Distoni Nedir? Distoni Belirtileri ve Tedavisi
Distoni, kasların istemsiz olarak kasıldığı, Parkinson hastalığı, esansiyel tremor gibi rahatsızlıklardan sonra en çok görülen hareket bozukluğudur. Distoni fark edildiği anda tedaviye başlanması semptomların daha kolay kontrol edilmesini sağlar. Distoni Nedir? Distoni, vücudun tamamı veya bir kısmındaki kasların istemsiz olarak kasıldığı, tekrarlayan bir hareket bozukluğudur. Distoni vücudun bir bölümünü (fokal), birbirine komşu iki bölümü (segmental distoni) ya da vücudun tüm bölümlerini (genel distoni) etkileyebilir. Yaşanan kas spazmları hafif veya şiddetli olabilir. Bu spazmlar acı verici olurken, günlük hayatı da olumsuz etkileyebilmektedir. Vücudun herhangi bir noktasını etkileyen ve nörolojik bir sendrom olan distoni istem dışı kas hareketlerine neden olduğu için ağrı sebebi olabilir. Genelde yetişkinlerde rastlanabilen distoni bazen çocuk ve gençlerde de görülebilir. Distoni istem dışı kasılma yaptığı için duruş bozukluğuna, ses tellerinde titremeye de neden olabilir. Bazı hastaların yüz kaslarında kasılmalar oluşur, bu durum normalin dışında göz kırpma, mimik hareketlerine yol açabilmektedir. Sebebe bağlı olarak primer ve sekonder distoni olmak üzere iki ayrı grupta incelenebilen distoni istemsiz kasılma ya da seğirmelerle karakterize olan bir durumdur. Distoni Belirtileri Nelerdir? Distoni herkesi farklı biçimde etkileyebilir. Genelde belirtiler yavaş ortaya çıkar. Örneğin el yazısında bozulma, ayaklarda kramp , ayakların kontrolünü kaybetmesi, boyun bölgesinde ani kasılma, konuşma zorluğu gibi belirtiler görülebilir. Belirtiler distoninin türüne göre değişebilir ve stres, yorgunluk veya kaygıyla kötüleşebilir, zamanla daha belirgin hale gelebilir. Distoni vücudun farklı bölgelerinde olabilir. Bunlar şöyle sıralanabilir: Boyun: Baş ve boyun kaslarında görülebilen distoniye servikal distoni denir. Baş ve boyun spazmları olur. Başın istemsiz hareket etmesi, bir yana eğilmesi gibi semptomları vardır. Bazı durumlarda kişilerin duruşu bozulabilir. Her yaşta görülebilir. Boyun: Göz kapakları: Göz kırpma artar. Çoğunlukla iki gözde de olur. Gözlerin kapanmasına neden olarak görmeyi zorlaştırabilir. İstemsiz spazmlar olur ama bu spazmlar ağrılı değildir. Parlak ışıkta, stresliyken, insanlarla etkileşimlerde artabilir, göz kuruluğu yapabilir. Bu duruma blefarospazm denir. Göz kapakları: Çene veya dil: Konuşma sorunları, salya akması, çiğneme ve yutma güçlüğü yapabilir. Oromandibular distoni denilen bu durumda bazı kişilerde diş gıcırdatma da yaşanabilir. Çene veya dil: Ses telleri: Seste bozulma meydana gelebilir. Seste çatlama, incelme, boğuklaşma olabilir. Bu duruma spazmodik distoni denir. Kadınlarda daha sık rastlanır. Ses telleri: El ve kollar: Yazı yazarken, müzik aleti çalarken ortaya çıkabilir. Yazıda bozulma, çalınmayı bilinen bir müzik aletini çalamama gibi sorunlar yapabilir. Bilek ve omuzda da tutulmalar olabilir. El ve kollar: Distoni Neden Olur? Distoninin kesin nedeni bilinmemekle birlikte beynin çeşitli