File size: 11,066 Bytes
a38f163
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212
213
214
215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
237
238
239
240
241
242
243
244
245
246
247
248
249
250
251
252
253
254
255
256
from __future__ import annotations

import copy
import json
from dataclasses import asdict, dataclass
from pathlib import Path
from typing import Iterable

import torch
from torch import Tensor, nn
from transformers.models.gemma3.modeling_gemma3 import apply_rotary_pos_emb

from .memory_attention import MemoryAugmentedCellularLayer

DEFAULT_FUNCTIONGEMMA = "vtava/functiongemma-270m-it-simple-tool-calling"
FORMAT = "functiongemma-memory-fusion-sequential-v1"


@dataclass(frozen=True)
class Gemma3MemoryFusionConfig:
    feature_dim: int = 32
    memory_rank: int = 64
    dilations: tuple[int, ...] = (1, 2, 4, 8, 16, 32, 64, 128)
    shifted_window: int = 8
    train_output_projection: bool = True

    def validate(self, model_config) -> None:
        config = model_config.get_text_config(decoder=True) if hasattr(model_config, "get_text_config") else model_config
        if getattr(config, "model_type", None) != "gemma3_text":
            raise ValueError(f"expected gemma3_text, got {getattr(config, 'model_type', None)!r}")
        if self.feature_dim < 4:
            raise ValueError("feature_dim must be >= 4")
        if self.memory_rank < 4:
            raise ValueError("memory_rank must be >= 4")
        if not self.dilations or min(self.dilations) < 1:
            raise ValueError("dilations must be positive")
        if int(config.num_attention_heads) % int(config.num_key_value_heads):
            raise ValueError("num_attention_heads must be divisible by num_key_value_heads")

    def to_dict(self) -> dict:
        value = asdict(self)
        value["dilations"] = list(self.dilations)
        return value

    @classmethod
    def from_dict(cls, data: dict) -> "Gemma3MemoryFusionConfig":
        value = dict(data)
        value["dilations"] = tuple(value.get("dilations", (1, 2, 4, 8, 16, 32, 64, 128)))
        return cls(**value)


class MemoryFusionGemma3Attention(nn.Module):
    """Gemma3 full-attention replacement using the TinyCeNN Memory Fusion core.

    The pretrained Q/K/V/O projections and Gemma3 Q/K RMS normalizers are copied
    exactly. Only original *full-attention* layers are supported in V1; the model's
    sliding-window layers remain untouched. Training and prompt checks use full
    prefixes with ``use_cache=False`` so the experiment is intentionally simple
    and auditable before adding a hybrid recurrent cache.
    """

    def __init__(self, original_attn: nn.Module, model_config, config: Gemma3MemoryFusionConfig, layer_idx: int):
        super().__init__()
        config.validate(model_config)
        text_config = model_config.get_text_config(decoder=True) if hasattr(model_config, "get_text_config") else model_config
        if bool(getattr(original_attn, "is_sliding", False)):
            raise ValueError("Memory Fusion V1 replaces only Gemma3 full-attention layers")

        self.layer_idx = int(layer_idx)
        self.config = getattr(original_attn, "config", text_config)
        self.is_sliding = False
        self.hidden_size = int(text_config.hidden_size)
        self.num_heads = int(text_config.num_attention_heads)
        self.num_key_value_heads = int(text_config.num_key_value_heads)
        self.head_dim = int(getattr(original_attn, "head_dim", text_config.head_dim))
        self.attention_width = self.num_heads * self.head_dim
        self.num_key_value_groups = self.num_heads // self.num_key_value_heads
        self.scaling = float(getattr(original_attn, "scaling", self.head_dim ** -0.5))
        self.attention_dropout = float(getattr(original_attn, "attention_dropout", 0.0))
        self.is_causal = bool(getattr(original_attn, "is_causal", True))
        self.attn_logit_softcapping = getattr(original_attn, "attn_logit_softcapping", None)
        self.sliding_window = getattr(original_attn, "sliding_window", None)

        self.q_proj = copy.deepcopy(original_attn.q_proj)
        self.k_proj = copy.deepcopy(original_attn.k_proj)
        self.v_proj = copy.deepcopy(original_attn.v_proj)
        self.o_proj = copy.deepcopy(original_attn.o_proj)
        self.q_norm = copy.deepcopy(original_attn.q_norm)
        self.k_norm = copy.deepcopy(original_attn.k_norm)

        self.core = MemoryAugmentedCellularLayer(
            num_heads=self.num_heads,
            num_kv_heads=self.num_key_value_heads,
            head_dim=self.head_dim,
            feature_dim=config.feature_dim,
            variant="cellular_memory_fusion",
            dilations=config.dilations,
            shifted_window=config.shifted_window,
            memory_rank=config.memory_rank,
        )
        self.last_core_output: Tensor | None = None

    def forward(
        self,
        hidden_states: Tensor,
        position_embeddings=None,
        attention_mask=None,
        position_ids=None,
        past_key_values=None,
        past_key_value=None,
        use_cache: bool = False,
        cache_position=None,
        **kwargs,
    ) -> tuple[Tensor, None]:
        if use_cache or past_key_values is not None or past_key_value is not None:
            raise RuntimeError("FunctionGemma Memory Fusion V1 currently requires use_cache=False")
        if position_embeddings is None:
            raise ValueError("Gemma3 position_embeddings are required")

        bsz, seq_len, _ = hidden_states.shape
        if attention_mask is not None:
            if attention_mask.ndim != 4 or attention_mask.shape[-1] != seq_len:
                raise ValueError("only unpadded full causal blocks are supported")
            if bool((attention_mask[..., -1, :] < -1e4).any()):
                raise ValueError("padded batches are not supported")

