Diz protezi nedir? Diz protezi ameliyatı nasıl yapılır?
- Zedelenme - Travmatik Artrit: Ciddi bir diz incinmesi sonucunda gelişebilir. Kötü bir düşme ya da dize gelen ağır bir darbe, eklemi zedeleyebilir. Eğer bu zedelenme uygun şekilde iyileşmezse, ekleme fazla ağırlık biner. Zamanla bu durum kıkırdağın aşınmasına yol açar (Travmatik artrit). Diz kırığı ya da ciddi bağ yırtılmaları zamanla eklem kıkırdağını tahrip edebilir. Bu tahribat sonucunda dizde ağrı ve diz işlevlerinde gerileme görülebilir. - Daha önce menisküs ameliyatı olup menisküsü çıkarılan veya alınan hastalarda kıkırdak aşınması ve yıpranma olmaktadır. Diz Protezi Hangi Hastalarda Kullanılır? Diz protezi ameliyatı olacak hastaya, hangi şikayetlerin veya belirtilerin var olduğu iyi sorgulanmalıdır. Bununla birlikte diz protezi ameliyatına karar verirken; - Hastanın şikayeti - Hastanın bulguları - Radyolojik sonuçları göz önünde bulundurulmalıdır. Diz protezinin amacında konfor vardır. Hastanın kendi beklentilerini karşılayamayacak kadar yürüyememesi en önemli etkenlerin başında gelmektedir. Hastanın daha önceden yürüyebildiği mesafenin diz ağrısına bağlı olarak kısıtlanması diz protezi ameliyatı belirtileri arasındadır. Hasta; - Merdiven inip çıkamıyorsa - Sandalyede oturup kalkamıyorsa - Geceleri ağrıyla uyanıyorsa - Diz içinden sesler geliyorsa - Dizin şeklinin bozukluğunun varlığının filmlerde görülmesi - Sık sık(gün aşırı veya her gün) ağrı nedeniyle ağrı kesici alıyorsa bu hastalara diz protezi fayda sağlamaktadır. Hastalar dizlerinde yaşadıkları ağrı yüzünden hareketsiz kalmaya başlamaktadır. Alış verişe veya yürümek için sokağa bile çıkamamaktadır. Ağrılar yüzünden tuvalete gidemeyen bile bulanmaktadır. Hayatının kısıtlandığını konforunun bozulduğunu düşünen hastaların tekrar eski hayatlarına dönebilmesi için diz protezi uygundur. Hastanın diziyle ilgili röntgen, Manyetik Rezonans (MR) veya Bilgisayarlı Tomografi (BT) gibi radyolojik görüntülemelerde sonuçların çok kötü olması bir etkendir. Ancak radyolojik görüntü sonuçlarında ileri aşınma olmasına rağmen sık sık ağrı yaşamayan, sosyal hayatı olumsuz etkilenmeyen hastalarda diz protezi tavsiye edilmemektedir. Bu şikayetler diz kıkırdağındaki aşınmanın artık son evreye geldiğinin belirtileridir. Öncelikle diz şikayetleri yaşayan hastanın diz protezi tedavisine sıcak bakması gerekmektedir. Ailesinin veya yakınlarının ısrarıyla diz protezi ameliyatı olmaya karar veren hastalarda başarı oranı düşebilmektedir. Diz protezine karar verirken hasta şikayetinin, muayene bulgalarının ve filmlerinin birbiriyle uyumlu olması gerekir. Diz Protezi Ameliyatı Öncesinde Yapılması Gerekenler Nelerdir? - Diz protezi ameliyatı öncesinde hasta genel bir muayeneden geçirilmelidir. Hastanın genel sağlık durumu, mevcut şikayetleri ve bulgularına ilişkin bilgi edinilmesi için hastanın tıbbi öyküsünün alınması önemlidir. - Hastanın ek hastalıkları varsa bu hastalıklarla ilgili kontrollerinde yapılması gerekmektedir. - Ameliyatı karar vermeden önce hastanın diz hareket genişliği ile birlikte kas gücünü ve bacağın genel durumunu değerlendirmeye yönelik fizik muayene yapılmalıdır. Dizdeki tahribatın şekil bozukluğunun derecesini belirtmek için gerekli radyolojik görüntülemelerin yapılması gerekir. - Hastada enfeksiyon odağa