Kemoterapi Nedir? Nasıl Uygulanır, Kemoterapi Yan Etkileri Nelerdir?
Kemoterapi, kanser tedavisinde kötü huylu hücrelerin büyümesini ve bölünmesini önlemek için kanserli hücreleri öldürmek amacıyla kimyasallar içeren sitotoksik ilacın uygulandığı kanser tedavi yöntemidir. Kemoterapi, kanser hücrelerini etkileyen kanser ilaçlarının kullanıldığıe modern tıpta kullanılan bir tedavi yöntemidir. Kanserin türüne göre kemoterapinin amaçları, yan etkileri ve uygulama süresi de farklılaşabilir. Kemoterapi genellikle intravenöz (damar yoluyla) verilir. Etkili bir tedavi yöntemi olarak kabul görür ancak hastaya ve kanserin evresine bağlı olarak ciddi yan etkilere neden olabilir. Kemoterapi Nedir? Kemoterapi, hızlı büyüyen ve özellikle metastaz yapan kanser hücrelerinin ilaçlı bir şekilde öldürülmesini amaçlayan sistematik bir tedavi yöntemidir. Kemoterapide kullanılan ilaçlar kanser hücrelerinin büyümesini ve çoğalmasını önleyerek onları hasara uğratır. Klasik kemoterapiler tek başına kullanıldıkları gibi bazı ilaç kombinasyonları ile uygulandığında daha fazla etki gösterebilir. Bu nedenle kemoterapi kürleri birden fazla ilaç içerebilir. Hastalığın ilerleyişini durdurabilen ve kanserli hücrelere hasar veren kemoterapi uygulaması etkili ve güçlü bir modern tedavi yöntemidir ancak kanserin evresine ve hastanın bağışıklık sistemine göre birtakım yan etkilere yol açabilir. Bu olası yan etkiler hastaya bağlı olarak değişkenlik gösterir. Radyoterapi ve birçok farklı tedavi yöntemiyle birlikte uygulanabilen kemoterapi tedavisinde temel amaç kanserli hücrelerin öldürülmesi ve metastazın önlenmesidir. Kemoterapi Neden Uygulanır? Kemoterapi, kanserli hastalıkları tedavi etmek için kimyasal maddelerin kullanıldığı modern tıp yöntemidir. Kemoterapi yönteminde temel amaç, kanserin tipine ve evresine göre hastalığı tedavi etmek, tümörün yayılımını önlemek, büyümesini yavaşlatmak, başladığı organdan vücudun diğer kısımlarına yayılmış kanser hücrelerini öldürmek ve kanserin bazı belirtilerini iyileştirmektir. Bazı durumlarda kemoterapi tek tedavi seçeneği olarak uygulanır. Hastalığın evresine göre kemoterapi diğer tedavilerle (cerrahi ve radyoterapi ) art arda veya eş zamanlı olarak uygulanır. Örneğin ameliyat öncesi tümörü küçültmek amacıyla veya ameliyattan sonra vücutta kalma ihtimali olan kanserli hücrelerin çoğalıp yayılmasını önlemek için kemoterapi yapılabilir. Aynı uygulamalar radyoterapi öncesinde ve sonrasında geçerlidir. Radyoterapi ile aynı anda kemoterapi de uygulanabilir. Kemoterapi tedavisi ile amaçlanan noktalar şunlardır: - Kanseri tedavi etmek - Tümörün yayılmasını (metastaz) önlemek - Hastalığın büyümesini yavaşlatmak - Kanserin bazı belirtilerini hafifletmek Kemoterapi Nasıl Uygulanır? Kemoterapi genellikle damar yoluyla (intravenöz) alınır. Bazı ilaçların damar içine uzun süreli uygulaması gerekli olduğundan, bu tür ilaçlar için “ kateter ” veya “port” denilen ve ilacın doğrudan ana damara gitmesini sağlayan cihazlar yardımı ile kemoterapi uygulanır. -Diğer bir yandan kemoterapi ilaçları mutlaka tam donanımlı bir onkoloji merkezinde ve tıbbi onkoloji uzmanı kontrolünde uygulanmalıdır. Damardan uygulanan kemoterapi ilaçları, serum içine karıştırılarak çeşitli sürelerde verilir. Kemoterapi süreci uzun olan