Diyabetik Ayak Ve Kronik Ayak Yaraları Nasıl Tedavi Edilir?
- Tırnak kesme işlemini ayakları yıkadıktan sonra yaparsanız kesmeniz kolaylaşacaktır. Bunun yanında tırnakları düz kesmek önemlidir. Tırnak makasının başkaları tarafından kullanılmaması önerilir. Diyabetik ayakta pedikür tavsiye edilmemektedir. Diyabetik ayak ağrısına ne iyi gelir? Diyabetik ayak ağrısının önüne geçebilmek için kan şekerinin düzenli ve kontrollü olması olması gerekir. Ayak bakımının da yapılması diyabetik ayak ağrısına iyi gelen yöntemler arasında yer alır. Diyabetik ayak ve kronik ayak yarası tanısı nasıl konulur? Diyabet veya ateroskleroz kaynaklı ayak yaralarının tanısının konulması için öncelikle fiziki muayene gerçekleştirilir. Bunun ardından mutlaka damarsal görüntülemenin yapılması gerekir. Öncelikli görüntüleme yöntemi atardamar ve toplardamar sitemlerine yönelik Vasküler Ultrason-Doppler tekniğidir. Bu tetkik ile ileri düzeyde damar problemi tespit edilirse “Damarsal Haritalandırma Yöntemi” olan Anjio yöntemlerinden yararlanılır. Tomografik Anjio (BT-Anjio), Magnetik Rezonans Anjio (MR-Anjio), Konvansiyonel Anjio (DSA) bu açıdan kullanılan fakat teknik olarak farklılıklar içeren yöntemlerdir. Diyabetik Ayak ve Kronik Ayak Yarası Tedavisi Ayakta yaralar açıldıktan sonra tedavi için multidisipliner bir yaklaşım gereklidir. Tedavi sürecinde Dahiliye/Endokrinoloji, Kalp ve Damar Cerrahisi, Dermatoloji , Enfeksiyon Hastalıkları, Plastik ve Rekonstrüktif Cerrahi, Ortopedi, Girişimsel Radyoloji bölümleri aktif rol oynar. Ayak yaralarının tedavileri altta yatan sebeplerine göre farklılık gösterirken, bazı noktalarda da birbirine benzer. Sebebine göre ayak yaralarının tedavileri şu şekilde yapılmaktadır: Diyabetik ayak tedavisi: Diyabetik hastalarda bağışıklık sisteminin zayıfladığı ve her türlü enfeksiyona yatkınlıklarının arttığı bilinen bir gerçektir. Diyabetik ayak tedavisi: Görüntüleme tetkikleri sonrası uygun/gerekli hasta grubunun cerrahi olarak tedavi edilmesi (Bypass, Patch plasti, Endarterektomi yöntemleri) veya damar içi teknikler (Stent, Balon uygulamaları) ile yara bölgesine ulaşan kan miktarının artırılması veya ilaçlar ile kapiller dolaşımının hızlandırılması yara tedavisi sürecinin en kritik basamağını oluşturur. Yara oluştuktan sonra yaranın derinliği, apse formasyonu, ölü doku yoğunluğu tedavi planını belirler. Bunların varlığında tedavi süreci zorluğu artar. Apselerin en kısa sürede boşaltılması, ölü dokuların uzaklaştırılması gereklidir. Enfeksiyon varlığında lokal ve sistemik antibiyotik tedavisi ile yaranın zararlı mikroorganizmalardan temizlenerek ve olası Sepsis (bütün vücut organlarının enfeksiyondan zarar görmesi durumu) ihtimali de ortadan kaldırılmalıdır. Düzenli ve destekleyici pansuman ile uygun hastalarda yara derinliği de göz önüne alınarak gereklilik halinde “ Hiperbarik oksijen ” ve “ Ozon tedavisi ” desteği de sağlanabilir. Gereklilik halinde yara bölgesindeki baskı/basıncı azaltabilmek amaçlı olarak ortopedik destek alınabilir. Ayrıca ileri düzeydeki ayak yaralarında kök hücre tedavisi de henüz gelişmekte olmakla birlikte, yakın gelecekte kullanım potansiyeli bulunan bir tedavi yöntemidir. Periferik damar hastalıklarından kaynaklanan ayak yarası tedavisi: Diyabetik olsun veya olmasın, damar sertliğinin ön planda olduğu hasta grubunda