Kemoterapi Nedir? Nasıl Uygulanır, Kemoterapi Yan Etkileri Nelerdir?
Serum şeklinde ve 2-3 haftalık periyotlarla hastaya verilen ajanlar, çok agresif ilerleyen bir cilt kanseri türü olan malign melanom ve akciğer kanserinde etkili sonuçlar sağlamaktadır. Ayrıca böbrek ve lenf kanserlerinin tedavisinde de kullanılabilen immünoterapiler çok sayıda kanser türünde başarı sonuçlar vermektedir. Ameliyat şansı olmayan hastalara moleküler tedaviler Ameliyat şansı bulunmayan hastalarda, bazı kanser türleri için yaşam süresini uzatan ve kişinin yaşam kalitesini yükselten moleküler tedaviler de önemli seçenekler arasında yer almaktadır. Kanser hücresinin özelliklerini ya da zaaflarını saptayabilen moleküller, ağız ya da damar yoluyla vücuda verildiğinde kanserli bölgeye ulaşır. Sağlıklı dokuların en az düzeyde etkilenmesi ve tümör hücrelerinin etkin dozla tahrip olmasını sağlayan tedaviler, mikroskobik boyuttaki radyoaktif yüksek enerjiye sahip “yttrium-90” içeren boncuklarla karaciğer tümörlerinde, hastalığın gerilemesi ve yaşam süresinin uzamasına katkı sağlamaktadır. Mide, pankreas, bağırsak, tiroit, akciğer gibi birçok organ kökenli olabilen “nöroendokrin” adlı kanser türünde de radyoaktif tedavilerden yararlanılmaktadır. Aktinyum ve Lutesyum gibi moleküler tedaviler, ileri evre prostat kanseri ve nöroendokrin kanserler için de oldukça etkili tedavi seçeneklerinden biri olarak kabul edilmektedir. Damar yoluyla verilen radyoaktif peptidler hedeflenen hücrelerin üzerine yapışarak ve yüksek miktarda ışın yayarak kanserli hücreleri yok etmektedir. Bu tedaviler, cerrahi şansı bulunmayan ve yaygın tümör varlığı olan kişilerde, hastalığın ilerlemesini durdurabilir özelliğe sahiptir. Tiroit kanserlerinde ise “atom tedavisi” olarak bilinen ve “radyonüklid tedavilerin” en yaygını olan radyoaktif iyot tedavisi öne çıkmaktadır. İşlem, tiroit kanseri tanısı konulan hastaların büyük çoğunluğuna, ameliyat sonrası ağız yolu ile kapsül veya sıvı şeklinde uygulanmaktadır. Cinsel Yaşam Kanser tedavi sürecinde, cinsel yaşamın kesilmesine gerek yoktur. Bazı hastalarda cinsel istekte azalma bazı hastalarda da artış olabilir. Cinsel istek azlığı her hasta için geçerli olmayan bir durumdur ve tedavi sonrası ortadan kalkabilir. Bu nedenle eşler arasında, “kanser bulaşma riski” gibi yanlış fikirlerin ortadan kaldırılması, korkuya kapılma ve cinsellikte aksamalar yaşanmaması için gerekirse uzman desteği alınmalıdır. Kemoterapi tedavisinin cinsel fonksiyonlara etkisi nelerdir? Erkekler için; Kemoterapi, erkeklerde sperm sayısını azaltarak geçici veya kalıcı kısırlığa neden olabilir. Bu nedenle tedavi öncesinde kullanılacak ilaçlar hakkında doktor ile konuşmak, alınabilecek önlemler bakımından önemlidir. Tüm kemoterapi ilaçları az ya da çok sperm sayısını etkileyebilir. Kullanılacak ilaçların kısırlık yapma riski bulunuyorsa, kemoterapi başlamadan önce sperm dondurma işlemi uygulanarak ileride çocuk sahibi olma şansı yeniden kazanılabilir. Kadınlar için; Kemoterapi ilaçları yumurta rezervini ve hormonal durumu etkileyebilir. Bazı durumlarda kemoterapi sürecinde normal düzeyde olan adet kanamalarının döngüsü değişebilir ya da kanamalar tamamen kesilebilir. Kullanılan ilaca, ilacın dozuna bağlı olarak geçici ve kalıcı kısırlık oluşabilir. Hormonal dengede değişiklikler olabileceği için menopoza işaret eden ateş basmaları, terleme, vajinada kuruluk ve yanma gibi belirtileri olabilir. Bu tür sorunlarda