genetik yatkınlık - Yüksek tansiyon - Aterosklerotik damar hastalığı (Damar duvarında kireçlenme) - Nadiren travma - Bağ dokusu hastalıkları - Bazı sistemik ve enfeksiyon hastalıkları Aort Anevrizmasının Belirtileri Nelerdir? Aort anevrizmalarının belirtileri, bulunduğu bölgeye göre değişiklik gösterebilir. Göğüs kafesi seviyesinde, batıcı tarzda göğüs ve sırt ağrısı, nefes darlığı , yutma güçlüğü gibi şikayetler görülebilirken, karın bölgesindeki anevrizmalarda, karın ve sırt ağrısı , karında şişkinlik ve atımı hissedilen kitle, kronik kabızlık veya ishal ve idrar yaparken zorlanma gibi belirtiler görülebilir. Göğüs kafesi seviyesinde batıcı tarzda göğüs ve sırt ağrısı Göğüs kafesinde yaşanan bu belirti genellikle torasik aort anevrizması ile ilişkilidir. Bu ağrı, aortun genişlediği veya yırtılma riski taşıdığı durumlarda oluşur. Batıcı karakterde ve sıklıkla ani başlayan bu ağrı, kalp kriziyle karıştırılabilir. Aort göğüs içinde yer aldığı için, bu genişleme sırt bölgesine de baskı yapabilir ve ağrı buraya da yayılabilir. Nefes darlığı Aort anevrizmasının belirtilerinden biri olan nefes darlığı, torasik anevrizmanın trakea (nefes borusu) veya bronşlar gibi solunum yollarına baskı yapmasıyla oluşur. Bu baskı, özellikle anevrizma büyükse, akciğer kapasitesini kısıtlar ve kişinin derin nefes almasını zorlaştırır. Yutma güçlüğü de aort anevrizmasına ortaya çıkabilecek belirtiler arasındadır. Yutma güçlüğü, anevrizmanın yemek borusuna (özofagusa) baskı yapmasından kaynaklanabilir. Aort yemek borusuna yakın bir konumda bulunduğu için genişleme, yemek geçişinde engel yaratır. Bu da katı ya da sıvı gıdaları yutmayı zorlaştırabilir. Karın ve sırt ağrısı Karın ve sırt ağrıları genellikle abdominal aort anevrizmaları ile ilişkilidir.
Aort anevrizmalarının belirtileri, bulunduğu bölgeye göre değişiklik gösterebilir. Göğüs kafesi seviyesinde, batıcı tarzda göğüs ve sırt ağrısı, nefes darlığı , yutma güçlüğü gibi şikayetler görülebilirken, karın bölgesindeki anevrizmalarda, karın ve sırt ağrısı , karında şişkinlik ve atımı hissedilen kitle, kronik kabızlık veya ishal ve idrar yaparken zorlanma gibi belirtiler görülebilir. Göğüs kafesi seviyesinde batıcı tarzda göğüs ve sırt ağrısı Göğüs kafesinde yaşanan bu belirti genellikle torasik aort anevrizması ile ilişkilidir. Bu ağrı, aortun genişlediği veya yırtılma riski taşıdığı durumlarda oluşur. Batıcı karakterde ve sıklıkla ani başlayan bu ağrı, kalp kriziyle karıştırılabilir. Aort göğüs içinde yer aldığı için, bu genişleme sırt bölgesine de baskı yapabilir ve ağrı buraya da yayılabilir. Nefes darlığı Aort anevrizmasının belirtilerinden biri olan nefes darlığı, torasik anevrizmanın trakea (nefes borusu) veya bronşlar gibi solunum yollarına baskı yapmasıyla oluşur. Bu baskı, özellikle anevrizma büyükse, akciğer kapasitesini kısıtlar ve kişinin derin nefes almasını zorlaştırır. Yutma güçlüğü de aort anevrizmasına ortaya çıkabilecek belirtiler arasındadır.