olup olmadığı belirlenmelidir. Diş doktoru, dahiliye, cilt doktoru gibi bir çok branşın kontrolündün geçtikten sonra hastanın ameliyata uygun olup olmadığına karar verilmelidir. - Hastanın ameliyat günündün önce verilen özel bir sabun veya şampuanla yıkanması istenir. Vücutta bulunan ve ameliyattan sonra enfeksiyona yol açabilecek mikropların tamamen uzaklaştırılması için bu önlem önemlidir. - Diz protezi ameliyatından önce cerrahi işlemin uygulanacağı bölgenin tıraşlanması ameliyat öncesi yapılmaktadır. - Ameliyattan ne kadar önce yemek yenmesinin ve sıvı alınmasının kesilmesi konusunda doktor hastaya bilgi vermelidir. Ameliyatı gerçekleştirecek olan doktora, kullanılan ilaçların listesinin verilmesi gerekir. - Evde ihtiyaç olabilecek tüm araç gereçler hastanın rahatlıkla ulaşabileceği yükseklikteki noktalara yerleştirilmelidir. - Ev içinde yürürken hastanın ayağına takılabilecek eşyaların toparlanması gerekir. - Mümkünse evdeki oturma grubu, klozet, duş gibi alanlara kolçak eklettirilmelidir. - İki katlı bir evde yaşanıyorsa yaşam alanı olarak alt katın tercih edilmesi ameliyat sonrası ilk dönem için önemlidir. Diz Protezinin Çeşitleri Nelerdir? Diz protezi yarım diz protezi ve total yani tam diz protezi olarak ikiye ayrılır. - Yarım diz protezinde dizin bozuk olan bir kısmı (İç kısım veya dış kısım veya kapak kısımlarından birisi) değişmektedir. - Tam diz protezi ya da total diz protezinde ise dizin bozuk olan 2 veya 3 kısmını aynı anda değişmektedir. Total diz protezinde de kendi içinde işlevine göre farklılıklar bulunmaktadır. Arka çapraz bağın korunması veya kesilmesi duruma bağlı olarak şekillerinde farklılıklar bulunabilmektedir. Dizindeki eğrilik miktarına, aşınmasının durumuna ve hareket kısıtlılığına göre,bağ kesen veya bağ koruyan diz protezi kullanılacağına karar verilmektedir. Ancak diz protezlerinin ana yapısında kullanılan malzeme bakımından her iki diz protezi arasında bir farklılık bulunmamaktadır.
Ameliyatı gerçekleştirecek olan doktora, kullanılan ilaçların listesinin verilmesi gerekir. - Evde ihtiyaç olabilecek tüm araç gereçler hastanın rahatlıkla ulaşabileceği yükseklikteki noktalara yerleştirilmelidir. - Ev içinde yürürken hastanın ayağına takılabilecek eşyaların toparlanması gerekir. - Mümkünse evdeki oturma grubu, klozet, duş gibi alanlara kolçak eklettirilmelidir. - İki katlı bir evde yaşanıyorsa yaşam alanı olarak alt katın tercih edilmesi ameliyat sonrası ilk dönem için önemlidir. Diz Protezinin Çeşitleri Nelerdir? Diz protezi yarım diz protezi ve total yani tam diz protezi olarak ikiye ayrılır. - Yarım diz protezinde dizin bozuk olan bir kısmı (İç kısım veya dış kısım veya kapak kısımlarından birisi) değişmektedir. - Tam diz protezi ya da total diz protezinde ise dizin bozuk olan 2 veya 3 kısmını aynı anda değişmektedir. Total diz protezinde de kendi içinde işlevine göre farklılıklar bulunmaktadır. Arka çapraz bağın korunması veya kesilmesi duruma bağlı olarak şekillerinde farklılıklar bulunabilmektedir. Dizindeki eğrilik miktarına, aşınmasının durumuna ve hareket kısıtlılığına göre,bağ kesen veya bağ koruyan diz protezi kullanılacağına karar verilmektedir. Ancak diz protezlerinin ana yapısında kullanılan malzeme bakımından her iki diz protezi arasında bir farklılık bulunmamaktadır.