Pankreas Hastalıklarında EUS Yöntemi ile Erken Tanı Mümkün
Vücutta sindirim enzimleri ve insülin gibi hayati önem taşıyan hormonların salgılanmasını sağlayan pankreasta görülen hastalıklar yaşamı tehdit edebilmektedir. Pankreas hastalıkları sonrası gelişen komplikasyona bağlı olarak veya kalıcı hasar sonrası fonksiyon bozuklukları ile ilişkili ölümcül sorunlar gelişebilmektedir. Pankreatit, pankreas kanseri, pankreas kistleri bu hastalıklar arasında yer alıyor. Pankreas hastalıklarının görüntülenmesi ve biyopsi alınmasında kullanılan Endoskopik Ultrasonografi (EUS) yöntemi ile karın içi organlar daha net değerlendirilebilirken, tespit edilen lezyonlardan örnek alınması da sağlanabiliyor. Memorial Ankara Hastanesi Gastroenteroloji Bölümü’nden Doç. Dr. Kadir Öztürk, pankreas hastalıkları ve EUS yöntemi ile ilgili bilgi verdi. - Pankreas vücut için gerekli enzimleri salgılar - Safra taşları ve alkol en önemli iki neden - Belirtiler hastalığa göre değişiklik gösteriyor - Endoskopi ve ultrasonografi EUS ile tek cihazda birleşiyor - EUS ile lezyonlardan biyopsi alınabilir - İşte EUS yönteminin sağladığı avantajlar Pankreas vücut için gerekli enzimleri salgılar Gıdaların emilimi için sindirim enzimi salınımı sağlayan ve endokrin fonksiyona sahip bir salgı organı olan pankreasta, zaman zaman bazı hastalıklar ortaya çıkabilmektedir. Bu hastalıklar arasında akut ve kronik panktreatit olarak bilinen pankreas iltihabı, pankreas kistleri ve pankreas kanseri bulunmaktadır. Akut pankreatit : pankreas enzimlerinin etkinleşmesi sonrasında kendini sindirmesi sonucu, ani başlayan şiddetli karın ağrısı ve amilaz ile lipaz gibi pankreas enzimlerinin en az iki kat artmasıyla tanımlanmaktadır. Yaşam kaybı riski yaratan bu hastalığın hastalarda ölüm oranı yüzde 5 olmaktadır. Akut pankreatit Kronik pankreatit ilerleyici bir hastalık olurken, pankreasta yapısal ve fonksiyonel olarak kalıcı hasar yaratır ve ileri kronik vakalarda pankreas dokusundaki hasara bağlı olarak diyabete neden olabilir. Ayrıca pankreas kanseri için de önemli bir risk faktörüdür. Kronik pankreatit: Pankreas kistleri: Herhangi bir şikayete neden olmayan ve iyi huylu lezyonlar olan Pankreas kistleri ise panktreatit sonrası oluşabilmektedir. Ancak bu kistlerin büyümesi ve içerisinde müsin bulunması kanser gelişimi açısından risk oluşturup, mutlaka inceleme ve tedavi gerektirmektedir. Pankreas kistleri: Pankreas kanseri: Genellikle pankreasın kanalından kaynaklanmakta olup ileri yaşta sık görülen kanserler arasında yer alır. Kanserin erken dönemde tespit edilmemesi hayati tehlike oluşturmaktadır. Pankreas kanseri: Safra taşları ve alkol en önemli iki neden Pankreasta görülen hastalıkların nedenleri farklılık göstermektedir. Akut pankreas iltihabının en önemli nedeni safra kesesi taşları olurken, alkol kullanımı da ikinci nedeni aynı zamanda kronik panktreatitin de birinci sebebini oluşturur. İlaçlar, travma, ERCP sonrası, enfeksiyonlar ve otoimmün nedenler diğer sebepler arasında yer alır. Pankreas kanseri için en önemli risk faktörleri ise; sigara, obezite, diyabet, kronik pankreatit ve net olmasa