Parazit Nedir? Vücuttaki Parazit Nasıl Temizlenir?
Parazit, hayatta kalmak ve yayılmak için besini bir konakçıdan alarak ona bağımlı yaşayan organizmalardır. İnsanlarda hastalığa neden olan protozoa, helmintler ve ektoparazitler olmak üzere üç ana parazit sınıfı vardır. Parazit türüne bağlı olarak semptomları da farklılık gösterir. Hijyene önem vermek, etleri iyi pişirmek ve temiz su tüketmek vücuda parazit girmesine engel olur. Parazit Nedir? Bir canlıdan beslenerek ona bağımlı olarak yaşayan ve o canlıya zarar veren organizma, parazit ya da asalak olarak tanımlanır. Parazitler mikroskopta görülebilecek kadar küçük olabildiği gibi çok büyük boyutlarda da oluşabilir. Yaşadığı konakçıya zarar verecek şekilde beslenen parazit, burada büyür ve çoğalır. İlerlediği durumda ise konakçılarını öldürebilir ya da yaşamı tehdit edecek hastalıklara sebep olur. Bu sebeple parazitleri öldürücü etkisi olan antiparaziter ilaçların kullanımı gerekebilir. Parazitler Vücuda Ne Yapar? Parazitler vücuda girdiği zaman müdahale edilmediği durumda burada beslenir, büyür ve çoğalarak hastalıklara neden olur. İnsanlarda hastalığa neden olan üç parazit bulunur. Bu parazitler şöyle sıralanır: Ektoparazitler Ektoparazit, bulduğu konağın dışında yaşayan pire, bit , akarlar ve keneleri içeren parazit türüdür. Genellikle kan yoluyla enfeksiyonların taşınmasına neden olur. Özellikle hayvanlar ve insanlar arasında hastalık taşıyan parazit türüdür. Kanla beslenen esktoparazit türleri ise şunlardır: Pireler: , belirli mesafelerde konak bulmak için güçlü arka bacakları bulunan kanatsız bir parazit türüdür. Pireler bulduğu konakçıyı ısırdığında kandan hastalık yayabilmektedir. Pireler: Bitler: özellikte saçta ya da kasıklarda sürünerek dolaşan küçük böceklerdir. Saç bitleri , saçlarda, kasık biti kasık kıllarında ya da cinsel organların yakınında yaşayarak canlılığını sürdürür. Bitler: Akarlar: 1 milimetreden küçük örümceklerin ve kenelerin akrabaları olan akarlar, kişide uyuza neden olabilir. Akarlar: Keneler: Eklembacaklılar arasında yer alan keneler , ısırdıklarında genellikle ağrıya veya kaşıntıya neden olur. Isırdıktan sonra deriye gömülen keneler, ormanlık veya çimenlik alanlarda yaygındırlar. Keneler: Helmintler gastrointestinal sistemi konak olarak benimseyen parazit solucanlardır. Bu sistem, mide, ince bağırsak ve kalın bağırsakları da içerir. Helmintler yetişkinlik evrelerinde çıplak gözle görülebilirken boyları 1 milimetreden 1 metreye kadar değişiklik gösterir. İnsanları etkileyen ana helmint türleri şöyle sıralanır: Trematodlar (Flukes): özellikle kirlenmiş sularda yer alan yassı bir parazit türüdür. Kurt olarak bilinen bu tür salyangoz, yengeç ve balık gibi suda yaşayan hayvanlardan yayılarak kişiyi etkiler. Trematodlar (Flukes): Tenyalar: Bağırsaklara yerleşerek, konakçılarının yemek yemesinden aldığı gıdalarla beslenirler. Konakçılara yumurta bırakarak yayılma gösterirler. Yumurtalar enfekte yiyecek, su veya az pişmiş et yoluyla yayılarak hasta eder. Tenyalar: İplik kurtları (Nematodlar): İplik kurtları bağırsakta bulunan küçük parazitlerdir. İplik kurtlarının yayılma alanları dışkı ya da topraktır. İplik kurtları (Nematodlar): Protozoonlar mikroskop olmadan görülmeyen, bağırsak, kan ve dokularda yaşam bulan tek hücreli organizmalardır. Kirlenen besin, su ya da kişiye temas yoluyla bulaşabilir. Birçok farklı protozoon türü vardır. İnsanları etkileyen protozoonlar arasında amip, siliat, kamçılılar ve sporozoanlar yer alır. Parazit Belirtileri Nelerdir? Vücutta parazit, ishal, kabızlık, cilt dokusunda değişiklik, kilo kaybı belirtileriyle ortaya çıkar. Bu belirtiler kesin teşhisi ifade etmese de doktor kontrolünde testlerin yapılması gerektiğinin bir habercisidir. Parazit türüne bağlı olarak belirtileri de farklılık gösterebilir. Vücutta parazit olduğunu anlamayı sağlayan belirtiler şunlardır: - İshal - Mide bulantısı ve kusma - Ateş - Üşüme ve titreme - Uykusuzluk - Tükenmişlik hissi - Karın ağrısı - Açıklanamayan kilo kaybı - İştah artışı - Kas ağrıları - Zayıflık - Deri döküntüleri Bazı durumlarda parazitler belirtileri neden olmayabilir. Herhangi bir semptom olmaması durumunda da kişiden kişiye bulaştırma riski vardır. Parazit Nasıl Bulaşır? Parazitin türüne bağlı olarak bulaşma şekli de farklılık gösterir. Özellikle kirli su, besinler, ortak kullanımlı tuvaletlerin yüzeylerinden kişiye parazit bulaşabilir. Enfekte olan kişiden bir başka kişiye parazit bulaşma olasılığı vardır. Parazit enfeksiyonlarının yaygın bulaşma yolları şöyle sıralanır: - Parazit olan bölgede bulunmak - Kirlenmiş olan suya, toprağa ya da dışkıya temas etmek - Yemek yemeden veya içmeden önce elleri yıkamamak - Zayıf bir bağışıklık sistemine sahip olmak - Cinsel temas - Böcek ısırıkları Hangi Gıdalar Parazitlere Neden Olur?
Helmintler yetişkinlik evrelerinde çıplak gözle görülebilirken boyları 1 milimetreden 1 metreye kadar değişiklik gösterir. İnsanları etkileyen ana helmint türleri şöyle sıralanır: Trematodlar (Flukes): özellikle kirlenmiş sularda yer alan yassı bir parazit türüdür. Kurt olarak bilinen bu tür salyangoz, yengeç ve balık gibi suda yaşayan hayvanlardan yayılarak kişiyi etkiler. Trematodlar (Flukes): Tenyalar: Bağırsaklara yerleşerek, konakçılarının yemek yemesinden aldığı gıdalarla beslenirler. Konakçılara yumurta bırakarak yayılma gösterirler. Yumurtalar enfekte yiyecek, su veya az pişmiş et yoluyla yayılarak hasta eder. Tenyalar: İplik kurtları (Nematodlar): İplik kurtları bağırsakta bulunan küçük parazitlerdir. İplik kurtlarının yayılma alanları dışkı ya da topraktır. İplik kurtları (Nematodlar): Protozoonlar mikroskop olmadan görülmeyen, bağırsak, kan ve dokularda yaşam bulan tek hücreli organizmalardır. Kirlenen besin, su ya da kişiye temas yoluyla bulaşabilir. Birçok farklı protozoon türü vardır. İnsanları etkileyen protozoonlar arasında amip, siliat, kamçılılar ve sporozoanlar yer alır.