ayak yarası açısından, büyük damar sistemlerindeki daralmalar/tıkanıklıklar, kapiller damarlardaki tıkanıklıklar, nedensel (etiyolojik) olarak farklı bir görünümde olsa da sonuç olarak diyabetik ayak tablosuna benzer bir klinik ile kendini göstermektedir. Periferik damar hastalıklarından kaynaklanan ayak yarası tedavisi: Bu hasta grubunda damar tıkanıklığının ön planda olması nedeni ile kuru iskemik-gangrenöz yaralar, apse ve enfeksiyon formasyonundan daha sık karşımıza çıkmaktadır. Periferik damar hasta grubunda ilk bulgular; özellikle yürüyüş sırasında bacaklarda kan akımının damarlardaki darlıklar nedeni ile gerekli düzeye ulaşamaması ve bunun sonucunda yorgunluk ve yürüme mesafesinde kısalması şeklinde görülür. Zaman içerisinde atardamar dolaşımının yetersizliğinin ilerlemesi ile yaralar ve nekroz denilen doku kayıpları ortaya çıkar. Bu hastalarda atar damar ve kapiller dolaşımının arttırılması ön planda olmakla beraber, yara bakımı ve ölü dokuların uzaklaştırılması açısından diyabetik ayak tedavisinde uygulanan plan ve prensipler birbirleri ile benzerdir. Venöz yetersizlik nedenli yara tedavisi: Venöz yetersizlik nedeni ile görülen varis ülserleri ise daha çok ıslak ve enfekte yaralar şeklinde ortaya çıkmaktadır. Bu hasta grubunda venöz yetmezlik olarak tanımlanan, bacak toplardamarları ve lenfatik damarlarının basınç artışı ön plandadır. Venöz yetersizlik nedenli yara tedavisi: Uzuvlarda bu sistemler ile uzaklaştırılması gereken doku arası sıvının artışı, ödeme sebep olmaktadır. Ödem tablosu ise cilt hasarını kolaylaştırmakta ve oluşan hasar sonucu mikroorganizmaların cilt altı dokuya geçerek enfeksiyon oluşturma ihtimalini artırmaktadır. Ödem içeriği aslında bu mikroorganizmalar açısından oldukça zengin bir besi yeri niteliğinde olduğu için oluşan yaralar “Diyabetik Ayak” tablosunda olduğu gibi enfekte ve iyileşmesi güç yaralardır. İyi bakım ve yakın takip gerektirir.
Apselerin en kısa sürede boşaltılması, ölü dokuların uzaklaştırılması gereklidir. Enfeksiyon varlığında lokal ve sistemik antibiyotik tedavisi ile yaranın zararlı mikroorganizmalardan temizlenerek ve olası Sepsis (bütün vücut organlarının enfeksiyondan zarar görmesi durumu) ihtimali de ortadan kaldırılmalıdır. Düzenli ve destekleyici pansuman ile uygun hastalarda yara derinliği de göz önüne alınarak gereklilik halinde “ Hiperbarik oksijen ” ve “ Ozon tedavisi ” desteği de sağlanabilir. Gereklilik halinde yara bölgesindeki baskı/basıncı azaltabilmek amaçlı olarak ortopedik destek alınabilir. Ayrıca ileri düzeydeki ayak yaralarında kök hücre tedavisi de henüz gelişmekte olmakla birlikte, yakın gelecekte kullanım potansiyeli bulunan bir tedavi yöntemidir. Periferik damar hastalıklarından kaynaklanan ayak yarası tedavisi: Diyabetik olsun veya olmasın, damar sertliğinin ön planda olduğu hasta grubunda ayak yarası açısından, büyük damar sistemlerindeki daralmalar/tıkanıklıklar, kapiller damarlardaki tıkanıklıklar, nedensel (etiyolojik) olarak farklı bir görünümde olsa da sonuç olarak diyabetik ayak tablosuna benzer bir klinik ile kendini göstermektedir. Periferik damar hastalıklarından kaynaklanan ayak yarası tedavisi: Bu hasta grubunda damar tıkanıklığının ön planda olması nedeni ile kuru iskemik-gangrenöz yaralar, apse ve enfeksiyon formasyonundan daha sık karşımıza çıkmaktadır.