da genetik geçiştir. Belirtiler hastalığa göre değişiklik gösteriyor Akut pankreatit de en önemli bulgu ani başlayan şiddetli sırta vuran, karnı kuşak tarzında saran ve yemekle artış gösteren karın ağrısıdır. Amilaz ve lipaz değerleri de en az 2 kat artış görülür. Kronik pankreatitin başlangıç döneminde en önemli bulgu yağlı, kötü kokulu ve yumuşak dışkılamadır. İleri vakalarda şiddetli tekrarlayan karın ağrıları görülür. Bu hastalarda ayrıca safra yolunda daralmaya bağlı olarak sarılık görülebilmektedir. Pankreas kanseri çoğunlukla pankreasın baş bölgesinde yani safra kanalına yakın bölgelerde görüldüğü için, en sık bulgusu ağrısız sarılık ve sırta vuran karın ağrısı olmaktadır. Endoskopi ve ultrasonografi EUS ile tek cihazda birleşiyor Teknolojinin ilerlemesi ile birlikte pankreas hastalıklarının görüntülenmesi ve örnek alınmasında Endoskopik Ultrasonografi (EUS) yöntemi kullanılabilmektedir. Endoskopinin ucuna takılan kamera ve ultrasound cihazı ile sindirim sistemi ve çevresinin incelenmesini sağlayan bir görüntüleme yöntemi olan EUS, karın içi organların daha net değerlendirilmesini sağlar. Bu yöntem kas dokusu, yağ dokusu ve derinin neden olduğu ses dalgalarındaki geçiş zorluğunu engelleyerek görüntü kalitesini arttırıp, tespit edilen lezyonlardan örnek alınmasına da izin vermektedir. EUS ile lezyonlardan biyopsi alınabilir EUS pankreasta en sık yer kaplayan lezyonların ayrımında kullanılmaktadır. Özellikle ultrason, tomografi ve MR gibi görüntüleme yöntemleri ile tespit edilemeyen küçük veya net ayırımı yapılamayan lezyonlar için uygulanır. EUS, pankreasta tespit edilen lezyondan işlem esnasında doku örneği alınmasına da olanak sağlamaktadır. BT veya MR ile saptanamayan nöroendokrin tümörlerin görüntülenmesinde de altın standart olarak kullanılan bir yöntemdir.
Ancak bu kistlerin büyümesi ve içerisinde müsin bulunması kanser gelişimi açısından risk oluşturup, mutlaka inceleme ve tedavi gerektirmektedir. Pankreas kistleri: Pankreas kanseri: Genellikle pankreasın kanalından kaynaklanmakta olup ileri yaşta sık görülen kanserler arasında yer alır. Kanserin erken dönemde tespit edilmemesi hayati tehlike oluşturmaktadır. Pankreas kanseri: Safra taşları ve alkol en önemli iki neden Pankreasta görülen hastalıkların nedenleri farklılık göstermektedir. Akut pankreas iltihabının en önemli nedeni safra kesesi taşları olurken, alkol kullanımı da ikinci nedeni aynı zamanda kronik panktreatitin de birinci sebebini oluşturur. İlaçlar, travma, ERCP sonrası, enfeksiyonlar ve otoimmün nedenler diğer sebepler arasında yer alır. Pankreas kanseri için en önemli risk faktörleri ise; sigara, obezite, diyabet, kronik pankreatit ve net olmasa da genetik geçiştir. Belirtiler hastalığa göre değişiklik gösteriyor Akut pankreatit de en önemli bulgu ani başlayan şiddetli sırta vuran, karnı kuşak tarzında saran ve yemekle artış gösteren karın ağrısıdır. Amilaz ve lipaz değerleri de en az 2 kat artış görülür. Kronik pankreatitin başlangıç döneminde en önemli bulgu yağlı, kötü kokulu ve yumuşak dışkılamadır. İleri vakalarda şiddetli tekrarlayan karın ağrıları görülür.