doktora danışılmalıdır. Kemoterapi sırasında gebelik söz konusu ise bu süreçte neler yapılır? Bazı kemoterapi ilaçları hem erkek hem de kadında çocuk sahibi olma şansını ortadan kaldırabilir. Bu durum her ilaç için söz konusu değildir ve bu nedenle de bazen kemoterapi sırasında gebelik gerçekleşebilir. Bebekte doğumsal anomalilere yol açma riski yüzünden, kemoterapi sürecinde doğum kontrolü uygulanmalıdır. Bunlar arasında da hap ya da spiral tercih edilmemeli, farklı yöntemler konusunda doktor görüşü alınmalıdır. Kadınların kemoterapi aldıkları sırada ve sonrasında, kadın doğum muayenelerini aksatmamaları da önemlidir. Doğum sonrasında kanser tespit edilen kişilerin de kemoterapi esnasında bebeğini emzirmesi söz konusu değildir. Kemoterapinin cilt ve tırnaklara etkisi nedir? Kemoterapi sürecinde ciltte; ender de olsa kızarma, kaşınma, soyulma, kuruluk ve sivilce gibi önemli olmayan sorunlar görülebilir. Cilt ve tırnakların renginde değişiklikler olabilir. Tırnaklar kolay kırılabilir ve üzerlerinde çizgilenmeler oluşabilir. Kemoterapi verilen damarlarda oluşan renk koyulaşması önemli değildir. Tedavi tamamlandıktan 1-2 ay sonra bu görünüm de kaybolacaktır. Cilt problemlerine karşı alınabilecek önlemler nelerdir? - Cildinizde aşırı kararma olabileceği için kemoterapi alırken aşırı güneşlenmeyin. - Sivilce oluşursa cildinizi temiz ve kuru tutun. - Ciltte kuruma oluyorsa sıcak ve uzun banyo yerine, kısa ve ılık banyolar tercih edin. - Banyo sonrası nemlendirici krem ve losyonlar kullanın. - Tırnaklarınızı korumak için gerektiğinde eldiven kullanın. Tamamlayıcı ve alternatif tıp tekniklerinin kanser tedavisindeki yeri nedir? Alternatif ya da tamamlayıcı tıp uygulayıcılarının en önemli söylemi modern ilaçların sentetik olduğu, hastalara faydadan çok zarar verdiği, buna karşın doğal ürünlerin daha güvenli ve hastaya şifa sunduğu şeklindedir.
Kemoterapi, erkeklerde sperm sayısını azaltarak geçici veya kalıcı kısırlığa neden olabilir. Bu nedenle tedavi öncesinde kullanılacak ilaçlar hakkında doktor ile konuşmak, alınabilecek önlemler bakımından önemlidir. Tüm kemoterapi ilaçları az ya da çok sperm sayısını etkileyebilir. Kullanılacak ilaçların kısırlık yapma riski bulunuyorsa, kemoterapi başlamadan önce sperm dondurma işlemi uygulanarak ileride çocuk sahibi olma şansı yeniden kazanılabilir. Kadınlar için; Kemoterapi ilaçları yumurta rezervini ve hormonal durumu etkileyebilir. Bazı durumlarda kemoterapi sürecinde normal düzeyde olan adet kanamalarının döngüsü değişebilir ya da kanamalar tamamen kesilebilir. Kullanılan ilaca, ilacın dozuna bağlı olarak geçici ve kalıcı kısırlık oluşabilir. Hormonal dengede değişiklikler olabileceği için menopoza işaret eden ateş basmaları, terleme, vajinada kuruluk ve yanma gibi belirtileri olabilir. Bu tür sorunlarda doktora danışılmalıdır. Kemoterapi sırasında gebelik söz konusu ise bu süreçte neler yapılır? Bazı kemoterapi ilaçları hem erkek hem de kadında çocuk sahibi olma şansını ortadan kaldırabilir. Bu durum her ilaç için söz konusu değildir ve bu nedenle de bazen kemoterapi sırasında gebelik gerçekleşebilir. Bebekte doğumsal anomalilere yol açma riski yüzünden, kemoterapi sürecinde doğum kontrolü uygulanmalıdır. Bunlar arasında da hap ya da spiral tercih edilmemeli, farklı yöntemler konusunda doktor görüşü alınmalıdır. Kadınların kemoterapi aldıkları sırada ve sonrasında, kadın doğum muayenelerini aksatmamaları da önemlidir.