        q = self.q_proj(hidden_states).view(bsz, seq_len, self.num_heads, self.head_dim).transpose(1, 2)
        k = self.k_proj(hidden_states).view(
            bsz, seq_len, self.num_key_value_heads, self.head_dim
        ).transpose(1, 2)
        v = self.v_proj(hidden_states).view(
            bsz, seq_len, self.num_key_value_heads, self.head_dim
        ).transpose(1, 2)
        q = self.q_norm(q)
        k = self.k_norm(k)
        cos, sin = position_embeddings
        q, k = apply_rotary_pos_emb(q, k, cos, sin)

        core_out = self.core(q.float(), k.float(), v.float())
        self.last_core_output = core_out
        # Gemma3 can use num_heads * head_dim != hidden_size (FunctionGemma does).
        # The original o_proj maps the attention width back to hidden_size.
        flat = core_out.transpose(1, 2).reshape(bsz, seq_len, self.attention_width)
        return self.o_proj(flat.to(hidden_states.dtype)), None


def full_attention_layers(model: nn.Module) -> list[int]:
    return [
        i for i, layer in enumerate(model.model.layers)
        if not bool(getattr(layer.self_attn, "is_sliding", False))
    ]


def replace_attention_layers(model: nn.Module, config: Gemma3MemoryFusionConfig, layer_indices: Iterable[int]) -> nn.Module:
    config.validate(model.config)
    for raw_idx in layer_indices:
        idx = int(raw_idx)
        layer = model.model.layers[idx]
        if isinstance(layer.self_attn, MemoryFusionGemma3Attention):
            continue
        old = layer.self_attn
        if bool(getattr(old, "is_sliding", False)):
            raise ValueError(f"layer {idx} is sliding_attention; V1 replaces only full_attention")
        device = old.q_proj.weight.device
        projection_dtype = old.q_proj.weight.dtype
        new = MemoryFusionGemma3Attention(old, model.config, config, idx)
        for module in (new.q_proj, new.k_proj, new.v_proj, new.o_proj, new.q_norm, new.k_norm):
            module.to(device=device, dtype=projection_dtype)
        new.core.to(device=device, dtype=torch.float32)
        layer.self_attn = new
    model.config.use_cache = False
    if hasattr(model, "generation_config"):
        model.generation_config.use_cache = False
    return model


def freeze_current_layer_only(model: nn.Module, layer_idx: int, *, train_output_projection: bool = True) -> list[nn.Parameter]:
    for p in model.parameters():
        p.requires_grad = False
    module = model.model.layers[int(layer_idx)].self_attn
    if not isinstance(module, MemoryFusionGemma3Attention):
        raise TypeError(f"layer {layer_idx} is not MemoryFusionGemma3Attention")
    trainable: list[nn.Parameter] = []
    for p in module.core.parameters():
        p.requires_grad = True
        trainable.append(p)
    if train_output_projection:
        for p in module.o_proj.parameters():
            p.requires_grad = True
            trainable.append(p)
    return trainable


def freeze_all_memory_fusion(model: nn.Module, *, train_output_projection: bool = True) -> list[nn.Parameter]:
    for p in model.parameters():
        p.requires_grad = False
    trainable: list[nn.Parameter] = []
    for layer in model.model.layers:
        module = layer.self_attn
        if not isinstance(module, MemoryFusionGemma3Attention):
            continue
        for p in module.core.parameters():
            p.requires_grad = True
            trainable.append(p)
        if train_output_projection:
            for p in module.o_proj.parameters():
                p.requires_grad = True
                trainable.append(p)
    return trainable


def structural_summary(model: nn.Module) -> dict[str, object]:
    fusion = [
        i for i, layer in enumerate(model.model.layers)
        if isinstance(layer.self_attn, MemoryFusionGemma3Attention)
    ]
    full = [
        i for i, layer in enumerate(model.model.layers)
        if not isinstance(layer.self_attn, MemoryFusionGemma3Attention)
        and not bool(getattr(layer.self_attn, "is_sliding", False))
    ]
    sliding = [
        i for i, layer in enumerate(model.model.layers)
        if not isinstance(layer.self_attn, MemoryFusionGemma3Attention)
        and bool(getattr(layer.self_attn, "is_sliding", False))
    ]
    return {
        "memory_fusion_layers": fusion,
        "remaining_full_attention_layers": full,
        "sliding_attention_layers": sliding,
    }


def selected_attention_state(model: nn.Module, layers: Iterable[int]) -> dict[str, Tensor]:
    prefixes = tuple(f"model.layers.{int(i)}.self_attn." for i in layers)
    return {
        key: value.detach().cpu()
        for key, value in model.state_dict().items()
        if prefixes and key.startswith(prefixes)
    }


def save_adapter(model: nn.Module, output_dir: str | Path, *, config: Gemma3MemoryFusionConfig, base_model: str, accepted_layers: list[int], metadata: dict | None = None) -> Path:
    output_dir = Path(output_dir)
    output_dir.mkdir(parents=True, exist_ok=True)
    torch.save(selected_attention_state(model, accepted_layers), output_dir / "functiongemma_memory_fusion.pt")
    payload = {
        "format": FORMAT,
        "base_model": base_model,
        "accepted_layers": list(accepted_layers),
        "memory_fusion": config.to_dict(),
        "metadata": metadata or {},
    }
    (output_dir / "functiongemma_memory_fusion_config.json").write_text(json.dumps(payload, indent=2), encoding="utf-8")
    return output_dir