hastalarda; hastaneye yatma gereği oluşabilir ve bir süre sonra damar bulma sorunu ortaya çıkabilir. -Kemoterapi tedavi süreci bazı hastalarda, evde, ağızdan hap şeklinde alınacak ilaçlarla da yapılabilir. Bu ilaçların nasıl kullanılacağı ile ilgili ayrıntılı bilgiye sahip olmak ve soru işareti oluşabilecek durumlarda mutlaka doktora başvurmak gereklidir. Evde alınan haplar da damardan alınan ilaçlar kadar önemlidir ve eksik ya da yanlış kullanımı tedavi sürecini olumsuz etkileyebilir. -Bunlarla birlikte kemoterapi, damar yolu ve ağızdan hap şeklinde kullanımlarının yanı sıra vücut boşluğu içinde yer alan bazı bölgelere de uygulanabilir. Bunlar; karın boşluğu, akciğer zarı içi ve mesane içi olarak örneklendirilebilir. En Ağır Kemoterapi Hangisi? En ağır ve etkisi yüksek kemoterapi, kanserin ileri evrelerinde uygulanan yüksek dozda kemoterapi ilaçları ve gerekli görüldüğünde kemik iliği naklidir. Bu yöntemler kanserli hücreler için ciddi tehdit oluşturur ancak hastada da yan etkilere sebep olabilir. Kemoterapi nasıl ve nerede uygulanır? Kemoterapi tedavisi, mutlaka tam donanımlı bir onkoloji merkezinde ve tıbbi onkoloji uzmanı kontrolünde yapılmalıdır. Doktorun izni ve bilgisi olmadan kesinlikle herhangi bir hastanede veya evde alınmamalı, kemoterapi uygulama tecrübesi olmayan sağlık personeli tarafından uygulanmamalıdır. Kemoterapide kullanılan ilaçlar; damar yoluyla ve ağızdan hap şeklinde uygulanabilir. Kemoterapi Yan Etkileri Nelerdir? Kemoterapi tedavisi gören hastalarda yaygın olarak ortaya çıkan kemoterapi yan etkileri mide bulantısı, kusma, halsizlik, saç dökülmesi, ağız yaraları, vücutta kanamalar, ishal, iştah kaybı ve ateştir. Kemoterapide görülen yaygın yan etkiler şu şekildedir: - Mide bulantısı ve kusma - Halsizlik, yorgunluk - Saç dökülmesi - Ağız yaraları - Vücutta ortaya çıkan kanamalar - Enfeksiyonlara karşı vücudun zayıflaması - İshal - İştah kaybı - Ateş - Hafıza problemleri - El ve ayaklarda uyuşma
- Kanserin bazı belirtilerini hafifletmek Kemoterapi Nasıl Uygulanır? Kemoterapi genellikle damar yoluyla (intravenöz) alınır. Bazı ilaçların damar içine uzun süreli uygulaması gerekli olduğundan, bu tür ilaçlar için “ kateter ” veya “port” denilen ve ilacın doğrudan ana damara gitmesini sağlayan cihazlar yardımı ile kemoterapi uygulanır. -Diğer bir yandan kemoterapi ilaçları mutlaka tam donanımlı bir onkoloji merkezinde ve tıbbi onkoloji uzmanı kontrolünde uygulanmalıdır. Damardan uygulanan kemoterapi ilaçları, serum içine karıştırılarak çeşitli sürelerde verilir. Kemoterapi süreci uzun olan hastalarda; hastaneye yatma gereği oluşabilir ve bir süre sonra damar bulma sorunu ortaya çıkabilir. -Kemoterapi tedavi süreci bazı hastalarda, evde, ağızdan hap şeklinde alınacak ilaçlarla da yapılabilir. Bu ilaçların nasıl kullanılacağı ile ilgili ayrıntılı bilgiye sahip olmak ve soru işareti oluşabilecek durumlarda mutlaka doktora başvurmak gereklidir. Evde alınan haplar da damardan alınan ilaçlar kadar önemlidir ve eksik ya da yanlış kullanımı tedavi sürecini olumsuz etkileyebilir. -Bunlarla birlikte kemoterapi, damar yolu ve ağızdan hap şeklinde kullanımlarının yanı sıra vücut boşluğu içinde yer alan bazı bölgelere de uygulanabilir. Bunlar; karın boşluğu, akciğer zarı içi ve mesane içi olarak örneklendirilebilir.