noktalarında sinir hücrelerindeki bir sorundan da kaynaklanabileceği düşünülebilir. Bazı distoni türleri kalıtsal da olabilir. Distoni farklı hastalıkların belirtisi de olabilir. Bu hastalıklar şöyle sıralanabilir: - Parkinson - Huntington - Wilson - Travmatik beyin hasarı - Doğum yaralanması - İnme - Bazı kanserli kişilerde gelişen tümörler veya paraneoplastik sendromlar - Oksijen yoksunluğu veya karbonmonoksit zehirlenmesi - Tüberküloz veya ensefalit gibi enfeksiyonlar - Bazı ilaçlara veya ağır metal zehirlenmesine bağlı gelişen reaksiyonlar Distoninin tipine bağlı olarak bu durum bazı komplikasyonlara sebep olabilir. Günlük aktiviteler veya bazı işlerde performans engellenir, göz kapaklarını etkileyerek görme sorunu yaratabilir, çene hareketlerinde bozulmaya neden olur, yutma ve konuşma zorluğu yapar, kaslarda ağrı ve yorgunluk yapabilir, depresyona sebep olabilir, sosyal hayattan koparabilir. Distoni Nasıl Teşhis Edilir? Distoni teşhisi için nöroloji uzmanı öncelikle hastanın öyküsünü alarak fiziki muayenesini yapar. Bunun akabinde uzman doktor bir dizi tetkik isteyecektir. Bu tetkikler şöyle sıralanabilir: - Kan veya idrar testleri: Bu testler, toksinlerin veya diğer koşulların belirtilerini ortaya çıkarabilir. - MRI veya CT taraması: Bu görüntüleme testleri, beyindeki tümörler, lezyonlar veya felç kanıtı gibi anormallikleri tanımlayabilir. - Elektromiyografi (EMG): EMG testi , kaslardaki elektriksel aktiviteyi ölçer. - Genetik test: Bazı distoni biçimleri belirli genlerle ilişkilidir. Bu genlerin mevcut olup olmadığını bilmek tedaviyi yönlendirmeye yardımcı olabilir. Bu testler sonucunda, uzman doktorun muayenesiyle eşleştirilir ve distoni teşhisi konulur. Distoni Nasıl Tedavi Edilir? Nöroloji uzmanı, hastanın kas kasılması ve spazmlarını yönetebilmek için ilaç, terapi veya ameliyat önerebilir.
Sebebe bağlı olarak primer ve sekonder distoni olmak üzere iki ayrı grupta incelenebilen distoni istemsiz kasılma ya da seğirmelerle karakterize olan bir durumdur. Distoni Belirtileri Nelerdir? Distoni herkesi farklı biçimde etkileyebilir. Genelde belirtiler yavaş ortaya çıkar. Örneğin el yazısında bozulma, ayaklarda kramp , ayakların kontrolünü kaybetmesi, boyun bölgesinde ani kasılma, konuşma zorluğu gibi belirtiler görülebilir. Belirtiler distoninin türüne göre değişebilir ve stres, yorgunluk veya kaygıyla kötüleşebilir, zamanla daha belirgin hale gelebilir. Distoni vücudun farklı bölgelerinde olabilir. Bunlar şöyle sıralanabilir: Boyun: Baş ve boyun kaslarında görülebilen distoniye servikal distoni denir. Baş ve boyun spazmları olur. Başın istemsiz hareket etmesi, bir yana eğilmesi gibi semptomları vardır. Bazı durumlarda kişilerin duruşu bozulabilir. Her yaşta görülebilir. Boyun: Göz kapakları: Göz kırpma artar. Çoğunlukla iki gözde de olur. Gözlerin kapanmasına neden olarak görmeyi zorlaştırabilir. İstemsiz spazmlar olur ama bu spazmlar ağrılı değildir. Parlak ışıkta, stresliyken, insanlarla etkileşimlerde artabilir, göz kuruluğu yapabilir. Bu duruma blefarospazm denir.